
第八世噶玛巴教言集8KM2具舍论疏广释乐成圆满

online.adarshah.org/index.html?kdb=8thkarmapa&sutra=8KM2&page=2-1a
注：中文科判是原稿网站自带的

2-1a
༄༅། །ཨབྷིདྷརྨཀོཥཱནཱཾཊཱིཀྤཉྩསྥུལཾསུཁསིདྡྷེཿཀཱམདྷེནུནཱམཻཀཔུསྟཀབིཧརཏིསྨ།
具舍论疏广释乐成圆满
说著作起源
ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱས་པར་སྤྲོས་པ་གྲུབ་བདེའི་དཔྱིད་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།

第八世噶玛巴教言集 8KM2 具舍论疏广释乐成圆满
2-1a
ཨབྷིདྷརྨཀོཥཱནཱཾཊཱིཀྤཉྩསྥུལཾསུཁསིདྡྷེཿཀཱམདྷེནུནཱམཻཀཔུསྟཀབིཧརཏིསྨ།
具舍论疏广释乐成圆满
说著作起源
ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱས་པར་སྤྲོས་པ་གྲུབ་བདེའི་དཔྱིད་འཇོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།
阿毗达磨藏论广释乐成圆满春乳论第一卷


 །
2-1b
༄༅། །དཔའ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཁའ་ལྟར་སྔོ་བའི་རྩྭ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཀོད་ནས། །འཆི་མེད་ཞི་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདུད་བཞིའི་དཔུང་ལ་འཇིགས་པའི་ཀུ་ཅོ་རབ་ཏུ་སྦྱིན། །ཟབ་མོའི་བདུད་རྩིས་ཐུགས་བརྟས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ལ་འཛེགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་རྡུང་། །ཕྱིར་རྒོལ་འཇིགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གཏམ་བཟང་པོས། །སྐྱེ་རྒུ་མྱ་ངན་མུན་པ་དག་ལས་འདས་ཏེ་མཛད་པ་གཏུགས་མེད་དེ་ལ་དད། །བསོད་ནམས་ལེགས་བྱས་འདུས་པ་ཡོན་ཏན་སྣོད། །ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པའི་བསུང་ལྡན་དགྲ་ཚོགས་བཅོམ། །ཤེས་རབ་དག་ཅིང་མཐུ་ལྡན་ཉན་ཐོས་མཆོག །ཤཱ་རིའི་བུ་སོགས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དྲན། །བསྟན་པའི་གཟི་
2-2a
བརྗིད་སྤེལ་བའི་དཔེ་བྱད་ཅན། །ས་ལ་བསོད་སྙོམས་ཐིགས་ཕྲེང་འགོད་བྱེད་པ། །མཚན་མེད་སྟོན་པ་གཉིས་པའི་ཕྲེང་བ་སྟེ། །འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་གཏད་རབས་བདུན་དེ་མཚར། །ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སྔོན་ཚེ་ལྷམ་མེའི་དུས། །མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སྡེ་བདུན་འབེལ། །མཆོག་ཟུང་སྟོན་པ་ནོངས་པའི་རྗེས་རོལ་ཏུ། །དབང་ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཚོ་བགྲོས། །ཟག་མེད་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་འཇིགས་མེད་ཀྱི། །བློ་གྲོས་ནོར་ཅན་མང་པོས་གང་བཀླག་པ། །གཙུག་ལག་ཀུན་ཀྱང་དུད་རིས་ཇི་བཞིན་དུ། །འབབ་བར་ཉེ་བའི་དང་པོར་གང་འཆར་བ། །ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གི་གཉེན་དེ་ཡིས། །ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་ཆེར་སྦྱངས་ཏེ། །དགའ་ལྡན་གཤེགས་མཛད་རྗེ་བཙུན་འོད་ཙམ་དུ། །གཟིགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་གྱུར་དེར་དད། །དེ་སྲས་སྒྲོལ་མས་རྗེས་བཟུང་བློ་གྲོས་
2-2b
བརྟན། །གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་ཤེས་བྱའི་མིག །ཚད་མར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི། །ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པའི་ཚུལ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད། །སྟོན་པ་བསྟན་འཛིན་བཅས་པ་དེ་ཀུན་གྱི། །གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་གང་ན་ཅི་མཆིས་པ། །འོ་མ་དག་ལས་མར་ཉིད་ཕྱུངས་པ་བཞིན། །དཔལ་ལྡན་དྭགས་པོའི་བཀའ་བརྒྱུད་རྣམ་རྒྱལ་གྱུར། །ཡོངས་རྫོགས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པར་འཇུག་བྱེད་པ། །དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་པ་ནི། །མཁན་པོ་ཆོས་གྲུབ་སེང་གེའི་ཞབས་པད་དེ། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དུ་སྤྱི་བོར་ལེན། །སངས་རྒྱས་གསུང་རབ་ཚིག་དོན་ཕལ་མོ་ཆེ། །དཔྱིས་ཕྱིན་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་སྦྱིན་མཛད་པ། །ཀརྨ་པ་ཡི་ཕྲིན་ལས་དབང་པོ་དེའི། །ཞབས་སེན་ཟླ་བར་ཐལ་མོའི་ཀུནྡ་དགོད། །ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་རྒྱུད་སྡེའི་སྦས་དོན་བཅས། །མ་ནོར་ལམ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཀྲོལ་བ་པོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཆོག་བཀྲ་ཤིས་འོད་ཟེར་ཏེ། །གང་གི་ཞབས་རྡུལ་གཙུག་གི་ནོར་བུར་བྱེད། །ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མི་འཇིག་པ། །བྱིན་རླབས་སྟོབས་ཀྱིས་བཀའ་དྲིན་སྩོལ་བ་ནི། །གྲུབ་པའི་དབང་པོ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབྱོར་མཆོག །སྙིང་གི་དབུས་སུ་འབྲལ་མེད་དགྱེས་པར་རོལ། །བླ་མེད་ལམ་གྱི་ཤིང་རྟར་འགོམ་བཅུག་ནས། །མི་སློབ་ཟུང་འཇུག་གཞལ་ཡས་ཁང་མཆོག་ཏུ། །འཁོར་ལོའི་དབང་པོའི་སེང་ཁྲིར་འཇོག་བྱེད་པ། །རྒྱལ་མཆོག་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེས་བརྩེ་བས་གཟིགས། །ཡོངས་འཛིན་ལྔ་ཡི་བཀའ་དྲིན་མཐུ་ཐོབ་ནས། །ཀརྨ་པ་ཡི་བསྟན་པ་འཛིན་པ་ལ། །སྐྱེ་བའི་ཁུར་ནོད་མི་བསྐྱོད་བཟང་པོ་དེས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་དམ་ཆོས་དགྲོལ་བར་བྱ། །དེའང་རང་རེའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཐུགས་རྣམ་པར་གྲོལ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ
2-3a
གསང་བའི་ཟབ་དོན་སྔོན་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་སུས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་གནས། རིགས་པ་ཆེན་པོའི་འོད་དང་འོད་ཟེར་གྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ། རྩོད་པའི་གནས་སུ་འདུ་མི་བྱ་ཞིང་བརྗོད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། ཚིག་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་ལ་རྟོན་པའི་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འདོམས་ལ།

2-1b
伟大勇士菩提心相似天空蓝草上结跏趺坐，以不死寂静力对四魔军众发出恐怖吼声，以甚深甘露坚固心登上菩提树敲响大法鼓，以折服对方的神通与不退转的善言，令众生超越忧愁黑暗，对其无尽事业生起信心。福德善行聚集功德器，持戒清净香味降服敌众，智慧清净具足威力声闻中最胜，忆念舍利子等功德。
2-2a
增盛教法威严具相好，地上布施滴串者，无相第二导师之串，优波鞠多等七代付法藏者妙哉。法日往昔光明照耀时，特性教授论著七部联。胜双导师涅槃之后，获得自在者们详细解说海洋。无漏所知处无畏，具慧财者众多所研读，一切经典如同河流，即将流下之初所显现。第二遍知持金刚眷，在迦湿弥罗分别说部广学习，喜足前往尊者光明，见已成为大法云而生信。彼子度母所摄持坚固慧
2-2b
称友善知识等所知眼，成为量者们之智慧，于细微甚深理无有迷惑。导师持教一切彼等，无二智慧何处所有，如从牛奶中提取酥油，吉祥达波噶举成为胜利。圆满佛教入门者，为义利而称名号，是堪布法成狮子莲足，直至菩提心位恒顶戴。佛陀语藏文义大多，究竟义之证悟赐予者，噶玛巴事业自在彼，月爪足甲上置合掌白莲。外内密三续部隐义，无误道印解开者，殊胜化身札西沃色，彼足尘作为顶宝。智慧成就事物不坏，加持力赐恩惠者，成就自在札西班觉尊，心中央无别喜乐游。无上道车令乘坐后，无学双运宫殿中，轮王狮子座上安置者，胜王化身彼慈悲视。由五师恩力获得后，持噶玛巴教法，受生担负米觉桑波彼，将解开阿毗达磨藏正法。复次我等导师无上正等正觉释迦牟尼佛，从二障及习气中心得解脱，正法无颠倒
2-3a
秘密甚深义先前天人等众生无人能现前证知之处，以大理证之光明光芒照明，不成诤论处离言说本性，不依靠文词而依靠义理唯一成立真实教导。


 ཚིག་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་ལ་རྟོན་པའི་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འདོམས་ལ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་ན་མངོན་པར་དགའ་བས་ཡིད་དང་བར་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཤུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་སྡིག་པ་དང་། ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་མདུད་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གཞུག་པ། ཐུགས་བརྩེ་བའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཟབ་མོའི་ལེགས་དགུ་ཅོག་རྒྱུད་དག་པ་ལ་འཆར་དུ་བཅུག་ནས་རྩ་བ་རྣམ་པར་གཅོད་ཅིང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་འཇུག་པའི་འཕྲང་ཆེན་ལེགས་པར་བསལ་བར་མཛད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚ་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གྲང་བའི་ནད་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ལས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་མཛད་པ། བདུད་ཀྱིས་བརྐམས་པའི་དད་པའི་མྱུ་གུ་ལ་བདུད་རྩིའི་ཆར་དུས་སུ་སྤྲོ་བ། གསང་བའི་གཏེར་གྱི་ཁ་བརྡོལ་བས་རྣམ་གྲོལ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྩོལ་མེད་དུ་ཕབ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུའི་འབྱོར་པས་གཏམས་ཏེ། མུན་གླིང་དུ་སྣང་བ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དུ་སྒྲོལ་བའི་རྫིང་དང་། ནད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྨན་ཕན་བདེའི་རྩ་འཇིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ། ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་དག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་རོས་མྱོས་པའི་བདེ་བས་ཐེབས་པའི་སྐུ། པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རངས་པའི་སྤྱན་ཅན་མཆོག་དེས་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་སྦྱིན་པའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གྲངས་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚད་ཀྱིས་གཞལ་བར་བྱ་
2-3b
བ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་བ་ལས། བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་བྱེད་དུ་གནས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་མངོན་པས་གསལ་བར་བྱེད་དགོས་ལ། དེ་ཡང་འཁོར་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་དང་། མྱང་འདས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ལས་བརྩམས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་བར་མཛད་ཅིང་། དེ་དག་གི་དོན་ཚང་ལ་མ་ནོར་ཞིང་ལུས་པ་མེད་པ་སྡུད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྡུས་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ལས། དུས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ན། བཀའ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བའི་གཞི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དབྱིག་གི་གཉེན་གྱིས་བསྟན་པ་རིམ་འཇུག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་གང་ཟག་ཏུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཚེ། སྡེ་པ་དག་གིས་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་འབྲས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བརྩམས་པ་ལས། རེ་ཞིག་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་མ་མོའི་གཞུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་མཚོ་ལས་བཏུས་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་དམ་གཏེར་འདི་བརྩམས་པར་མཛད་ཅིང་། ཕྱི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། གསང་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བགྱི་བ་མཛད་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་མོད། འོ་ན་འདིར་དགོས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་བ་འདི་ཉིད་སྐབས་སུ་བབས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་ན། བརྩམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ། གང་བརྩམ་
2-4a
པར་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དངོས་ཀྱི་དོན་ཏོ།

不依靠文词而依靠义理唯一成立真实教导。一切众生见之欢喜悦意，正由息灭分别念故而破除心的罪业和各种见解的结缔，从而引入正见之处。慈悲自在尊令甚深诸善于清净相续中显现，断绝根本并善除入解脱之大障碍，以智慧热风之力破除痛苦寒冷病而获得安乐。对魔所贪的信心苗芽适时洒下甘露雨，开启秘密宝藏之门，无需努力降下解脱如意宝，充满菩提果位富裕，于黑暗处成为光明，于河流中成为渡桥，是病者众所欲之药、安乐根源之连续不断唯一因。与虚空边际、法界边际，以及一切如来界边际共存，为无漏美味所醉之乐所充满之身，如莲花瓣般喜悦双目之尊，为利益众生而转不可数、不可说、不可表、不可量之法轮。
2-3b
了解真理的智慧能从根本上拔除轮回之根，因此，所诠阿毗达磨需要能诠阿毗达磨来阐明。轮回杂染之因果和涅槃清净之因果这四种法，是以此为基础宣说的殊胜阿毗达磨藏，结集者们圆满无误无遗地结集这些义理，使之正住于世间。当时节力使教法出现各种兴衰时，正确结集的基础阿毗达磨藏衰落之际，与如来授记相符，安住于第八地的菩萨摩诃萨持金刚眷考虑到教法次第传入，当他示现为声闻部派之士夫时，部派们撰著了关于见、修、行、果等宗义的众多论著。暂且因为一切正法之根本是本母论典，故撰著了从《分别说大海》中撷取的《阿毗达磨藏》或《宝藏》。此后示现进入波罗蜜多和大密乘道，对佛法所作贡献不可思议。那么，此处所需要的义理是什么？即解释他所著《阿毗达磨藏》义理的此论正是时机，因此，从撰著缘由方面叙述历史，所要
2-4a
撰著的论典正文之义。


 །དང་པོ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གོང་རོལ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲངས་མེད་པ་ལ་བསོད་ནམས་བསྐྲུན་པའི་མཐུ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པའི་སྙིགས་མ་ལས་ཆེར་སྙིགས་མར་སྐྱེས་ཀྱང་འགྲོ་མགོན་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་མཇལ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་པའི་སྐལ་བ་རྙེད། སྡེ་སྣོད་གསུམ་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སྨྲ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་ཐོབ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལྷ་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོར་མྱོང་། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་དང་གྲུབ་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གང་བྱེད་པའི་ཉམས་སུ་ལེན་བྱའི་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཞལ་ལུང་འཛིན་པ་གྲོལ་བ་བརྙེས་པ་རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དེ་མེད་པར་ཉམས་སུ་བླངས་ཀྱང་བསྟན་པ་རྒྱུད་ཆད་པས་བྱིན་རླབས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ལ་སློབ་པ་སྐད་དུ་བྱས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རླུང་ལྟར་དུ་གྲགས་སོ། །དེས་ན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་གང་ལས་ཐོས་པའི་ཚུལ་བརྗོད་ན། ཆོས་འདི་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་རྩ་བ་འགྲེལ་པ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པ་བསྒྱུར་ཅིང་འཁྲུལ་མེད་དུ་གཏན་ལ་བབས་པར་མཛད་མོད། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་ནི་ཆོས་འདི་ཉིད་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་པོ་ཇོ་བོ་སྨྲྀ་ཏི་ཛྙཱ་ན་ལས་བྱུང་བའི་བཤད་རྒྱུན་གྱིས་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཁྱབ་པར་གྲགས་ཤིང་། དེ་
2-4b
ནས་བརྒྱུད་པའི་བཤད་སྲོལ་བདག་གི་ཡོངས་འཛིན་ཆེན་པོའི་བར་དུ་བྱུང་ཡང་། བླ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཉམས་པས་རྔོག་ལོ་ཆེན་པོ་ནས་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ལྟར་བརྗོད་ན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་ལས་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ནི་སྨོས་མི་དགོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ཐེག་པ་མཐའ་དག་རང་གི་གཅེན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ལ་གསན་ཅིང་། དེས་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་དང་། དེས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་གསན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནས། པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ། པཎ་ཆེན་ཤཱནྟི་པ། ཇོ་བོ་པུ་ནྱ་ཤཱི་ལ། རྔོག་ལོ། མཆིམས་ལྷ་རྗེ་གོ་ཆ། མཆིམས་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེ། མཆིམས་དོན་རྒྱལ་བ། མཆིམས་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱལ་མཚན། མཆིམས་བློ་བརྟན། མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས། མཆིམས་བློ་བཟང་གྲགས། རོང་པ་ཆོས་རྒྱམ། ཉག་མ་བ་རིན་ཆེན། དམར་སྟོན་དཔལ་ལྡན་རིན་ཆེན། རོང་སྟོན་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན། བཟོད་པ་བློ་རྒྱམ། བྱམས་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ། སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙུག་གི་ནོར་བུ། བླའི་ཉི་མ་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་བདག་ལའོ། །
所着论正义
གཉིས་པ་ལ། མཚན་ངོས་བཟུང་ཞིང་བསྒྱུར་བ་དང་། འགྱུར་གྱི་ཕྱག །གཞུང་གི་ཚིག་དོན་བཤད་པའོ། །
说名且译
དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ཀོ་ཥཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། ཞེས་སོ། །
译敬
གཉིས་པ་ནི། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །
说论词义
གསུམ་པ་ལ། མཆོད་པར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་དོན་བཤད་པ། དགོས་ཆེད་བསྟན་པ། བསྟན་
2-5a
བཅོས་ཀྱི་ལུས་དངོས་བཤད་པའོ། །
礼敬即承诺
དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ཏོ།

第一点：我等从无量劫又无量前发菩提心，由于对无数如来创造福德之力，虽生于世尊释迦牟尼教法的浊世中更加浊世，然与怙主达波噶举教法相遇，获得依止五大化身为师的福缘，获得无畏讲解三藏四续部的辩才，亲身体验大手印智慧为神圣喜乐的本质。因此，得到解释佛与菩萨、勇士、瑜伽女和成就上师们意趣的自在。因此，讲、辩、著三种正法，闻、思、修三种任何实修的教证正法之流，需要从世尊传承下来、持有口传且获得解脱的自己上师之间无间断者。无此而实修，由于教法相续断绝而不生加持，故虽称学习此道，但不在相续中生起证悟的原因正是此，如风般广为人知。因此，若说从何处听闻此正法阿毗达磨藏，此法在前弘期时译出根本论、注释和广释并无误确立，而在后弘期中令此法兴盛广大者是从尊者思慧智所产生的讲解传承遍及卫藏康三地，
2-4b
从其传承的讲解传统虽至我的大师处，然由于师承文字损失，若按洛钦大师传承次第来说，从正等正觉传至声闻部师之前的传承次第无需赘述。为什么呢？因为论师持金刚眷从其兄圣无着处听闻一切乘，他从尊者弥勒处，而弥勒从圆满佛陀处听闻，这是就极为接近的传承而言。从论师持金刚眷、大班智达智坚、论师广增、大班智达寂护、尊者福戒、洛钦、钦拉杰古查、钦尊珠森格、钦敦嘉瓦、钦尊珠嘉参、钦罗丹、钦南喀札、钦罗桑札、荣巴秋江、雅玛瓦仁钦、玛尔顿班登仁钦、荣顿夏迦嘉参、卓巴罗江、强钦饶绛巴、浊世时所有持袈裟者顶上珠宝、如日之尊大士噶玛赤列面前至我。
所着论正义
第二分为：确认论名并翻译，翻译顶礼，解说论文词义。
说名且译
第一，梵语：Abhidharmakośakārikā，藏语：丘温贝作给策勒加巴，即《阿毗达磨藏颂》。
译敬
第二，顶礼文殊童子。
说论词义
第三分为：礼敬并承诺解释，解说论名义，显示必要目的，解释
2-5a
论文正文。
礼敬即承诺
第一分为总义和词义。


 །
总义
དང་པོ་ལ། མཆོད་བརྗོད་ཡུལ་གྱི་སྟོན་པ་ངོས་བཟུང་། དེ་ལ་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟའི་སྟོན་པ་ལ་ཕྱག་བྱེད་དགོས་པའོ། །
说所敬境导师
དེའི་དང་པོ་ནི། རང་འགྲེལ་ལས། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར་གྲགས་བཤེས་ཀྱིས། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྤྱི་སྒྲ་ཡིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དཀར་ཤམ་པོ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པའི་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡང་ངེས་པར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འབའ་ཞིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། དམ་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ཡིན། །ཐུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ཕྱིར། །ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་གོ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ལུས་ལ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་། འདིར་སྡེ་པའི་བསམ་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་བརྗོད་ན། འཁོར་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ནོ། །འོ་ན་སྐུ་དེ་གང་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་སྐུ་ལ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་སྡེ་པ་ལ་མ་གྲགས་ཤིང་། སྡེ་པས་གང་ལ་བདུད་རྩི་ཐོབ་པའི་ལུས་རྟེན་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཁོག་པ་ལྟ་བུ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་མི་འཇོག་སྟེ་ལས་ཉོན་གྱི་རྣམ་སྨིན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བརྟེན་པ་ཆོས་སྐུའི་རྟེན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེ་བསྟོད་ཕྱག་གི་ཡུལ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་རྟེན་
2-5b
ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་བརྟེན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་རིགས་པས། བརྟེན་པ་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པས་རྟེན་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པར་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ་ཅེས་ཟེར། དེ་ལ་ཁ་ཅིག །དེ་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ། མཁར་གྱི་ནང་གི་རྒྱལ་པོ་ལ་བབས་ན་དེའི་ཚེ་མཁར་ལའང་བབས་པར་འགྱུར་བ་སོགས་མཚུངས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཐུག་པ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེས་ན་སྔ་མ་ལ་མི་མཚུངས་ཏེ། རྟེན་ལ་གནོད་ན་བརྟེན་པ་ལ་གནོད་ཀྱང་ཕྱི་མ་བརྟེན་པ་སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པས་བསོད་ནམས་འབྱུང་གི། རྟེན་ལ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྟེན་བེམས་པོའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མཆོད་རྟེན་དང་སྐུ་གཟུགས་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་ཀྱང་བསོད་ནམས་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་མ་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་གཟུགས་ལ་ཕྱག་མཆོད་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པ་ནི་དེ་སངས་རྒྱས་སུ་འདུ་ཤེས་པའི་བློ་ལས་བསོད་ནམས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་བེམས་པོའི་ཆ་ནས་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་ཡང་ཆོས་སྐུ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་གཟུགས་སྐུ་ལ་བསྟོད་ཕྱག་བྱས་ན་བསོད་ནམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྐུ་བསྟོད་ཕྱག་གི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་བོ་སྙམ་ན་ནི། ཆེས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེས་ཆོས་སྐུ་ལ་བསྟོད་ཕྱག་གི་ཡུལ་དུ་བྱས་ཀྱི། གཟུགས་སྐུ་ལ་དེར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་གང་བཟང་བ་ལ་བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

总义
第一分为：确认礼敬对象的导师，其具足二利圆满之方式，对如此导师应当礼敬的必要性。
说所敬境导师
其中第一，自释中说："所谓'彼者'是指佛世尊而言。"其注释中，吉祥友说："虽然'彼者'一词是通称，但由于特指故而应用于特殊对象，如'在这些婆罗门中，穿白色衣服的白肤者即是天喜'之类。"所谓成为导师者是正等正觉佛陀。其本性若确定，则唯法身，如《宝性论》中所说："众生胜义依，唯佛是皈依，能仁具法身，众亦归彼尽。"如是所说，当时一切佛陀的法身成就为不二平等的法界，因为在法界体上离一异而安住于平等性。虽然如此，此处若随顺部派的观点而言，则是具足眷属无漏五蕴者。那么，依托于彼身的色身，受用圆满身在部派中未宣说，部派对于获得甘露的身体依托如太子悉达多之身亦不安立为化身，因为认为是业惑之异熟故。那么，所依法身的所依色身是否是礼敬赞颂的对象呢？有人说，由于
2-5b
损害所依则损害能依的道理，对能依作赞颂礼敬则以推理力可得对所依作赞颂礼敬。对此，有人说：若如是则过度扩大，如进入王宫内的国王时也将成为进入王宫，等等类似情况，因此将无限延伸。故与前者不相同，因为损害所依则损害能依，然而后者是对能依立为佛陀之法进行赞颂礼敬而生福德，即使对所依如此做也不生福德，因为所依是无情之物故。这样的话，对佛塔和佛像作赞颂礼敬也将不生福德，因为你所说的道理相同故，有人如是说。这也是不了解，因为对佛像作礼敬供养而获得福德，是从认知其为佛陀的心识中生起福德，而非从无情色法方面礼敬赞颂而获得福德。那么，若从认知佛陀色身也是法身的方面对色身作礼敬赞颂而生福德，因此色身成立为礼敬赞颂的对象，如是想者，这是过度扩大，因为他将法身作为礼敬赞颂的对象，而非将色身作为彼之对象故。因此，思考前后两方哪个更好而应当了知。
;


 །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་སྐུ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་ན། དགེ་སློང་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་དགེ་སློང་སོགས་སུ་འཇོག་དགོས་པར་ཐལ་བ་བསྒྲེ་བ་ལ་ནི་འདོད་དེ། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་སོགས་
2-6a
གང་ཟག་ལ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཟག་ནི་སྡོམ་པའི་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བརྟེན་པའི་མིང་རྟེན་ལ་འདོགས་པ་གསེར་པ་དང་རྟ་པའི་ཐ་སྙད་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་འཕགས་པ་ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇོག་དགོས་ཀྱི། གང་ཟག་ནི་ཁུར་འཁུར་བ་པོ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པས་གཟུགས་སྐུ་སངས་རྒྱས་མཚན་ཉིད་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཞེ་འདོད་ལ་ལམ་གང་ཟག་མ་ཕྱེ་བའི་ཚེའམ། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་གྲགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྟེན་གྱིས་མཚོན་ནས་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་ཙམ་དུ་བཞག་གི། དེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དངོས་སུ་མི་འདོད་དེ། དེས་དེ་སྤང་བྱ་དང་ཟག་བཅས་སུ་འཇོག་པ་དེའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
其二利圆满分
གཉིས་པ་ལ་
利己圆满分
བདག་དོན་ཕུན་ཚོགས་ནི། ཚིག་རྐང་དང་པོས་ཏེ། དེ་ཡང་རང་འགྲེལ་ལས། འདིའི་འམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་འདིའི་འམ་ཞེས་དང་། འདིས་ཞེས་པ་ལ། རྒྱལ་སྲས་མར། དྲུག་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་ན་ནི་ལམ་གྱིས་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་ལམ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་ཁོངས་ནས་དྲངས་སོ། །གསུམ་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་ན་ནི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁོངས་ནས་དྲངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་འམ་ནི་དྲུག་པ་དང་། འདིས་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལ་བྱེད་པ་འདས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ད་ལྟ་བའི་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་། གཉིས་ཀས་ཀྱང་དོན་གཞན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་བསྡུ་བ་ཁོངས་ན་གནས་པ་སྟེ་འབྲུ་མང་པོ་པར་ཤེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཚིག་གཉིས་དག་གྱུར་ཏམ། །གལ་ཏེ་མང་པོར་གྱུར་པའང་རུང་། །དེ་རྣམས་ཚིག་གཞན་དོན་ལ་ནི། །འབྲུ་མང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། འདིའི་འམ་དང་འདིས་སྦྲེལ་བ་ན། བཅོམ་པ་པོ་ལམ་ལ་
2-6b
འཇོག་པས་ཀྱང་ཆོས་སྐུ་མི་སློབ་ལམ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་པ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དང་འདིས་ཞེས་པ་གཉིས་མུན་པ་བཅོམ་ལུགས་ལ་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འདིའི་ཞེས་པ་མུན་པ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་པ་དང་། འདིས་ཞེས་པ་མུན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་པའང་ཐོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དེ། རྒྱལ་སྲས་མར། གཞན་དག་ན་རེ། ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་བཅོམ་པ་ནི་གནོད་པ་དང་བྲལ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་པའི་དོན་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདིའི་མུན་པ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་དེའི་ཚེ་ནི། བཅོམ་པ་བྲལ་བའི་དོན་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། འདིའི་མུན་པ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། གང་གི་ཚེ་གསུམ་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་བཅོམ་པ་གནོད་པའི་དོན་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། འདིས་མུན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། རྒྱལ་སྲས་མར། ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལ་སྟེ། མདོ་ལས་བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཇི་སྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཀུན་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་གེགས་མུན་པ་བཅོམ་པ་ལ་སྦྲེལ་ལོ། །གང་སྤེལ་ལས། ཀུན་ལ་ཞེས་པས་སྤངས་པ་དང་། གཏན་ཞེས་པས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ནོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

那么若仅由法身安立佛陀，则应成只由比丘等戒律安立为比丘等，对此承认，因为比丘的实体等
2-6a
不承认为补特伽罗，因为补特伽罗非由获得戒体之事物所获得的实体。因此，能依的名称安立于所依，如持金者和骑马者的名言。因此，有学无学圣者也应安立于无漏道，补特伽罗应当了知为如同背负担者。经部派承认色身为真实佛陀，这是在内心意乐上不区分道与补特伽罗时，或者是依凭名闻而以所依表示作为皈依处，但他们也不承认其为真实佛陀，因为他们安立彼为所断和有漏，这是他们的主张。
其二利圆满分
第二
利己圆满分
自利圆满是第一句，自释中说："此者或此以破除黑暗。"其中"此者"与"此以"，王子疏中说："若用第六格助词连用则从中引申为'由道破除'，表示道是行为者；若用第三格助词连用则从中引申为'以道'，表示道是工具。"此中"此者"是第六格，"此以"是第三格。前者表示过去时的动作，后者表示现在时的语态，两者都表示消除障蔽另一义的含义，应当了知为多词形式，如同所说："若成两个词，或虽成多个，彼等于他词义，为多词。"因此，当把世尊与"此者"或"此以"联系时，
2-6b
由于破除者安立于道，明确表明唯无学道法身安立为佛陀。"此者"与"此以"这两者用两种方式应用于破除黑暗的方式，"此者"表示"脱离黑暗"，"此以"表示"损害黑暗"，这样解释。王子疏中说："其他人说：显示两种词的组合也是为了总摄破除的两种含义，即损害和脱离。当用'此者黑暗破除'这样组词时，'破除'是脱离的意思，即意思是'此者脱离黑暗'；当用第三格多词组合时，'破除'是损害的意思，即意思是'此以损害黑暗'。"
"一切"一词，王子疏中说："'一切'是指十二处特性的所知，因经中说：'婆罗门，所谓一切一切是指十二处全部。'"因此，将"一切"连接为破除障碍了解所知十二处的黑暗。广增论中说："以'一切'表示断除，以'究竟'表示智慧。"应当了知。


 །གང་བཅོམ་པར་བྱ་བའི་མུན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུན་པ་དང་འདྲ་བ་དཔེར་བཟུང་སྟེ། རྒྱལ་སྲས་མར། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚན་མོའི་མུན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་མཐོང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་ལོང་བ་དང་འདྲ་བར་བྱེད་པས་ན་མུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ནང་གི་མུན་པའམ་
2-7a
སྒྲིབ་པ་ལ་ནི། ཐར་པ་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་དངོས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལས། དང་པོ་ནི། གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་སྲིད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི། དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་རྣམ་སྨིན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀའང་འཁོར་བཅས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ནོ། །ཐར་པ་ནི། མདོ་སྡེ་པས་མེད་དགག་ལ་འདོད་ཀྱང་། འདིར་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་གི། དེའི་ཚེ་ནི་བེམས་ཤེས་གང་རུང་དུ་ཁ་ཚོན་གཅོད་མི་ནུས་ཏེ། རྟག་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཐར་པའི་ཐེག་གསུམ་གྱི་མྱང་འདས་གསུམ་ལ་ཡང་རྗེས་མཐུན་པ་ལྷག་བཅས་དང་། མཚན་ཉིད་པ་ལྷག་མེད་དུ་འཇོག་དགོས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་མེད་དང་། ལས་ཀྱི་ནུས་པས་བརྫི་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཤེས་དགོས་པའི་ཕྱིར། མྱང་འདས་མཚན་ཉིད་པ་གསུམ་གར་ཡང་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་ལས་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་གསུམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་དང་། ལྷག་མེད་དུ་ཞུགས་པ་ན་དེ་གསུམ་ག་ལ་ཡང་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་མཉམ་དུ་བཤད་ཀྱང་མྱང་འདས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་དཀའ་སླ་ཡོད་དེ། རང་རང་གི་མི་སློབ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམན་པས་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཙམ་སྤངས་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། གཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལས་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའམ་མ་རིག་པ་ནི། རང་འགྲེལ་ལས། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཡུལ་དང་དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་བ་དང་དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་
2-7b
་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འགལ་ཟླའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་བྱུང་རྨོངས་པ་ལ་འཆད་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་གཞན་གྱི་ཤེས་རབ་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤེས་སམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་འཚལ་ཏེ། ཞེས་དང་། གཟུགས་ཅན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་རྟེན་ཡུལ་དང་རྒྱང་རིང་པོས་ཆོད་པས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གནས་བརྟན་མཽ་གལ་གྱི་བུས་རང་གི་མ་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འོད་ཟེར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཞེས་གྲག་གོ།

所要破除的黑暗，以外界黑暗相似为比喻，王子疏中说："'黑暗'一词是指夜间黑暗，因为它成为障碍见到瓶子、地毯等形色，使人如同盲人，故称黑暗。"内在黑暗或
2-7a
障蔽分为障碍解脱和障碍遍知两种。第一种又分两类：实际烦恼和其果业。第一类是以我执为根本的有的随眠及其得。第二类其果是由其引起的业异熟——苦谛，这两者都具五蕴和眷属。解脱，虽然经部认为是无遮，此处是安立于实有，当时无法确定是物质还是意识，因为是指常恒实有。如何在三乘解脱涅槃中也要安立为随顺的有余和真实的无余，这必须从有无异熟障碍和是否被业力所制约的区别来理解。在三种真实涅槃中，依据部派的观点，都是具有现在和未来烦恼、业、异熟三障不生的法性，虽然对入无余涅槃者都同样说没有力等功德，但证得这种涅槃的难易是不同的，因为各自无学道所断的障碍有差别，小乘仅断烦恼障而证得，而另一者则通过断除所知障而证得。第二，那么，所知障的安立是否出现于小乘的观点中？非烦恼性的无知或无明，自释中说："即于佛之法、境、极为隔绝之时及无边细分之义
2-7b
有非烦恼性之无知。"应当解释为智慧的相违反面——迷惑心所，因为佛法中的不共等自性极其微细，非他人智慧所能了知。如世尊所问："舍利子，你了知如来的戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴和解脱智见蕴吗？"长老舍利子答："世尊，我不了知。"因为色法微尘积聚、无表色和非色法所依处被极远距离所隔绝而不了知，如传说长老目犍连不了知其母生于极远处光明世界。
;


 ཞེས་དང་། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་འབྱུང་བ་འཇིག་ཆགས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་སོགས་དུས་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་མཐོང་ནས་བསྐྲད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཟིགས་ཏེ། །དེས་ནི་འདི་ཡི་ཐར་པ་ཡི། །ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དག །ཚོན་དང་རྡོ་ཡི་གསེབ་ན་གསེར། །བག་ལ་ཞ་བ་ལྟ་བུ་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་ནས་མི་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ། ཞེས་སོ། །ཁམས་དང་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་གནས་སོགས་བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། རྨ་བྱའི་མདོངས་ནི་གཅིག་པུའི་ཡང་། །རྒྱུ་ཡི་རྣམ་པ་ཐམས་
2-8a
ཅད་ནི། །ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་ཤེས་པས་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ནི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཅིག །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཉིས། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གསུམ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག །འདིར་དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཅིག་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ཁ་ཅིག་ལ་གསུམ་གཉིས་གཅིག་ཙམ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ནི་བསྟན་གྱི། བཞི་ག་ཤེས་པ་ནི་སྟོན་པ་རྫོགས་སངས་འབའ་ཞིག་ལས་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་གྲག་གོ། དེ་ལྟར་ནའང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནས་བཤད་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེས་བཞག་པའི་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པ་ནི་དམན་པའི་ལུགས་འདིར་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་མི་འཇོག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་སྙེད་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོར་འཇོག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱི་དོན་རྣམ་མེད་རྗེན་ཆར་དུ་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡུལ་དོན་དམ་སྣང་མེད་དང་། ཡུལ་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བཅས་སུ་མཁྱེན་ཅེས་པ་ཙམ་ཞིག་གྲགས་ཚོད་དང་བསྟུན་ཏེ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས་ཁ་ཅིག །ཤེས་བྱ་བདེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མཐོང་བ་མ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྣང་བ་དམིགས་བཅས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ན་ཡེ་ཤེས་རྟོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིད་སད་པ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་བཅས་མི་སྣང་བ་ལྟར། མ་རིག་པའི་གཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སད་པ་ན་འཁྲུལ་པ་ཀུན་
2-8b
རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། དེ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་སོགས་ན་རེ། དེར་ཀུན་རྫོབ་དང་དེ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་སྣོད་མཁྱེན་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་མཛད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གདུལ་བྱའི་བློའི་མེ་ལོང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ངོར་སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་གདུལ་བྱ་ལ་སྣང་བ་ནི་སྔོན་བྱང་སེམས་དུས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་འདས་པའི་རྒྱུས་ཕྱིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུར་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོས་སྔར་འགགས་ཀྱང་དེའི་ནུས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འདོད་ན། ནུས་པའི་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུར་འབྱུང་ན་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ནུས་པ་ད་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ན་དུས་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་རོ།

以及，由于过去未来的生灭兴衰和众生相续等时间久远而不了知，如传说长老舍利子驱逐一个想要出家的人，因未见到他解脱分善根，而世尊见到其解脱分，说道："彼人解脱之，种子极微细，如染石缝金，潜伏之所见。"说完后也让那人出家了。由于界和众生出生处等无量细分无边而不了知，如所说："孔雀一羽毛，因相一切
2-8a
非非遍知所知，由知此而得遍知力。"这些是无知的四种原因，"对有些是一，对有些是二，对有些是三，对有些是四"，应当如理配对。有些早期人说："此中'对有些是一'等词语显示声闻缘觉阿罗汉有些知道三、二、一种，但四种皆知唯佛圆觉独有。"这种说法也很流行。
尽管如此，大乘所说的所知障——能取所取分别及其所安立的连同境相，在小乘系统中并不安立为所知障，因为他们认为即使出世间智慧也是以心和心所为体性，并且认为佛陀智慧也是以无相直接把握外境为本质。在大乘系统中，断除所知障的一切智智也只是就境界而言，胜义无相和世俗有相来了知，这只是随顺名言而安立的。对此，月称论师等有些人认为，真实所知是法界，因此智慧不见任何所缘的无所得智慧而已，因为若有显现有所缘的智慧，则智慧将成为分别，如同从睡梦中醒来时梦境智及其对象都不显现一样，当从无明睡梦中在佛地觉醒时，妄识世俗显现及
2-8b
了知它的智慧都断灭。智藏论师等则说：那里若无世俗及了知它的智慧，则佛陀不能了知所化众生根器而说法，因此佛陀也不能利益众生。如果说对于清净的所化众生心镜，虽然佛陀无有智慧，但由于往昔菩萨时期发愿之力，对所化众生显现为有智慧，那么，过去发愿的因已灭尽而能作为后来智慧的果发挥作用，则智慧将成为实质性存在。
又若承认虽然智慧的因体性已灭，但由其能力相续相续相连而产生智慧，则依靠能力的前一刹那而产生利益众生的智慧果，就会产生前述过失，若依靠现在的能力而产生智慧，则将成为同时的因果。


 །ཅི་ནུས་པ་འཇོག་པའི་རྟེན་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་འགགས་ཤིང་གཟུགས་སྐུའི་སྣང་བ་ནི་གདུལ་བྱའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་རེས་འགའ་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཐ་སྙད་དུའང་རང་གི་ངོ་བོས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་ལ། ཆོས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བའི་རྒྱུད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞལ་བྱ་ལ་འཁྲུལ་པས་མ་ཁྱབ་པ་གང་ཞིག །རྟོག་པ་ནི་གཞལ་བྱ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཆ་ནས་འཇོག་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་ལ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་
2-9a
གྱི་ལུང་ཡོད་པར་འདྲ་ཡང་ལུང་ལ་དྲང་ངེས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཟང་བར་མཁས་རྨོངས་ཀུན་ལ་གྲགས་སོ། །གཞན་ཡང་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ་སྣང་ཚུལ་ཀུན་རྫོབ་པ་རགས་པ་དང་རྒྱུན་གྱི་གནས་ཚུལ་དོན་དམ་པ་རྡུལ་ཕྲན་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོར་གྲུབ་ལ། སོ་སྐྱེས་དེ་མི་ཤེས་པས་དེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་སྟེ། དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བློ་ནི་མིན། གནས་ཚུལ་ལ་རྨོངས་པའི་བློ་ནི་ཡིན། དེ་ཡིན་ན་དེ་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དེ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་གང་ཞེ་ན། བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་ལ་མི་འཇོག་སྟེ། ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་རིག་པ་ལ་ཐེག་ཆེན་ནས་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཐུན་མོང་མིན་པ་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་ནི་སེ་གོལ་གཅིག་གཏོག་རིང་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་རེ་བཞིའི་སྐད་ཅིག་གི་མི་རྟག་པ་རིག་པ་ལ་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་རྟོགས་པར་འཇོག་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ལ་འཇོག་ལ། སྐད་ཅིག་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཉན་ཐོས་འཕགས་པས་ཀྱང་རིག་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དུ་འཇོག་བྱ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་རང་དུས་སུ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་གི་ཆོས་དེ་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པར་མ་ཐོབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སོང་བའི་དོན་ཅན་དེའོ། །དེས་ན་སྡེ་པ་དག་གི་ལུགས་ལའང་དོན་དམ་བདེན་པ་མཐའ་དག་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པ་དེ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་བདེན་གཉིས་ལ་སྒྲོ་སྐུར་མ་སྤངས་ན་ཤེས་བྱ་དེར་གཏོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བདེན་པའི་རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀའི་སྒྲིབ་པའི་
2-9b
གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཤེས་སྒྲིབ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྤོང་བའི་ཆ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་དབང་པོ་འཕོ་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གྲགས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གིས་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་སྡེ་པས་མི་འདོད་ཀྱང་། ཉི་ཚེ་བའི་ཆོས་བདག་མེད་འགའ་ཞིག་དང་། དེ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་འཕགས་པའང་ཁས་ལེན་ཏེ། ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཆོས་བདག་མེད་དང་། དེར་རྟོགས་པའི་འཕགས་པ་ཡང་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། འདིར་མུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པའི་རྫས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མིན་གཉིས་འགོག་པའི་འགོག་པ་གཉིས་རྫས་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། གསལ་བ་འདི་ལྟར་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་མ་བསྟན་མོད། དེ་ལྟར་ནའང་འོག་ནས། སྤང་བྱ་རིགས་ལྔའི། སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན། ཅེས་དང་། དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཞེས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྲལ་རྫས་ཐ་དད་དུ་བཤད་པས་འདིར་ཡང་འགོག་རྫས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་འདི་གཉིས་གཅིག་སྟེ་དབུས་མཐར། རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། །ཡུལ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནའོ།

也没有安立能力所依的基础，因为众生心续已灭，色身显现取决于所化众生的心续且为暂时性，非色法的行蕴即使在名言中也不以自性成立实体，除此等法外，在瑜伽行者相续中未观察到其他法。然而智慧不会成为分别，因为所量非遍于错乱，而分别是从对所量错乱方面安立的，佛陀智慧已脱离一切错乱。对两方面均有支持
2-9a
经典，看似相同，但因经典有了义不了义的差别，故前者更好，这为智者与愚者所共知。
此外，在部派系统中，粗大的显现方式是世俗，微尘和刹那性的实际存在方式是胜义，凡夫不了知此，故立为所知障。此非烦恼性的心，而是对实际状况迷惑的心，除此别无他法故。那么，断除它的对治是什么？是以十六行相了知四谛。当时，无常行相并非安立于微细无常上，因为了知微细无常需要证悟大乘所说的不共法无我故。此处微细无常不是指在弹指一刹那间有六十四刹那无常的了知，因为若是这样，则法无我安立于法与法性的方面，而这些刹那是法的事物方面，声闻圣者也了知此故。那么，微细无常作为法无我，是指由于刹那性使自体不住于自时，法刹那的自性不成立而为空性的意义。
因此，即使按部派的系统，不证得一切胜义谛，不能彻底破除无知黑暗，因为若不断除对二谛的增益损减，则无法断除属于所知的障碍。故这些真理行相能成为烦恼性和非烦恼性两种障碍的
2-9b
对治。
又，所知障中声闻缘觉阿罗汉所断的其他方面也存在，因为有阿罗汉根性转变的无间道所断的无知。又，虽然部派不承认大乘中闻名的能取所取二空所遍的法无我，但他们承认某些局部法无我及证得它的大小乘圣者，因为他们承认已转为分离他者的法自性空的法无我，及证悟它的圣者。
此处，离黑暗的灭谛之实体，烦恼性和非烦恼性两种障碍的灭是一体还是异体？虽然这个问题很明确，此处未详述，但下文中说："应知断所知障，各自各自（分开），共八十九"，以及"无为性即是界"，说明断谛是异体，此处也成立灭谛异体，有人如是说。有些人说这两者是一体，如《辨中边论》："二种清净，唯一境界。"


 །ཞེས་བཤད་པས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་དེ་དག་གཅིག་པར་མི་འཐད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པས་ནི་བྲལ་བ་རྫས་སུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནས་བཤད་པའི་དག་པ་གཉིས་དང་འདིའི་འགོག་པ་གཉིས་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་ལས་སྐབས་དོན་མི་འབྱོར་བའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་སྡེ་པ་ལྟར་ནའང་གཅིག་པར་མི་འཐད་དེ། གཅིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཚོགས་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་ངོ་བོ་སྐྱེ་འགག་དུས་གཅིག་ཅར་བྱེད་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། སྡེ་པས་འགོག་པ་དེ་གཉིས་ལས་དང་པོ་འདོད་ཅིང་གཉིས་པ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་དག་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ལྡན་པའི་རྫས་
2-10a
མུན་པ་གཉིས་ཐ་དད་ཅིང་གཉེན་པོ་བདག་མེད་གཉིས་ཐ་དད་པས་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་མུན་པ་དེ་ཉན་རང་གིས་བཅོམ་མམ་མ་བཅོམ། མ་བཅོམ་ན་དེ་གཉིས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས། ང་ནི་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤངས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་པས་དང་པོ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་མི་འཇུག་ཅིང་། གཉིས་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཉེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐབས་ཀྱི་མུན་པ་ལ་གཉིས་སུ་བཤད་པའི་ཉན་རང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བས། མུན་པ་གཉིས་པ་ཡང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་དབང་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་མིག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོངས་ཤིག་དང་། མིག་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། ལུང་དེའི་དོན་ཉན་རང་ལྷག་མེད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པས། མིག་སོགས་ཀྱི་ཕུང་སོགས་སྒོམ་སྤང་མི་ཤེས་པའི་ཆ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་དགར་རྒྱུན་ཆད་པས་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པར་སོང་བ་ཡིན་གྱི། རྫོགས་སངས་ནི་ཕུང་སོགས་སྒོམ་སྤང་དང་དེ་ལ་ཡོད་པའི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བྱེད་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པའི་ཆ་ནས་མུན་པ་ཕྱི་མ་རྫོགས་སངས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྤང་བྱར་ཡང་གྲུབ་བོ། །ཡང་ཉན་རང་ལ་སྤངས་ཀྱང་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པ་ཡོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་སྤངས་ཟིན་རྒྱུད་ལྡན་མི་སྲིད་དེ། རྒྱལ་སྲས་མར། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་
2-10b
ཡང་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དེ་ནི་སྤངས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་གི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་སྤངས་ཟིན་ཕན་ཆད་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །ཞེས་དང་། རྩ་བར་གཏན་སྨོས་པ་དང་། རང་འགྲེལ་ལས། ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ལུང་དེ་དག་གི་དོན་དམན་པའི་དགྲ་བཅོམ་ལ་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། ཡུལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས། ཡུལ་ཉེ་བའི་རྐྱེན་སོགས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པས་སྤངས་ཀྱང་གཏན་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པས་ལྡན་པར་སོང་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་རོ།

如此说明而得知。对此，有人说这些不可能是一体的，因为大乘不承认离系实体，且彼处所说的二种清净与此处的二种灭谛因广狭之别而不符合语境。不仅如此，即使按照部派也不应是一体的，因为一体需要由一因缘聚集而成就，且体性同时生灭，而部派对于这两种灭谛接受前者但不接受后者，因为它们是无为法和有相应的实体
2-10a
两种黑暗是不同的，两种对治的无我也是不同的，所以两种灭谛也是不同的。
那么，此处所示的黑暗，声闻缘觉是已破除还是未破除？若未破除，则他们不能称为已尽苦，因为经中说："我不说未全知全觉一法者能尽苦。"若已破除，则佛陀的断除不成为不共的。对此，按照第二种观点承认，则第一种观点提出的过失不会存在，而第二种观点也不会有所谴责的过错，因为此处所说的黑暗中，声闻缘觉烦恼性黑暗的本质是通过断除得而断，第二种黑暗也是通过断除希求的贪著而得以断除。经中说："比丘们，断除对眼的希求贪，眼也将被断除。"此经的意思是，声闻缘觉无余涅槃的阿罗汉，由于断除烦恼的力量，眼等蕴等修所断无知部分自然断流，成为非择灭，而圆觉佛则是断除蕴等修所断及其中的无知障碍的断道，通过断除得而获得择灭，从这方面来说，后者的黑暗成立为圆觉佛不共所断。
又，声闻缘觉虽然已断但仍有相应，如来则不可能有已断而相续中具有，如王子疏中说："他们的非烦恼性无知
2-10b
也只是已断，虽已断但对他们来说如同眼等一样仍会生起，而对佛世尊来说，断除之后就不再生起，因此特别称为'破除'，因为已成为未来不生法性。"又，根本颂中说"究竟"，自释中说："虽然承认对一切破除黑暗，但并非究竟。"这些经文的意思是，小乘阿罗汉虽然没有缘于谛理错误趋入而生的烦恼，但有缘于对境错误趋入而生的烦恼，因此，由于对境近缘等使阿罗汉退失，虽已断但非究竟破除，故仍有相应，情况如此。


 །འོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མིན་གྱི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ལས། རྫོགས་སངས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཞི་ལྷག་དེ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཚེ་ཕྱིན་དྲུག་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་མིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་གཙོ་ཆེ་ལ། མུན་པ་དེའང་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ལམ་དང་སྤོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེས་བྱེད་ལས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལྟ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་ལྟ་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕར་ཕྱིན་དེ་དག་ཀྱང་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པར་བྱེད་དགོས་ན། བསོད་ཚོགས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་དུས་སུ་རྫོགས་ཟིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་
2-11a
རྡོར་ཏིང་གི་ཚེ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་བློའི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་མཐར་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྤོང་བྱེད་ནི། མི་སློབ་པའི་སར་སྟོབས་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་འཇོག་སྟེ། སྔར་སློབ་ལམ་ན་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བའི་འཛིན་སྟངས་ཅན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཡེ་ཤེས་དེས་མི་ཤེས་པའི་འདས་ད་ལྟར་གྱི་ཐོབ་པ་གཅོད་ལ། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྤོང་བའི་སྤང་གཉེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན་མ་ཁྱབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་འོངས་པ་དེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་། དེའི་སྤང་བྱ་ད་ལྟར་བའི་ཐོབ་པ་འགགས་ཟིན་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲོན་མེ་མ་འོངས་པ་སྐྱེས་ཟིན་དང་། དེའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་མུན་པ་ད་ལྟ་བ་བསལ་ཟིན་པ་དུས་མཚུངས་པ་བཞིན་མ་གྲུབ་བོ་སྙམ་ན། འོ་ན་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་ཆོས་ཅན། མི་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་མ་ཟིན་པར་ཐལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ད་ལྟ་བས་མི་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བ་གཅོད་དགོས་པ་ལ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལ་མི་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ལྡན་པར་ཁྱེད་རང་ལའང་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཉེན་པོ་མ་འོངས་པས་སྤང་བྱ་ད་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་མ་འོངས་པ་དེས་རང་གི་མཚན་གཞི་འདུས་བྱས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ལའང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྐབས་འདིར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེས་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལྷུར་
2-11b
མི་བྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས། དེ་སྤོང་བ་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་གྲུབ་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་སྤོང་བ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་སྟེ། དེ་སྤོང་བའི་དངོས་གཉེན་དུ་ངེས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱོར་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན། སློབ་པའི་སར་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཉེ་རྒྱུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བྱེད་གཙོ་བོར་གྱུར་ལ། མི་སློབ་ལམ་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་འཇོག་གོ།

那么对于烦恼性和非烦恼性无知黑暗的断除道路中有止观二瑜伽，其中通往圆觉佛道路的不共止观成为禅定和智慧波罗蜜多。当时，障碍这六度不共特质的障碍中，比起烦恼障，所知障更为主要，而断除这种黑暗的道路和断除是佛陀不共的特性。这种禅定和智慧波罗蜜多有两种作用：既能断除依靠人我执的烦恼性无知，又能断除依靠法我执的非烦恼性无知。那么，若这些波罗蜜多也需通过二资粮而圆满，福德资粮在最后有一世时已圆满，智慧资粮则在
2-11a
金刚定时圆满，如所言："无间智定心"。二资粮圆满后断除无知四因的是无学位上十力智慧，因为先前在有学道中没有与无知四因体性相违的行相的一切智慧。那么，此智慧断除过去现在的无知得，并使未来成为不生法性，这样的话，佛地上有断除无知四因的所断能治，因此佛陀是否相应无知得？不一定，因为佛陀未来智慧已生起，与其所断现在得已灭同时。比如未来灯已生起与其对立的现在黑暗已除同时，若想"不成立"，那么，生起断除无知四因的智慧时，应成未断无知得，因为佛陀现在智慧需要断除现在无知得而未断故。若承认，那么，你自己也将承认佛陀相应无知得。因此，如同未来对治断除现在所断的所害能害安立一样，有为法的特征"生"作为未来，令自相所依的有为产生于现在住所，如此对于所生能生也同样安立，这是部派的系统。又，此处需要了解，佛陀智慧为何不主要作为断除烦恼障的对治？烦恼障以我执迷惑为根本，断除它通过证悟无我的智慧就能实现，而所知障以所知迷惑为根本，断除它仅仅通过证悟人无我是不够的，因为作为断除它的直接对治必须运用一切智智慧
2-11b
对此，大乘认为，在有学位上，作为如所是和如所有智的近因智慧波罗蜜多是断除无知即所知障的主要手段，而在无学道上则安立为一切智智慧。


 ཐེག་པ་ཐུན་མོང་ལྟར་ན་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་གཉིས་སོ་སོར་བཅད་ནས་དང་པོ་སློབ་ལམ་དང་ཕྱི་མ་རྡོར་ཏིང་གིས་དངོས་རྗེས་སུ་སྤོང་བར་བཤད་ཅིང་། ཁྱད་པར་བསྟན་བཅོས་འདིར་སྟོན་པས་སྟན་གཅིག་གི་ཁར།ལམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་འགོག་སྙོམས་སོགས་ཐོབ་བྱེད་ལ་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་ཡང་དུས་དེར་བཅོམ་ནས། གདོད་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྤངས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོར་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། འོ་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྟོན་པས་རྡོར་ཏིང་སྐྱེས་པ་ན་སྤངས་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱིས་ཀྱང་སྤང་བྱ་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤངས་པས་ཉན་རང་གིས་མ་སྤངས་པའི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟོན་པས་ཀྱང་མ་སྤངས་སོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཉན་རང་གི་རྡོར་ཏིང་དེས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་
2-12a
ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་སྤངས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་སྒྲིབ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོར་ཏིང་དེས་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་གཏན་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པས་ཀུན་མཁྱེན་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་སོགས་གཏན་བཅོམ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིས་བརྙེས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀུན་ནས་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་ལ་སྔར་ཡང་དོགས་པ་བཅད་མོད། ད་དུང་ཡང་འདི་ལྟར་གླེང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་འོངས་པ་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་ད་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་ཅིས་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་མ་འོངས་པ་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ན་དེ་གང་ལ་བྱེད། ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བདག་མེད་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སྤང་བྱ་སེལ་བར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལྟར་ན་སྣང་བ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་འགྱུར་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མུན་པ་ད་ལྟ་བའི་སྤང་གཉེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། འདོད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྣང་བའི་དངོས་རྒྱུ་ད་ལྟ་བ་དེ་མུན་པ་ད་ལྟ་བ་དང་སྤང་གཉེན་དུ་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མུན་པ་དང་མི་འགལ་བ་མུན་པའི་གཉེན་པོར་འཇོག་ན་ནི་དེར་བས། གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས། །ཞེས་སྤང་གཉེན་
2-12b
ད་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དེ་ལྟར་མ་བཤད་ན། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པ་ཡང་གཏན་བཅོམ་པར་མ་སོང་བས་སྤངས་པ་ཉམས་སྲིད་ན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་སམ་སྙམ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་དགུ་དབང་པོ་རྣམ་དགུ་ཅན། །ཅེས་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཁྱབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། རང་འགྲེལ་ལས། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་པར། རྒྱལ་སྲས་སུ། མཆོད་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གོང་དུ་སྨོས་སོ། །ཞེས་སོ།

 ཐེག་པ་ཐུན་མོང་ལྟར་ན་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་གཉིས་སོ་སོར་བཅད་ནས་དང་པོ་སློབ་ལམ་དང་ཕྱི་མ་རྡོར་ཏིང་གིས་དངོས་རྗེས་སུ་སྤོང་བར་བཤད་ཅིང་། ཁྱད་པར་བསྟན་བཅོས་འདིར་སྟོན་པས་སྟན་གཅིག་གི་ཁར།ལམ་གསུམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་འགོག་སྙོམས་སོགས་ཐོབ་བྱེད་ལ་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་ཡང་དུས་དེར་བཅོམ་ནས། གདོད་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྤངས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པར་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོར་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། འོ་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྟོན་པས་རྡོར་ཏིང་སྐྱེས་པ་ན་སྤངས་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱིས་ཀྱང་སྤང་བྱ་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་སྤངས་པས་ཉན་རང་གིས་མ་སྤངས་པའི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟོན་པས་ཀྱང་མ་སྤངས་སོ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཉན་རང་གི་རྡོར་ཏིང་དེས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་
2-12a
ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་སྤངས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་སྒྲིབ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡོར་ཏིང་དེས་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་གཏན་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པས་ཀུན་མཁྱེན་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་སོགས་གཏན་བཅོམ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིས་བརྙེས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀུན་ནས་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་ལ་སྔར་ཡང་དོགས་པ་བཅད་མོད། ད་དུང་ཡང་འདི་ལྟར་གླེང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་འོངས་པ་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་ད་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་ཅིས་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་མ་འོངས་པ་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ན་དེ་གང་ལ་བྱེད། ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བདག་མེད་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སྤང་བྱ་སེལ་བར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལྟར་ན་སྣང་བ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་འགྱུར་དེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མུན་པ་ད་ལྟ་བའི་སྤང་གཉེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། འདོད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྣང་བའི་དངོས་རྒྱུ་ད་ལྟ་བ་དེ་མུན་པ་ད་ལྟ་བ་དང་སྤང་གཉེན་དུ་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མུན་པ་དང་མི་འགལ་བ་མུན་པའི་གཉེན་པོར་འཇོག་ན་ནི་དེར་བས། གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས། །ཞེས་སྤང་གཉེན་
2-12b
ད་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དེ་ལྟར་མ་བཤད་ན། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པ་ཡང་གཏན་བཅོམ་པར་མ་སོང་བས་སྤངས་པ་ཉམས་སྲིད་ན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་སམ་སྙམ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་དགུ་དབང་པོ་རྣམ་དགུ་ཅན། །ཅེས་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཁྱབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། རང་འགྲེལ་ལས། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་པར། རྒྱལ་སྲས་སུ། མཆོད་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གོང་དུ་སྨོས་སོ། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
按照共同乘的观点，解脱和一切智的两种障碍是分开的，第一种通过修学道，后一种通过金刚定真正地消除。特别是在这部论著中说，佛陀在一座之上，在心中生起三种道，摧毁了烦恼性的黑暗和非烦恼性的障碍，如灭尽定等，在那时就已经征服了这些，舍弃了无始无明的四种因，获得了一切智慧。如经中所说："非初刹那，通过三十四刹那而获得。"
进一步思考：如果是这样，佛陀在生起金刚定时断除了对二障解脱的无明障碍，那么声闻缘觉阿罗汉也从二障解脱，他们也断除了无明障碍，这样佛陀也没有断除声闻缘觉未断除的无明障碍？
并非如此。声闻缘觉的二障解脱之金刚定虽然断除了阻碍二障解脱的无明，但并未断除阻碍知晓一切所知的所知障，因为那种金刚定并未完全摧毁无明的四种因。佛陀完全摧毁了阻碍一切智的无明因等，随后获得了一切智慧。如自释中说："无明是见到真实义的障碍，故为黑暗。诸佛世尊获得对治后，对一切所知成为不再生起之法，因此完全断除。所以这是完全摧毁一切黑暗。"
虽然之前已经解决了这种疑惑，但仍可进一步讨论：未来的佛智因为自身尚未生起，怎么能成为现在无明的对治呢？
若是这样，那么按你的观点，未来的苦法忍因为自身尚未生起，就不能成为阻碍其生起的见断的对治了。如果接受这点，那么什么是见断的对治呢？如果认为是加行道顶位的智慧，这是不合理的，因为世间道不适合通过无我现观来消除所断障碍。此外，按照你的说法，未来将生起的光明因为自身尚未生起，就不是现在黑暗的对治了。如果接受这点，那么现在的光明直接因就应该与现在的黑暗成为断除和对治的关系。如果接受这点，那么与黑暗不相违的也被视为黑暗的对治，这就有问题了。
如果你说，经中不是说："以将灭的道，彻底断除彼障碍"，这不是只将断除和对治应用于现在吗？
这只是就烦恼障而言，如果不这样解释，就会与"无学心将生，从障得解脱"的说法相矛盾。
再者，有退法的声闻阿罗汉存在，所以烦恼性黑暗也未被完全摧毁，断除可能退失，那么独觉是否也相同呢？
不相同。如所说："彼九根有九"，这是就独觉都是不动法而言。自释中说："独觉和声闻"，王子（指释论作者）说："为了尊敬，把'独觉'一词放在前面。"


 །སྤྱིར་སྡེ་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མི་འདོད་པ་མིན་ཏེ། ལྟ་བ་བཀའ་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མི་འདོད་པ་མིན་ཏེ། སྡེ་པ་ལ་གྲགས་པའི་དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། འདིར་འདི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་ཟིན་དེ་དག་ཏུ་རགས་པ་དང་རྒྱུན་རྫས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། གཞན་སེལ་གྱི་ཆོས་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པར་འཛིན་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ཕུང་སོགས་སྒོམ་སྤང་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ཕྱིན་དྲུག་ལ་གེགས་བྱེད་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་ལ་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལས། མཆོད་བརྗོད་འདི་སྐབས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་མུན་པ་ཞེས་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་བཤད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྔ་མ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱི་མའི་མི་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དང་
2-13a
ཆ་མཐུན་པར་ཁོངས་སུ་བསྡུའོ། །དེས་བདག་དོན་ཕུན་ཚོགས་བཤད་ཟིན་ནས། གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་ནི། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ཉིད་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་མཐོ་དམན་དུ་མར་འཇུག་པའི་འཁོར་ལོ། སའི་ཆ་མཐོ་བ་དང་དམའ་བར་འཕར་འབབ་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བས་འཁོར་ལོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་བསྐྱོད་པས་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། སྲེད་པའི་བརླན་པ་དང་བཅས་པས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པ་དང་། བརྒལ་དཀའ་བ་དང་། ཐར་བར་འདོད་ན་ཡང་སྐམ་སར་གནས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྒལ་དགོས་པ་བཞིས་འདམ་ལྟ་བུའོ། །འགྲོན་པ་ལྟར་མནར་མེད་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་རྒྱུ་བའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས། རིགས་དང་སྐལ་པར་ལྡན་པ་མ་ལུས་པ་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་བས་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་པ་དེ་ཡང་། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་སྟོན་མོ་བྱིན་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཉེ་འཁོར་པའི་བྲམ་ཟེ་ལ་གོ་ཡི། འཛམ་གླིང་པ་ཡི་བྲམ་ཟེ་ལ་མི་གོ་བ་ལྟར་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་དག་ལའོ། །དྲང་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་སྒྲ་གཅིག་གིས་བསྟན་པའོ། །
如此导师应礼敬
གསུམ་པ་ནི། དོན་བཞིན་ཡང་འཆད། སྟོན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། སྔ་མ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་མིན་པའི་མུ། ཕྱི་མ་ཡིན་ལ་སྔ་མ་མིན་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུའོ། །དང་པོ་ནི། སྟོན་པའི་ཉན་ཐོས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི་འོད་སྲུང་རྫོགས་བྱེད་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། བཞི་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་རང་འགྲེལ་དུ། མཇུག་དེ་ནི་སྟོན་པ་དེའི་དོན་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་ཀྱི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི། ཉར་སྤྲུལ་
2-13b
ནས་རིག་བྱེད་རྒྱ་མཚོ་ནས་བཏོན་པ་དང་རུས་སྦལ་དུ་སྤྲུལ་ནས་ཕྱི་ནང་གི་སྣོད་བཅུད་འདེགས་པ་དང་ཕག་རྒོད་དུ་སྤྲུལ་ནས་དེ་གནོན་པ་དང་། རཱ་མ་གཉིས་སུ་སྤྲུལ་པ་ནི་ཨགྣིའི་བུ་ར་མ་དང་ཤིང་རྟ་བཅུ་པའི་བུ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ར་མཎ་དང་ནག་པར་སྤྲུལ་པ་སྲིན་པོ་དང་། མི་ཡི་སེང་གེའི་གདོང་པ་ཅན་དང་མིའུ་ཐུང་དུ་སྤྲུལ་ནས་ལྷ་མིན་ལ་ས་གོམ་པ་གང་སློང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་དང་བཅས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་ངང་པ་ཅན་ཏེ་དྲག་པོ་འཁོར་ལོ་ཅན་གྱིས་ཀླ་ཀློ་འདུལ་བ་ཡང་ཁྱབ་འཇུག་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པ་དང་བཅུ། ཞེས་ཁྱབ་འཇུག་གི་མཛད་པ་བཅུ་པོ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་རྫུན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལས་འདྲེན་མི་ནུས་ལ། རྫུན་མིན་པ་དག་སྲིད་ཀྱང་ཚུལ་དེ་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཐབས་མ་ཡིན་ནོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
一般而言，部派并非不承认法无我，因为他们接受见解的四种印记，也并非不承认真如，因为他们接受部派中著名的事物真如。这里应该了解：在上述解释中，将执著粗大和相续实有视为所知障，将障碍根转移的障碍视为所知障，将执著遣余法非自性空为所知障，将蕴等修所断视为所知障，将障碍六度的视为所知障，将障碍获得边际住等定的视为所知障，以及将无明四因视为所知障的这些安立中，此礼敬文中特别强调的"非烦恼性黑暗"就是最后一种，而前面那些也都包含在后者的无明范畴内，与之相符。
以上已经解释了自利圆满，现在解释他利圆满：三界即是由于众生差别而有高低多种转变的轮回，如同地面有高有低起伏变化，称为轮回；由于见解和怀疑的推动而本性动摇，伴随贪爱的湿润而成为普遍执着之处，难以超越，若想解脱，必须依靠住于干地者——随学佛法教导者才能超越，因此如同泥沼。从无间地狱到有顶之间流转的一切众生中，对具有种性和福缘的所有众生伸出传法之手，按照他们各自的能力安置于三种菩提，这也是针对应当调伏的众生，如同"给予婆罗门宴席"这样的说法，是指附近的婆罗门，而非指整个阎浮提的婆罗门。"引导"是以一个词表示三世。
如此导师应礼敬
第三，如实解说且是导师有四种情况：是前者而非后者的情况，是后者而非前者的情况，两者都是的情况，两者都不是的情况。第一种情况如佛陀的声闻舍利子。第二种情况如迦叶波圆满成就者。第三种情况如佛陀。第四种情况如除此之外的其他人。如自释中说："结尾说，那位导师在宣说义理时，如实正确地教导而引导众生脱离轮回的泥沼，并非通过神变和施予殊胜之力。"这是说外道的神变，如化现为巨龟从吠陀海中取出（吠陀），变为乌龟承托内外器情世界，变为野猪压制它，化现为两位罗摩——阿格尼之子罗摩和十车之子幻化王罗摩那，化现为黑者的罗刹，人狮面者，化为侏儒向阿修罗索要一步之地，以及称为释迦牟尼佛的十二事业利益众生的说法，以及天鹅持有者即持轮勇猛者降伏边地人也是毗湿奴的化现等十种。这些毗湿奴的十种事业大多是虚假的，不能从轮回中引导出来，即使有些可能是真实的，但那种方式也不是从轮回中解脱的方法。


 །འོན་ཀྱང་སྟོན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་ནི་གདུལ་བྱ་འདུན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བྱེད་པ་དེས་དངོས་སུ་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་གྲོལ་བྱེད་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆགས་སོགས་ལ་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་རིམ་གྱིས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །དམ་པ་སྦྱིན་པ་ནི། ལྷ་ཆེན་པོས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུས་དམ་པ་སྦྱིན་པར་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐུ་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ་བདུད་རྩི་རིལ་བུ་དང་རྐང་མགྱོགས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་རེ་ཞིག་འདིར་ཕན་པར་ཟད་ཀྱི་བདེ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཡང་ན་མཐུ་ནི་གཉིས་ཀའི་མཇུག་སྡུད་དོ། །དེས་ན་དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་བསྟོད་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟོད་ཅིང་མཆོད་ནས། ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ། །ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བའི་དགོས་དོན། བརྩམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་འཇུག་སྒོ་ངོ་ཤེས་པའོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་རང་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་བདུན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བར་ཐམས་ཅད་མཐུན་ཡང་ཞེན་ལུགས་ཐ་དད་པ་གསུམ་ལས།
2-14a
བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མཚན་ཉིད་པ་དངོས་སུ་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྫས་གཞན་པའོ། །དེས་དོན་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་ན། ངག་མིང་ལ་ཞུགས་ནས་དེས་དོན་གོ་བར་བྱེད་དེ། ངག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བས་རྐྱེན་བྱས་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མིང་ཡིད་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། དེས་མིང་ཅན་གྱི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུའི་གཟུགས་ནི་བསྟན་བཅོས་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཀྱང་དངོས་སུ་དོན་གོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། མི་བླུན་པོ་ལ་བ་གླང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བརྒྱུད་ནས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྒྲ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་སྣང་བ་བརྡ་བྱས་པས་དོན་གོ་བར་བྱེད་ལ། ཡིག་འབྲུའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་པས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་དངོས་སུ་བསྟན་བཅོས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུའི་གཟུགས་ནི་རིམ་བཞིན་མིག་དང་ཡིད་ལ་སྣང་བའི་རྗེས་སུ་མིང་ཡིད་ལ་དྲན་པས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པས་སྒྲ་ནི་བརྒྱུད་པ་ཉེ་ལ་ཡིག་འབྲུ་ནི་བརྒྱུད་པ་རིང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་གཟུགས་སྒྲ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེ་ལ་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ནས་སྒོ་ལྔའི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་སྐྱེ་ལ། དེ་ནས་མིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཉེ་རིང་འདྲའོ་སྙམ་ན་མི་འདྲ་སྟེ། མིག་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་སྣང་ཡང་། སྤྱི་དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་ཅིང་ཉན་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་ལ་སྒྲ་སྤྱི་སྣང་བ་
2-14b
དེ་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་བས་འདོད་ལ། དེས་ན་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་དང་། མིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དུས་མི་མཉམ་ལ། ཉན་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་དང་མིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དུས་མཉམ་པས་བརྒྱུད་པ་ལ་ཉེ་རིང་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བཏགས་པའི་དགོས་པ་ནི། གཟུགས་སྒྲ་བསྟན་བཅོས་སུ་གོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའོ། །མདོ་སྡེ་བའི་ལུགས་ཀྱི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ནི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫས་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟག་མགོ་དགུ་པའི་དོན་སྤྱི་བཞིན་ནོ། །མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་གྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ན་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལམ་དེའི་ཡུལ་ཅན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་རང་མཚན་འཛིན་ན་རྣམ་རྟོག་ཏུ་མི་རུང་བས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
然而，导师展示神变仅仅是为了吸引所调伏者的注意，而不是通过这种行为直接解脱他们。直接解脱的方法是通过随教授的神通之门，修习对治贪等烦恼，从而逐渐获得解脱。所谓殊胜施予，就像大自在天通过十种不适当根基而闻名的殊胜施予。力量是特殊能力，如甘露丸和疾足等，这些仅能暂时在此世间有所帮助，却不能带来真正的安乐。或者，力量是对前两者的总结。因此，向如实教导者顶礼是赞叹供养。
如此赞叹供养后，"将善说阿毗达磨藏论"。这是立誓著述的目的，即为了完成著作和了解入门之径。若问这论著本身是什么样的，应当通过七种含义来了解：
其体性是名、句、文字的显现，虽然大家都认同这点，但有三种不同的执着方式。按照毗婆沙师的传统，真正的论著直接使人了解意义的是名句文身，是意识的对境，是无实物的行法，是与色等不同的实体。它如何使人了解意义呢？语言进入名之后，由它使人了解意义。语言显现于意识中作为条件，使自相续中的名显现于意中，由此使人了解有名之义，因此声音和文字形态只是假名论著，虽然它们是实体事物的自相，但不能直接使人了解意义，如同对愚人说"牛"一样。
假立的理由是间接使人了解意义，即通过那声音的形象显现于意中，通过约定俗成的符号使人了解意义；而文字形象的显现是意义形象的显现，因此它们通过逐级传递使人了解意义，所以它们不适合直接称为论著。因此，声音和文字形态分别显现于眼和意之后，通过回忆名于意中而使人了解意义，所以说声音是近距离传递，文字是远距离传递。
又有疑问：色声是外处，对它们产生眼耳意识，然后产生随五根门而行的意，之后显现名字，这样不是远近相同吗？实际不同：眼识之后的意识中虽然显现色的共相，但那共相不是论著；而耳识之后的意识中显现的声音共相，经部师认为是论著。因此，跟随眼识的意识和显现名字不是同时的，而跟随耳识的意识和显现名字是同时的，所以传递有远近之别。
假立的目的是为了理解色声为论著而从事（学习）；实际上的妨碍是不具足特征。
经部师传统认为名句文字的形象不是义自相的实体，因为它们是分别心的所取对境，如同九头虎的义共相。若说未成立，实际成立，因为若不是分别心的对境，就找不到分别心的对境或其所缘，所以不是未成立；若执著义自相，则不可能是分别心，所以也不是不定。


 །བོད་གང་དག་རྣམ་རྟོག་ལ་རྣམ་པ་མི་སྣང་བ་དང་། དོན་སྤྱི་ལ་རྣམ་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ་མི་འབྱུང་ཟེར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བྱོན་པའི་ཨཱ་ཙཪྻ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་རྒྱུན་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལུགས་འདིའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་། དེས་དངོས་དོན་གོ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། དང་པོ་བསྟན་བཅོས་ནི་རྣམ་རྟོག་ལ་སྣང་བའི་སྒྲ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེའང་འཆད་པ་པོའི་རྣམ་རྟོག་ལ་སྣང་བའི་བསྟན་བཅོས་སུ་གྱུར་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་འདྲ་བར་ཉན་པ་པོའི་རྣམ་རྟོག་ལ་སྣང་བའི་སྒྲ་སྤྱིའི་འཇུག་པ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་རྫས་སུ་མེད་དེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡར་བཏགས་སྟོན། །དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཆེད་དུ་བྱས། །དེ་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད། །དེས་ན་དེ་ལ་བརྡར་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་རྟོག་པ་དང་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཤིང་མི་བསླུ་བ་དང་།
2-15a
དེར་མི་གནས་ཤིང་བསླུ་བ་ཡོད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལའང་བཟང་ངན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་ལས། དང་པོ་ནི། སྤྱིར་རྣམ་རྟོག་ལ་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་འཛིན་པ་གཉིས་ལས། སྒྲ་སྤྱི་ནི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་སྒྲ་དེའི་དོན་སྤྱིར་ཡང་སོང་ལ། དོན་སྤྱི་ཡིན་ལ་སྒྲ་སྤྱི་མ་ཡིན་པ་རྣམ་རྟོག་ལ་བུམ་པ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་མང་སྟེ། བརྡ་མ་གྲུབ་པའི་ཚེ་ན་དེ་གཉིས་ཡན་གར་བར་སྣང་ལ། གྲུབ་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ནི་ཁ་གཡེར་ཞབས་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གཉིས་ཀ་སྣང་ནས་མིང་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་འཛིན་པའི་ལོག་ཤེས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་དོན་དང་མིང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བརྡ་བྱས་ནས་བུམ་པ་འོན་ཅིག་བརྗོད་པ་ན་གསེར་གྱི་ལྟོ་འདིར་ལྡིར་བ་ཁྱེར་ཡོང་བ་ལྟར། དགེ་བ་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྡར་བྱས་པས། གང་གིས་ལེགས་སྤྱད་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བ་ཉིད་དོ། །ཞར་ལ་རྣམ་རྟོག་གི་འཛིན་སྟངས་གཞན་བཤད་པ་ནི། དངོས་པོ་ལ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བ་དང་། ཡོད་པ་བར་མ་ཆད་པ་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བློ་ཞེན་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔ་ཕྱི་གཅིག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པས། བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བུམ་པ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ལ། དེ་ལྟར་འཛིན་པ་མེད་ན་བརྡ་བྱས་པ་དོན་མེད་དུའང་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྣམ་རྟོག་གིས་རིགས་མཐུན་གཅིག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཡུལ་འདིར་གསེར་རིན་ཆེ་བར་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་དུ་རིན་ཆེ་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་རྟོག་གིས་སྣང་བཏགས་གཅིག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་མཚན་གཞི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ན་རྟོག་པས་ཞེན་ངོའི་ལྷས་བྱིན་མཐོང་བར་རྟོག་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་མདོ་སྡེ་པས་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཡང་འདོད་དེ། ཚིག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །
2-15b
གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་འཆད་དོ། །སེམས་ཙམ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཚན་ཉིད་པ་ཁྱད་པར་བཞི་ལྡན་ཏེ། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟུང་ཆར་གྱུར་པ་ཉན་པོའི་རྣམ་རིག་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པར་འབྲེལ་བ་དང་འདྲིས་པར་སྣང་བའོ། །རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའམ་རྐྱང་པར་སྣང་བའོ། །བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་སློབ་མའི་བློ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའམ་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པའོ། །རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་པ་པོ་སློབ་མའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
有些藏人说分别心中不显现形象，以及将"形象"等词用于义共相是不符合经部宗的说法，这些都是脱离了从印度来的大阿阇梨们的口传教授的表现。
那么，这一系统中论著的本质是什么？它如何被确立为直接使人了解意义的呢？首先，论著是分别心中显现的声音共相的形象，这也是听者的分别心中显现的声音共相与讲者分别心中显现的作为论著的声音共相相似，因此论著不是实体存在的。如圣者法称所说："声音表示约定俗成的概念，它是为了言语交流而设立。此时没有自相，因此它不是（对自相的）约定。"
因此，由于分别心中有住于事物且不欺诳的，也有不住于事物且欺诳的，所以论著也有能否获得解脱的优劣之分。
第二部分分为直接和间接。首先，一般来说，分别心有执取声共相和义共相两种。声共相通过声音的表述也转为那个声音的义共相，而有些是义共相但非声共相的，如分别心中显现瓶子等很多例子。在未建立约定俗成时，这两者是分开显现的，建立后"瓶子是敞口收底的器物"等，两者同时显现，将名称和意义混为一体而执取的错误见解。即便如此，将意义和名称的本性作为一体进行约定，当说"拿来瓶子"时，就会带来这个金色圆腹的物体，同样，当论著以约定俗成的方式说"行善"时，通过它完成善行，这就是如理见解。
顺便说明分别心的其他执取方式：依靠事物中产生其他相似物、存在的连续性以及凡夫心的执着这三点，而将前后执为一体，因此将约定俗成时期和言语表达时期的瓶子执为同一，如果没有这种执取，约定俗成也会变得毫无意义。
此外，分别心将同类执为一体，如在此地见金贵重，就执着所有地方的金都贵重。分别心还将显现与假立执为一体，如直接感知提婆达多的所依时，分别心就执着认为见到了心中所执的提婆达多。
其他人认为，经部宗也承认具有文字形象的声音是属于色法所摄的自相，如说："语句或名称，被认为是色和行法。"
唯识宗认为真正的论著具有四种特性：本质特性是意识的所取方面，即听者的心识显现为名句文的形象，与之相关联、熟悉；形式特性是显现为偈颂或散文；作用特性是使学生的理解逐渐提升或者显示所求的意义；相续特性是被听者学生的相续所摄。


 །འོ་ན་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་རིག་དེ་འཆད་པ་པོས་ཇི་ལྟར་དུ་བརྩམ་དུ་རུང་ཞེ་ན། འཆད་པ་པོའི་རྣམ་རིག་གི་སྣང་བས་བདག་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཉན་པ་པོའི་རྣམ་རིག་དེ་འདྲ་བར་ལྷས་བསྟན་པའམ་ས་ར་ཎའི་རྨི་ལམ་ལྟར་འཇུག་སྟེ། ཉི་ཤུ་པ་ལས། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་དབང་གིས་ན། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཕན་ཚུན་དེས། །ཞེས་པ་དང་། འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་དབང་གིས། །གཞན་གྱི་དྲན་ཉམས་འགྱུར་སོགས་བཞིན། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་དུལ་ལྷས། དཔེར་ན་འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ངན་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་གཞན་དག་གི་དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་དབང་གིས་གཞན་དག་གི་སྙིང་གའི་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་མཁན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་པོའི་གདོན་རྣམས་ཕམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སྔགས་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་དུག་སེལ་ཞིང་འཕོ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་གི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། ཀ་ཏའི་བུ་ཆེན་པོའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ས་ར་ཎས་རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་
2-16a
དང་། དཔེར་ན་དྲང་སྲོང་དགོན་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་ཐགས་བཟང་རིས་ཕམ་པར་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བས་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་འདྲ་བ་འཆད་པ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་བརྩམ་དུ་རུང་བ་ལ་གནོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །བཏགས་པ་བ་ནི་རྣམ་རིག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་མིང་ཚིག་གི་ཡི་གེ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ་བསྙད་པའོ། །འདིར་གཟུགས་སྒྲ་ཡང་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །ཞེས་འདོད་དོ། །ངེས་ཚིག་ནི་འགྲེལ་པ་ལས། བསྟན་བཅོས་ནི་སློབ་མ་འཆོས་པའོ། །ཞེས་པས་སྤྱིར་སློབ་མའི་བློ་འཆོས་པ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཆོས་འདི་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་ཤཱསྟྲ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་ཤ་ཤཱ་ས་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཏྲ་ཏྲ་ཡ་ན་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས། ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང་། །ངན་འགྲོའི་སྲིད་ལས་སྐྱོབ་པར་གང་ཡིན་པ། །འཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད། །ཅེས་སོ། །ཡང་འཆོས་པའི་དོན་ཚོགས་པར་དབྱུང་བ་འོས་བྱེད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མཁས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་པར་དབྱུང་བར་འོས་པ་གཉིས་སོ། །དབྱེ་བ་ནི་སྤྱིར་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོས་བསླབ་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཡིན་ལ། ཆོས་འདི་པའི་བསླབ་གཞི་ནི་ནང་རིག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྡུ་བར། བསྟན་བཅོས་ལ་རྫས་སུ་གསུམ་དང་མིང་དུ་དགུ་སྟེ། གསུམ་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གསང་ཚིག་སྙན་ཁུང་ནས་སྙན་ཁུང་དུ་བརྒྱུད་པ་དང་། དེའི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ནང་བ་ལ་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་འདི་པའི་ཐར་པ་
2-16b
བསྒྲུབས་པས་བསྡུས་པའོ། །དགུ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་པའོ། །དོན་མེད་པ་དང་། དོན་ལོག་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །ངན་གཡོ་དང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་སློབ་མའི་བློ་ཐར་པའི་རྒྱུར་འཆོས་པས་བསྟན་བཅོས་དང་། མདོ་སྡེའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དང་། སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བཤད་དེ་རྣམ་གྲངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་དོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
那么，听者相续中的心识如何能被讲者所著作呢？讲者心识的显现作为增上缘，使听者的心识与之相似，就像通过神的加持或像萨拉那的梦境那样产生。如《唯识二十论》中说："由于一对一的影响，心识相互（影响）"，以及"如同通过鬼等的意力，使他人的记忆受损等"。在该论的释论中，杜慧说："例如，由于鬼怪等恶意的力量，使其他生物的记忆受损；由于空行母的伤害力，使他人心脏出血；同样，通过神的加持在梦中见到预兆；同样，通过咒师的意力，制服诸鬼魅；同样，通过持诵迦楼罗咒者的意力，消除并转移毒素等；同样，通过具有神通者的意力，使他人产生多种变化；通过迦多之子的加持，萨拉那在梦中所见；又如传说中仙人隐居者们的意乱使阿修罗王善见战败"等等。因此，听者相续中的这种论著也可以由讲者的相续所造作，这完全没有任何妨碍。
假立的论著是指将不是心识的名句文字称为论著。在此（唯识宗）认为色声只是眼耳识本身，没有成立为外在对象。
词义解释方面，注释中说："论著是调教学生的。"一般来说是调整学生的理解，特别是此教法的论著，从"śāstra"（梵文论著）一词中，"śā"、"śāsana"表示使寂静，"tra"、"trāyaṇa"表示给予保护，所以（论著）是与天界、解脱相应的。如《辨释论》所说："无余调伏烦恼敌，解救恶趣之存在，因此调护功德故，名为论著，此二者，他派传统中所无。"
又，调教的意义是使适合进入集会，包括使适合进入智者集会和涅槃集会两种。
分类方面，一般来说，智者应当学习的论著基础是五明处，而此教法的学习基础是内明所摄的。
在《集论》中说，论著实质上有三种，名称上有九种。三种是：外道吠陀的秘密语言从耳朵传到耳朵的，他们的论理论著用来攻击内道的，以及此教法中成就解脱所摄的。九种依次是：以听闻、辩论、修证为重点的；无义、邪义、胜义的论著；恶诈、无悲、出离苦的论著。
术语方面，因为调整学生的心识使之成为解脱因，所以称为论著；因为明晰经典义理并产生欢喜，所以称为经庄严；因为明晰所论述的主题，所以称为论释。有时这些并非是同一意义的异名。
;


 །ལྡང་ཚད་ནི། ཡི་གེ་དུ་མ་འདུས་པ་ན་མིང་། མིང་དུ་མ་འདུས་པ་ན་ཚིག །ཚིག་དུ་མ་འདུས་པ་ན་ཁམས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་ཚན་སོ་སོ་བ་སྟོན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དུ་མ་ནི་གང་ཟག་གིས་འཇུག་པའི་དོན་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །ཡང་ན་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། དེ་ཇི་སྙེད་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་བྱར་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་རེ་རེ་ཙམ་སྟོན་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ལུས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་བསྟན་བཅོས་སོ། །ཡང་ན་དམིགས་པ་ཡུལ་དང་སྤང་བྱ་སྒྲིབ་པ་དང་། སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོ་དང་། སྤོང་བའི་གང་ཟག་དང་། ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་རེ་རེ་བ་དང་ཚང་བར་བསྟན་པའོ། །དགོས་པ་ནི་བསྡུ་བ་ལས་དྲུག་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེ་འབྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་པོ་འབྱུང་བས་ཆོས་ཀྱི་དོན་མང་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་མོས་པ་དག་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མདོའི་བསྟན་བཅོས་གོང་མ་གང་གི་དོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ལས་གང་ཟག་གི་ཆ་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དོན་ཉམས་པ་གསོ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ལས་དོན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འོས་པ་དག་འཐོར་བར་འགྱུར་བ་བསྡུ་བ་དང་། དོན་
2-17a
གོ་བར་དཀའ་བ་མདོ་ལས། ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱས་ཤིང་། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་འཁོར་བཅས་བཅོམ་པ་ན། །མི་དེ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པའི་དོན། ཕ་ལས། མ་སྲེད་པ། རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་སྲིད་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཤེས། གཙང་སྦྲ་ཅན་མཆོག་འཛིན་གཉིས། ཡུལ་འཁོར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །འཁོར་ཡུལ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོས་བཀྲོལ་བ་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེའི་དབང་གིས་སམ་སྙན་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་འབྲུ་མཛེས་པར་བྱེད་པའོ། །སྡོམ་ནི། དོན་མང་མོས་འཇུག་ཉམས་པ་གསོ། །འཐོར་སྡུད་ཟབ་གྲོལ་མཛེས་པ་སྐྱེད། །ཅེས་སོ། །སྤྱིར་བསྟན་བཅོས་རེ་རེ་བ་ལ་དེ་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་། འདི་ལ་དང་པོ་དང་། བཞི་པ་དང་། དྲུག་པ་སྟེ་གསུམ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་ངེས་པར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་སྙིང་རྗེ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུང་རིགས་དག་པ་དག་པའི་བློ། །སྙིང་རྗེ་བཏུལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བྱས། །ཞེས་སོ། །བསྡུ་བར། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ལ་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་མི་སྒྲོག་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ལ་བྱམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་སྟེ་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པས་སྦྱར་བར་བཤད་ལ། ཞེས་སོ། །དེས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཡུལ་དང་། གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་དུ་སྔོན་ཅི་ལྟར་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་བཤད་མོད། བསྟན་བཅོས་འདིའི་དོན་ཞིབ་མོ་རང་གི་འདོད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་རང་རང་གི་ཐད་དུ་འཆད་དོ། །
词义
གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །
2-17b
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སེམས་དཔའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་ཕལ་པའོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
范围是：多个字母聚合成名称，多个名称聚合成句子，多个句子聚合成论述界、根等个别类别的论章，多个论章是完整阐述个人所求义理的论著。或者说，通过阐述所知的实际情况，以及蕴等一切所知的数量，以及解脱和一切智作为所证，单独讲述每一论章直至无遗，所以称为论著。或者说，分别或完整地阐述所缘境、所断障、能断对治、断除的补特伽罗以及所获果位。
作用方面，《集论》中提到六种：依靠论著产生书写等十种法行，使法义增多；使具信众生趣入；弥补上师所造经论因人的条件不足而遗漏的内容；汇集同一论著中适合归为一类但已散乱的内容；通过深奥的注释解释难以理解的义理，如经中所说："已杀父与母，国王净行二，连同国土眷，此人得清净。"其意义是：父指我执，母指贪爱，国王指形成轮回的意识，净行二指两种我慢，国土指六处，眷属指对境；或通过韵律字句或诗歌方式使文词优美。总结为："增义入信补遗缺，汇集深释生美妙。"一般来说，每部论著不一定具备所有这些特点，而这部论著具备第一、第四和第六三种特点。
因是必定先行的思考和智慧，圆满的因是悲心。如所说："清净教理清净心，悲心调服意所作。"《集论》中说：对过去上师不骄慢、不自夸、对法友有爱心、对众生有大悲心，具备这四种功德而撰著。
因此，这些关于论著的建立，只是根据圣地和雪域过去的传统而简单阐述，至于本论的细致内容如何符合自宗见解，将在各自部分中解释。
词义
第二，是指圆满正等觉世尊。对于"佛"和"世尊"有四种情况：是佛而非世尊的是独觉；是世尊而非佛的是最后有菩萨；两者都是的是佛；两者都不是的是普通人。


 །བོད་གང་དག་འཇུག་པར་སངས་རྒྱས་འབྲིང་ཞེས་པའི་མིང་རང་རྒྱལ་ལ་བསྙད་པས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆུང་ངུའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པ་མ་དཔོགས་པར་མ་ཟད་ཐེག་དམན་གྱི་གཞུང་འདི་ཀ་ཙམ་ཡང་མ་བཀླགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དུ་གོ་ལ། ཉན་རང་སོགས་གང་ཟག་རེ་རེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་གིས་མཆོག་དམན་དུ་ཕྱེ་བའི་དབུས་གཙང་གི་སྡེ་དཔོན་སོ་སོ་བ་བཞིན་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཐལ་ལ། འཇུག་པར་དེ་སྐད་འབྱུང་བ་ནི་རང་རྒྱལ་ལ་བསྟིང་ཚིག་མཛད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་གོ་བར་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་སངས་རྒྱས་ཆུང་ངུའོ་ཞེས་པ་དེ་གཏི་ཐུག་རིགས་བསྒྲེ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྫོགས་སངས་ལ་དཔའ་ཆེན་ཞེས་གྲགས་པས་རང་རྒྱལ་ལ་དཔའ་འབྲིང་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ལ་དཔའ་ཆུང་ངུའང་ཅིས་མི་འཇོག །ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མིན་གྱི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་བས་འགྲོ་བ་དྲང་བར་མཛད་པ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་རྩོམ་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའོ། །
说论名
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དང་། བརྡར་བཏགས་པའིའོ། །
说具舍论究竟名义
དང་པོ་གཙོ་བོ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ནོ། །རྗེས་འབྲང་གི་དོན་འཁོར་བཅས་ལ་འཇོག་དགོས་ཏེ།
2-18a
རྒྱལ་སྲས་མར། རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དུས་མཉམ་པར་རྒྱུ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་དུ་གཟུགས་ཕུང་ཅི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། སྒོམ་བྱུང་ཤེས་རབ་ཟག་མེད་ཀྱི་འཁོར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་གཟུགས་དང་། སྒོམ་བྱུང་ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་ཀྱི་འཁོར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་གཟུགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཀ་རང་རྒྱུ་འབྱུང་ཆེན་བཞི་རྒྱུར་བྱས་ཀྱི། འབྱུང་གྱུར་འབྲས་གཟུགས་ནི་རྣམ་རིག་མིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །
说施舍名义
གཉིས་པ་ནི། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། ཐོས་བསམ་སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་གཉིས་པོ་དེ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་མངོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་ཕལ་པ་དག་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མངོན་པ་དེ་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པ་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་མངོན་པ་ལ་དོན་དམ་དང་བརྡའི་མངོན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་བྱས་པར་མ་ཟད། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་སུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་དོན་དང་སྒྲས་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་གཉིས་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་མི་སློབ་ལམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལ་འཇོག་པ་དང་། སྒྲས་བསྟན་སློབ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཤེར་ཕྱིན་གཙོ་ཕལ་དུ་འཇོག་པ་ལྟར། འདིར་ཡང་དོན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་སྒྲས་བསྟན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་
2-18b
ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། དེ་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་སྦྱོར་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ལ་གཙོ་ཕལ་དུ་འཇོག་གོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
有些藏人因为《入中论》中"中等佛"一词被解释为独觉，就说声闻阿罗汉是"小佛"，这不仅未能推知大乘法门的无边法义，甚至连小乘的这些论典也未曾阅读过。若认为声闻、独觉等每个补特伽罗都是佛，只是以力量大小区分为高低，如同卫藏地区的各个首领，那么佛也将不是无与伦比的有情了。《入中论》中的这种说法是对独觉的贬义之词，你没有理解，而将其理由解释为"声闻阿罗汉是小佛"，这是不合理的推论。若是这样，既然正等觉被称为"大勇士"，为何不也称独觉为"中等勇士"、声闻阿罗汉为"小勇士"呢？
对一切内外处完全断除了有烦恼和无烦恼的无明黑暗，以传法之手从三界轮回的泥沼中引导众生，如实宣说对众生有利的胜义法的那位（佛），我向他顶礼，并承诺著述《阿毗达磨藏论》的殊胜解释。
说论名
第二分为：总义和词义。
第一总义分为：胜义的阿毗达磨和假立的阿毗达磨。
说具舍论究竟名义
第一主要是：无漏智慧，若包括随从，则具有五蕴。随从的意义必须安立为随行眷属，如《王子疏》中说："如同与国王一起生活并与之相顺的被称为国王的随从，同样，在此处与之同时生起的诸法虽是同时因，也只被称为随从。"
那么，智慧的眷属中如何有色蕴呢？无漏修所生智慧的眷属中有无漏律仪色，有漏修所生智慧的眷属中有禅定律仪色，这两者都是以自因四大种为因，而所造色果是就非表色而言。
说施舍名义
第二是：生得智慧、闻思修所生的有漏智慧，以及以胜义阿毗达磨为所诠的经典。以有漏智慧这两者为所诠的经典不是假立的阿毗达磨，因为不一定以以普通有漏智慧为所诠的经典中的胜义阿毗达磨为所诠故。
此外，不仅将阿毗达磨分为胜义和名言两种，而且法称论师在《八千颂摄义》中也说般若有义般若和言说般若两种，其中义般若安立为无学道如来相续所摄，言说般若为有学无漏智慧、世间道以及宣说它的般若经典，将它们安立为主要和次要般若。同样，此处也将义阿毗达磨如来相续的无漏智慧、言说阿毗达磨有学相续的无漏智慧及宣说它的经典、以及有漏的生得和修习所生的智慧安立为主要和次要。


 དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཕལ་པ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག །སྟོན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་ངེས་པར་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་དགོས་པས་ཞི་ལྷག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྟོན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཆོས་མངོན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་གྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བས་ཞི་ལྷག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་མ་ཚོགས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཆོས་མངོན་པ་ཕལ་པར་འཇོག་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ལ་ངེས་པར་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པའང་ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པའི་རྗེས་འབྲང་བ། །བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །བདུད་ཀྱི་མིག་རས་བཙའ་བཞིན་དུ། །སྲིད་པ་དག་ནི་འདོར་བར་བགྱིད། །ཅེས་བྱུང་ངོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འཁོར་བཅས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སྟེ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོད་ཅིང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེའི་ཚོགས་པར་ཡོད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་གཟུགས་ནི་དེའི་རྗེས་འབྲང་མིན་ཏེ་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་པའང་ཡོད་པས། དེའི་ཚོགས་པ་ཅི་རིགས་པ་ན་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་མེད་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བཅས་ཕུང་པོ་བཞི་པར་
2-19a
འཇོག་གོ། ཅི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལུས་རྟེན་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་རྟེན་ལས་སྒོམ་ལམ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལྡན་ཡང་ས་མི་མཚུངས་པས་དེ་དེའི་འཁོར་དུ་མི་འཇོག་གོ། འདིའི་སེམས་རྟེན་ལ་བརྟེན་ཚུལ་ལ་སྔ་ཕྱིའམ་དུས་མཉམ་པའི་རྟེན་བརྟེན་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་ལམ་ཕྱི་མ་གཉིས་སྐྱེ་བས་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་འཕགས་ལམ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་སེམས་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་འགལ་བས་རྟེན་བརྟེན་པར་ཅི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། ཉེས་པ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀས་མི་གནོད་པར་སྔ་ཕྱིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འཇོག་པ་གྲུབ་སྟེ། འདོད་རྟེན་ལ་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གང་རུང་བསྐྱེད་ནས་སེམས་རྟེན་དེ་ལ་འཕགས་ལམ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་སེམས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གནས་བརྒྱད་པར། བདུན་རྣམ་པ་གསུམ། ཞེས་སྙོམས་འཇུག་བདུན་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཟག་མེད་དུ་སྐྱེས་པའང་ཡོད་པས་དེ་ལ་རྟེན་བརྟེན་པའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་བྱར་རུང་ལ། དེའི་ཚེ་རྟེན་ལས་བརྟེན་པ་ལོགས་སུ་གསར་སྐྱེ་མ་བྱས་ཀྱང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཙམ་དུ་མི་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་པླཀྵ་ཤིང་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་ན་པླཀྵ་དང་ཤིང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་སོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པར་བཤད་ན། རང་འགྲེལ་དུ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། ཞེས་མྱང་འདས་ཉིད་ལ་འཆད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྒྲ་བཤད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་གྱི་འདིར་ནི་མཚན་གཞི་སྟོན་པས་མི་འགལ་ལོ། །ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་པས་སེམས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་དག་སེམས་ལ་
2-19b
ཡོད་པའམ་སེམས་ལས་འབྱུང་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
如此，阿罗汉相续中的无漏阿毗达磨为次要，而佛相续中的无漏阿毗达磨为主要的理由是什么呢？对此，有些前辈说：导师无漏智慧在相续中生起时，必须依靠六种禅定地之一而生，因为具足止观定，所以导师的无漏智慧是主要阿毗达磨；而声闻阿罗汉的无漏智慧不依靠禅定根本定，仅依靠近分不可制地也能生起，因为止观定不圆满，所以声闻相续中的无漏智慧被安立为次要阿毗达磨。声闻的无漏智慧生起不必定依靠六种禅定地，如所说："随从您教法者，即使未得禅定根本定，也能如同灼烧恶魔眼膜，而舍弃轮回。"
随眷是五蕴，即无漏律仪色以及见道本性的名蕴也有，而无漏阿毗达磨的集合中存在的禅定律仪色不是它的随从，因为是有漏的缘故。这样的禅定律仪有依靠九地的，因为在它的任何集合中没有四大种因，所以没有所造色果，因此安立为具四蕴的随眷。
若问：欲界身根依处上依靠无色心依处修习生起的修道相续中虽然具有无漏律仪，但因为地不相同，所以不被安立为它的眷属，是吗？对此，心依处的依靠方式是前后或同时的所依能依？如果是第一种，那么在欲界和有顶心之后也能生起后两种道，因此也将依赖这两者而有圣道；如果是第二种，两种心同时生起是矛盾的，如何合理成为所依能依呢？
前后两种过失都不成立，可以安立为前后所依能依关系，因为是就欲界身根上引生无色前三地任一，然后依靠那心依处修习圣道而言的。此外，应如此思考：如《八处经》中说："七（定）有三种"，这七种等至也有以无漏本性生起的，依此可以安立所依能依的建立，此时虽然不需要能依从所依分开新生，但并非不能安立为所依能依，如同蒲荡树生起为树的本性时，蒲荡和树就成为所依能依一样。
如此，若将见道修道的无漏智慧解释为胜义阿毗达磨，那么自释中说："因此，这是胜义法即涅槃"，这不是在解释涅槃本身吗？那是在解释词义的场合，此处则是在指示事例，所以不相违。
又有这样的疑惑：如《王子论》中说："因为心所清净，心不是主要的吗？这些心所之所以称为心所，是因为它们存在于心中或从心中生起。"


 །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པར་འོས་ཀྱི། སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཞེས་དང་། རིགས་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་ཤེས་རབ་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་སེམས་རྣམ་ཤེས་འཁོར་དུ་བཞག་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཆ་ལ་བལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་དེའི་རྗེས་འབྲང་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འཁོར་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིའི་གཙོ་བོ་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཡང་ཡི་གེ་འབྲི་བའི་ཚེ་ཡིག་མཁན་གཙོ་བོར་འཇོག་པ་བཞིན་དང་། གཟུགས་ཡིན་ཀྱང་སེམས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཐ་མ་གཉིས་ནི་སེམས་རྗེས་འབྲང་། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅིག་གང་ན་འདུག་ཀྱང་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅིག་གང་ན་འདུག་ཀྱང་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འཇོག་གོ། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པས་གསུང་རབ་གཞན་དང་ཤན་མ་འདྲེས་པར་སོ་སོར་བཅད་དུ་ཡོད་པར་འཆད་ལ། སྡེ་པས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དེར་མི་འདོད་དོ། །རྗོད་བྱེད་གཞུང་གི་མངོན་པ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་གླེགས་བམ་སོ་སོར་བཅད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། གླེགས་བམ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། བསླབ་པ་གསུམ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་ཆ་ནས་དེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ག་ཚང་བར་འཇོག་ལ། རྣམ་གསལ་གྱི་དཔེ་ནི་འདུལ་བ་ལུང་ལྟ་བུ་ལ་གསུམ་ག་ཚང་བས་ལུང་མ་མ་མོ་ཞེས་མངོན་པར་བཤད་པ་དང་། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནི་མི་བཟང་སྟེ་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་མདོ་སྡེ་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་དང་ལུང་གཞི་ལ་བཞག་པའོ། །
2-20a
ལམ་མངོན་པ་ཡང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་བྱུང་ནི་འཁོར་བཅས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ཡིན་ལ། མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་དང་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་གསུམ་ལ་ནི་རྗེས་འབྲང་གི་གཟུགས་མེད་དོ། །འདོད་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་གཟུགས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མི་འཇོག་སྟེ། མཉམ་གཞག་གི་ས་པས་བསྡུས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ལ་མི་འབྲང་བའི་ཕྱིར། མཆིམས་ཊཱིཀ་ཏུ་ཐོས་བྱུང་ཡུད་ཙམ་གཟུགས་མེད་དུ་ཡོད་ཅེས་མ་ཧཱ་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་གཏན་མི་ལེགས་ཏེ། དེས་ན་ཐོས་བྱུང་མེད་ཅིང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ལ་བསམ་བྱུང་མེད་ལ། འདོད་པར་ནི་མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་མིན་པས་སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་ལས། འདོད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་མཉམ་གཞག་མ་ཡིན་ཏེ། འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བས་མ་བསྒྲུབས་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་འདོད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ལུས་སེམས་ཀྱི་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པས་སྒོམ་བྱུང་དུ་མི་འཇོག་གོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
因此，智慧本身应当是心的眷属，而不是心，因为智慧是心所法的缘故。又有疑问：通过理性分析，色法不适合作为心识的眷属。
这没有问题，因为在此处将智慧安立为主要，而将主心、意识安立为眷属，是依据择法的方面而安立的；而色法律仪被安立为眷属，是从随顺智慧的角度而安立的。例如，虽然国王是人的主要者，但在书写时，书写者被视为主要；虽然是色法但随心而行，如所说："最后两者随心转"。
因此，主要宣说无漏智慧的经典，不论在何处都是阿毗达磨藏；主要宣说止的禅定的经典，不论在何处都被安立为经藏。大乘者解释阿毗达磨藏是能与其他经典不相混杂而区分开的，部派则不完全认同这一点。在能诠文字的阿毗达磨中，虽然有分为三藏的不同典籍，但就一部典籍而言，从宣说三学为所诠的角度，可以将其安立为具足三藏。明显的例子如《律藏》中具足三藏，因此《律母》也被称为阿毗达磨，如说："这不好，因为与经藏相违"，此处将经藏安立为《小事律》和《根本律》。
道之阿毗达磨也是由入定心所摄，因此修所成是具有五蕴眷属的；而非等持地摄的生得、闻所成和思所成三种智慧则没有随从的色法。在欲界依处上获得禅定心的情况下，当现前色界的闻所成智慧时，禅定律仪色不被安立为色界闻所成智慧的随从，因为等持地所摄的不会随顺非等持心。在《迦湿弥罗疏》中说"大阿阇黎说闻所成在无色界刹那存在"的说法完全不对。
因此，无色界没有闻所成智慧，上二界没有思所成智慧，而在欲界由于不是等持地，所以既没有有漏也没有无漏的修所成智慧，如《地论》中说："欲界的专注心不是等持，因为它没有无悔、喜和极轻安乐所成就。"所以欲界的专注心因为不具足身心轻安，所以不被安立为修所成。
;


 འདིར་དཔལ་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་མཆོག་གི་ཐུགས་སུ་བཞེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་གང་ཟག་ཁྭ་ལྟར་སྤྱི་བརྟོལ་ཅན་འཛེམ་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག །ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་ཆེན་རྩིས་པོ་ཆེ་དེ་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ནས་བཤད་པའི་ཕྱག་ཆེན་ལྟ་ག་ལ་ཞིག །ཕྱི་རོལ་པ་དང་སྡེ་བ་ལ་གྲགས་པའི་འདོད་སེམས་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གསལ་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་ཆེན་དེ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་འདོད་སེམས་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་
2-20b
ཐོབ་པའི་ཆགས་སྡང་འཁོན་འཛིན་སོགས་མངོན་གྱུར་པ་ཙམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཅག་གི་སྨོད་ཚིག་དེ་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ངོ་ཤེས་ལ་དེ་སྐད་དུ་ཞུ་ན་ནི། ཁོ་བོའི་རྣ་བར་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། ཁྱེད་ཅག་འཕགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་དམ་པའི་ཆོས་སྤངས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འདོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏ་རེའི་ཕྱིར། ཅི་ཡང་དྭགས་བརྒྱུད་དུ་ཁས་འཆེས་ནས་ཕལ་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲུབ་པར་སྨྲ་བའི་རོ་ལངས་ལྟ་བུ་མང་དུ་སྣང་བ་འདི་དག་ལ་ཁྱེད་ཅག་དེ་སྐད་དུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ལམ་ངན་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་སྨྲ་ན་ནི་ཆེས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དག་གི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། །ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་སྒྲ་དོན་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་དང་། སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་ཀྱང་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནར་འཇོག་སྟེ། དབང་ཤེས་རྣམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་བས་སྒོམ་བྱུང་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་ལ་ནི་རྗེས་འབྲང་གི་གཟུགས་ཡོད་དེ། གོང་མ་ནས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་དུས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དང་མི་ལྡན་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྐྱེ་བ་ལ་ནི་དག་པ་ཐོབ། །ཅེས་འབྱུང་ལ། སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི། ས་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་ལ་རྗེས་འབྲང་གི་གཟུགས་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །གཞུང་མངོན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་གསུངས་པར་མ་ཟད། སྡེ་བདུན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པར་འདོད་དེ། དེ་བས་དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ལོ། །ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། །འོ་ན་གཞུང་མངོན་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་བསྟན་བཅོས་
2-21a
ཡིན་ལ། དེ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བྱེ་སྨྲས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ལུགས་དང་། མདོ་སྡེ་པས་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་ཀྱང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འཇོག་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་མདོ་སྡེ་པ་ལ་གྲུབ་མཐའ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་སྒྲ་སྤྱི་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཙམ་དུ་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྩིང་གེར་སྨྲ་བ་དང་། སྒྲ་རང་མཚན་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གདགས་གཞིར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ལ་དེར་བརྗོད་པ་དང་། དེའི་ཚེ་ན་མིང་ཚིག་ནི་ཡི་གེ་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང་སྒོམ་བྱུང་ཟག་བཅས་ལམ་མངོན་པར་བཞག་པ་ནི། ཆོས་འདི་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཙམ་དུ་བརྗོད་དེ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འཁོར་བཅས་ནི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་ཆོས་མངོན་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་རྗོད་བྱེད་མིང་གི་ཆོས་མངོན་པར་འཆད་དོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
此处，有些人如同乌鸦般鲁莽无忌讽刺说道，关于吉祥达波噶举至尊所重视的大瑜伽之大手印："你们所看重的大手印怎么可能是无上续部所说的大手印？甚至连外道和部派中所知的欲界善专注心也不是，这很明显。因为你们大手印的证悟者连欲界善专注心所获得的能够镇伏显现贪嗔怨恨等的功德也没有被见到。"
对此回应：如果你们是认识达波噶举行者后这样诽谤，那就已经确定不值得我听闻，因为你们舍弃圣者、正法，因而抛弃三宝，必将投生大地狱。然而，如果你们是出于悲悯，对那些虽自称达波传承却如同行尸走肉般的普通人说这些话，意在将他们从邪道中挽救，那我非常随喜，因为这是圣者们的行为。以上是附带说明。
闻思智慧是执取声音和意义的分别念，有漏修所生也仅仅安立为意识，因为感官识都是向外看的，所以不可能成为修所生。生得智慧和有漏修所生智慧有随从色法，因为从上地转生下地时的清净等至被解释为生得智慧，如所说："不具彼，离贪者，转生时得清净。"而不包括在有漏修所生智慧中的生得智慧，在一切地和一切识的眷属中生起，但没有随从色法。
论典阿毗达磨不仅是世尊亲自宣说的，七论也被认为是佛所说的，如说："因此这是导师所说。"那么，此阿毗达磨论是佛所说的论著，对此，如前所述，有部认为是非相应行，唯识宗认为是心识，经部宗则从总体上将佛语和论典都安立为声处。虽然如此，对经部宗而言，有粗细不同宗义：有说声共相只是声处的；有说自相声是论典所依的文字并称之为论典的；此时，名句是假立于文字的假法，所以必须安立为法处。
将闻思智慧和有漏修所生安立为道之阿毗达磨是从此教法的角度一般性地说明的，因为增上慧学及其眷属被安立为所诠义的阿毗达磨，如所说："为获得彼故"，而讲述它的经典则解释为能诠名的阿毗达磨。


 །ལྷག་པའི་དོན་ནི་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་མཆོག་གམ་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་ཆོས་འདི་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྐྱེས་ཐོབ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེ་ན། ཚེ་རབས་སྔ་མར་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་འདིར་ཤེས་རབ་དེ་སྐྱེས་ཐོབ་ཏུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་དག་གོང་མ་གོང་མ་ལས་ཉམས་ནས་འོག་མ་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལྟ་བུའོ། །
གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། རྗེས་
2-21b
འབྲངས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བཅས་པའོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པའམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཆེད་དུ། རང་འགྲེལ་ལས། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཟག་བཅས་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྐྱེས་ཐོབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང་། ཞེས་པ་ནི་གཞུང་མངོན་པ་སྟེ། རྒྱལ་སྲས་མར། གཞན་དག་ན་རེ། བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་ཡོད་དེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡང་དག་པར་བགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཞེས་སོ། །བསྟན་བཅོས་འདིར་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གི་གཅེས་གཅེས་རྣམས་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུད་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་འདིའི་གནས་ནི་ཆོས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་དེ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་གནས་དང་མཛོད་ཀྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །
说目的
གསུམ་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། དགོས་པའི་དོན། བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
增上的意义是无余涅槃殊胜或增上所成就的，证得它的方法在此教法之外是没有的。那么，有漏生得智慧是什么样的呢？由前世因的发心——解脱随顺善根所引发的智慧修习的力量，使今生中那智慧成为生得的。例如，获得第四禅根本定后，由解脱随顺善根所引发的智慧修习，当从上地退失而转生下地时的情况。
第二，胜义阿毗达磨是择法智慧无有有漏垢染，及其随从五蕴。为了获得胜义阿毗达磨，或为了趋向通达和领悟它，自释中说："为了趋向法的特征，所以称为阿毗达磨。"（这指的是）有漏闻思修智慧，修习所得及生得连同随从，以及论典。如《王子疏》中说："其他人说：所谓论著是趋入智慧的。作为根本的它有六支：论章所依、识蕴、法蕴、施设论、界蕴和正说分。"
在此论中，为了真正理解那些阿毗达磨论典中的精要，或者说，因为本论的处所是阿毗达磨七论，所以称为阿毗达磨藏，是通过处所和藏的比喻而表示的。
说目的
第三分为：总义和词义。
第一中有：目的义和摄义。


 །
意义
དང་པོ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག་པ་ལ་བཞིའི།
数个印度师
དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྒྲ་དོན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་བསྟན་བཅོས་སུ་བཀོད་པས་དགོས་འབྲེལ་གྱི་དགོས་པ་ཡོད་པར་ཚད་མས་ངེས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དམ། །ཡང་ན་ལས་ནི་འགའ་ཞིག་ལ། །ཇི་སྲིད་དགོས་པ་མ་བརྗོད་པར། །དེ་སྲིད་དུ་ནི་སུ་ཞིག་འཛིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་པས་སྦྱར་བའི་ངག་ཙམ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ཚིག་འཁྲུལ་པར་
2-22a
མཐོང་སྟེ། རྣམ་ངེས་ལས། གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཉིད། །ཤེས་པར་ནུས་ན་དོན་དེ་འདོད། །ཅེས་པ་ལྟར་ཁྱད་ཅན་རྟོགས་དཀའ་ལ། ཉེས་པ་ཟད། རྫུན་སྤངས། གནས་གསུམ་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་ལས་མ་བྱུང་བས་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ཚིག་རྣམས་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ། །ཉེས་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ལ་བརྟེན་ཕྱིར། །སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་བདེན་དོན་ཅན། །ཞེས་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་འཕངས་པ་ནི་ཁྱེད་ལ་འདིར་བཟློག་སྟེ་སྨྲས་ན་མཚུངས་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རིག་བྱེད་གྱི་སྒྲ་མ་བྱས་པར་འདོད་པ་ནི་ཚིག་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་མ་བྱས་པ་མི་སྲིད་ལ་སྒྲ་དོན་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དགོས་སོགས་ཀྱི་ངག་བཀོད་པས་བསྟན་བཅོས་ལ་དགོས་སོགས་ཡོད་པའི་ངེས་པ་ཚད་མ་མི་འདྲེན་པའི་ཕྱིར། ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ན་རེ། གཏམ་གྱི་རྒྱན་ལྟར་བཀོད་པས་གཞུང་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་མཛེས་པ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དམ་གཞན་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་འདོད། དང་པོ་ལྟར་ན་དགོས་པ་མེད་པའི་གཏམ་གཞན་རྣ་བར་སྙན་ཀྱང་གླུ་ལེན་པ་ལྟར་ཡིན་གྱི། བསྟན་བཅོས་མཛེས་པར་མི་འགྲུབ་ཅིང་། ཡང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཀླད་དུ་དཀོན་མཆོག་ཐོག་མར་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པས་མཛེས་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ཚོགས་རྫོགས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་མཛེས་བྱེད་དུ་བཀོད་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་ལ། བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་དམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེར་དགོས་འབྲེལ་ངེས་པར་འགོད་དགོས་པར་གཞུང་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བསྟན་ཅིང་། མཛེས་བྱེད་ཙམ་ཡིན་ན་དགོས་སོགས་ལ་བཞིའི་གྲངས་ངེས་ཀྱང་ཅི་དགོས། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ངག་བཀོད་པས་མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ལ་འཇུག་ན་དེར་རུང་ངོ་། །
2-22b
ཁ་ཅིག་སྡུད་འགྲེལ་ལས། མཁས་རྣམས་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་མིན། །ཅེས་པ་ལྟར་སྔོན་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོས་དགོས་སོགས་ཀྱི་ངག་བཀོད་པའི་ལུགས་བཟང་རྗེས་སུ་བསྐྱངས་ཤིང་། དམ་པའི་སྤྱོད་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་སོ་ནམ་བྱེད་པོ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་བཞིན། འདིར་བསྟན་བཅོས་ཉན་བཤད་བྱེད་པའི་སྐབས་སུའང་ངག་དེ་འགོད་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་འཐད་དེ། སྔོན་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་དེ་ལ་དགོས་པ་མེད་ན་དེ་དང་སྤྱོད་པ་བསྟུན་པར་མི་རིགས་ལ། ཡོད་ན་དེས་བྱས་པས་དགོས་པ་གྲུབ་པས་སླར་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་འགོད་མཁན་གྱི་ལུགས་བསྐྱངས་ནས་འདིར་ངག་བཀོད་པ་དགོས་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་ལ་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་ལྟར་དགོས་པ་མེད་པས་རྩོམ་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པ་ལྟར་བཅོས་པའི་སྦྱོར་བས་རྩོམ་པའི་སྐབས་འགོག་པ་ལ་གསོ་བ་རིག་པ་ལྟར་དགོས་པ་ཡོད་ཅེས་མ་གྲུབ་པ་བརྗོད་པས་དེ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་དགོས་སོགས་བསྟན་ཅེས་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་དགོས་པ་མིན་པའི་ལོག་རྟོག་གང་རུང་བཟློག་ན་ཤ་པ་ཤིང་མིན་པ་སོགས་གཅོད་པའང་འདིའི་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ན་འདི་བརྩམས་པས་ནོར་འཛད་པས་དགོས་པ་མེད་དོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
意义
第一，破他宗有四。
数个印度师
第一，有些印度人说：因为声音和意义有关联，所以将表述目的关联的语句置于论著中，通过量认定目的关联有作用，是为了趣入论著。如所说："对于一切论著，或者某些事业，只要不说明其目的，谁会接受它呢？"这种说法不合理，因为仅凭主观编造的语句被视为人言谬误。如《决定论》中说："若能了知其殊胜，则求此义为目的。"这样殊胜难以认知，且灭尽过失、断除妄语、不违三处的说法者三者很少同时出现，因此难以获得。法称论师说："诸语言错谬之因，过失依赖于人故，无人造作真实义。"这话是针对外道所说的，如果反过来对你们说，也同样适用。因为外道所认为的吠陀声无造作是偶尔出现的言语，不可能是无造作的，且声音和义理无关联，因此陈述目的等语句不能引起对论著目的等存在的量定解。
大译师说："像修辞装饰一样陈述，使论著美观。"这是仅为美丽还是为了使他人趣入的原因？如果是前者，那么无意义的言语即使悦耳，也如歌唱，不能成就论著的美观。又如在论著开头尊敬三宝等词语使文章美丽，是因为有吉祥和圆满资粮的目的而说的。若是如此，则没有论著因此变美的例子，而且所有论著都没有表明必须在目的关联中陈述著作正法方式的原因，若仅为美丽，目的等四数的确定又有何必要？如果是后者，若语句的美丽本身能使人趣入义理，那就可以。
有些人引用《摄释》："智者所入道，岂非成为大？"认为这是遵循前人论著作者陈述目的等语句的良好传统，适应圣者行为，如同跟随其他农民一样，此处在讲解论著时也应该陈述这些话。这是不正确的，因为如果前人作者没有目的，就不应该与之行为相随；若有目的，他已经完成了，就不需要再做。若遵循最初陈述者的传统而在此陈述语句，将变得无意义。
又有人说：为了阻止那些认为"像乌鸦啄骨一般无意义，所以不应该著述"，以周遍不见为由的推理而阻止著作的人，通过说明"如同医学有目的"这一未成立的陈述，为了回避这种说法而宣说目的等。这也不合理，因为如果是为了阻止任何与当前目的无关的错误观念，那么遮遣夏树不是树等也会成为此目的；若与论著的撰著有关，那么著述它将耗尽财富，故无意义。


 །ཞེས་སོགས་ལོག་རྟོག་ཀྱང་ཟློག་དགོས་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། གཞུང་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ན་གཞུང་ལ་ལོག་རྟོག་ཐམས་ཅད་འདིས་སེལ་བས་གཞུང་མི་དགོས་པ་དང་། གཞུང་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་དགོས་འབྲེལ་དུ་མ་དགོས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོ་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་སྐབས་འགོག་པའི་ངག་ཕྱིར་བཟློག་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་འཇུག་པར་འདོད་པའི་ཆེད་དུ་དགོས་སོགས་འགོད་བདེ་འཐད་ཀྱང་། དགོས་སོགས་བཀོད་པས་དགོས་པ་མེད་པར་མ་
2-23a
གྲུབ་ཅེས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་གཞུང་དོན་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་། དགོས་སོགས་ཀྱི་ངག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་དགོས་སོགས་ཡོད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ། སྒྲུབ་བསལ་མེད་པའི་ཡེ་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལའང་དགོས་སོགས་གྲུབ་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དཔྱད་དེ་ལོག་པར་ངེས་པ་བསལ་ནས་དོན་འགྱུར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པ་ལ་དགོས་སོགས་འགོད་པར་དགོངས་སོ། ། རང་ལུགས་ལ་ངག་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་དགོས་པ་བརྗོད་བྱ་གོ་བ་ཡིན་པས་འདིར་ཡང་ངག་འདིས་དགོས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ན་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དགོས་པ་ཡོད་པར་གོ་ནས་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་དེ་ལྡན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོང་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོས་པ་ལྟར་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་དང་། བཞིར་སྟོན་པའི་གྲངས་ངེས་ནི། རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས། མདོ་དོན་བྱེ་བ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ཉན་པ་དང་ནི་འཛིན་པ་ལ། །ཉན་པ་པོ་དེ་གུས་བྱེད་པས། །ཐོག་མར་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང་། ཡུམ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང་། ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་གཟུངས་ཟུང་ཞིག་དང་། དེ་བཟུང་ན་མྱུར་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་ཅིང་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོའོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
等等错误观念也需要遮遣，这将导致过于扩大，且若与论著内容相关，则这种方式能遣除对论著的一切错误理解，从而论著本身将变得不必要，又因为论著有多种意义，也将需要多种目的关联。法称论师认为在撰著论著时依靠遣除反对言论而使他人趣入，为此而陈述目的等是合理的，但仅仅通过陈述"目的等的陈述并非无目的"，既不能理解论著内容，又因为目的等语句不是量，所以不能证明目的等存在，而对于本来就怀疑且无法证明或遮遣的人，即使宣称目的等已成立，也不会生起信心。经过这样的分析，去除错误定解后，为了产生关于意义的特殊怀疑，意在陈述目的等。
自宗认为，仅通过语句表达就能了解所诠义的目的，所以此处通过这些语句表述目的等时，有思维的人了解到有目的，那些追求此目的的人就会趣入具有此目的的论著，就像听到贸易的功德一样，通过亲身体验而成立。分为四种的确定数量，如《分别明了论》中说："闻已分别经义，为了闻者受持，使闻者生起恭敬，首先应说明目的。"又如《般若经》中说："菩萨若欲于一切法一切方面现证菩提，应当学习般若波罗蜜多。"又说："善男子，请持取无分别入陀罗尼，若持此陀罗尼，将迅速成就佛法并且恒常趣向殊胜。"


 །ཞེས་ཉན་པ་པོ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་གི་འཇུག་ཚུལ་ནི། དགོས་པའི་ངག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མམ། ངེས་པ་སྐྱེས་ནས་འཇུག་ཅེ་ན། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་ཚད་མ་མེད་པའི་ཚིག་ལ་ངེས་པ་སྐྱེ་ན་རྟོག་ལྡན་མིན་ལ། རྟོག་ལྡན་གྱི་ཆེད་དུ་ངག་ལས་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་
2-23b
ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་དེར་དགོས་པ་སོགས་ཡོད་ལས་ཆེ་བར་ཤས་ཆེར་འཛིན་པས་འདོད་དོན་གཉེར་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དགོས་སོགས་བཀོད་པའི་འཇུག་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འཆད་ལ། དེ་ཡང་གང་ཟག་གི་རིས་ལས་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་ནི་རྟོག་ལྡན་མ་ཡིན་ཏེ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་སླ་བས་ཚིག་ལས་ཀྱང་ངེས་པ་སྐྱེ་ནས་འཇུག་ལ། དེ་ནི་དགོས་པ་ཡོད་མེད་སོགས་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ནི་དགོས་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་ནས་འཇུག་པས་རྟོག་ལྡན་ཡིན་ཅིང་། རྟོག་ལྡན་ཡང་བློའི་རིམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་རྟོག་ལྡན་དུ་འཇོག་དགོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པ་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་ཡང་འདུས་བྱས་རྟག་པར་འདོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་འདོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་བདེན་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་རྟོག་ལྡན་མ་ཡིན་ཀྱང་། རང་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་དོན་གནས་ཀྱི་དགོས་པ་སོགས་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་ལྡན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགོས་སོགས་ཀྱི་ངག་ཙམ་ལས་དོན་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་ལས་ཀྱང་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ནི་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། བསྟན་བཅོས་རྨོངས་པ་ཟློག་བྱེད་ཡིན། །ཅེས་པས་རྟོག་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་རྩོམ་པ་འཐད་ལ། དེས་ན་རྒྱང་འཕེན་པ་དག་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཁས་མི་ལེན་པ་དེ་ངོར་རྗེས་དཔག་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའི་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། རྣམ་ངེས་ལས། མངོན་སུམ་ཡང་ནི་དོན་མེད་ན། །མི་འབྱུང་བས་ན་ཚད་མ་ཉིད། །འབྲེལ་བ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་དེའི། །རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་ཀ་མཚུངས། །ཞེས་བཤད་ལ། གཞན་དུ་ན་
2-24a
ལོག་རྟོག་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་མི་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་སུ་དགོས་སོགས་ཀྱི་ངག་བཀོད་པ་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དགོས་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མེ་བརྗོད་པས་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འབྲེལ་བ་མེད་པས་ཚད་མའི་ངེས་པ་མི་འཐད་ཀྱང་ངེས་པ་ཙམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པ་ལས་ཐོས་པ་ལྟར་མྱོང་བས་གྲུབ་ཅིང་། བསྟན་བཅོས་རྨོངས་པ་ཟློག་བྱེད་ཡིན། །ཅེས་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ན་ཡིད་དཔྱོད་དང་ཐོས་བྱུང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་དགོས་པ་ཡོད་མེད་དཔྱད་ཚེ་དགོས་ཡོད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་ན་ངང་གིས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བས་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ངག་མི་དགོས་ཤིང་། དགོས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཙམ་བསྟན་བཅོས་ལ་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུན་འགྱུར་བ་ལས་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འཐད་ཅེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཙམ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་དོན་ཡོད་ལ་ཤས་ཆེར་འཛིན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ངག་ལ་བལྟོས་པ་དང་དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གིས། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དོན་གཉེར་བ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀྱང་འཇུག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
如此，为了使听者生起欢喜，说明目的的语句有很多种，这是因为。关于有情趣入的方式，问：是通过对目的语句生起怀疑还是定解而趣入？西藏前代论师们解释说：对无量的语句生起定解者不是有思维者，而是为了有思维者，通过语句生起定解，因为对该论著有目的等的较大可能性有强烈执著，为了追求所欲而趣入，故陈述目的等的趣入方式如是。
其中，就有情种类而言，随信行者不是有思维者，因为他们容易生起信心，所以仅从语句也能生起定解而趣入。这种人不依量去判断有无目的等。随法行者则考察有无目的后趣入，所以是有思维者。有思维者也要根据心智的层次来安立，因为外道虽然追求解脱，但认为有为是常的；有部虽然不承认那个，但认为无为等是实体；经部虽然不承认那个，但认为能取所取是真实的；唯识宗虽然不承认那个，但增益存在无二智慧，所以不是有思维者。但就各自的论著考察真实目的等，就是有思维者的趣入方式，因为仅从目的等语句也能生起关于义的怀疑，即使是从怀疑也能趣入。
论著是用来遣除不了解、错解和怀疑的，如《量释》中说："论著能遣除愚痴。"所以为了非有思维者而著作也是合理的。因此，对不承认比量为量的顺世外道，论证比量为量是通过"如同现量完全观察的对象不存在则不生起，所以是量"来证明的，如《决定论》中说："现量也因无对象，不生起故为量，关联的自性即是，因故二者相同。"否则，将不能消除具有错误理解者的愚痴。
如此，关于在论著中陈述目的等语句，有人认为"仅靠言语不能对目的生起定解，因为无关联，如同说火表示水一样"的过失并不存在，因为虽然因无关联而不能产生量的定解，但仍能产生某种定解，因为从值得信任者那里听到所欲义的情况被经验所证实，又如说："论著能遣除愚痴。"也有依靠教证的比量，否则意识决定和闻所生将中断。
又有人说，当考察有无目的时，若无目的存在的量，自然会生起怀疑，所以不需要语句来产生怀疑，而且仅仅怀疑不能成为趣入论著的原因，从而不能成为趣入的支分。这也不合理，因为虽然单纯怀疑如此，但"认为义存在的可能性更大"的怀疑依赖语句，而且这种怀疑能成为趣入的原因，这是经验所证实的。法称论师说："因为世间追求义利者，即使因怀疑也会趣入。"
;


 །ཁ་ཅིག་གིས། ཐེ་ཚོམ་ཡང་དག་བསྐྱེད་ནུས་ཤིང་དེའི་ཆེད་དུ་དགོས་ན་ཡང་འཆད་པ་པོའི་ངག་གིས་འགྲུབ་པས་དེ་རྩོམ་པ་པོའི་ངག་ལ་མི་བལྟོས་སོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། འཆད་པ་པོ་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་མ་ངེས་ཤིང་ངག་རྒྱུན་ཐུང་བས་སློབ་མའི་བློ་བརྟགས་པའི་ཆེད་དུ་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ཡང་སྲིད་ལ། རྩོམ་པ་པོ་ནི་ངག་རྒྱུན་རིང་བ་སྟེ་བརྟགས་ནས་འགོད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སུ་རུང་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ཉིད་བརྩམས་པ་རྩོམ་པོའི་ངག་ལ་བལྟོས་པས་དགོས་སོགས་
2-24b
ཀྱི་ངག་འགོད་པ་ཡང་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ཡིན་ན་ངག་འདི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་མི་འཐད་དེ། ཡོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་ཞིང་། རྟ་གླང་ལྟར་སྲིད་ཙམ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་བས་སོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། ངག་ཅི་རིགས་ཙམ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མེད་ཀྱང་། མགྲོན་འབོད་པ་ལྟར་དགོས་འབྲེལ་མཐོང་བས་བསྐུལ་ནས་འཇུག་པ་སྲིད་ཅིང་། འབྲེལ་ཟླ་ཁེགས་པ་དང་འགལ་ཟླ་གྲུབ་པ་མེད་པས་བྱ་བའི་ཡུལ་ནས་དོར་བ་མ་ཡིན་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱུར་བསྟན་པའམ། རྟོག་ལྡན་བྱ་དཀའི་ལས་ལ་འཇུག་པ་ནི་དགོས་པ་ཡོད་ཅིང་བསྒྲུབ་ནུས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཆེད་དུ་ངག་བཀོད་པ་ནི། ཕན་ཡོན་གཞན་ལས་ཐོས་པ་དང་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གཞུང་ཉིད་མཐོང་བ་ལས་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་མཐོང་ཐོས་མེད་པའི་ནོར་བུ་ལྟར་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་བྱ་ནི་སྒྲའམ་མིང་གིས་དངོས་སམ་བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་པས་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། སྒྲ་གང་ཞིག་ནི་བརྗོད་པ་ན། །རྟོག་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། །སྒྲ་ཡི་ཡུལ་ནི་ཡིན་འདོད་དེ། །དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་མིན། །ཅེས་སོ། །དགོས་པ་ནི། གདུལ་བྱའི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་འབད་པ་འདི་སྙེད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པ་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བོ། །འབྲེལ་བ་ནི། ཆོས་གང་ཞིག་གཞན་དང་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེས་ན་དགོས་པ་ཉིད་བསྟན་བཅོས་ལ་རག་ལུས་པའོ། །དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི། བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པའོ། །དེ་དག་ནི་བསྟན་བཅོས་ལུས་ལ་ཡོད་
2-25a
པའོ། །ངག་ལ་ཡོད་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། ངག་འདིའི་དགོས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བརྗོད་བྱ། ངག་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་དགོས་པ། དེ་དག་ལ་རག་ལས་པ་འབྲེལ་བ། དེས་དགོས་ལྡན་དུ་ཤེས་ནས་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པ་ཉིང་དགོས་སོ། །ངག་ཙམ་ལ་ཡོད་པའི་དགོས་འབྲེལ་བཞི་ནི། ངག་འདིས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་བྱ། དེ་ངག་ལས་རྟོགས་པ་དགོས་པ། དགོས་པ་ངག་ལས་རག་ལས་པ་འབྲེལ་བ། དགོས་པ་དེ་ལས་ཉིང་དགོས་གྲུབ་པ་ནི་དགོས་པའི་དགོས་པའོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
有人说：如果能够产生正确的怀疑，且为此而需要说明目的，那么由讲解者的言语就能成就，所以不需依赖著作者的言语。这种说法不合理，因为讲解者不一定会说明目的，而且言语时间短暂，为了考察学生的心智，也可能会说错误的话，而著作者由于言语时间长，经过思考后才陈述，所以更为可信。因为论著本身的撰著依赖著作者的言语，所以陈述目的等的语句也是合理的。
又有人说：如果因果的定义是随行和反转，那么此语句作为趣入论著的原因就不合理，因为我们看到有些人即使有此语句也不趣入，有些人没有此语句也会趣入，而且像马和牛那样的共存关系不能成为因果关系。这也不合理，因为虽然某些言语没有随行反转关系，但如同邀请客人一样，通过看到目的关联而受到鼓励去趣入是可能的，且因为没有排除关联方和证明相违方，所以从不被舍弃行为对象这一方面可以示为因，或者有思维者趣入难行之事是因为了知有目的且能够成就，为此而陈述语句，是因为从他处听到利益和通过少许努力看到论著本身，否则，如同未见未闻的宝石一样，就不会趣入。
现在应该说明四种目的关联各自的定义：所诠是通过声音或名词直接或间接表述，依声音而生的心识对境，有漏无漏法或增上慧学。如圣者法称所说："当表述某声音时，分别念的任何对象，被认为是声音的对境，对境没有其他定义。"
目的是：随顺所化机根性的如是努力所了解的所诠，即闻所生慧。关联是：某法依赖于他者，因此，目的本身依赖于论著。目的的目的是：依靠理解所诠而获得增上生和决定胜的安乐。这些存在于论著正文中。
存在于语句中的四种目的关联是：此语句的目的等四者是所诠，依此语句了解自相共相的定义是目的，依赖于这些是关联，由此了知具有目的而趣入论著是目的的目的。
仅存在于语句中的四种目的关联是：此语句所确立的是所诠，从语句中了解它是目的，目的依赖于语句是关联，从该目的实现目的的目的是目的的目的。


 ། དགོས་འབྲེལ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཤིང་དང་ལྗོན་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་སམ། ལག་པའི་སོར་མོ་ལྟར་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའམ། བྱས་མི་རྟག་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའམ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ལྟར་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། དོན་ལྡོག་ཐ་དད་པས་དང་པོ་མ་ཡིན་ཅིང་། ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཐ་མ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཅི་རིགས་པ་སྟེ། ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱ་ལ་བསམས་ན་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་བརྗོད་བྱ་ཆོས་དེས་གཞན་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་འདིར་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉིད་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དགོས་པ། དགོས་པ་དེ་ཉིད་བློ་ལ་སྣང་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རག་ལུས་པའི་ལྡོག་པ་ནས་འབྲེལ་བ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ལྟར་བླང་དོར་བྱས་པས་བརྗོད་བྱ་དེ་ལྡན་གྱི་ཉིང་དགོས་ཀྱང་ཐོབ་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཙམ་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འདི་ལྟར་ཡང་བཞག་ཏུ་ཡོད་དེ། དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་བརྗོད་བྱ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་དགོས་པ་དང་། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་འབྲེལ་བ་སྟེ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཅིང་། ཉིད་ཉིང་དགོས་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཉིད་
2-25b
དོ། ། དེ་དག་ངག་འདིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཚུལ་ལ་ཚིག་གང་གིས་བསྟན་པ་དང་། གཙོ་ཕལ་གང་དུ་བསྟན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཀླད་དུ་དགོས་འབྲེལ་བཞི་དངོས་ཤུགས་སུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅེ་ན། བརྗོད་བྱ་ཆོས་རྣམས་ཞེས་དངོས་སུ་བསྟན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱང་དེས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་ལ། རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཅེས་པས་དགོས་པ་དང་། མེད་པར་ལ་སོགས་པས་ཉིང་དགོས་བཟློག་ནས་བསྟན་ཅིང་། འབྲེལ་བ་ནི་མངོན་པ་ཡོད་ན་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཡོད་ཅེས་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་བཤད་རིག་པར། བསྟན་བཅོས་དང་ནི་དགོས་པའི་དོན། །འབྲེལ་བའི་གཞི་ནི་གཉིས་ལ་གནས། །དེ་བསྟན་འདུས་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །དགོས་ལས་ལོགས་སུམ་སུ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །
一切劣胜之导师
གཉིས་པ་ནི། ངག་གཅིག་ལ་དོན་དུ་མ་རང་དབང་དུ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་དང་། གཙོ་བོ་མེད་ན་ཕལ་པ་ཉིད་དུའང་མི་འགྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པར་སྟོན་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་བརྗོད་པ་སྒྲའི་བྱེད་པས་གཙོ་ཕལ་ནི། རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་དང་། ངག་བརྗོད་པ་ངག་དེའི་དོན་གོ་བའི་ཆེད་དུ་གཉེར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་དགོས་པ་གཙོ་བོ་དང་གཞན་གསུམ་དེའི་ཡུལ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་ཕལ་པར་བསྟན་ལ། བསམ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་གཙོ་ཕལ་ནི། མེད་པར་ཞེས་དང་། དགོས་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡང་འདི་ཡིན་པས་ཉིང་དགོས་གཙོ་བོ་དང་། གཞན་གསུམ་དེའི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུའི་ཡུལ་དང་ཐབས་ཡིན་པས་ཕལ་པར་བསྟན་ཏོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
这四种目的关联，是像树和乔木那样是同义词，还是像手的手指那样是不同体，还是像所作和无常那样是同一体而异反体，还是像实法和非实法那样是否定一体的不同？如果是义反体不同，那就不是第一种，而由于一切皆是实法，所以不是最后一种，而是其他适当的情况：如果考虑意向的所诠，由于直接显示的所诠法涵盖其他三者，所以是同一体而异反体，因为此教法中主要显示的增上慧学本身是所诠，而理解它即是目的，从目的本身依赖于心中显现的论著这一反体而言是关联，又因为随着论著所说而取舍后也获得具此所诠的目的的目的，从这一方面来说，仅仅是所应诠的智慧，所以是一体。或者也可以这样安立：直接所诠的同一实法，显现为义共相是所诠，断除增益是目的，从声音而生是关联，这些是异反体，而目的的目的与目的是因果关系，所以是异体。
关于这些语句如何表示的方式有二：何种词句所表示及主次如何表示。首先，在论著开头直接间接如何显示四种目的关联呢？"所诠法"是直接显示的，也以此表示智慧；"极为分别"表示目的；"无有"等通过反面表示目的的目的；关联则是通过"若有阿毗达磨则有极为分别"的含义间接显示。如《分别明了论》中说："论著与目的义，关联基处于二，由显此摄故，目的未别说。"
一切劣胜之导师
第二，一个语句无法独立显示多种意义，没有主要的就无法成立次要的，所以一切都是以主要和次要的方式显示。因此，从语言表述的作用来看主次，"极为分别故"等，又因为通过经验确定说语句是为了理解该语句的意义，所以目的是主要的，其他三者是它的对象和因果，所以是次要的；从意向所求的主次来看，"无有"等表明目的的目的是主要的，其他三者是它的因、因的对象和方法，所以是次要的。
;


 ། དགོས་སོགས་བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཤེས་བྱ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་བཞིར་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་ཆོས་དུ་མ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་བཞི་ཁོ་ན་བཏུས་ཏེ་སྟོན་པའི་ངེས་པ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། སྤྱིར་ངག་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དགོས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཚམ་པའི་དོན་ཙམ་བརྗོད་པ་ན། ངག་འདིས་ཀྱང་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་གདུལ་བྱ་གཞུག་
2-26a
པར་འདོད་པས་གེགས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ལ་བཞི་འཚམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་དག་སྔར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། ཅི་བྱ་རོག་སོ་རྟོག་གི་གཞུང་ངམ་སྟོང་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པ་ལ་གསོ་བ་རིག་པ་ལྟར་དགོས་པ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོད་ཀྱང་མ་བག་མར་ལེན་པའམ་ཤིང་གཉན་གཅོད་པ་ལྟར་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིན་ཀྱང་འཇོག་པོའི་ནོར་བུའམ་སྙུང་བ་འབུམ་ལྟར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་དང་། ནུས་ཀྱང་སྐོམ་པས་ཁྲོན་པ་མི་བསྐོ་བ་ལྟར་ཐབས་སླ་བ་གཞན་ཡོད་པར་རྟོག་པ་བཞི་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དག་ལས་གཅིག་མ་བཅད་ཀྱང་མི་འཇུག་པས་དེ་དག་གཅོད་པ་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་ལ་སོགས་ཁ་ཅིག་བརྗོད་བྱས་དགོས་པ་ཡོད་པ་དང་། དགོས་པས་སྒྲུབ་ནུས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགོས་པ་ལ་བརྗོད་བྱས་ཁྱབ་ཀྱང་ཁྱབ་བྱ་དགོས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ལོག་རྟོག །ཁྱབ་བྱེད་བརྗོད་བྱ་བརྗོད་པས་མི་ཁེགས་པས་ཁྱབ་བྱེད་བརྗོད་བྱ་བརྗོད་པས་དགོས་པ་མེད་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དགོས་པ་ཡོད་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པའི་དོགས་པ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྤྱིར་དགོས་པ་ཡོད་ཅིང་འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་ནུས་ཤིང་འདི་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་དགོས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བློ་བཞི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་དང་ཉིང་དགོས་དང་བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་བཞི་བསྟན་པས་ངག་རྣམས་ཀྱི་བཟློག་ཕྱོགས་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཉིང་དགོས་གྱ་ནོམ་པའི་རྒྱུར་ཤེས་པས་འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། གཞུང་འདིས་རྟོགས་བྱ་བསྟན་ཅིང་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་བློ་རང་ལ་ཡོད་པས་དོན་ཤེས་ཕྲད་ན་མིག་གི་གཟུགས་ལྟར་རྟོགས་སུ་རུང་བ་དང་། དེ་ཡང་འདི་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་ཞེས་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དང་འབྲེལ་བར་བསྟན་པས་འདིས་བརྗོད་ཚོད་གོ་བ་ལ་འདི་བས་སླ་བའི་ཐབས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འབྲེལ་
2-26b
པས་ལྷ་འདོད་ནས་མཆོད་སྦྱིན་ལྟར་དགོས་པ་བསྟན་བཅོས་ལ་མ་འབྲེལ་བ་བཅད་ནས་བརྗོད་བྱ་དེ་སྒྲུབ་ནུས་སུ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ལུགས་ཀྱང་རུང་ངོ་། ། དེ་ལ་འདིར་གྲངས་ངེས་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ནི་རྟོག་པ་བཞི་གཅོད་པས་དགོས་འབྲེལ་བཞིར་ངེས་པ་ལ། རྟོག་པ་ནི་བློའི་འཇུག་ཚུལ་ཐ་དད་པས་ཁ་ཅིག་ལ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་མི་སྐྱེ་བ་སྲིད་ཅིང་། ཁ་ཅིག་ལ་འདིས་ནོར་འཛད་པ་ལ་སོགས་པའང་སྐྱེ་སྲིད་པས་བཞིར་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཉེས་པ་མེད་དེ་རྟོག་ལྡན་གཅིག་སྐྱོན་ཡོན་མ་མཐོང་བའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་འདི་ལ་དོན་ཡོད་ཅིང་། འདོད་ལ་ནུས་ཤིང་ཐབས་སླ་བ་ཡིན་ནམ། ཞེས་དཔྱད་ནས་འཇུག་པ་ན་བཞི་ནི་ངེས་པར་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་གཞན་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་འདུ་བས་བཞི་བས་མང་བར་མི་སྐྱེ་བར་ངེས་པའོ། །ཡང་བརྒྱད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཉིད་ཉིང་དགོས་ལའང་དོགས་གཞི་སྐྱེ་ན་དེ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དགོས་འབྲེལ་མི་དགོས་ན་དགོས་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཤིང་དགོས་ན་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའི་ཉེས་པའང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་སྐྱེ་ན་སྤོང་དགོས་ཀྱང་ཉིང་དགོས་ལ་དགོས་འབྲེལ་གཞན་མི་དགོས་ཏེ། ཉིང་དགོས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པས་དགོས་པ་ཡོད་ཅིང་འདོད་བྱར་གྲུབ་ལ། དེ་དགོས་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པས་སྒྲོན་མས་འོད་ལྟར་མི་ནུས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་དོགས་པ་ཡང་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
目的等四者确定的原因是：并非所知和论著一律确定为四，而是在此论著具有的众多法中，为何只选择四者来显示的确定性是什么呢？一般而言，当语句表达适合成就自身目的的意义时，此语句也因欲令所化机趣入自己的论著，而需遮除障碍的分别，故四者是适合的。这是因为有思维的人先前在考察应当趣入的对象时，会生起四种思维：一是像乌鸦啄骨的论著或想了解空性，是否如医学一样没有目的；二是即使有目的，但像迎娶新娘或砍伐神树那样是否不应追求；三是即使应当追求，但像守护者的宝石或十万种病那样是否不能成就；四是即使能成就，但像口渴不挖井那样是否有更容易的其他方法。若不断除其中任何一个，就不会趣入。
为了断除这些，有些译师等说，所诠表明有目的，目的表明能够成就，这是不对的。因为虽然目的被所诠所涵盖，但被涵盖的目的中存在"无目的"的错误认识，通过说明涵盖者所诠并不能排除这种认识，因此通过说明涵盖者所诠不能遮除"无目的"的想法。因此，不能断除"虽有目的但不能成就"的疑虑。
所以，为了生起"一般而言有目的且值得追求"，"能够成就且只与此相关"这四种与目的相应的心识，就显示目的、目的的目的、所诠和关联四者，以断除诸语句的相反方面。因为通过目的的自性存在表明有目的，通过了知目的的目的是殊胜果而知其值得追求，通过此论显示所应了解且自身具有能了解的心，当对境和能知相遇时，如同眼与色一样能够了解，又通过"只与此相关"的遮除其他关系的关联显示，了解此论所说义没有比此更简易的方法。
又可以这样理解：通过关联如同欲求天界而行祭祀那样，遮除目的与论著不相关的情况，从而了解此所诠能够成就。
对于此处排除"确定数量不合理"的质疑："通过断除四种思维而确定目的关联为四，但由于思维方式的差异，有些人可能只生起一种或两种思维，有些人可能会想'此将耗费财富'等，因此不应确定为四。"这种过失并不存在，因为具思维者在趣入未见优劣的事情之前，必定会思考：'此事有意义且值得追求、能够成就且方法简易吗？'经过这样的观察而趣入时，必定会生起这四种思维，而其他诸如"不值得追求"等都可归入这四种之中，所以确定不会生起超过四种的思维。
又排除"应成八种"的质疑：如果按照这种方式，对目的的目的也生起疑虑，若不需要目的关联来断除这种疑虑，那么对目的也应如是；若需要，则将成为八种。这种过失也不存在，因为虽然生起这种疑虑时需要断除，但目的的目的不需要其他目的关联，因为通过显示目的的目的的自性，已成立有目的且值得追求，又通过显示它是目的的果，如同灯生光那样，也能遣除不能成就和不相关的疑虑。


 ། ཡང་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྟོག་ལྡན་གྱི་ལོག་རྟོག་ཚིག་གིས་བཟློག་ནུས་ན་རྟོག་གེ་པའི་བདག་ལྟ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྟགས་སྦྱར་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། མི་ནུས་ན་ངག་གི་དགོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྟོག་གེ་ངན་པས་བརྟགས་ནས་ཞེན་པའི་ལོག་རྟོག་ཚིག་གིས་མི་བཟློག་ཅིང་གློ་བུར་བ་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ལོག་རྟོག་ཚིག་གིས་བཟློག་པར་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་སམ། ལོག་རྟོག་གི་ཁྱད་པར་བཟློག་ཅིང་
2-27a
ཚད་མའི་ངེས་ཤེས་མི་སྐྱེད་པས་ཉེས་པ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། ། ཡང་འཇུག་པའི་རྒྱུར་མི་འཐད་པ་ནི། གལ་ཏེ་དགོས་པ་བཞི་པོ་དེ་ཤེས་བྱ་གཞིར་བྱས་ལ་བཅད་པས་བསྟན་བཅོས་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། རིན་པོ་ཆེ་སྲིད་ཀྱང་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་ནས་མི་ལེན་པ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་འདིར་འཇུག་པའི་རྒྱུར་མི་རུང་ལ། བསྟན་བཅོས་གཞིར་བྱས་ལ་གཅོད་ན། དགོས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་། མ་འབྲེལ་བ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་བསྟན་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གཉིས་ལས། མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ལྟར་ན་དགོས་མེད་དང་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བྱའི་སྟེང་དུ་མ་འབྲེལ་བ་དང་མི་ནུས་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཅོད་པས་སྐྱོན་གཉིས་ཀ་མེད་ལ། གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ལྟར་ན་དགོས་པ་བཞི་ག་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཅོད་ཚུལ་ཐ་དད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དབྱེ་བ་ནི་བརྗོད་བྱ་ལ་སྒྲས་དྲངས་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་བློ་ལ་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤེས་བྱ་གཤིས་ལ་གནས་པ་ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱ་གཉིས་དང་། དགོས་པ་ལ་ཁ་ཅིག་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་འདིས་རྟོགས་པ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། བརྗོད་བྱ་གཉིས་རྟོགས་པ་གཉིས་དང་། འབྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་དང་དགོས་པ་འབྲེལ་བ་དང་། དེ་དང་ཉིང་དགོས་འབྲེལ་བ་གཉིས་དང་། ཉིང་དགོས་ལ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ལམ་གནས་སྐབས་པ་དང་། ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་མཐར་ཐུག་པ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་དགོས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་ནི་དཔལ་སྣར་ཐང་པའི་ལུགས་ལྟར་བཤད་པའོ། །
破他宗三
གསུམ་པ་ལ་བཞི་ལས།
所诠
བརྗོད་བྱ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཞེས་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཐམས་ཅད་ལ་འཆད་པའམ། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་
2-27b
པ་ཡིན་པས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཅེས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །དགོས་པ་ནི། མེད་པར་ཞེས་པ་བཟློག་ནས་སམ། རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཅེས་པས་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་དངོས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཉིང་དགོས་ནི་གཞུང་དུ་བཟློག་པར་བསྟན་ལ་རྣལ་མ་ཤུགས་ལ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགོས་པ་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་དེ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་གང་ཡང་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་སྟེ་དེ་མ་ཞི་ན་དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་ལས་སོག་པར་འགྱུར་ལ། དེས་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པས་འཇིག་རྟེན་ཅེས་བརྗོད་དེ། དེའང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མི་འབྱུང་མ་མྱོང་བས་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚུངས་པས་མཚོ་སྟེ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཏིང་ཟབ་པ་དང་། མཐའ་མེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲིས་གང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྦ་རླབས་དང་བཅས་པ་བཞིས་མཚུངས་སོ། །ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་འདི་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་མེད་པས་ཉེ་བའི་ཚིག་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། དེའི་ངོ་བོར་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་གཞིའི་སྒྲ་སྣང་སྟེ། ཤིང་པླཀྵ་དག་ལ་ཀུན་དགའ་ར་བ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤུགས་ལ་ནི་རྣམ་འབྱེད་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་ཞི་བའི་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉིང་དགོས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ།

根据您的要求，以下是完整的简体中文直译：
又排除"进一步考察不合理"的质疑：如果有思维者的错误认识能被言语遣除，那么为了遮破理论家的我见而运用因相就成为无意义；如果不能，则语句的目的变得无意义。回答：通过不良逻辑推理而产生的执著错误认识不能被语句遣除，而临时性的即刻行为上的错误认识可被语句遣除，这是经验所证实的；或者说可以遣除特定的错误认识，而不产生量的定解，因此两种过失都不存在。
又对"不合理作为趣入因"的质疑：如果将四种目的以所知为基础进行遮除，则不能涵盖论著，就像宝石虽然存在，但不会从贫穷人家中获取一样，就不适合作为趣入此论著的原因；若以论著为基础进行遮除，那么显示有目的就不能断除不能成就和不相关的情况，因此不需要显示所诠和关联。对此回答：关于此处关联的方式有两种，若按照非有遮遣的方式，则在所知上遮除无目的和非所欲，在论著上遮除不相关和不能成就，因此没有两种过失；若按照别有遮遣的方式，则四种目的都在论著上以不同方式遮除，因此无过失。
关于分类：所诠分为由语言引发的分别心中显现与名相关的义共相，即直接所诠，以及蕴等或增上慧学在知识本性中存在的意向所诠，共二种；关于目的，有人说是通过此能诠所诠而了解，也可说是了解两种所诠的两种了解；关联分为论著与目的的关联，以及目的与目的的目的的关联，共二种；目的的目的分为暂时的修行依止和究竟的有余无余涅槃，共二种，总计八种。这种目的等的安立是依照圣那塘巴的传承而解释的。
破他宗三
第三，分四：
所诠
所诠，即直接显示的"诸法"，可解释为一切有漏无漏法，或者说所诠的主要意义是增上慧学，所以"极为分别诸法"表示了这点。这也是由智所了知的，是论著的所诠，是分别心特定对境即所诠。目的，通过"无有"的反面表达，或者"极为分别"直接表示闻所生慧。目的的目的在论著中以反面显示，正面则间接理解，即目的是极为分别诸法，若无此，则无任何其他息灭烦恼的方法，而烦恼若未息灭，则会引发业，由此损坏衰退而称为世间。这从无始以来未曾不生，故轮回犹如外部海洋，因为无始故深，因无边故广，因充满烦恼贪等鳄鱼，因有业浪，而与四者相似。此现前成立的取蕴之外无其他有，故"于此漂泊"，即住于其本性。这里也显现处所的声音，如"在菩提树上有园林"一样。间接表示的是：若有分别则获得息灭烦恼的有余无余涅槃，这样正确显示了目的的目的。


 ། དེ་ལྟའི་ལྷག་བཅས་མ་བཅས་དེ་ཇི་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལུས་པ་དང་མ་ལུས་པ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོ། །དེ་ལྟར་ན། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་ཀུན་འབྱུང་གང་། །ཞེས་
2-28a
ཁྱབ་མཉམ་པར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་ཕལ་ཆེར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ་ཀུན་འབྱུང་མིན་པ་དང་། བསྡུ་བར། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་རིལ་ཀུན་འབྱུང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་། ཀུན་འབྱུང་གི་གཙོ་བོ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཙོ་བོ་འབྲས་བསྡུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ལོག་པ་སྟེ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་མ་བཏང་བའོ། །གྲུབ་མཐའ་དང་སྦྱར་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ན་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དངོས་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་རྟེན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བའི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ནི་ཐོབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཅི་ཞིག་ལུས་ན་མཽ་གལ་གྱི་བུ་དང་། རྒུར་ཆུང་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་རྟེན་བཅས་འགྱུར་བ་དང་། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ག་ལུས་ལ། ནམ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་ལྷག་མེད་དུ་གྱུར་པ་ནི། འགོག་པ་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བའི་འགོག་པ་སྟེ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྟག་ཅིང་དགེ་བའི་རྫས་སུ་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་པ་ལྟར་ཟག་བཅས་ཅང་མེད་དུ་སོང་བར་འདོད་དེ། མདོ་ལས། མ་ཞུམ་པ་ཡིས་སེམས་ཀྱིས་སུ། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་མོད་ཀྱི། །མར་མེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་ལྟར། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར། །ཅེས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཞི་
2-28b
བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་ལ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་ལ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དོར་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་མིག་ཕྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལུས་པ་ལྷག་བཅས་དང་དོར་བ་ལྷག་མེད་དོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱས་ན་སྐུ་ཚེ་མ་བཏང་གི་བར་ཞབས་ལ་སེང་ལྡེང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་པ་དང་། སྐུ་རོ་རྒྱབ་བསྙུང་བ་དང་། དབུ་ཀླད་པ་མ་བདེ་ནས་སྨན་ཨུཏྤལ་བ་ཧ་ཏ་གན་དྷ་བཙལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལུས་པ་ནི་ལྷག་བཅས་ཡིན་ལ། ནམ་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་ཏུ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་ལྷག་མེད་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ། །
遮其争
གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པ་ནི། ཅི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་གཉིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པ་ཡང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔར་ལུང་མ་བསྟན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་། །སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་གྲུབ་པ་དང་། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། །གཉེན་པོ་དང་ནི་སྒྲ་གཞན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་བསྡུས་དང་། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་དང་། སྤྱོད་འཇུག་དང་། རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།

 ། དེ་ལྟའི་ལྷག་བཅས་མ་བཅས་དེ་ཇི་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལུས་པ་དང་མ་ལུས་པ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོ། །དེ་ལྟར་ན། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་ཀུན་འབྱུང་གང་། །ཞེས་
2-28a
ཁྱབ་མཉམ་པར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་ཕལ་ཆེར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ་ཀུན་འབྱུང་མིན་པ་དང་། བསྡུ་བར། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་རིལ་ཀུན་འབྱུང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་། ཀུན་འབྱུང་གི་གཙོ་བོ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཙོ་བོ་འབྲས་བསྡུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ལོག་པ་སྟེ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་མ་བཏང་བའོ། །གྲུབ་མཐའ་དང་སྦྱར་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ན་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དངོས་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་རྟེན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བའི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ནི་ཐོབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཅི་ཞིག་ལུས་ན་མཽ་གལ་གྱི་བུ་དང་། རྒུར་ཆུང་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་རྟེན་བཅས་འགྱུར་བ་དང་། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ག་ལུས་ལ། ནམ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་ལྷག་མེད་དུ་གྱུར་པ་ནི། འགོག་པ་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བའི་འགོག་པ་སྟེ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྟག་ཅིང་དགེ་བའི་རྫས་སུ་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་པ་ལྟར་ཟག་བཅས་ཅང་མེད་དུ་སོང་བར་འདོད་དེ། མདོ་ལས། མ་ཞུམ་པ་ཡིས་སེམས་ཀྱིས་སུ། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་མོད་ཀྱི། །མར་མེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་ལྟར། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར། །ཅེས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་། སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཞི་
2-28b
བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་ལ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་འགོག་པ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་མ་བྱས་ལ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དོར་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་མིག་ཕྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལུས་པ་ལྷག་བཅས་དང་དོར་བ་ལྷག་མེད་དོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱས་ན་སྐུ་ཚེ་མ་བཏང་གི་བར་ཞབས་ལ་སེང་ལྡེང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་པ་དང་། སྐུ་རོ་རྒྱབ་བསྙུང་བ་དང་། དབུ་ཀླད་པ་མ་བདེ་ནས་སྨན་ཨུཏྤལ་བ་ཧ་ཏ་གན་དྷ་བཙལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལུས་པ་ནི་ལྷག་བཅས་ཡིན་ལ། ནམ་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་ཏུ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བ་དང་ལྷག་མེད་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ། །
遮其争
གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པ་ནི། ཅི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་གཉིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་པ་ཡང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔར་ལུང་མ་བསྟན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་། །སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་གྲུབ་པ་དང་། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། །གཉེན་པོ་དང་ནི་སྒྲ་གཞན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་བསྡུས་དང་། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་དང་། སྤྱོད་འཇུག་དང་། རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是文本的简体中文翻译：
这样的有余和无余是什么呢？一般来说，断除集谛和苦谛的分别，即苦的余留和不余留，称为有余和无余。如此，"苦与集世间"以及"何为苦，何为集"所说的遍及相等是怎样的呢？这是说毗婆沙师认为[苦集]完全相等，而经部师和大多数唯识师认为阿罗汉最后的蕴是苦但非集，《摄决择》中虽有阿罗汉的所有蕴都非集的三种[说法]，但主要集[谛]的业和烦恼已断，而主要苦[谛]的果所摄蕴未消失，即已舍和未舍寿命。
结合宗派特别解释有三：声闻部派、唯识派的观点，以及由此引申的方式。第一分两部分，正文是：在三种菩提中，声闻阿罗汉是三界之依，其中欲界依者已获得并现证三界烦恼寂灭的择灭，虽已获得苦灭的择灭但未现证。那么还剩什么呢？像摩诃目犍连和小杖那样的[阿罗汉]，苦受和乐受连同依处的变化[苦]，以及遍及一切有漏的行苦，三种[苦]都还存在，当舍弃寿命成为无余时，即"已获择灭现证"所说的灭，对此毗婆沙师认为是常恒善法的实体，经部师认为如同天空云消散般有漏完全消失。经中说："以不退怯之心，虽然领受诸感受，如同灯火熄灭般，他的心得解脱。"
初禅至三禅依者，在有余时已现证烦恼寂灭，虽已获得两种苦寂灭的择灭但未现证，而在无余时现证。第四禅至有顶依者，在有余时虽已获得行苦寂灭的择灭但未现证，而在无余时现证并舍弃寿行。独觉是三洲男性之依，如被盗贼挖眼等三苦尚存为有余，舍弃则为无余。正等正觉佛是赡部洲男性，现证尽智时，在未舍寿期间，[经历]如刺脚、背痛、头疼而寻求莲花芳香药等，以及乐受、喜悦连同依处，以及遍及舍受的三苦尚存为有余，当在拘尸那城舍寿即成无余。
第二，对此辩论的解答：声闻部派二者不承认大乘，对他们大乘是佛说的证明也在《经庄严论》中说："先前未说、同时生起、非行境、成立，有与无、亦有亦无、对治及异名故。"同样在《摄大乘论》、《宝鬘论》、《入行论》和《释量论》中也有说明。


 །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་ཐེག་ཆེན་ཡིན་པས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ནི་བཞིར་བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་
2-29a
ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་ཞིང་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་གཉིས་སམ་བཞི་པོ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚུལ་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཆོས་ལྔ་དང་། བཤད་སྦྱར་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྟགས་པའི་དོན། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་། །དེ་ཡི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །ཅེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་ལ་ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་ཡིད་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། ཆོས་ལྔ་དག་དང་རང་བཞིན་གསུམ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཉིད་དང་། །བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་འདུས། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱུ་ས་བཅུ་དང་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་སོགས་པ་མ་གྲགས་ལ། རྗོད་བྱེད་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟོན་པ་འབུམ་དང་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཀར་མི་འདོད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་ལས་ལྷག་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཕྱིར་ལུང་ལས་ལམ་འདི་ནི། །མེད་པར་བྱང་ཆུབ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་བཤད་པས་ལམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་གང་ལས་འཐོབ་ཅེ་ན། ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ལུང་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ལྟ་བ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་། སྤྱོད་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཅིང་། ལུང་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྟེན་འབྲེལ་འཇུག་ཟློག་གི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་པ་བཞི་གོམས་ཤིང་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་ཐོབ་ལ། མྱུར་བར་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཐར་པའི་
2-29b
ལམ་གྱིས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་དམན་པས་ཐེག་ཆེན་འདོད་པའི་བྱང་ཆེན་གྱི་ལམ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བྱང་ཆེན་ཐོབ་པའི་ལུགས་སོ། །འདི་ལྟ་ཞིག་ཀྱང་སྲིད་ན་ལམ་འདི་ལྟས་བསྒྲུབས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་སླར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ནས་གདོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཁས་ལེན་རིགས་ཏེ། མདོའི་སངས་རྒྱས་སླར་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ནས་གདོད་སངས་རྒྱས་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཉིས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པས་ནི་ཉན་ཐོས་རང་རྒྱུད་པ་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ནས་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་པའང་འདོད་དེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཡིད་ཡིན་ལ་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་ཡིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ལྷག་མ་ཡོད་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྡེ་པའི་འདོད་པ་དང་འདྲ་ལ། འགོག་པ་ནི་དབུས་མཐའ་ལས། གཉིས་དངོས་མེད་པ་དངོས་མེད་པའི། །དངོས་པོ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་མ་ཡིན་དགག་ཏུའང་གསལ་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་མེད་དགག་གོ་ཞེས་འདོད་དོ།

以下是文本的简体中文翻译：
因此，佛是大乘，那么如何理解他的涅槃呢？首先，《摄决择分》中说声闻有四种：化生、增上慢者、寂静同一道者和将成就圆满菩提者。其中，增上慢声闻是未见谛而主张宗派的二部或四部，细分则属于十八部，他们不承认大乘法门的五法：名、因相、分别、真如和正智；也如《释论》所说："分别所计义，遍计所执性，分别依他起，法性圆成实"的三性；八识中的阿赖耶识、染污意以及二无我中的法无我皆不接受。如《楞伽经》所说："五法及三性，八识与二无我，大乘一切皆摄于此中。"此外，十地因和三身四智等果也未闻知，对宣说甚深广大的《十万颂般若》和《华严经》等不认为是佛说，但他们承认高于声闻的佛，若不如此承认，则三宝也无法建立。
那么，如《入行论》所说："因为经中说，没有此道，无法获得菩提。"若无大乘之道，如何获得大菩提果呢？依照真实契合的经典等，通过修持人无我见解和六度行持六个无数劫而成佛；依靠同样的经典，以缘起流转还灭方式修习四谛并积累百劫资粮而成独角喻独觉；迅速通过三有解脱道而成声闻阿罗汉。这是小乘承认大乘所说的不依靠大乘道而获得大菩提的观点。如此可能的话，通过这种道路修成的佛，之后还应通过大乘道重新修成大乘佛，这样的承认是合理的，就像经部佛之后还需通过密乘道重新成佛一样。
第二，瑜伽行派认为声闻实事师修持人无我空性的真如，断除烦恼后识流断灭。如《大乘阿毗达磨集论》所说："有是意而非界者，谓阿罗汉最后之意。"他们关于有余无余涅槃的观点与部派相似，关于灭谛，《辨中边论》说："二无所有，无所有之有，即是空性相。"明确是非遮，有些人认为这样会成为有法，所以主张是单纯遮遣。


 ། བོད་ལྷག་པའི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཁས་འཆེ་བ་གང་གིས། མངོན་པ་གོང་འོག་ནས་བཤད་པའི་ཤེས་བྱ་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་སོགས་བཅུ་དྲུག་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་ཞུགས་རྣམས་སྤངས་ཏེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་དམན་པའི་གདུལ་བྱ་དག་ཁ་དྲང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཐེག་དམན་གྱི་རྣམ་གྲོལ་མཚན་ཉིད་པ་ཐོབ་པ་ལ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ཀྱི་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐུན་མོང་མིན་པ་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་ཞུགས་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི། བཤད་པའི་ལམ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་སུའང་ཐེག་པ་འོག་མ་གཉིས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་གསུང་རབ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱས་པས་དེ་ལུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་
2-30a
དེས་ཐེག་པ་གོང་མའི་གསུང་རབ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱས་པས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། འོ་ན་ཐེག་དམན་གྱི་གསུང་རབ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞི་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་། ཐེག་དམན་པ་དེའང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པར་ཐལ་ཏེ། འདོད་པ་དེ་དག་རིམ་བཞིན་རྟགས་སུ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། ཐེག་དམན་གྱི་གསུང་རབ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་ལ་དགོས་སོགས་ཆོས་བཞི་ཡོད་པར་བཤད་པའི་འཕགས་པ་དེ་དག་རྫུན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་སྐུར་འདེབས་ཞུ་བར་ཡང་འགྲོ་ཡི་དོགས་པ་དང་། ཐེག་དམན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་སོ་སོར་མཚན་གཞི་འཛིན་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རམ། དེས་ན་རང་འདོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་རེ་བསྲུང་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ཀྱི་གནད་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་འཆོས་པའི་ཚིག་འདི་ལྟ་བུ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གསུང་རབ་ཀྱི་གུང་སྒྲོམ་ཐམས་ཅད་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་གྲང་། དེར་མ་ཟད་བདེན་བཞིའི་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དེའང་རང་གར་འཕྲལ་རྩོམ་ལས་ཚད་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུ་སྔར་བྱོན་སུ་ལའང་མ་གྲགས་ཤིང་། མངོན་པ་གོང་འོག་ནས་བཤད་པའི་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་བདག་མེད་ཡང་དག་པ་དེ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིན་པ་ལ་དངོས་སུ་གནོད་བྱེད་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་རྒྱུད་སྡེ་དང་བཅས་པའི་གསུང་རབ་འགར་ཡང་མ་གསུངས་པས། མངོན་པ་གོང་འོག་ནས་བཤད་པའི་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་བསྒོམ་བྱར་གྲུབ་བོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་གཟུང་བས་སྟོང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གོམས་པས་ཉོན་མོངས་དང་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མི་
2-30b
སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་གཟུང་བ་མེད་པས་དེ་འཛིན་མེད། །ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་པཎ་ཆེན་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པ་ན་རེ། ཕྱི་ཡུལ་ལ་བལྟོས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ལ། ནང་ཤེས་པ་ལ་བལྟོས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་མ་རྟོགས་ཏེ། ཕྱི་ལ་བལྟོས་པ་ནི་གཟུང་བ་བུམ་པ་དང་དེ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པའོ། །ནང་ལ་བལྟོས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་གཞན་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འགལ་སྤོང་མཛད་ལ། ཁ་ཅིག་ལུང་གཉིས་པོ་མི་འགལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པས་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ཀྱིས། གཟུང་བ་སྣང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་མ་གསུངས་ལ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གཟུང་བ་སྣང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ན་དེར་འཛིན་སྣང་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་པས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ།

以下是文本的简体中文翻译：
那些自称西藏受殊胜天神加持的人说：阿毗达磨上下所说的所知四谛十六行相（无常等）的修持方式，断除颠倒入道而获得果位的说法，只是为了引导小乘根机的方便说法而已。要获得真正的小乘解脱，必须通过中观应成派特有的四谛十六行相修持来断除颠倒入道，而非通过其他所说的道路。
如此一来，小乘二道在暂时也不可能存在，因为通过小乘三藏经典修持瑜伽，无法获得该传统的果位。若反驳说"不遍，因为通过修持大乘经典的瑜伽而获得"，那么就会导致小乘经典及其注释全部无有四法（目的等）之过失，以及小乘行者也成为大乘瑜伽师之过失。若接受这些结论，那么就是诽谤宣说小乘经典及其注释具有四法的圣者为说妄语者，并且因为没有小乘瑜伽师，也就无法分别确认三乘瑜伽师的具体实例。
因此，为了维护自宗部分观点而错用佛法要义的这类言论，难道不会导致大小乘经典的整体框架崩溃吗？此外，所谓四谛空性无我行相是应成派特有的说法，也只是临时创作，而非曾被任何具量前辈所认可。阿毗达磨上下所说的空性无我行相是否为真正的空性无我，大小乘及密续的任何经典中都没有直接否定，因此，阿毗达磨上下所说的空性无我行相，已经确立为求解脱者应当修持的对象。
独觉是通过修习人无我和所取空性的真如，断除烦恼和所取分别，如《现观庄严论》所说："为断所取分别，及不断能取，依止独角喻道，应知是正摄。"有人问：这与"无所取故无能取"的说法岂不矛盾？对此，大班钦·桑结益西（十万颂班钦）回答说：外境的能取所取二者，都已了知为无自性，但对内心而言，二者都未了知。外境所依的是所取瓶子和能取它的意识，内心所依的如心识了知其他心识等。这样解释没有矛盾。有些人说两种教证不矛盾，因为弥勒佛只说


 །པཎ་ཆེན་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་འགལ་སྤོང་སྔ་མ་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཚེ་ལོ་ཆེན་གྱིས་འོ་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ལ་རྟོགས་མ་རྟོགས་སུ་བསྟན་པ་མི་འཐད་དེ། ཕྱི་ལ་བལྟོས་པའི་འཛིན་པའང་དེས་སྟོང་པར་རྟོགས་ལ། ནང་ལ་བལྟོས་པའི་གཟུང་བའང་དེས་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཞུས་པས། ཞལ་སྔ་ནས་ཕྱི་གཟུང་བ་དང་ནང་འཛིན་པ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་བསྟུན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་མཛད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་དག་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་སྤྲས་པའི་སྐུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པར་མི་འདོད་དོ། །སེང་ལྡེང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཟག་བཅས་མ་ཡིན་
2-31a
པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁ་ཅིག་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །སངས་རྒྱས་པའི་རྟེན་ཡང་མདོ་ལས། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་དུ། །སངས་རྒྱས་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ། །སངས་རྒྱས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་པ་དང་། རྒྱུད་ལས། གཙང་མའི་གནས་ནི་རབ་སྤངས་ནས། །འོག་མིན་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བར། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དེར་སངས་རྒྱས། །སྤྲུལ་པ་པོ་ཞིག་འདིར་འཚང་རྒྱ། །ཞེས་འོག་མིན་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་སྟོན་ཏེ། འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ལྷ་མི་གཉིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཐེག་ཆེན་པས་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ལྷག་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་འདས། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞག་པ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལྷག་མ་མེད། །ཅེས་སམ། ཀུན་གཞི་གནས་མ་གྱུར་པ་དང་གྱུར་པ་ཞེས་སམ། ཡེ་ཤེས་དང་དབྱིངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དེར་འཇོག་ལ། ཀུན་གཞི་གནས་མ་གྱུར་པ་དང་གྱུར་པ་ལས་ལྷག་བཅས་དང་ལྷག་མེད་དུ་འཇོག་པ་འདི་ནི་རྣམ་རིག་པའི་གཞུང་ལས་ཤེས་དགོས་སོ། །
衍义
གསུམ་པ་འཕྲོས་ཚུལ་ནི། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གསུམ་མམ་གཅིག་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་ཙམ་མན་ཆད་ཀྱི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱང་གསུམ་ཉིད་ངེས་དོན་ཡིན་ལ། གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཁ་ཅིག་དག་ནི་དྲང་ཕྱིར་དང་། །གཞན་དག་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །མ་ངེས་རྣམས་ལ་ཐེག་གཅིག་བསྟན། །ཅེས་སོ། །དབུ་མ་པས་ནི་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་ཉན་རང་གི་ལྷག་མེད་ཀྱང་སེམས་དང་
2-31b
སེམས་བྱུང་རགས་པ་འགགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཕྲ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པས་དེར་གནས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྨིན་མཚམས་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱིས་བསླངས་ནས། བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་མ་རིག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་དབང་བསྒྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་བསྟན་པས་དག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སེམས་འགྲེལ་ལས། ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ་བ། །དེ་སྲིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་གཅིག་གིས། །ཏིང་འཛིན་མྱོས་པས་བརྒྱལ་ཏེ་གནས། །བསྐུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་དགའ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་སོ།

以下是文本的简体中文翻译：
当大班钦·桑结益西（十万颂班钦）作出前述调和矛盾的解释时，大译师问道："那么将能取所取二者分为已了知和未了知是不合理的，因为外境相关的能取也被了知为空，而内心相关的所取也未被了知为空。"面前的大师回答说："外所取和内能取这样的说法是顺应世间和论典中的共识。"
涅槃如前所述。如来现前不住涅槃，佛陀的一切功德皆由断证分别，而相好庄严的身也是智慧显现，因此不承认异熟蕴有苦。示现被沉香刺扎等事是有所密意的，乐受非有漏，某些功德虽无常但与圣道不相违，也不住于两种苦因，因此无有三苦。
成佛之依处，经中说："欲界及无色，佛不现成正觉，色界之色究竟，佛陀现证菩提。"密续中说："远离清净处，于妙色究竟，真佛于彼成佛，化身则于此成就。"即是色究竟天，而其化身显现在瞻部洲，为了调伏众生的主要对象天人与人类。
那么，大乘派是否不建立有余无余涅槃的安立？仅就名相而言，《宝鬘论》中说："有余涅槃是，安立于色身，法身则无余。"或者说是阿赖耶未转依和已转依，或者基于智慧与法界之差别而安立。从阿赖耶未转依和已转依安立有余无余的这种解释，需从唯识宗论典中了解。
第三，引申方式：究竟乘是三还是一？唯识以下认为虽有不定种姓者可能成佛，但三乘是了义，说为一乘是有所密意的。如《庄严经论》所说："为引导某些人，摄受其他众，圆满诸佛陀，对不定说一乘。"
中观派则认为究竟一乘，声闻缘觉的无余也只是粗大心识灭尽而已，细微相续不断，当他们住于此中，如来眉间放光唤醒后，因习气地无明和无漏业所生意蕴与不可思议自在的生死示现，因清净缘起之苦而生怖畏，发菩提心。如《心续释》所说："那些声闻何时，未被诸佛所劝请，彼时以一智慧身，三昧醉故而昏住，劝后以种种色身，欢喜利益诸有情。"


 །གསུམ་དུ་བཤད་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། གཞི་རེ་ཞིག་པ་ལ་དགོངས་ནས་དགོས་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པའི་གདུལ་བྱ་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ལ། གནོད་བྱེད་ནི་རང་བཞིན་དག་པས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་དཔེ་མེད་པར་བསྟོད་པ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །གཙོ་བོ་ཐེག་དབྱེར་མ་མཆིས་ཀྱང་། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ། །སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ལགས། །ཞེས་པ་དང་། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། དེས་ན་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་སྤངས་ནས་ནི། །ཉི་མ་ལྟ་བར་མི་ནུས་བཞིན། །ཞེས་དང་། དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས། མེ་བྱུང་བའི་རིམ་པ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ནས་བུ་ཁང་པ་མེ་འབར་བ་ནས་འདོན་པ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ཤིང་རྟ་བྱིན་པའི་དཔེ་དང་། འབྲོག་དགོན་པར་འཁྱམས་པའི་དཔེ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྲུལ་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །
论之相属
ད་ནི་གཞུང་གི་འབྲེལ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་སློབ་མས་
2-32a
ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པ་བསྟན་ཅེས་པས་རྩ་བའི་འབྲེལ་བ་དང་། དགོས་པ་མེད་ན་ཉིང་དགོས་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བས་ཞེས་ཉིང་འབྲེལ་བསྟན་པའམ་ཡང་ན་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་དུ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྡུ་བར་རིགས་ན། དང་པོ་སུ་ཞིག་གིས་བསྟན་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི། ཆོས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་པོ་འདི་ནི་དང་པོར་སྟོན་པས་ཡུལ་དང་གང་ཟག་སྣ་ཚོགས་ལ་ཐོར་བུར་གསུངས་ལ། ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པས་བསྟན་བཅོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་སྟོན་པས་ཐོར་བུར་གསུངས་པས་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞིན། འདིར། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ཀ་ཏྱའི་བུས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུས། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཽ་གལ་བུས། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུས་པོ་ཆེས། །ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བསྡུས། །ཞེས་སམ། གང་སྤེལ་ལས། འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤཱ་རིའི་བུས། །ཞེས་སོགས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན། མདོ་ལས། དགེ་སློང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡིན། །ཅེས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་གྱི་འདོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མ་རངས་པའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ལ། སྟོན་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུང་པར་མི་རིགས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གི་བསྟན་བཅོས་ནི་མང་པོ་ཞིག་གྲགས་ཏེ། འོན་ཀྱང་འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་
2-32b
ཉིད་དམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པ་མངོན་པ་ཡིན་པས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ལ་དཔྱད་ན། མདོ་སྡེ་པས་ཀྱང་སྡེ་བདུན་དགྲ་བཅོམ་པས་བྱས་པར་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་འདུག་པས་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ནུས་པས། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་དང་ཁྱད་མེད་དུ་འཛིན་ཐང་ཞེས་དོན་གྱིས་ཞུགས་སོ། །སློབ་དཔོན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འདྲིས་ཆུང་ན་ཤེས་སྒྲིབ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པས་ཚིག་དང་དོན་ལོག་པ་སྲིད་དེ་འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་བཞིན་ནོ།

以下是文本的简体中文翻译：
说为三乘是有所密意的：是基于暂时的基础，为了引导喜爱下劣[道]的所化众生而权说，其能破因由是自性清净遍及一切，一切垢染皆是客尘。如《无比赞》所说："法界无差别，尊主无乘别，然您说三乘，为摄化众生。"以及《宝性论》中说："因此未得佛，不能得涅槃，如同舍光明，不能见太阳。"《吉祥鬘经》中以火生次第为喻说明三乘，又如从燃烧房屋中救出孩子给予象车的比喻，迷失旷野的比喻和变现香城的比喻来说明。
现在论述论著的关联：因为若无阿毗达磨的教授，弟子无法详细辨别法，所以宣说阿毗达磨，这是根本关联。若无[初级]目的则不会产生究竟目的，所以说"因此"，表明次要关联或者是间接说明。若确信详细辨析的阿毗达磨应由论师汇集，那么最初是谁宣说的呢？毗婆沙师的观点是：这七部阿毗达磨论最初由佛陀对各种地区和各类人士零散宣说，后由七位阿罗汉汇集成论典，例如如来零散宣说的《自说经》由尊者法救汇集一样。在此："入智由迦旃延子，分别由提婆设摩，识蕴由尊者天爱，法蕴由舍利弗，施设论由目犍连，品类足由大腹，界蕴由尊者象汇集。"或据《冈贝尔》所说："品类足由舍利弗"等。若非如此，经中所说"比丘是三藏者"的三藏就不完整了，因为除此之外别无阿毗达磨。
经部宗的观点是："论师"说"据说"是表示不赞同的用语，因为关于这一点，产生了诸如执著无为是实有等种种恶见。佛陀现见法相，不应说颠倒之法。那些造阿毗达磨的论师的著作很多闻名，但从律和经中所讲的法相或慧学就是阿毗达磨，因此没有三藏不全之过。
考察这些说法：经部派对七部论是由阿罗汉造作并无疑问，这些论宣说无漏智慧，可以借此无颠倒地了解法相，因此应视为与佛陀教言无别，这是从意义上推知的。即使论师是阿罗汉，若对阿毗达磨不熟悉，因有无量所知障，可能在词义上有错误，就像《出现经》一样。
;


 །འོན་ཀྱང་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀས་མཐུན་པར་མི་སྨྲ་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟོན་པའི་བཀའ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འགྱུར་ན་མདོ་སྡེ་པའི་གཟུང་འཛིན་དང་སེམས་ཙམ་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟོན་པའི་ལུང་ཡང་བཀའ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འཇིག་རྟེན་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ནི། །མགོན་པོས་དངོས་བསྟན་དེ་ཉིད་དུ། །ཞེས་པ་དང་། ཉི་ཤུ་པ་ལས། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ནི། །དེས་འདུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ལ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །
正说论义
བཞི་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་དངོས་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
正分
དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དོན་དང་ཚིག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། ཆོས་གཉིས་སྤྱིར་བཤད། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །
略说二法
དང་པོ་ནི། དམིགས་པའམ་མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟག་བཅས། དེར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཟག་མེད་དོ། །འདིའི་ཟག་མེད་ཅེས་པ་ཟག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་ལ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་བྱས་ན་
2-33a
དངོས་མེད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སུའང་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་ལ་ནི་དངོས་པོས་ཁྱབ་ཅིང་དངོས་པོ་ལ་འདུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཡིན་པ་ལ་སྐྱེས་པས་མ་ཁྱབ་པར་མ་ཟད་སྐྱེ་བས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་སྟེ། འདུས་བྱས་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་གཞིར་བྱས་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་གནས་རྒ་འཇིག་བཞི་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་དགོས་པ་ཡང་མིན་ཏེ། གནས་དྲུག་པར། དེ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཉིད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་གཉིས་པར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོས་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དོན་བྱེད་པར་ཡང་མ་ངེས་ཏེ། རྟག་དངོས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ན་གཅིག་ཅར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའང་དཔྱད་མི་བཟོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ན་རྟག་དངོས་ཀྱིས་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་དོན་བྱེད་པ་ནི་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡིན་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡིན་དགོས་ཏེ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཡང་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དངོས་པོ་ལ་དོན་དམ་དང་རང་མཚན་གྱིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དེ། ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་ལེན་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོས་དངོས་པོའི་གོ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་དེ་བཏགས་ཡོད་དུ་ཁས་ལེན་ན་རྫས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་དངོས་པོར་མི་འཇོག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཙམ་གྱིས་གོ་མི་ཆོད་པར་ཡང་བཞག་དཀའ་སྟེ། སྤྱི་མཚན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་རང་
2-33b
མྱོང་ལ་མི་བསླུ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ནི་གནས་ཐོད་པ་དང་སྐབས་འབྱེད་པའོ། ། གནས་ཇི་ལྟར་ཐོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འགྲོ་ནི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ལ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་མིན་པ་རྣམས་ནི་ཁམས་ཀྱི་རང་རིས་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱས་ཏེ། ལྔ་པར། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སོ། །ཞེས་སོ།

以下是文本的简体中文翻译：
然而，若两派论师都不一致认同，也不能断定任何一种说法就不是佛语，否则，经部的能取所取和唯识的无二智等教说也会变成非佛语。因此，佛陀宣说各种不同法门是为了引导所化众生，如《入行论》所说："为令世间入，怙主示实相。"《唯识二十论》中也说："色等处为有，对所调伏者。"等等。
第四，解释论著正文分两部分：安立正文总体和详解支分。
首先，关于总体有总义和文义。
总义先总说二法，再分别解说。
第一，通过所缘或相应任一方式而增长的是有漏法，不增长的是无漏法。此处"无漏"不是仅仅否定漏的单纯遮遣，若如此理解，则无实法不能成为特征，就不适合作为无漏法了。法必然是实有，而实有必定是有为或无为二者之一。有为不一定是已生，甚至也不一定会生，因为必须承认有不会生起的未来有为法。虽是有为，但必有生住老灭四相，仅具有生相并不意味必须生起，如《六处品》中说："彼为不生法性"，《二处品》中也说："无有因缘时，生不能生所生。"
实有也不一定能产生自身以外的作用，因为常法若生异己果，则应同时生起，而这经不起分析。这样看来，常法恒常起作用并不矛盾。实有必须是实体存在，因为过去未来实法和择灭非择灭也都是实体存在。然而，实有不一定是胜义或自相，如说"如瓶中水一样，存在于世俗中"，这样描述的是世俗实有，当时承认世俗实有也是实体存在，世俗实有能满足实有的条件。或者，如果承认世俗法是假有，则虽然不以实体自性立为实有，但也难以否认其只是实有而已，因为共相法不欺诳自己的体验，能起作用。
总之，漏是烦恼的同义词，增长是指立足处所和开启机会。如何立足处所呢？通过所缘方式和相应方式。第一种是：遍行随眠通过缘五部所断而增长，非遍行随眠则依靠缘自部而增长。如《五品》中说："遍行随眠通过所缘方式，于自地一切处增长，非遍行仅于自部。"
;


 །གཉིས་པ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་ཤིང་སྤང་བྱ་དངོས་སུ་མ་དམིགས་ཀྱང་། རྒྱུད་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཟག་པ་རྒྱས་པ་སྟེ། ལྔ་པར། གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེར་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འགྲོ་ནི་འདོད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་ལྟ་བ་ལྔ། ཀུན་འབྱུང་ལ་ལོག་ཞུགས་ཐ་མ་གསུམ་བསལ་བའི་དང་པོ་གཉིས་ཏེ་བདུན། སྤང་བྱ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས། ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་ལ། དེའང་རང་སའི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་ནས་སྐལ་བ་མཉམ་པས་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པར། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དང་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ལས་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་བསལ་ནས་ཁམས་དང་ས་གོང་མར་དམིགས་ནས་འབྱུང་སྟེ། ལྔ་པར། དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། །ལྟ་བ་གཉིས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ནའང་དམིགས་ན་
2-34a
རྒྱས་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྤང་བྱ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་པ་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པས་གོང་དུ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་ཏེ། ལྔ་པར། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་ཡང་ལོག་ལྟ། ཐེ་ཚོམ། དེ་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་འབའ་ཞིག་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོ་སོར་འགོག་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་སྟེ། ལྔ་པར། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་རང་ས་ལ་དམིགས་པ་དང་། མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་གོང་ས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྒྱས་པ་ནི་རང་སའི་སྤང་བྱ་རིགས་ལྔ་པོ་ཁོ་ན་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་འགྲོ་མིན་པ་རྣམས་ནི་རང་རིས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཤིང་རྒྱས་པ་ཡང་རང་རིས་ཁོ་ནའོ། །དེས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པོ་མི་འགལ་ཏེ། གང་དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ཡིན་པ་དེ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར་ཡིན་ལ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར་ལ་ནི་དམིགས་ནས་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཟག་མེད་དང་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཟག་པ་མི་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ཟག་མེད་དང་ས་གོང་མ་ལ་ནི་བདག་ལྟ་དང་སྲེད་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པས་ནི་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་སོགས་མ་སྤངས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་ཀྱང་
2-34b
་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དམིགས་ན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ལྔ་པར། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཕྲ་རྒྱས་ནི། རྩ་ཉོན་དྲུག་ལ་ལྟ་བའི་དབྱེ་བས་བཅུའོ། །དེས་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཚུལ་གྱིས་འདོད་ཁམས་ན་མཐོང་སྤང་སོ་གཉིས། སྒོམ་སྤང་བཞི་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཅེས་སོ།

以下是文本的简体中文翻译：
第二，虽未断除随眠且未直接缘取所断，但由于与相续相应而使漏增长，如《五品》中说："若某与某相应，彼由相应门。"
那么，遍行随眠在欲界有五种见苦谛所断的邪见，见集谛所断除最后三种外的前两种，共七种；这两种所断的怀疑两种；与怀疑相应的无明和不相杂的无明，共十一种。这些能缘自地五部所断且机会相等，称为界遍行，如《五品》中说："见苦集所断，见及诸疑惑，与彼俱及不杂，无明皆遍行。"
非等机会者是指从上述十一种中除去前两种见解，缘取上界及上地而生起，如《五品》中说："彼中九缘上，除去二种见。"
然而，缘取不一定导致增长，如缘无漏境的所断不增长，非等机会者缘上界也不增长。如《五品》中说："无漏上界境，非我所对治。"
缘无漏境的随眠有邪见、怀疑、与之相应的无明和独立的无明，它们各自缘取灭道，如《五品》中说："见灭道所断，邪见与怀疑，与彼相应及，独立无明六，缘无漏为境。"
总之，无论是等机会遍行缘自地，还是非等机会遍行缘上地，增长的只是自地五部所断。非遍行者只缘自部且只增长自部。这就是从所缘方面解释增长，其余则属于相应增长。
两者并不相互排斥：凡是通过所缘增长的也是相应增长的，但相应增长不一定通过所缘增长，因为缘无漏和上地境的随眠不增漏，这是因为对于无漏和上地境，我见和爱不会生起，所以说"非我所对治"。
缘取不一定导致增长，如在苦随知位虽然已断见苦所断，但未断见集所断等，虽然与缘见苦所断相应，却不会增长。能缘而增长是就未断随眠而言，如《五品》中说："虽断见苦所断，余遍行仍相应。"
因此，随眠是六根本烦恼以见的分类而成十种。通过它们对四谛的邪入方式，欲界有三十二种见所断和四种修所断，如所说："彼十及七七八，除去见三二，欲界见苦等，如次能断除，四为修所断。"
;


 །ཁམས་གོང་གཉིས་ལ་སོ་གཅིག་པ་རེ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །ཅེས་གོ་བརྒྱད་དུ་འབྱུང་བ་ལས། ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འགོག་ལམ་ཟག་མེད་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གསུམ་གསུམ་དམིགས་པར་མདོར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ། ལམ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་ཟག་མེད་ས་དགུའི་ལམ་ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལོག་ལྟ་སོགས་གསུམ་པོ་དེས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གི་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མ་ཟད། ཟག་མེད་ས་དགུའི་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཁམས་གོང་ས་བརྒྱད་ཀྱི་ལོག་ལྟ་སོགས་གསུམ་པོ་དེས་དམིགས་པས། དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བས་དྲུག་སྟེ་སྔ་མ་དྲུག་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ལམ་ནི་དེའི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ལྷག་མ་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་
2-35a
སོ་སོའི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་དྲུག་གོ། དེའི་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་ཡིན་ལ། འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གི་མ་རིག་པ་དྲུག །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་ཉེར་བཞི་ལ་དམིགས་ཡུལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་སྲིད་ཅིང་རང་ས་དང་གོང་ས་ལ་དམིགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། ། ཅི་ཆོས་དུ་ཞིག་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་གཉིས་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་གསུམ་པོ་ལ་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཅན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དམིགས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་དགེ་བས་འདོད་པར་དམིགས་པ་གཅིག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དྲི་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་སྟེ་སེམས་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི། ལྔ་པར། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག །དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཁམས་ན་སྤང་བྱ་དེ་གསུམ་ལ་མིགས་པའི་རང་ས་པའི་དེ་གསུམ། འོག་སའི་གསུམ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྒོམ་སྤངས་གཅིག །དྲི་མེད་གཅིག་སྟེ་དེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཁམས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། །འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱིས་ནི་སྤང་བྱ་དེ་གསུམ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དེ་གསུམ་གསུམ་དང་། དྲི་མེད་གཅིག་སྟེ་བཅུས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས། །གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གཉིས་ནི་
2-35b
ཡུལ་ཅན་གྱི་སེམས་གོང་དུ་ལྔ་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུས་དམིགས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་གཞིར་བཞག་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་རང་བསྣན་པས་དྲུག་དང་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག་གིས་དམིགས་ཏེ། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་གང་གིས་གང་ལ་དམིགས་པ་ན་དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་མཐོང་སྤང་རིགས་བཞི་ལ་དམིགས་ཀྱང་དེར་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

 །ཁམས་གོང་གཉིས་ལ་སོ་གཅིག་པ་རེ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །ཅེས་གོ་བརྒྱད་དུ་འབྱུང་བ་ལས། ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འགོག་ལམ་ཟག་མེད་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གསུམ་གསུམ་དམིགས་པར་མདོར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ། ལམ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་ཟག་མེད་ས་དགུའི་ལམ་ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལོག་ལྟ་སོགས་གསུམ་པོ་དེས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གི་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མ་ཟད། ཟག་མེད་ས་དགུའི་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཁམས་གོང་ས་བརྒྱད་ཀྱི་ལོག་ལྟ་སོགས་གསུམ་པོ་དེས་དམིགས་པས། དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བས་དྲུག་སྟེ་སྔ་མ་དྲུག་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ལམ་ནི་དེའི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ལྷག་མ་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་
2-35a
སོ་སོའི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་དྲུག་གོ། དེའི་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་ཡིན་ལ། འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གི་མ་རིག་པ་དྲུག །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་ཉེར་བཞི་ལ་དམིགས་ཡུལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་སྲིད་ཅིང་རང་ས་དང་གོང་ས་ལ་དམིགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། ། ཅི་ཆོས་དུ་ཞིག་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་གཉིས་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་གསུམ་པོ་ལ་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཅན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དམིགས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་དགེ་བས་འདོད་པར་དམིགས་པ་གཅིག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དྲི་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་སྟེ་སེམས་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི། ལྔ་པར། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག །དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་ཁམས་ན་སྤང་བྱ་དེ་གསུམ་ལ་མིགས་པའི་རང་ས་པའི་དེ་གསུམ། འོག་སའི་གསུམ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྒོམ་སྤངས་གཅིག །དྲི་མེད་གཅིག་སྟེ་དེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཁམས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། །འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱིས་ནི་སྤང་བྱ་དེ་གསུམ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དེ་གསུམ་གསུམ་དང་། དྲི་མེད་གཅིག་སྟེ་བཅུས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས། །གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གཉིས་ནི་
2-35b
ཡུལ་ཅན་གྱི་སེམས་གོང་དུ་ལྔ་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅུས་དམིགས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་གཞིར་བཞག་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་རང་བསྣན་པས་དྲུག་དང་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག་གིས་དམིགས་ཏེ། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་གང་གིས་གང་ལ་དམིགས་པ་ན་དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྒོམ་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་མཐོང་སྤང་རིགས་བཞི་ལ་དམིགས་ཀྱང་དེར་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
在上界两种中，每一种有三十一个，除去愤怒，那些本身，色界无色界与此相似。如是认为有九十八。如此出现为九十八中，唯无漏所缘的有十二个，即在简略宣说灭道无漏上三种随眠所缘之后，关于道，由于禅定地六种和无漏地九种之道是互为相应之因，所以那些邪见等三种不仅缘禅定地六种的法智顺品之境，而且上界地八种的邪见等三种也缘无漏地九种的类智顺品之道无漏的境，因此根据色界和无色界的区分有六种，加上前面六种共有十二种。"自地之灭以及，道是互为因，六地九地之道是，彼等行境之境。"其余有漏所缘的八十个和有漏无漏二者所缘的，是三界各自灭道见所断的无明六种。其中无漏所缘的十二个只是通过相应而增长，灭道见所断的无明六个，以及上面两界的不相应遍行十八个，这二十四个的所缘境可以是有漏或无漏两者，可以是缘自地或上地，视具体情况而定。
若问：多少法为何心所缘而增长？对于苦集见所断二种和修所断，即这三种，欲界中生者是被那三种能缘者所缘，色界修所断善法缘欲界的一种，以及因为苦法智分是其对治，所以一种无染污的识，即成为五心的行境，如第五章所言："苦、因见和修所，应断属欲界生，自己三种及色一，无垢识之行境。"色界中，对于所断那三种的所缘，自地的那三种，下地的三种，无色界的修所断一种，无染污一种，即成为那八种的行境："色界所生自己及，下三上一无垢的。"无色界则对所断那三种以三界的那三个三种和一个无染污，共十种作为行境："无色所生三界属，三种及无漏行境。"
三界中的灭道见所断二种是前面所说的能缘心五种、八种和十种所缘的基础上，再加上灭道见所断自身，成为六种、九种和十一种所缘："灭及道见所断皆，为自己所缘行境。"如此说明，有些虽然是何者缘何者，但虽缘却不增长，例如成为修所断的随眠缘见所断四类，但不增长为彼，如所说："非遍行唯自品。"


 །
各别说
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ནི། འོ་ན་ཟག་བཅས་མཐའ་དག་ལ་རྒྱས་འགྱུར་གཉིས་པོ་གང་རུང་གིས་ཁྱབ་པར་ངེས་སམ་ཞེ་ན། དེར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ལ་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས་རྒྱས་པ་དང་མི་རྒྱས་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱས་འགྱུར་ནི་མཚུངས་ལྡན་མ་སྤངས་ན་རྒྱས་འགྱུར་དང་། སྤངས་ལ་མ་བྲལ་བའི་ཚེ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལས། དང་པོ་ནི། སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་མཚུངས་གཉིས་ཀས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ནི། མཚུངས་ལྡན་སྤངས་ཀྱང་དམིགས་པས་རྒྱས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་སོ། །རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ལ་དུས་གསུམ་ལས་ད་ལྟ་བ་ནི་ཟག་པ་སྤངས་ཤིང་། ཟག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པས་ཟག་བཅས་མ་ཡིན་ཀྱང་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་སེམས་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་
2-36a
འདུག་པའི་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟག་པར་གྱུར་པ་དག་ལས་ནི་རྒྱས་འགྱུར་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་པས་ཁྱབ་པར་བཤད་པ་དེའང་སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཁས་ལེན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་སའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དམིགས་ན་མི་རྒྱས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་རང་སའི་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་གྱི། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཟག་མེད་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་འགྱུར་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་སོ། །དེའང་དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས་ཁྱབ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་རིགས་ལྔ་པོ་གང་རུང་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །དེས་ན་ཟག་པས་དམིགས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་རུང་གིས་ཟག་བཅས་སུ་འཇོག་ཀྱང་། བཅས་པའི་སྒྲ་མཚན་ཉིད་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཞུགས་ཤིང་། དང་པོ་ལ་དེར་དམིགས་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་པ་དང་། མི་རྒྱས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་། གཉིས་པ་ཟག་མེད་དང་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་ལ་ནི་བཅས་པའི་སྒྲ་མཚན་ཉིད་པ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་གི། འདིར་ཡང་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྨོས་ཟིན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
略说
དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། ། བསྟན་བཅོས་འདིའི་བརྗོད་བྱ་ཆོས་རྣམས་ཞེས་སྨོས་ནས། དེ་
2-36b
གང་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་བཀོད་པ་ནི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤང་བའི་དངོས་འགལ་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
第二、各别分析解说：那么，是否一定是所有有漏法都被两种增长方式中的任一种所涵盖呢？并非如此确定，因为可以看到烦恼性的随眠及其相应法有增长和不增长两种情况。如所言："烦恼随眠俱二种。"所谓增长是指相应未断则增长，以及虽断但未离时增长。其中第一种，凡夫相续中烦恼性心的三世诸法，都会通过所缘和相应二者而增长。第二种，虽断相应但通过所缘而增长："虽断苦见所断，余遍行诸随眠具足，虽断初类，彼所缘余垢仍在。"不增长的情况是：对于阿罗汉的心，三世中现在心已断诸漏，且不与诸漏同时存在，所以不是有漏；但过去未来之心，以及与之同时的过去未来不生法性的烦恼漏法，不会通过两种增长方式而增长，因为已断其得。
又问：所说的所缘增长必定被相应增长所涵盖，是否没有例外地完全接受这一点？非也。对于有漏善法和无覆无记法，虽然作为对象而使漏增长，是通过所缘方式增长，但不是通过相应方式增长，因为不可能被自地烦恼所缘而不增长，也不可能与自地烦恼相应。如所言："非烦恼性为增长。"如此，也应知道无漏法虽被随眠所缘，但两种增长方式都不适用。
所说所缘增长被相应增长所涵盖，是针对仅缘五种随眠类的任一种而言。因此，虽然被漏所缘和与漏相应任一情况都构成有漏，但"俱"字的真正意义适用于后者，对于前者，有被缘而漏增长和不增长两种情况，第一种完全是有漏，第二种无漏和上界所缘者，并不真正适用"俱"字。这些详细情况在随眠说明中会出现，这里也略微提及了。
第二分为示与释。
第一、略说：有漏无漏诸法。在说明"此论所诠诸法"之后，若问是什么，则安立"有漏无漏诸法"，这是为了简要归纳所有这些法，并显示它们之间的互相排斥的直接矛盾关系。


 །དངོས་འགལ་ལ་ནི་ཕུང་གསུམ་པ་མེད་དེ། བུམ་པ་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པས་ཟག་བཅས་སུ་གྲུབ་པའི་ཚེ་ཟག་མེད་ཁེགས་པས་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་། ཟག་མེད་མ་ཡིན་པའི་ཚེ་ཟག་བཅས་སུ་གྲུབ་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཁེགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་སོགས་སྟོན་རིགས་སོ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ། གང་ཞིག་བཤད་ན་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པར་མི་འགྱུར། ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་རྟོགས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བོར་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བསྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་ལེགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེས་ན་བླང་དོར་གྱི་ཆོས་སུ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བས་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ། ཟག་བཅས་ལ་ཚོགས་ལམ་དང་སྦྱོར་ལམ་རེ་ཞིག་བླང་བྱ་ཡིན་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། ཟག་མེད་ལས་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་བླང་བྱ་མིན་ཡང་མཐར་ཐུག་གི་བླང་བྱ་ཟག་མེད་འགོག་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་བླང་དོར་དུ་ངེས་པ་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཅིང་བླང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ལ་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བྱ་དང་ཟག་མེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླང་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །
广说
གཉིས་པ་ལ། ཟག་བཅས་རྒྱས་བཤད་དང་། ཟག་མེད་རྒྱས་བཤད་དོ། །
广说有漏
དང་པོ་ལ། རྩ་བའི་དོན་དང་། དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
本义
དང་པོ་ནི། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ། ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། ། ལམ་མ་གཏོགས་
2-37a
པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཟག་བཅས་ཞེས་པས་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་སེལ་ལོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གསུམ་ལས། གཞན་ལུགས་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་ཞིང་། དཔེ་སྟོན་པས་རྟེན་བྱེད་པའོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་བས་ཁྱབ་ཆུང་ངོ་། །ཟག་པའི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཁྱབ་ཆེས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཟེར་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ་འགོག་ལམ་ཟག་པའི་དམིགས་པར་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བཤད་པས་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་རོ། །རང་ལུགས་ནི། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་དག་ལ་ཟག་པ་རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་བཅས་ཏེ། རྒྱས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་ཐོད་པའོ། །ཕྱིའི་སྣོད་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་ཟག་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པས་ཟག་པ་ལ་ཡང་ཟག་པ་གཉིས་པ་རྒྱས་པར་འདོད་དོ།

在直接矛盾中没有第三种可能，因为当瓶子被确认为因漏增长而成为有漏时，无漏即被排除，所以不可能两者兼具；而当不是无漏时，已确立为有漏，所以也不可能两者都不是。那么，是否应该教导"有为无为诸法"等呢？如《王子》中所言："若说此则无需进一步推究。或者说论典是为阐明这些义理，为了彻底显示烦恼方面和清净方面，因为理解这两方面后，通过舍弃烦恼方面和依止清净方面的途径，将获得决定善。"因此，作为对人有益的取舍之法，仅教导这两者：虽然在有漏中资粮道和加行道暂时是应取的，但由于其本质是苦，所以是修道所断；而在无漏法中，虽然虚空和非择灭不是应取的，但最终应取的是无漏灭道，因为这是最终应取之法。其他分类不能确定为纯粹取舍，因为并非所有有为法都是应断的，也并非所有应取的都是无为法，同样，并非所有有漏都是应断的，也并非所有无漏都是应取的。
第二分为有漏广说和无漏广说。
第一、广说有漏，分为本义和断除疑惑。
第一、本义："除道外有为法，是有漏因为彼，诸漏皆得增长。"除道与无为法外的有为法是有漏，这句话排除了道和无为法。为什么是有漏的定义有三：
首先，破除他宗观点：若说是与漏相应，则只有烦恼性心心所才是有漏；若说是共生，则只有烦恼活动的五蕴才是有漏；若如举例所说"是所依"，则只有内六处才是有漏，这些范围太小。若说是漏的所缘，则范围太大，虽然师尊功德慧说"一切法都是其境"，但虚空和非择灭不是其境，而灭道作为漏的所缘在随眠中已说明，会成为有漏。
自宗观点：除道外的有为法，由于根本烦恼和随烦恼通过所缘和相应遍增长，因此是有漏。增长意味着通过所缘和相应的力量，刹那相续而生并稳固存在。即使是外器世界和阿罗汉的蕴，也因其他有情对它们的漏通过所缘方式增长，所以认为漏也可以对漏增长。
;


 །
断疑
གཉིས་པ་ནི། ལམ་བདེན་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཟག་བཅས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འབྲེལ་བའི་ཚེ་ཟག་པ་སྤངས་ཟིན་པའི་འདུས་བྱས་དང་། ཟག་པ་མ་འོངས་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པ་གང་དག་མི་བཟུང་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཟག་བཅས་སུ་འཇོག་པ་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་
2-37b
གྱིས། །ཞེས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པའི་དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་གྱི། མཚུངས་ལྡན་རྒྱས་འགྱུར་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དམིགས་པ་དེས་ཟག་པ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་ཟག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ལ་ཟག་པའི་གནས་ཐོད་པས་དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཟག་བཅས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་ནི་ཟག་པ་དམིགས་པས་རྒྱས་པ་ན་གང་ལ་དམིགས་པས་རྒྱས་པ་དེར་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཀྱང་རྒྱས་པའོ། །ཟག་བཅས་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་རྒྱས་པའོ། །ཟག་བཅས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པས་ནི་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ན་རྒྱས་པའོ། ། ཡང་འདོད་པ་ལྟ་བུར་སྤང་བྱ་ཟག་པ་ལ་མཐོང་སྤང་རིགས་བཞིའི་ཉོན་མོངས་དང་། སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་ཡོད་པས་སྤང་བྱ་མ་རིག་པ་ལྟ་བུར་རིས་འདྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་གཅིག་སྤངས་པ་ན་གཅིག་ཤོས་ཀྱང་སྤོང་བར་ཐལ་ཅེ་ན། མིན་ཏེ། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་བཞིན་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་རིམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ལམ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཁོ་ནར་འཆད་པས་སྤང་བྱ་དང་། དེའི་ནང་ནས་སྒོམ་སྤང་དུ་འཆད་པ་ནི་རགས་པ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་ཆ་ནས་བླང་བྱ་དང་། ཟག་པའི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའོ། །ཞེས་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཚོགས་སྦྱོར་ཟག་མེད་དུ་འཆད་དགོས་ཏེ། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཟག་བཅས་ཀྱི་མཚན་གཞིར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁྱབ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལམ་དུ་གཏོགས་པས་སོ་སྙམ་ན། མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུའི་ལམ་ནི་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
2-38a
རོ། །
广说无漏
གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་མཚན་གཞིའོ། །འདི་ལྟར་སྨོས་ན་ཅི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཟག་མེད་དུ་བསྒྲུབས་པ་དང་འདིར་ཡང་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། ལན་ལ་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པ་ལྟར་དཔེས་སྟོན་པས་སྣོད་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཟག་པའི་རྟེན་དང་། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དོན་གྱིས་གོ་ཡང་གསལ་བར་འཆད་པས་མི་ཟློས་ཏེ། མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ནི་ལམ་མ་གཏོགས་ཞེས་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཡང་ཟག་མེད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་སྨོས་ལ། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་གྲགས་པས་ཟག་མེད་དུ་མི་གོ་བའི་ཕྱིར་རང་སྒྲས་བསྟན་ཅེས་ཟེར་རོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཟག་བཅས་ལས་བཟློག་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་བཤད་པ་ལ་གསུམ་ལས། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། གསུམ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་སྐད་ཅིག་དང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་སུ་འདོད་པས་དེ་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས་མང་བ་དང་། གནས་མ་བུ་པས་འདུས་མ་བྱས་བརྟགས་འགོག་གཅིག་པུར་འདོད་པས་དེ་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས་ཉུང་བར་འདོད་པ་སེལ་བའི་ཆེད་དུའོ།

第二、断疑：在确立除道谛外的有为法为有漏时，将漏增长作为论证依据，这时不应包括已断漏的有为法和未来不生漏之法性的有为法，因为对它们作所缘不会使漏增长。将阿罗汉的异熟蕴安立为有漏，也是由"非烦恼性增长"这一论述所显示的唯所缘增长所确定的，而非相应增长，因为阿罗汉相续中的所缘已断诸漏，且因其是无记性，不可能与漏相应。如此，对它的漏因坚固存在，称为所缘增长。因此，对于烦恼性有漏，当漏通过所缘增长时，无论对什么所缘增长，也会通过相应而增长。对非烦恼性有漏，只能通过所缘增长。而烦恼性有漏缘无漏时，只能通过相应增长。
又问：如欲界中，应断的漏有见断四类烦恼和修断烦恼，这样当断除一种同类的烦恼如无明时，另一种也应断除？答：不是，因为如对自我的愚痴分为遍计和俱生两种，见道和修道二种道路也区分它们，所以是逐渐断除的。将资粮道和加行道仅解释为有漏且需要断除，特别是解释为修所断，这只是粗略的说法。更细致地说，从道的角度是应取的，从漏的角度是应断的。若认为应将资粮道和加行道解释为无漏，因为"除道外有为法"被视为有漏的例子，这两者属于道，则不然，因为所说的"除外"不是指这些，如所言"无漏道谛与"。
第二、广说无漏分为略示和详解无为。
第一、略示：无漏道谛与，无为法等。这是举例说明。若问：如果这样说，有漏的两个词已经证明道和无为是无漏，这里是否重复？回答有三种：有人说，是为了避免对第三种可能的误解，就像感受有乐、苦、舍三种一样，容器和阿罗汉的蕴既不是漏的依处也不是对治，因此可能是两者都不是，所以为了断除这种疑惑。有人说，虽然可以从意思推断，但为了清晰解释，不算重复，就像略示和广说一样。功德慧论师则说，说"除道外"可能导致误解世间道也是无漏，为了断除这种疑惑，所以说"道谛"；而无为法不为人所知，不会理解为无漏，所以用自身的名称表示。其定义是与有漏相反。
无为法的解释分三，数量区分：所说"三种"是为了排除外道胜论派认为刹那和微尘等为无为，如此无为过多；以及母子部认为无为仅有择灭一种，如此无为过少的主张。


 །ཡང་སྟེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་ལྟར་འདི་ལ་ཡང་ཡོད་ཅེས་ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། ཞེས་བསྟན་པའོ། །འོ་ན་ལམ་
2-38b
གྱི་བདེན་པ་ནི་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གསུམ་མོ། །ཅི་ལམ་ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་ཟག་བཅས་ཡོད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ཟག་བཅས་ནི་ཟག་མེད་ལམ་བདེན་དེ་དང་དེར་མི་འཇོག་སྟེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་སྒོམ་ལམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་པ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལམ་བདེན་དུ་མི་རུང་སྟེ། བརྒྱད་པར། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ནི། །དག་པ་དེ་ནི་དེས་མྱོང་བྱ། །ཞེས་ཟབ་པའི་གནས་ཐོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྲིད་རྩེའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་མི་སློབ་ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མི་སློབ་པ་དངོས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཟག་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་འཕགས་པའི་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་ཁས་ལེན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་པ་དག་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཉམ་རྗེས་ཀྱིས་འབྱེད་པ་དག་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་སྒོམ་ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་དོན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་མིན་ལ་རགས་ལས་པ་དང་། དགེ་བ་དག་པ་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྒོམ་ལམ་མཉམ་གཞག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སྒོམ་ལམ་ལ་བྱིས་འཕགས་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་སྒོམ་ལམ་ནི་སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱི། །ཞེས་སོ། །གཞན་དུ། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་དང་སྒོམ་པ་ལས། །ཞེས་པ་དང་སྦྲེལ་ནས་
2-39a
འཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཐར་ལམ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོམ་ལམ་ལའང་འཕགས་ལམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་མིང་ཅན་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོམ་ལམ་ལའང་ཟག་མེད་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་དགེ་བ་དག་པ་གཉིས་ལས། གཉིས་ཀ་ལའང་མཉམ་རྗེས་གཉིས་གཉིས་སུ་ཡོད་ཅིང་། ཟག་བཅས་དེ་དག་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་འཕགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་པོ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །
无为各别说
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ནམ་མཁའ། བརྟགས་འགོག །བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའོ། །
虚空
དང་པོ་ནི། འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། ནམ་མཁའི་མཚན་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྫས་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པའོ་སྟེ་ཐོགས་བཅས་མ་ཡིན་པས་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པ་རྟེན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་གཟུགས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ལས་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སོ། །བྱེ་སྨྲས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་། མདོ་ལས། བྲམ་ཟེ་ཞིག་གིས་ཀྱེ་གཽ་ཏམ། ས་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཆུ་ལ་བརྟེན་ནོ། །ཆུ་ཅི་ལ་བརྟེན། རླུང་ལ་བརྟེན་ནོ། །རླུང་ཅི་ལ་བརྟེན། ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན། དེ་ཅི་ལ་བརྟེན། དེ་ནི་བརྟེན་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སྤྱིར་ནམ་མཁའི་རྫས་ལ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ། །སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ།

又或者，如同有为法有分类，此处也有，所以"虚空以及灭二者"。那么，道谛是见道、修道和无学道三种。难道后两种道中不存在有漏吗？答：这些道中的有漏不被安立为无漏道谛，因为它们不适合作为有学和无学，也不适合作为圣者。例如，声闻修道者相续中的禅定和无色界等至清净[世间]，这些不适合作为道谛，如第八品所说："世间诸善法，清净为彼所受用。"因为已说明它是世俗处。同样，阿罗汉相续中的有顶等至虽被称为"无学有漏"，但实际上不是真正的无学，因为它不适合成为无漏。那么，是否承认圣者修道等持全部是无漏？并非如此。虽然有些大乘论师以等持和后得来区分修道的有漏和无漏，但在这里，修道有漏无漏的意义主要取决于圣者智慧是否具有真实行相，且修道等持成为清净善法的本质是完全可能的。
此外，修道分为凡夫修道和圣者修道两种。凡夫修道能断除除有顶外其余地的见所断和修所断，如所说："余生见修二[断]"。另外，"修道有二种"中所说的修道，是就与圣道相关而解释的，因为它与"见谛与修谛"相连而解释。同样，作为五解脱道支分的修道也全部是圣道，因为即使被称为凡夫修道的也存在于外道中。圣道修道中也有无漏真实行相和清净有漏善法两种，这两种各有等持和后得两种，虽然这些有漏[修道]存在于圣者根机中，但因是与凡夫共有的功德，所以称为"世间"。
第二、无为各别说分三：虚空、择灭、非择灭。
第一、虚空：根据有部观点，虚空的事例是无记性的实质，定义是不障碍，即由于不是有碍而无所障碍和能障碍两者，有部称之为能作为依处的实有。经部则认为，仅仅是色法的息灭，并无实质的事物。有部论证实质存在的根据是：经中说，一位婆罗门问："噢，乔达摩，大地依靠什么？""婆罗门，依靠水。""水依靠什么？""依靠风。""风依靠什么？""依靠虚空。""虚空依靠什么？""它是无所依、无所显、无所缘。"一般来说，虚空的实质有有为和无为两种：第一种，"孔隙称虚空界，即光明与黑暗等"。
;


 །ཞེས་གཟུགས་ཕུང་གིས་བསྡུས་པར་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ཀྱང་འདིར་སྐབས་དོན་མིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱི་བྱེད་ཚུལ་ལའང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་རྟེན་བྱེད་པ་གཉིས་ལས་སྔ་མ་
2-39b
མི་བཟུང་གི། ཕྱི་མ་རྟེན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་ལ། མི་སྒྲིབ་པ་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ལ། འོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་ནམ་མཁར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མ་གྲུབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་མཐུ་ལྡན་གྱི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་སྨྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་སོ་ན་འདུག་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་རྫས་ཡོད་དུ་གྲུབ་ཀྱང་དེ་སྣང་ཡུལ་དུ་འཇལ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྣང་བ་མ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས། དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གཞན་ལ་མི་སྒྲིབ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་གི། ཞེས་སོ། །དེས་ན་འདིའི་སྒྲ་དོན་ཀྱང་ཨཱ་ཀཱཤ་སྟེ་གོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པའོ། །ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །ཞེས་སོ། ། ཡང་རྩིག་སོགས་སྒྲིབ་བཅས་ཀྱི་གོར་ནམ་མཁའི་གོ་དེ་གོ་སྔ་མ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོད་དམ་དབྱེར་བཅས་སུ་ཡོད། དང་པོ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་གཟུགས་ཅན་དང་སྒྲིབ་བཅས་སུ་ཐལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་མེད་ཀྱི་གོར་རྩིག་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་གོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཅེ་ན། ནམ་མཁའི་གོ་ནི་གང་དང་ཡང་འདྲེས་པ་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེའི་གཟུགས་ཅན་གཞན་གང་དང་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་གོ་གཅིག་པ་དང་མི་གཅིག་པར་དཔྱད་བྱར་མེད་དེ། དེའི་གོ་ཡུལ་གང་དུའང་འདི་ལྟར་གནས་ཞེས་བཟུང་དུ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྫས་སུ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་ལ། འདི་ལྟ་བུའི་ནམ་མཁའི་རྫས་མེད་ན་ནི་གཟུགས་སོགས་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱང་ཐོད་པར་མི་
2-40a
འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་གོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་མོད། འོན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དོན་བྱེད་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་ཡུལ་གང་ནའང་མི་གནས་ཤིང་དོན་བྱེད་པ་སྲིད་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལའང་དོན་བྱེད་ཀྱི་རྫས་སུ་རིགས་པར་ཐལ་བའི་ལན་ཡང་ལྡོན་དགོས་སོ། །
择灭
གཉིས་པ་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་མཚན་གཞི་ནི་གང་ཟག་བཅས་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཅན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལུང་ལས་བདེན་པ་བཞིར་བཤད་པའི་འགོག་བདེན་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། བདེན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་གསུམ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འདོད་པ་ལ། དེ་ནི་བདེན་པ་ཙམ་དུ་འདྲ་བས་བཞིར་བཤད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པས་ལྷག་ལྡན་འཁྲུལ་བཅས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ་གཞན་དུ་ན་འདུས་བྱས་དང་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་དགག་བྱ་ཟག་བཅས་འགགས་ཙམ་ལ་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཟག་མེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པས་ཐོབ་པ་ལ་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེད་བཞིན་པའི་ཆོས་མཆོག་སྟན་གཅིག་པ་དེ་དང་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་ཀྱང་འགོག་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ནས་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པས་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །སྒྲ་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་སྟེ་མར་གྱིས་གང་བའི་བུམ་པ་ལ་མར་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་པ་ལྟར་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ།

如所说，这被解释为由色蕴所摄，但在此处并非所讨论的主题。无为虚空的作用能力方式有产生果报和作为果报依处两种，不取前者而取后者，认为是能作为依处的作用能力的实有。将"不障碍"设为定义时，有人问：那么心和心所以及两种灭法也应成为虚空，因为具有此定义。答：不成立，因为具神通力的瑜伽师的心能障碍他人心的疯狂等心的作用，并且两种灭法也能障碍某些未来特殊[法]的生起。因此，虽然[虚空]是常住且成立为实有，但没有能将其作为显现境而识别的现量，因为它是不显现、不可得的。如师尊吉祥友所言："因它非现量境，通过不障碍他法而推理。"所以，此[虚空]的词义也是"ākāśa"，意为开显空间。如该师自身所言："并非仅是无障碍，正因如此，所谓'有色法空间者'，如是详细解释。"
又问：在墙壁等有障碍的空间中，那虚空空间是与前空间不可分地存在，还是可分地存在？若是前者，则虚空应成为有色且有障碍；若是后者，则在无障碍虚空空间中应没有墙壁等元素的空间。答：虚空空间是与任何[事物]不混杂的开显空间本性，其他有色[事物]与它的本性是一体还是不一体，都不应作为考察对象，因为它作为在任何处所都无法把握为"如此安住"的所依实有而成立。若无如此虚空实有，则色等[法]生起的处所也不会存在，因为[虚空]完全具有空间性。虽如此说，但若虚空存在为有作用的实有，则虚空应成为无常，且若虚空不住于任何处所却可能有作用，则兔角也应成为有作用的实有，这些问题的答案也必须给出。
第二、择灭：择灭的事例是"有漏法断除"这一有法。有部根据经典中说的四谛，认为灭谛实有："因为说是谛，如同其余三[谛]。"对此[可答]：仅作为谛而相同所以说为四，并非在所有方面都相同，所以是有余不确定的论式，否则[灭谛]将成为有为和有漏。经部认为[择灭]只是所断有漏的息灭。其定义是通过无漏无间道所应获得的灭。
若说：对于世间[道]所获得[的择灭]不周遍。答：虽然正在生起无间道的一座[修习]法顶位者与已断见所断的圣者相续不同，但[所证]灭无差别，因此虽然不是仅由世间[道]获得，但通过世间[道]对治力永远阻碍烦恼生起的情况是存在的。词义是通过对苦等谛个别观察的智慧力所获得的灭，如同充满酥油的瓶子称为"酥油瓶"一样，中间词被省略不显。


 ། དབྱེ་བ་ནི། ཅི་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་
2-40b
པའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ། །བྲལ་བའི་རྫས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །ཞེས་པས་ལྡན་རྫས་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཐ་དད་ཅིང་གཉེན་པོའང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལྔ་ཐ་དད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ན་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། །འདོད་ན་སྤང་བྱ་རིས་ལྷག་མའི་ཡང་འགོག་པ་ཐོབ་པས་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་དགུ་གྱ་གཅིག་མཐོང་སྤང་བརྒྱད་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཐ་དད་དོ། །ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི། མདོ་ལས། དགེ་སློང་མ་ཆོས་སྦྱིན་ཅེས་པ་འཕགས་མ་ཞིག་ལ། སྔོན་གྱི་ཁྱོད་ཁྱོར་གྱུར་པ་དགེ་བསྙེན་ས་ག་ཞེས་པས། འཕགས་མ་འགོག་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ནམ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་ག་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་མེད་པའི་དོན་ཏེ། ཐ་དད་ན་འདྲ་བ་པོ་དང་། འདྲ་ཡུལ་དང་། འདྲ་ཆོས་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། མདོར་རྒྱུའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ནས་ལན་བཏབ་པར་གསལ་ཏེ་འདི་ནི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདིའི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འདྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟའི་ཚིག་སྦྱོར་ལས་དོན་གྱི་གོ་བ་འཕེན་པ་ནི། རྣམ་ངེས་ལས། དེ་ལྟར་མེད་ཀྱང་བརྗོད་འདོད་ལས། །དོན་དེ་ཉིད་ནི་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་ནག་པ་འཕོང་སྐྱེན་དང་། །སྲིད་སྒྲུབ་འཕོང་སྐྱེན་ཞེས་པའམ། །སྔོན་པོ་མཚོ་སྐྱེས་འགྱུར་ཞེས་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་རང་འགྲེལ་ལས། འདི་ལ་འདྲ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི། རྒྱལ་སྲས་སུ། འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་འདྲ་བ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོ། ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི། འགོག་པ་མེད་དགག་ཡིན་
2-41a
པས་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་ཀྱང་དགག་བྱ་ལ་བལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །
非择灭
གསུམ་པ་ལ། རྩ་བའི་ཚིག་དོན། དེའི་དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
根本颂义
དང་པོ་ནི། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་མཚན་གཞི་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་གྲུབ་སྟེ། ལུང་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགག་གོ་ཞེས་གསུངས་ལ། ངན་སོང་གི་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་དག་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས། དེ་སྤངས་པའི་བརྟགས་འགོག་མ་ཐོབ་ཀྱང་། མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པས་མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་བརྟགས་མིན་ཐོབ་ནས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགག་སྟེ། རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཙམ་ཡིན་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་འདིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་རྫས་སུ་གྲུབ་བོ། །གཞན་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་ཙམ་ལ་བཏགས་པར་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་དགག་བྱ་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ལས་གཞན་པའོ། །སྤྱིར་འགོག་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པས་འགོག་པ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་འགོག་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་བའི་འགོག་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་གཉིས་སོ། །དེས་ན་སྐྱེ་ལ་ཞེས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་སྐྱེས་ཟིན་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་གཅོད་ལ། གཏན་དུ་ཞེས་པས་སྐྱེ་བ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་འགོག་པ་སེམས་མེད་གསུམ་གཅོད་དེ་དེ་དག་ནི་ཕྱིས་དགག་བྱ་སྐྱེ་བས་གཏན་དུ་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ཅིས་མི་འགོག་ན་དགག་བྱ་ངོས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དགག་བྱ་སླར་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་ཡིན་པས་རྫིང་དུ་ཆུ་བསྐྱིལ་བ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགོག་ལ། འདིར་དེ་ལྟར་མ་
2-41b
ཡིན་ནོ།

区分：是所有有漏法的灭是一个还是不同？是各自不同的。如[论中所说]："有具之实法有多少，离系实法也有多少。"因为所具实法所断五类不同，对治也不同，所以灭有五种不同。若非如此，则获得苦谛见所断的灭时，就应获得一切谛的灭。若承认此点，则也获得其余所断类的灭，修习对治将变得毫无意义，但事实并非如此。因此，九种修所断[各九品]共八十一[种]和八种见所断的解脱无为共八十九种各不相同。
对于与经典相违的回应：经中有一位名为法施的圣尼，她过去为居士时名叫萨迦，[居士]问她："圣尼，灭是相似的吗？"[她回答]："具寿萨迦，不是相似的。"这是否意味着[灭]没有差别？若有差别，就应有能相似者、相似对象和相似性质。[回答：]经中省略了因果关系词而作答，明显是指"此[灭]既非相似的因，也无任何相似因，相似的因果关系是针对有为法而言。"从这种表达方式推断意义，如《决定义》所说："虽无如此[明示]，但由表述意愿，可了解该义，譬如说'黑人善射'及'悉达善射'，或'蓝色如莲花'。"因此，《自释》中说："'此中无任何相似'是非如此。"《王子》解释为："谓'灭中无有其他似于灭者'是非如此的语句。"经部则认为，灭是无遮，虽然超越一与异，但依据所遮而主张在名言中仅有。
第三、非择灭分为：根本颂义和断除疑虑。
第一、根本颂义：非择灭的事例是成立为无为实体，因为经中佛陀说："预流者的恶趣生已灭。"由于恶趣因不善法是修所断，虽未获得断彼的择灭，但因见道生起，缺乏造作不善的条件，获得非择灭，从而恶趣生灭。若仅仅是缺乏条件，则当相似条件靠近时应该生起，但此处不是这样，因获得非择灭，不可能再生于恶趣，所以非择灭成立为实体。其他人则认为这只是因缺乏条件而未生，是假立的。
其定义是：永远阻碍所遮生起，且异于择灭。一般来说，灭有五种：无常相灭、等至灭这两种，以及无想生灭、择灭和非择灭这两种。因此，"对生"一词排除了无常相灭，因为它是已生后灭的无常；"永远"一词排除了生灭和等至灭三种无心[情况]，因为它们不能永远阻碍所遮生起。为什么它们不能阻碍？因为未识别所遮，所遮将再次生起，就像水暂时被蓄在池中，而此处非如此。
;


 །འགོག་གཞན་གྱིས་བརྟགས་འགོག་སེལ་ཏེ། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ། །འདིར་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཞེས་པ་སྡེ་པས་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞིག་ཏུ་བརྡ་སྦྱར་ནས་དེ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྫས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལ་འདོད་ལ། དེ་ལའང་འཇིག་པ་ལ་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་རྫས་རིས་གཉིས་པ་ཞིག་འཇུག་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་རྟག་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་དོགས་ནས་སྨྲས་མོད་ཀྱང་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདེན་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དུག་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གོར་མ་ཆག་གོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བསྒྲུབ་བྱར་ཆེས་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་བཀོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་སྒྲུབ་པ་ལ་དངོས་པོ་རང་དུས་སུ་གནས་པར་དོན་བྱེད་པ་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ན། དངོས་པོ་རྟག་པར་ཐལ་ལ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དོན་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཐལ་ལ། དེའང་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་དུས་སུ་མི་གནས་པར་དོན་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་དངོས་པོ་དོན་བྱེད་རུང་བར་སྣང་སྟེ་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ན་གང་དངོས་པོ་དེ་དག་རང་དུས་སུ་གནས་པ་མེད་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོར་གནས་པ་ཅིར་ཡང་གྲུབ་པ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གཞར་ཡང་གཡོ་བ་མེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་པདྨ་བཞིན་ཞེས་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ཉེ་རིང་མེད་པར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་
2-42a
གི་གདུལ་བྱ་གཉིས་ཀ་ལ་བསྟན་ཀྱང་། ཐེག་དམན་པ་དག་འཇིག་པ་བསྟན་པས་དངོས་པོ་དག་སྐྱེས་ནས་འཇིག་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་གོ་བ་ལས། གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་དུ་མ་གོ་བ་ལ་ཐུགས་མ་རངས་ནས། སློབ་དཔོན་གྱིས། ཐེག་པ་ཆེ་ལས་སྐྱེ་མེད་བསྟན། །གཞན་གྱི་ཟད་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་དོན་དུ་ནི། །གཅིག་པ་དེ་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱིས། །ཞེས་འབྱུང་ལ། རྒྱལ་བ་དང་རྒྱལ་ཚབ་དམ་པས། འཇིག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་རྐྱེན་གྱི་དོན་ཅན་གྱི་སྒྲས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཅེས་དང་། མི་རྟག་དོན་ནི་མེད་དོན་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་མཐའ་ཡས་པར་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

"灭"一词中的"其它"排除了择灭，指通过缺乏条件的力量永远阻碍生起。此处"无常相"是部派将生等的灭坏作为一种标志后认为它是一种特殊的不相应行法实体，他们还认为灭坏有第二种能灭坏的实体类型参与，若非如此，担心会导致有为法成为常住的过失。然而，这只是对事物遍计执为真实的错误认识，必定如毒药般应当舍弃。
大乘中观派则认为，由于无常性遍及事物的作用，所以将事物无自性作为能立和所立极为相关。为证成此论式的宗法，若事物在自身时间中存在地起作用成立为真实，则事物应成为常住；若如此，则事物也应成为无作用者；但这不能承认，因为违背了凡圣一切经验。因此，一切事物在自身时间不存在而起作用，由于无常性，在名言中事物显现为有作用能力，如同幻化之事。当这些理路成立时，就可以立论：凡是事物，由于在自身时间不存在而无常，故彼等法必定远离任何实有而唯为空性，毫无动摇，如同空中莲花。
因此，虽然世尊平等无偏地向大小乘两种所化众生宣说此法，但小乘者通过灭坏的教示只理解为事物生起后灭坏的空性，未能理解本来无生的空性，世尊对此不悦。如论师所言："大乘中说无生，他宗灭尽为空性，灭尽与不生义，本为一故请宽恕。"胜者及其胜者圣子通过灭坏、无常和缘起等词教示一切事物为空性："凡从缘生者，彼即是不生，彼无生自性，依缘者说空，谁知空性者，彼即是谨慎。"以及"无常义即无有义"等无量教言。
;


 །དེས་ན་བཀའ་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེའི་སྦྱངས་པ་སྔོན་སོང་གི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སྔར་བྱོན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི། བླ་མ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལུང་ཙམ་ལས། སེམས་ཉིད་མི་རྟག་པར་རང་གིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གིས་སྟོང་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཙམ་བྱོན་པ་ལ། ས་པཎ་པས། བདག་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་ཡི། །བྱིན་རླབས་ཙམ་རེ་བྱས་པ་ལ། །དཀར་པོ་གཅིག་ཐུབ་བསྟན་ནས་ཀྱང་། །མྱོང་བ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་ལ། །མཐོང་ལམ་དུ་ནི་ངོ་སྤྲད་ནས། །རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ན། །ཚོགས་པའང་འདི་བས་མང་བར་འདུ། །ལོངས་སྤྱོད་འབུལ་བའང་མང་བར་འགྱུར། །བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་ལྟ་བུར་མོས་པ་སྐྱེ། །ཆོས་ཀྱི་གནད་རྣམས་མི་ཤེས་པའི། །སྡེ་སྣོད་འཛིན་པར་རློམ་པ་ཡང་། །དེ་ལ་ལྷག་པར་དད་འགྱུར་བ། །བདག་གིས་ལེགས་པར་
2-42b
གོ་མོད་ཀྱིས། །འཁོར་དང་ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་མིན། །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །ཕན་པར་བསམས་ནས་བཤད་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་བཟང་རིང་གིས། ད་ནི་ཁོ་བོས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱའི་དབང་པོ་ལ་ཀླན་ཀ་འགོད་པར་འདོད་དེ། འདི་སྐད་དུ། བདག་ཀྱང་རྫོགས་སངས་རྒྱས་གྱུར་ནས། །འོད་ཟེར་ཙམ་རེ་འགྱེད་པ་ལ། །ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་བསྟན་ནས་ཀྱང་། །རྟོགས་པ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་ལ། །མཐོང་ལམ་དུ་ནི་ངོ་སྤྲད་ནས། །འདུ་བྱར་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ན། །ཚོགས་པའང་འདི་བས་མང་བར་འགྱུར། །ལོངས་སྤྱོད་འབུལ་བའང་མང་བར་འགྱུར། །མཁས་བླུན་ཀུན་གྱི་བསམ་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མོས་པ་སྐྱེ། །ཆོས་ཀྱི་གནད་རྣམས་མི་ཤེས་པའི། །སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་། །དེ་ལ་ལྷག་པར་དད་འགྱུར་བར། །བདག་གིས་ལེགས་པར་གོ་མོད་ཀྱིས། །འཁོར་དང་ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་མིན། །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །ཕན་པར་བསམས་ནས་བཤད་པ་ཡིན། །ཅེས་སྨྲས་ན་སྟོན་པ་ཤཱཀྱའི་ཏོག་ཀྱང་ངོ་ཚ་བས་གདོང་དུད་དེ་ཞུམ་ཞུམ་པོར་མི་འགྱུར་གྲང་། ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟིང་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའང་ཐོས་སོ། །སྒྲ་དོན་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་མིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །དེའང་མེད་དགག་ཏུ་སྦྱར་ན་ཤེས་རབ་མེད་པས་སམ། མ་ཡིན་དགག་ཏུ་སྦྱོར་ན་ཤེས་རབ་ལས་གཞན་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཐོབ་བོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་དགོས་ཏེ། གཟུགས་ཞིག་ལ་མིག་དང་ཡིད་ཡེངས་པའི་ཚེ་རྒྱབ་གྱི་བྱ་རོག་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་གསུམ་ལས་དམིགས་རྐྱེན་མ་ཚང་བའམ། ཡང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་
2-43a
ཀྱི་གོ་མི་འབྱེད་པས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འགོག་པ་གཉིས་དང་འབྲེལ་བའི་མུ་བཞི་ནི། ཆོས་གང་བརྟགས་པ་ཐོབ་པའི་གཞི་ཡིན་པ་དེ་བརྟགས་མིན་གྱི་ཐོབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནམ། བརྟགས་མིན་གྱི་ཐོབ་པའི་གཞི་ཡིན་པ་དེ་བརྟགས་པས་ཐོབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཁྱབ་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་དང་། མ་ཁྱབ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། འགལ་བ་ལ་མི་འགལ་བ་དང་། མི་འགལ་བ་ལ་འགལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོགས་པ་བཟློག་ནས་འགལ་འབྲེལ་ལ་བློ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་། མཐར་ཀུན་མཁྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། དངོས་ཀྱི་འགལ་བ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ལྟ་བུ་ལ་ཕུང་གསུམ་པ་སེལ་བས་འགལ་བ་ལ་མི་འགལ་བ་ཡིན་པ་དང་། མི་འགལ་བ་ལ་འགལ་བ་ཡིན་པ་གཉིས་མེད་ལ། བརྒྱུད་འགལ་སྔོ་སེར་ལྟ་བུ་ལ་ངོ་བོ་འགལ་བས་འགལ་བ་ལ་མི་འགལ་བ་མེད་ཅིང་། བདག་གཅིག་འབྲེལ་གྱི་བྱས་མི་རྟག་ལྟ་བུ་ལ་ཁྱབ་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་དང་། མ་ཁྱབ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་དང་གཉིས་མེད་ལ། དེ་བྱུང་འབྲེལ་མེ་དུ་ལྟ་བུ་ལ་མི་འགལ་བ་ལས་འགལ་བ་མེད་དོ།

因此，噶举派珍贵的具有前行修持的大多数过去贤圣者们，仅凭上师善逝的少许教言，通过观修心性本身无常自行坏灭的方式，获得了对诸法自空无生法的忍受，此等圣者如同大地尘土般多。而萨班说："我也只是依靠金刚亥母的少许加持，教授白法一修即成后，生起少许体验，便识别为见道，教示无需努力成就之义。若如此，集会的人比这更多，供养财物也更多，愚人心中会生起如佛般的信仰，不懂法要而自诩持经者，也会对此更加信仰。我很清楚这点，但我不是为了获得眷属和财物而摄受众生，而是考虑对佛法有益才如此宣说。"
对此，大学者善长师说："现在我也想对世尊释迦王提出质疑，如是说：'我若成为圆满佛，仅放少许光芒，教授甚深般若后，引生少许证悟，识别为见道后，教示无为之义，集会的人比这更多，供养财物也更多，无论智者愚者心中，都会生起对佛的信仰，不懂法要的各种不同信解众生，也会对此更加信仰。我很清楚这点，但我不是为了获得眷属和财物而摄受众生，而是考虑对佛法有益才如此宣说。'若这样说，导师释迦尊也会因羞愧低头而沮丧吧？"据闻有人发出这种责难的贬低言论。
词义是：通过非择慧力而获得。这可以解释为无遮——由于无慧而获得，或非遮——由于慧以外的缺乏条件而获得。例如，当眼识和意识被色法转移注意力时，不会生起识别背后乌鸦的意识，因为在三缘中缺乏所缘缘，或者因为一个意识不能同时了知两个对象，故缺乏等无间缘。
关于两种灭相互关联的四句：任何法是择灭所得基础，是否也是非择灭所得基础？任何法是非择灭所得基础，是否也是择灭所得基础？这有四句。通过排除诸如在遍摄中不遍、不遍中遍、矛盾中不矛盾、不矛盾中矛盾等疑虑，极大增长对矛盾关系的理解力，最终成就遍知，这有重要意义。因此，对于直接矛盾如有漏无漏，通过排除第三种可能，在矛盾中不存在不矛盾和在不矛盾中存在矛盾两种情况；对于间接矛盾如蓝黄，因体性相违，矛盾中不存在不矛盾；对于同一关系如所作无常，不存在遍中不遍和不遍中遍两种情况；对于因果关系如火烟，不存在不矛盾中的矛盾。


 །དེ་ལྟར་འགལ་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་བརྟགས་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་གཞི་ལས་འགལ་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་ཐོབ་ཚུལ་ནི། ཟག་བཅས་དུས་གསུམ་པ་ནི་བརྟགས་འགོག་ཁོ་ནས་ཐོབ་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པས་ནི་མི་ཐོབ་སྟེ། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པས་ཐོབ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་
2-43b
ཤིན་ཏུ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། བརྟགས་འགོག་གིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་འགོག་པ་གཉིས་ཀས་ཐོབ་སྟེ་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་གཉིས་ཀས་མི་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དུས་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པས་ཐོབ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟགས་པས་ཐོབ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱང་འགོག་པ་གཉིས་ཀས་ཐོབ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མི་སྐྱེ་གཉིས་ཀའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཚུལ་ལ་བརྟགས་པ་སྔར་ཐོབ་ལ། བརྟགས་མིན་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་སྒོམ་སྤང་སྤངས་ན་བརྟགས་འགོག་དེའི་ཚེ་ཐོབ་ལ། ཉམས་པ་སྲིད་པས་བརྟགས་མིན་ཕྱིས་དབང་པོ་འཕོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པ་སྐྱེས་པས་ངན་འགྲོའི་ཕུང་པོ་བརྟགས་མིན་གྱིས་འགོག་ལ། བརྟགས་འགོག་ནི་ཕྱིས་སྒོམ་ལམ་སྐྱེས་པས་འཐོབ་བོ། །མཐོང་ལམ་ཐོབ་པས་མཐོང་སྤང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྲལ་བ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་མ་འོངས་པ་དེ་དག་གི་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་གཅིག་ཅར་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་ན་འགོག་པ་གཉིས་པོའི་ཁྱད་པར་དགག་བྱ་ལས་ནི་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་དང་། དེ་ཡང་སྐྱེ་བའམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་རུང་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དང་། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་དང་། འགོག་བྱེད་ལས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་
2-44a
པའི་ཤེས་རབ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལས་དང་། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་དགག་བྱ་དེ་འགོག་པར་འདྲ་ཡང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡོད་དེ། སྤངས་ཀྱང་མ་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་གི་དམིགས་བསལ་དང་། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་དགག་བྱ་ཐུན་མོང་ལས། ཕལ་ཆེར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་དམིགས་བསལ་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡོད་པས། ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དགག་བྱ་མ་འོངས་པ་འགོག་པའི་རྣམ་གསལ་གྱི་དཔེ་ནི། ཡུལ་གཅིག་ཏུ་གཟུགས་སོགས་དོན་ལྔ་པོ་གཅིག་ཅར་དུ་ཚོགས་པའི་ཚེ་མིག་གཟུགས་ཡིད་འོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཡེངས་པ་ན། དོན་ལྷག་མ་རྣམས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་དབང་ཤེས་ནི་ཡིད་བྱེད་སྔ་མ་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་ཤིང་། དེའི་བར་ལ་གཟུགས་དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་དོན་ལྷག་མ་རྣམས་འགགས་ཟིན་ལ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུའོ།

如此理解矛盾关联的道理后，关于择灭和非择灭的基础由矛盾关系得到的方式是：三世有漏法只能通过择灭获得，因为它们是有漏，已经生起，且必然生起的有法。它们不能通过非择灭获得，因为非择灭的定义是永远阻碍生起。未生无漏有为法通过非择灭获得，因为对其生起形成极大障碍。它们不能通过择灭获得，因为是无漏。未生有漏法通过两种灭都能获得，因为既是有漏又是不生法。两种灭都不能获得的是三世无漏生法，因为三世无漏法不能通过非择灭获得，无法阻碍其生起；也不能通过择灭获得，因为是无漏。无为法也不能通过两种灭获得，因为既不是生法也不是不生法。
在两种灭的获得方式中，先获择灭后获非择灭的情况是：钝根者断除修所断时获得择灭，因可能退失，后来转变根性等时获得非择灭。生起忍时通过非择灭断除恶趣蕴，而择灭则在后来生起修道时获得。获得见道时，通过智慧远离见所断和缺乏条件两者都成立。例如，通过见道获得最极粗大烦恼后，未来极粗大烦恼的择灭和非择灭同时获得。
总之，两种灭的区别是：就所断而言，仅有漏，且是生法或不生法的任一种；就所灭而言，无论是有漏还是无漏有为法，都只能是未来不生法；就能灭而言，一个是通过择慧，一个是通过缺乏条件；就本性区别而言，虽然都是灭除所断，但有远离和未远离的差别。即使如此，也有例外情况：有些虽断但未远离的特例是择灭的例外，两种灭的共同所断中，大部分也可成为非择灭的例外。
以后者为例来说，缺乏条件灭除未来所断的明显例子是：当在一处同时聚集色等五境时，如果专注于眼前悦意色法，则缺乏前行作意，无法产生了别其余境的感官识，在此期间，与该色法同时的其余境已灭，由此力量，了别那些对象的未来识成为不生法。
;


 །འོ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དགག་བྱར་བྱས་ནས་འགོག་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་གོ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་འགོག་པ་མིན་གྱི་དེ་ཉིད་ད་ལྟ་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡིན་ལ། འགོག་པའི་ཚུལ་ཡང་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཏེ། འགལ་རྐྱེན་དམིགས་པས་གེགས་བྱས་པ་དང་། གེགས་བྱེད་མེད་ཀྱང་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚ་རེག་གིས་གེགས་བྱས་ནས་དེའི་འགལ་ཟླ་མ་འོངས་པ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ངེས་འབྱེད་བཟོད་པ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངན་
2-44b
སོང་གི་ཕུང་སོགས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་གེགས་བྱས་པ་དང་། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་གི་དུས་སུ་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་ད་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཟག་མེད་ལམ་གྱི་གེགས་བྱས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་ན་འདུས་བྱས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་རུང་འགལ་རྐྱེན་ནམ་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་བ་དེ་ཉིད་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཁོ་ནས་འགོག་པ་དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེའི་ཚེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དགག་བྱ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་ན་སྐྱེ་རུང་ཉིད་དགག་བྱ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སོགས་སྐྱེ་མི་རུང་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་བའི་འགོག་པ་ཡང་ཁས་ལེན་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་རང་དུས་སུ་སྒོམ་སྤང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་འགོག་པ་དེ་ཆོས་ཅན། བརྟགས་འགོག་ཏུ་ཐལ། དགག་བྱ་ཟག་བཅས་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། བརྟགས་འགོག་ཏུ་འཇོག་པ་ལ་དགག་བྱ་འགོག་ལ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཚང་དགོས་པ་ལས། དེར་ནི་འགོག་པ་ཚང་ཡང་བྲལ་བ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དགག་བྱ་མ་འོངས་པ་དེ་རང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན་དགག་བྱ་དེ་འགོག་པ་ཡིན་ཀྱང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་ཡང་བྲལ་བས་
2-45a
མ་ཁྱབ་སྟེ། འདོད་སྡང་རྒྱལ་གསུམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུས་གསུམ་པར་ལྡན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དང་། །ཞེས་སོ། །འདིར་འདུས་བྱས་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནས་སྒྲོ་བཏགས་པར་འདོད་མོད། དེའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་རྩད་ན་དེར་མ་ངེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་དག་གིས་ཀྱང་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་དགག་བྱ་ལ་མུ་བཞི་གསུངས་པའི་མུ་གསུམ་པ་དགག་བྱ་ལ་གཞི་མཐུན་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་འགོག་པ་གཉིས་པོ་གཅིག་ཅར་དང་རིམ་ཅན་དུ་ཐོབ་ཚུལ་ལ། བརྟགས་འགོག་སྔར་ཐོབ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་དབང་རྟུལ་གྱིས་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཚེ་ལྟ་བུར་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དེ་འདྲའི་དབང་པོ་མ་འཕོས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྤངས་པ་དེ་ཉམས་སྲིད་པ་དང་། འཕོས་པའི་ཚེ་སྤང་བྱ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་བས་སོ།

那么，当说"以不生法为所断而灭"时，难道通过两种灭不会理解为成立？不是这样，因为所断未来不生本身并非所灭，而是阻碍其现在生起；灭的方式也是依靠缺乏条件而灭。这有两种：一是遇到违缘而成为障碍，二是虽无障碍但缺乏顺缘而成障碍。
第一种，根据外内差别，如热触成为障碍，其对立面未来因缺乏条件而不生；或如生起决择忍的力量使恶趣蕴等生起的条件不具足，这是世间道造成的障碍；或如见道等持时，修所断现在烦恼生起条件不具足，这是无漏道造成的障碍。
第二种，如此地不具足转轮王生起的条件。总之，未来有为法虽可生起，但由违缘或缺乏顺缘而成为不生法，仅由缺乏条件而灭，这称为非择灭。此时，虽然说不生法是所断，但这只是假立，确实而言，可生性本身是所断。否则，应当承认不可能生起的石女儿等因缺乏生起条件而成为不生法的灭。
那么，由见道无间道力使其自时修所断未来成为不生法的灭，这一有法应成择灭，因为所断有漏通过无漏对治力而灭？不遍，因为成立为择灭需要具备"所断被灭且已远离"，而此处虽有灭但未具远离，因为未来所断虽被其对治智慧断而成为不生法，但并未成为远离。因此，成为不生法不遍于远离，因为有贪欲、嗔恨、慢三种不生法三世具有。如所说："以不生者与一切[法具有]。"
此处，有人认为未来有为不生法只是有部的假立，但若究其名言，并非如此，因为大乘者也必定说见道无间道使见所断分别念等成为不生法。
关于所说两种灭的所断四句中的第三句，即所断有共同基础的情况，两种灭可同时或依次获得。先获择灭后获另一种（非择灭）的情况，应了解如钝根不还者断修所断时：只要他的根性未转变，所断可能退失；当根性转变时，所断成为不生法。
;


 །ཡང་བརྟགས་མིན་སྔར་ཐོབ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ལྟ་བུའི་ཚེ་སྟེ། དུས་དེར་ཕུང་ཁམས་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་གཅོད་བྱེད་ནི་སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ལྷན་ཅིག་ཐོབ་པ་ནི་དབང་རྟུལ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་དང་། དབང་རྣོན་གྱིས་ནི་དེར་མ་ཟད་སྒོམ་སྤང་གི་རྣམ་པ་སྤངས་པའི་ཚེ་འགོག་པ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་དགག་བྱ་སྐྱེ་རུང་ཡིན་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་འགལ་བ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཁྱེད་ཅག་བརྟགས་པ་དང་བརྟགས་མིན་རྫས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་ཁས་ལེན་ནམ་མི་ལེན། ལེན་ན་ཇི་སྐད་དུ། འགོག་གཞན་ཞེས་དེ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གསུངས་
2-45b
པས་གནོད་དོ། །མི་ལེན་ན་གང་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པའི་གཞིར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་མུ་གསུམ་བཤད་པས་གནོད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་དང་པོ་མེད་དེ། སྤྱི་ཙམ་ནས་སྐྱེ་རུང་ཡིན་ཀྱང་འགོག་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་སོང་བའི་ཆ་དེ་བརྟགས་མིན་གྱི་དགག་བྱར་བྱས་པ་ལ་ནོངས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་གསུམ་པ་མེད་དེ། དགག་བྱ་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་དགག་བྱ་བཀག་ནས་དེར་འགོག་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དགག་བྱ་བཀག་ནས་འགོག་པ་འཐོབ་པའི་བརྟགས་པ་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་རྫས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་བར་པ་མེད་དེ། འདིའི་སྐྱོན་སྤོང་ལ་རགས་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཕྲ་བར་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། འགོག་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་ཅེས་པ་འགོག་རྫས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པའི་དོན་མིན་ཏེ། འགོག་རྫས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སོ་སོར་སྐྱེས་ཐོབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པའི་དོན་འགོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དུས་དེར་ལྷན་ཅིག་ཐོབ་པ་ལ་དེར་བཞག་གི། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མི་རུང་སྟེ་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་རང་དུས་དེར་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་འདས་ད་ལྟའི་ཐོབ་པ་བཅད་ཟིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་ཞིང་ཐོབ་པ་ནི་བཅད་མ་ཟིན་ལ། དུས་དེར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་རྫས་ནི་དེར་ཐོབ་ལ། དུས་དེར་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ནི་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟགས་འགོག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་དང་། དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ཐོབ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་བོད་
2-46a
ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་རང་དུས་སུ་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ཐོབ་ཀྱང་རྫོགས་པར་མ་ཐོབ་ཅེས་ཞིབ་ཆ་བྱེད་མོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པས་དེའི་རྫས་ལ་རྫོགས་མ་རྫོགས་འཇོག་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་མོ། །ངག་དོན་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགོག་རྫས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་གོ། ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ་འགོག་པ་གཉིས་ལ་དགག་བྱ་ཐུན་མོང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའང་དགག་བྱ་དེ་སྤངས་པའི་བྲལ་བར་འདོད་རིགས་སོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་དེ་ལ་དེ་མི་ལྡན་པ་ཙམ་ལ་དེར་བརྗོད་ན་མ་བཀག་མོད། བརྟགས་མིན་གྱིས་ནི་དེ་བྲལ་བར་བྱས་པ་མིན་ཏེ། དེའི་བྲལ་བ་ནི་བརྟགས་འགོག་གི་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བརྟགས་འགོག་གི་བྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་བཀག་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་ཡང་བྲལ་བར་མི་འཇོག་གོ། དེ་ལྟར་ནའང་གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་དགྲ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་གང་ཟག་གཅིག་གིས་བསད་པ་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དགྲ་དང་བྲལ་བར་དོན་གྱིས་སོང་བར་མི་འགྱུར་རམ་སེམས་ཏེ། ཚུལ་འདི་དག་དཔྱད་ན་ཆེས་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་རྟོག་བརྟགས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

 །ཡང་བརྟགས་མིན་སྔར་ཐོབ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ལྟ་བུའི་ཚེ་སྟེ། དུས་དེར་ཕུང་ཁམས་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་གཅོད་བྱེད་ནི་སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ལྷན་ཅིག་ཐོབ་པ་ནི་དབང་རྟུལ་གྱིས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་དང་། དབང་རྣོན་གྱིས་ནི་དེར་མ་ཟད་སྒོམ་སྤང་གི་རྣམ་པ་སྤངས་པའི་ཚེ་འགོག་པ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་དགག་བྱ་སྐྱེ་རུང་ཡིན་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་འགལ་བ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཁྱེད་ཅག་བརྟགས་པ་དང་བརྟགས་མིན་རྫས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་ཁས་ལེན་ནམ་མི་ལེན། ལེན་ན་ཇི་སྐད་དུ། འགོག་གཞན་ཞེས་དེ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གསུངས་
2-45b
པས་གནོད་དོ། །མི་ལེན་ན་གང་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པའི་གཞིར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་མུ་གསུམ་བཤད་པས་གནོད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་དང་པོ་མེད་དེ། སྤྱི་ཙམ་ནས་སྐྱེ་རུང་ཡིན་ཀྱང་འགོག་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་སོང་བའི་ཆ་དེ་བརྟགས་མིན་གྱི་དགག་བྱར་བྱས་པ་ལ་ནོངས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་གསུམ་པ་མེད་དེ། དགག་བྱ་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་དགག་བྱ་བཀག་ནས་དེར་འགོག་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དགག་བྱ་བཀག་ནས་འགོག་པ་འཐོབ་པའི་བརྟགས་པ་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་རྫས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་བར་པ་མེད་དེ། འདིའི་སྐྱོན་སྤོང་ལ་རགས་པར་བརྗོད་པ་དང་། ཕྲ་བར་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། འགོག་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་ཅེས་པ་འགོག་རྫས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པའི་དོན་མིན་ཏེ། འགོག་རྫས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སོ་སོར་སྐྱེས་ཐོབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པའི་དོན་འགོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དུས་དེར་ལྷན་ཅིག་ཐོབ་པ་ལ་དེར་བཞག་གི། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མི་རུང་སྟེ་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་རང་དུས་དེར་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་འདས་ད་ལྟའི་ཐོབ་པ་བཅད་ཟིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་ཞིང་ཐོབ་པ་ནི་བཅད་མ་ཟིན་ལ། དུས་དེར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་རྫས་ནི་དེར་ཐོབ་ལ། དུས་དེར་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ནི་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟགས་འགོག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་དང་། དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ཐོབ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་བོད་
2-46a
ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་རང་དུས་སུ་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་ཐོབ་ཀྱང་རྫོགས་པར་མ་ཐོབ་ཅེས་ཞིབ་ཆ་བྱེད་མོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པས་དེའི་རྫས་ལ་རྫོགས་མ་རྫོགས་འཇོག་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་མོ། །ངག་དོན་བརྟགས་འགོག་གི་རྫས་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགོག་རྫས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་གོ། ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ་འགོག་པ་གཉིས་ལ་དགག་བྱ་ཐུན་མོང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའང་དགག་བྱ་དེ་སྤངས་པའི་བྲལ་བར་འདོད་རིགས་སོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་དེ་ལ་དེ་མི་ལྡན་པ་ཙམ་ལ་དེར་བརྗོད་ན་མ་བཀག་མོད། བརྟགས་མིན་གྱིས་ནི་དེ་བྲལ་བར་བྱས་པ་མིན་ཏེ། དེའི་བྲལ་བ་ནི་བརྟགས་འགོག་གི་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བརྟགས་འགོག་གི་བྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་བཀག་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་སོང་ཡང་བྲལ་བར་མི་འཇོག་གོ། དེ་ལྟར་ནའང་གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་དགྲ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་གང་ཟག་གཅིག་གིས་བསད་པ་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དགྲ་དང་བྲལ་བར་དོན་གྱིས་སོང་བར་མི་འགྱུར་རམ་སེམས་ཏེ། ཚུལ་འདི་དག་དཔྱད་ན་ཆེས་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་རྟོག་བརྟགས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
又，非择获得前已获得而另一个后来获得的情况，是如同获得忍位者阻断恶趣之趋向的时候。在那时，切断那些蕴界获得的作用者是修道无间道所做的故。两者同时获得的情况，是钝根者断除见所断，利根者不仅如此，还断除修所断的行相时，两种灭都获得。如此，若非择灭的所破对象是可生起的，则与"不生法性"相矛盾。不仅如此，你们是否接受择灭和非择灭作为实体本质相同而同时获得？若接受，则如所言"另一灭"所说的两者为不同实体的说法将受到损害。若不接受，则将受到"于获得择灭之基础上获得非择灭有三种情况"之说法的损害。
对此回答：第一个过失不存在，因为虽然从总体上是可生起的，但由于阻碍力而成为不生法性的情况是存在的，将这种情况作为非择灭的所破对象没有任何过失。第三个过失不存在，因为对于如见所断这样的单一所破对象，由对治力遮止所破而获得的灭，以及由缺乏缘而遮止所破获得的灭，择灭和非择灭是不同实体。第二个过失不存在，对此过失的回答分粗略说明和细致说明两种。首先，所谓"同时获得两种灭"并非指两种灭体本质相同而同时获得，而是指两种灭体同时各自生起获得。其次，"同时获得"的含义是在那个时间同时获得那两种灭的获得，若不是这样则不合理。因为在见道无间道自身时间，已经切断了它所对应的应断烦恼的过去和现在获得，而未来则已成为不生法性，但获得尚未被切断。在那时，非择灭的实体已获得，而在那时择灭的实体尚未获得，因为择灭的力量切断未来获得，以及它的解脱道生起同时，才安立为获得择灭实体。如所言："忍与智依次序，无间道与解脱道。"
对此，藏地有些人虽然细致分析说见道无间道自身时间获得择灭实体但未完全获得，但似乎无为法无有部分，所以其实体不应有完全与不完全的区分。总之，择灭实体也各自不同，故两种灭体如何可能本质相同？
又如此怀疑：两灭有共同所破对象，因此非择灭也应认为是断除那个所破的离系。对此回答：一般来说，若仅指不具有彼即称为彼，则不否认。但非择灭并非使其成为离系，因为其离系是由择灭的作用力所致。因此，称为择灭的离系，而另一个虽然已阻断成为不生法性，但不安立为离系。虽然如此，若两个人的共同敌人被一人杀死，另一人难道不也实际上成为与敌人分离的状态吗？思考这些道理确实令人恐惧。毗婆沙师说这只是思虑分别而已。


 །གཞན་ཡང་བརྟགས་འགོག་གི་དགག་བྱ་སླར་ལྡོག་སྲིད་ལ། བརྟགས་མིན་གྱི་དགག་བྱ་ནི་སླར་ལྡོག་པ་མེད་པའང་ཤེས་དགོས་སོ། །འོ་ན་ཅི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། བརྟགས་འགོག་འདི་ལ་གཉིས་ཏེ། མཚན་ཉིད་པ་དང་རྣམ་གྲངས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་དེ། བྲལ་བའོ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་
2-46b
རྟོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །གཉིས་པའི་དབང་དུ་ན་རུང་སྟེ་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་པ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐོབ་འབྲས་ནི། །བསྲེས་དང་། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་བྲལ་ཐོབ་དེ་འགོག་པའི་བདེན་པར་ནི་འཇོག་དཀའ་སྟེ། དེ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ལའང་ཐོབ་བྱེད་ལམ་གྱི་བདེན་པས་ཐོབ་པ་ཡོད་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དག་པའི་རྒྱུད་ལ་རྡོ་རྗེའི་འབྲས་བུ་ཐེབས། །བྱིན་རླབས་སྙིང་པོའི་ལམ་གྱིས་སྤྲུལ་སྐུར་གྲུབ། །བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མན་ངག་རིག །ཞིབ་མོར་འབྱེད་པའི་བློ་མིག་ལེགས་པར་གསལ། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་བར་འདི་ལྟའི་ཚུལ་ལུགས་ལ། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལེགས་པར་དྲངས་པ་སྙམ། །ལན་རེ་ཟུང་རེ་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། །ཚིག་དོན་དཀའ་གནས་ལུས་པ་མེད་པར་རྟོགས། །
广说支分
གཉིས་པ་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གནས་བརྒྱད་འཆད་པའི་སྤྱིའི་དོན་དང་། གནས་སོ་སོའི་དོན་བསྟན་པའོ། །
总说八品
དང་པོ་ལ་གྲངས་ངེས་པ་དང་། གོ་རིམ་ངེས་པ་དང་། གནས་གང་ནས་བརྗོད་བྱ་གང་བསྟན་པའོ། །
数类决定
དང་པོ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྔ་རབས་འཆད་པ་པོ་དག་ནི། ཟེར་བའང་སྣང་། མཆན། དག་གིས་ཐར་པ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་བརྒྱད་ལས་མི་མང་མི་ཉུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་བཞེད་དེ། དམིགས་པ་མ་བསྟན་ན་ལམ་ཇི་ལྟ་བར་སྒོམ་མི་ཤེས་ལ།
2-47a
སྤྱོད་པ་མ་བསྟན་ན་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་ཅིང་། འབྲས་བུ་མ་བསྟན་ན་སྤྲོ་བ་མེད་པས་ལམ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བདེན་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་སྙེད་པའི་དམིགས་པ་ལས་ཇི་སྙེད་པ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་བློ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཅིག་པོར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་རིང་བའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟ་བའི་དམིགས་པའང་རྟོགས་བྱེད་དུ་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་ནི་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་བྱར་བྱས་ཏེ་བརྒྱུད་ནས་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་འདོད་ཅིང་། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་བརྟགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཡོངས་གྲུབ་ཇི་ལྟ་བ་དང་གཞན་དབང་གཉིས་ཀར་འདོད་ལ། དབུ་མ་པས་སྤྲོས་བྲལ་ཇི་ལྟ་བ་དང་སྣང་ཚོད་པ་ཇི་སྙེད་པར་འདོད་དོ། །ཆོས་ཚུལ་འདི་ནི་སྡེ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱས་ལ། དེ་ཡང་གནས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་པ་བསྟན་ལ། ཇི་ལྟ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྣོད་ཀྱིས་བསྟན་ཅིང་ཀུན་འབྱུང་གཉིས་ལས། ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ལས་བསྟན་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། འགོག་ལམ་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གང་། །བྲལ་བའོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
还有，应当知道择灭的所破可能再返，而非择灭的所破则无再返。那么，是否可能通过凡夫道获得择灭呢？此择灭有两种：真实的和假名的。第一种不可能通过具有寂静粗相之道获得，因为如"离系"的注释中说："于苦等圣谛各别观察即是各别观察，是慧的差别。由此所获得的灭即是择灭。"
关于第二种则是可能的，因为有说圣者获得通过世间道所断烦恼的择灭，如所言："世间离贪之，圣者离系得二种。"以及"世间得之果，混合等。"然而，这种离系获得难以安立为灭谛，因为它不是由道谛所获得的。因此，如果非择灭也有由道谛获得的情况，就必须承认它就是灭谛。
于此所言：清净相续中铸就金刚果，加持精要道中成就化身，通达圆满教法之口诀，细致辨别的智慧眼明晰。生生世世于如此正法中，身语意三善妙引导。仅仅偶尔阅览一二次，也能了悟文义难点无遗漏。
广说支分
第二，广说支分有：解说八品的总义和宣说各品的含义。
总说八品
第一包括数目决定、次序决定、以及从何品说明何等所诠内容。
数类决定
第一，毗婆沙师早期解说者们[也有说"诸解说者"，注]依据求解脱者所需的所缘境等三方面，宣说八品不多不少。因为若不说明所缘，则不知如何修习；若不说明行为，则不能获得果位；若不说明果位，则无有欢喜而不入道。
关于所缘，毗婆沙师认为四谛是如实所缘，蕴界处是尽所有所缘。由于尽所有所缘的能缘心也是执为一体等的对治，所以间接地也成为如实所缘的了悟工具。经部师则认为真如无我法性是如实所缘，蕴等是尽所有所缘，作为间接了悟如实的因。唯识派认为遍计所执是尽所有所缘，圆成实是如实所缘，依他起则被认为是两者。中观派认为离戏是如实所缘，现相是尽所有所缘。
这一法则是依据两部派而说的，其中前两品宣说尽所有，如实的苦谛通过所生有情和所生器世间来说明，二种集谛中，业集谛由业说明，烦恼集谛由随眠说明，灭道即"由各别观察所得灭，是离系"。


 །ཞེས་པ་དང་། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་བཤད་ཟིན་པ་དག་གིས་འཆད་པ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་ཡོངས་ཤེས་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་། གནས་དྲུག་པའི་སྟོང་དུ་ལམ་དང་བདེན་བཞིས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་འཆད་དོ། །དེ་ལྟར་གནས་ལྔས་ཡུལ་བསྟན་ནས་དྲུག་པར། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ལས་དང་པོ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་གྱི་
2-47b
ལམ་སྤྱོད་པ་ཉམས་ལེན་བསྟན་ལ། གནས་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་འདིར། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་བསྟན་པས་ཐར་པ་འདོད་པའི་གང་ཟག་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོར་བྱ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་བླང་བྱ་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་པའི་ཚད་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་ཀར་ཐུན་མོང་བར་གནས་དང་པོ་གཉིས་སུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་དབང་པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྟན་ལ། གཉིས་ཀའང་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་གསལ་བར་མཛད་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་གང་དང་། གང་དུ། ཇི་ལྟར། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་། ཁམས་གསུམ་མམ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྐྱེ་གནས་བཞི་དང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་། ལས་དང་དེའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་རྣམས་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རྣམ་བྱང་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡང་གང་། གང་དུ། ཇི་ལྟར། གང་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞིས་གང་ཟག་བརྡར་བཏགས་པའི་ཚུལ་དུ། འདོད་པར་གསུམ་ཐོབ་ཐ་མ་ནི། །གསུམ་དུའོ། །ཞེས་ཁམས་གསུམ་དང་། ཚུལ་གནས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དང་། མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྒྱུ་མཉམ་གཞག་རྣམས་གནས་ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །དེས་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་མཁོ་བ་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སྟོན་པ་ལ་ལེའུ་གོང་མར་དོན་མ་རྫོགས་པ་འོག་མར་བསྟན་པས་འདི་ཙམ་གྱིས་དོན་རྫོགས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱད་དུ་ངེས་ལ། སྤྱིར་སྡེ་
2-48a
ཚན་བརྒྱད་དུ་བྱེད་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འོས་པ་དག་བསྡེབས་པའོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
如此说，以及"无漏道谛"等已经讲述过的内容来解说，并通过随眠的遍知说明灭，在第六品的末尾以道和四谛总结。如此，以五品说明境后，在第六品中以"安住戒律具闻思"等，从初业者开始直至未获得果位之间的道行实践，最后两品则说明行为所获得的果——断除所断而得的智慧以及由此引生的功德。
法护论师则认为：本论中以"有漏无漏诸法"所教导的内容，确立了求解脱者所需的应舍轮回和应取涅槃的数量。其中，作为二者共同内容的前两品，通过蕴、界、处、根、心、心所以及不相应行来说明，并且清楚地阐明了二者的因缘和果。关于轮回，则以什么法、何处、如何、由何而轮回这四个方面，通过三界或五趣、器世间、四生、十二缘起以及业和其因烦恼等三品来说明。与此相反，趣入清净的过程也以何法、何处、如何、由何而清净这四个方面，以补特伽罗假立的方式，如"欲界获三末三中"等三界，以及安住戒律等现证道的次第来阐述。如经中所言："应以智慧摧毁烦恼。"因此，以最后三品说明智慧及其因等持。
所以，为满足有情所需的道所缘——有漏无漏，在上品未完全说明的内容在下品中加以阐述，正是因为这样才能完整说明内容，故确定为八品。总的来说，分为八个部分是将不同类别的所诠内容适当归类组合而成。


 །སྤྱིའི་གོ་རིམ་གྱི་འབྲེལ་བསྒྲིག་པའི་ཚུལ་ནི། དཔལ་སྣར་ཐང་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་གྲགས་ཀྱིས་སྦྱར་བའི་ཚུལ་ལྟར་བརྗོད་དེ། ཐར་པ་འདོད་ཉིད་ལ། །ཐར་པ་ཐོབ་བྱ་ན། །ཕྲ་རྒྱས་སྤང་དགོས་ཏེ། །ཕྲ་རྒྱས་སྤོང་བ་ལ། །གཉེན་པོ་ལམ་སྐྱེད་འཚལ། །གཉེན་ལམ་སྐྱེད་པ་ལ། །དམིགས་ལམ་རྟེན་བསྐྱེད་པས། །དམིགས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །དམིགས་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཆོས། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་རྣམས་རབ་སྟོན་པའི། །མཛོད་ཉིད་དང་པོར་བསྟན། །ཁམས་བསྟན་མཛོད་ཉིད་ལས། །དབང་པོའི་མིང་ཙམ་སྨོས། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་དག །རྒྱས་པར་བཤད་ཕྱིར་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། །འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བསྟན། །དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ཚུལ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་དང་། །འབྲས་བུར་བཅས་པ་དག །རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དབང་པོ་བསྟན་པའི་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །དབང་པོའི་མཛོད་ཉིད་ལས། །ཁམས་གསུམ་ངེས་པ་ཡི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །དབང་པོའི་དབྱེ་བ་བྱས། །ཁམས་གསུམ་མ་བསྟན་པས། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་བསྟན་པའི་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །མུ་སྟེགས་ལོག་རྟོག་གི། སེམས་ཅན་འདི་ལྟར་རྟོགས། །གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ། །བདག་གཅིག་ཡོད་ལྟ་ན། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི། །འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དག །དེ་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །བྱེད་པའི་བདག་མེད་ན། །དེ་དག་ཅི་ལས་སྐྱེ། །སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་གི། ཐེ་ཚོམ་བསལ་ཕྱིར་དང་། །མངོན་པ་མདོ་འཆད་པས། །མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡི། །ལས་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །
2-48b
ཤུན་བཅས་འབྲས་སོགས་ཀྱི། །འདུལ་བ་ལས་བསྟན་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །དེ་དག་དེ་ལྟ་བུའི། །ལས་དེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས། །ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ཡི། །རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་ངེས་པ། །ཕྲ་རྒྱས་དབང་གིས་བྱུང་། །དེ་བས་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཀླུ་ལ་སོགས་པ་དང་། །འདྲ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །ཕྲ་རྒྱས་མཛོད་ཉིད་ལས། །བདེན་པ་རྣམ་བཞིའི་དོན། །མཐོང་དང་སྒོམ་པ་ཡིས། །རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བཤད། །མཐོང་སྒོམ་ལམ་ཉིད་ཀྱི། །རང་བཞིན་མ་བསྟན་པས། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་ཟག་བསྟན་པའི་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །ལམ་དང་གང་ཟག་དག །བསྟན་པའི་མཛོད་ཉིད་ལས། །ཤེས་པ་རྣམ་བཞི་བཤད། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་དག །རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །ཡེ་ཤེས་མཛོད་ཉིད་ལས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡི། །ཡོན་ཏན་རྣམ་གཉིས་བསྟན། །ཐུན་མོང་ཡོན་ཏན་དང་། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །ཐུན་མོང་ཡོན་ཏན་ནི། །ཉོན་མོངས་མེད་སྨོན་ཤེས། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར། །རིག་པ་རྣམ་བཞི་དང་། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང་། །ཚད་མེད་རྣམ་ཐར་དང་། །ཟད་པར་ལ་སོགས་པ། །དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པའི་མཛོད། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྟན། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། །བརྗོད་བྱ་གང་སྟོན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐབས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
次第决定
གཉིས་པ་ལ། གནས་བརྒྱད་ལས།
说界品
དང་པོ་ཁམས་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ་གཉིས། གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་དང་། གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པའོ། །
说品论
དང་པོ་ལ་བཞི། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་གཞག །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག །ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་
2-49a
པར་བསྟན་པ། ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེའོ། །
安立有为
དང་པོ་ལ་གསུམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། མིང་གི་རྣམ་གྲངས། ཟག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
有为定义
དང་པོ་ནི། གང་ལ་དབྱེ་བའི་གཞི་ནི། སྤུངས་པའི་ཚེ་ཙམ་ལྡོག་གམ། ཡང་ན་རྒྱུ་གཅིག་དང་། རྐྱེན་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་འདུས་ཤིང་འཕྲད་ནས་བྱས་པའི་འདུས་བྱས་ཏེ་མ་འོངས་པ་ཡང་དེའི་རིགས་ཅན་ནོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
总的次第关联安排方式，按照殊胜那塘大师智慧名闻所编的方式来说：欲求解脱者，若要获解脱，必须断随眠，为断随眠，须生对治道，为生对治道，须生所缘道依，故当了知所缘。所缘有两种，即有漏无漏法，为宣说此义，蕴处及诸界，广为显示的《俱舍》首先宣说。在界品《俱舍》中，仅仅提及诸根名称，为详细解说其分类，此外，在彼中，别别宣说有为法的特征。为充分显示彼等生起方式、因缘以及果，在界品之后宣说根品。在根品中，对三界决定的心、心所和根的分类已作，因未说明三界，为了宣说彼义，在根品之后宣说世间品。外道邪见者如此思惟：如果有一能生之因即为自我，则内外器情各种世间从彼生起，若无作者之我，则彼等从何生起？心生疑虑。因此，为消除他们的疑惑，又因为阿毗达磨解说经典，为宣说经中所述诸业，故在世间品之后宣说如带壳果等戒律中所说的业品。如彼等所述，由二种业必定成就后有之异熟果报，此由随眠力而生。因此，为宣说随眠的特征，在业品之后宣说如龙等相似的随眠品。在随眠品中，说明通过见道和修道依次断除四谛。因未宣说见修道之自性，为宣说此义，在随眠品之后宣说补特伽罗品。在说明道和补特伽罗的品中，解说了四种智，为详细说明其分类，在彼之后宣说智品。在智品中，宣说如来二种功德：共同功德和不共功德。共同功德即无烦恼愿智、四种无碍解、神通、禅定、无色、无量、解脱、遍处等。为宣说彼等，在智品之后宣说定品。
应当如此所述了知，至于所诠内容的具体说明，则应从各自章节中了知。
次第决定
第二，八品中：
说界品
第一，界品内容有二：解说品论和宣说品名。
说品论
第一有四：安立有为、蕴界处的安立、说明三法摄一切、界的种类差别。
安立有为
第一有三：有为的定义、名称异名、特别解说有漏异名。
有为定义
第一，分类的基础是：或许是集聚时的假立，或者因为没有从一因一缘而生，故由多因缘和合造作的有为，未来也是同类。


 །ཆོས་ནི་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་ཀྱང་ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་སྔར་གླེངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི། སྔར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་ཡང་ཡོད་ཅེས་པའོ། །གང་དག་དབྱེ་བའི་དངོས་པོ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་གསལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཏེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་ཤེས་སོ། །སྔར་བསྟན་ཟག་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་ཆོས་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མ་བསྡུས་སོ། །ཇི་སྙེད་ཕྱེ་བའི་གྲངས་ནི་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཕྱེ་བའི་དོན་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་གཤིབས་པ་ལྟར་རྫས་ལྔའམ། ཟན་དང་བཤོས་ཞེས་པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་སམ། བྱས་མི་རྟག་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དམ། ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ལྟར་གཅིག་པ་བཀག་པའི་ཐ་དད་ཡིན་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྫས་སོ་སོ་བ་ལྔར་འདོད་ལ། དེའང་གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀར་རྫས་སུ་སྨྲ་ཞིང་། རགས་པ་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་ཀྱང་རྫས་སུ་གྲུབ་ལ། དེས་རགས་པ་ནི་དབུས་ན་མོའི་རྡུལ་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་ནས་བསྐོར་ལ་བར་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པར་བརྗོད་དེ། བཙུན་པ་དགེ་སྲུངས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་དོན་གྲུབ་ལས། ཐ་དད་ཕྱོགས་
2-49b
ན་མང་པོ་དག །འགའ་བ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ཙམ་དུ། །བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ནི། །ཆ་ཤས་བཅས་པའི་བདག་ཉིད་མིན། །ཅེས་སོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་རྣམ་ཤེས་ནི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་རྫས་སུ་འདོད་ལ། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དངོས་བཅུ་བཞི་ཆ་མཐུན་དང་བཅས་པ་རྫས་སུ་འདོད་དོ། །གཟུང་འཛིན་རྣམ་པ་ལ་མ་བལྟོས་པར་གཅེར་ཕྲད་དུ་འཛིན་པར་འདོད་ཅིང་རིག་པ་ནི་གཞན་རིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རིག་བྱ་རིག་བྱེད་འགལ་བའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་མི་སྲིད་དེ། སོར་མོའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས། རལ་གྲིའི་སོ་དང་སོར་མོའི་རྩེ། །མི་གཅོད་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་། །ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་པས་ཕུང་པོ་ཕྱེད་དང་ལྔ་རྫས་སུ་འདོད་ལ། གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དབྱིབས་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཁ་དོག་གི་རྡུལ་འདབ་ཆགས་པར་གནས་པ་ཙམ་རགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་གྱི་རྡུལ་ནི་གཡག་རྔའམ་ནེའུ་སིང་ལྟར་བར་མེད་ཅིང་རེག་ལ་མ་འབྱར་བ་སྟེ། དབུ་མ་རྒྱན་ལས། འབྱར་བ་དང་ནི་བསྐོར་བ་དང་། །བར་མེད་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། །ཞེས་སོ། །རིགས་མི་མཐུན་ནི་གོ་ས་གཅིག་པའང་ཡོད་ཅིང་། མི་ལྡན་པ་ནི་གཟུགས་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཕྱེད་དང་བཞི་ནི་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་རྫས་སུ་འདོད་དོ། །གཟུང་འཛིན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ནི། བདེན་གཉིས་ལས། རྣམ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི། །ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་པས་བློ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་བདག་གཅིག་ལ། དེ་འཇོག་བྱེད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལྐོག་ན་མོ་སྟེ། རྣམ་ངེས་ལས། ཕྱི་རོལ་ལྡོག་པ་ལས་གྲུབ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་པས་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་
2-50a
མི་ཆོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་དང་རྣམ་པ་འདྲ་བས་འབུར་ལས་རྒྱ་ལྟར་རྟོགས་ཏེ། དབུ་མ་རྒྱན་ལས། ཤེས་པ་རྣམ་བཅས་ཕྱོགས་ལ་ནི། །དངོས་སུ་དེ་དག་ཐ་དད་ཀྱང་། །དེ་དང་གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བས་ན། །བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚོར་བ་རུང་། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་གྱིས་བཞག་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་གཞན་རིག་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་རང་རིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། དོན་རིག་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །རང་ཉིད་རིག་པ་འབྲས་བུར་བཤད། །ཅེས་སོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
虽然法有十种含义，但"诸法持有所知自相"如前所述，这些也是指：不仅前面提到的诸法和无为法有差别，而且这些也有差别。所分别的事物是：戒等五种解脱蕴，以及为明显色等五种境而称为色等诸蕴：受、想、行、识。前面所说的有漏无漏法并未摄尽一切有为法。所分类的数量是五。如何区分的含义：这五者是像并列的铁针那样是五种实体，还是像"饭与食"那样是异名，或如"所作无常"那样是同一本体而异反体，或如二量所取境那样是遮遣同一的差别呢？毗婆沙师认为是五种各别实体，而且他们主张色既是颜色又是形状的实体，粗大和无分微尘也是实体。他们说粗大是指中央微尘由六方所环绕且略有间隔，如尊者护法在《外境成就》中说："不同方位诸多物，仅是周遍环绕说，并非彼尘的本性，具有部分的自体。"受、想、心所行以及识被认为是能取的无分刹那实体。不相应行的十四实法连同相似品类也被认为是实体。
他们主张能取所取不依赖于相而直接取境，了别仅是他了，由于所了和能了相违，故不可能有自证，如《指端经》所言："如刀锋与指尖，不能割触自体，如是心不见心。"经部师主张四蕴半为实体，认为色除颜色外无有形状，颜色微尘相邻而住仅是粗大，与之同类的微尘如牦牛尾或草芽般无间隔而不粘连，如《中观庄严论》所言："粘连或环绕，或无间安住。"不同类可共处一处，不相应行仅是色心心所的状态假立，其余四蕴半即六识及眷属无分刹那为实体。
所取能取之间有相，如《二谛论》所言："无有行相的知识，于境不合理能取。"心中显现的行相与意识是一体，而立此的外境对象是隐蔽的，如《决定量论》所言："由外境返体而成立。"若问：那么意识就不能断除对境的增益了？由于境与相相似，如印与印模般了知，如《中观庄严论》所言："于有行相知方面，虽实际彼等相异，然与彼形象相似，故由假立而可感。"由境所立的行相显现是他了，而此行相不异于知，故也是自证，如吉祥法称所言："了知境由彼自性，自己了知说为果。"


 །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་རང་རིག་གི་དོན་སེམས་ཙམ་པས་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་རང་གསལ་གྱི་ངོ་བོར་མྱོང་བར་འདོད་པ་ལྟར་སྡེ་པས་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། དབུ་མ་རྒྱན་ལས། རྣམ་ཤེས་བེམས་པོའི་རང་བཞིན་ལས། །བཟློག་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཉིད། །བེམས་མིན་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། །དེ་འདིའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན། །ཅེས་བེམས་པོ་ལས་ལོག་པ་མྱོང་བའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་ཙམ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་དེ་ཙམ་བྱེ་སྨྲས་ཀྱང་འདོད་པས་རང་རིག་ཚུལ་གྱི་ནུས་པ་བཟང་དུ་མ་སོང་ཞེས་ཟེར། །སེམས་ཙམ་པས་ཕུང་པོ་ཕྱེད་དང་བཞི་རྫས་སུ་འདོད་དེ། གཟུགས་ནི་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དོན་དུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྨིན་པས་ཤེས་པའི་གཟུང་ཆ་ལ་མི་མཁས་པས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དེ། རྡུལ་ཕྲན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཉི་ཤུ་པ་ལས། དྲུག་གིས་གཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུའང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང་། སྒྲིབ་དང་སྒྲིབ་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །ཟིན་དང་མ་ཟིན་གཅིག་ཅར་མེད། །ཅེས་པ་དང་། གང་ལ་ཕྱོགས་ཆ་
2-50b
ཐ་དད་ཡོད། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྡུལ་ཐ་སྙད་དུའམ་ཡང་དག་ཏུ་འགོག་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ཐ་སྙད་དུ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་རང་གི་སྐྱེ་འགག་ཙམ་གྱི་རྣམ་པའི་སྣང་བ་ཙམ་དགག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྡུ་བ་ལས། རྡུལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་རྟོག་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་སེམས་སོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་ལུང་དེས་ནི་དོན་དམ་དུ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་འཆད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་གྱི་སྣང་བ་དེ་སེམས་ཙམ་ཡིན་པར། ཐེག་བསྡུས་ལས། ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཚོགས་རིགས་སུ། །དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །མི་ལྡན་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཕྱེད་དང་བཞི་ནི་ཚོགས་བརྒྱད་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་རྫས་སུ་གྲུབ་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རང་རིག་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། བློ་ཡིས་ཉམས་མྱོང་བྱ་གཞན་མེད། །དེ་ཡི་མྱོང་བ་གཞན་ཡོད་མིན། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པས། །དེ་ནི་ད་ལྟར་རང་ཉིད་གསལ། །ཅེས་སོ། །རང་སྡེ་དངོས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་གང་དག་སྔ་ཕྱི་དང་མ་འབྲེལ་ན་རྒྱུན་རྩོམ་པར་མི་ནུས་ལ། འབྲེལ་ན་ཆ་མེད་དུ་མི་རུང་ཞེས་འགོག་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐོག་མ་དབུས་བརྟག་དགོས། །སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་གནས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །
名相类别
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་བ་ཐམས་ཅད་མདོར་འཆད་ཅིང་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལས། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག །དུས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཞེས་པ་དང་། གཏམ་གྱི་གཞི་ནི་གསུམ་
2-51a
སྟེ་བཞི་པའང་མེད། ལྔ་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་དང་། གང་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ། ཞེས་པ་དང་། གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། འདུས་བྱས་དེ་དག་ཉིད་ལ་དུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཨསྟ་ཞེས་པ་དུས་དང་ལམ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ལས། ལམ་དང་སྦྱར་ན་དུས་གསུམ་དུ་གང་ཟག་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ལམ་ཡིན་ལ། དུས་ལ་སྦྱར་ན་དུས་གསུམ་པའི་འདུས་བྱས་འགགས་པ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བས་དུས་ཞེས་སམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པས་ཟ་ཞིང་འཇོམས་པས་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་གཏམ་གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བའི་གཏམ་གྱི་གཞི་དངོས་ནི། གཏམ་ཞེས་པ་ངག་གི་སྒྲ་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་དེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཞིའོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
如此时，部派不接受唯识派所主张的自证义——即离开所取能取的自明本性的体验，如《中观庄严论》所言："识从顿钝性，转起生起性，非钝自性者，彼即此体知。"这仅说明从无情物转变而生起的体验自性而已。有些人说：毗婆沙师也承认这一点，但自证的能力方式并未变得更好。
唯识派认为四蕴半是实体，色虽然显现为与意识不同，但由于无始以来执著对境的习气成熟，对识的所取分不了解的人执著为对境的行相。除了心的显现外，没有已成立的对境，因为微尘不成立，如《二十论》所说："六尘同时会合时，极微尘成六个分，六者若处同一处，粗物将成微尘量。"又说："遮蔽与被遮如何成？能摄与非摄不同时。"又说："凡有方分差别者，彼不可成为一体。"
这样的微尘是在名言中还是在胜义中遮破呢？有些人说是在名言中遮破，因为微尘自身生灭仅有的行相显现不可遮破，如《摄论》中说："若思维微尘生灭，即是非如理作意。"有些人解释说此引文是在胜义中遮破。
如此，对境的显现仅是唯心，如《摄大乘论》所言："饿鬼旁生与人类，以及诸天依种类，同一事物心异故，认为对境不成立。"不相应行是心和心所的状态假立，其余四蕴半是离开所取能取的无分刹那识八识及其眷属实体，一切真实知识都仅是自证，如《量释》所言："心无别所经，彼无别能经，无二取故，彼当下自明。"
中观派对这些实事论者的主张反驳道：任何事物若前后无关联则不能构成相续，若有关联则不能无分，如《宝鬘论》所言："如刹那有终边，如是当观始与中，由三刹那自性故，世间无有住刹那。"
名相类别
第二，一切阿毗达磨师所略说判定的经中所言："诸比丘，时有三种"，以及"言论基础有三，无有第四，亦无第五"，又"凡是所作所集必定破灭"，和"有基诸法是什么？一切有为法"的意义是什么？
对彼等有为法即称为时，梵语"asta"可用于时间和道路，若与道路连用，三时中人去城市、正去和将去是道路，与时间连用，三时有为法已灭、正灭和将灭故称为时，或因有为法特征无常而吞噬摧毁故称为时。又，彼等也称为言论基础，实际的言论基础是：所谓言论即具文字相的语言声音，是它所诠说的基础。
;


 །འོ་ན་མིང་ཁོ་ན་གཏམ་གྱི་གཞིར་འགྱུར་བས་མ་ཁྱབ་ཅེ་ན། དེ་ལྟའི་སྐྱོན་མེད་དེ། གཞིའི་གཞི་དང་བཅས་པ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཏམ་གྱི་གཞི་ནི་མིང་། མིང་གི་གཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། གཏམ་གྱི་གཞི་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མིང་གི་ཡུལ་ཡིན་པས་གཏམ་གྱི་གཞིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མིང་། དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དང་། གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་དང་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་འདི་ལྟར་བྱུང་ངོ་། །མ་འོངས་པ་ན་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་འདི་ལྟར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མང་བས་མི་མང་པོ་ལ་མི་འདུག་ཅེས་པ་ལྟར་གཏམ་གྱི་གཞིར་
2-51b
འོས་ལ། འདུས་མ་བྱས་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་དེ་ལས་འདས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བྱར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཆུ་ལས་སྒྲོལ་བ་གྲུ་ཡིན་ཀྱང་སྐམ་དུ་སོན་པ་ན་འདོར་བ་ལྟར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལམ་ཡིན་ཀྱང་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་པ་ན་འདོར་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཟིངས་ལྟ་བུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཞེས་སོ། །འབྱུང་བྱེད་ནི་བརྟགས་པས་ཟག་བཅས་དང་། བརྟགས་མིན་གྱིས་ཟག་མེད་ལས་འབྱུང་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་གཞི་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས་ནི་གཞི་ཡི་སྒྲ། །ངོ་བོ་དམིགས་པ་ཀུན་སྦྱར་རྒྱུ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་དང་ལྔ་ལ་བཤད། །ཅེས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ལ་འཇུག་པ་ནི། དེ་ནི་གཞི་གང་ཞིག་ཐོབ་པའི་གཞི་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ལ་ནི། གཞི་གང་ཞིག་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྒྱུ་ལ་ནི་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་ནི་ཞིང་གི་གཞི་དང་ཁང་པའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་སྤང་སྟེ་དེ་ལས་ཕྱིར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ། འདིར་ནི་གཞིའི་དོན་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདོད་དོ། །
有漏类别各别说
གསུམ་པ་ནི། ཡང་མདོ་ལས། ཕུང་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་བསྟན་པ་དེ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་
2-52a
སོགས་པ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ། སྔར་གྱི་འདུས་བྱས་དག་གི་ནང་ནས་གང་དག་ཟག་བཅས་སུ་བཤད་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའང་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཉེར་ལེན་ཡིན་ལ། དེས་ལས་བསགས་པས་ཕུང་པོ་འདི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་རྩྭ་དང་སོག་མའི་མེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྐྱེན་བཞི་ཅི་རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་ཉེར་ལེན་གྱི་ལས་ཉོན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་ལམ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཆགས་སྡང་གིས་བསླངས་པའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་ལ་དམིགས་ནས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱང་དེ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
那么，是否仅有名称才成为言论基础而不周遍呢？这不存在这样的过失，因为已取"基础的基础"，言论基础是名称，名称的基础是一切有为法。如《品类论》所言："言论基础为十八界所摄。"又有人说：若如此则有太过之失，因为无为法也是名称的对象，故成为言论基础。答：非如此，因为由时间所摄的名称与不为时间所摄的无为法无关联，而且所谓"基础"是对象和因，无为法不是因，且有为法在过去时可说"燃灯佛如是出现"，在未来时"将如是成"，现在时"如是"，这些说法众多，如同"众人不在"的说法，故适合作为言论基础。无为法无时间差别，故此类说法较少。
又，彼等也称为具有出离，从彼等有为法中出离则获得涅槃。若问：道谛不是所断故不应成为出离对象？答：如渡水的船，虽然是从水中救度，但到达岸上时也要舍弃；同样，虽然道是获得解脱的方法，但进入无余涅槃时也应舍弃，故是出离对象。如经中说："了知法门如筏者，诸法尚应舍，何况非法。"出离的方式是择灭从有漏出离，非择灭从无漏出离。
又，彼等也称为具基础，因为经中说："基础之语，自性所缘结合因，周遍执取五中说。"用于自性是："彼以何基础获得，即具彼基础。"用于所缘是："一切法为智如实了知的基础。"用于结合是："何种基础具贪结，彼也具嗔恚结合。"用于因是："什么是具基础法？一切有为法。"用于周遍执取是："应舍弃田地基础、房屋基础等，从中回转。"此处基础义为因，经部师则认为是自性。
有漏类别各别说
第三，又如经中："蕴和取蕴所说者，请听"等所说的有漏异名。前述有为法中哪些说为有漏，彼等也是取蕴，因为烦恼是取着后有故为取，由它积聚业而生起此蕴，故称取蕴，如草薪之火；或者，由四缘适宜方式从彼等蕴中生起取的业烦恼，故称取蕴，如花果之树；或者，由烦恼力趋入境界或趣中故称取蕴，如国王之人。如此，对阿罗汉蕴不周遍的过失不存在，因为由他相续的贪嗔引起的损益变化生起，并且缘于此，他人的烦恼也生起故。外器世间也应如是了知。


 །ཡང་དེ་དག་འཐབ་བཅས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཐབ་མོ་ལྟར་རང་གཞན་ལ་གནོད་པས་འཐབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་བཅས་པའོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་ཅིང་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འཕགས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །མདོ་ལས། རྟ་དམར་ཅན། ལུས་འདོམ་གང་ཙམ་འདི་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོགས་སོ། །ཞེས་པས་འཇིག་རྟེན་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ལ་ཁ་ཅིག །སྣོད་འཇིག་པ་ལ་བཅུད་བརྟེན་ཟེར་ཡང་། ལོ་ཀ་ཞེས་པའི་སྒྲ་
2-52b
ལས་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པས་འཇིག་རྟེན་ཏེ། མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དྲན་པ་འཇིག་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇིག་པས་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ལྟ་བས་དམིགས་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ལྟ་གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བོད་ཁ་ཅིག་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ལྟ་བ་དང་པོ་འཇིག་མཐར་གཉིས་བཟུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ལྟ་བ་དེ་གཉིས་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དམིགས་ཀྱང་ལྟ་བ་ཁོ་ནའི་གནས་སུ་འཆད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་ལྟ་བས་བལྟས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ལྟ་གནས་སུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་བདག་གམ་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གོ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་འབྱུང་བས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའང་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཕགས་པའི་སེམས་ལས་ལངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ཡང་ཀུན་འབྱུང་དང་། དེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་རྟེན་དང་། ལམ་བདེན་དེ་ལོག་ལྟས་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་ལྟ་གནས་དང་། ལམ་བདེན་དེ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་སྲིད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་འཕགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ལ་འཇོག་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་ལོ་ཀ་པའི་སེམས་ཟག་པ་ཙམ་བསྐྱེད་ཀྱང་རྗེས་མཐུན་
2-53a
གྱི་ཟག་བཅས་སྐྱེད་བྱེད་མིན་པས་ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། ལོག་ལྟ་དེ་ལ་དམིགས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཟག་བཅས་སྐྱེད་བྱེད་མིན་པས་ལྟ་གནས་མིན་ལ། འཇིག་པའི་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་བཤད་པ་ཡང་དེ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་བདེན་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཀྱང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པར་འཇོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
安立蕴处界
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བཤད་པ་དང་། གཞུང་དོན་བཤད་པའོ། །
总说
དང་པོ་ལ། མཚན་མཚོན་གྱི་སྒྲའི་འཇུག་པ་བཤད། འདིར་བསྟན་བཅོས་ཆོས་གསུམ་གྱི་དགོས་པ་བསམ་པའོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
又，彼等称为具斗争，因为烦恼如同世间斗争般伤害自他故为斗争，由于它增盛故为具斗争。又，彼等依各自情况具有三苦且与圣者不和谐，故称为苦，因为圣者见行苦为胜义苦的缘故。由此产生一切苦，故也称为集。
经中说："赤马者，此身仅一寻许，于中安立为世间。"关于世间的含义，有人说是"器世间坏时有情依赖"，但从"loka"的词源来看，由于坏灭衰败故称为世间，如经中说："具寿，坏灭与猛烈坏灭故为世间。"由见解所缘而增长，故也称为见处，有些藏人说"因缘一切有漏，见执首二身见边见"，这不合理，因为那两种见不缘器世间而增长。虽然一切烦恼都以其为所缘，但仅解释为见的所依是指因观察蕴时一切烦恼增盛之义，其他烦恼不是这样，故不安立为见处，如所说："诸比丘，如实随观我或我所者，即是此五取蕴。"
从无始时以来，以因果相续不断生起故称为有，这也是彼等的异名。若问：道谛也是刹那性，故具行苦而成为苦，且作为从圣心出定而现起世间心的等无间缘故为集，也因为它将坏灭故为世间，因为道谛被邪见所缘故为见处，因道谛生起故也应是有？答：非如此，苦应安立为与圣者不相顺，而道谛不是这样；虽然圣心作为等无间缘只是生起世间有漏心，但非随顺有漏的生因，故非集；邪见虽缘于它，但不是随顺有漏的生因，故非见处；仅以坏灭之名解释，尚不具足"世间"含义，因为世间中不以此为共识；道谛非从无始时即有，故不可安立为有。
安立蕴处界
第二分为：总说和解说论义。
总说
首先，解说能相所相名词的用法，思维此处所示三法的必要。
;


 །
说性名所表
དང་པོ་ནི། ཕུང་པོའི་དོན་ནི། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཅེས་པ་ལྟར་འཆད་དགོས་པ་ལས། འདིར་གཞན་དག་དུ་མ་སྤུངས་པ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་པ་ཞེས་སྦྱོར་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ཡང་། དེ་འདྲའི་ཡོངས་དཔྱོད་སྦྱོར་མི་དགོས་ཏེ། དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །ཅེས་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་སྤྱིར་སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་མི་རུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་བ་ནི། འདིར་སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་དུ་མ་འདུས་བྱས་པར་སྤུངས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་རིགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་ཡུལ་དང་ཉེ་བ་མེད་པས་མདོར་བསྡུས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་རིག་པར་སྨྲ་བ་དག་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཕྲག་པར་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་འདུས་མ་བྱས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་པར་
2-53b
གསལ་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཅི་ལྟར་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་འདྲ་དེ་ཡུལ་ཉེ་བ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་ད་ལྟར་གྱི་འདུས་བྱས་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མོད་ཀྱི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རང་མི་སྐྱེ་བ་གཞན་སྐྱེ་བའི་སྒོར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། རང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགའ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །ཅེས་དང་། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་། དམིགས་རྐྱེན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ན་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་གང་རུང་ཡིན་པས་ཁྱབ་ཀྱང་། སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ན་བདག་རྐྱེན་དང་དམིགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁྱབ་པ་ཁས་ལེན་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར། མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། །ཞེས་སེམས་སེམས་བྱུང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལྕམ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཙམ་ཡིན་
2-54a
ཀྱང་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །ཅེས་འདུས་མ་བྱས་དག་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་མི་སྐྱེ་བ་གཞན་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཚུལ་འདིས་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཤུགས་ལས་རྟོགས་ཏེ། ཁམས་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཡིན་ན་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །ཅེས་པའི་གཞུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这是您请求的藏文内容的简体中文直译：
说性名所表
第一，蕴的含义，应当如下文所说："蕴的含义是积聚、生门和类义"那样解释。此处，其他人说多法积聚非蕴的定义，因为需要配合"有为法的多法积聚"而说，但不需要作如此详细的分析，因为所谓"不适合故未说"表明无为法一般不适合称为积聚，因为积聚的含义在此是指三时诸多法的积聚，而无为法没有三时诸多有为法积聚故。若问：难道没有将三种无为法合在一起总结为无为法，归为一类吗？答：并非如此，毗婆沙师主张："由于无为法不亲近境故不适合总括"，而唯识师们则解释说蕴的含义是"如肩上负荷而担"，这在无为法中不存在，因此不适合称为蕴。
蕴中明显包含三时有为具生法，那些不生法如何包含？因为它们没有三时区别故。答：这没有过失，因为这类法安住在邻近境中，且能与过去、现在的有为法在一处总结。虽然如此，有为不生法被包含在处中，因为有为不生法适合作为心和心所生起的门。若问：自身不生如何适合作为他者生起的门？答：虽然自身是不生法，但不是不适合作为某些心心所的所缘和增上缘，如所说："所缘是一切法，作因即说增上。"又："异于自身的作因。"
如此，未来不生法的诸识如何适合作为意处，因为它们非从增上缘所生，也不缘所缘缘？答：无过，因为虽然凡是处必定是所缘或增上缘之一，但不必接受凡是处必定是从增上缘和所缘缘所生，因为此处所说："不生诸法的法性"，是说未来不生法的心心所像菖蒲一样以面向境的方式而住，而不是缘于各别境。
同样，仅仅因为是未来生起之门并不意味着就是生因，因为无为法和未来不生法虽然仅是未来生起之门，但不适合作为自果的生因。如所言："无为无彼等"，说明无为法无有果报，且自身不生不适合作为他生的生因。
通过这种处的方式也可推知界的含义，因为界是因的含义，但因不一定周遍是生因，若承认无为界有果，则违背"无为无彼等"的论文。


 །
思论典三法意义
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་གསུམ་གང་རུང་ཞིག་བསྟན་པས་ཆོག་མོད། གསུམ་ག་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། སྤྱིར་ཆོས་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། དེའི་རྨོངས་པ་སེལ་ཚུལ་ནི། སེམས་བྱུང་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་དང་། གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་སེལ་བ་ལ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་དུ་བཤད་དུ་རུང་ཡང་། རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྡེ་པའི་ལུགས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང་དེའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་པར་ཡང་མ་སེམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་བཞི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོའི་རང་བཞིན། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཆོས་གསུམ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། ཆོས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་མོ།
蕴处界各别体性
དང་པོ་ལ་གསུམ། རྒྱས་པར་བཤད། བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
2-54b
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བཤད། ཚོར་སོགས་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དེ་བཤད་པའོ། །
说色界蕴处界
དང་པོ་ལ་གསུམ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ནི་ཞེས་དབྱེ་བ་བསྟན་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་ཀྱང་མཚོན་པ་ཡིན་པས་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་གཉིས་ལས། དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཞེས་མི་སྨོས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་དུ་མ་ཤོང་བའམ། བྱེ་བཤད་ལས་རྫས་ཡོད་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དབྱེ་བར་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད་དེ་བཅུ་གཅིག་གོ། མངོན་པ་གོང་མར། འབྱུང་བ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔར་འདོད་ཀྱང་འདིར་དེ་རེག་བྱར་བསྡུས་པས་མ་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་དངོས་པོ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་གཟུགས་ཞེས་གཅིག་ཏུ་མཚོན་པ་ལ་གཟུགས་རུང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དང་། མངོན་པ་གོང་མར་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། འདིར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་པ་ནི་གནོད་པ་བྱར་རུང་བ་ལ་བྱེད་ལ། དེ་དང་གཟུགས་རུང་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་གཅིག་ཅིང་། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་རུང་ནི་འདིར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཆ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཀྱང་འདིར་གཟུགས་སུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གནོད་པ་བྱར་རུང་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ནི་གཟུགས་ནང་ཕྲད་པས་སྔ་མ་ལས་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པའི་གནོད་པ་བྱར་རུང་ཞིག་སྟེ། དོན་གྱི་སྡེ་
2-55a
ཚན་ལས། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་། །འདུན་པ་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་ཏེ། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་འབྱོར་ན། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་རུང་གི་དོན་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གཟུགས་རུང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྫས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འདི་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་སོགས་ལྷན་ཅིག་པར་མ་ཚོགས་ཀྱང་ཚོགས་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱར་ཡོད་པས་དེ་གཟུགས་སུ་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ།

 །
思论典三法意义
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་གསུམ་གང་རུང་ཞིག་བསྟན་པས་ཆོག་མོད། གསུམ་ག་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། སྤྱིར་ཆོས་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། དེའི་རྨོངས་པ་སེལ་ཚུལ་ནི། སེམས་བྱུང་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་དང་། གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་སེལ་བ་ལ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་དུ་བཤད་དུ་རུང་ཡང་། རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྡེ་པའི་ལུགས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང་དེའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་པར་ཡང་མ་སེམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་བཞི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོའི་རང་བཞིན། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཆོས་གསུམ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། ཆོས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་མོ།
蕴处界各别体性
དང་པོ་ལ་གསུམ། རྒྱས་པར་བཤད། བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
2-54b
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བཤད། ཚོར་སོགས་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དེ་བཤད་པའོ། །
说色界蕴处界
དང་པོ་ལ་གསུམ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ནི་ཞེས་དབྱེ་བ་བསྟན་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་ཀྱང་མཚོན་པ་ཡིན་པས་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་གཉིས་ལས། དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཞེས་མི་སྨོས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་དུ་མ་ཤོང་བའམ། བྱེ་བཤད་ལས་རྫས་ཡོད་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་དབྱེ་བར་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད་དེ་བཅུ་གཅིག་གོ། མངོན་པ་གོང་མར། འབྱུང་བ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔར་འདོད་ཀྱང་འདིར་དེ་རེག་བྱར་བསྡུས་པས་མ་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་དངོས་པོ་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་གཟུགས་ཞེས་གཅིག་ཏུ་མཚོན་པ་ལ་གཟུགས་རུང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དང་། མངོན་པ་གོང་མར་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། འདིར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་པ་ནི་གནོད་པ་བྱར་རུང་བ་ལ་བྱེད་ལ། དེ་དང་གཟུགས་རུང་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་གཅིག་ཅིང་། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་རུང་ནི་འདིར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཆ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཀྱང་འདིར་གཟུགས་སུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གནོད་པ་བྱར་རུང་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ནི་གཟུགས་ནང་ཕྲད་པས་སྔ་མ་ལས་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པའི་གནོད་པ་བྱར་རུང་ཞིག་སྟེ། དོན་གྱི་སྡེ་
2-55a
ཚན་ལས། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་། །འདུན་པ་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་ཏེ། །འདོད་པ་དེ་དག་མ་འབྱོར་ན། །ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་རུང་གི་དོན་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གཟུགས་རུང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྫས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འདི་ལ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་སོགས་ལྷན་ཅིག་པར་མ་ཚོགས་ཀྱང་ཚོགས་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱར་ཡོད་པས་དེ་གཟུགས་སུ་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
思论典三法意义
第二，关于三法的意义：
虽然只讲授三法中的任何一种就足够了，但你或许会想：为什么要全部讲授三法呢？一般来说，讲授三法是为了培养分辨法义的智慧，以此驱除迷惑。消除迷惑的方式是：对于将心所执为整体的迷惑、对于将色法执为整体的迷惑，以及对于将色法与心两者执为整体的迷惑，通过详细讲解蕴、界、处来消除。这里有人说："虽然可以将被相续所摄的整体执著解释为我执，但对于非相续所摄之法的整体执著，只能解释为法我执，因此不应认为部派观点中没有教导法我执及其对治。"
第二，蕴界处的建立分为四部分：
蕴界处各自的本性
名称应用的原因
讲授三法的必要性
三法的次第
蕴处界各别体性
第一分三：详细解说，简要说明，断除疑惑。
第一部分分三：解说色蕴界处，解说受等三蕴，解说识蕴界处。
说蕴处界
第一分三：概说，详解，以及如何安立为界处。
第一，"色"一词表明了分类，而如同对"受"等以特性来表示那样，通过特性的描述也能说明所表，因此从所表事物的分类和特性两方面来看：首先，之所以不说"色蕴"是因为偈颂中放不下，或者如《分别论》中解释"实有"的章节所说，蕴是假有。其分类包括五根、五境和无表色，共十一种。虽然在《阿毗达磨》上部认为还应包括四大种，共十五种，但在此处已将四大种归入触境，故未单独列出。
第二，这十一种不同的实法都被标识为"色"，关于色的特性，这里说为"可成为色"，而《阿毗达磨》上部则说为"有色"，那么两者有何区别呢？此处"可成为色"是指可被损害，"有色"与"可成为色"的一部分——"可被触"的意思相同。但这里不接受通过观察对象而成为色的说法，因为虽然所谓的"定所行境的法处色"具有部分性质，但在此处不认为它是色法。那么，"可被损害"是什么意思呢？指可被摧毁破坏，具体而言，是指当色法相互接触时，能够产生与前一状态不同的变化，这种可以遭受损害的性质。如《义品》中所说："若人求欲望，生起欲望身，若欲望未得，如被刺所伤。"另一种解释"可成为色"的含义是具有障碍性。那么，极微是否不具有"可成为色"的特性呢？极微分为实体极微和处极微两种，虽然第一种极微的八种等物质元素未必聚集，但若聚集则具有"可成为色"的特性，因此能被损害，所以不存在未包含在色法中的过失。


 །ཡང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ལྟར་ན། ལག་པ་ལ་སོགས་པས་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། བློ་ལ་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས་པར་སྣང་བས་ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། བློས་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་གཟུགས་སུ་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡན་གར་བ་དེ་གཟུགས་ཡིན་ན་མིག་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ། ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྒྲིབ་ཐོགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ནའང་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དབང་ཤེས་ལ་གཏན་མི་སྣང་བ་ཡང་མིན་ཏེ། དེ་དག་ཟླ་དང་བཅས་པ་ན་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་དེ་བསྟན་ཐོགས་དང་བཅས་པར་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཁྱད་ཆོས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཁྱད་གཞིར་གྱུར་ཏེ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་འགྲེལ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྟེན་
2-55b
དང་། དམིགས་པ་ནི་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པར་ཆོས་རྒྱལ་ལོ་པཎ་དུས་ཀྱི་མཆན་རྙིང་པར། ཇི་སྐད་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་གཏན་མི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཟླ་དང་བཅས་པ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེའང་ཟླ་དང་བཅས་པའི་དུས་སུ་མཐོང་ལ། ཟླ་མེད་པའི་དུས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། སྒྲོས་འདི་ནི་དེང་སང་གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་འདིར་ཡེ་མ་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་སྣང་ངོ་། །དེས་ན་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདི་ཕུང་པོར་བསྡུས་ན་གཟུགས་ཕུང་ལ་འོས་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་བསྡུ་སྟེ། དངོས་སུ་རང་འཛིན་མིག་ཤེས་སོགས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་དེ་འདྲ་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སུ་བསྡུ་བ་ཉིད་དེ། འོག་མར་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་གྲགས་པ་འདི་ལ་གོང་མར་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་ཐ་སྙད་དུ་མཛད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་དང་། དེའི་དབྱེ་བ་ལ་ལྔར་ཡང་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྟག་པ་ཞིག་གམ་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་མི་འཐད་དེ། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་འུག་པ་པ་ལ་ཟླ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མི་རྟག་པར་མ་བསྟན་པར་ཟླ་བཅས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་སྒྲ་སོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མི་རྟག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། སྒྲ་མ་གྲུབ་ཀྱང་དངོས་པོ་ནི། །གྲུབ་ན་གྲུབ་པར་གྱུར་ཏེ་དཔེར། །འུག་པ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་པས། །ལུས་སོགས་སྒྲུབ་བྱེད་བཤད་པ་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟར་འུག་པ་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པར་བསྟན་མ་ནུས་ནས་དེ་ལྟར་
2-56a
བརྗོད་པར་ཡིན་གྱི། རྒོལ་བ་དེ་ངོར་དེ་མི་རྟག་པར་བརྗོད་ན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སླར་བསྒྲུབ་དགོས་པས་རྩོད་པ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་དོགས་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་གཅེར་བུ་བ་ཟླ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པར་འདོད་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དུས་འཁོར་ལས་ཀྱང་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཅེས་ཐ་སྙད་གསུངས་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེ་ཡི་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་གཅིག་པུ་སྲིད་པ་གསུམ་བྲལ་ཡོན་ཏན་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དམན་པའོ། །ཞེས་པ་ནི། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་སྟེང་གཙུག་ཏོར་ཏེ་དེའི་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་གཅིག་པུ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཁམས་ལྔ་པ་སྟོང་པ་གཅིག་པུའོ། །ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ནི་མིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་མི་བྱའོ།

藏文翻译
又如圣者无著认为，用手等聚合触摸时可成为色，以及因在心中呈现有方位的对象而通过观察对象成为色，这两种形式的"有色性"就是色法的特性。由于这种说法，通过心识观察而有色性可以成立为色法。那么，单独的实体极微是否为色法，是否是眼识等的对象呢？一般来说不是，如《自释》中所说："根极微或境极微单独一个不能生起识。"这也表明它们没有障碍性。即使如此，实体极微也并非完全不显现于根识，因为当它们与其他极微共存时，实体极微虽然不可显示、无障碍，却能显现为可显示、有障碍，成为处极微特性的基础而显现于意识，如《自释》中所言："五识群的所依和所缘是积聚的。正因为此，极微因不可见故是不可显示的。"在国王和班智达时期的古注释中提到："极微并非完全不可见，而是与其他极微共存时可见。那么，为什么它们与其他极微共存时可见，而单独时不可见呢？因为缘起法则使其成为较大之故。"这种说法在今天的藏地似乎已经不太为人所知。
因此，这种实体极微若归入蕴，则只能归入色蕴，但若归入处，则不归入色处，因为它不能直接产生认知它的眼识等。尽管如此，它应归入法处所摄的色法，因为在《阿毗达磨》上部中，被下部称为"实体极微"的这种法被称为"积聚所成极微"，并被称为"法处所摄色"，其分类也有五种。
那么，实体极微是常住的还是无常的？若说是无常，则不合理，因为法称论师对鸱鸮派（胜论师）没有说单独极微是无常，而是说有伴的、将生的声等极微是无常。如所言："声虽未成，若实法已成，则可成立，如佛教徒对鸱鸮派论证身等之理。"若有此疑问：论师之所以对鸱鸮派如此说，是因为实体极微是常住的，无法证明其无常，而不是因为对于该论辩者来说，若直接说它无常，则因未被对方认可而需要进一步证成，恐怕争论会转向其他方向，所以才那样说。
此外，为了接引外道裸形派（耆那教）认为单独极微是常住的观点，时轮金刚中也用"空性微尘"的术语，如《大疏》中所说："其外唯空，离三有，无功德，因此低劣。"这是指风轮和顶髻，其外唯空是指各个极微的本性，即第五大种单空性。这不只是虚空，因为虚空遍及一切，不应理解为唯一的空性。


 །ཞེས་འབྱུང་ལ། ལུང་འདི་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་གང་དག་མཛོད་དུ་བཤད་པའི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་དུས་འཁོར་ནས་རྟག་པའི་རྡུལ་འདུས་མ་བྱས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་མོད། ཕྱོགས་ཙམ་དུའང་མ་ཕྱིན་པའི་གཏམ་དུ་ཟད་དེ། དུས་འཁོར་ནས་སྟོང་པའི་རྡུལ་རྟག་པའི་དོན་ཅན་དུ་བཤད་ན། དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྩོམ་གཞིར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་བ་ལས་འདིར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲའི་སྐབས་འདིར་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པ་ཡིན་ན་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྫས་སུ་བཤད་རིགས་པ་ལས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཟླ་བཅས་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་སོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་ཐོགས་དང་བཅས་པའི་བསྟན་ཡོད་དེ། བུམ་གཟུགས་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་དང་། འདི་ནི་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་
2-56b
སོགས་པ། །མེད་པ་དག་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན། །ཅེས་དང་། དབང་ཡུལ་དེ་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲན་མིན། །ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །རྫས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས། བེམས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་མཚན་ཀྱང་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མིག་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ནི་བསགས་སྤྱིར་འགྲོ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ནི་རང་མཚན་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འདོད་ཀྱི། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འདས་མ་འོངས་ཀྱི་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རང་གར་ཡོད་ཀྱི་སྒྲིབ་ཐོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཀྱང་གཟུགས་དང་རིས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་གྲུབ་སྟེ་རིའི་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ། །རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཡོད་དེ། དེ་ལའང་རྒྱུའི་རིག་བྱེད་དང་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་ཡང་ཐེག་པ་གོང་མ་པ་དག་དེ་གཟུགས་བརྟགས་པ་བ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་པར་མི་འདོད་པའི་དབང་དུ་ན་དཔྱད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།
གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། དབང་པོ་ལྔ་བཤད། དོན་ལྔ་བཤད། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་བཤད་པའོ། །
说五根
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་མིག་སོགས་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་སྟེ་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་མིག་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། །གཟུགས་དང་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་དག་རྣམས་ཞེས་པ་ལ་སྤྱི་སྒྲ་གཟུགས་ཙམ་དང་། བྱེ་བྲག་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལ་སྦྱར་དགོས་ཞེས་རང་
2-57a
འགྲེལ་ལས་གསུངས་ཤིང་། འོ་ན་མིག་མ་གྲུབ་པར་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མ་གྲུབ་ལ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མ་གྲུབ་ན་མིག་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ནུས་སྙམ་ན། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཟུགས་གསལ་མྱོང་གི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གྲུབ་པས་དེའི་བདག་རྐྱེན་གྱི་དབང་པོ་དེ་གྲུབ་སྟེ། དབང་པོའི་རྟེན་དེ་མེད་ན་དེའི་རྣམ་ཤེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་སྨོས་པས་དབང་པོ་གཞན་རྣ་བ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་གཅོད་དོ།

藏文翻译
如此记载。有些藏地人依靠这一引文而说：《俱舍论》中所说的实体极微在时轮金刚中被说为常住无为的极微，但这种说法连一小部分的理解都没有达到，纯属无稽之谈。因为若时轮金刚中将空性极微解释为具有常住的意义，那么它作为世界大种的组成基础就完全不合理，而此处明确说明它是作为世界形成的因，因此是无常的。所以在这个有部论典中，若说实体极微不是无常而是常住，那么它应该被解释为无为法，但并未如此解释。
第二，有伴的八种物质元素等的障碍性可显示，以瓶形为例，如所言："若想（现色），无根，无声的极微物质元素有八种。"又说："这也排除了无遮蔽等。"又说："根与境故非极微。"从实体极微与处极微的区别来看，对于物质性质的自相也有两种：眼等的境色虽然是实体极微的积聚共相，却是处极微的自相本性，如所说："这些被认为是处的自相境，而非实体的自相，因此无过。"
过去、未来的色法若是将生之法，则虽独立存在但没有障碍作用，而不生之法也因与色法同类而成立为色法，如山中的薪木一样。无表色也可以建立为色法，因为它有作为因的表色及其所依大种作为色法的缘故，虽然有部如是说，但上乘教派认为它是假立的色法而非实有的色法，若从这个角度看，何须再加分析？
第二，详细解说分三：解说五根，解说五境，解说无表色。
说五根
第一，色等诸境的眼等五识的所依是眼等，即耳、鼻、舌等净色根，如世尊所言："比丘，眼是内处，以四大种为因，是色，是净。"这里"诸"字是通称词，应用于一般的色法和特殊的有色根，如《自释》中所说。那么，如果眼根未成立，眼识就不成立，若眼识不成立，眼根也不成立，这样未成立的事物怎么能成立呢？眼识作为明了色法的自证现量已经成立，这一识既然成立，它的增上缘根也就成立，因为若无根所依，则不会产生相应识。所说"眼等"是为了排除其他根，如耳等净色根。


 །གཟུགས་དང་བ་ཞེས་པས། གྲུབ་མཐའ་ལས། ལྔ་རྣམས་ཀྱི། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་། །ཞེས་པས་ཡིད་དབང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ་གཅོད་ལ། དང་བའི་དད་པའི་སེམས་བྱུང་ཡང་དང་པའི་ཞེས་པ་འདིས་གཅོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་དང་བ་ཉིད་སྨོས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དང་པོ་གཅོད་བྱེད་དུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་སྨོས་པས་བཅད་དམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲུ་མང་པོའི་ཚིག་སྡུད་ཡོད་ན་དེས་གཅོད་པར་འགྱུར་ཡང་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་པ་ལ་འབྲུ་མང་པོའི་ཚིག་སྡུད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དང་བ་ནི་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་སོགས་དབང་པོར་འདོད་པ་དགག་པའི་ཆེད་དེ། དབང་པོ་ནི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་པོ་གང་གི་ཡུལ་དུའང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་རེས་འགའ་བས་དཔག་བྱ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དབང་པོའི་རྟེན་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་ཡིན་ཀྱང་དབང་རྟེན་ཁོག་པས་ཤེས་པ་ལ་བར་དུ་མ་ཆོད་པས་ནང་གི་ཤེས་པ་ལ་ཉེ་བའི་དབང་པོ་དང་བ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ །ཡང་ན་དད་པ་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་མིག་སོགས་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དབང་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་དོགས་སྙམ་ན། དད་པ་གང་གི་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་དེ་མ་ཐག་པ་ལས་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཚེ། དེའི་བདག་རྐྱེན་དད་པར་དོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །ཡང་
2-57b
དང་བ་ཞེས་པས་ནི་གཟུགས་དང་བ་ནི་ཆུ་དང་བར་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་ལྟར་ཡིན་པས་དབང་པོ་དེའི་རྒྱུད་པའི་རྟེན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གཅོད་དོ་ཞེས་མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ཟེར་རོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་པས་གཟུགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཤེལ་དང་ལྟང་ཚེར་སོགས་གཅོད་དོ། །མིག་གི་ངེས་ཚིག་ནི་སའི་སྟོད་འགྲེལ་ལས། མ་ཟད་བར་དུ་གཟུགས་གཅོད་དང་། །གཡོ་ཞིང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་། །མཛེས་པའི་ལས་ལས་བྱུང་བ་དང་། །རྣམ་པ་བཞིར་ནི་གྲགས་ཕྱིར་མིག །ཅེས་བཞི་ནི་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལས། ཙཀྵུ་ནི་ཏྲ་ལོ་ཙཱ་ཨཀྵ་ཞེས་གྲགས་པ་དེའི་དོན། མིག་དང་གསལ་བྱེད་དང་འདྲེན་བྱེད་དང་ཁྲིད་བྱེད་ལ་འཇུག་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་དབྱེ་ན། ས་ལས། གཅིག་སྟེ་གཟུགས་ལྟ་བའོ། །རྣམ་གཉིས་རྒྱས་དང་རྣམ་སྨིན་བྱུང་། །རྣམ་གསུམ་ལྷ་ཤ་ཤེས་རབ་མིག །རྣམ་བཞི་བརྟན་དང་མི་བརྟན་པ། །འཛུམ་དང་མི་འཛུམ་རྣམ་པ་ལྔ། །འགྲོ་བ་ལྔར་བསྡུས་རྣམ་དྲུག་ནི། །རང་གི་རྒྱུད་ཡོད་སྡུག་མི་སྡུག །དྲི་མ་ཅན་དང་དྲི་མེད་པའོ། །བདུན་ནི་རྣམ་ཤེས་བཅས་དང་མེད། །མཐུ་ལྡན་མཐུ་ཆུང་དགེ་སོགས་ཀྱི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་ནི་བྱེད་པའོ། །རྣམ་བརྒྱད་གནས་དང་སྤྲུལ་པ་དང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་སྨིན་བྱུང་། །ཁ་ཟས་ཉིད་དང་ཚངས་སྤྱོད་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྒྱས་པའོ། །རྣམ་དགུས་ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་དང་། །སྔུན་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཐོབ་ལས་ཉམས། །སྤང་བྱ་ཡིན་མིན་སྤངས་མ་སྤངས། །བཅུ་མེད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ནི། །དུས་གསུམ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། །ཕྲ་རགས་བཟང་ངན་ཉེ་རིང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །མིག་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་མིག་སོགས་སྨོས་མ་ཐག་པ་བཞིའོ། །རྣ་བའི་ངེས་ཚིག་ནི་སྒྲར་གྲགས་པ་རྣམས་
2-58a
སྣང་བའོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་ཅན་དང་ཉན་བྱེད་དོ། །སྣའི་ངེས་ཚིག་ནི་དྲི་སྣོམ་པར་བྱེད་པའོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྣོམ་བྱེད་དང་དྲིའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ལྕེའི་ངེས་ཚིག་ནི་བཀྲེས་པས་ཉམ་ཆུང་བ་སེལ་ཞིང་བརྗོད་པ་འདྲིས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབོད་པའོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་མྱོང་བྱེད་དང་རོའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་དང་རྟེན་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་རེག་བྱེད་དང་རེག་བྱའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །རྣ་བ་སོགས་ལྷག་མ་བཞིའི་དབྱེ་བ་ནི། ས་ལས་མིག་གི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་རྣ་བ་སོགས་བཞི་ལའང་སྦྱར་རོ།

藏文翻译
"净色"一词，如《宗义论》中所说："五者的，彼等同时生起也"，这排除了意根作为识的所依，而"净"字也排除了信心等心所，因为明确说明是"色的净"之故。若想：那么先前所说的"识之所依"不是已经排除了吗？不是这样的，因为若有多字的总结语则可以起到排除作用，但"净色"一词没有多字的总结语。
特别说明"净"是为了否认有人将器官身体等视为根，因为根在五识的任何对境中都不能成立，只是通过有时生起的果而推知而已。特别是，虽然根的所依是器官身体，但因器官身体对内心没有阻碍，所以将靠近内心的根安立为净色。
或者，若有疑问：信心既是心所，怎么会怀疑它是眼等识生起的根所依呢？当与信心相应的作意为等无间缘而生起眼识时，可能会怀疑信心是其增上缘，为了排除这种怀疑而有此说明。
又如彻米南喀扎所说："净色"一词是为了排除像胡麻花那样作为根的传导所依，因为净色根就像清水中显现影像那样。"识之所依"一词是为了排除不能摄取色的水晶和草等。
眼的词源，如《地上释》中所说："直到不尽取色，并且活动且刹那性，从美丽业所生，因以四种闻名故称眼。"这四种在梵语中，Cakṣu是Tralo、Cā、Akṣa的意思，可解释为眼睛、照明者、引导者和带领者，但依照世间惯例翻译为"眼"。
关于眼的分类，如《地论》中所说："一种，即见色。二种，修所生和异熟所生。三种，天眼、肉眼和慧眼。四种，稳固与不稳固，微笑与不微笑。五种，归纳为五趣。六种，有于自相续，可爱与不可爱，有垢与无垢。七种，有识与无识，有力与微弱，作为善等识的所依。八种，处所生和变化所生，善与不善、异熟所生，食物所生、梵行所生，以及由定所长养。九种，已得与未得，先前已得今未得，已得而退失，应断与非应断，已断与未断。十种无。十一种是三时、内与外、细与粗、善与恶、近与远。"
眼本身的异名就是刚才所提到的四种。耳的词源是能显现一切声音。异名是声境者和能闻者。鼻的词源是能嗅闻香气。异名是嗅者和香境者。舌的词源是能除饥饿的虚弱并能发出各种熟悉的言语。异名是尝者和味境者。身的词源是微尘积聚、作为所依，以及遍及所有根。异名是触者和触境者。耳等其余四根的分类，《地论》中如同解释眼的分类一样适用于这四根。
;


 །
说五境
གཉིས་པ་དོན་ལྔ་བཤད་པ་ལ་ལྔ་ལས།
说色
དང་པོ་གཟུགས་བཤད་པ་ནི། གཟུགས་ལ་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ། སྔོ་སེར་དམར་དང་དཀར་བ་དང་། །སྣང་མུན་སྤྲིན་དང་དུ་བ་དང་། །རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་ཉི་མ་དང་། །གྲིབ་མ་རིང་ཐུང་ལྷམ་པ་དང་། །ཟླུམ་པོ་མཐོན་པོ་དམའ་བ་དང་། །ཕྱ་ལེ་ཕྱ་ལེ་མ་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་བཅུ་གཉིས་ཁ་དོག་ཡིན། །བཞི་ནི་རྩ་བའི་ཁ་དོག་སྟེ། །བརྒྱད་པོ་ཡན་ལག་ཁ་དོག་གོ། དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཐ་མ་བརྒྱད། །ཅེས་པས་བསྟན་ཅིང་། ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐག་རིང་པོ་ནས་བཻ་ཌཱུཪྻ་རྩིག་པ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་པས་ཉེར་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའང་ཡོད་ལོ། ལྷམ་པ་ནི་རིལ་རིལ་དང་། ཟླུམ་པོ་ནི་ལེབ་ལེབ་དང་། མཐོན་པོ་ནི་རགས་པ་བརྩེགས་པ་དང་། དམའ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའོ། །གྲིབ་མ་ནི་གང་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་དེར་ཡིན་ཅིང་མུན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཕྱ་ལེ་པ་ནི་གཤོང་འབུར་མེད་པ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་མི་མཉམ་པའོ། །
2-58b
ལྗང་གུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཁ་དོག་བཞིར་འདུས་པས་མ་བཤད་ལ། སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་འདུས་ཀྱང་ལོགས་སུ་སྟོན་པ་ནི་འདི་དག་ཐག་རིང་པོ་ནས་རྩིག་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ་བསྙེན་ན་མི་སྣང་བས་གཟུགས་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རྟོག་པ་དེ་མེད་ཀྱང་རྩིག་ངོས་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསལ་བ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ན། ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པ་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་ཏེ། གཅིག་ལ་རྡུགས་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ལག་འཐོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说声
གཉིས་པ་སྒྲ་བཤད་པ་ནི། སྒྲ་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རྩ་བའི་དབྱེ་བ་དང་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཟིན་པ་དང་། མ་འབྲེལ་བ་མ་ཟིན་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀའི་སྒྲ་ལག་པ་དང་རྔ་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་མི་འདོད་དེ། འགྱུར་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་གྱུར་གྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་བསྐྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ལ་རྩོལ་བ་རྐྱེན་ཙམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་རེ་རེ་ཞིང་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་མི་སྟོན་པ་སྟེ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་རེ་རེ་ཞིང་རྣ་བར་སྙན་པ་དང་མི་སྙན་པས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དོ། །གང་ཞེ་ན། ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་གླུ་དབྱངས་སྙན་པ་དང་། ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྐྱོ་བའི་སྒྲ་དང་། ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཕེག་རྡོབ་པ་ཐལ་མོའི་སྒྲ་དང་། ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་
2-59a
ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལུས་ཐུག་པའི་སྒྲ་དང་། མ་ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྤྲུལ་པའི་གླུ་སྙན་པ་དང་། མ་ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐྱོ་བའི་སྒྲ་དང་། མ་ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འཁར་ལྔའི་རྔའི་སྒྲ་དང་། མ་ཟིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་བྲག་རལ་བའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །
说味
གསུམ་པ་རོ་བཤད་པ་ནི། རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་ལན་ཚ་བ་དང་བསྐ་བའོ། །བསྐ་བ་ནི་ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤུན་པའམ་ཨ་རུ་རའི་རོ་ལྟ་བུ་ལྕེ་ལ་འཁྲིལ་བའོ། །གཞན་ནི་གྲགས་པར་ཟད་དོ། །འདི་དག་ལ་སྨན་དཔྱད་ཙ་ར་ཀ་ལས། གཅིག་ནས་དྲུག་གི་བར་དུ་ཕྲད་པའི་སྦྱོར་བས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།

说五境
第二，解说五境分为五部分：
说色
第一，解说色：色可简要分为颜色和形状两类，详细分类则有二十种："青黄红与白，明暗云与烟，尘与霾日光，影子长短圆，方形高与低，平整不平整。"前十二种是颜色，其中四种是基本颜色，八种是次要颜色。形状的色是最后八种。有些人还加上"虚空为一色"，这是指从远处看起来像琉璃墙那样的景象，这样就有二十一种。"圆"是指圆鼓形，"方"是指扁平形，"高"是指粗物堆叠，"低"是指在其下方的东西。"影子"是指有光明出现的地方，而在黑暗中则无。"平整"是指没有凹凸，"不平整"则与之相反，即不平坦。
至于青绿等色，因为已包含在四种基本颜色中，所以未单独列出。虽然云等也可归入其中，但之所以单独列出，是为了破除这样的想法：它们从远处看起来像墙，走近后却不见，故不是色法。而对于日光等四种，虽然没有上述疑虑，但也是为了破除认为它们与墙面等基础物没有区别的想法。那么，排除这类想法有什么必要呢？阿毗达磨不仅仅教导某些特定法，而是为了获得一切智智，需要确立无遗的所知，因为若在一法上有障碍，就会阻碍一切智的获得。
说声
第二，解说声：所有声音简要分类有八种：根本分类是与相续相关的执受声和无关的非执受声两种。这两种声如手击鼓等，在其他地方说的内容此处不认同，因为不可能由两组四大种产生一个大种所生之果，所以认为发声时的动作只是一个条件。这两种各自又可分为有字相和无字相、表示有情和不表示有情，共四种。每一种又分为悦耳与不悦耳，即悦意与不悦意两种，合计八种。哪八种呢？执受表有情悦意的，如有情的美妙歌声；执受表有情不悦意的，如悲伤之声；执受不表有情悦意的，如拍手掌声；执受不表有情不悦意的，如身体撞击声；非执受表有情悦意的，如化现的美妙歌声；非执受表有情不悦意的，如化现的悲伤之声；非执受不表有情悦意的，如乐器鼓声；非执受不表有情不悦意的，如崩岩之声。
说味
第三，解说味：味有六种：甜、酸、苦、辣、咸和涩。涩味就像蒲桃树皮或诃子味那样在舌头上收敛的感觉。其他味众所周知不必赘述。关于这些味，医学经典《察拉卡》中说，由一至六种味的不同组合可形成六十三种味。


 །རོ་ནི་དྲིའི་འོག་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཀྱང་གྲངས་མང་བའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་པ་ཡིན་ལ། རེག་བྱ་ནི་སྒྲའི་གོང་དུ་སྨོས་ན་གོ་རིམ་ཧ་ཅང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བས་མ་ཡིན་ནོ། །
说香
བཞི་པ་དྲི་བཤད་པ་ནི། དྲི་རྣམ་བཞི་སྟེ། སྣའི་དབང་པོ་དང་མཐུན་པའི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་དྲི་ང་བ་གཉིས་ལས། དྲི་ཤས་ཆུང་བས་མཉམ་པ་དང་། ཤས་ཆེ་བ་མི་མཉམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས། དྲི་ཞིམ་པ་དང་ང་བ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །
说触
ལྔ་པ་རེག་བྱ་བཤད་པ་ནི། རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། རྒྱུས་བསྡུས་པ་འབྱུང་བ་བཞི་དང་། འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་འཇམ་རྩུབ་ལྕི་ཡང་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་བདུན་ཕལ་ཆེར་མིང་གིས་ཤེས་ལ། གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲོ་བ་དང་ཟས་དང་བཏུང་བ་འདོད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་འདོད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུན་པ་ཡིན་ཀྱང་། རྒྱུ་རེག་བྱ་ལ་འབྲས་བུ་འདུན་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་བྱོན་ནས་ཆོས་བསྟན་
2-59b
པ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་དྲོ་བ་འདོད་པའི་དབང་གིས་བཞག་པའི་རེག་བྱ་ནི་གྲང་བར་འཇོག་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་སོས་ཀའི་གྲང་བས་དྲོ་བར་འདོད་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པས་གྲང་བར་འཇོག་གོ། དྲོ་བ་ནི་མེ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་ལ་གྲང་བ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རེག་བྱ་གཞན་ཡིན་ནོ། །བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཕོ་བར་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་རེག་བྱ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྐོམ་པ་ནི་བཏུང་བ་འདོད་པའི་རྒྱུ་མེ་ཤེས་ཆེ་བ་ལས་རེག་བྱ་གྲུབ་པའོ། །འབྲས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལས་འབྱུང་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདོད་དོ། །བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་རེག་བྱའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་དབྱེ་བ་དབྱེ་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མ་དགར་བའི་སྒྲའོ། །དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་བརྗོད་ན། དེ་ལ་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མིག་གི་ཡུལ་ཞེས་པས་རིགས་མི་མཐུན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཞིང་། མིག་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཞེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་འཛིན་ནམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་སེལ་ལ། མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་བཟུང་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་བ་དང་། མིག་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཞེས་དབང་པོ་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་བས་མ་ཁྱབ་པ་དང་ཁྱབ་པ་ཆེས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ངེས་ཚིག་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་གཟུགས་སོ། །དབྱེ་བ་བཤད་མ་ཐག་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲངས་ལ་གཉིས་ལས། རང་གི་ངོ་བོར་གཏོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་སྣང་བ་དང་དབྱིབས་དང་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གཞན་གྱི་ངོ་བོས་མཚོན་པ་ནི་མིག་གི་ཡུལ། སྤྱོད་ཡུལ་དམིགས་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ། སྤྱོད་ཡུལ། དམིགས་པ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ། སྤྱོད་ཡུལ། དམིགས་པ་ཞེས་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །
2-60a
སྒྲའི་ངེས་ཚིག་ནི། བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འགག་པས་སྒྲ་སྟེ། རྟེན་ལས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་རིང་དུ་གནས་པར་སྣང་བ་ནི། རྟེན་དྲིལ་བུ་འབྱུང་བ་ལས་འཕྲལ་འཕྲལ་དུ་སྒྲ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། སྒྲ་སྔ་མ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་དྲིལ་བུ་ལ་རེག་པས་སྒྲ་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་སྒྲ་དང་དབྱངས་དང་ང་རོ་ལ་སོགས་པའོ། །དྲིའི་ངེས་ཚིག་ནི་རྫི་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བས་དྲིའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་དྲི་དང་སྣམ་ཁུ་ཞེས་བྱའོ། །རོའི་ངེས་ཚིག་ནི་ནད་རྣམས་སྡུད་པས་རོའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་རོ་དང་མྱོང་བྱའོ། །རེག་བྱའི་ངེས་ཚིག་ནི་ལུས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ་བས་རེག་བྱའོ། །ལུས་ནང་ཡང་རེག་གམ་སྙམ་ན། དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ནང་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་དེ་ན་ཡོད་པའི་རེག་བྱ་ཁོ་ན་བཟུང་བའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་རེག་བྱ་དང་ཀུན་ཏུ་རེག་བྱའོ།

藏文翻译
虽然味应该在香之后解说，但由于数量较多，所以先行提及；而触如果在声之前提及，顺序会过于混乱，所以不这样做。
说香
第四，解说香：香有四种：与鼻根相顺的香气是芳香，与之相反的是臭气，这两种又各分为香气微弱的平等香和香气强烈的不平等香，共四种。论典中说："芳香、臭气和平等"，即为三种。
说触
第五，解说触：触有十一种：因所摄的四大种，以及果所摄的细滑、粗糙、沉重、轻盈、冷、饥、渴七种，大多可从名称了解。关于冷等，虽然所说的"暖、食、饮的欲求"中的欲求是心所中的胜解，但这是以触为因，以欲求的名称来假立果，例如佛陀出现宣讲佛法，修行体验是快乐的因，所以说"诸佛出现乐"。因此，由于希求暖而安立的触就是冷，而非如此的情况，如春季的冷虽然不会使人希求暖，但因与冷同类，所以也安立为冷。暖是火，所以未单独列出，而冷是由水和风比重大而产生的另一种果触。饥是希求食物的因，由胃中风大比重增加而形成的触。渴是希求饮料的因，由火大比重增加而形成的触。有部认为，所有果色都是由四大种产生的。"自性"十一种是指触的自性或本质，这是一种不将分类与所分类分开的说法。
从这些延伸出来的意义可以说：色境的定义是眼的境，这排除了声等不同类，"唯眼之境"排除了认为它可能被其他根所取的错误概念。将限定词"唯"放在境的位置上，以及将"唯眼之境"中的"唯"放在根的位置上，分别排除了不周遍和过度周遍的情况。词源上，可被损坏故名色。分类如前所述，异名有二类：属于自性的是颜色、光明、形状和广大；以他性表示的是眼之境、行境、所缘、眼识之境、行境、所缘、意识之境、行境、所缘等，这些都可以通用。
声的词源是：一说即消失故名声，因为它依靠所依一刹那一刹那地产生，没有相续的缘故。那么，铃声似乎持续较长时间的现象是：依靠铃这一大种不断地产生声音，而非从前一声中产生，如果是那样，触动铃铛时声音就不会消失。异名是声、音、吼等。
香的词源是：被风带向某方故名香。异名是香和嗅物。味的词源是：能集病故名味。异名是味和所尝。触的词源是：身所触碰故名触。若想：内身也能触碰吗？因为根不是境，所以内身之间没有相互触碰，只是感知到那里的触而已。异名是触和普触。


 །ཡུལ་དེ་དག་ཁམས་གང་ན་ཡོད་པ་ནི། འདོད་པ་ན་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་ན་དྲི་རོ་དང་བཀྲེས་སྐོམ་ལས་གཞན་ཡོད་དེ། གནོད་བྱེད་ཀྱི་གྲང་བ་མེད་ཀྱང་ཕན་བྱེད་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་ལ་སློབ་དཔོན་ནི་ཏིང་འཛིན་ཁོ་ནས་ཕན་བྱེད་ཡིན་པས་གྲང་བར་བཏགས་པ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་སོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཡུལ་དང་པོ་བཞིས་རེས་འགའ་གཅིག་དང་རེས་འགའ་མང་པོ་བསྐྱེད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་དང་མི་གཅོད་པ་ནའོ། །རེག་བྱ་ནི་འབྲས་བུ་དག་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པས་མང་ན་འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་སྟེ་ལྔ་བསྐྱེད་ལ། ཁ་ཅིག་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དུ་མས་འཛིན་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ལུས་དབང་གཅིག་གིས་ཡུལ་མང་པོ་འཛིན་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེ་རིགས་སྤྱིར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་སྤྱི་ཙམ་གཞལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་མོད། དེ་
2-60b
ལྟར་ནའང་དབང་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱི་མཚན་གཞལ་བར་ནི་མི་འཇོག་སྟེ། རྫས་ཀྱི་སྤྱི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་མཚན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དབང་པོས་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་ཚུལ་ལས་དང་པོ་བཞི་ནི་ཕྱོགས་རེ་དང་རིལ་པོ་གཉིས་ཀས་བསྐྱེད་ལ། ལུས་རིལ་པོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་འབར་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ནི་ལུས་རིལ་པོས་མེ་འཛིན་བསྐྱེད་པས་ལུས་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་མོད། མ་ངེས་ཏེ། ལས་ཀྱི་མཐུས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལྕེ་དང་ལུས་གཅིག་ཅར་ཡུལ་དང་ཕྲད་ན་དེའི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་གང་སྔར་སྐྱེ་སྙམ་ན། ཡུལ་གང་ཤས་ཆེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་སྔར་སྐྱེ་ལ། མཉམ་ན་ཟ་བར་འདོད་པས་ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་སྔར་སྐྱེའོ། །
说无表色
གསུམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཤད་པ་གཉིས།
正说
དང་པོ་ནི། གཡེངས་དང་ཞེས་པས་རང་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ལས་གཞན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་སློང་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་རང་གཏོང་བྱེད་མ་བྱུང་བར་དུ་འགྲོའོ། །འདིས་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལྟར་ན་རིག་བྱེད་ཙམ་དང་། གང་སྤེལ་ལྟར་ན་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཅེས་པའོ། །ཡང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལ་གནས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་འགྲོ་སྟེ། མཉམ་གཞག་གི་ནི་རང་ཀུན་སློང་གི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདིས་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །ཡང་ཞེས་པ་ནི་མ་གཡེངས་པའི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་འགྲོ་བས་འདིས་ནི་སེམས་དང་འགལ་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ལུང་མ་བསྟན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བས་ཀུན་ནས་སློང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ། འདིས་མིག་ལ་སོགས་པ་སེལ་ལོ། །རྗེས་འབྲེལ་གང་ཞེས་པ་ནི་རང་གཏོང་བྱེད་མ་བྱུང་ན་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་
2-61a
དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ། །འདིས་རིག་བྱེད་ཙམ་དང་ངག་གི་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །སྡོམ་པ་དེའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་སེམས་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་རྟེན་གནས་སྟོན་འཕེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུར་བྱས་པའི་རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་དེ་ནི་གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཀྱང་རིག་བྱེད་ལྟར་ཀུན་སློང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མིན་པའི་གཟུགས་སུ་བརྗོད་དེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པར་སྟོན་པའོ།

藏文翻译
这些境界存在于哪些界中呢？欲界中有一切境界，而色界中除了香、味、饥、渴之外的其他境界都存在。虽然没有损害性的冷，但有益性的冷存在，对于这种说法，阿阇黎认为：仅由禅定而有益，又何必假立为冷呢？
境界产生识的方式：前四境有时产生一个，有时产生多个识，这取决于是否有分别。触境当果触种类不同时可以产生多个识，但四大种与一个果触共五种产生一个识。有些人说，当身体多个部位感知时，所有触都能产生识。若有疑问：如果一个身根能感知多个对境，那么五识岂不成为共相的对境者？虽然它们成为物质共相的对境者，但也不能说根识能测量共相，因为物质的共相已成立为处的自相。
关于根产生识的方式，前四根通过部分或整体两种方式产生识，而身根则不是通过整体产生，因为如果是这样，火焰地狱的众生由于整个身体感知火，身体就会毁坏，但这不一定，因为业力使之不会毁坏。
如果舌根和身根同时与对境接触，哪种识先生起？与强度较大的对境相应的识先生起，若强度相等，则因为有进食的欲望，舌识先生起。
说无表色
第三，解说无表色分为两部分：正说和解说其因大种。
正说
首先，"散乱"一词表示与自己的发起心不同，比如虽然善无表的发起心是善的，但它也会随着与之不同的心而持续，直到生起能舍弃它的因素为止。这表明它与王子所说的"仅表"或广说的"身表"不同。
此外，它也随着无心等至（无想定和灭尽定）的相续而延续，因为定中的无表只能与自己的发起心同时存在，这使它区别于心和心所。"又"字表示它也随顺非散乱心而延续，这表明它与心不相违。
无记心因力量微弱而不能发起，所以无表必定是善或不善，这排除了眼等。"相续"一词表示如果没有舍弃因素，它就会不间断地持续，即使在散乱等状态中也不中断。这使它区别于仅表和语表。
戒体的得虽然在有心无心两种状态下都存在，且与善不善相续相关，但为了区分无表与此，说明无表是以大种为所依，以生住增长的方式作为因，虽然它具有色法和作用的本性，但不像表色那样向他人表示发起心，所以称为无表色，这是阿阇黎的见解。


 །འདིར་བརྗོད་ཅེས་པའི་རང་འགྲེལ་ལས། སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་དོན་གང་སྤེལ་གྱིས། སྟོན་པའི་གསུང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། འགྲེལ་པ་མདོ་དང་མཐུན་པ་ལས། སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བྲིས་སྣང་བས་བརྟག་དགོས་སོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས། འགྲེལ་པ་རྒྱལ་སྲས་མ། འདི་ལ་མ་ཚང་བསྟན་བཅོས་འགལ། །ཉམས་དང་དེ་མིན་དེ་ཉིད་ཐལ། །ཡང་སྒྲ་ལྷག་བརྗོད་ཁྱད་པར་དུ། །བྱ་བ་ཁྱད་པར་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་བཀོད་མ་ཐག་པའི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པར་སྣང་སྟེ། འོ་ན་རིག་མིན་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་མ་ཚང་པར་ཐལ། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་གྱི་དོན་ཅན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། དེ་རྗེས་འབྲེལ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདོད་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ལོ། །མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། རིག་མིན་
2-61b
མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡིན་པ་ཉམས་པར་བྱས་པར་ཐལ། གཟུགས་དེ་དག་གཡེངས་དང་སེམས་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཐ་མ་གཉིས་ནི་སེམས་རྗེས་འབྲེང་འབྲང་། །ཞེས་སོ། །ཡང་མ་གཡེངས་སེམས་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྲེལ་བས་མི་ལྟོའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དགེ་མི་དགེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་རིག་མིན་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཅན། རིག་མིན་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ། མ་གཡེངས་སེམས་བཅས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྒྲ་ལྷག་པར་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་ཐལ། གཡེངས་དང་ཞེས་པའི་དང་གི་སྒྲ་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཟིན་པས་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་པས་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དག་ལྷག་མར་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་གསལ་བར་མ་བྱས་པར་ཐལ། སེམས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་རྗེས་འགྲོ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བཀར་བའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་གཟུགས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཀླན་ཀ་དེ་དག་མི་འཇུག་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡང་རྒྱུན་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་བལྟོས་ནས་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོར་སོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འབབ་ཆུའི་དང་པོར་འབྱུང་བའི་ཆུ་སྣ་ལ་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་མ་ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཅན་གྱི་རྫས་ཉིད་དུ་སྟོན་པས་མ་ཚང་བའི་སྒྲ་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ། །དེས་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དེ་རྒྱུན་ཅན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བྱེ་སྨྲ་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མིན་པ་དེ་གཡེངས་དང་སེམས་མེད་ཀྱི་ཚེ་མེད་ཀྱང་། རིག་
2-62a
བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཇི་ལྟར་ལྡན་ན། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་ལྡན་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ། འདོད་པའི་དགེ་བའི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་དེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་གྱི་དེ་ལས་ཁམས་གོང་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་དང་། གང་སྤེལ་ལས། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

藏文翻译
《自释》中关于"此处所说"的解释是："这表明是阿阇黎的话语"，圆晓对此解释道："认为这不是佛陀的教言"。而在《契合经的注释》中却写着："表明不是阿阇黎的话语"，所以这需要考察。
在此，阿阇黎杜藏以《王子释》提出："此中缺乏，违背论典，损减，非彼，即彼过失，'又'字多余，未能特别区分所应区分的特点。"他似乎是对前面所述的无表色的定义提出批评：你所提出的无表色的定义在无表色的第一刹那不完整，因为"相续"是指连续的意思。又，无表色不成立为实体，因为它的相续在实体上并不存在。若承认，则与论典相违。
又，等持地的静虑和无漏无表色为有法，应该是因为不是无表色而失去无表色的性质，因为这些色不是随顺散乱和无心的无表色，这是成立的，如论中所说："后二者是随心而转。"若说因为在非散乱有心的情况下有联系所以无过，那么善不善表色为有法，应该成为无表色，因为它与非散乱有心相关联的缘故。
又，"又"字是多余的，因为"散乱"中的"与"字已经包含了所有有心的情况，所以"无心"前的"又"字所要包含的内容已无剩余。在应当特别区分无心的情况时，你没有明确说明无表色如何特别运行，因为你没有针对无心的情况特别指明善无表的随行。不仅如此，还有无著所说的"色"这一应当区分的法也未被区分的过失。
这些诘难不成立，因为第一刹那也是相续的性质，因为它相对于自己时间的后刹那而言，已经成为相关联的相续的本质，就像流水最初出现的水头也被称为"流"一样，所以没有不周遍的过失。因此，表明它是相续性的实体，所以也没有定义不完整的过失。
所以没有与论典相违的过失，因为相续性实体存在是有部自己的宗义。等持的无表虽然在散乱和无心时不存在，但不会成为表色，因为无表色通过等持与非等持的区别而具有的缘故。如何具有呢？欲界所依的别解脱戒持有者在进入散乱和无心二等至时，欲界善无表色相续，但这不意味着它也相续于上界等处，《自释》中说："'无心的又'是指无想和灭尽二等至也是。"圆晓说："因为无想者没有无表，所以无心只是指二等至，这就是所要表明的。"
;


 །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་པས། ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། །སེམས་མེད་གཉིད་དང་བརྒྱལ་མ་གཏོགས། །ཞེས་དང་། སའི་དངོས་གཞིར་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སྨྱོ་བ་དང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་གྲུབ་མཐའ་ངན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པའི་དུས་ཏེ་སེམས་མེད་བདུན་ཙམ་བཤད་པའི་བྱེ་སྨྲས་ནི། གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་དུ་མི་འདོད་ཅིང་། སྨྱོ་སོགས་ནི་སེམས་མེད་བརྟགས་པ་བ་ཡིན་ལ་ལྷག་མེད་ན་ནི་སྡོམ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དཔྱད་མི་དགོས་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་སེམས་མེད་ཡིན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའང་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། གཟུགས་མེད་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་ཀྱང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟག་མེད་ནི། བསམ་གཏན་
2-62b
ཁྱད་པར་འདུ་ཤེས་མེད། །སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་ནའང་། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སྡོམ་པ་གསུམ་གང་གི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལའང་མ་བཀག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་སེམས་ཅན། །རྙེད་པས་བདུན་ཡོད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་ཅེས་པའང་དེར་ཡོད་ཀྱི་འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའོ། །དགེ་མི་དགེའི་རིག་བྱེད་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མི་ཐལ་ཏེ། རིག་བྱེད་ལ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡོད་པས་དགེ་དང་མི་དགེ་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཡང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རིག་བྱེད་འགག་ཀྱང་མི་འགག་པས་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ལ། རིག་བྱེད་ནི་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་སྒྲ་ལྷག་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་དང་། སེམས་བཅས་མ་གཡེངས་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་གཉིས་ལ་རིག་མིན་ཡོད་པར་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། གསུམ་པ་ལ་ཡང་སྒྲས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པའི་སྐབས་སུ་རིག་མིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་དགོས་པ་ལས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གྱི་ནར་ཟད་དེ། མཚན་ཉིད་འདི་རིག་མིན་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། བྱེ་བྲག་གི་རིག་མིན་ཁ་ཅིག་ལ་མ་ཁྱབ་པ་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་སྟོན་དགོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིན་ན་ཁྱོད་རང་གིས་ཀྱང་རྣམ་རིག་མིན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞག་པ་ན་སེམས་མེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་ཐལ་བ་ཉིད་སྦྱར་སྣང་སྟེ། བྱས་པ་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི། །སེམས་ལའང་སེམས་མེད་པ་ལ་གང་། །ལུང་བསྟན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་འདོད། །ཅེས་དེར་ཡང་སེམས་མེད་ལ་རིག་མིན་
2-63a
རྗེས་འགྲོར་དམིགས་ཀྱིས་མ་བཀར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་ལ་དགེ་བའི་རིག་མིན་སྲིད་པ་ནི་གནས་བཞི་པར་སྟོན་ལ། གང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འོག་ཏུ། ཐོགས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་ཆོས་ཁམས་རིག་མིན་ཐོགས་མེད་དུ་འགྲུབ་བོ། །དཔལ་ཟི་ལུང་པ་ན་རེ། བསམ་ཟག་གི་སྡོམ་པ་ལ་རྣམ་རིག་མིན་པས་ཁྱབ་པ་བརྟག་དགོས་ཤིང་། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའང་བརྟག་དགོས་ཏེ། དང་པོ་ནི། མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེགས་པ་སྟེ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱིའང་དེ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཅི་སྟེ་ཁས་མི་ལེན་ཅེས་དང་། གཉིས་པ་ནི། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོད་ན་གཟུགས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་རིག་མིན་དེ་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་སྨྲའོ།

藏文翻译
如此说明。唯识宗说："意识和心识的产生，常时无想定与，二种等至和，无心睡眠昏迷除。"又，《瑜伽师地论》本地分中说了无余涅槃界、疯狂、心乱、被恶见解颠倒妄想之时等七种无心状态，而有部不承认睡眠和昏迷为无心，认为疯狂等是假立的无心，而在无余涅槃中由于戒体随行所以不需要考察。果无想有情虽是无心，但在无想有情中既没有静虑戒也没有无漏戒，既然没有这些，又怎么会有别解脱戒呢？无色界虽无静虑戒，但有无漏戒的得，如所说："无漏在，静虑差别无想有情，除外在无色界中也有。"
未特别指明三种戒任何一种的身语七种善的得，在无想有情中也未被禁止，如所说："无色无想有情，由得有七。"其中"无色"一词是指在彼处的圣者而言，这是顺便提及的。
善不善表色不会成为无表色，因为表色中有无记的，所以不仅限于善和不善。又，无表色即使在表色灭后也不灭，所以是最极相续的，而表色不是最极相续的。"又"字也不是多余的，因为无表色所依的补特伽罗有三种：散乱者、无心者和有心非散乱者，直接说明前两种具有无表后，用"又"字表明第三种也有。
关于在无心的情况下应特别区分无表色如何随行却未做区分的批评，仅仅是杞人忧天，因为这是在解释无表色的一般定义的场合，所以不需要通过特别指明来覆盖某些特殊无表色不周遍的情况。否则，你自己在建立无表色的定义时也未特别区分无心的情况，如你所说："不同于造作，在心及无心中，无记无障碍色，此即是无表。"这里也未特别指明无心中无表色如何随行。
因此，也不存在应当特别区分而未特别区分的过失，因为无心中可能有善无表在第四住处中说明，而"无障碍"一语在后文"有障碍色十种"的确定中已经确立了法界无表是无障碍的。
吉祥自隆巴说："需要考察静虑和无漏戒是否都是无表色，以及别解脱戒是否既有表色也有无表色。第一点，《俱舍》根本论和注释中说：'意之律仪善'等，既然说明了意的律仪，为何不承认静虑和无漏戒中也有断除它的律仪？第二点，若别解脱戒中有表色，因为色法是异熟生的无记，那么别解脱戒中的无表色就不是善法了。"


 །བརྟག་པ་འདི་དག་ལས་བརྟག་པ་དང་པོ་ནི་མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཀྱིས་གཞན་ལྡན་འགར་ཡང་མ་བཅད་པས་བརྟག་པའི་གཞི་མེད་ལ། ཡོད་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ལོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་ནི་བྱེ་སྨྲ་དག་གིས་སྔོན་ཉིད་ནས་དཔྱད་པས་དག་ཟིན་པས་ཁྱེད་ཅག་ངལ་བར་བགྱིས་པ་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འབྲས་བུའི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དང་། འཕགས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྡོམ་པ་ལ་རིག་མིན་མི་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཅད་ནས་ལྡན་པར་བསྟན་པས་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྤོང་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཞན་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་འགར་ཡང་མ་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེར་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་སུ་ཞིག་གི་ངོར་སྒྲུབ། ཡང་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཤད་པ་ཙམ་གྱིས་བསམ་ཟག་ལ་དེ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་
2-63b
བྱེད་དུ་སྦྲེལ་ན། བསམ་ཟག་ན་རིག་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་སྡོམ་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ། མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ་ལུས་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་ལས་དགེ་མི་དགེ་ཡོད་པ་ནི། བསམ་པའི་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལུས་ངག་གི་ལས་དགེ་མི་དགེ་དེ་ལ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ཅེས་གཉིས་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་བསྟན་ནས་རིག་མིན་ལ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མེད་པས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་དོགས་པ་སེལ་མི་དགོས་ལ། རིག་བྱེད་ཀྱི་དབྱིབས་གཟུགས་གསར་པ་དེ་ལུས་ངག་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་སྔ་མ་དང་འཁྲུལ་གཞི་ཆེ་བས་དེ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་དོགས་ནས། འོ་ན་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དགེ་མི་དགེ་དེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་ངག་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། ལུས་རྣམ་རིག་བྱེད་དབྱིབས་སུ་འདོད། །ངག་རྣམ་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ལས་ལྟ་བུ་དགེ་མི་དགེའི་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཁ་དོག་ལས་ཐ་དད་པའི་དབྱིབས་གསར་པ་རྫས་གྲུབ་ཅིག་སྤྱི་བོ་ནས་རྐང་པའི་བར་ཡོད་ལ། དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་གསེབ་ཏུ་ཆུད་ཀྱང་རིག་བྱེད་འོད་ལྟར་དང་བས་ལུས་བོངས་ཆེ་བ་དང་ལྕི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནགས་ལ་མེ་ཞུགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཉིད་འདོད་དོ། །ཟི་ལུང་པས་ནགས་ལ་མེ་ཤོར་བའི་དཔེས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་ལས་རྫས་གཞན་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡོད་ན་ལུས་རྫས་གཞན་གཉིས་སུ་ཐལ་ལོ། །ཞེས་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་ཟ་བའི་རས་གཅོད་བྱེད་མོད། ནགས་ལ་མེ་ཞུགས་པའི་མེའི་རྫས་ནགས་ཀྱི་རྫས་ཡིན་ན་བསྲེག་བྱ་སྲེག་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་བས་
2-64a
ནགས་ལས་གཞན་པའི་མེ་མེད་པར་སུ་ཞིག་གིས་རྟོགས། དཔེ་མ་གོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་བྱེད་ཀྱི་དབྱིབས་གཟུགས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ལས་རྫས་གཞན་དུ་མེད་པ་ཁྱོད་རང་གིས་མོས་པ་ཙམ་ལས་ཅི་ལྟར་འགྲུབ། དགེ་མི་དགེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དབྱིབས་རྫས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་ཁས་བླངས་པས་ལུས་རྫས་གཉིས་སུ་འགྱུར་དགོས་ན་རྒྱས་བྱུང་གི་རྒྱུའི་འབྱུང་བས་ལུས་རྒྱས་པའི་ཆེད་དུ་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་ནའང་། ལུས་རྫས་གཞན་གཉིས་སུ་ཁྱོད་རང་ལའང་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲས་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེའི་ལས་རྫས་གསར་པ་བ་ཁས་ལེན་པ་ལ། གནས་མ་བུ་པས། ཡུལ་གཞན་ན་ཡོད་པའི་རིག་བྱེད་དེ་མ་ཉམས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རྫས་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེ་བྱེ་སྨྲས་འགོག་པ་ནི། འགྲོ་མིན་གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི། །སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་འཇིག་ཕྱིར་རོ།

藏文翻译
这些考察中，第一种考察是通过非遍简别，没有排除其他具有者，所以没有考察的基础，如果有，则过于荒谬。第二种考察，有部已经从很早以前就考察清楚了，所以你们所做的一切努力都成了无意义的事情。
第一点，果静虑地的有情和圣者，就色法方面的戒体而言，已排除无表色不具有而证明具有，所以并未排除在他们的意根相续中具有断心戒体，既然如此，意戒的存在是为谁而证明？又，如果仅凭《俱舍》根本论和注释中解说意戒就作为静虑戒和无漏戒具有意戒的证明依据，那么静虑戒和无漏戒中也应有成为表业的戒色，因为《俱舍》根本论和注释中也很好地解释了身语戒。
第二点，身语表业成为善不善业，由意业存在而成立，如论中所说："由彼生身与语业。"那么，身语的善不善业有什么区分呢？论中说："彼等表与无表业。

 །ཞེས་བརྗོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་རིག་བྱེད་ཀྱི་དབྱིབས་རྫས་གྲུབ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི། གཉིས་བཟུང་འགྱུར་ཏེ་རྡུལ་ལ་མེད། །ཅེས་རིག་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དབྱིག་གཉེན་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་འདིར་རིགས་པས་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པས་ཁྱེད་ཅག་ནོར་བུ་ལས་ཕུད་པའི་ཤུན་པ་ལ་ནོར་བུ་འཚོལ་བའི་དཔྱད་པ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་ཏམ། ཡང་ཁྱེད་ཅག་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དགེ་མི་དགེ་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེའི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དགེ་མི་དགེའི་དབྱིབས་དེ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་རྫས་ཆ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་ནི། འོ་ན་རྣམ་རིག་མིན་པའི་སྡོམ་པའང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་ཐལ། དེ་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཁ་དོག་གི་རྫས་ཆ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་
2-64b
པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་གཟུགས་ཅན་བདུན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་རིག་བྱེད་དེ་དབྱིབས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་དེའོ་ཞེ་ན་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དེ་ཁྱེད་ཅག་དགེ་བ་གཏན་མིན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་མིན་ནམ། ཐུགས་དྲན་རྣལ་དུ་ཞོག་ཁྱབ་པ་མེད་ན་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན། འདོད་ན་སྨྱོན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ག་ལ་རྩོད། །ངག་དོན་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ལ། ལུས་ངག་གི་སྒྲ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སུ་མི་སྟོན་པ་ནི་བྱེ་སྨྲ་དག་གི་གཏིང་ཚུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྟོན་པའི་གསུང་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཅན་གྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ཉི་འོག་པ་རྣམས་དེའི་རྒྱུའི་ལས་དེ་དག་ལས་རྣམ་སྨིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྱུང་བ་གྲུབ། དེ་ལས་གསུང་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་གྲུབ་པས་བརྒྱུད་པ་གསུམ་པ་དང་། ཁ་ཆེ་བ་ནི་ལས་ལས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་རྒྱས་བྱུང་དང་། དེ་ལས་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་གསུང་དབྱངས་འབྱུང་བས་བརྒྱུད་པ་ལྔ་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་ལ། སྒྲའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལའང་དེ་ལྟར་སྦྱར་དགོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེས་ན་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེའང་སྒྲ་ཉིད་དུ་སྟོན་པས་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་པར་ཡང་གྲུབ་སྟེ། ངག་རྣམ་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ། །ཞེས་དང་། སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་དག་གི་འདི་འཐད་ཀྱི་འཁྲུལ་བཤད་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་གནད་འདི་ལྟ་བུ་བློ་ཡུལ་དུ་མ་ཤར་བའི་གྲོག་སྐམ་གྱིས་ཉ་རྒྱ་འཐག་པ་ལྟར་ཟད་དོ།

藏文翻译
如此说明，经部对表色形状实有提出批评："两种执取转，微尘中不存。"关于成为表色的律仪和不律仪的业的安立，大师世亲阿阇黎已经在此论中以理论很好地确立了，难道你们不是如同在宝石已被剥除的外壳中寻找宝石那样进行考察吗？
如果你们认为身语的善不善表业被其异熟身所包含，因为其身语的善不善表业的形状是从表色颜色的实体部分之前而生，那么无表律仪也应成为异熟生的无记，因为它是从身语表色颜色的实体部分之前而生。若不承认，如论中所说："正受的戒律依赖于表色，所以色法七业道必定有表色和无表色两者。"
如果说，那表色是形状表色的善业，难道你们不是在证明色表不是善法的场合吗？请仔细思考，如果不周遍则成周遍，若承认，则岂能与疯子一起争论？
要点是，以异熟大种为因，而身语的声色善业不是异熟生，这是有部深刻的宗义。如，佛陀具有梵音的表业善业，下方派说那是从其因业中产生了异熟性的大种，由此产生了梵音，这是第三重间接；而迦湿弥罗派说，从业产生异熟生大种，从中产生等流，从中产生同类所生，从中产生梵音，这是第五重间接。如同声表善业是这样产生的，色表的善业和不善业也应当这样运用，因此。
所以，语表的善不善也显示为声音本身，证明不是从异熟生，如论中说："语之表业是语声"，又说："声非异熟所生"。因此，前述那些看似合理的错误解释，都是因为没有在心中明白这样的要点，如同干涸的沟渠想要捕鱼一样徒劳。


 །མདོར་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ལུས་ངག་
2-65a
གི་དགེ་མི་དགེ་ནི་བྱེ་སྨྲ་ཁོ་ནས་འདོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ་པ་དང་ཐེག་ཆེན་པས་ནི་དེ་མི་འདོད་དེ། བྱེ་སྨྲས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གནས་བཞི་པར་ལུས་ངག་གི་ལས་དགེ་མི་དགེ་བཤད་མ་ཐག་པའི་གཞུང་དོགས་གཅོད་དང་བཅས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་རང་བཞིན་ནི་ལས་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་དུས་སུའང་སེམས་པ་ཉིད་ལས་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དགེ་མི་དགེར་གྱུར་ན་ལུས་ངག་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བར་སྣང་ཡང་དོན་དགེ་བ་དང་སྡིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་དེ་རྒྱུ་དང་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ངག་ལས་སུ་གསུངས་པ་ནི་སེམས་པ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལས་སུ་བཏགས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་དུའང་སེམས་པ་ཉིད་ལས་སུ་འདོད་ལ། ཐེག་པ་གོང་མ་ཐམས་ཅད་པ་ནི་ལུས་ངག་གི་བེམས་པོའི་ཆ་ནི་བདེ་སྡུག་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེར་གཏན་མི་བཞེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱེད་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ངག་གི་དགེ་མི་དགེ་མཚན་ཉིད་པ་ཁས་ལེན་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཐལ། མདོ་སྡེ་པ་ཡན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཁས་མི་ལེན་པ་དེ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་གསལ་ཞིང་། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱེད་རང་གི་རྩལ་བཤད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་ལུས་ངག་གི་དགེ་མི་དགེ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ་བཞག་ཏུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཡེ་མེད་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དབྱེ་གཞིར་བཞག་ནས་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་དབྱེ་བར་བྱས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་དབྱེ་བ་དབྱེ་གཞི་དང་བཅས་པ་མཚན་གཞིར་བཞག་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་
2-65b
པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་ལས་ལམ་དངོས་གསུམ་ལ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་དེ་གསུམ་ཚང་གི། སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ལས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་ཚང་གི་གཞན་གཉིས་མ་ཚང་ངོ་ཞེས་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྙོན་པར་བྱར་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོ་ཐར་དང་བྱ་བའི་ལམ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་པོ་དག་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་ཡིན་གྱི་ལས་ལམ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག །སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་རིག་བྱེད་ཡིན་དུ་ཆུག །སོ་སོར་ཐར་པ་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི་སྡོམ་པར་མ་བསྟན་ཏོ།

藏文翻译
总之，我们认为身语的善不善只有有部才承认，而经部和大乘则不承认。有部基于此观点，在第四品中刚刚解释了身语善不善业并附带解决了疑问。经部认为身语的自性不是业，而是在这些行动发生时，思心所本身是业。当思成为善或不善时，虽然身语显现为善行或不善行，但实际上它们是成为善或罪恶的。所说的思业和意业两者，是基于因和时的发动而言的，而说身语是业，是因为它们使思圆满而假立为业，但在一切情况下都认为思本身是业。上乘一切宗派则认为身语的无情部分绝不被承认为能产生乐苦果报的善或不善法。
因此，将有如下过失：应该没有任何承认身语善不善为真实性质的佛教宗派，因为经部以上的宗派都不这样承认，这在所有论典中都很清楚，而你自己也强调有部不这样认为。因与遍皆成立。若承认，则身语善不善在佛教宗派中将无法安立。
如果别解脱戒完全没有表色，那么将别解脱戒的第一刹那作为分类基础，再分为表色与非表色，以这种分类及其基础作为所表，并对其定义作三种区分：别解脱、别解脱戒和别解脱业道三者，第一刹那时这三者都具足，而后刹那只具有别解脱戒，其他两个不具足，这是《俱舍》根本论和注释中所说的，谁也不能否认。如论中所说："初表无表为，别解脱及业道。"别解脱戒的初始表色和无表色称为"别解脱"，因为通过它能从罪恶中别别解脱，即断除的意思。也称为"别解脱戒"，因为约束身语；也称为"业道"。第二刹那以后只是别解脱戒，而不是别解脱，是相续但不是实际业道，这是因为论中明确如是说。
对此，有人说："就算第一刹那是表色，论中只说它是别解脱，并未说它是戒。"
;


 །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གིས་ནི་དམུས་ལོང་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པ་ན་ཅི་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་ལ་ངས་ཅི་བྱར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཐབས་མེད་ལ། གཞན་དུ་ན། ཇི་སྐད་དུ། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་པོ་དག་ནི་སོ་སོ་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེས་བླངས་པའི་སྡོམ་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་དེ་གཉིས་ཀའང་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་ཡོད་པའི་དང་པོ་སོ་ཐར་དུ་བསྟན་ནས། འོ་ན་དེ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་ཆེས་བླུན་པས་སྡོམ་པ་མིན་པར་དོགས་པ་ལ། དེ་སོ་ཐར་ཡིན་པར་མ་ཟད་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པའང་ཡིན་ཅེས་ཀྱང་སྒྲ་ངེས་བཟུང་དུ་སྦྱར་བ་ལས། གཞན་ཡང་སྒྲ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། ཇི་སྐད་དུ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་
2-66a
ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁོ་བོས་ཞིབ་བསེད་དུ་སྨྲས་ཟིན་པས་ཕྱིན་ཆད་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་བཟློག་པར་གྱིས་ཤིག །
说其因大种
གཉིས་པ་ལ། འབྱུང་བའི་དབྱེ་བ། བྱེད་ལས། མཚན་ཉིད། དོགས་གཅོད་དོ། །
大种差别
དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་དང་། རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་པའི་འབྱུང་བ་དག་གང་ཞེ་ན། ལན་ནི་ས་ཁམས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཁམས་རྣམས་སོ། །དེའང་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མི་འབྱུང་མ་མྱོང་བའམ། འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྣམས་རང་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་ཆེ་བའང་རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བས་ཆེན་པོ་སྟེ། འགྲེལ་པ་ལས། ཡང་ན་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དག་གི་ཕུང་པོ་དེ་དག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དག་ལ་དེ་རྣམས་ཆེན་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའམ། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གསལ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། གོང་མ་བས། ཡོད་པ་རྒྱ་ཆེ། བརྟེན་པ་གཏོས་ཆེ། གནས་པ་ཐ་གྲུ་ཆེ་བས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁམས་ནི་དྷཱ་ཏུ་ཞེས་པ་དྷཱ་རའི་སྒྲ་ལས་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ལེན་པའམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ཁམས་སོ། །
大种所作
གཉིས་པ་ནི། ཐུན་མོང་གི་ལས་ལྔ་ཡིན་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི། སའི་ལས་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཐུར་དུ་མི་ལྟུང་བར་འཛིན་པ་དང་། ལ་སྩོགས་པ་སྟེ་ཆུས་མི་འགྱེས་པར་སྡུད་པ་དང་། མེས་མ་རུལ་བས་མྱགས་པར་སྨིན་པ་དང་། རླུང་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དག་ལས་སུ་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞི་གར་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། བྱེ་སྨྲས། ས་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རེ་རེ་ལའང་མེ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞི་བཞི་པར་འདོད་དེ། རྡོ་བ་ལྟ་བུ་སྲ་བ་ས་ལའང་སྡུད་པ་དང་སྨིན་པ་དང་བསྐྱོད་པ་རྣམས་མཐོང་བས་ཆུ་མེ་
2-66b
རླུང་གསུམ་ཡོད་པར་དཔག་ལ། ཆུ་ལའང་གྲུ་འདེགས་པ་དང་། དྲོ་བ་ཉིད་དང་། གཡོ་བའི་ལས་མཐོང་བས་ས་མེ་རླུང་རྣམས་ཡོད་ལ། མེ་ལ་ཡང་བརྟན་པ་དང་གོང་བུར་འདུག་པ་དང་། གཡོ་བ་རྣམས་མཐོང་བས་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་རྣམས་ཡོད་ལ། རླུང་ལ་ཡང་འདེགས་པ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་རེག་མཐོང་བས་ས་ཆུ་མེ་རྣམས་ཡོད་པར་འཇོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པས་ས་ལྟ་བུ་ལ་ཆུ་སོགས་གང་སྣང་བའི་ཆ་ནི་མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་ལ། མི་སྣང་བ་ནི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ།

藏文翻译
如此说法的这些人，犹如向盲人展示太阳轮，他们什么也看不见，我对此无能为力。否则，如论中所说："正受戒的表色与无表色初者称为别解脱，"这明确指出所受的戒体既有表色也有无表色，并且这两者都有前后多个刹那，而初刹那被称为别解脱，那么对此，按照前面观点过于愚蠢的人怀疑它不是戒体，对此，论中不仅说它是别解脱，还用"亦"字表明它也是别解脱戒，如果不是这样，那么加"亦"字就毫无意义了，正如论中所说："亦称为别解脱戒，"因此我已详细说明，今后请停止邪说。
说其因大种
第二部分分为：大种差别、所作、性质和解疑。
大种差别
首先，"以诸大种为因"和"十一触"中所说的大种是什么呢？答案是：地界、水界、火界和风界。这些从无始以来未曾不生，或者说它们使果色以自相生起，所以称为"大种"，它们作为果色的因是大的，因为在自己的作用上占主要部分，所以称为"大"。如注释中所说："或者，地、水、火、风的聚合体在作用上占主要部分，因此它们安立为'大'"，即聚集积累的集合体上，坚硬等或持取等作用明显且占主要部分的缘故。上部师说："存在广大、所依体积大、安住空间大，因此称为大。"界（khams）是梵文dhātu（dhāra的词根），因为它取得果色或持有自己的性质，所以称为"界"。
大种所作
第二，共同作用有五种，而不共同的作用是：地的作用是使果色不向下坠而持住，等等，水的作用是使不分散而聚集，火的作用是使不腐坏而成熟，风的作用是使逐渐增长。
如果有疑问：每一个地等大种中是否都具有全部四大种？有部认为，在地等每一大种中，通过推理火等的作用，都认为每一大种中都有四大种。例如，像石头这样坚硬的地中也能见到聚集、成熟和动摇的作用，因此推断有水、火、风三种；在水中也能见到托起船只、温暖和流动的作用，因此有地、火、风；在火中也能见到稳固、成团和动摇的作用，因此有地、水、风；在风中也能见到托举、寒冷和热触的作用，因此安立有地、水、火。
经部则认为，以地为例，水等能明显看到的部分是显现存在的，而不明显的部分则以种子或潜能的方式存在。
;


 །འོ་ན་འབྱུང་བ་ནི་བཞིར་གྲངས་ངེས་ཏེ། ས་མེད་ན་འབྲས་བུ་རྣམས་ཐུར་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བས་འཛིན་པས་ས་དང་། ཆུ་མེད་ན་ཐལ་བ་སྐམ་པོ་ལྟར་ཡལ་བར་འགྱུར་བས་སྡུད་པས་ཆུ་དང་། མེ་མེད་ན་དབྱར་ཀ་ཤ་ཡི་གོང་བུ་ལྟར་རུལ་བར་འགྱུར་བས་སྨིན་པས་མེ་དང་། རླུང་མེད་ན་རྡོ་ཡི་འོག་གི་མྱུ་གུ་ལྟར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བས་འབྲས་གཟུགས་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི་པོ་འདི་ལས་ཉུང་ན་མི་ནུས་ཤིང་། མང་ན་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་གོ་མ་ཕྱེ་ན་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བས་ནམ་མཁས་ཀྱང་འབྲས་གཟུགས་འབྱུང་བའི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་གཞན་དུ་སོང་ནས་གོ་ཕྱེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གོ་མ་བཀག་ཙམ་གྱི་ཕྱིར། འབྲས་གཟུགས་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་ལོ། །
大种定义
(གསུམ་)པ་ནི། སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །ས་ནི་སྲ་ཞིང་འཐས་པ་དང་། ཆུ་ནི་གཤེར་ཞིང་བརླན་པ་དང་། མེ་ནི་ཚ་ཞིང་སྲེག་པའམ་དྲོ་བ་ཉིད་དང་། རླུང་ནི་རྒྱུན་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་གཡོ་བ་རྣམས་སོ། །བོད་ཁ་ཅིག་གཡོ་བ། སེམས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་ལ། ཡང་བ་འབྲས་བུའི་རེག་བྱ་ལ་ཡང་ཡོད་པས་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཟེར་ཡང་། སེམས་པ་གཡོ་བ་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་འཁྲིད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྒྲ་མཚུངས་ཙམ་གྱིས་དོན་མི་མཚུངས་སོ། །
བཞི་
2-67a
པ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད། །དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཚེ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ལས། སྲ་བ་རེག་བྱ་ལ་སའི་ཁམས་སུ་འདོད་དོ། །ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་བརྗོད་ལ། རླུང་གི་ཚོགས་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་སྐབས་འགར་ཁམས་གཡོ་བའི་རེག་བྱ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་རླུང་གིས་རེག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། སྐབས་འགར་ས་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་རླུང་དུ་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་པར་བརྗོད་པའང་ཡིན་ནོ། །
安立界及处分
གསུམ་པ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་ཚུལ་ནི། དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །སློབ་དཔོན་ནི་ཚིག་ཟོར་ཡང་བ་ལ་མཁས་ཤིང་གཞུང་ཚིག་ཚེགས་ཆུང་བར་མཛད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྟོན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་པའི་ངེས་བཟུང་གི་ཚིག་འདིས་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པར་བསྟན་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུར་འདོད་དོ། །
说受等三蕴界处
གཉིས་པ་ཚོར་སོགས་གསུམ་གྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ་བཞི། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་བསྟན་པའོ། །
受
དང་པོ་ཚོར་བ་ནི། ཚོར་བ་མྱོང་བའོ། །མྱོང་བའོ་ཞེས་པའི་མྱོང་བ་ལ་ཁ་ཅིག་བདེན་གཉིས་ལས། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡང་ནི། །དགག་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ལ་བཟུང་བར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་མྱོང་བར་ཡང་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་བྲམ་ཟེས། སྒྲུབ་པ་མྱོང་ཉིད་སེལ་བ་ནི། །ལྡོག་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཅེས་རྟོག་མེད་སྒྲུབ་པའི་
2-67b
སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་ཡང་མྱོང་བར་བཤད་ཅིང་། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། རང་ཉིད་གསལ་བ་མྱོང་བ་སྟེ། །དོན་དང་འདྲ་བ་དམིགས་པ་ཡིན། །དེས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དམིགས་མྱོང་དག་ནི་ཐ་དད་ཡིན། །ཅེས་འཛིན་ཆའི་གསལ་བ་ཙམ་ལ་ཡང་མྱོང་བར་འཆད་པ་ལས། འདིར་ཐ་མ་བཟུང་སྟེ་ཕན་གནོད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟོས་ནས་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེའི་ཚེ་དམིགས་མྱོང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མི་སྲིད་པས་མྱོང་བ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་མྱོང་བའོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ།

藏文翻译
那么，大种确定为四种：若无地，果色将向下坠落，因持取而有地；若无水，将如干燥尘土般散失，因聚集而有水；若无火，将如夏季肉团般腐坏，因成熟而有火；若无风，将如石头下的嫩芽般不能生长，因为产生果色少于这四种则不能，多则不必要。又，若不开启空间则不能生长，所以虚空也为果色开启空间。对此回答：虚空并非移往它处而开启空间，仅仅是没有障碍而已，所以缺少能产生果色的大种作用。
大种定义
第(三)点，坚湿暖动等：地是坚实黏着的，水是湿润滋润的，火是热而能燃烧或具有暖性，风是相续不断地从一处移动到另一处。有些藏地学者说，"动"在思心所中也有，"轻"在果色的触中也有，所以说"轻而动"，但思的动是引导心趣向所缘的，仅仅是名称相同，意义并不相同。
第四点，论典中所说的地界等与世间所说的地等有何区别？在世间习惯用语中，称颜色形状为"地"。这样说时，果色是眼根的对象，而在论典中，认为坚硬触为地界。水火也是如此，即世间也是指颜色和形状，而风则有时即使在世间也是指界的动触，因为会说"风触碰了身体"。有时也像地一样认为颜色形状是风，这也是与论典不一致的说法。
安立界及处分
第三，界和处的安立方式：唯彼诸根境，许为处与十界。阿阇黎善于简练语言，使论文简洁，因此在此说明色蕴本身即是界和处：五根和五境唯彼等，这个限定词表明除了无表色之外，承认为十色处和十色界。
说受等三蕴界处
第二，解释受等三蕴界处，分四部分：受、想、行和法处法界的说明。
受
第一，受是"领受"。对于"领受"一词，有人引用《二谛论》："任何体验领受，皆不应被否定"，说心和心所在识中仅仅显现为所取的领受；婆罗门阿阇黎说："能证领受性，简别定反面"，解释无分别的能证方面的运作也是领受；法称尊者说："自性明了是领受，相似于境是所缘，故一切识之中，所缘领受各不同"，也将能取方面的单纯明了解释为领受。这里采取后者的观点，依据利害随行的方式明了地体验。这时，所缘和领受不可能是同一本体，所以领受以自力体验对象的本质和特点。有些人也说"所求的领受"。
;


 །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་གཞན་ལ་མྱོང་བ་མེད་ན་བེམས་པོར་འགྱུར་ལ། ཡོད་ན་ཚོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རང་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་བ་མེད་ལ་གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཡོད་པས་སྐྱོན་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་ལོ། །མདོར་ན་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེ་སྨྲ་ནི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་འདོད། །བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་གཅིག་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི་ཡུལ་ཉམས་མྱོང་ཚོར་བ་ཡིན་ན། དམིགས་པ་གཅིག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་དོ། །སེམས་ཙམ་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་དོ། །དབྱེ་བ་ནི་ངོ་བོས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། རྟེན་གྱིས་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་གོ ། ཅི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བྱུང་དག་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། གྲུབ་མཐའི་དབྱེ་བས་འདོད་པ་ཅི་རིགས་པར་སྣང་བ་ལས། སློབ་དཔོན་སྐལ་ལྡན་ཁྱད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། སེམས་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པར་བཞག་པའི་
2-68a
ཕྱིར། རྒྱན་ལས། སེམས་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྣང་བ་དང་། །དད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་འདོད། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་སྨྲའོ། །བཙུན་པ་ཤྲཱི་རཱ་ཛ་ན་རེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཕུང་པོ་ལོགས་སུ་བྱས་པས་རྫས་གཞན་ཡིན་ལ། སེམས་བྱུང་གཞན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །བཙུན་པ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛ་ན་རེ། དེ་གཉིས་དང་རེག་པ་དང་སེམས་པ་དང་བཞི་ནི་རྫས་གཞན་ཡིན་ལ། གཞན་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ལས་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་བའི་ལྔ་བཏགས་ཡོད་དང་། བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་བཅས་པའི་བདུན་ཅུ་རྫས་སུ་འདོད་ལ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རྫས་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་བཏགས་པར་འདོད་དེ་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་མི་འདོད་དོ།

藏文翻译
如此，如果其他识没有领受，就会成为无情物，而如果有领受，就会成为受，对此回答：没有以自力领受，但有以他力领受，因此远离两种过失。
总之，关于受的定义，有部认为是领受对境。有部的一派大德僧善认为，如果领受对境是受，那么与具有同一所缘的诸心所就没有区别，因此主张受的定义是领受触。经部则主张领受异熟。唯识宗则主张领受自性。
分类上，依本性分为乐等三种，依所依分为六受聚。
受等心所是否与心异体？各宗派有不同主张，胜解等阿阇黎等说：与心非异体实法，因为正是心在领受的状态下安立为受等。如《庄严论》所说："心显现为二相，如是贪等显现，及信等显相许，烦恼善法非有。"
尊者室利罗阇说："受和想别立为蕴，故是异体实法，其他心所则是心的状态。"
尊者库玛罗阇说："这两者（受想）以及触和思四者是异体实法，其余则是心的状态。"
毗婆沙师从《五蕴论》中说有五十一种心所，五种是假有，四十六种以及从《杂事》中所说的二十四种，共七十种是实有。按处分类，二十二种是实有，二十九种是假立，不认为是心的状态。


 །གྲུབ་མཐའ་དེ་དག་གང་བཟང་བ་བརྟགས་པ་ན། རིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་མི་ནུས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཁ་ཅིག །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཅིག་ཐ་དད་གང་ཡིན་སེམས་པ་ལུང་ལས་མི་བལྟོས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ངོ་བོ་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་བྱའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག །བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་སྨྲ་ལ། དེ་ལྟར་བརྗོད་པའང་འབྲེལ་མེད་པ་སྟེ། ལུང་དེ་མངོན་
2-68b
སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡུལ་མངོན་གྱུར་གྱི་ཆ་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པའི་ལུང་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་ན་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པའི་ལུང་དུ་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་རང་རིག་པས་མྱོང་བ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་སོང་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་ངེས་པར་མི་བྱེད་ལ། མངོན་སུམ་དེས་དྲངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཙམ་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པར་ངས་ངེས་པ་དང་། ཡང་སེམས་སེམས་བྱུང་དེ་དག་ལ་བྱས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་མི་རྟག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་སོ་སྐྱེ་ནང་གི་བློ་གྲོས་ཞན་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ཤིན་ལྐོག་ཏུ་སོང་བ་ལུང་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱེད་པའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུང་ཚད་མ་འདི་ནི་རྒྱུ་དགེ་མི་དགེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བར་དཔོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བ་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ལྟ་བུ་གང་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནི་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་དགོས་པ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། ཁྱད་པར་ཆ་ཤས་རྣམ་སྤངས་པ། །མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་བཟུང་བ་ལ། །ཁྱད་པར་གང་ལ་རྟོགས་པ་ཡི། །རྐྱེན་ཡོད་དེ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ལུང་ལ་ཡང་མཁས་པས་དཔྱད་ན་སངས་རྒྱས་པའི་ལུང་ལ་བསྟེན་པར་འོས་ཀྱི། མུ་སྟེགས་པའི་ལུང་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལུང་ཡང་གཞལ་བྱའི་དོན་ལ་བསླུ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མངོན་གྱུར་ལ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་པས་གསལ་བ་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཅི་ཆ་མེད་དང་། ཡན་ལག་གི་རྫས་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཁས་ལེན་ལ། གྲངས་ཅན་པས་ཚོར་བ་བེམས་པོར་ཁས་ལེན་པ་དང་། ལྐོག་གྱུར་ལ་རྗེས་དཔག་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་སྤྱོད་པ་པས་སྒྲ་རྟག་པ་
2-69a
དང་། རྒྱང་འཕེན་པས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལའང་ལུང་ཚད་མ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་ཚིག་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་ནི། གཅེར་བུ་པ་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་སྡིག་པ་ཁྲུས་ཀྱིས་འདག་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གངྒའི་སྒོ་དང་ཀུ་ཤ་འཁྱིལ། །བྱིས་པ་ཅན་དང་སྔོན་པོའི་རི། །ཀ་ནི་ཀ་ཡི་འཇུག་ངོགས་སུ། །ཁྲུས་བྱས་ཡོངས་འབྱུང་སྲིད་མ་ཡིན། །ཅེས་པས་སྡིག་པ་སེམས་ལ་ཡོད་ན་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུས་འཁྲུ་བར་སྨྲ་བ་དང་འགལ་ལ། ཁྲུས་ཀྱིས་འདག་ན་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལ་ཡོད་པར་འགལ་བས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་ཚད་མར་ཅི་སྟེ་འགྱུར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྡིག་པ་སྔགས་ཆུས་འདག་པར་མི་འདོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔགས་ཆུས་ལུས་ལ་རེག་པས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དང་། ཆུའི་རེག་བྱ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱུད་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ལ། ཆུས་དངོས་སུ་སྡིག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་འཁྲུ་བར་མི་འདོད་ཅིང་།

 །གྲུབ་མཐའ་དེ་དག་གང་བཟང་བ་བརྟགས་པ་ན། རིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་མི་ནུས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ཁ་ཅིག །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཅིག་ཐ་དད་གང་ཡིན་སེམས་པ་ལུང་ལས་མི་བལྟོས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ངོ་བོ་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་བྱའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག །བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་སྨྲ་ལ། དེ་ལྟར་བརྗོད་པའང་འབྲེལ་མེད་པ་སྟེ། ལུང་དེ་མངོན་
2-68b
སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡུལ་མངོན་གྱུར་གྱི་ཆ་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པའི་ལུང་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་ན་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པའི་ལུང་དུ་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་རང་རིག་པས་མྱོང་བ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་སོང་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་ངེས་པར་མི་བྱེད་ལ། མངོན་སུམ་དེས་དྲངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཙམ་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པར་ངས་ངེས་པ་དང་། ཡང་སེམས་སེམས་བྱུང་དེ་དག་ལ་བྱས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་མི་རྟག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་སོ་སྐྱེ་ནང་གི་བློ་གྲོས་ཞན་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ཤིན་ལྐོག་ཏུ་སོང་བ་ལུང་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱེད་པའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུང་ཚད་མ་འདི་ནི་རྒྱུ་དགེ་མི་དགེ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བར་དཔོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བ་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ལྟ་བུ་གང་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནི་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་དགོས་པ་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། ཁྱད་པར་ཆ་ཤས་རྣམ་སྤངས་པ། །མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་བཟུང་བ་ལ། །ཁྱད་པར་གང་ལ་རྟོགས་པ་ཡི། །རྐྱེན་ཡོད་དེ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ལུང་ལ་ཡང་མཁས་པས་དཔྱད་ན་སངས་རྒྱས་པའི་ལུང་ལ་བསྟེན་པར་འོས་ཀྱི། མུ་སྟེགས་པའི་ལུང་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལུང་ཡང་གཞལ་བྱའི་དོན་ལ་བསླུ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མངོན་གྱུར་ལ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་པས་གསལ་བ་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཅི་ཆ་མེད་དང་། ཡན་ལག་གི་རྫས་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཁས་ལེན་ལ། གྲངས་ཅན་པས་ཚོར་བ་བེམས་པོར་ཁས་ལེན་པ་དང་། ལྐོག་གྱུར་ལ་རྗེས་དཔག་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་སྤྱོད་པ་པས་སྒྲ་རྟག་པ་
2-69a
དང་། རྒྱང་འཕེན་པས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལའང་ལུང་ཚད་མ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་ཚིག་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བ་ནི། གཅེར་བུ་པ་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་སྡིག་པ་ཁྲུས་ཀྱིས་འདག་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གངྒའི་སྒོ་དང་ཀུ་ཤ་འཁྱིལ། །བྱིས་པ་ཅན་དང་སྔོན་པོའི་རི། །ཀ་ནི་ཀ་ཡི་འཇུག་ངོགས་སུ། །ཁྲུས་བྱས་ཡོངས་འབྱུང་སྲིད་མ་ཡིན། །ཅེས་པས་སྡིག་པ་སེམས་ལ་ཡོད་ན་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུས་འཁྲུ་བར་སྨྲ་བ་དང་འགལ་ལ། ཁྲུས་ཀྱིས་འདག་ན་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལ་ཡོད་པར་འགལ་བས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་ཚད་མར་ཅི་སྟེ་འགྱུར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྡིག་པ་སྔགས་ཆུས་འདག་པར་མི་འདོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔགས་ཆུས་ལུས་ལ་རེག་པས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དང་། ཆུའི་རེག་བྱ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱུད་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་སྤོང་བར་འདོད་ལ། ཆུས་དངོས་སུ་སྡིག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་འཁྲུ་བར་མི་འདོད་ཅིང་།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文翻译
当考察这些宗派中哪一个更为优良时，对于那些不是推理所能及的领域，由于推理无法完全确定，因此必须依据教义文献来了解宗派的要义。如此一来，有些人说："心与心所是一体还是相异，考察这一点不必依赖经典，因为心与心所的本质可通过自证亲身体验。与此同一本质的特殊法相也不是极为隐蔽而无法通过现量和比量认知的对象。正如所言：'对象本身的自性是一体，这自性通过现量可以认知，还有什么其他方面是诸量无法观察到的呢？'"
这种说法是不相关的，因为该引文是指现量度量对于显现对象的方面，不存在未见到的其他方面。但这并不意味着仅凭看见就能全面了解的教义，因为它们之间没有必然联系。因此，虽然心与心所的本质通过自证而经验，成为现量的对象，但仅凭这点无法确定。由现量引发的仅仅认定自心中生起心与心所，或者通过"所作性"的因相确定心所是无常的，以及凡夫内在智慧薄弱者无法理解的心与心所的细微差别这些极为隐蔽的方面，则需通过教证来确定。
这种教证量就像从善恶因推知苦乐果报一样。对于通过现量体验而没有未见部分的法，例如心与心所是一体还是相异这类未能认知的方面，需要其他量来认知。正如所说："除去特性和部分，由现量所把握的对象，对于其中尚未认知的特性，若有认知条件，即能认知。"
同样地，对于经典，智者应详加考察，当依从佛教经典，而非外道经典。因为外道经典在所量上被发现是错误的，比如在现量可得的对象上违背现量的主张，如胜论派承许多个澄清物上遍布的无分微尘和多个部分的实体上遍布的单一整体实体；数论派认为感受是无知觉的物质；在间接推理上违背比量的言论，如行动派（密曼差派）认为声音是常住的，顺世外道宣称比量非有效认知手段；在极为隐蔽的对象上，他们的主张既无教证量又自相矛盾，如裸形外道（耆那教）认为心中的罪业可通过沐浴洗净。正如所说："在恒河门、俱舍螺旋之地、婴儿处、青山和迦尼迦渡口沐浴，永远不可能消除（罪业）。"因为罪业若在心中，由于它不是物质性的，所以用外在的水来洗涤是自相矛盾的；若能通过沐浴洗净，则如同身体的污垢一样具有物质性，那么它就不可能存在于心中。这样的教义怎么能成为有效的认知来源呢？
有人问："那么佛教徒不也认为心的罪业可以被咒语水洗净吗？"这是指咒语水触碰身体，使与之相连的心中的痛苦感受平息，并且依靠水的触感作为条件，通过观想而断除业力和烦恼的潜力，而非认为水能直接洗净罪业及其种子。


 ཆུས་དངོས་སུ་སྡིག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་འཁྲུ་བར་མི་འདོད་ཅིང་། སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པས་ནུས་པ་དེ་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཆུས་ཀྱང་སྡིག་པ་འདག་པར་ནུས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །རིག་ཅན་པ་དག །བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐུལ་ཡང་ན་མཐོ་རིས་སམ། །གཡང་ས་དག་ཏུ་ལྟུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་སྲོག་གཅོད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཚོར་བ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་མི་རྟག་པ་དང་། མཐོ་རིས་དང་འབྱོར་བའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྦྱིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བསླུ་བ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་དངོས་པོ་ཡི། །དོན་དེ་དག་ལ་
2-69b
མངོན་སུམ་དང་། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །གནོད་མེད་དེ་ནི་མི་བསླུ་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཡིན་མིན་ནི་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པས་དེའི་ཚུལ་ནང་པའི་ལུང་གི་དགོངས་པ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བཀྲལ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཕྱོགས་བཟང་ངོ་། །ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཁ་བསྐང་སྟེ་བཤད་ན། གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་ནི། བསྡུ་བ་ལས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་མིང་ལས་སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་ཁས་ལེན་ཅིང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་འདོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གནོད་པ་བཞི་སྨྲས་པའི་དང་པོ་ནི། དེ་གཉིས་རྫས་གཅིག་པས་སེམས་བྱུང་གི་ཕུང་པོ་གསུམ་རྣམ་ཤེས་སུ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་ལས། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས་གསུངས་ཤིང་ཁས་ཀྱང་ལེན་པར་སྣང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། རྫས་ཀྱི་ལྔ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞག་པས་མིང་གི་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་ཐ་དད་ཡོད་དམ་མེད་གྲང་། མེད་ན་འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཅན་ནོ་འདི་ནི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ། ཡོད་ན་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་རྫས་གཅིག་ཀྱང་། གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་གཅིག་ཀྱང་རྫས་ཐ་དད་པས་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་པ་ཡང་ཐ་དད་དུ་རུང་ལ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྟེན་དང་དམིགས་པ་མཐུན་ཅིང་རྫས་གཅིག་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་
2-70a
བས་དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། སྤྱིར་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། འོ་མ་དང་ཞོ་དང་མར་གྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་བསྲོ་བ་དང་དཀྲོག་པ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། འདི་ལ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནས་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་བསྐྱེད་པས་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་གནས་སྐབས་ཅན་དང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དེའི་རྒྱུའོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པ་དང་སེམས་ཙམ་པ་ལ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་། གྲུབ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུར་དེ་མི་འདོད་ལ། གཟུགས་ནི་སེམས་ཙམ་པས་བདེན་པར་མི་འདོད་ཅིང་། སྡེ་པས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུར་དེ་མི་འདོད་དོ། །བཞི་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མར་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་གསུང་ཚད་མར་འཛིན་དགོས་པས། ལུང་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཞེས་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་པའི་སེམས་མི་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་རང་བཞིན་མི་གཅིག་པས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པོ་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ཏོ།

藏文翻译
不认为水能直接洗净带有种子的罪业。区别在于：咒语的力量不是物质形态，依附于水的这种力量能够清除罪业。
持咒者们说："我的苦乐不由自主，由自在天驱使，或升天界，或堕深渊。"他们认为杀生祭祀是升天界的因等等。
佛教徒则与此相反，主张感受是有知觉的，声音是无常的，上界和富足的因是戒律和布施等，这些都是不欺诳的。如《量释》中说："对于已见与未见事物的对象，以现量和比量这两者，无有违害，这就是不欺诳。"
因此，心与心所是一还是异，属于极为隐蔽的范畴，遵循佛教经典的意趣，依据圣者无著论师的解释是较好的立场。若依大乘观点补充解释：
认为心与心所是一体的观点不合理的方式，《摄抄》中说："对于某些认为除了名称以外只有心实体而不承认心所法的沙门和婆罗门，应当这样告诉他们：'由于五蕴不合理故，由于其状态有过失故，由于无作因差别故，由于违背经教故。'"所说的四种破斥中，第一是：如果二者是同一实体，则将心所的三蕴包含在识蕴中，则五蕴之说不合理，但不能接受这一点，因为经中已说明，他们也承认这一点。
第二是：若说不是实际的五蕴，而是在心的状态上安立受等四蕴，只是名称上的五蕴。那么，状态与处于该状态者的特征和作用是否有差别？若无差别，则无法说"这是处于状态者，这是状态"；若有差别，则不能是同一本体，如同瓶子和毛布。如果说六识聚虽是同一实体，但通过状态可分别安立，这种说法不恰当。因为虽然同为识，但由于是不同的实体，特征和作用可以不同；而心与心所所依和所缘相同且是同一实体，故不能有不同的状态，因此比喻与所比不相符。
第三是：一般来说，不同状态是由因的力量产生的，就像牛奶、酸奶和酥油的不同状态是由加热和搅拌等产生的。在此情况下，生因即根等同时产生两者，因上没有差别，故果上不能有处于状态者和状态的差别。若说不相应行法是其因，对于经部师和唯识师而言，不相应行法并非实体；即使是对承认其存在的毗婆沙师来说，也不认为它是此差别的因。色法在唯识师看来并非真实存在，部派师也不认为它是此差别的因。
第四是：自称是佛陀弟子的人必须视佛语为量。经中说："俱生的受、想、思"，又说："为贪欲所染污的心不得解脱。"这表明由于本性不同，作用和作者也是不同的。


 །ཡང་རྫས་གཅིག་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་བར་ཐལ། དེ་རུང་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ལ། སེམས་གཉིས་རྫས་གཅིག་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བྱ་བྱེད་མི་སྲིད་ཅིང་སྔ་ཕྱིར་བྱ་བྱེད་བྱེད་དོ་སྙམ་ན། དུས་ཐ་དད་པས་དེ་ལྟར་རུང་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅིང་དད་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པས་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་དོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལྡོག་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། རྫས་ཐ་དད་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་ཕན་ཚུན་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཆད་པར་
2-70b
འགྱུར་ཞིང་། སེམས་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་རྫས་གཅིག་པ་ལ་བྱ་བྱེད་མི་རུང་བར་བརྗོད་པས་ཀྱང་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་ནའང་མི་འཐད་དེ། སེམས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་གྱི་ངོ་ཁྱད་སོ་སོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་བར་རུང་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ངོ་ཁྱད་གང་རུང་གཅིག་ལས་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མའང་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་སེམས་སྔ་མ་ཉོན་མ་མོངས་ཤིང་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་ན་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཕྱི་མས་ཀྱང་སྔ་མ་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱན་གྱི་ལུང་དེས་མི་འགྲུབ་སྟེ། སེམས་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་གི། སེམས་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་སོགས་དང་དད་སོགས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ཀྱང་སེམས་ལས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

藏文翻译
又，若是同一实体，则烦恼和清净不应成立，因为能使之成立的因不是色法和不相应行法。若想：两个心为同一实体，一个对另一个不可能有作用和被作用的关系，但前后可以有作用和被作用的关系。但由于时间不同，不能成为使之成立的因。因此，由贪等使之烦恼，由信等使之清净，所以心与心所是不同的实体。
又有人说：没有这样的过失，因为五蕴是由反体区分的，如果是不同实体，则心与心所相互体验本质的联系将断绝。而且，前心使后心烦恼，所以对于"同一实体不能有作用与被作用的关系"这一说法不构成障碍。
这种说法也不合理，因为心与心所的差别恰恰使得各自凭借自力体验对象的特征者能够相互通过他力体验。若不如此，心所若与心是同一实体，则二者只能体验某一特定对象的特征，不能体验其他，因此前心也不能使后心烦恼。因为在后心时，前心已不烦恼且已灭去。若说不遍，则后心也应能使前心有烦恼，若承认这点，则因未生而果已成熟。
心与心所为一的论证不能由《庄严经论》的引文来证明，因为彼处是说心本身显现为能取所取二者，离心之外没有所取的对象，同样，贪等和信等的所取对象也未离心而成立，这是所要表明的。


 །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་པའི་ལུགས་ལ་གནས་སྐབས་ཅན་སེམས་ཀྱི་དོན་ཙམ་འཛིན་ལ། གནས་སྐབས་སེམས་བྱུང་གི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པས་གཙོ་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པས་དམིགས་རྣམ་མཚུངས་པ་རུང་ལ། སེམས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་དམིགས་རྣམ་མཚུངས་ན་ཐ་དད་པར་མི་རུང་ཞིང་། དོན་དང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་ན་དམིགས་རྣམ་མཚུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མ་ཟད་དེ་ལྟའི་སྐྱོན་སྡེ་པའི་ལུགས་ལའང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དང་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་
2-71a
ལ་འདོད་པས། མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དེ་ཉིད་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་དམིགས་པ་མཚུངས་ལ། མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྔོན་པོ་དེ་ཉིད་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པ་མཚུངས་ལ། ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྫས་གཅིག་ཀྱང་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་འཛིན་བྱེད་གཉིས་ལ་བལྟོས་ནས་དམིགས་པ་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནོར་གཅིག་མི་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ན་ནོར་དེ་སྤྱི་སོར་མཚུངས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཀྱང་དམིགས་རྣམ་མི་མཚུངས་པའི་ཉེས་པ་མེད་ལ། སེམས་སེམས་བྱུང་གཉིས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་སྟེ། སེམས་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་དུ་འཇུག་པས་དོན་ཙམ་འཛིན་ལ། སེམས་བྱུང་ནི་ཚོར་བས་སིམ་གདུང་དང་། དད་པས་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ་དམིགས་རྣམ་མཚུངས་པ་ནི་མིག་ཤེས་དང་རེག་སོགས་གཉིས་ཀའི་དམིགས་རྣམ་འཇོག་བྱེད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུགས་སོགས་ཡིན་པར་མཚུངས་ལ། རྣམ་པར་ཇི་ལྟར་འཇོག་ན་ཕྱི་དོན་གྱི་མིག་ཤེས་དང་རེག་སོགས་གཉིས་ཀ་ལ་གཟུགས་སོགས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་བཞག་པས་དོན་འདྲ་བར་སྣང་བ་རྒྱ་ཇི་འདྲ་བ་ལས་འབུར་དེ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ལ། རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ནི་དོན་གྱིས་བཞག་པས་དོན་གྱི་རྣམ་པའམ་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བས་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཀྱང་དམིགས་རྣམ་མི་མཚུངས་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་ནང་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མཚན་ཉིད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། བློ་ཡིས་
2-71b
ཉམས་མྱོང་བྱ་གཞན་མེད། །ཅེས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཤེས་ན་གཟུང་འཛིན་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་མེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བདག་རྐྱེན་བྱས་ནས་རང་གི་སེམས་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་དབང་གིས་ན། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཕན་ཚུན་ངེས། །ཞེས་དམིགས་རྐྱེན་དུ་སྣང་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དམིགས་པར་བཏགས་པའི་བག་ཆགས་སད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་རྐྱེན་དུ་འཇོག་ལ། དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་གཟུང་ཆར་སྣང་བའི་སྤྱི་འདྲ་བས་དམིགས་པ་མཚུངས་ལ། བྱེ་བྲག་འདྲ་བས་རྣམ་པ་མཚུངས་ཤིང་། ཁྱད་པར་འཛིན་སྟངས་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་སོ། །ངག་དོན། རྟོག་གེ་བས་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་འཇོག་པ་དེ་ལྟར་ན། ལྡོག་པ་ཐ་དད་དེ་དོན་ཐ་དད་ལ་བྱེད་ན་རྫས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རང་ངམ་གཞིའི་ལྡོག་པའི་དབང་དུ་བྱེད་ན། ལྡོག་པ་ཐ་དད་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་དོ། །
想
གཉིས་པ་ནི། འདུ་ཤེས་ནི། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་འདི་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོའོ་ཞེས་སྤུ་རིས་སོ་སོར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ།

藏文翻译
有些人说：在心与心所为同一实体的观点中，处于状态者（心）把握对象的总体，而状态（心所）把握对象的特殊性，因此主伴的差别和本质的无差别使得所缘相同和行相相同是合理的。而按照心与心所有差别的观点，如果所缘相同和行相相同，则不可能有差别；如果安立为把握对象和对象特殊性的区分，则所缘相同和行相相同不成立。
这无过失，因为不仅在大乘中，这样的过失在部派的观点中也不存在。毗婆沙师认为所缘是对境的共相，行相是对境的别相，因为眼识的对境色法也是触等的对境，所以所缘相同；眼识的对境色法的别相青色也是触等的对境，所以行相相同。虽然对境的共相和别相是同一实体，但依靠心和心所两种执取功能，称为所缘行相相同，就像一件财物被两人视为己有，就说那财物对两人均相同。因此，即使心与心所有别，也没有所缘行相不同的过失。
心与心所二者以不同的执取方式缘对境：心仅仅缘取对境而进入单纯了知，因此执取对象的总体；心所如感受执取愉悦和痛苦，信心执取确信等相，因此执取对象的特殊性。
经部师的传统中，所缘行相相同是指眼识和触等两者的所缘行相都是由外在的对象如色等所安立，在行相上如何安立？外境对眼识和触等二者都呈现色等对象的行相，就像印章一样，什么样的印章就产生什么样的印记。行相的本质是由对象所安立，因此是对象的行相，或者说识本身显现为对象的行相，也可称为识的行相。如此一来，即使心与心所有别，也不会有所缘行相不同的过失。
按唯识师的观点，外境和内识不被认为是真正的所缘缘，如"除了心识所体验外无他"所说，即使在知道他人心识的时候，如果是由他人心识作为所缘缘而知道，就会承认能取所取，但这样的认知并不存在。而是他人心识作为增上缘，使自己的心显现为他人心的行相。然而，"由一对一的关系，诸识互相决定"，显现为所缘缘是因为互相执取的习气被唤起，故安立为所缘缘。此时，心与心所的所取分所显现的相同共相使所缘相同，相同的别相使行相相同，而特殊差别则是由执取方式的不同而有。
总之，当辩证者安立心与心所为同一实体而反体不同时，若将反体不同理解为对象不同，则会成为不同实体；若理解为自身或基础的反体，则安立反体差异的法相也未成立，因此反体差异也未成立。这是善说。
第二，想是：执取相的本质。想的定义是缘取六种所缘境后，以"这是蓝色，这是黄色"等方式，执取对境相各自特征的本质。
;


 །རྟོག་མེད་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་རང་མཚན་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ལ། རྟོག་བཅས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱི་མཚན་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་འཛིན་ཏོ། དབྱེ་བ་ནི། ཁ་དོག་འདི་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་དོན་དང་། འདི་ནི་སྐྱེས་པའོ་བུད་མེད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །དབྱེ་ན། མིག་གི་འདུ་ཤེས་ཏེ་རེག་པའི་འདུ་
2-72a
ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། ཅི་རྣམ་པར་རིག་པས་ཆོས་དེ་དག་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མོད། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མཚན་མ་རེ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་མེད་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པས་ཁྱད་པར་མི་ཕྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་བྱེད་ལ་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་དགོས་སོ། །དེ་ལའང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆོས་དེའི་མཚན་མའི་རང་བཞིན་འདུ་ཤེས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེས་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་འདུ་ཤེས་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་གསུངས་ལ། འོ་ན་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ཚོགས་ལྔ་རྟོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་གསལ་བ་ཡིན་པས་རྟོག་བཅས་མིན་ལ། ཡིད་ཀྱིས་དེ་གསལ་བ་ཡིན་པས་རྟོག་བཅས་སོ། །ཡང་ཚོགས་ལྔ་མཚན་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཡང་རྟོག་བཅས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་ཞེན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
行
གསུམ་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་འཆད་འགྱུར་གྱི་རྣམ་ཤེས་དང་བཞི་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་སོ། །འདིར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་རྫས་སུ་འདོད་ལ། གཞན་ཞེས་སྨོས་པས་ཕུང་པོ་བཞི་དང་འདུས་བྱས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་སེལ་ལོ།

 །རྟོག་མེད་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་རང་མཚན་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ལ། རྟོག་བཅས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱི་མཚན་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་འཛིན་ཏོ། དབྱེ་བ་ནི། ཁ་དོག་འདི་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་དོན་དང་། འདི་ནི་སྐྱེས་པའོ་བུད་མེད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །དབྱེ་ན། མིག་གི་འདུ་ཤེས་ཏེ་རེག་པའི་འདུ་
2-72a
ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། ཅི་རྣམ་པར་རིག་པས་ཆོས་དེ་དག་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མོད། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མཚན་མ་རེ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་མེད་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་པས་ཁྱད་པར་མི་ཕྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་བྱེད་ལ་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་དགོས་སོ། །དེ་ལའང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆོས་དེའི་མཚན་མའི་རང་བཞིན་འདུ་ཤེས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེས་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་འདུ་ཤེས་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་གསུངས་ལ། འོ་ན་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ཚོགས་ལྔ་རྟོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་གསལ་བ་ཡིན་པས་རྟོག་བཅས་མིན་ལ། ཡིད་ཀྱིས་དེ་གསལ་བ་ཡིན་པས་རྟོག་བཅས་སོ། །ཡང་ཚོགས་ལྔ་མཚན་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཡང་རྟོག་བཅས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་ཞེན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
行
གསུམ་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་འཆད་འགྱུར་གྱི་རྣམ་ཤེས་དང་བཞི་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་སོ། །འདིར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་རྫས་སུ་འདོད་ལ། གཞན་ཞེས་སྨོས་པས་ཕུང་པོ་བཞི་དང་འདུས་བྱས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་སེལ་ལོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原文的简体中文直译：
五种无分别识的想蕴以自相显现的方式执取，而有分别意识的想蕴以共相执著的方式执取特征。分类有二：即"此色是蓝色等"这样对对象，以及"此是男人、女人"这样对名称执取特征两种。再分类的话，有眼想、触想等六种。若问：既然识已经了知这些法，仅仅了知就足够了，想还有什么作用？各种法都有与他法不混淆的独特特征，如果没有这些特征，就会像虚空一样成为一味，无法区分差别。因此，必须有想蕴来执取诸法不共的特殊标志。关于这点，五识的想蕴仅仅是了知该法特征的本性，若它不执取特征，意识就无法确定认知，这是大师甘巴贝所说。如果问：那么，如果想是为了完全确定，而它与五识相应，那五识就会变成有分别了？答：不会，因为与五识相应的想是明显的，所以不是有分别的，而意识的想是明显的，所以是有分别的。另外，虽然五识与执取特征的想相应，但不会成为有分别的，因为没有通过名称执著对象的想。
第三是：行蕴异于四蕴。行蕴的定义是：除了前面提到的三蕴和后面将要解释的识蕴这四种之外的有为法。这里认为不相应行也是实体，由于说"异于"，所以排除了其他四蕴，而"有为"则排除了无为法。


 །ཁ་ཅིག་མཚན་ཉིད་དེ་གོང་མ་པའི་ལུགས་ལའང་འཆད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། ཕུང་པོ་བཞི་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་ན་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། ལྡོག་པ་གཞན་ཡིན་ན་བུམ་པའང་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ་ལན་དུ་ཁ་ཅིག་
2-72b
འདུ་བྱེད་གཉིས་ལས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཞན་དང་ལྡན་མིན་ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་ལས་ལྡོག་པ་གཞན་དུའང་མི་སྨྲ་ལ། ལྡོག་པ་གཞན་ཡིན་ན་བུམ་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ནི་རྫས་རྟགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེར་མཐོང་བས་དེར་འགྱུར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བུམ་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྡོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་རྟགས་ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་རྫས་ཀྱི་ལྡོག་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱེད་གཟུགས་ཀྱི་ལྡོག་པ་བུམ་པའོ་ཞེས་དོགས་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་གཟུགས་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་བྱུང་ཕུང་པོ་གཞན་ལས་རྫས་གཞན་དུ་མཐུན་ཀྱང་ལྡན་མིན་ལྡོག་པ་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། གོང་མ་པ་དག་ལྡན་མིན་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་དུ་མཚོན་སྦྱོར་སྐྱོན་མེད་འགོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་མཚན་གཞི་འདུ་བྱེད་དུ་མཚོན། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་རུང་དུ་གནས་པ་མཚན་ཉིད་ཅེས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མ་ཁྱབ་པའང་མེད་དེ། སྐྱེ་ངེས་མ་ཡིན་གྱི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་སྲིད་ན་སྐྱེ་རུང་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཕུང་པོ་གཞན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པའི་འདུས་བྱས་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ལྡོག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པས། ལྡོག་པ་དེ་རྫས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་དང་གཅིག་པར་འགྱུར་མི་འགྱུར་དཔྱོད་པ་ནི་སྤྱི་དངོས་པོར་ཡོད་མེད་རྩོད་པ་ལྟར་ངལ་བར་ཟད་ལ། ལྡོག་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་ལྡོག་དངོས་ཐམས་ཅད་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའང་བླུན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སེལ་བའི་བུམ་མིན་དང་ཀ་མིན་གྱི་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པས། སྣམ་བུ་མིན་པའང་ཀ་མིན་དང་གཅིག་པར་འགྱུར་
2-73a
ན་ཅི་ལྟར་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །དབྱེ་བ་ནི་བསྡུ་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་གཉིས་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་སེམས་བྱུང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། མི་ལྡན་འདུ་བྱེད་དངོས་བཅུ་བཞི་ཆ་མཐུན་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་བཅུ་བསྟན་པ་ལས་བདུན་བརྒྱ་ཡང་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེ་ལྟར་ན་མདོ་ལས་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བཞག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་སེམས་པ་དེ་རེག་པ་ཡིད་བྱེད་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྐྱེ་བ་འཕེན་པ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། སེམས་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུན་པ་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་རྣམ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའོ། །ཞེས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འདུ་བྱེད་པའི་ཆ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གསུངས་སོ།

以下是原文的简体中文直译：
有些人解释这个定义也适用于上部宗派的观点，这是不合理的。因为如果是与四蕴实质上不同的东西，那么不相应行就成为实体；如果是不同的分类，那么瓶子也会成为其中的一部分。对此，有人回答说：
关于二种行蕴，既不说心所是实质上与其他蕴不同，也不说不相应行是与其他四蕴在分类上不同。而说如果是不同的分类，瓶子也成为行蕴的说法，其遍及性未成立。因为不同的分类在一切实体、常住物质上都可见，如果因此而成为行蕴，就会导致过度推论的过失；且因为瓶子是色蕴的一种分类。
对此，有人认为这种说法的后一个论据不成立，因为瓶子不是实体的分类法。如果你认为"色蕴的分类是瓶子"，那也不对，因为这样色就会变成非色了。因此，虽然心所与其他蕴在实质上是不同的，但说不相应行在分类上是不同的并无过失。因为上部宗派也可以无误地定义不相应行为与四蕴不同。例如，以"与四蕴不同的有为法"为所表，以"行蕴"为能表，以"处于能够产生结果的状态"为定义。这样，对最后一位阿罗汉的行蕴也不会有不遍摄的问题，因为加上了"如果可能有导致必然生起的条件聚集，就有可能生起"的限定词。因此，不相应行也是通过标记在其他蕴部分上的"不同有为法"，仅仅作为事物的分类而成立。至于讨论这种分类是否与实质成立的法是一体，就像争论共相是否真实存在一样徒劳无益。认为仅仅因为是不同分类的事物就使所有分类实体成为一体的想法，是愚人的妄想。因为如果那样的话，"非瓶"与"非柱"作为不同的分类，"非毛毯"也会变成与"非柱"是一体的，这怎么可能呢？
分类方面，简而言之，行蕴有心所和不相应行两种。详细分类则有七十三种心所法，十四种实际不相应行及其相应部分，以及从十处所说的七百种分类。
如果有人想：在经中只将心所中的思心所立为行蕴，如说："什么是行蕴？是六种思的集合。"这样说是因为在所有行蕴中，思心所在触、作意、得等行法中，对于引发异熟生起起主导作用，所以这样说。因为思是业的本性，而欲、得等是随思而行，通过随顺其行相因的方式，应知它们仅是行蕴。经中说："有为法造作，因此称为行取蕴。"这表明一切有为法在造作方面都被称为行蕴。


 །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་སེམས་བྱུང་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཤེས་བྱ་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན་ཕུང་སོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ལའང་མཐོང་ལམ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒོམ་ལམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མི་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པ་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རེག་སོགས་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་
2-73b
ཀྱི་ཕུང་པོར་ཅིས་ཀྱང་འཇོག་གོ །
说法处与界
བཞི་པ་ནི། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དེ་གསུམ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །
说识蕴界处
གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་ལ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ། སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་པ། ཁམས་སུ་བཞག་པ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
识体性
དང་པོ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །དམིགས་པ་ཡུལ་དང་། རྣམ་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་ཙམ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ། མིག་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་ནས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་རོ། །རང་སྟོབས་དང་རིག་པ་ཞེས་པས་སེམས་བྱུང་དང་ཤེས་བྱའི་གཞི་གཞན་གསུམ་སེལ་ལོ། །དབྱེ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བོ་དང་ཀླུའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ནི། མདོ་ལས། གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཕུག་གནས་ཤིང་། །རིང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་གཅིག་པུར་འགྲོ། །འདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་འདུལ་བྱེད། །དེ་འདྲ་བྲམ་ཟེ་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པས་རྣམ་ཤེས་ནི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ལ། རིམ་གྱིས་སམ་གཅིག་ཅར་དྲུག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ཁང་པ་བུག་པའི་སྤྲེའུའམ་ནོར་བུ་ལྟར་སྒོ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་འོད་སོ་སོར་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །དེས་ན་གནས་གྱུར་གྱི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ནི་ལྡོག་པས་ཕྱེ་སྟེ། གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་ནི་གཅིག་སྟེ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་རྫས་གཅིག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫས་གཅིག་པར་མི་འཐད་དེ། འཐད་ན་ཚོགས་དྲུག་ཀར་གཞན་ལ་མི་བལྟོས་པར་རྫས་གཅིག་གི་ངོ་བོར་རང་བློས་མྱོང་དགོས་པ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་གཅིག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཅར་ཆ་ཤས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་
2-74a
ཀྱིས་མིག་ཤེས་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་གཅིག་ཅར་དུ་ཡུལ་དྲུག་གི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ལྟ་བུ་འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་བྱེ་སྨྲས་སྲོག་དང་། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་ལ། དེ་ལས་ལྡང་བ་ན་རྣམ་ཤེས་སོ་སོ་བ་སྐྱེ་བའི་བདག་པོ་དང་དམིགས་པ་དང་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ཐ་དད་ལས་སོ་སོར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དུ་སྐྱེ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་བདེན་ནི་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དུ་དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་ཤེས་དང་དགུར་ཡོད་དེ། མདོ་ལས། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། །ཅེས་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་འཐད་དེ། དྲི་མེད་ཀྱི་ཡིད་མངོན་གྱུར་སོ་སྐྱེ་ལ་ཡོད་ན་འཕགས་པར་འགྱུར་ལ། ས་བོན་ཡོད་པ་ནི་མངོན་རྗེས་གང་གིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ།

以下是原文的简体中文直译：
如果不这样的话，心所以外的不相应行就不包含在行蕴中，因而它们就不会成为苦谛和集谛，这样一来它们就不是所知和所断的对象了。如果承认这点，那么对蕴等任何一法，如果没有见道的现证和修道的遍知，就不能获得解脱。如经中所说："我不说有任何一法未现证、未遍知而能到达苦的尽头。"因此，触等和不相应行必定要安立为行蕴。
第四是：受、想、行这三者，以及无表色和三种无为法，都称为法处和法界。
第三部分是解释识蕴、界、处，包括：识的体性、处的建立、界的建立、以及对意界的特别解释。
第一，识的定义是："识即是分别了别。"即对所缘的对象，以自身力量明确了别对象本身，从眼识的色法到意识的法处。"自力"和"了别"这两个词排除了心所和其他三种所知基。分类方面，有些大乘论师这样说：菩萨喜子和龙军等人认为，经中说："无身住洞穴，远行独自往，难调伏心者，能调此心者，如是婆罗门，我为汝宣说。"这表明识是一个实体，而识连续地或同时显现为六种，就像猴子穿过房子的洞口，或像宝石通过不同孔洞发出不同的光一样。因此，转依后的四种智慧是由分类区分的，如《金光明经》中说："智慧是一个，即无分别智慧。"这证明实体是一体的。
识群是一个实体的观点是不合理的，因为如果是合理的，那么六识都应该不依赖其他而作为一个实体被自己的意识体验，但事实并非如此；而且如果所有意识作为一个无分实体同时产生，那么如眼识等也应同时了知六种对象；此外，像不还者入灭尽定时，毗婆沙师认为识群依于命根，唯识师认为依于阿赖耶识，从定中出来时，各识从不同的主因、所缘和作意等因缘集合中分别产生。如所说："因对境根各异故，八种识次第生起。"
另外，大乘论师杨噶登认为除八识外，还有第九识，即无垢识，因为经中说："善逝藏遍及一切众生"和"依于无垢意"等。这是不合理的，因为如果凡夫有显现的无垢意，就会成为圣者；而说有种子存在，则无法通过显教或密教来证明。


 །ཅི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དགུ་པ་ཞེས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བྱེད་པ་མཚུངས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཟླས་དབྱེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཚིག་ལ་མི་རྩོད་ཀྱི་དོན་ལ་གཏན་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཐེག་པའི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་སྲོག་ཤིང་ཐམས་ཅད་འཛུགས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་གྱི་ཤེས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཐམས་ཅད་གཞི་མ་གྲུབ་བམ་ཞེས་འདོར་དགོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། མི་གཙང་ལྗན་ལྗིན་ལྷུང་གྱུར་རྫོགས་སངས་རིན་པོ་ཆེ། །ཞེས་དང་།
2-74b
དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མནར་མེད་གནས་རྣམས་ལ། །སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་རང་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་ཏེ། །ཞེས་དང་། ཉོན་མོངས་སྦུབས་ལས་མ་གྲོལ་རྣམ་གྲོལ་ལུས། །ཞེས་དང་། ལྷག་པར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར། ཇི་སྐད་དུ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་བྱོལ་སོང་དང་། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་དང་། །བཤང་བའི་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པ། །བདེ་བ་གང་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ། །རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཅན། །ཞེས་དང་། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་མེད་པ། །ཞེས་དང་། མཆོག་གི་དང་པོ་སྐུ་གསུམ་འཆང་། །ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་བསྡུས་པར། ཨེ་མ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རྒྱ་ཆེན་ཐོག་མ་མེད་སྐྱེ་བ། །ཞེས་དང་། འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཉིད། །ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། །གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་གཙོ། །བརྟན་དང་གཡོ་བ་ཁྱབ་ནས་གནས། །སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་གནས། །ཞེས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ཟད་མི་ཤེས་ན་འདིར་སྨོས་ཀྱིས་ག་ལ་ལང་། འོ་ན་གསུང་རབ་དེ་ལྟ་བུ་འདོར་བ་ལས་ཅི་ཉེས་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའི་ལས་སོག་པར་མི་འགྱུར་གྲང་། འོན་ཀྱང་འདི་ལ་གནས་སྐབས་ཉན་རང་གི་རིགས་སུ་ངེས་པ་དང་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་སྡེ་པ་ལྟ་བུས་འདི་ལྟའི་གསུང་རབ་འདོར་ཡང་ཆོས་ཚུལ་དེ་ཐེག་པ་དེའི་བློ་རིམ་མིན་པས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་སྤོང་གི་ལས་སྡིག་མི་སོག་ལ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དང་ལྷག་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་ལ་གསུང་རབ་དེ་ལྟར་འདོར་བ་དང་འདོར་དུ་འཇུག་པ་ནི་བདུད་ལས་དང་བདུད་དུ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་བཤད་དོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཁ་ཅིག །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལ་ཆོས་ཅན་
2-75a
དང་ཆོས་ཉིད་གཉིས་ལས། ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཆ་ལ་དེར་བཤད་པ་ཡོད་དེ། ཉི་སྣང་ལས། གང་ལ་འདུ་བྱེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ཏེ། རིགས་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པའོ། །རིགས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཡོན་ཏན་སྒྲོལ་བའི་དོན་གྱིས་ན་རིགས་ཏེ། དེ་ལས་ཡོན་ཏན་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

以下是原文的简体中文直译：
如果有人说，无漏识作为第九识群，不能作为与八识群功能相同的识的对立面进行区分，而回答说："我不争论文字，但在意义上这完全不合理。"这样一来，因果乘的基、道、果之精髓全都无法确立了。因为如此一来，佛陀所善说的关于"一切众生都具有能成为极其清净佛陀之因的觉知"这一无垢经典的所诠与能诠全都必须视为无根据而舍弃。那么，这些是如何宣说的呢？如经中说："不净粪泥中堕落的圆满佛宝"，又说："如来以佛眼见到无间狱众生的自性法身"，又说："烦恼茧中未解脱的解脱身"。
特别是在密乘中，如说："地狱、饿鬼和畜生，以及天神、非天和人类，乃至粪便中的虫子等，为何不知有乐存？常时自性具安乐。"又说："最初佛陀无因生"，"殊胜最初持三身"。《摄真实经》中说："奇哉一切诸佛陀，广大无始之生起。"又说："此即大智慧本身，遍住一切众生身，二与不二之方式，有无自性为主尊，遍住不动与运动，住于幻化之形体。"
这种法理是如来经典的精髓，若要引述其不可穷尽的经文，此处怎能容纳？若问："舍弃这样的经典有什么过失？"难道不会造下谤正法的业吗？然而，对于暂时属于声以下是原文的简体中文直译：
如果有人说"无漏识是第九识群"不能作为八识群之外的并行作用的识来区分，如果说"不争论词语但内容完全不合理"，那么这样就会导致因果乘的基、道、果的所有根本都无法建立。因为佛陀已清晰宣说一切众生都具有能成为极其清净佛陀之因的心识，如果必须舍弃这些无垢经典的所诠内容和能诠文字，认为它们的基础不成立，怎么能如此宣说呢？如经中说："不净污秽中现具足正觉宝"，又说："如来以佛眼，观见无间狱众生之自法性"，又说："烦恼茧中未解脱的已解脱身"。
尤其在密乘中说："地狱饿鬼畜生，天与非天人类，以及粪虫等，为何不知乐？永远自性具乐。"又说："无因初始佛"，又说："最胜初持三身"。《摄真实经》中说："奇哉一切佛，广大无始生"，又说："此即大智慧，遍住一切身，二与不二法，有无为自性，周遍住动静，住于幻化身。"这种法门的教法是如来经典的精髓，如果要引用相关经典，在此难以尽述。
那么，舍弃这样的经典有什么过失呢？岂不是造作了舍弃正法的业？然而，对于暂时确定为声闻、缘觉种性的人，以及因为偏好教法次第而持有宗义的部派，即使他们舍弃这样的经典，因为这种法门不适合那种乘的思维次第，所以不会造作舍弃大乘法的罪业。但对于不确定种性者，特别是大乘种性者，舍弃这样的经典或导致他人舍弃，这在《魔业经》和《般若波罗蜜多经》中都说明是魔业。
另外，一些大乘论师认为，如来藏有法相和法性两个方面，只有在法性这一方面有这样的描述。《现观庄严论光明疏》中说："凡是完全无有任何行的，就是无为；凡是无为的，就是圣者之种性；此种性与虚空无别同等；此种性在一切时中都是法性，由法味一体故是常住。"其词义解释是，因为解脱功德的意义，所以称为种性，意即从其中生起并显现各种功德。因此，一切圣者都是由无为区分的。


 །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་གསུངས་པའང་ཆོས་ཅན་གཞི་དུས་ཀྱི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་བདེན་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་དེ་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་ཡིན་ན་རུང་གི། དེ་ལས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་ཅན་བདེར་གཤེགས་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ན་ཆེས་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་རྟེན་འབྱུང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ན་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་རྣམ་འཇོག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་འདི་ནི་ཁོ་བོས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རིང་ལུགས་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཆེན་པོ་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་གསུང་གི་གསང་བས་གཞན་དུ་ལེགས་པར་བཤད་དོ། །གཞུང་འདིར་རང་ལུགས་སྡེ་པས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ཏུ་འདོད་ལ། སེམས་ཙམ་པས་ཕྱི་སྣོད་དང་ནང་ཉེར་ལེན་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་མི་གསལ་བར་འཇུག་
2-75b
པའི་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་དམིགས་ནས་ངར་འཛིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་བརྒྱད་དུ་འདོད་དོ། །
安立处
གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཇི་ལྟར་འཇོག་སྙམ་ན། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཡིན་གྱི་འདིའི་ཚོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེའང་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པས་རྣམ་རིག་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འཇོག་ཅིང་། ཀྱང་སྒྲས་ཡིད་དུ་མ་ཟད་རྣམ་ཤེས་གཞན་དག་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འཇོག་པའང་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ། །
安立界
གསུམ་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་པར་མ་ཟད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དག་ཏུའང་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཁམས་དྲུག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འང་གི་སྒྲས་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཁམས་དྲུག་མིན་གྱི། འདིའི་ཚོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །
意界各别说
བཞི་པ་ལ། མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །
决定事相
དང་པོ་ནི། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་དྲུག་ལས་རྫས་གཞན་ནི་མེད་ཀྱི། ཚོགས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པའི་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་ཉིད་གཞན་གྱི་ཕ་ནས་ཕར་འགྱུར་བ་བཞིན་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་རྣམ་ཤེས་དང་། རྟེན་གྱི་ཆ་ནས་ཡིད་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པོ་ཞེས་སྨོས་པས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ཀ་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་ཅིང་། འདས་པ་ཞེས་པས་རྣམ་ཤེས་ད་ལྟར་བ་དང་ཁྱད་འབྱེད་བྱེད་དེ་ལྟ་བ་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་། འདས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདས་མ་ཐག་པ་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་
2-76a
ཡིན་གྱི། འདས་ནས་རིང་པོར་ལོན་པའི་ཡིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

以下是原文的简体中文直译：
如此记载。这样说也是为了遮遣某些人将法相基位的如来藏无漏智执为实有，如果仅为此目的而这样说是可以的。但如果是因为在众生相续中不可能有成为如来藏的法相之智而这样说，则非常不合理。因为这样一来，在安立世俗谛的名言缘起时，佛果之身与智慧就会成为无因，从而诽谤了清净缘起的建立。这一法理我已依循吉祥金刚乘的伟大传统，通过大佛严巴成就者的秘密教言在别处详加阐述。
本论中自宗部派主张有六识，唯识宗则主张有八识：缘外器世界和内所依身、行相不明显的阿赖耶识，以及缘此而起我执的染污意，共八识。
第二，识安立为处："意处亦是彼。"如果问识如何安立为处？意处也就是识蕴的每一实体，而非其聚合。这不是从六识的果的角度，而是因为处是因义，从能生后识的因的角度安立为处。"亦"字表明不仅是意，其他识作为能生因的安立方式也与此相同。
第三，识安立为界：识不仅安立为处，也被承认为七种心界，因为有眼至意识的六界以及意界。"亦"字表明每一实体不是六界，而非其聚合。
第四，对意界的特别解释，包括确定事相和其成立理由。
第一，确定事相："六识无间灭，彼识即是意。"若问除六识外，意界是什么？除六识外并无他实质，而是从六识自身中，未被其他心间隔的无间灭识，正是因为它作为后续意识生起的所依而称为意界。例如，就像儿子本身会成为他人的父亲，依靠它的方面称为识，作为所依方面安立为意。说"六"表明在所有六识中都有；说"过去"是为了与现在识区分，观见时称为识，过去时称为意根；说"无间"表明是刚刚过去，而不是过去很久的意。


 །
其能立因
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པས་རྫས་སུ་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། རྫས་སུ་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བཅུ་བདུན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་གཞན་ལྔ་ལ་རྟེན་རེ་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཡང་རྟེན་དགོས་ཤིང་། དྲུག་པ་ཡིད་ཤེས་ལ་རྟེན་གཞན་མེད་པས་དེའི་རྟེན་བདག་རྐྱེན་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལ་འདས་ད་ལྟར་གྱི་ཆ་ཕྱེ་ནས་འདས་པའི་ཆ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཞག་ནས་རྟེན་དབང་པོ་དྲུག་བརྟེན་པ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་དམིགས་པ་ཡུལ་དྲུག་སྟེ་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལྟར་ན་ཚོགས་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་འཇོག་ལ། གོས་དམར་བའི་སྡེ་པས་ནི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་སྙིང་གི་དངོས་པོ་བུ་ག་གཅིག་ནས་དགུ་པའི་བར་ཡོད་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་མེད་ཁམས་ནའང་ཡོད་ཟེར། གསང་སྔགས་སུ་ནི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་རྩ་འཁོར་བཞི་སོགས་ཀྱི་རླུང་སེམས་ནཱ་ད་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པར་བཞེད་པ་ནི་ཆེས་སྐལ་ལྡན་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་གཞན་དུ་གསང་བར་བྱའོ། །འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སེམས་ཐ་མ་ཡིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཤེས་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མཚུངས་ཐམས་ཅད་དངོས་སུ་རྟེན་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཀྱང་དེའི་རིགས་ཡིན་པས་ཁམས་སུ་འདོད་ལ། ཡིད་ནི་ལོགས་སུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་དྲུག་པའི་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལྔའི་རྟེན་ཡང་བྱེད་དོ། །ཅི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་དེའི་
2-76b
བདག་པོ་དང་དམིགས་པ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་ནས། རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྒྱུ་ལྔ་འདོད་པ་ལས། སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོ་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུས་སེམས་རིགས་འདྲ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་གཞན་ལ་མ་ཁྱབ་ཅིང་། ཁྱབ་པ་ལ་ཡང་འདིའི་རྒྱུ་འདི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པས་མ་བཞག་ལ། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གྲོགས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཀྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གྲོགས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུའང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མ་བཞག་གོ། མདོ་སྡེ་པས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་སེམས་ལ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ས་བོན་ཡོད་པས་ས་བོན་དེ་རྣམ་ཤེས་དེའི་རྒྱུར་འདོད་ལ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུའང་གོ་བར་འགྱུར་གྱི། འབྲས་བུ་དྲུག་མ་བསྟན་ན་དེའི་ནུས་པའང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་རྒྱུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མ་བཞག་གོ། སེམས་ཙམ་པས་རྒྱུ་ལྔ་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་གི་ས་བོན་ལ་འདོད་པས་རྒྱུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མ་བཞག་པའི་ཚུལ་མདོ་སྡེ་པ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲའོ།

以下是原文的简体中文直译：
第二，其成立理由：
如果问，六识界和一个意界中一者包含于另一者，实体上会成为十七界或十二界吗？虽然实体上可能成为十七或十二，但就特性而言，并不成为十七或十二。因为如同其他五识各有一个所依，意识也需要一个所依，而第六意识没有其他所依，所以必须确立其所依增上缘。通过将六识分为过去与现在两部分，将过去部分称为意界，这样建立了六根所依、六识所依及六境所缘，共十八界。
根据瑜伽行派，不属于六识的意界是染污意；红衣部派则认为意识所依是心脏实体，有从一孔到九孔不等，他们说无色界中也有此所依。密咒中认为意识的增上缘是四轮脉等的风心、微细声等的作用，这应当对最具福缘者外保密。
若问："阿罗汉的最后心识不是意吗？因为没有所依的凡夫。"这并无过失，因为虽然由于缘不具足而不生起后识，但它仍保持意界的自性特征。同样，虽然并非一切都直接是所依和所缘，但由于属于其类别，所以承认为界；意之所以单独说明，是因为它是第六识的所依，不过它也作为五识的所依。
为什么在六识界从四缘产生时，将其增上缘和所缘建立为界和处，而不将因缘和等无间缘也建立为界和处呢？对于因缘，毗婆沙师主张五种因，其中俱生因、相应因和异熟因遍及相似心、染污心和异熟所生，但不遍及其他，即使在遍及的情况下，也无法确定"此是彼的唯一之因"，所以未建立。识可以使俱有因和相应因的助缘成为特殊，但俱有因和相应因并不使识成为特殊，所以俱有因和相应因也未被建立为界和处。
经部师认为，有根身和心中有六识的种子，这些种子被视为各自识的因。通过说明六识，其因也可以被理解，如果不说明六果，其功能也无法了解，所以因未建立为界和处。唯识师认为五因是阿赖耶识上的种子，因此其因未建立为界和处的方式与经部师大致相同。


 །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་འདས་པའི་ཆ་ཡིན་པས་ཚོགས་དྲུག་ཀའི་རྐྱེན་དུ་དྲུག་ཀ་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པས་མ་བཞག་ལ། དེའང་དེང་སང་རིགས་ཆོས་ལུང་ཆོས་ཅི་རིགས་པ་ལ་གྲགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡུལ་དབང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་ཚོགས་དགོས་ཞེས་པའི་ཡིད་བྱེད་དེ་ཡིན་ལ། ཡིད་བྱེད་དེའང་སེམས་བྱུང་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཙོ་
2-77a
སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། ཡིད་བྱེད་འདིས་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཡུལ་ལ་གཏོད་དུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པས་འདི་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིན་མིན་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་རྟོག་མེད་དང་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་། དགེ་མི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོར་བསྐྱེད་དོ། །གནད་འདི་ཁོང་དུ་མ་ཆུབ་པས་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཕལ་ཆེ་བས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ཁྱབ་མཐའ་འཛིན་པ་དང་། དེ་རང་བབས་སུ་བསྐྱངས་པས་འཁོར་རྩ་གཅོད་པར་སྨྲ་བའི་ཐ་ཆད་ཀྱང་བྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཆོས་ཚུལ་འདི་གཞུང་ལུགས་དྲི་མ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བར་བཤད་སྣང་ནའང་། དེང་སང་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ནི་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོའི་ས་ཕྱོགས་འདིར་ནི་གཞར་ཡང་མ་མཐོང་བས་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་གསང་ཚིག་ཏུ་གསུང་ངོ་། །མདོར་ན་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱི་ལྡོག་པ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལོགས་སུ་མ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། རྫས་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལས་གཞན་དུ་བཞག་ཏུ་མེད་དོ། །དོན་འདི་ལ་སྔ་རབས་བདག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བར་སྣང་སྟེ། རྒྱུ་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་ཤེས་པའི་རྒྱུར། །མ་ངེས་ངེས་པ་དེ་ཡིས་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར་མི་ཤེས་ཤིང་། །ལྷན་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་དག་ནི། །གྲོགས་སུ་བཟུང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། །དེ་ཡི་ཉེར་ལེན་རྒྱུ་མིན་ཕྱིར། །དེ་རྒྱུ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཉིད་དུ། །ལོགས་སུ་བཞག་མིན་བྱེ་སྨྲ་ཟེར། །མདོ་སྡེ་པ་དང་སེམས་ཙམ་པས། །འབྲས་བུ་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས། །བཤད་པས་དེ་རྒྱུ་གོ་བའི་ཕྱིར། །དེ་རྒྱུ་ལོགས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་སུ་བཞག་པར་མ་བྱས་སོ། །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་འདས་པ་ནི། །ཚོགས་ཞེས་དྲུག་ཀའི་རྐྱེན་འགྱུར་ཕྱིར། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་བཞག་ན། །མ་ངེས་ཉིད་དང་ཧ་ཅང་ནི། །ཐལ་ཕྱིར་བཞག་པ་
2-77b
མིན་ཅེས་སྨྲ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཕུང་པོས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོའི་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤིང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་བསྡུ་བའོ། །
གཉིས་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ། བསྡུ་བ་དངོས་དང་། བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། །
摄义
དང་པོ་ནི། ཕུང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་དག་ལས་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་སྙམ་ན། ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཁམས་བཅུ་དང་རིག་མིན་བསྡུས་ལ། དང་ནི་ཚིག་ཕྲད་དེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བསྡུས་ལ། རིག་བྱེད་མིན་པའང་བསྡུས་པས་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་ལན་གཉིས་སུ་བསྡུས་པས་སྡུད་བྱེད་དེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།

以下是原文的简体中文直译：
等无间缘是前一心识的过去部分，有可能六识都作为六识的缘，因为没有确定性，所以未建立。这也就是现今在教理和经典中所说的，识的产生需要"境、根、作意"三者和合的那个作意。这个作意是由心所作意特别化的与主心相应的心，因为这个作意引导后续心识趣向对象的作用，由于它是否如理以及无记的差别，而使得六识的后续识，无论是无分别识还是有分别识，都生起为善、不善或无记的体性。
由于未能领悟这一要点，藏地大多数被誉为学者和成就者的人都主张无分别识必定是无记的，甚至有些人极端地声称，如果自然保持这种状态，就能断除轮回之根。因此，虽然这种法理在所有无垢典籍中都有明确解释，但在当今的西藏及大藏地区，几乎见不到明确阐述此道理的人，故这只能作为我个人的秘密言教。
总之，两种缘的分类没有单独成为界和处，而其实体则无法安立为识处界之外的东西。对于这个道理，古代的我是这样说的：
"一切因为识之因，
未定而定因亦由，
如何成因不可知，
俱生相应因等类，
仅仅作为助缘取，
非彼之等起因故，
彼因处界自身中，
毗婆沙师说未立。
经部师与唯识宗，
果识之处与界中，
已说故知彼之因，
彼因单独为处界，
未作安立建立也。
等无间缘过去识，
六识之缘皆可故，
若立处界於彼中，
不确定与太过失，
故说未作安立也。"
因此，蕴包含一切有为法，取蕴包含一切有漏法，处与界包含一切法，这是广摄。
第二，略说包括：实际摄义和摄义方式。
第一，实际摄义：如果问，从蕴、界和处的建立中，有什么更简略的方式？确有如下方式：色蕴摄色蕴和十根境处、十界及无表色；意处摄识蕴、意处本身和七识界；一个法界摄受蕴、想蕴、行蕴和法处、法界；无表色也被摄，因此无表色在蕴和界的情况下被摄了两次，由这三个能摄，摄一切法。
;


 །
摄分
གཉིས་པ་ནི། ཅི་བསྡུས་པ་དེ་དག་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལྟར་རང་གིས་རང་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་མཚན་ཉིད་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྡུ་དངོས་བཞིས་འཁོར་རྣམ་བཞི་བསྡུས་པ་ལྟར་གཞན་གྱིས་གཞན་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཅེ་ན། བཏགས་པ་བ་མིན་ཏེ། བསྡུ་བྱ་དེ་དག་སྡུད་བྱེད་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྡུས་པ་བརྡར་བཏགས་པའོ། །
གསུམ་པ་ནི། མིག་སོགས་གསུམ་ལ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པས་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་རྣམ་ཤེས་
2-78a
ཀྱི་རྟེན་མིག་གི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཡིན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་པ་གཟུགས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་བསྐྱེད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཡུལ་འཛིན་པ་དང་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་གཉིས་མི་དགོས་པས་དང་པོ་ནས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་རིགས་སོ་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་བྱུང་ན་ཤིན་ཏུ་མི་མཛེས་པས་རྟེན་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་སུ་བྱུང་ལ། གཉིས་ཡོད་པར་མཛེས་པར་འགྱུར་ན་འུག་པ་དང་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་མིག་རྣའང་ཅིས་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། མིག་རང་གི་རིགས་ཉིད་མི་མཛེས་པ་ཡིན་གྱི། མིག་སོགས་གཅིག་ལས་མེད་ན་དེ་བས་ཀྱང་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཁོ་ན་མཛེས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྟེན་གཉིས་མཛེས་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པས་དེ་འདོད་པའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་པས་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། མཛེས་འདོད་ཙམ་གྱིས་ནི་མིག་གཉིས་སོགས་འགྲུབ་པ་མིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི། རྣམ་ཤེས་གསལ་བའི་བདག་པོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུའོ་ཞེས་འདོད་ལ། རྒྱལ་སྲས་མར། དེ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ལོགས་སུ་མ་བཞག་གོ །
所表之义
གཉིས་པ་སྒྲ་འཇུག་པའི་དོན་ནི། ངེས་པའི་ཚིག་ལས་དྲངས་ན་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་འབྲུའི་ཕུང་པོ་ལྟར་ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་པ་དང་ཞེས་པ་སྟེ། མདོ་ལས། གཟུགས་གང་ཅི་ཡིན་ཀྱང་རུང་། འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་བའམ་ཉེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་
2-78b
ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་འགྲེལ་པ་ན་བྱེ་སྨྲས་འགོག་པ་ལྔ་ལས། མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་འགོག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་འགོག་པ་དང་། བརྟགས་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ལས་ཕྱི་མ་བཞི་བསལ་ནས་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་འདས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པས་འགགས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་འབྱུང་བར་མ་ཕྱིན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའོ། །ནང་དང་ཕྱི་ནི་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་མིག་དང་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆ་ནས་འཇོག་ལ། རགས་ཕྲ་ནི་རྡུལ་བསགས་མ་བསགས་ཀྱི་ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྲོ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་ཤིག་རགས་པ་དང་། ཤིག་ལ་བལྟོས་ནས་སྲོ་མ་ཕྲ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཐོགས་བཅས་ནི་ཕྲ་རགས་གཉིས་ཀ་ཡིན། ཐོགས་མེད་ནི་བསགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན་རགས་ཕྲ་མ་གྲུབ་སྟེ། བལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕ་རི་དང་ཚུ་རི་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། རགས་ཕྲ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཁོ་ན་བལྟོས་ཏེ་རགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་དེ་ལ་བལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཕྲ་བ་ལ་བལྟོས་ན་རགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ།

以下是原文的简体中文直译：
第二，摄分：那么，这些摄义是像作为和无常那样自己摄自己的真正摄义，还是像佛陀通过四摄事摄受四众那样由他摄他的假名摄义呢？不是假名摄义，因为被摄所有法是以能摄法的自性所摄，不与他事相连，由他摄是偶尔的情况，所以摄是假名安立。
第三：有人问，由于眼等三根各有两个，界应该是二十一个？虽然眼等确实各有两个，但两者都是作为取色识所依的眼的自性，同类相似；所缘境是色等相同；所依的取色识产生一个，因此成为一界。
如果有人说，在取境和产生识方面不需要两个，所以从一开始就应该是一个？答：若是一个会极不美观，为了使所依美观，所以产生两个。若问：如果有两个才美观，那猫头鹰和骆驼等的眼耳为何不美观？眼本身的种类就是不美观，如果眼等只有一个，会更不美观，所以只有两个才美观。众生从无始以来执着两个所依为美观，由于这种欲望积累业，才形成两个，仅仅希望美观不能形成两眼等。
胜友论师认为是为了使识更清晰的增上因素；《王子庄严论》中解释说：这可以用一个大的就能实现，所以没有必要。耳和鼻也同样适用，男女根也没有从身界中单独安立。
第二，声音所表达的意义：如果从词源引申，蕴的意思是像谷物堆一样堆积多法，如经中所说："任何色，无论是过去的、未来的、现在的、内的、外的、粗的、细的、劣的、胜的、远的或近的，将这一切合并归类为'色蕴'。"
在解释这一含义时，毗婆沙师除去五种灭中的后四种（相灭、定灭、生灭、观察灭与非观察灭），只取第一种。过去色是被相的无常所灭；未来色是尚未到达现在；现在色是已生未灭。内外是指存在于自他相续，或者从眼和境处的角度安立。粗细是指积聚与未积聚的有碍无碍。或者相对于虱卵而言虱子是粗的，相对于虱子而言虱卵是细的；这样，有碍的可粗可细，无碍的因为不是积聚，所以只是细的。
若问：粗细不成立，因为它们是相对安立的，如彼岸此岸？粗细不是不成立，因为一旦相对于某物是粗的，就永远不会相对于同一物是细的，相对于细的也不会是粗的，如父与子一样。
;


 ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ནི་དམ་པས་སྨད་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་སྡོམ་མིན་དང་། བར་མའི་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་སུན་མ་ཕྱུང་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་སྡོམ་པ་དང་བར་མའི་དགེ་བ་ལྟ་བུའོ། །རིང་བ་ནི་རྒྱུད་ཉམས་པས་འདས་པ་དང་། དེར་མ་ཕྱིན་པས་མ་འོངས་པ་དང་། ཉེ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲ་ལ། ཁྱད་པར་རྟེན་ལུས་ཅན་མིན་པས་རགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ། །ཡང་ན་ས་དགུའི་
2-79a
གོང་འོག་ལས་ཞེའོ། །མདོ་སྡེ་པའི་གནས་བརྟན་བཙུན་པའམ་ཆོས་སྐྱོབས་ནི་ཕྲ་རགས་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བྱ་མིག་སོགས་ལྔ་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔས་བཟུང་བྱའོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །རིང་ཉེ་ནི་ཡུལ་མི་སྣང་བ་དང་སྣང་བའོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་མིང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་རིང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདས་མ་འོངས་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སྐྱོབ་ནི་འདས་མ་འོངས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བས། སློབ་དཔོན་འདི་མདོ་སྡེ་པར་བཞག་པ་ན་ནི། བྱེ་བྲག་བཤད་པར་ཆོས་སྐྱོབས་ཞེས་བྱེ་སྨྲའི་སློབ་དཔོན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་པར་སེམས་སོ། སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ངེས་ཚིག་ཏུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་རྒྱས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་རིགས་སུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། གསེར་འབྱུང་བའི་རིལ་གསེར་གྱི་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། མིག་སོགས་ཡང་རང་གི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ཁམས་སུ་འཇོག་གོ། འོ་ན་འདུས་མ་བྱས་ཁམས་མིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་རིགས་འདྲ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སུ་འཇོག་གོ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་རྒོལ་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་བཏགས་ཡོད་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྤུངས་པའི་དོན་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྫས་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་སྤུངས་པ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཕུང་པོ་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་
2-79b
ལན་འདི་ལྟར་འདེབས་ཏེ། ཕུང་པོ་ནི་བཏགས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ་རྫས་དུ་མ་འདུས་པ་ཕུང་པོའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུ་ཡང་ཕུང་པོར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོར་འཇོག་བྱེད་མིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ཡོད་དེ། བྱ་བ་ཉིད་ཁུར་ཡིན་ལ་དེ་ཁྱེར་ནུས་པ་ནི་ཕྲག་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་དུ་མ་སྤུངས་པའི་བྱ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དེ་བློས་བཅད་ནུས་ནས་སོ་སོར་ཕུང་པོར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོར་འཇོག་སྟེ། གང་ཟག་གཅིག་གིས་རྟ་གཅིག་མི་གསུམ་ལ་ཕུལ་བ་ན་མི་གསུམ་པོའི་ཕུང་པོ་སོ་སོར་བགོ་བར་བྱར་ཡོད་པ་བཞིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། གཟུ་བོར་སྨྲ་བའི་ལན་འདེབས་བྱེད་པ་དག །ཕུང་པོའི་དོན་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལ་བརྗོད་པར་མི་འཐད་དེ། དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ཕུང་པོའི་དོན་སྤུངས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པའམ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དོན་ཅན་ཕུང་པོའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།

以下是原文的简体中文直译：
劣与胜是指被圣者呵责的染污性、不律仪和中间的不善色等，以及未被烦恼所败坏的非染污性、律仪和中间的善色等。远是指相续已灭的过去和尚未到达的未来，近是指现在色，识等也类似。特殊的区别是：粗是指依靠有身体所依的五根，细是从意生起。或者是指九地的上下差别。
经部的上座尊者或法护认为，细粗是指意识所取的五根和无表色，以及五根所取的对象。劣和胜是指不悦意和悦意的。远近是指境不显现和显现的。过去等以自名表示，所以不是近远，他认为过去未来是已灭和未生的。这样，法护主张过去未来是存在的，他说："法在不同时期转变时成为不同事物，但不成为不同实体。"当将这位论师置于经部时，应当考虑他与《毗婆沙论》中提到的毗婆沙师论师法护并非同一人。
处是心心所生起的门，词义解释为能使心和心所生长广大故称为处，这是"广大"的同义词。界的意思是种类义，因为种类相似，如产金的矿被称为"金界"，眼等也因为是自类后者的生源而安立为界。
如果问："那么无为法就不是界了？"虽然无为法没有相似种类，但因为从所缘方面是心心所的生源，所以安立为界。对此，有人这样争论："蕴应该是假有，因为蕴的意思是堆积，这是多个实体聚集，如谷物堆被称为'蕴'，人被称为'蕴'一样。"
有些人这样回答："蕴不是假有，因为多实体聚集不是蕴的意义，而且单个实质微尘也可以安立为蕴。所以，堆积的意思不是安立蕴的因素，因此安立蕴的必须是其他法，如承担重担是肩膀的作用，微尘也有堆积多法的功能，就像名色缘生六处的重担一样。可以被心识各别截断，能够成为各别蕴的作用，所以安立为蕴，就像一个人将一匹马赠予三人时，可以分给三人各自的份额一样。"
对此，公正的论者回答说："将蕴的意义解释为承担作用的重担和能被截断是不合理的，因为这与经典相违。经中只将蕴的意义表述为堆积，如经中说：'任何色，过去的或...'等，表明是三时堆积义的蕴。"
;


 །ཡང་དེའི་ལན་དུ་གཟུགས་འདས་པ་སོགས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འདས་དུས་སུ་སྤུངས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་འདས་སོགས་སོ་སོར་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ལན་དུ་ཁ་ཅིག །འདས་དུས་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྫས་རེ་རེ་ནས་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་མི་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས་རྫས་རེ་རེ་བ་སོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ཕུང་པོར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སློབ་དཔོན་
2-79c
།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ནི། དུས་དང་རྒྱུད་དང་རྣམ་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པར་འདོད་དོ། །དབུས་མཐའ་ལས། ཐོག་མར་དུ་མ་ཉིད་དང་ནི། །བསྡུས་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན། །ཞེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོ་རྣམས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོར་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་གཟུགས་སོགས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོར་བཞག་གོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེས་ན་ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་པ་ཕུང་པོ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞིག་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ཚོགས་པ་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན་དེ་དག་ཀྱང་ལྡོག་པའི་ཆ་དུ་མ་སྤུངས་པར་འདོད་དེ། རང་འགྲེལ་ལས། ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ནོ། །ཞེས་དང་། ཊཱི་ཀར། རྫས་གཅིག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ། ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རེ་རེ་ཕུང་པོར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཀྱང་བློས་བཅད་པར་ནུས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་བཏགས་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཕུང་པོ་རྫས་ཡོད་དུའང་འདོད་དེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བལྟ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། མི་བལྟ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཟག་བཅས་ལ་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའམ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་གྱིས་ཕུང་པོ་ཞེས་འཆད་པའང་ཡོད་དོ། །
2-79d
empty page
2-80a
དབྱིག་གཉེན་ནི། གཟུགས་ཕུང་ནི་བཏགས་ཡོད་ཡིན་ཏེ་འབྲུ་སྤུངས་པ་ལ་འབྲུའི་ཕུང་པོར་བརྗོད་པ་བཞིན་གྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བཏགས་ཡོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་བསགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་ཏེ། གཟུགས་ཕུང་ནི་དུ་མ་འདུས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་ལ། མིག་སོགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རེ་རེ་ནས་མིག་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གནས་ཀྱི་ཚོགས་པས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་ལྷན་ཅིག་པར་ཚོགས་པའི་རྡུལ་རེ་རེས་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་བྱེད་ཀྱི། ཚོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་མང་པོས་ཤིང་དྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་ལ་ནུས་པ་མེད་ཀྱང་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་བལྟོས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ནས་ནུས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是原文的简体中文直译：
又有人答复说，经中所说的"过去色等"并非表示过去时期的堆积义，因为经中所说是将过去等各自的每一实体都安立为蕴的意义。
对此有人回应：不能了解过去等时期的每一色法实体都是蕴，因为经中明确说明是将各个实体等合为一体而观为蕴。如经中所说："将那一切合为一体"。因此，瑜伽行派主以下是原文的简体中文直译：
又对此回答说，所谓"过去色"等的出现不是指过去时堆积的意思，因为这样说是将过去等各别实体分别安立为蕴的意义。对此，有人回答："无法知道过去等时的色的每一实体是蕴，因为经中明确说到将各别实体等集合为一才判定为蕴，如经中所说：'将那一切集合为一'。"
因此，瑜伽行派认为，这是由时间、相续、行相、趣和境界所摄。《辨中边论》说："首先是多种性，总摄及分别义。"这是首先将蕴显示为过去等多种，然后将它们全部集合为一，以堆积的意义显示为蕴，再以将它们分别为色等各自不同的特性的意义安立为蕴。
因此，如果说多法堆积是蕴，那么一刹那和极微就不是蕴了，因为它们没有这个特性？答：这些聚合是蕴，所以蕴是假有，或者如毗婆沙师所说，它们也是由多种反体方面堆积而成的。如自释中说："区分的意义是蕴的意义。"注释中说："一个实体也成立为蕴，在聚合中的每一个都成立为蕴。"又说："即使一个极微也能被心识区分，所以蕴是实有而非假立。"因此，也有主张蕴是实有的观点。如《毗婆沙论》中说："若视蕴为假有，则一极微是一界、一处和一蕴的部分；若不如是看，则一极微就是一界、一处和一蕴。"
特别地，有人将有漏蕴解释为承担作用的重担，或遍满苦，或区分义而称为蕴。
无著认为：色蕴是假有，因为就像将谷物堆称为谷蕴一样。对此，有人问："那么物质处也会成为假有，因为它们依靠积聚的微尘而成为生起之门？"这两者不相同，因为色蕴是从多法聚合的角度安立的，而眼等的极微每一个都作为产生眼识的因的体性存在，而不是通过聚合；境处同时聚集的每一个微尘也都能作为识的所缘因的体性，而不是通过聚合。就像许多人拉木头，虽然单独每人没有力量，但聚合后相互依赖的每一个人都有力量一样。


 །ཡང་ཁྱེད་རྫས་སོ་སོ་བ་འདུས་པ་ལ་བལྟོས་པས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འཇོག་གི། རྫས་སོ་སོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པས་ཅི་སྟོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལོགས་སུ་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། འདུས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཉིད་ན་ཡུལ་དབང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཤེས་བྱ་དང་འགལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་བྱེ་བཤད་ལས། ཕུང་པོ་བཏགས་ཡོད་དུ་བལྟ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། མི་ལྟ་ན། ཁམས་གཅིག །སྐྱེ་མཆེད་གཅིག །ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཀྱང་ཕུང་པོར་འདོགས་པ་ཡོད་དེ། རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པས་རས་ཡུག་ཚིག་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །
说三法意义
གསུམ་པ་ཆོས་གསུམ་བསྟན་
2-80b
པའི་དགོས་པ་ལ། དངོས་དང་། ཚོར་འདུ་ལ་ལོགས་སུ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་མ་བསྟན་པའི་དགོས་པའོ། །
说三法之义正分
དང་པོ་ནི། ཕུང་སོགས་འདི་དག་ངོ་བོ་གཅིག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དགོས་པ་ཐ་དད་པས་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་ཁམས་ལ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་རིལ་པོ་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་པ་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་པས། སེམས་བྱུང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རིལ་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཙམ་དུ་མ་ཙམ་མོ་ཞེས་གོ་བས་རྨོངས་པ་དེ་ལྡོག་ཅིང་བདག་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བདག་རིལ་པོའི་ངོ་བོ་ཚོར་བ་པོ་དང་འདུ་ཤེས་པ་པོ་དང་། སེམས་པ་པོར་རྨོངས་པ་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་པས་སེམས་བྱུང་དག་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པར་གོ་ནས་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། ཡང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུར་ཕྱེ་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པས་མིག་སོགས་དུ་མར་གོ་ནས་རྨོངས་པ་ལྡོག་ཅིང་། ཡང་ཁ་ཅིག་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་ཁམས་བསྟན་པས་གཟུགས་ལ་ཁམས་ཐོགས་བཅས་བཅུ་དང་། སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་གོ་ནས་རྨོངས་པ་སེལ་བའི་ཆེད་དུའོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་དབང་པོ་གསུམ་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་བསྟན་པས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །གསོལ་པ། གློ་བར་ཆུད་དོ། །དགེ་སློང་མདོར་བསྡུས་
2-81a
ཏེ་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས། བཙུན་པ། གཟུགས་བདག་མ་ལགས་ཏེ་ཆོས་དེ་ནི་བདག་གིས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །དབང་པོ་འབྲིང་པོ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་ལ་བསྡུས་པ་མི་གོ་ཞིང་རྒྱས་པ་མི་དགོས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ལ། དབང་རྟུལ་ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་ན་རང་གི་བློས་དབྱེ་བ་མི་རྟོགས་པས་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་འདོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་དང་ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀ་ཆ་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་འབྲིང་རྒྱས་པ་འདོད་དེ། དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བདག་ལ་མདོར་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་གདུལ་བྱའི་འདོད་པ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་མ་བསྟན་ན་གདུལ་བྱ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཉེན་ཡོད་པས་དགག་བྱ་དེ་སེལ་བའི་ཆེད་དོ།

 །ཡང་ཁྱེད་རྫས་སོ་སོ་བ་འདུས་པ་ལ་བལྟོས་པས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འཇོག་གི། རྫས་སོ་སོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པས་ཅི་སྟོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལོགས་སུ་བྱས་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། འདུས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཉིད་ན་ཡུལ་དབང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཤེས་བྱ་དང་འགལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་བྱེ་བཤད་ལས། ཕུང་པོ་བཏགས་ཡོད་དུ་བལྟ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། མི་ལྟ་ན། ཁམས་གཅིག །སྐྱེ་མཆེད་གཅིག །ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཀྱང་ཕུང་པོར་འདོགས་པ་ཡོད་དེ། རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པས་རས་ཡུག་ཚིག་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །
说三法意义
གསུམ་པ་ཆོས་གསུམ་བསྟན་
2-80b
པའི་དགོས་པ་ལ། དངོས་དང་། ཚོར་འདུ་ལ་ལོགས་སུ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་མ་བསྟན་པའི་དགོས་པའོ། །
说三法之义正分
དང་པོ་ནི། ཕུང་སོགས་འདི་དག་ངོ་བོ་གཅིག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དགོས་པ་ཐ་དད་པས་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་ཁམས་ལ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་རིལ་པོ་རྟག་པ་གཅིག་པུའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་པ་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་པས། སེམས་བྱུང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རིལ་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཙམ་དུ་མ་ཙམ་མོ་ཞེས་གོ་བས་རྨོངས་པ་དེ་ལྡོག་ཅིང་བདག་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བདག་རིལ་པོའི་ངོ་བོ་ཚོར་བ་པོ་དང་འདུ་ཤེས་པ་པོ་དང་། སེམས་པ་པོར་རྨོངས་པ་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་པས་སེམས་བྱུང་དག་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པར་གོ་ནས་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། ཡང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུར་ཕྱེ་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པས་མིག་སོགས་དུ་མར་གོ་ནས་རྨོངས་པ་ལྡོག་ཅིང་། ཡང་ཁ་ཅིག་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་ཁམས་བསྟན་པས་གཟུགས་ལ་ཁམས་ཐོགས་བཅས་བཅུ་དང་། སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་གོ་ནས་རྨོངས་པ་སེལ་བའི་ཆེད་དུའོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་དབང་པོ་གསུམ་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་བསྟན་པས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །གསོལ་པ། གློ་བར་ཆུད་དོ། །དགེ་སློང་མདོར་བསྡུས་
2-81a
ཏེ་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས། བཙུན་པ། གཟུགས་བདག་མ་ལགས་ཏེ་ཆོས་དེ་ནི་བདག་གིས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །དབང་པོ་འབྲིང་པོ་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་ལ་བསྡུས་པ་མི་གོ་ཞིང་རྒྱས་པ་མི་དགོས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ལ། དབང་རྟུལ་ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་ན་རང་གི་བློས་དབྱེ་བ་མི་རྟོགས་པས་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་འདོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་དང་ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀ་ཆ་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་འབྲིང་རྒྱས་པ་འདོད་དེ། དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བདག་ལ་མདོར་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ། ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་གདུལ་བྱའི་འདོད་པ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་མ་བསྟན་ན་གདུལ་བྱ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཉེན་ཡོད་པས་དགག་བྱ་དེ་སེལ་བའི་ཆེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
又若你认为[诸法]是依赖各别实质聚合而安立为一处，而非各别实质即为处，那么[反驳如下]：若尔，将境与根分开而安立十二处不应合理，因为若依聚合而安立为一处，则境根二处的聚合也同样应成为一处之故。若承认[境根聚合为一处]，则与所知相违，因为十二处是各别显现之故。因此，在《毗婆沙论》中说："若观蕴为假有，则极微尘是一界一处一蕴之分；若不[如此]观，则是一界一处一蕴。"虽为蕴之分却仍可称为蕴，如同布匹一部分燃烧时，可称布匹已燃烧一样。
说三法意义
第三、宣说三法的意义分：正义、别说受想的意义、无为不立为蕴的意义。
说三法之义正分
首先，若问：为何将这些体性相同的蕴等宣说为三种？因有不同目的而宣说为三种：为除遣所化有情的三种迷惑，故宣说蕴等三法。其中，对于执着心所为常一整体之我而迷惑者，为其宣说蕴，使其了解心所受、想、行是各别的，故非整体，仅是众多之法，由此消除其迷惑，令趋入无我。又，对于迷惑整体之我为能受者、能想者、能思者的人，为其宣说蕴，使其了解心所只是于境行动，而假立为能受者等，从而消除迷惑。此外，如"等"字所表，有些人迷惑色为整体之我，为其分色为十处而宣说十二处，使其了知眼等为多种，从而除迷惑。又有些人迷惑色与心为整体之我，为此宣说界，使其了知色有十种有碍界，心有七种心界，以此除迷惑。
又，所化有情有三种根器：对于利根者，仅提及即可理解，故仅宣说蕴，因其根利，能自然了解处界之分类。如经中说："比丘，非你者，你当断除。"[比丘]白言："已了解。"[佛问：]"比丘，如何知晓略说？"[比丘答：]"世尊，色非我，此法我应断除。"对于中根者，详细解说方能理解，略说不懂而广说又不需，故宣说处；对于钝根者，若不详细分析，则自己无法了解分类，故宣说界。
又，所化有情有三种需求，由先前修习差异，有修止行者、止观均修行者及修观行者之差别，故需略、中、广三种教法。如有比丘说："请为我略说法。"因此，若不随顺所化有情的需求而说法，有所化有情不入法教之虞，为除此过患故[宣说三法]。


 །
另说受等意义
གཉིས་པ་ནི། སེམས་བྱུང་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ལས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བཞག་པ་ཅི་ཞེ་ན། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པས་བཞག་སྟེ། དེའང་འདོད་པ་ལ་ཞེན་པ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆུ་ཞིང་འབྲོག་བུད་མེད་སོགས་ལ་རྩོད་པས་རྩོད་པ་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ཅིང་། ཚོར་བ་དེ་ལས་རང་བདེ་བ་དང་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བར་འདོད་ནས་དེའི་ཆེད་དུ་རྩོད་པར་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ནི་རང་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་བཟང་ངན་དུ་འདུ་ཤེས་ནས་སྒྲུབ་ཅིང་སུན་འབྱིན་པས་རྩོད་པ་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུས་རྒྱལ་པོ་ལ་རྒྱལ་པོས། ཞིང་པ་ལ་ཞིང་པས། བྲམ་ཟེ་ལ་བྲམ་ཟེས། ཁྱིམ་བདག་ལ་ཁྱིམ་བདག་གིས་རྩོད་དོ། །ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པའི་
2-81b
རྒྱུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་རྩོད་དོ། །ཞེས་དང་། རྩོད་པ་མི་མངའ་བར་བསྟོད་པ་ལས། འདོད་པ་མི་སྣང་འབྲེལ་མེད་ཅིང་། །ལྟ་བའི་དྲྭ་བ་བཅོམ་གྱུར་པ། །དེས་ན་རྩོད་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། །རྩ་བ་མེད་པར་ག་ལ་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡི་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་པས་དེར་བཞག་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པས་དེ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ལས་སོག་ལ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་སམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་མང་པོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་གཉིས་ཉེས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་སྤང་དགོས་སོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་གོ་རིམ་སྟོན་པའི་རྒྱུའི་སྤྱིར་ཡང་ཚོར་འདུ་ལོགས་སུ་བཞག་སྟེ་སེམས་བྱུང་གཞན་པས་འདི་གཉིས་རགས་པ་དང་། ཚོར་བ་རོ་མྱོང་བ་ལས་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཟན་དང་བྱན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
未说无为为蕴意义
གསུམ་པ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་འདུས་མ་བྱས་བཤད་ལ། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་མ་བཤད་པ་ཅི་ཞེ་ན། མ་བཤད་དེ། ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་རུང་སོགས་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔར་མི་རུང་ལ། མདོའི་ལུང་གོང་དུ་དྲངས་པའི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་གཅིག་སྤུངས་པའི་དོན་མ་ཚང་བས། ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དྲུག་པར་ཡང་བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ། ཡུལ་དང་ཉེ་བ་མེད་པས་འདས་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཕུང་པོའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དུ་མ་སྤུངས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་ཀུན་ཉོན་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་བྱང་གི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་
2-82a
པས་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཉིས་ཀའི་གཞིར་འཇོག་པས་དེ་ལ་དེའི་དོན་རུང་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འགོག་པ་གཉིས་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཞིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
说三法次第
བཞི་པ་ཆོས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་བསྟན་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལྔའི་གོ་རིམ། དབང་པོ་དྲུག་གི་གོ་རིམ། འཕྲོས་དོན་དོགས་གཅོད་དོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
另说受等意义
其次，若问：为何将心所归纳为一个行蕴而说，而受和想却另外安立为蕴？[回答：]因为它们是争论的根本而如此安立。即，执着欲望的在家众因土地、牧场、女人等而争论，此争论的根本或主要原因是受，由受而希求自乐他苦，为此而争论；执着见解的出家众则因认定自他见解的好坏而立论、破斥，此争论的根本或主要原因是颠倒想，如经中所说："由贪着欲望之因，王与王争，农民与农民争，婆罗门与婆罗门争，居士与居士争。由贪着见解之因，出家人与出家人共争。"又如《无诤赞》中说："欲望不现无系缚，见网已被摧破者，故而不生诸争论，无有根本何能生？"
又，因为它们是轮回主要因而如此安立：由执着受故，为获得受而造业，这又因颠倒想将无我等视为有我，或因四颠倒想而成为许多烦恼之所依故。因此，这两者是过患根本，故应断除，此为言外之意。又，受想之所以别立为蕴，在蕴的一般次第上也有原因：此二比其他心所粗显，从感受味而生贪，从贪又生颠倒想的烦恼方式不同，如主仆关系，以及由色界和前三无色界所区分故。
未说无为为蕴意义
第三，若问：无为法虽在处和界中说明，但为何在蕴中未说明？未说明，因为不适合作为蕴之义，因为无有可破可坏等，不适合为五蕴；又因上引经中的过去等十一法堆集之义不具足，故不适合为蕴义；也不能称为第六蕴，因为无有境近，过去等分类不能合一作为蕴数，多种堆集不适合故。无为法无漏故非烦恼依，也非清净因，故不适合为蕴义；而五蕴是二者（烦恼和清净）之所依，故适合彼义。有些人说二种灭非蕴，因为是蕴的灭尽，如破碎的瓶非瓶；又说虚空唯一，故非蕴。此说不合理，若如此，则界和处也应非界和处，因为界和处也是灭尽故。
说三法次第
第四、说明三法次第分：五蕴次第、六根次第、相关疑问决断。


 །
说五蕴次第
དང་པོ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ནི་བཞི་ལས། གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་རགས་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་ངའི་རྐང་ལག་གིས་ཚོར་ཞེས་བཞི་པོ་ལས་ཚོར་བ་རྒྱུ་བ་རགས་པས་རྟོགས་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཉིས་ལས་རགས་ཏེ་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཤེས་སླ་བའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་ལས་རགས་ཏེ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱ། སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ནི་དམིགས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྲ་ལ། གདུལ་བྱ་ལ་རགས་རིམ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་ནས་ཕོ་མོ་ཕན་ཚུན་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ཞེན་ཏེ། ཚོར་བ་རོ་མྱོང་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆགས་པའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟག་པ་དང་བདེར་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཉོན་
2-82b
མོངས་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་ཤེས་ཀུན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཕུང་ལྔ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམ་གྱི་དབང་གི་དང་། ཡང་དཔེ་སྣོད་སོགས་པས་མཚོན་པའི་དོན་གྱིས་རིམ་པར་བསྟན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཟས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟར་ཁམས་གཉིས་སུ་རྣམ་སྨིན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་། གཟུགས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཡིན་པས་སྣོད་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་གཙོ་བོར་རོ་མྱོང་བྱ་ཡིན་པས་ཟན་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་བདེ་སྡུག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་པས་ཟན་ཞིམ་མི་ཞིམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚོད་མ་དང་། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བྱན་མོ་དང་། རྣམ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་རིམ་པའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རིམ་པས་ཕྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། གཉིས་པར་ཡིད་བདེ་དང་། གསུམ་པར་སེམས་བདེ་དང་། བཞི་པར་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་དང་། སྲིད་རྩེ་ནི་འདུ་བྱེད་སེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ལ། རྣམ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པས་ཐ་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞིང་དང་མྱུ་གུའི་རིམ་པ་ལྟ་བུའོ། །
说六根次第
གཉིས་པ་ནི། ད་ལྟར་བའི་དོན་འཛིན་པས་རྟོགས་སླའི་ཕྱིར་དང་པོ་མིག་སོགས་གཟུགས་ཅན་ལྔ་བསྟན་ལ། ཡིད་ནི་ཡུལ་དུས་གསུམ་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཀྱང་ཡིན་པས་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མར་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པོ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དོན་འབྲས་གཟུགས་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་
2-83a
པའི་ཕྱིར་བཞི་དང་པོར་བསྟན་ལ། ལུས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་ཏེ། བཅད་ནས་སྲ་བ་ཉིད་སོགས་སམ་འཇམ་པ་ཉིད་སོགས་ལ་རེག་པ་ན་རེས་འབྱུང་བ་དང་རེས་འབྱུང་གྱུར་དང་། མ་བཅད་པར་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་ན་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པོ་ལས་ཀྱང་གཞན་མིག་དང་རྣ་བ་གཉིས་ནི་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པས་རྒྱང་རིང་བ་དང་མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་ཤིང་། དེ་ལས་ཀྱང་མིག་ནི་ཆེས་རིང་བ་ལ་འཇུག་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ་ཆུ་ཀླུང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཡང་སྒྲ་མི་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ལྕེ་ནི་རིང་པོ་ལ་མི་འཇུག་ཀྱང་ལྕེ་བས་སྣ་ཡུལ་ལ་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་བཤད་དེ། ཟས་ཀྱི་རོ་མ་མྱོང་བར་དྲི་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
说五蕴次第
首先，依次宣说诸蕴的原因有四：色是可见有障碍故粗显，在非色法中，以"我的手脚感受"等说法，受比后三者粗显易解，想也比后二者粗显，因为完全确定相故易知，行也比识粗显，因为其本性是现行造作"应当令乐，不应当令苦"等，识则因为仅有缘取相的特性，故为最细微，为引导所化有情而从粗至细地教授。
又，从无始轮回以来，男女彼此因喜好色声等而执着，因为贪味受而执着，执着又因将苦执为常乐的颠倒想而生，此颠倒也因烦恼，即由非如理作意而生。由这些烦恼使识成为烦恼性，所以五蕴顺烦恼次第而排列。
又，以器皿等比喻之义而次第宣说：如世间享用食物，二界中享用异熟也是如此，色是受的所依，故如容器；受是异熟主体的感受对象，故如食物；想安立乐苦名言，如调味食物的佐料；行思能生彼等，如仆女；识是享用彼等者，如食者，此为如何了解的次第。
又，三界由离贪次第而区分，依此宣说：欲界由欲妙色所区分；色界中，初禅由乐受和喜受，二禅由喜受，三禅由乐受，四禅由舍受所区分；前三无色界由"空无边处"等想所区分；有顶由行思所彻底区分；而识依彼等而存在，故最后宣说，如田地和苗芽之次第。
说六根次第
第二，因为把握现在义而易解，首先说明眼等五种有色根，意则因其境为三世和非时摄无为，难以了解故最后说明，如"应了知诸法无我"。
在五根中，因为是从大种所生，对象仅为色法，故前四根先说；身根则不确定，因为切断后触坚硬等或柔软等时，有时缘大种，有时缘所造色，未切断而缘多样境时二者皆是。
在四根中，眼耳二根不接触而取境，远取且迅速起用，故先提及；其中眼能取极远处境，故先提及，如远距离能见河流而不闻其声。鼻舌虽不取远境，但鼻较舌更迅速取境，故先说明，因为未尝食物之味前已嗅到其香气。


 །ཡང་ཅི་སྣ་ལྕེ་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་ན། ཇི་ལྟར་སྣ་དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་ཇི་ལྟར་འཛིན་སྙམ་ན། དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རླུང་ལས་དྲི་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དྲི་དེ་དབུགས་རྔུབས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཟས་ལྕེ་མ་ཕྲད་པའི་ཟས་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པར་མི་འགྲུབ་སྙམ་ན། ཟས་ཀྱི་གོང་བུའི་ངོ་བོ་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པར་དེའི་དྲི་མི་འཛིན་ཀྱང་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲི་སྣས་འཛིན་པ་ཅིས་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལྕེ་ནི་ཟས་ཀྱི་གོང་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རོ་ཁོ་ན་མྱོང་བ་ལས་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པས། ལྕེ་ལས་སྣ་མྱུར་བར་འཇོག་གོ། ཡང་ན་དབང་པོ་རྟེན་ཇི་ལྟར་མཐོ་བར་གནས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་བསྟན་ཅིང་། ཡིད་ནི་དེ་དག་ལས་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་ཐ་མར་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་ཡུལ་ཅན་དབང་པོ་དྲུག་གི་གོ་རིམ་གྲུབ་པས་ཡུལ་དང་། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་གོ་རིམ་ཡང་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དྲུག་གི་རིམ་པ་གྲུབ་པ་ན་བཙུན་མོ་དང་རྒྱལ་བུའི་
2-83b
རིམ་པ་ཡང་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །
附断疑
(གསུམ་པ་ནི།) སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་བཅུ་ཀ་གཟུགས་ཡིན་བཞིན་དུ་མིག་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་གཟུགས་སུ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། མིང་གཞན་མེད་པའི་མིག་གི་ཡུལ་དེ་གཟུགས་ཞེས་པའི་སྤྱི་སྒྲས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་མིག་གི་ཡུལ་གཅིག་པུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་བརྗོད་དེ། བ་ལང་འགའ་ཞིག་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མཚན་མ་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཁོ་ན་གཟུགས་སུ་སྟོན་པ་ནི། འདི་ནི་འདི་ན་འོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་ཡུལ་ཉེ་རིང་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དེ་གཟུགས་སུ་གྲགས་པ་དང་། གཞན་དག་ན་རེ། གཟུགས་ཉི་ཤུས་རགས་པ་དང་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཤའི་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ལྷའི་དང་། ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་བཅས་ཐོགས་ཡོད་གཟུགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཡུལ་གཅིག་པུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་དོ། །ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་པ་ལ་ཚོར་སོགས་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། རྣམ་རིག་མིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་སུ་བརྗོད་ན་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ཁོ་ན་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་གྱི་ཆེད་དེ། མིང་མེད་མིང་དུ་སོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་སེམས་བྱུང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་འདུས་བྱས་སོགས་བསྡུ་བྱའི་ཆོས་མང་བའི་ཕྱིར། མི་མང་པོ་ལ་འདིར་མི་འདུག་གོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་པར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདིར་བསྡུས་
2-84a
ཀྱི། གཞན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་གཅིག་པུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། མིའི་མཆོག་རྒྱལ་པོ་གང་ན་ཡོད་པ་ལ་མི་འདུག་གོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །
说三法摄一切
གསུམ་པ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུ་བ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་བསྡུ་བ། ཞར་ལ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའོ། །
摄法蕴
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། ཆོས་ཕུང་གི་ཚད་དོ། །
法蕴正分
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་གཞན་དང་གཞན་བཤད་པ་དག་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་ཅེ་ན། བསྡུས་སོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
又若问鼻舌是否接触对境而取？如何取食物中的香气？[答：]它不是取食物中的香气，而是因风生起另一种香气，即与食物微细部分同时生起的香气，通过吸气而取。若想：不接触食物的舌如何能取食物的香气？虽然舌不接触食物团体就不能取其香气，但鼻取与食物部分同时的香气有何相违？舌只尝食物团体同时产生的味，而不尝与食物同时产生的[远离]味，故鼻比舌更迅速。
或者，根据感官所依高低位置的顺序而说，意为依靠前五者且不住于境，故最后说。如此确立六根次第后，六境和六识的次第也随之确立，如同确立六王次第后，王妃和王子的次第也随之确立。
附断疑
（第三），既然前十处皆是色，为何唯将眼境称为色？因为眼境无别名，为以"色"这一总称而了解其别相，故唯眼境一者称为色处和色界，如同某些无特征的牛，以相对[有特征的牛]力而了知为有特征。
唯此称为色是因为可检验境的远近，如"这里有某物，某处有某物"，且世间也称之为色。有些人说，因为是二十种粗色，是我们等以肉眼缘取一切法、以天眼缘取色境、以无漏智慧眼缘取四谛的三眼行境，且是有示现有障碍色之主要者，故唯眼境一者称为色处。
又，十二处皆是意境法，为何唯说受等三蕴、非表色和三无为为法？若对一切称为法，则不能了解其特性，唯称此为法，则可了解其特性，如无名者归于有名。又，非心所行和无为等所摄法众多，如对众多人说"此处无人"，尤其因为诸法中最胜的涅槃择灭也摄于此法处，而不摄于其他十一处，故唯此一者称为法处，如"人中最胜王在何处"而答"无人"一样。
说三法摄一切
第三、宣说三法摄一切分：摄法蕴、摄其他蕴界处、附带说明二界体性。
摄法蕴
首先分：正说与法蕴的量。
法蕴正分
首先，经中问："以蕴、处、界名称所说的其他各种[法]，是为此等所摄，还是各别？"[答：]"为所摄。"


 །ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བརྗོད་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྡེ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་དག་ཏུ་འདོད་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་འདོད་དེ། ཀུན་དགའ་བོའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོས། བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལྷག་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བཟུང་ངོ་། །གཉིས་ནི་དགེ་སློང་དག་ལས་སོ། །ཞེས་དང་། རྣམ་བཤད་རིག་པར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་བརྒྱད་ཁྲིར་མ་འདུས་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོའི་མདོ་ལས། བརྒྱད་ཁྲི་ལྷག་གཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་བཟུང་ཞིང་གཉིས་ནི་དགེ་སློང་དག་ལས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། ཀུན་དགའ་བོས་ཐོས་སོ་ཅོག་དེས་ཀྱང་བཀའ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་མིན་ཏེ། སྟོན་པ་དགུང་ལོ་ང་ལྔ་ནས་ཀུན་དགའ་བོས་རིམ་གྲོ་བ་བྱས་ལ། བརྒྱད་ཅུ་ལ་སྟོན་པ་གཤེགས་པའི་བར་ལོ་ཉེར་ལྔ་སོང་ཞིང་། དེས་ན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ནས་གསུངས་པའི་བཀའ་ཐམས་ཅད་དེར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལྟ་བུས་ཀྱང་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་པའི་ལམ་ན་མིང་ཙམ་ཡང་མི་མཁྱེན་པའི་གླེགས་བམ་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་
2-84b
པོར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཕུང་གང་རྣམས་སྐུའི་དབུ་སྤྱི་གཙུག་ལྟར་མི་མངོན་པ་དང་། གསུང་ཉེ་རིང་མེད་ཅིང་སྐད་སྟོང་མེད་པ་དང་། ཐུགས་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཐུབ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། དང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་རིག་བྱེད་དང་། ཕྱིས་འཆད་པ་པོ་དག་གི་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཚིག་སྒྲ་རང་མཚན་ཡིན་པས་གཟུགས་སུ་འདུས་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་པས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་སོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེས་ན་ཆོས་ཕུང་མིང་ཚིག་གཉིས་ཀ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་གསུང་དང་བརྗོད་པ་དང་དབྱངས་དང་ངེས་པའི་གསུང་དང་གསུང་གི་ལམ་དང་གསུང་དབྱངས་དང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་དང་གསུང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཆོས་གང་ཡིན་ཅེ་ན། གང་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡེ་གེའི་ཚོགས་རྣམས་གོ་རིམ་དུ་བཀོད་པ་དང་། གོ་རིམ་དུ་བཞག་པ་དང་། གོ་རིམ་དུ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཉིས་ཀར་འདུས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ། །
法蕴定义
གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལུགས་དགག །རང་ལུགས་བཞག་པའོ། །
破他宗
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེའི་ཚད་ཅི་ཙམ་ཞེ་ན། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ཤཱ་རིའི་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་དང་མཉམ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ནི་ཤླཽ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དུང་ཕྱུར་ཕྲག་བཞི་དང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་གཅིག་པུ་ལུས་པས་གཞན་བརྒྱད་ཁྲི་ནུབ་
2-85a
བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཕུང་རེའི་ཚད་ཡིན་གྱི། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་གྲངས་ངེས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །
立自宗
གཉིས་པ་ནི། དགོས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། རང་གི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དུག་གསུམ་དང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་བརྒྱད་ཁྲི་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མི་སྡུག་པ་སོགས་གྲངས་མཐུན་པར་གསུངས་སོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
所谓法蕴，部派认为有八万，大乘认为有八万四千。如《阿难经》中说："阿难说：'我从世尊亲自接受了八万余法蕴，从比丘们处接受了两个。'"又《解释明了论》中说："声闻乘也不止八万，如《阿难经》中说：'从世尊处接受八万余一，从比丘们处接受了两个。'"阿难所听闻的也未包括所有佛语，因为佛陀五十五岁时阿难才开始侍奉，佛陀八十岁入灭，中间经过二十五年，因此佛陀成佛后所说的一切教法并未囊括其中。又如龙树菩萨前往龙宫的路上，据说有他连名称都不知的经典，因此[法蕴不止八万]。
所以，凡是作为贪欲等对治而教授的法蕴，为三德具足的佛陀所宣说，即身如顶髻不可见、语无远近无千[种不同]音、心离四种不知因的佛陀所说，经部师认为，初时佛语表示与后来解说者语言表示的词句自相是色，故摄于色；而毗婆沙师认为是意境名的自性，故摄于行蕴。因此，对于法蕴是名还是句，阿毗达磨师们解释为二者，如《智慧入门》中说："何为佛语？即如来教言、语、说、音、确定语、语道、语音、语业和语表示。"又说："所谓佛语是何法？是名聚、句聚和字聚的排列、安置和正确连接。"因为[法蕴]具有两种自性，故说为二者所摄。
法蕴定义
第二分：破他宗、立自宗。
破他宗
首先，若问一一法蕴的量是多少？某些部派说与舍利子所造的《法蕴论》等量。该论有六千颂，如此则八万法蕴应有四亿八千万颂。因此他们说，唯此一法蕴尚存，其余八万已灭。其他部派认为，完整宣说蕴处等每一内容的是一法蕴的量，并无颂数的确定。
立自宗
第二，就特殊目的而言，自宗的量是：针对有情行为的贪嗔痴和我慢等八万烦恼的对治，宣说了数量相应的不净观等法蕴。


 །ནི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་ཀྱི་ཕྱོགས་བསལ་ནས་སློབ་དཔོན་རང་ལུགས་སྟོན་པར་བཞེད་ལ། བོད་ཁ་ཅིག་དུག་གསུམ་དང་ཆ་མཉམ་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་དང་སྟོང་སྟོང་ཡོད་པས་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་གཟུངས་ལས། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་གང་ཡིན་པས། །རྒྱལ་བ་གང་དག་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི། །ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྒོ་མོ་དེ་དག་གིས། །བསམ་པ་ཇི་བཞིན་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་འདུལ། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
摄别蕴界处
གཉིས་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་བསྡུ་བ་ནི། ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་ཕུང་པོ་ལྔར་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཅི་རིགས་པར་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕུང་ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་དཔྱད་དེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཕུང་ལྔ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོར་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་གཟུགས་སུ་སྡུད་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་
2-85b
བྱུང་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་དུ་སྡུད་དོ། །ཡང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། ཡི་རང་བ་དང་བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་དད་པ་དང་འདུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཅན་ནི། མདོ་ལས། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཐོས་པ་དང་། མི་སྟོན་ཀྱང་དབྱངས་ཀྱི་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། དེ་མི་བྱེད་ཀྱང་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དང་། དེ་མི་བྱེད་ཀྱང་ཐོས་པའི་དོན་སེམས་ཤིང་འཇལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་མི་བྱེད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བམ་པ་སོགས་ལ་ལེགས་པར་བཟུང་ཞིང་སྒོམ་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་དོན་དང་ཆོས་སོ་སོ་བ་ཡང་དག་པར་རིག །དེ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་གྲོལ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུས་ལ། ཐོས་འཆད་ཁ་ཏོན་ལ་སྒྲ་ཡང་ཡོད་པས། སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ལས། ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྔོ་སེར་དམར་དཀར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱང་མ་ཆགས་པར་འདུས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། འཁོར་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱང་སྔར་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡིན་པས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཡང་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་སོ་སོར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་
2-86a
གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་གཟུགས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ནི་དྲི་རོ་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུས་བསྡུས་ལ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་དོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
"尼"字是在清除前述观点后，阿阇黎欲表明自宗见解。某些藏地学者说，由三毒和与之相等的[烦恼]所引发的行为有二万零四千，为对治这些而有八万四千法蕴，如《宝髻陀罗尼》中所说："八万四千者，是诸佛为利众生所作，以法之差别门，随众生意乐调伏世间有情。"
摄别蕴界处
第二、摄其他蕴界处：如同八万法蕴摄于五蕴，其他经中所说各种蕴、处、界等，通过善加考察其自相，应摄于如前所说的五蕴、十二处和十八界。其中，[经中]以蕴为名的解脱五蕴，[可如下归摄]：无漏戒蕴的无表色摄于色；定蕴、慧蕴、解脱蕴和解脱智见蕴是尽智和无生智阶段的心所，故摄于行蕴。又，忏悔罪过、随喜、劝请、祈愿蕴也摄于行蕴，因其本性是后悔、信和欲故。
以处为名者，经中说：五种解脱处：为他说法故闻[法]，虽不说但诵咒，虽不诵但广为他解说，虽不解说但思惟衡量所闻义，虽不思惟但由修持善取定相等，而正了知诸法之义及别法，由此生喜，离贪而至解脱的五种处，皆是慧，故摄于法处。因闻说诵咒也有声，故为声处、意处和法处所摄。
十遍处中，地水火风、青黄赤白等八种处，因为[是定中]无执著所现，摄于法处；若连所依[心王心所]一起，则是五我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
"尼"字是表示在排除前述各方观点后，阿阇黎欲显示自己的观点。有些藏人说，由三毒引发的等同行为有二万一千，故其对治为八万四千法蕴，如《宝髻陀罗尼》中所说："八十四千种，胜者为众生，所作法差别，彼等诸门中，随心调世间，诸有情众生。"
摄别蕴界处
第二，摄其他蕴界处：如八万法蕴摄入五蕴，其他经中所说的各种蕴处界，通过详细考察其自相，应摄入前述五蕴、十二处和十八界。其中，具蕴名的五解脱蕴，其中戒蕴的无漏无表色摄于色，定蕴、慧蕴、解脱蕴和解脱智见蕴是漏尽和无生智的心所状态，摄于行蕴。又，忏悔罪业、随喜、劝请供养等蕴也摄于行蕴，因为是悔、信、欲的自性故。
具处名者，经中说："五解脱处：为他说法的闻[处]、不说但诵持音韵、不诵但为他广说、不说但思量衡量所闻义、不思量但善取禅定相如静虑等而修，从而正确了解诸法的义和别法，由此生喜，离贪而至解脱的五处。"这五处是慧，故摄于法处。由于闻说诵持中也有声，故为声、意、法处所摄。
十遍处中，地水火风、青黄赤白八处摄于法处，因为它们是无表聚合；若连眷属，则为五蕴，故摄于意处和法处。八胜处也同上，摄于法处，或意处和法处。
遍处中的虚空处、识处和四无色处是四蕴，故摄于意处和法处。
又经中说："有色有情无想无别想者，如无想有情，此为第一处。又有超越无所有处的无色有情，圆满住于非想非非想处者，如往非想非非想处者，此为第二处。"此中所说的第一处有色无想有情摄于无香味的十处，而在死亡和投生时也有意处。


 །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་ནི་ཁམས་ཀྱི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལགས། ཀུན་དགའ་བོ་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་མཁས་ན་ཁམས་ལ་མཁས་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཁམས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྨྲ་ན། མིག་སོགས་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང་། །འབྱུང་བཞི་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་དང་། །ཚོར་བ་ལྔ་དང་མ་རིག་པ། །འདོད་དང་གནོད་སེམས་རྣམ་པར་འཚེ། །ངེས་འབྱུང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་དྲུག་ཚན་གསུམ། །གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། །འདོད་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཁམས། །ངན་པ་བར་མ་གྱ་ནོམ་ཁམས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་འགོག་པའི་ཁམས། །དགེ་དང་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན། །སློབ་དང་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མིན། །འདས་དང་མ་འོངས་ད་ལྟ་སྟེ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་གསུམ་ཚན་དྲུག །ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཁམས་དང་། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཁམས་ཏེ། །ཁམས་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གི་དང་པོ་བཞི་རེག་བྱ། ལྔ་པ་གཟུགས། །དྲུག་པ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་
2-86b
སོ། །འདོད་པ་སོགས་དྲུག་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སོགས་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་སོ། །ཚོར་བ་ལྔ་དང་མ་རིག་པའི་ཁམས་ཀྱང་འདིར་འདུས་སོ། །ཡང་ཚོར་འདུ་འདུ་བྱེད་ནི་ཆོས་ཁམས་དང་རྣམ་ཤེས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུའོ། །ཁམས་གསུམ་ལས་དང་པོ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། གཉིས་པ་བཅུ་བཞི། གསུམ་པ་ཡིད་སོགས་ཁམས་སུ་དུའོ། །ཡང་གཟུགས་གཟུགས་མེད་འགོག་པའི་ཁམས་ལས་དང་པོ་གཉིས་བཤད་ལ། གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་སོ། །ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་སོ་སོར་འདུས་སོ། །ངན་པ་སོགས་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ལ། དགེ་སོགས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་གཉིས་ནི་གཟུགས་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་དེ་དག་མིན་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་གཉིས་ཡིད་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་ལ། གསུམ་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡང་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ཟག་བཅས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། གཉིས་པ་ཡིད་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་དུའོ། །འདུས་བྱས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དྲུག་ཚན་གསུམ། བཞི་ཚན་གཅིག །གསུམ་མཚན་དྲུག །གཉིས་ཚན་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །
附说二界体性
གསུམ་པ་ཞར་ལ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ལ། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་ལས།
说虚空体性
དང་པོ་ནི། བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཤེས་བྱ། །སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
往非想非非想处的天神摄于意处和法处。
具界名者，如《界经》中说："世尊，以何为通达界？阿难，若通达六十二界，则为通达界。"所说之界，若以偈颂来说：
"眼等界有十八种，
四大虚空与识界，
五受与无明，
贪欲害心与损害，
出离无害心，
无损害六组三，
除色外的四蕴，
欲界色界无色界，
恶中妙三界，
色无色灭界，
善不善无记，
有学无学非二者，
过去未来现在等，
如是共有三组六，
有漏无漏界，
有为无为界，
共计六十二界。"
以上所说的地水火风虚空识六界中，前四摄于触界，第五摄于色界，第六摄于七心界。欲等六界是欲贪等心所，故摄于法界。五受和无明界也摄于此。又，受想行摄于法界，识摄于七心界。三界中，第一是十八界，第二是十四[界]，第三是意等几界。
又，色无色灭界中，前二已说明，第三摄于法界。又，三世界分别摄于十八界。恶等三界是三界，善等三界中，前二摄于色声法界和七心界。有学、无学及非二者三界中，前二摄于意法意识界，第三摄于十八界。有漏无漏界与有为无为界中，有漏界摄于十八界，第二摄于意法意识三界。有为界摄于十八界，无为界摄于法界。
如是，十八界以六组三、一组四、六组三、二组二，共为六十二。
附说二界体性
第三，附带说明二界体性分：虚空和识[界]。
说虚空体性
首先，"空隙名虚空界，有明有暗等。"


 །ཁམས་རེ་གཉིས་ལས་ཁམས་དྲུག་གི་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཅིང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་དང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་
2-87a
ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྒོ་དང་སྐར་ཁུང་སོགས་ཀྱི་བུ་ག་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུ་ག་དེ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲས། ཉིན་མོ་ཕལ་ཆེར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་དང་། མཚན་མོ་ཡོད་པའི་མུན་པ་དག་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ཐོགས་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣང་མུན་ཀྱང་ཐོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཐོགས་པ་ཤས་ཆུང་བས་དེ་ལས་ཐོགས་ཤས་ཆེ་བ་བུམ་སོགས་ནི་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩིག་པ་ལ་བལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་བུ་ག་དེ་ལ་གཞན་པ་མི་ཐོགས་པས་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ། རྩིག་པ་དང་རི་སོགས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་པས་ཐོགས་མེད་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ཟེར་རོ། །འདི་ལྟའི་ལུགས་ལ་ནམ་མཁའ་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕྱི་ནང་དུ་མི་རིགས་ལ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ནམ་མཁའ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ས་སོགས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཏེ་སྤངས་པར་གསུངས་ལ། ནམ་མཁའ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་སྤང་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ས་སོགས་བཞིན་སྐྱེས་བུར་གདགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་ཙམ་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་སྲས་མར། མདོ་སྡེ་པས་མ་རངས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་དེའི་ཁམས་ཐ་དད་མེད་ཅིང་། ནམ་མཁའ་དང་དེའི་ཁམས་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་ཙམ་ལ་
2-87b
དེར་བརྗོད་པས་ཁྱད་པར་མི་འབྱེད་དོ། །ཞེས་དང་། གང་སྤེལ་ལས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཕྲད་ཀྱི་ཆ་ལ་བུ་ག་པ་བུ་ག་ཡོང་བའི་གནས་མོད་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བསགས་པ་ཡོད་པ་ལ་མ་ཕྲད་པའི་ཆ་ལ་བུ་གར་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རངས་པར་འཆད་དོ། །
说识体性
གཉིས་པ་ནི། གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། དྲུག་ཚན་འདིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་སྲིད་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ན་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ནས་འཆི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ས་བོན་ཡིན་པས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་སྟེ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་སྐྱེས་པ་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་གོ་འབྱེད་པས་གནས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་གཅོད་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར།
界类别
བཞི་པ་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ལ་བདུན། གཉིས་ཚན་གྱིས་དབྱེ་བ་དང་། གསུམ་ཚན། བཅས་མ་བཅས། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ། བྱུང་བ་གསུམ་དང་། ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར། ཕྱི་ནང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བའོ། །
二类类别
དང་པོ་ལ། བསྟན་དུ་ཡོད་མེད་དང་། ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །
有无表相
དང་པོ་ནི། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །དེ་ལ་འདིར་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ནི། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྤོབས་
2-88a
པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་བའི་ཆེད་དོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
在六十二界中，已解释了六界中四界的性质，而虚空和识的性质，[经中]已说："其中虚空是不障碍"及"识是各别了别"。关于这两者的界性质，若问：虚空的自性是开辟色法的空间，虚空界是指门窗等孔隙处的虚空界，若问这孔隙是什么？毗婆沙师认为，白天多为光明自性的明，夜间存在的暗，这些被称为障碍的邻近色，因为明暗虽有障碍，但障碍程度较小，比它更具障碍性的瓶等易于造成严重妨碍，故这些聚集存在的色法的邻近处即是虚空界，因为是相对墙壁而安立。
其他人说，孔隙因为不被他物障碍而无碍，且是墙壁和山等的邻近处，故是无障碍的邻近处。按此观点，无为虚空不应分为内外，而虚空界却说有内外虚空；又，[经中]说离色界贪的人离地等，离虚空界贪而断，而虚空是无漏法，不应当断；虚空界如地等是假立人的所依，故说"比丘是具六界的人"，而虚空本身不如是。"等"字表示经部师不认同，[他们认为]虚空与虚空界无别，虚空和虚空界不是有障碍的实物，只是无这一点上称为虚空，不作区分。月称解释说："虚空界因微尘无触，故其不接触的部分即为孔隙存在之处，对于'微尘聚集处的不接触部分'安立为孔隙这一点表示不满。"
说识体性
第二，有漏识是六组中的识界，因为无漏识是断绝轮回者，识界是轮回中生起之因的识，因为这六界从结生至死心间都说为生起之所依，如经中说："依六界而入母胎。"其中，识是结生之种子，能生未生者；四大起养育作用，作为所依令已生者安住；虚空开辟空间，使安住者增长，故为虚空界。无漏识因断生死相续，损害烦恼而入于断除一切烦恼。
界类别
第四、界的品类区分分七：二组分类、三组、有无所依、色法分类、三种生起、获得差别、内外等分类。
二类类别
首先：有无表相和有无障碍之类。
有无表相
首先，"此中唯色有表相。"此处品类区分是为令所化众生通达法的区分及获得无碍解。


 །འདིར་ཁམས་ལ་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་མཛད་པ་ནི། ཁམས་རྣམས་སུ་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པས་ཁམས་ལས་བརྩམས་ན་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀའི་ཟག་བཅས་རྣམ་པ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་ནུས་ཀྱི། གཞན་གཟུགས་ཕུང་ལྟ་བུའི་རབ་དབྱེས་དེ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་སོགས་ཀ་བ་ལྟ་བུའི་ཤེས་བྱའི་ལྡོག་པ་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་གྲངས་ངེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ། དེ་ལྟའི་དབྱེ་བ་གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ། འོ་ན་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དུ། བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོའི་སྐབས་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ནའོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་ཚིག་གིས་གཞན་གྱི་མིག་ཤེས་ལ་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་བཅུ་བདུན་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ལ་བསྟན་ཡོད་བྱ་བ་ཙམ་ཡིན་ན། དབང་པོ་ལྔ་དང་དྲི་རོ་རེག་བྱ་གསུམ་ནི་ཡུལ་ཆད་པ་འདོམ་གང་ན་འདུག་བྱ་བའམ། ཁྲུ་གང་ན་འདུག་བྱ་བར་ཡུལ་ཆད་པར་བསྟན་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་དུ་མེད་དེ། དབང་པོ་ལྔ་ཡང་གང་ཟག་དུ་མ་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ། དྲི་ལྟ་བུ་དེ་གཅིག་གི་སྣ་བུག་ཏུ་མྱོང་བ་དེ་གཞན་གྱི་སྣས་མི་མྱོང་། རོ་དང་རེག་བྱ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ། སྒྲ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་དེ། གཅིག་ལ་སྣང་བའི་སྒྲ་དེ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་དེ། གཅིག་ལ་སྣང་བའི་སྒྲ་དེ་ཀ་གཅིག་ལ་སྣང་བས་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་ཀྱང་རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པར་མེད་དེ། ལར་ཕྱོགས་དེ་ངོས་ན་གྲགས་བྱ་བར་ཤེས་ཀྱང་ཁྲུ་གང་ན་འདུག་བྱ་བའམ་འདོམ་གང་ན་འདུག་བྱ་བར་བསྟན་དུ་མེད། དེས་ན་ཁ་ཅིག་རྣ་བ་དང་འཕྲད་ནས་འཛིན་
2-88b
ཟེར། ཁ་ཅིག་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཟེར། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ལྡན་པ་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་གཅིག་པུ་བསྟན་ཡོད་ཡིན་ནོ། །
有无着相
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་དུ་ཞེ་ན། ཐོགས་པ་ནི་རྡུགས་པ་སྟེ་སྒྲིབ་ཐོགས་དེ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཅན་བཅུའོ། །ཐོགས་པ་ཡང་སྒྲིབ་པ་དང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོགས་བཅས་གཅིག་ཡོད་པའི་གོར་ཐོགས་བཅས་གཞན་སྐྱེ་བའི་གོ་འགེགས་གེགས་བྱེད་ལག་པའི་ཡུལ་དུ་ལག་པ་གཞན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རྡོ་བའི་ཡུལ་དུ་རྡུགས་ཏེ་མི་སྐྱེ་བས་ཐོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡུལ་ཐོགས་ནི་མིག་སོགས་ཡུལ་ཅན་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ལ་ཐོགས་པ་སྟེ། གདགས་པ་ལས། ཉ་མིག་ལྟ་བུ་ཆུ་ལ་ཐོགས་ལ་སྐམ་ལ་མི་ཐོགས་པ་དང་། ཉ་བ་ལ་སོགས་པ་མིན་པ་མི་ཕལ་ཆེའི་མིག་ལྟ་བུ་སྐམ་ལ་ཐོགས་པ་ཆུ་ལ་མི་ཐོགས་པ་དང་། གཉིས་ཀར་ཐོགས་པ་ཆུ་སྲིན་བྱིས་པ་གསོད་དང་། སྦལ་པ་ཤ་ཟ་ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀར་མི་ཐོགས་པ་མངལ་དུ་འཆི་བའི་མིག་ལྟ་བུའོ། །མིག་མཚན་མོ་ཐོགས་ལ་ཉིན་མོ་མི་ཐོགས་པ་ནི་པགས་པའི་བྱེའུ་ཕ་ཝང་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་དང་། ཉིན་པར་ཐོགས་ལ་མཚན་མོ་མི་ཐོགས་པ་ནི་མི་ཕལ་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཁ་ཅིག་མཚན་མོར་ཡང་ལས་དང་སྨན་ལ་བལྟོས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀར་ཐོགས་པ་ནི་ཁྱི་དང་ཝ་དང་རྟ་དང་གུང་བྱི་ལ། སྟག་ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀར་མི་ཐོགས་པ་མངལ་དུ་འཆི་ངེས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་བྱས་པའོ། །དམིགས་ཐོགས་ནི་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་རང་གི་དམིགས་པ་དག་ལ་ཐོགས་པའོ། །ཡུལ་དང་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡུལ་གང་ཞིག་ལ་དབང་པོས་ལྟ་ཉན་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་
2-89a
ཏེ་བྱེད་པའང་རང་གི་མཚུངས་ལྡན་ལ་བརྟེན་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་རམ་རྩལ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སོགས་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའམ། དེའི་སྣང་བ་སྐྱེས་པས་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པའོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
此处对界进行品类区分是因为：在诸界中分别解说色和心两者，从界出发，能容易了解色心二者的有漏品类，而其他如色蕴等的区分无法了解这些，因为色等如柱子般的所知的分类无穷无尽，故不能说明事物的确定数量，此类区分在经典中也未作安立。
若问在十八界中，几种有表相，几种无表相？在此十八界中，唯有色界一种有表相，因为它能以"这里有，某处有"等言语向他人眼识显示。其余十七界则无表相。
此外，若仅就"对境明确确定且共同可示"定义为有表相，则五根和香味触三种虽可在确定对境中指示"在一寻处"或"在一肘处"，但不能共同显示，因为五根不能向多人显示，如香，一人鼻孔中感受的，他人鼻不能感受，味和触也相同。声则可共同显示，一人所闻的声音也为他人所闻，故是共同可示，但没有确定所依，虽知"声在那个方向"，但不能说在"一肘处"或"一寻处"。因此，有人说耳与[声]接触而取，有人说不接触而取。因此，唯有眼境兼具两种条件，所以只有它是有表相的。
有无着相
第二，若问十八界中几种有碍几种无碍？有碍是阻碍，即具有障碍性的十种有色法。碍有障碍、对境碍和所缘碍三种。
首先，一个有碍物存在的地方阻止其他有碍物生起，阻碍其生起，如手的对境中不能生起另一只手，石头的对境中被阻碍而不生起，这是障碍。对境碍是指眼等诸根对自境色等的障碍，如《安立经》中说：鱼眼在水中有碍而在陆地无碍；非鱼等的多数人眼在陆地有碍而在水中无碍；在两者都有碍的，如鳄鱼、杀婴儿者、食肉蛙、渔夫等；在两者都无碍的，如胎中将死者的眼。眼在夜晚有碍白天无碍的，如蝙蝠和猫头鹰等；白天有碍夜晚无碍的，如多数人，有些人夜晚也因业力和药物而能见；两者都有碍的，如狗、狐狸、马、猫、虎、盗贼等；两者都无碍的，如胎中必死者和生于世界中间者。前后两例分别依对境和时间而立。
所缘碍是相应法对自所缘的障碍。对境与所缘的区别是：眼等根看听的对境即是对境，作用也是依靠自相应法的特殊能力或技能。色等为相应法所依杖而取，或生起其显现而取，即是所缘。


 །ཡང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་རྡུགས་པའམ་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་ལག་པ་རྩིག་ཤིང་ལ་ཐོགས་པ་ལ་ཐོགས་པར་བརྗོད་པ་ལྟར། མིག་སོགས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་ལྟ་སོགས་མི་བྱེད་པར་རང་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པས་ཐོགས་པ་སྟེ་རང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་རྡུགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་མ་རྡུགས་པ་ནི་མ་ཐོགས་པ་ཞེས་གྲག་གོ། ཡང་ན་རང་ཡུལ་ལ་གཏོད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐོགས་པའོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་བཅས་ཏེ་ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞེས་བཤད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་རིགས་མཐུན་ཐོགས་པར་བཤད་ལ། དེར་ནི་རིས་མི་མཐུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པས་མི་ནོངས་སོ། །སེམས་ཙམ་པ་རྡུལ་བདེན་པར་མི་འདོད་པ་ལ་བླ་ཡང་། རྡུལ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་སྡེ་པ་ལ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་མར་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟང་ངོ་། ། མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། ཡུལ་ལ་ཐོགས་ལ་སྒྲིབ་པས་མ་ཐོགས་པ་ནི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་། རྡུལ་མ་བསགས་པས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་སོ། །སྒྲིབ་པས་ཐོགས་ལ་ཡུལ་ལ་མ་ཐོགས་པ་ནི་རྡུལ་བསགས་ལ་ཡུལ་ཅན་མིན་པས་ཡུལ་ལྔའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་བསགས་པ་དབང་པོ་ལྔའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི། ཡུལ་ཅན་མིན། ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཡུལ་ལ་ཐོགས་པས་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། ཡུལ་ལ་ཐོགས་ལ་དམིགས་པ་ལ་མ་ཐོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་ན་ཡུལ་ལ་མ་ཐོགས་པ་མེད་དེ། སེམས་
2-89b
དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་དམིགས་ཐོགས་གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་ཡུལ་ལྔ་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་རྣམས་ཏེ་ཡུལ་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ན་རེ། རྟེན་ནམ་དམིགས་པ་གང་སྐྱེ་བ་ལ་བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་ཤིང་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་ནུས་དེ་ཐོགས་བཅས་བཟློག་པ་ཐོགས་མེད་དུ་འདོད་པས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཐོགས་མེད་དུ་གྲུབ་བོ། །
三类相
གཉིས་པ་གསུམ་ཚན་གྱི་རྣམ་པ་ལ། དགེ་སོགས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །
善等三相
དང་པོ་ནི། ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་སྒྲ་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམ་གསུམ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བརྒྱད་དེ་ཐོགས་བཅས་སུ་བཤད་པ། དེ་དག་ཉིད་ལས་གཟུགས་སྒྲའི་ཁམས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་དུ་མེད་པས་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བའང་དེར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་པོ་ལས་གཞན་བཅུ་པོ་ལ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། སྒྲ་གཟུགས་ཀྱང་དགེ་མི་དགེའི་ཀུན་སློང་གི་དབང་གིས་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ན་ཀུན་སློང་གི་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཡང་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སློང་གིས་དེ་གསུམ་ལ་མ་དམིགས་པས་སོ། །འོ་ན་མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། རྟེན་མཉམ་གཞག་གི་སེམས་དགེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་མིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཀུན་ནས་
2-90a
བསླངས་པའི་དབང་གིས་དགེ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
又，若问为何对境和所缘的作用称为障碍或阻碍？如世间中手被墙木阻碍称为"阻碍"一样，眼等也不对其他对境行看等，而只对自境行作，故称阻碍，即对自境的趋入称为"有阻碍"，未阻碍则称"无阻碍"。或者，专注并趋入自境即为阻碍。因此，十种有色法因对障碍有阻碍故为有碍，因为它们互相障碍。
若问："岂不是说，无根、无声的微尘，八种实物必定同时生起"吗？此处说的是同类有碍，而彼处说的是不同类同时生起，故无过。唯识宗不承认微尘为真实尚可，而说微尘本性相同但分位不同这对部派而言是不合理的，所以说[微尘]混合而生是最好的解释。
相应法也因对境和所缘有碍，依此可分为：对境有碍而对障碍无碍者，是取所缘对境但未聚集微尘的七心界和法界的一部分相应法。对障碍有碍而对境无碍者，是聚集微尘但非对境者的五境界。二者皆是者，是取境且有聚集的五根。二者皆非者，是非对境者且不住于境的除相应法外的法界。
若问是否对境有碍即对所缘有碍？对境有碍而对所缘无碍者是五根，因为它们无所缘。对所缘有碍而对境无碍者不存在，因为心和心所对境有碍即成为对境者，所以有所缘。对境和所缘二者皆无碍者是五境和法界中的非相应法，因为它们不是对境者。
尊者童受说：所依或所缘，凡其生起受其他障碍物阻碍而不能生起者是有碍，相反则为无碍，因此七心界和法界成立为无碍。
三类相
第二、三组分类：善等三相和三界所属类别。
善等三相
首先，"无记有八种，即彼等自身，除色声外余，其他皆三种。"
在十八界中，唯一无记的是八种，即前述有碍者，其中除色声界外，其余都是自性无记。其他的不能引生异熟果故无记，如若依此观点，无漏善也将是无记了。
除这八界外的十界有善、不善、无记三种，因为色声也因善不善的发动力而成为[善不善]。如此，发动力[为善不善]的香味触也应成为善不善？不是，因为发动力不缘那三者。若问，"那么等持中的无表色也应不是善了？"不是，因为所依等持心是善相应的缘故，它也是善。有些人说等持中的无表色不是因相应力而是随心而发动，故为善。


 །དེའང་སེམས་ཁམས་བདུན་མ་ཆགས་པ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་དགེ་བ་དང་། ཆགས་སོགས་མཚུངས་ལྡན་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སོགས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཁམས་ཀྱི་མ་ཆགས་པ་སོགས་རྩ་བ་གསུམ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་སོགས་མི་ལྡན་པ་དང་རིག་བྱེད་མིན་པའོ། །དོན་དམ་པར་དགེ་བ་ནི་བརྟགས་འགོག་སྟེ་བཞིའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་དུག་གསུམ་དང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་དང་། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་དང་། ཀུན་ནས་བསླངས་པ་སྐྱེ་སོགས་དང་རིག་བྱེད་མིན་པའོ། །ལུང་མ་བསྟན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དང་། ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་དགེ་མི་དགེ་མིན་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། དེས་བསླངས་པ་དང་ཅི་རིགས་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་སོགས་གཟུགས་སྒྲའི་ཁམས་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་ཀྱིས་བསླངས་པའི་དགེ་མི་དགེ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་། རིག་བྱེད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སྒྲ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ། །
属三界相
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་དུ་ཞེ་ན། འདོད་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་དོ་སྟེ། འདོད་པ་དེར་དེའི་རང་བཞིན་དང་མ་བྲལ་ཞིང་དེའི་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ཁམས་བཅུ་བཞིའོ་སྟེ། དེར་ནི་དྲི་དང་
2-90b
རོ་མེད་དེ། དྲི་རོ་ནི་ཁམ་ཟས་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེར་དམིགས་རྐྱེན་དེ་གཉིས་མེད་པས་ཡུལ་ཅན་སྣ་དང་ནི་ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་མ་གཏོགས་ཏེ་མེད་དོ། །འོ་ན་དེར་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་མཐར། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམ་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིན་པའི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ལན་དུ་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཁམས་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རེག་བྱ་ཡོད་པ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིན་པའི་དྲི་རོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ། ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིན་པའི་རེག་བྱ་ཡོད་པ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིན་པའི་དྲི་རོ་ཡོད་པར་མི་མཚུངས་ཏེ། དྲི་རོ་ཡིན་ཚད་ཟས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འགྲོལ། རེག་བྱ་ཡིན་ཚད་ཟས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། རེག་བྱ་དབང་པོ་འབྱུང་བའི་རྟེན་དང་གོས་ལུས་ལ་བརྟེན་པའམ་ལུས་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་སམ་གཞི་དང་། གོས་སོགས་བགོ་བའི་དངོས་པོའི་རེག་བྱ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་ཟས་ལ་མེད་པར་དྲི་རོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཟས་མིད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་དྲི་རོ་དགོས་པ་མེད་ཅིང་རེག་བྱ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་ལྷའི་མིག་དང་གཟུགས་སྒྲ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ལུས་ཡང་བ་དང་སྐེད་པ་གསེར་གྱི་དོང་ཙེ་བརྩེགས་པ་སྙམ་པའི་རེག་བྱ་ལ་རེག་པ་ཡོད། དྲི་རོ་རྒྱུའི་སྙོམས་འཇུག་གི་དུས་ན་ཚོར་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་སྒྲ་རེག་བྱ་གསུམ་ཡོད་ཀྱི་དྲི་རོ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ལྟར་སྨྲའོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
其中，七心界与无贪等相应为善，与贪等相应为不善，与二者不相应的异熟生等为无记。法界中的无贪等三根和惭愧是自性善，与它们相应的受等及其发动力是得、生等不相应法和无表色。胜义善是择灭，共四种。自性不善是三毒、无惭无愧，与它们相应的受等，及其发动力生等和无表色。无记是非自性善不善和非与之相应的，非由善不善发起的，虚空和非择灭，无记心及其相应法，由无记心发起的，以及各种得、生等，色声界摄的身语表业中由善不善心发起的善不善，由无记心发起的身语表业，以及非表业所摄的色声为无记。
属三界相
第二，十八界中，属于欲界、色界、无色界的各有多少？
属于欲界的是全部十八界，因为在欲界中未离其自性，且为欲爱所执为我所。
属于色界的是十四界，因为彼处无香味，香味是段食，生于彼处者已离对它们的贪著。因此，彼处无这两种所缘缘，所以鼻识界和舌识界也不属于[色界]。
若问："那么彼处也应无触界，因为如《宗义论》中说：'段食在欲界中，是三处的自性。'"，答：也有非段食自性的触界。若有人说："如有非段食性的触界，也应有非段食性的香味"，[回答]：非段食性的触界存在，与非段食性的香味存在不相等，因为所有香味都成为段食，而非所有触都成为段食。触可以是根及大种的所依，或衣服依于身或身依于宫殿的处所或基础，及衣服等所穿物的触，虽然这些存在，但饮食上没有不享受香味[的可能]，因为离对吞咽食物的贪者对香味无需要，而触则不是这样。
尊者吉祥取说：依因等持禅定，在欲界可以见到天眼和色声，也可感知与身轻安俱生的轻盈身体和如堆叠金环的腰部的触。香味在因等持禅定时无感受，因此果位禅定中有色声触三种而无香味，此即其理由。
;


 །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་
2-91a
གཉེན་གྱིས་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་གྱི་ལུགས་ཁྱད་དུ་བསད་དེ་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་ནས། བྱེ་སྨྲས་གཟུགས་ཁམས་ན་དྲི་རོ་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མ་ངེས་པ་སྟོན་པས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ལུགས་དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་འདི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བཟློག་པས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་རོ་ལྟར་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཆོས་ཅན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དྲི་དང་རོ་དེ་རང་འཛིན་པའི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྟགས་པར་མཛད་དོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
对此，阿阇黎世亲赞叹尊者吉祥取的观点独特，但保持中立，毗婆沙师主张**界中无香味，因为无需要，如同男根。对此主张，阿阇黎以不定因予以破斥，认为此论点有过失，因为具有"对法相的特殊性作反驳而产生过失"的特征。如此，**界中如同无香味一样，鼻舌根作为有法应该不存在，因为无取香味的需要，如同男女根。[阿阇黎]如是审察。


 །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་གིས་གཟུགས་ཁམས་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་གཉིས་དགོས་པ་མེད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟེན་མཛེས་པ་དང་ངག་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མ་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཏེ། མཛེས་པ་དང་ངག་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་དབང་པོ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་དགོས་པ་ནི་དབང་རྟེན་ཁོ་ནས་ཆོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ཞིག་གིས། གཟུགས་ཁམས་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་པའི་དབང་རྟེན་མི་སྲིད་དེ། དེ་དེའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཕོའི་དབང་རྟེན་དགོས་པ་མེད་པས་མི་སྲིད་པ་བདེན་པ་དེ་སྣ་ལྕེའི་དབང་རྟེན་ལ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣ་ལྕེའི་དབང་རྟེན་ནི་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་པར་ཡང་ལུས་མཛེས་པ་དང་ངག་སྨྲ་བ་ལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཅི་སྟེ་མཚུངས། ཡང་གློ་ན་གནས་པའི་རྒོལ་བ་གཅིག་ན་རེ། བྱེ་སྨྲ་དང་སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀས་དགོས་པ་མེད་པའི་དྲི་རོ་དེར་འཛིན་
2-91b
གྱི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཁྱབ་པ་སྨྲས་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མངལ་དུ་འཆི་བ་རྣམས་ལ་གཟུགས་མཐོང་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་མིག་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར། དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ངེས་པས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། མངལ་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་དབང་པོ་འགྲུབ་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདུས་བྱས་རྣམས་རྒྱུ་དང་བཅས་ན་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མངལ་དུ་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་འབྱུང་ལ། གཟུགས་སུ་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་འབྱུང་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། དབང་པོ་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཡིན་པས་ལས་དེ་ཡང་ཡུལ་དྲི་རོ་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་ན་ཡུལ་ཅན་སྣ་ལྕེ་ལའང་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མི་འབྱུང་ལ། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་དུ་ཆུག་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཟུགས་སུ་རྒྱུ་དང་དགོས་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་འབྱུང་ན་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་དགོས་པ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་མཛད་པ་ཡང་བྱེ་སྨྲའི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཞེན་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པར་སྒྲུབ་རིགས་ན། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཁམས་ན་ཕོ་དབང་ཀྱང་ཡོད་རིགས་པར་བྱེ་སྨྲས་དོན་གྱིས་ཁས་
2-92a
ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མི་ལེན་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུའང་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཁྱེད་རང་ལའང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་མཚུངས་པར་འཕངས་པ་ལ་ལན་དོན་མཐུན་མ་ཐེབས། བྱེ་སྨྲས་གལ་སྲིད་དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་དེ་མི་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཞར་བ་དང་ཞའོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ཕོ་དབང་ཡོད་ཀྱང་མི་མཛེས་པར་ཅིས་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར། ཕོ་དབང་ནི་མཛེས་པར་བྱེད་མི་དགོས་ཀྱི་དགོས་དབང་ལས་ཀྱང་བྱུང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཡོད་ན་མཛེས་འདོད་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཞར་བ་བཞིན་ནོ།

我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
对此，某些毗婆沙师主张：**界中鼻舌二根并非无需要，因为有装饰身体和发声言语的需要。阿阇黎[对此]指出不周遍，说明为了美观和言语，根是不需要的，因为这些功能仅凭根所依就足够。对此，某些毗婆沙师说：**界中不可能有无我将为您直译这段藏文文本为简体中文：
对此，有些毗婆沙师派系反驳说：色界中鼻舌二根有需要并非不成立，因为有美化所依和言语表达的需要。阿阇黎答道：若需要如此，则不遍，因为为了美观和言语表达，感官并无需要，因为其需要仅靠根所依就足够了。
对此，毗婆沙师的一派说：色界中不可能有无鼻舌根的根所依，因为它们是其所依，如同男根的所依。阿阇黎回应：如此主张也不遍，虽然色界中男根所依因无需要而不存在确实成立，但这点不适用于鼻舌根所依，因为鼻舌根所依即使没有鼻舌根，对于身体美观和言语表达仍有需要，故在色界存在，怎么会相同呢？
另有一位反驳者说：毗婆沙师和阿阇黎双方所说的"无需要的香味对应的感官不存在"的遍性不成立，例如，将死于胎中者虽无见色等需要，却有眼等感官。由于需要的不确定性，色界中鼻舌根也成立。
阿阇黎回应：胎中必死者虽无需要却有感官，是因为有为法有因则生，无因则不生，所以胎中虽无需要，但有生起的因而生起。在色界中，鼻舌二根不仅无需要，且无生因，因为感官生起的因是对感官有贪的业，当离贪于香味境界时，必然也离贪于鼻舌根，因此色界中鼻舌根无生起之因，若有生因则即使无需要也可生起。
又，若在色界中无因无需要却生鼻舌根，男根为何不生？因为同样无因无需要。阿阇黎如此指出过失是针对毗婆沙师认为色界有情相续有鼻舌根，因为是有色者，如同欲界有情相续。如此，阿阇黎应该可用"色界有情相续是有色者"推导其有鼻舌根，而以同样理由，毗婆沙师也应承认色界有男根，若不承认，则用此理由证明鼻舌根的存在对你们自己也不能成立，如此驳斥他们后，未得到相应的回应。
毗婆沙师说：即使无需要和因，色界也无男根，因为不美观，如跛者和瘸子。
对此，阿阇黎说：为何有男根就不美观呢？如佛陀的阴藏隐于鞘中般极为美观。男根不需使之美观，也非出于需要而生，因为是由因而生，有因则即使无美观需要也会生起，如跛子一样。


 །འོ་ན་གཟུགས་ཁམས་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་ན། མདོ་ལས། གཟུགས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། གཟུགས་ཁམས་དེར་སྣ་ལྕེ་མ་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོའི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེར་ཕོ་དབང་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་སྲིད་ཚད་ཚང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཟུགས་ན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་འགྲུབ་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་དབང་གི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱི་དྲི་རོ་ནི་མེད་དོ། །ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དེར་མེད་དེ། འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་
2-92b
་གསུམ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་མེད་ལ། དེས་ན་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།
有无相
གསུམ་པ་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་མ་བཅས། དམིགས་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོ། །
有无漏
དང་པོ་ནི། ཁམས་ཐ་མ་དེ་གསུམ་ལ་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་དང་ལམ་བདེན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཁམས་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཏེ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་སྡུག་བདེན་དང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་མིན་ཅིང་། དེ་དག་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有无寻思
གཉིས་པ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་རྩིང་བ་དང་རྟོག་དཔྱོད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་སོགས་ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་གཉིས་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས། རྣམ་པ་དང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་སྐབས་འདིར་རྟོག་དཔྱོད་མ་བསལ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ། རྟོག་པ་ཡང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། རྟོག་དཔྱོད་མ་གཏོགས་པ་
2-93a
གཞན་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པོ་རྣམས་ལས། ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་དག་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་སྟེ་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ།

 །འོ་ན་གཟུགས་ཁམས་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་ན། མདོ་ལས། གཟུགས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། གཟུགས་ཁམས་དེར་སྣ་ལྕེ་མ་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོའི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེར་ཕོ་དབང་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་སྲིད་ཚད་ཚང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཟུགས་ན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་འགྲུབ་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་དབང་གི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱི་དྲི་རོ་ནི་མེད་དོ། །ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དེར་མེད་དེ། འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་
2-92b
་གསུམ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་མེད་ལ། དེས་ན་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།
有无相
གསུམ་པ་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་མ་བཅས། དམིགས་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོ། །
有无漏
དང་པོ་ནི། ཁམས་ཐ་མ་དེ་གསུམ་ལ་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་དང་ལམ་བདེན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཁམས་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཏེ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་སྡུག་བདེན་དང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་མིན་ཅིང་། དེ་དག་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有无寻思
གཉིས་པ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་རྩིང་བ་དང་རྟོག་དཔྱོད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་སོགས་ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་གཉིས་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས། རྣམ་པ་དང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་སྐབས་འདིར་རྟོག་དཔྱོད་མ་བསལ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ། རྟོག་པ་ཡང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། རྟོག་དཔྱོད་མ་གཏོགས་པ་
2-93a
གཞན་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པོ་རྣམས་ལས། ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་དག་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་སྟེ་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ།

 །འོ་ན་གཟུགས་ཁམས་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་ན། མདོ་ལས། གཟུགས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། གཟུགས་ཁམས་དེར་སྣ་ལྕེ་མ་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོའི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེར་ཕོ་དབང་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་སྲིད་ཚད་ཚང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཟུགས་ན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་དབང་པོའི་དབང་གིས་ཡུལ་འགྲུབ་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་དབང་གི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱི་དྲི་རོ་ནི་མེད་དོ། །ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དེར་མེད་དེ། འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་
2-92b
་གསུམ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་མེད་ལ། དེས་ན་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།
有无相
གསུམ་པ་བཅས་མ་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་མ་བཅས། དམིགས་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་སོ། །
有无漏
དང་པོ་ནི། ཁམས་ཐ་མ་དེ་གསུམ་ལ་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་དང་ལམ་བདེན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། ཁམས་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཏེ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་སྡུག་བདེན་དང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་མིན་ཅིང་། དེ་དག་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有无寻思
གཉིས་པ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་ནི་དུ། རྟོག་མེད་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་རྩིང་བ་དང་རྟོག་དཔྱོད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་སོགས་ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་གཉིས་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས། རྣམ་པ་དང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་སྐབས་འདིར་རྟོག་དཔྱོད་མ་བསལ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ། རྟོག་པ་ཡང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། རྟོག་དཔྱོད་མ་གཏོགས་པ་
2-93a
གཞན་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པོ་རྣམས་ལས། ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་དག་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་སྟེ་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对所提供藏文的中文翻译：
那么，如果色界没有鼻舌根，经中说"色界中诸根不缺少也非没有"这与此矛盾吗？论师回答：在色界中除鼻舌外，其他可能存在的根都不缺少，因此有何与经文相矛盾之处？若不如此，那么在色界也应有男根，因为已承认所有可能的根都存在。毗婆沙师认为，在色界中因为通过身根对六处起贪爱，所以根决定境的成立，而不是由境来决定根的成立。因此，那里有鼻舌根但没有香味。而男根在色界不存在，因为已经远离了对淫欲触的贪爱行为，由于无因则果不生。无色界中只有意界、法界和意识界这三界，因为已经远离对色的贪爱，所以十种色法不存在，因此由这些产生的五种识也不存在。
有无相
第三，有无相分为：有漏无漏，有寻有伺无寻无伺，有所缘无所缘。
有无漏
首先，最后三界（意、法、意识）中既有被前两谛（苦谛和集谛）所摄的有漏法，也有被道谛和无为法所摄的无漏法。其余十五界纯粹是有漏的，十种色法属于苦谛，五门识是向外看的，非等持地，它们是修断所断，因为能增长诸漏。
有无寻思
其次，多少是有寻有伺？多少只有伺无寻？多少是无寻无伺？在十八界中，有寻有伺的是五识界，因为它们向外看，粗糙，与寻伺相随的地中存在。最后三界（意、法、意识）有三种相：有寻有伺相，无寻唯伺相，无寻无伺相。其中第一种，即意界、意识界和法界中相应与不相应两类中，相应的五十一法中，在有寻有伺的情况下，如果不除去寻伺，就会导致寻有寻或寻有伺的过失，所以除了寻伺之外的其他四十九法，欲界和初禅中的最后三界是有寻有伺的。第二种相，是殊胜禅中的最后三界，无寻只有伺。


 །རྣམ་པ་གསུམ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་ཐ་མ་གསུམ་དང་། སྔར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་སུ་ཁམས་གསུམ་པའི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་དག་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་ནི་སྔ་ནས་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་དཔྱོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་དང་འགྲོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན། དེ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དཔྱོད་པ་དེ་རྣམ་པ་དང་པོའི་ནང་དུ་མི་འདུ་སྟེ། དེའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་དང་འགྲོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་དང་རང་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་སྲིད་ཅིང་། དཔྱོད་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུ་སྟེ། དེ་ལྟའི་དཔྱོད་པ་དེ་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་
2-93b
པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཡང་དེ་ན་མེད་ན་དཔྱོད་པ་ཡོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུ་སྟེ། དེ་ནི་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་རྟོག་པ་མེད་པར་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ས་ན་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་དག་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དག་མ་གཏོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་དག་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་དེ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་གཞན་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་ན་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ནི་རྟོག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་རྟོག་པ་ཅན་མ་ཡིན། རྟོག་པ་དེ་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ནི་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔྱོད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་བཞིའོ་ཞེས་འདོན་རིགས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་དཔྱོད་མེད་རྟོག་ཙམ་དང་བཞིར་བཞག་དགོས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་བདེན་མེད་ཀྱི་དེ་ལྟར་བཞག་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་དང་པོ་ན་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཕལ་ཆེ་བས་གསུམ་པོ་དེ་བཞག་གི། དཔྱོད་པ་མེད་ལ་རྟོག་པ་ཙམ་ཕལ་ཆུང་བས་མ་བཞག །ཡང་ན་དཔྱོད་པ་མེད་ལ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་བྱ་བའི་ཁམས་ཀྱང་མེད་ལ་ས་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཞག་གོ། ཁམས་ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་
2-94a
གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན། མདོ་ལས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་རྟོག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་རྟོག་གོ།

第三种相是：从第二禅直至有顶之间的最后三界，以及前面在法界中分为两类的一切不相应法，也就是具体指三界的色法、心不相应行和无为法。这些以及殊胜禅中的伺，称为无寻无伺，因为寻早已不存在，而伺除了自地的伺外，没有第二个心所伺故。欲界和初禅中的寻与伺相应，因此没有第二个寻与之相伴，所以常无寻而只是伺。
欲界和初禅的伺若不包括在这三种相中，那应如何称呼？该伺不包括在第一种相中，因为尽管它与寻相应，但不是"有伺"，因为没有与第二个伺相伴，不可能与自身相应，也不与其他伺相应。也不包括在第二种相（只有伺）中，因为那样的伺与寻相应，若那里无寻，何况有伺？因此，因为没有第二个伺且与寻相应，所以只是寻。也不包括在第三种相（无寻无伺）中，因为虽然它没有第二个伺，但不是无寻，因为与寻相应，所以无寻也无伺。
因此，在有寻有伺地中有四法：有寻有伺是除寻伺外的相应法体，因为寻伺本身不能与其他寻伺相应，所以不适合称为有寻有伺；无寻唯伺是指寻，因为除此之外无他，所以不是有寻者，但因为寻与伺相应，所以是有伺；无寻无伺是不相应法和无为法；无伺唯寻是指伺，因为伺没有其他伺，且与寻相应，所以是伺。如此，最后三界应当有四种相，在三种相之上加上"无伺唯寻"作为第四种。
实际上，不需要这样安立。在初界有三种相，这是按主要情况安立的，而无伺唯寻因为少数所以未立。或者，因为无伺唯寻没有界也没有地，所以未立。其余十种色法界都是舍离寻伺二者的，因为是不相应的。
那么，如果五识聚有寻有伺，为何经中说："具足眼识者知青色，而非思'这是青色'"？毗婆沙师的立场是，寻有三种：自性寻、决定寻和随念分别。


 དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་ལྔ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་ཀྱང་ཕྱི་མ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་རྟོག་མེད་དེ། རྟའི་རྐང་ལག་གསུམ་བཅད་ན་གཅིག་གིས་བྱ་བ་མི་ནུས་པས་རྟ་རྐང་མེད་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་བྱུང་གི་ནང་ནས་སྟོན་ཏོ། །ངེས་རྟོག་དང་རྗེས་དྲན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གཡེང་བ་སྟེ་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའམ་གཟབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཐོས་བསམ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་སྟེ། དམིགས་པ་གཞན་ལ་མིང་ལ་བལྟོས་ནས་འཇུག་པ་དང་གཟུགས་ཚོར་དང་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་མིང་ལ་མི་བལྟོས་པར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་མཉམ་པར་བཞག་མ་བཞག་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཉིད་དོ། །འགྲེལ་པར་གྲག་ཅེས་པ་གཞན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ། རང་གི་བཞེད་པ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཆོས་གཞན་མེད་པར་དགོངས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་
2-94b
སེམས་རྩིང་བའོ། །དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གང་སེམས་ཞིབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །
有无所缘
གསུམ་པ་དམིགས་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འཁར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒན་པོ་ལྡང་བ་ལྟར་འདི་དག་སྐྱེ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པར་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། ཁམས་ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་དབང་པོ་ལྔ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་དམིགས་པ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་ལ། གཞན་ཡུལ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །
有色类别
བཞི་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། ཟིན་མ་ཟིན་གྱི་དབྱེ་བ། འབྱུང་འབྱུང་གྱུར་གྱི་དབྱེ་བ། བསགས་མ་བསགས་གྱི་དབྱེ་བ། གཅད་བྱ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ། སྲེག་འཇལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
有无执受
དང་པོ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཟིན་པའི་དོན་གཟུགས་ཅན་ནང་ཕྲད་པའི་ཕན་གནོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་སྨན་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་ལ་ཕན་བཏགས་པས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་པས་དབང་པོའང་རྒྱས་པ་སོགས་ཕན་གནོད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མ་ཟིན་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཅིག་ཏུ་མ་ཟིན་པ་ནི་དགུ་སྟེ། དམིགས་བཅས་སུ་བཤད་པའི་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་ནི་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་མེད་པས་ཕན་གནོད་བྱར་མི་ནུས་ལ། སྒྲ་ནི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་དག་ཀྱང་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་མེད་པས་ཕན་གནོད་བྱར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་མིག་སོགས་ལྔ་གཟུགས་སོགས་བཞི་སྟེ་དགུ་པོ་ནི་ཟིན་མ་ཟིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་ད་ལྟར་
2-95a
རུང་བ་དང་གཟུགས་སོགས་བཞི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པས་ཚོགས་པའི་རྟེན་དུ་རུང་ལ། མིག་སོགས་ལྔའི་འདས་མ་འོངས་ནི་ད་ལྟར་ཕན་གནོད་བསྐྱེད་པའི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བས་མ་ཟིན་པའང་ཡོད་དོ།

其中，眼识等五识有自性寻，但因为后两种寻—决定寻和随念分别寻—不具足，所以称为无寻，就像马被砍去三条腿后，剩下一条腿无法完成工作而称为"无腿的马"一样。其中，自性寻是指心所中的寻。决定寻和随念寻是指未入等持的散乱意识慧，即缘于多种所缘或离精细观察，由闻思和生得所获得，依靠名言而趣入其他所缘，以及确定思维色受是无常苦等。等持是由修所生，不依靠名言而趣入所缘，这不能称为无决定寻的分别。一切等持或非等持的意念都是随念分别。
注释中所说的"传说"是指其他毗婆沙师的观点，自宗认为寻是思和慧的差别，所以认为自性寻不是其他法，如经中说："什么是五蕴中的寻？是普遍寻求，意言表达，即思和慧的差别中粗糙的心。什么是伺？是各别思维的意言表达，是思和慧的差别中细微的心。"
有无所缘
第三，有所缘无所缘：十八界中，纯粹有所缘的是七心界和法界的一半即心所法，因为如同老人依靠拐杖而起立，这些生起必定依赖所缘。其余界，即十种色法界和法界中的不相应法，是无所缘的。虽然五根是有境，但它们不从所缘中生起，也不是其他境，所以确定为无所缘。
有色类别
第四，有色的分类：分为有执受无执受的分类，大种所造的分类，积聚非积聚的分类，能割所割的分类，烧量的分类。
有无执受
首先，十八界中，执受的含义是指作为内在色法，通过亲近的损益而成为生起苦乐受的合适所依，例如药物等有益于根，从而生起心与心所的乐受和悦意；心与心所生起乐受和悦意，又使根增长等，成为互相损益。无执受则相反。据此，纯粹无执受的有九种：前面说的有所缘的八种（七心界和法界一半），因为它们不在根身聚中，不能造成损益；声音虽然与相续有关，也不在根身聚中，所以不能造成损益。其余眼等五根和色等四境这九种既有执受也有无执受：五根的现在有境和四境的现在，因为存在于根身聚中，所以适合作为聚集的所依；五根的过去未来，因为现在不处在能产生损益的地方，所以与无色相似，也有无执受。


 །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་ནི་ད་ལྟ་བའི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དག་ཟིན་པ་ཡིན་ཅིང་། ད་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱང་དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་རྩ་བ་མ་གཏོགས་པའི་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དང་། འདས་མ་འོངས་ཐམས་ཅད་མ་ཟིན་པའོ། །
大种与大种所类别
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། རེག་བྱ་ལ་རྒྱུའི་རེག་བྱ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུའི་རེག་བྱ་རྣམས་འབྱུང་འགྱུར་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་རེག་བྱ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ལྷག་མ་མིག་སོགས་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་དེ་བཞིན་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་གྱུར་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བཞིས་རྒྱུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ན་རེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་བཅུར་མེད་ཅིང་སྲ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་བཞི་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ། དེའང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ལ། རེག་བྱའི་འཇམ་པ་སོགས་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་འབྱུང་གྱུར་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་དོག་སོགས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་སྒྲ་
2-95b
སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་གྱུར་སོ་སོ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོར་མཚུངས་པ་མིན་ཏེ། མིག་སོགས་སོ་སོས་བཟུང་བྱ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དེ་ལ་ལུང་གིས་ཀྱང་གནོད་དེ། མདོ་ལས། མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་འབྱུང་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་མེད་ཐོགས་བཅས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་བསྟན་ཐོགས་ཅན་དང་། སྒྲ་དྲི་རོ་ཡང་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་བསྟན་མེད་ཐོགས་བཅས་དང་། སྒྲ་ལའང་དེ་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པར་ཡང་གསུངས་སོ། །ཡང་མདོ་ལས། གང་མིག་གི་ཤའི་གོང་བུ་ལ་སྲ་བ་མཁྲང་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མིག་དབང་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་དབང་རྟེན་གྱི་སྲ་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་བར་བསྟན་གྱི་མིག་དབང་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིག་སོགས་འབྱུང་བ་མིན་ན། མདོར་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་གསུང་བ་མི་འགལ་ཏེ། ལུང་དེས་དབང་པོ་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་མིན་གྱི། མངལ་དུ་འཇུག་པ་ན་ནུར་ནུར་པོ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་རྫས་གཞིའི་འབྱུང་བ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་འབྱུང་བ་ལས་མིག་སོགས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་འབྱུང་ལ། ཡིད་ཁམས་ལས་ཀྱང་སེམས་བྱུང་རྣམས་འབྱུང་བས་ཁམས་དྲུག་སེམས་ཅན་གྱི་གཞིར་བསྟན་ཏོ། །དགོངས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཡང་མདོ་དེར། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གསུངས་པས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། འབྱུང་བཞིར་མ་གཏོགས་པའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དོན་གྱིས་འཕངས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། འདོད་ནུས་པའང་མིན་ཏེ། མདོ་ལས།
2-96a
འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
有无集类别
གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྡུལ་ཕྲན་འདུས་པའི་བསགས་པའོ། །ནི་ངེས་བཟུང་ཡིན་པས་ཐོགས་མེད་རྣམས་མ་བསགས་པར་གྲུབ་བོ།

四种外界中，与现在根不可分的部分是有执受，现在根以外的部分，除根本外的毛发、指甲、血液等非相续所摄的部分，以及一切过去未来都是无执受。
大种与大种所类别
其次，在十八界中，触中的因触是大种，果触是大种所造，所以两者兼有。经中说："比丘，触是外处，是四大种及以四大种为因所造的。"其余眼等九种有色法以及法界的一部分无表色，都只是大种所造，因为是由自因四大种作为因而以某种方式产生的。其余非色法既非大种也非大种所造。
在此，尊者佛护说："十处仅仅是大种。"他们不是大种，因为大种不是十种，而是四种，只有持坚等特性的四种，这也只是触处的一部分；而触的柔软等不是大种而是其他大种所造；色等也不是大种，因为色声香味中存在；色声等处也都是不同的大种所造，而不是相同的大种体性，因为各别眼等所取的对象各自确定。这种主张也被经典驳斥，经中说："眼到身之间是以四大种为因，色无表示有碍，色处也是以大种为因有表示有碍，香味也是以大种为因无表示有碍，声也同样部分与大种结合。"又经中说："眼肉团坚硬刚强"，这是指根不离的根所依的坚等大种，而不是说眼根是大种。
若问：如果眼等不是大种，岂不与经中"比丘，此人是六界"相矛盾？此说不矛盾，因为那段经文不是说根是大种，而是说明入胎时，在羯罗蓝等阶段，作为可以假立为有情的实质所依的大种，或者说，从大种生出眼等五触处，从意界生出诸心所，所以六界被说为有情所依。这种意趣也可从同一经中所说的"六触聚"得知，因为在意义上也指称了不包括在四大中的触处。若"比丘，此人仅是六界"被理解为按字面义，则诸心所也应不存在，而这不能接受，因为经中说："想和思等法是从心生的，依心而住。"
有无集类别
第三，在十八界中，十种色法都是唯一由极微积聚所成的。"唯"是限定词，表明无碍者（无色法）是非积聚的。


 །
所断与能断类别
བཞི་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཅོད་བྱེད་སྟྭ་རེ་ལྟ་བུ་དང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་སོགས་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཁམས་བཞི་ཡིན་ཏེ། དགྲ་སྟྭ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ལ། རེས་འགའ་ནི་དགྲ་སྟྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པས་འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་མ་ཕྱེ་བར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེ་རྣམ་པར་འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་དགྲ་སྟྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་འཆད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྒྱུན་འགག་པ་ནི་དགྲ་སྟྭ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་དགྲ་སྟྭ་ལ་སོགས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་རྣམས་བར་དུ་བཅད་དེ་སོ་སོར་གོ་ས་ལོགས་སུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་བཞི་གཅོད་བྱེད་དང་གཅད་བྱ་གཉིས་ཀར་ངེས་བཟུང་གིས་ཁམས་གཞན་དག་ནི་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །ལུས་དབང་སོགས་ནི་གཅད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མ་ལུས་པ་ལུས་
2-96b
ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བཅད་ཀྱང་དབང་པོ་ལ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། བཅད་པའི་ཡན་ལག་ལ་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་གཅོད་བྱེད་གྲི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུའི་འོད་ལྟར་དང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྣ་རྩེ་ཆད་པ་སྣར་སྦྱར་བ་ལ་སྣའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བས་སྣ་རྩེ་དང་དུད་འགྲོའི་མཇུག་མ་ཆད་པ་ལའང་དབང་པོ་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། དེ་དབང་པོ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མིན་གྱི། དེ་སླར་སྦྱར་བ་ན་དབང་པོ་ཅན་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱས་བྱུང་གིས་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྨིག་པའི་མཇུག་མ་བཅད་དུམ་འགུལ་བ་ནི་རླུང་གི་དབང་གིས་སོ། །
烧与量类别
ལྔ་པ་ནི། གཅོད་བྱེད་དང་གཅད་བྱ་ཁམས་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེག་བྱ་བུད་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་འཇལ་བར་བྱེད་པ་སྲང་ལྟ་བུ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་པོའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་བསྲེག་བྱ་དང་འཇལ་བྱེད་མིན་ཏེ་འོད་བཞིན་དུ་དང་བའི་ཕྱིར། མི་ལྟ་བུ་གསོན་སྲེགས་བྱས་ཀྱང་དབང་པོ་བུད་ཤིང་ལྟར་ཚིག་ནས་སོལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་གཟུགས་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་མ་ཐག་པར་རེ་རེ་ནས་ཆད་པས་བསྲེག་པར་བྱ་བྱེད་དང་འཇལ་བྱེད་དང་གཞལ་བྱ་མིན་ནོ། །སྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་སྲེག་བྱེད་དེ་ཁམས་བཞིའི་རང་བཞིན་གྱི་མེ་དང་རྩི་དྲག་པོ་སོགས་ཡིན་ལ། སྲེག་པའི་དུས་ན་ཡང་མེ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པར་ཁམས་བཞི་ཆར་ཐལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་ཁམས་བཞི་ག་འགྲོ་ལ། གཞལ་བྱའང་ལན་ཚྭ་སོགས་ཡིན་ལ། འཇལ་བ་དེ་ཡང་ལྕི་བ་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་མེད་པས་ཁམས་བཞི་གས་སྲང་མདའི་མགོ་དམའ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར། འགའ་ཞིག་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་ལ་སྲེག་པ་མ་མཐོང་བས་མེའི་ཁམས་ཁོ་ནས་བསྲེགས་ལ། ལྕི་བ་ཁོ་ནས་གཞལ་བྱ་སྟེ་ཡང་བ་ལ་སྲང་
2-97a
མགོ་དམའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ། །
三生法
ལྔ་པ་བྱུང་བ་གསུམ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ། །
共法
དང་པོ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་ལྔ་སྟེ་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་མེད་དེ། མིག་གི་ཁམས་སོགས་ནི་གཟུགས་སོགས་བཞིན་དུ་ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所断与能断类别
第四，在十八界中，能割的如斧子和所割的如木材，只是外在的色、香、味、触四界，因为敌斧中的色等能够进行割切，所以如此说明。有时敌斧等也成为所割物。何谓割切？因为不能分割极微，所以割切是指产生分离聚合物相续连接的分离。聚合物相续连接是指，由于它有未被分离而连续生起的本性，因此被称为聚合物相续连接，"色等聚合相续"是这个词的义解。将它们分离就是能割。
诸实体刹那性虽无敌斧等也会坏灭，但相续的中断是由敌斧等造成的，所以说由敌斧等进行割切。这是如何理解的呢？因果关系的诸法，由因缘聚集而生起，割切是指将它们截断，使之各自分开，在不同的位置上。因此，四界既是能割又是所割，这个限定词表明其他界既不能割也不是所割物。
身根等不是所割物，因为即使将肢体和支节全部从身体上切下，根也不会分为二，因为被割的肢体中没有根。诸根也不是能割的如刀，因为如宝石光一样透明。那么，被切下的鼻尖重新接上后能生起鼻识，或者动物被割下的尾巴，这些也有根吗？这不是由于原有根的作用而生，而是因为当重新连接时，由于与有根者相连，通过增长而产生了根。牛蹄尾断后的移动是因为风（气）的作用。
烧与量类别
第五，如同能割所割是四界一样，所烧如燃料和能量如秤也是外在的四界。诸根不是所烧和能量的，因为像光一样透明。就像活人被焚烧，根也不会像燃料那样烧成炭。声也不是能烧所烧和能量所量，因为它不与色等一起连续生起，刚说出后一一即断。
关于烧和量有不同说法。有些人说，能烧的是四界本性的火和强烈的树脂等，烧时也不是火单独存在，而是四界共同成为灰的因；所量也是盐等，能量也不是重量单独存在，而是四界使秤杆下倾的原因。有些人说，未见到地等界被烧，所以只有火界能烧；只有重量才能衡量，因为轻物不可能成为秤杆下倾的原因。
三生法
第五，三种生法分为：总说和特殊情况。
共法
首先，在十八界中，异熟生和长养生只是内五界，即眼等五根，除此二者外没有等流生，因为眼界等不像色等那样随死亡而灭。
;


 །དེ་ཡང་སྔོན་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཟད་ཅིང་། རྒྱས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཤི་བ་ལ་དབང་པོ་མེད་ན་ཤི་རོ་ཁ་ཅིག་སྤོག་པོར་འོང་བ་དེ་རྒྱས་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། དེ་ནི་རྒྱས་རྒྱུས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་འཕྲལ་ལ་སྦོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདི་ལ་རྒྱུ་མཐུན་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན། ཐ་མ་གསུམ་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་གཞན་ནི་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་མ་བྱུང་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་ལ་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་ཙམ་ཡོད་པས་མི་འགལ་ལ། འདིར་རྒྱུ་མཐུན་ལས་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རྒྱུས་རང་དབང་དུ་བསྐྱེད་པ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་རྒྱས་བྱུང་ལས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་རག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་མ་རག་པར་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་ཕལ་པ་ལ་དེར་འདོགས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དགེ་མི་དགེ་ལས་སྐྱེས་པས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་བྱིན་པའི་ལས་ནི་རྣམ་སྨིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེས་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ལས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཡང་འབྲས་མིང་
2-97b
རྒྱུ་ལ་བཏགས་པ་སྟེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ནི་སྔོན་ལས་སུ་རིག་པ་བཞིན་ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཟས་དང་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྟེ་ལུས་བསྐུ་བ་དང་སྨན་བཏང་བ་སོགས་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཉེ་བར་བསགས་པའི་རྒྱས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་བྱུང་སྟེ། བསགས་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། དམག་ལ་བསགས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནམ། ཡང་ན་བསགས་པ་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཉིད་འདུལ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་གིས་ནི་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱང་རྒྱས་པའི་རྒྱུར་འདོད་དེ། དབང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ལུས་རྒྱས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རམ། མི་ཚངས་སྤྱོད་ན་ལུས་འགྲིབ་ལ་རྟ་གླང་འབྲས་བུ་ཕྱུང་བས་ལུས་རྒྱས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་དེས་ནི་མི་གནོད་པར་ཟད་ཀྱི་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ནི་བཞི་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་འདོད་དོ། །ཡང་མི་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལུས་ཉམ་ཆུང་ལ་ཚངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ལའང་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བས་ལུས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་སྨིན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ཟས་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་ཆུང་ལ། དེ་དག་གི་སྟོབས་ནུས་ཆེར་གནས་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱི་རྭ་དང་འདྲ་བར་བསྐོར་ཏེ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་སོ། །ནང་གི་དབང་པོ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལའང་རྒྱས་བྱུང་གིས་རྒྱས་པར་བྱེད་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དེ། དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་ཅི་རིགས་པ་ལ་ནི་གཉིད་ཙམ་དང་། ལ་ལ་ཟས་དང་ལེགས་སྤྱད་ཙམ་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་སྒྲ་མི་སྙན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ཅིང་དུད་འགྲོ་དེ་དང་འདྲ་ལ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྒྱས་པའི་དབང་པོས་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་ཕྱེ་བཞིན་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་ཏེ་བསྐོར་ནས་གནས་སོ། །ཞེས་པའང་འདུག །མཆན།
2-98a
ལ་རྒྱས་རྒྱུ་བཞི་ག་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་རྒྱས་རྒྱུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །རྒྱས་བྱུང་མེད་པར་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མེད་ཀྱང་དེ་མེད་པར་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་དེ། ལྷའི་མིག་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་དེ། ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་མིན་པ་དག་སྐད་གསང་མཐོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བའོ།

当前世的业力已经耗尽，没有长养的因素，死者就没有根，那么有些尸体会变得浮肿，这不是由长养因所产生的吗？这不是由长养因产生的，而是由暂时肿胀的条件所引起的。那么，若此处没有等流，与"最后三者是刹那的"的注释中所说："除了苦法忍的第一刹那外，其他有为法没有不从等流因产生的"相矛盾？
这两者不矛盾，因为这里有前者与后者相似种类生起的等流因，这里说"没有从等流生"是指没有由等流因独立产生的，因为还需要依赖异熟和长养所产生的缘故。等流因所产生的是指不依赖这两者，而是由它们产生的次要因素所称。
异熟因是由善不善业所生，称为异熟生，或者说能给予果报的业称为异熟，因为它能使其成熟。虽然业不是异熟的体性，但这是以果名而假立于因，如经中说："应知六触处是前业"等。
食物、妥善护养（如涂身、服药等）、睡眠和殊胜的禅定所积聚增长的是长养生，因为积聚有存在和生起的含义，如同军队有积聚一样。或者积聚本身就是长养所生，如律中所生的学处本身就是律。
其他人认为梵行也是长养因，因为看到根寂静时身体增长，或者看到不行梵行时身体衰退，而阉割马牛后身体增长。有些人认为这只是不损害而已，长养因只有四种。若问：我们看到不梵行者身体虚弱，梵行者也如此，这又如何解释？这不是不合适的，因为欲望的思维会使身体衰退。
异熟的第二刹那是由前一刹那的异熟因产生的，长养因如食物等也能起作用，因为异熟因在行走等活动中力量弱小，为了使它们的力量能够持续存在，外围如角一样围绕保护它。内在异熟生的诸根也被长养生所增长，但这因情况而异：地狱和饿鬼中，有的只有睡眠，有的有食物和护养，但北俱卢洲没有禅定，旁生与之相似。欲界天的长养根能保护异熟根，就像围绕保护一样。注：欲界天有四种长养因，色界天有两种长养因。没有长养生就没有异熟生，但没有异熟生也可以有长养生，如天眼。
声有长养生，因为看到身体不虚弱者能发出高亢的声音。与等流所生的大种不可分的声是等流所生。


 །སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་ཏེ། སྒྲ་བསྒྲག་འདོད་ན་འབྱུང་ལ་མི་འདོད་ན་མི་འབྱུང་བས་འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་བཞིན། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུའང་འབྱུང་ཞིང་ཆད་ན་མི་སྐྱེ་ལ། སྒྲ་ནི་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་ཞིང་ཆད་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་མཚན། །གང་གིས་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་མཉན་པར་གྱིས། །ཚིག་རྩུབ་དང་ནི་ཀྱལ་པ་རྣམས་སྤངས་པས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་ཚིག་རྩུབ་སྤངས་པ་གོམས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་འགྲུབ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཁ་ཅིག །རྒྱུ་དེ་ལས་བར་མ་ཆོད་པར་དབྱངས་དེ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྤངས་པའི་ལས་ལས་མགྲིན་པར་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་དེ་ལས་ཚངས་དབྱངས་གྲུབ་བོ་ཞེས་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་བརྒྱུད་པ་ལྔ་སྟེ། ལས་ལས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་རྒྱས་བྱུང་གི་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་སྔོན་ལས་ལས་བྱུང་བ་མིན་པ་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་གསར་བྱུང་རྣམས་དང་། དེ་ལས་སྒྲའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཚོར་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལས་ལས་དངོས་སུ་མ་བྱུང་བའི་
2-98b
ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། ཁྱབ་པའི་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་གིས་མ་ངེས་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་རིགས་པ་དང་འགལ་བས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ཚོར་བ་ནི་བདེ་སྡུག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡོད་ན་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ལ་སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་ཁམས་ཐོགས་པ་མེད་པ་བརྒྱད་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ན་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ལས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐོགས་མེད་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་རྒྱས་འབྱུང་མེད་དེ། རྡུལ་བསགས་པའི་ངོ་བོ་མིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་གཞན་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་པར་འདུག་པ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་། རྒྱས་བྱུང་གི་དབང་པོ་དང་རྒྱས་བྱུང་གི་སྒྲའི་ཚོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྒྱས་བྱུང་དང་། དེར་མ་ཟད་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཡང་རྒྱས་བྱུང་དང་། དེ་དག་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་དང་། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་གཟུགས་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་མཐུན་དང་། དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་འདུག་པ་ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མ་ཡིན་ནོ། །
不共法
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་རྟག་ཅིང་བརྟན་པའི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཐ་མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་
2-99a
སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཟག་མེད་གསུམ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་ཟག་མེད་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བས་སྐལ་མཉམ་མེད་པས་རྒྱུ་མཐུན་ལས་མ་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། དེའང་འདི་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་དེའི་ཡང་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

声不是异熟所生，因为想要发声时才出现，不想时不出现，所以能随意生起，如同如理作意。异熟生即使不愿意也会出现，断绝则不再生起，而声是依靠说话意愿而生起，断绝后还可再生，所以不是异熟生。那么，《施设论》中说："如来音声妙音之相，谁欲听闻当谛听：由断粗语及绮语，当得如来胜妙相。"经中说断除粗语习惯能成就梵音，与此矛盾吗？
对此，有人说：那种因不是无间断地成就梵音，而是由断除粗语的业在喉咙处产生异熟大种，再由那大种成就梵音。有人说有五重传递：从业生异熟大种，从异熟大种生长养大种，然后生不是从前业所生的等流所生新大种，再由此生声。
如此，则从业所生大种所生的身受应成非异熟所生，因为不是直接从业所生，如同如来音声。（答）不确定，因为部分周遍不确定。声音随意生起与道理相违，所以是异熟生，如同眼等。感受是在有苦乐因缘接触时才生起，无则不生，而声不是这样。
七心界、法界共八无碍界，从善不善心的同类因和遍行烦恼因而生起时是等流所生，异熟生是仅由异熟因所生，但不是仅由异熟因所生，因为异熟所生也是由同类因所生的。因此，这八种无碍界没有长养所生，因为不是积聚尘埃的体性。
其余四种（色香味触）有三种情况：存在于异熟生根身聚中的是异熟生，存在于长养生根和长养生声聚中的是长养所生，禅定和无漏律仪的因大种也是长养所生，这些从前类相似生起后类的是等流所生，身表色烦恼相应的是同类因和遍行因的等流，与根不同而存在的、随死亡而灭的也是等流，因为不计入有情数，所以不是异熟生。
不共法
其次，十八界中唯一恒常坚固的实体性存在的是法界中的无为法。十八界中，最后的苦法忍第一刹那的聚集中存在的意界、法界和意识界无漏三者，因为世间第一法以下都是有漏，所以无前面无漏为先导，没有同类因，是非等流所生的刹那。而且，这是时际边际刹那，是苦法忍功德圆满的刹那，所以它的时际边际第二刹那以后是等流所生。
;


 །འདིས་ནི། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་སྤྱིར་བཏང་གི་དམིགས་བསལ་སྟོན་ཏེ། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཡིད་སོགས་གསུམ་དང་ཆོས་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་ནི་བྱུང་བ་གསུམ་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ནི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་འཇོག་སྟེ་རང་རང་གི་བྱ་བའི་ཆ་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཚོར་སོགས་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་སོགས་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །
得差别
དྲུག་པ་ཐོབ་བྱའི་ཁྱད་པར་ནི། གང་མིག་གི་ཁམས་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དེས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་གསར་དུ་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་ཞེས་པས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྔར་ཐོབ་པའམ་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་དབང་པོ་གསར་ཐོབ་དང་། མིག་དབང་སྔར་ཐོབ་ལ་རྣམ་ཤེས་གསར་ཐོབ་ཀྱི་མུ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལས་མུ་དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བདུན་བཅོ་བརྒྱད་པ་ན། མིག་ཤེས་ནི་སྔར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ། མིག་ནི་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་སྐབས་དེར་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། འདིར་
2-99b
འགྲེལ་པར་རིམ་གྱི་ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་པར་མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་རྫུས་སྐྱེས་དེ་ལས་བཟློག་གོ་ཞེས་གང་སྤེལ་འཆད་དོ། །གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་གསར་དུ་འཐོབ་ཀྱི། དེར་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པས་འོག་མའི་མིག་ཤེས་དགེ་བ་ནི་དམན་པ་ཡིན་པས་མི་བསྐྱེད། ཉོན་མོངས་ཅན་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་མི་བསྐྱེད། འོ་ན་དེར་མིག་ཤེས་མེད་པས་དང་པོའི་མིག་ཤེས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་མིག་ནི་སྔར་ཐོབ་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བར་ལྡན་ལ་མིག་ཤེས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ནས་ཤི་ནས་དང་པོ་དང་འདོད་ཁམས་སུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མིག་ཤེས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་མ་འོངས་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་གསར་དུ་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱི། མིག་ནི་སྔར་ནས་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པས་མུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་ཁམས་དང་། དང་པོར་སྐྱེས་པ་ན་གཉིས་ཀ་གསར་དུ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པས་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་བར་སྲིད་ནི་དབང་པོ་ཚང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ཤེས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཐོབ་པའང་གནས་སྐབས་དེར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མ་ཐོབ་པའི་མུ་ནི། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནས་ཤི་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། གཉིས་པ་ནས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནའང་གཉིས་ཀ་ལ་གསར་ཐོབ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་རང་སར་མིག་ཤེས་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྔར་ནས་དེར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་
2-100a
ནོ། །འདི་ལ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ལྟ་བུ་སྔར་ནས་ལྡན་པས་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྙམ་ན། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ཕྱིས་སྐྱེས་འོང་བ་ལ། དགེ་མི་དགེ་ནི་མི་བསྐྱེད། །ལུང་མ་བསྟན་བསྐྱེད་ཙམ་ན་ལུང་མ་བསྟན་ལ་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་མི་འོང་བས་སྔར་ནས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

 །འདིས་ནི། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་སྤྱིར་བཏང་གི་དམིགས་བསལ་སྟོན་ཏེ། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཡིད་སོགས་གསུམ་དང་ཆོས་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་ནི་བྱུང་བ་གསུམ་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ནི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་འཇོག་སྟེ་རང་རང་གི་བྱ་བའི་ཆ་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཚོར་སོགས་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་སོགས་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །
得差别
དྲུག་པ་ཐོབ་བྱའི་ཁྱད་པར་ནི། གང་མིག་གི་ཁམས་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དེས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་གསར་དུ་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་ཞེས་པས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྔར་ཐོབ་པའམ་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་དབང་པོ་གསར་ཐོབ་དང་། མིག་དབང་སྔར་ཐོབ་ལ་རྣམ་ཤེས་གསར་ཐོབ་ཀྱི་མུ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལས་མུ་དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བདུན་བཅོ་བརྒྱད་པ་ན། མིག་ཤེས་ནི་སྔར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ། མིག་ནི་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་སྐབས་དེར་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། འདིར་
2-99b
འགྲེལ་པར་རིམ་གྱི་ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་པར་མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་རྫུས་སྐྱེས་དེ་ལས་བཟློག་གོ་ཞེས་གང་སྤེལ་འཆད་དོ། །གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་གསར་དུ་འཐོབ་ཀྱི། དེར་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པས་འོག་མའི་མིག་ཤེས་དགེ་བ་ནི་དམན་པ་ཡིན་པས་མི་བསྐྱེད། ཉོན་མོངས་ཅན་སྤང་བྱ་ཡིན་པས་མི་བསྐྱེད། འོ་ན་དེར་མིག་ཤེས་མེད་པས་དང་པོའི་མིག་ཤེས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་མིག་ནི་སྔར་ཐོབ་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བར་ལྡན་ལ་མིག་ཤེས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ནས་ཤི་ནས་དང་པོ་དང་འདོད་ཁམས་སུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མིག་ཤེས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་མ་འོངས་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་གསར་དུ་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱི། མིག་ནི་སྔར་ནས་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པས་མུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་ཁམས་དང་། དང་པོར་སྐྱེས་པ་ན་གཉིས་ཀ་གསར་དུ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པས་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་བར་སྲིད་ནི་དབང་པོ་ཚང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ཤེས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཐོབ་པའང་གནས་སྐབས་དེར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མ་ཐོབ་པའི་མུ་ནི། གཟུགས་མེད་ཁམས་ནས་ཤི་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། གཉིས་པ་ནས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནའང་གཉིས་ཀ་ལ་གསར་ཐོབ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་རང་སར་མིག་ཤེས་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྔར་ནས་དེར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་
2-100a
ནོ། །འདི་ལ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ལྟ་བུ་སྔར་ནས་ལྡན་པས་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྙམ་ན། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ཕྱིས་སྐྱེས་འོང་བ་ལ། དགེ་མི་དགེ་ནི་མི་བསྐྱེད། །ལུང་མ་བསྟན་བསྐྱེད་ཙམ་ན་ལུང་མ་བསྟན་ལ་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་མི་འོང་བས་སྔར་ནས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།འདིས་ནི། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་སྤྱིར་བཏང་གི་དམིགས་བསལ་སྟོན་ཏེ། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཡིད་སོགས་གསུམ་དང་ཆོས་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་ནི་བྱུང་བ་གསུམ་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ནི་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་འཇོག་སྟེ་རང་རང་གི་བྱ་བའི་ཆ་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཚོར་སོགས་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་སོགས་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །
这表明"等流所生、异熟所生、无碍八"的一般性例外，因为无漏之第一刹那的意等三者和法界中的无为法都不属于三种生起。而与苦法忍相应的心被安立为意界和意识界，因为它们是从各自功能方面安立的缘故。受等相应法以及得、生等无漏律仪属于法界。
得差别
དྲུག་པ་ཐོབ་བྱའི་ཁྱད་པར་ནི། གང་མིག་གི་ཁམས་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དེས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་གསར་དུ་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་ཞེས་པས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྔར་ཐོབ་པའམ་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་དབང་པོ་གསར་ཐོབ་དང་། མིག་དབང་སྔར་ཐོབ་ལ་རྣམ་ཤེས་གསར་ཐོབ་ཀྱི་མུ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལས་མུ་དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞག་བདུན་ཕྲག་བཅུ་བདུན་བཅོ་བརྒྱད་པ་ན། མིག་ཤེས་ནི་སྔར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ། མིག་ནི་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་སྐབས་དེར་གསར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། འདིར་
第六，得的差别：若之前不具眼界而新得者，是否也新得眼识？"眼与识界各各与"所说，表明眼识之前已得或未得均可而眼根新得，以及眼根先前已得而眼识新得这两种情况。其中第一种情况是：在欲界胎位的第十七或十八个七日时，眼识在先前中有结生时已经具有善和染污的过去未来，而眼根则是之前不具而此时新得；在此，
2-99b
注释中说"按次第"，表明这是针对欲界胎生而言，化生则相反，如龙军所释。从无色界死后转生到第二至第四禅，新得眼根，但因彼处无识故不新得眼识。第二种情况是：第二禅等处不生起下地的善眼识，因为它低劣；也不生起染污眼识，因为它是所断。既然彼处无眼识，当生起初禅的无覆无记眼识观色时，眼根是已经获得的，而眼识则是新得的。又如从第二禅等处死后，投生初禅或欲界的中有结生时，没有新得先前不具的善或染污眼识的过去未来，但眼根由于先前就具有而非新得。"同时"表明第三种情况：从无色界死后转生欲界或初禅时，二者同时新得，因为先前不具二者，而中有结生时，中有具足诸根，且在那时生起善和染污眼识过去未来的得。两者都不得的情况是：从无色界死后又生于彼处，或从第二禅生到第二禅等处，二者都无新得，因为彼等自地无眼识，而眼根则是之前已具故非新得。
2-100a
若想：此处眼识的得先前已生，如前生，由先前具有故是从不具到具有。但对眼识的先得后得而言，善与不善不生起。仅仅生起无记时，无记没有先得后得，所以并非先前已具。


 །འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པ་མིག་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཅར་ཤི་བས་ནི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་མི་ཐོབ་སྟེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡང་སྒྲས་ནི་མིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བའི་དུས་ཏེ་རང་ས་ན་མིག་ཤེས་མེད་ཅིང་། དང་པོའི་དེ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་སྐབས་དང་། མིག་ཤེས་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པར་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པ་སྟེ། མིག་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་སྔ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་ཤེས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལྡན་པའོ། །གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པར་མིག་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་དང་། དང་པོ་དང་གཉིས་པར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་སྐབས་སོ། །གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཤེས་གསར་དུ་འཐོབ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པས་མིག་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་ནས་འདོད་པ་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་གཟུགས་མེད་ནས་གཟུགས་མེད་དུའམ། འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཞར་འོང་འདི་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། རྣ་བ་དང་།
2-100b
རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད། །ཅེས་སོགས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །
内外类别
བདུན་པ་ཕྱི་ནང་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ལ། ཕྱི་ནང་གི་རྣམ་པ། རྟེན་བཅས་དེ་མཚུངས་ཀྱི། མཐོང་སྤང་སོགས་ཀྱི། ལྟ་བ་ཡིན་མིན་གྱི། རྣམ་ཤེས་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པ། རྟག་མི་རྟག་གི། དབང་པོ་ཡིན་མིན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
内外相
དང་པོ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ནང་གི་ཁམས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཁམས་དྲུག་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དྲུག་ནི་ཕྱིའི་ཁམས་སུ་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཕྱི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱི་ནང་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའམ་བདག་གི་ཆེད་དུ་བྱས་པའམ། མངལ་དུ་ཡོད་པས་ནང་གི་ཁམས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་བདག་མེད་ན་བདག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ། མདོ་ལས། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་ཏེ། །གཞན་ནི་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །མཁས་པས་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ནི། །དུལ་བས་མཐོ་རིས་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། གཟུང་བར་དཀའ་ཞིང་མྱུར་དུ་འཇུག །གང་དུ་འདོད་པ་དེར་འཇུག་བྱེད། །སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སེམས་ཀྱི་རྟེན་མིག་སོགས་ལ་ནང་བདག་གི་སྒྲ་དང་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིའི་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། མིག་སོགས་ནི་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ནང་དང་། གཟུགས་སོགས་ནི་དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ནང་གི་ཁམས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཡིད་ཁམས་སུ་འཇོག་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པར་མ་གྱུར་པ་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་
2-101a
སྟེ། ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་འདས་མ་འོངས་དེ་དག་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་སེམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིན་པ་ཡིད་ཁམས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཅིང་། ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ན། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པར་འདོད་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་མི་ནུས་ཏེ། འདས་པ་ནི་ད་ལྟར་བའི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས། ད་ལྟར་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཁམས། མ་འོངས་པས་མ་འོངས་པ་གཞན་བསྐྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཞག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
在欲界住者具眼而骤然死亡，于中有结生时，不从两者不具变为具有，因为已经具有彼等。"又"字是指仅具眼根者，生于第二禅等处而不观色之时，因为自地无眼识且未现前初禅的眼识；仅具眼识者，是指欲界中未得眼根或眼根已损坏者，因眼根是无记故无先后得，而具有善与染污眼识。具有二者的情况是：欲界中已得眼根且未损坏者，以及初禅与第二禅中观察色的情况。二者皆不具的情况是生于无色界者。同样，若问新得眼识也得色界吗？有四种情况：第一种情况如生于第二禅者现前眼识；第二种情况是从无色界死后生于第二禅等处；第三种情况是从无色界死后生于欲界和梵天界；第四种情况是从无色界死后生于无色界，或者生于欲界和初禅等处。"又"字包含了这些附带情况，应类推为"耳与识界各各与，同时也有得"等。
内外类别
第七，内外等类别分为：内外相、有依同分相、见所断等相、是否见相、识的所缘相、常无常相、是否根相。
内外相
首先，十八界中十二界为内界，除了色等六境界，故六界为外界。那么，所说的内外之"内外"是什么意思？内界是指属于自我的，或为自我而作的，或在胎中的。若无自我，怎么称为自我呢？心是执我的所依，故仅仅假名为我。如经中说："自己是自己的怙主，谁能作他人怙主？智者以善调伏自己，即能获得善趣。"紧接着又说："难以掌握且迅速转移，随所欲而转，调伏心善哉，心调则引乐。"因此，心的所依眼等被称为"内我"，非所依者则称为"外"。眼等作为执我识的增上缘而安立为内，色等作为其对境而安立为外。若问：现在和未来的六识界岂非不成为内界，因为它们安立为意界是因为刚刚过去，未成为心的所依？答：不成立，
因为当它们是现在或未来时，彼等过去未来正是心的所依，因为三世六识界都不离心的所依之特征。若不尔，意界唯是过去，而非现在未来，则与主张十八界均属三世相违。此不应许，因为过去因生现识而为意界，现在因生未来意识而为意界，未来则因生其他未来而为意界。


 རྣམ་ཤེས་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་ཡིད་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ན་འདས་པའི་ཚེ་ནའང་ཡིད་ཁམས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་ནི་དུས་རྣམས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ལས་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སྐྱོན་གནས་སོ། །
有依同分相
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་མཚུངས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །
有依同分事
དང་པོ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའམ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གང་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ངེས་པར་བསྟེན་པས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིའི་ལུགས་ཀྱིས་རང་རིག་མི་འདོད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཡིད་ཡུལ་དུ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རང་གིས་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཚོགས་པ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་དེ། རང་རིག་འདོད་ན་ནི་རང་གི་ཤེས་པ་དེའང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱང་། འདིར་མི་འདོད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ཡུལ་
2-101b
དུ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ཡང་འགྱུར་བས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟག་ཏུ་རྟེན་བཅས་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ལྷག་མ་བཅུ་བདུན་པོ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ལ། ཀྱང་གི་སྒྲས་རྟེན་བཅས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྡུས་སོ། །
有依同分义
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་དེ་ཇི་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། ཁམས་གང་ཞིག་རང་གི་ལས་སམ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་མཚུངས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྟེན་བཅས་སོ། །དེ་ཡང་རྟེན་བཅས་ནི། མིག་གང་གིས་གཟུགས་བལྟས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། བལྟ་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་དུའང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་མཚུངས་ནི་མིག་གང་གིས་གཟུགས་མ་མཐོང་བར་འགགས་པ་དང་། འགག་པ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཆེ་བ་དག་ཟེར་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ལྡན་མི་ལྡན་གཉིས་ཡོད་པས་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་སོགས་ཁམས་ལྔ་ལའང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་རྟེན་བཅས་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་མཚུངས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དག་རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་ཁམས་དྲུག་ནི། སྐྱེས་བུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་གིས་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས། གང་གཅིག་གི་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྟེན་བཅས་དེ་མཚུངས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་ཁམས་ལྔ་ནི་ཟླ་བ་དང་བྲོ་གར་དང་གྱད་དང་རྔ་སྒྲ་སོགས་ལ་གཅིག་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་ལ་གཞན་མང་པོ་ཡང་ལྟ་བ་སོགས་བྱེད་སྲིད་པས་དེ་དག་ཐུན་མོང་ཡིན་པས། གང་ཞིག་ལྟ་སོགས་བྱེད་
2-102a
པ་དེ་ལ་བལྟོས་ནས་རྟེན་བཅས་དང་། གང་ཞིག་ལྟ་སོགས་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་བལྟོས་ནས་དེ་མཚུངས་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཟུགས་སྒྲ་གཉིས་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པས་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། དྲི་རོ་སོགས་ནི་ཕྲད་ནས་འཛིན་པས། གང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་དབང་པོས་འཛིན་པ་དེ་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དབང་པོས་མི་འཛིན་པས་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་སོགས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་གལ་ཏེ་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་སྣ་དབང་སོགས་དང་འཕྲད་ན་དེའི་རྣམ་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་ལ། འོན་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྣ་དབང་སོགས་དང་འཕྲད་ན་དེའི་སྣའི་རྣམ་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་ཀྱིས། གང་ཟག་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྣའི་རྣམ་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་པའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣའི་ནང་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་སོགས་ཀྱི་སྣའི་རྣམ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་བསྐྱེད་སྲིད་པས། གང་སྣའི་དབང་པོ་སོགས་དང་འཕྲད་པ་དེ་ཁོ་ནའི་སྣའི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若识的未来和现在不具有意界的特征，则成为过去时也不应成为意界，因为特征在各个时期应无错乱而今却成为错乱。这是一个问题所在。
有依同分相
第二分为：事和义。
有依同分事
首先，十八界中，法界是唯一的有依界，因为它必须依托于圣者或凡夫的意识生起功能。按照此宗不承认自证，当"一切法无我"成为意的对境时，在同一刹那，除了自心和与之同时生起的组合外，一切都成为其对境。若承认自证，则自己的心也会成为自心的对境，但此处不承认，这是毗婆沙师的宗义。按照此宗，第二刹那的对境中也包括前刹那，因此意识的所缘是一切法，所以法界恒常是有依的。其余十七界是与之相似的，"又"字表明它们也有有依的情况。
有依同分义
那么，何为有依及与之相似？不履行自己职能或作用的界是相似的，与此相反的是有依的。有依是：眼根已见、正见或将见色，乃至身根也应如是了知。相似是：眼根未见色而已灭、正灭、将灭，以及不生法性，共四种，这是迦湿弥罗人的说法。而西方人则说，在不生法性中，又分为有识与无识两种，因此共五种。色等五界也应如此类推。七心界中，一切生起者都是有依，不生者是相似，因为生起的识必定对自境起作用。此外，从眼到意的六界，不可能有两个人等用同一眼等进行观察等，所以对一人是有依或相似的，对一切人也是如此；而色至触五界，如观月亮、舞蹈、角力、鼓声等，一人观察等时，其他许多人也可能在观察等，因此它们是共同的。
对于正在观察等的人，它们是有依的；对于不观察等的人，它们是相似的。若说因色声二者是不接触而取，故如是，但香味等是接触而取，故天授的根所取者，祭授的根不能取，故它们不是共同的，而与眼等相似？不相似，因为它们若与天授的鼻根等接触，则生起他的识等；若与祭授的鼻根等接触，则生起他的鼻识等，并非仅生起一个人的鼻识等，因为没有这种确定性。而且，鼻子里的微小虫子等的鼻识等也可能生起，所以没有确定性说，谁的鼻根等接触了，就唯独生起谁的鼻识等。


 །དེས་ན་མིག་སོགས་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པས་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་གིས་བཞག་ལ། གཟུགས་སོགས་ལྔ་ནི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས་རྒྱུད་དུ་མའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། འདིར་སེམས་ཁམས་བདུན་ལ་རྟེན་བཅས་དེ་མཚུངས་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི། བྱེ་སྨྲས་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། གོང་མ་པ་དག་ནི་དེ་མི་འདོད་པས་ཀུན་ལས་བཏུས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སོགས་ལས་དངོས་སུ་མིག་སོགས་ནང་གི་ཁམས་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་ཉིད་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་སུ་བཤད་ཅིང་། ཁམས་གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་གཉིས་མ་བཤད་མོད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་བརྒྱད་ནི་རྟེན་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།
2-102b
གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་ནི་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་གཉིས་ཀར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བཤད་ལས། མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་གིས་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་པས་འདི་དག་གི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནང་གི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་བྱེད། ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་དབང་པོའི་རྟེན་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བས་དེར་འཇོག་པའམ། ཡང་ན་མིག་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལྟ་ཉན་སོགས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ཁམས་སོགས་ལ་ཡོད་པས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡང་ན་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འབྲས་བུ་སེམས་བྱུང་རེག་པ་བསྐྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་བརྟེན་པས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་རྟེན་མཚུངས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེར་བཞག་གོ །
见所断等相
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་དགག་པའོ།

 །དེས་ན་མིག་སོགས་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པས་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་གིས་བཞག་ལ། གཟུགས་སོགས་ལྔ་ནི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས་རྒྱུད་དུ་མའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། འདིར་སེམས་ཁམས་བདུན་ལ་རྟེན་བཅས་དེ་མཚུངས་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི། བྱེ་སྨྲས་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། གོང་མ་པ་དག་ནི་དེ་མི་འདོད་པས་ཀུན་ལས་བཏུས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སོགས་ལས་དངོས་སུ་མིག་སོགས་ནང་གི་ཁམས་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་ཉིད་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་སུ་བཤད་ཅིང་། ཁམས་གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་གཉིས་མ་བཤད་མོད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་བརྒྱད་ནི་རྟེན་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།
2-102b
གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་ནི་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་གཉིས་ཀར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བཤད་ལས། མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་གིས་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་པས་འདི་དག་གི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ནི་ངེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནང་གི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་བྱེད། ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ལས་ནི་དབང་པོའི་རྟེན་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བས་དེར་འཇོག་པའམ། ཡང་ན་མིག་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལྟ་ཉན་སོགས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ཁམས་སོགས་ལ་ཡོད་པས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡང་ན་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འབྲས་བུ་སེམས་བྱུང་རེག་པ་བསྐྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་བརྟེན་པས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་རྟེན་མཚུངས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེར་བཞག་གོ །
见所断等相
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་དགག་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
直译：
因此，眼等（感官）是不共（独特的），是由单一相续（生命体）所确立的；而色等五境是共同（共有的），是由多个相续所确立的。在此，说七心界具有带所依和相似两种，这是就毗婆沙师主张未来无生法性的观点而言；上部诸师不接受这种主张，因此从《集论》和《五蕴论》等中明确说明眼等五内界有色法本身是带所依和相似的，而对于其他界则没有明说这两者。但实际上，七心界和法界共八界只是带所依；
2-102b
色等外界五种则既是带所依又是相似。如《毗婆沙论》中说："眼等诸界是不共的，由一（有情）所依相似及与彼等相似的，一切有情也具有，所以这些（界）的所依相似及与彼等相似是确定的。色等则依各别相续而有所依相似及与彼等相似的状态。由于识外无作者，对于其他（界）则不说所依相似及与彼等相似。"什么是"带所依"的含义？对此，内六界的作用是作为识的所依体，境界六界的作用是作为根的对象和识的所缘对象，而识六界的作用是作为根的能依和境的认知者，因为它们是相互依存而生的，所以被如此安立。或者，眼等的作用如视听等，识的作用是了知，这些功能存在于内界等中，所以称为"带所依"。又或者，根、境、识三者产生心所触等果，同样地，境、根、识相互依存，因此它们的功用称为"所依相似"。
见所断等相
第三，包括正文和驳斥根本说一切有部的主张。


 །
见所断正分
དང་པོ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཅིག་ཏུ་བསྒོམས་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། རྣམ་ཤེས་ལྔ་ཡང་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བེམས་པོ་དང་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། ལོག་
2-103a
པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་ཡིན་པས་སྤང་བྱར་ཡང་གྲུབ། སྒོམ་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྟ་བའམ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་གཞག་གི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དགུ་ལམ་རྣམ་པ་དགུས་པདྨའི་རྩ་བའི་སྐུད་པའི་ཚུལ་དུ་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ནི་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཅུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འཇུག་པས་གཞན་བདུན་བདུན་དང་། ལམ་ལ་དེ་ཡང་འཇུག་པས་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་བརྒྱད་དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བཞི་དོར་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཚོར་སོགས་མཚུངས་ལྡན་དང་། མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་མཚན་ཉིད་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་པ་རང་དུས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་དེའི་རྗེས་འབྲང་གི་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་བཅོ་ལྔས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་རྣམ་པ་དགུ་རྡོ་བཅག་པའི་ཚུལ་དུ་ལམ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་དེ་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་བཅས་རྣམས་སྒོམ་སྤང་སྟེ་སྒོམ་སྤང་གི་ངོ་བོ་དུག་གསུམ་དང་ང་རྒྱལ་ཏེ་བཞི་ལས་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདོད་པར་བཞི་དང་། ཁམས་གོང་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་དང་བཅུ་སྟེ་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་དང་།
2-103b
དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་དང་། འདུ་བྱེད་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཟག་བཅས་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པའོ། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་ཟག་མེད་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་མེད་པ་སྤང་བར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར།
破犊子部宗法
གཉིས་པ་ནི། གནས་མ་བུ་པས། མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འགག་པ་དང་། མདོ་ལས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགགས་སོ་ཞེས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ན་འཕགས་ལམ་མི་འབྱུང་བས། དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་ལམ་སྤང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཅན། མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཅིང་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་སྟེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལམ་བདེན་གྱིས་མ་ཐོབ་པ་དེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ལ་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་སོ་སྐྱེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སོ་སྐྱེ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པར་གྲུབ་ལ། ཁྱབ་པ་ནི་དཔེ་བུམ་པའི་སྟེང་དུ་མཐོང་ཞིང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་མཐོང་སྤང་ནི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ངེས་སོ། །མཐོང་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཐོབ་པ་ནི་ལོག་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་དེ་དང་འབྲེལ་བས་མཐོང་སྤང་ཡིན་ནོ། །ངན་སོང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་མིན་ཏེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译：
见所断正分
第一，十八界中的十个有色界是由修断所断，五识也是由修断所断。因为无意识的物质和无分别的意识既不会对真谛产生错误的分别，
2-103a
也不与错误分别相关联，所以不是见断，但因为有漏，所以确定是所断。修是对已见真谛反复观察或世间等至的智慧，因为是由九种行相的九道以莲花根须的方式断除，所以是所断。最后三界则有见断、修断和非所断三种：欲界苦谛有十种，集谛和灭谛由于不涉及戒禁取等，除前二见外有七种，道谛也不涉及这些，除前二见外有八种，共三十二种；上二界四谛由于没有嗔恨四种，所以是二十八种，总共八十八种。与之俱生的识、受等相应法，及不相应的相及随顺相，以及那些烦恼的得——除了前后生起的得外，同时的得，连同得的随行即得的得，这些是由最初见谛时的十五种无漏心所断，因为见断的九种行相是以砸石头的方式由一种道断除的。除了这三界的见断外的有漏法是修断，修断的本体是贪、嗔、痴、慢四种，按界分，欲界有四种，上二界除嗔外各有三种，总共十种烦恼；
2-103b
与之俱生的法及其得连同随行，以及有漏善法，无覆无记行法，无表色有漏及随行法等。最后三界中的无漏法非所断，因为无过失的法不适合断除。
破犊子部宗法
第二，犊子部说："生起见道时凡夫相续灭，经中说'预流者的恶趣相续已灭'，由于将会导致恶趣相续灭的身语业也存在，这些业不会产生圣道，因此它们也是见断。"凡夫是有法，不是见所断，因为不是染污的且是无覆无记。前提成立，因为凡夫是未获得道谛者，若是善法，那断善根者应不具有（凡夫性），若是染污法，那通过世间道断除欲贪的凡夫就不应成为凡夫，但事实不是这样。已经证明它是无覆无记，遍及性在瓶子的例子上可见，与之相反的见断必定是染污的，因为它对真谛有错误的分别。见断的相和得虽不产生错误分别，但因与错误分别相关而成为见断。恶趣的身语业是有法，不是见断，因为是有色法。


 །རྟགས་ནི་ལུས་ངག་གི་མི་དགེ་བ་བདུན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས་གྲུབ་ལ། གཟུགས་ཅན་ནི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མཐོང་སྤང་དེར་མ་ཟད་སོ་སྐྱེ་མཐོང་སྤང་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྤང་གཉེན་དུས་མཉམ་པས་མཐོང་སྤང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དུས་དེར་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་སོ་སྐྱེ་འགག་པ་ནི་བརྟགས་མིན་གྱིས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །
2-103c
མཐོང་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དངོས་དང་བརྒྱུད་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ལ་ལོག་རྟོག་མེད་པས་སྒོམ་སྤང་ལས་གཞན་པའི་སྤང་བྱ་ཟག་བཅས་སམ་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་འཆད་ལ། སྒོམ་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མེད་པས་མཐོང་སྤང་ལས་གཞན་པའི་ཟག་བཅས་སམ། འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་འདི་ལྟར་འཇོག་སྟེ། བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག །གཉེན་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མཐོང་སྤང་དང་། ཡུལ་ཙམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག །གཉེན་པོ་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མིན་པ་ནི་ཟག་མེད་དོ།། ༑ །། མངོན་མཛོད་ལྡེབ་བརྒྱ་དང་བཞི་ཡི་ཕྲེང་ཐ་མའི་ནང་གི་ཆད་འཛུད། དེས་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ངན་སོང་བའི་ལུས་ངག་གཉིས་ཀ་མཐོང་སྤང་མིན་ཏེ། དྲུག་པ་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིད་ཤེས་འཁོར་བཅས་མ་ཡིན་པས་འགྲུབ་ལ། ཁྱབ་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། །རྟགས་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ནང་ནས་འགལ་བ་དམིགས་པ། དེའི་ནང་ནས་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་འགལ་དམིགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་སྤང་ལ་དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པས་ཁྱབ་པ་ལ། འདིར་དེ་དང་འགལ་བ་དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་
2-103d
དམིགས་པ་དང་། མཐོང་སྤང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་རང་བཞིན་འགལ་ལ། འདིར་མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱབ་བྱ་དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པའོ། །སྔ་མ་གཉིས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །
2-104a
མ་ཡིན་ཏེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བཏུས་ལས་དེ་དག་གི་ལུས་ངག་གི་ལས་མཐོང་སྤང་དུ་བཤད་པ་ནི། ས་བོན་ནམ་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དགོངས་སོ། །སོ་སྐྱེ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པས་སྤངས་ན་འཕགས་པ་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་བཟོད་པའི་ཚེ་ན་སོ་སྐྱེར་ཐལ། དེའི་ཚེ་སོ་སྐྱེའི་ཐོབ་པ་མ་ཆད་པར་ཡོད་པས་སོ་སྐྱེ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བཟོད་པས་སྤོང་བས་དེ་སྐྱེས་དུས་ནའང་སྤང་བྱ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་སྒོམ་སྤང་དུ་འདོད་པ་ལ་སྒོམ་སྤང་ནི་སློབ་པ་ལའང་ལྡན་པས་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པས་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ན་སོ་སྐྱེ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མ་སྤངས་པའང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདིར་བྲལ་ལ་མ་སྤངས་པ་དང་། སྤངས་ཀྱང་མ་བྲལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ་ལས། དང་པོ་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་སོ་སྐྱེ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་མེད་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུའོ།

 །རྟགས་ནི་ལུས་ངག་གི་མི་དགེ་བ་བདུན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས་གྲུབ་ལ། གཟུགས་ཅན་ནི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མཐོང་སྤང་དེར་མ་ཟད་སོ་སྐྱེ་མཐོང་སྤང་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྤང་གཉེན་དུས་མཉམ་པས་མཐོང་སྤང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དུས་དེར་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་སོ་སྐྱེ་འགག་པ་ནི་བརྟགས་མིན་གྱིས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །
2-103c
མཐོང་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དངོས་དང་བརྒྱུད་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་ལ་ལོག་རྟོག་མེད་པས་སྒོམ་སྤང་ལས་གཞན་པའི་སྤང་བྱ་ཟག་བཅས་སམ་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་འཆད་ལ། སྒོམ་སྤང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མེད་པས་མཐོང་སྤང་ལས་གཞན་པའི་ཟག་བཅས་སམ། འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་འདི་ལྟར་འཇོག་སྟེ། བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག །གཉེན་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མཐོང་སྤང་དང་། ཡུལ་ཙམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག །གཉེན་པོ་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མིན་པ་ནི་ཟག་མེད་དོ།། ༑ །། མངོན་མཛོད་ལྡེབ་བརྒྱ་དང་བཞི་ཡི་ཕྲེང་ཐ་མའི་ནང་གི་ཆད་འཛུད། དེས་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ངན་སོང་བའི་ལུས་ངག་གཉིས་ཀ་མཐོང་སྤང་མིན་ཏེ། དྲུག་པ་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིད་ཤེས་འཁོར་བཅས་མ་ཡིན་པས་འགྲུབ་ལ། ཁྱབ་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། །རྟགས་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ནང་ནས་འགལ་བ་དམིགས་པ། དེའི་ནང་ནས་སྤང་འགལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་འགལ་དམིགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་སྤང་ལ་དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པས་ཁྱབ་པ་ལ། འདིར་དེ་དང་འགལ་བ་དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་
2-103d
དམིགས་པ་དང་། མཐོང་སྤང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་རང་བཞིན་འགལ་ལ། འདིར་མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱབ་བྱ་དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་ཁྱབ་བྱ་དམིགས་པའོ། །སྔ་མ་གཉིས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །
2-104a
མ་ཡིན་ཏེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བཏུས་ལས་དེ་དག་གི་ལུས་ངག་གི་ལས་མཐོང་སྤང་དུ་བཤད་པ་ནི། ས་བོན་ནམ་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དགོངས་སོ། །སོ་སྐྱེ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པས་སྤངས་ན་འཕགས་པ་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་བཟོད་པའི་ཚེ་ན་སོ་སྐྱེར་ཐལ། དེའི་ཚེ་སོ་སྐྱེའི་ཐོབ་པ་མ་ཆད་པར་ཡོད་པས་སོ་སྐྱེ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བཟོད་པས་སྤོང་བས་དེ་སྐྱེས་དུས་ནའང་སྤང་བྱ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་སྒོམ་སྤང་དུ་འདོད་པ་ལ་སྒོམ་སྤང་ནི་སློབ་པ་ལའང་ལྡན་པས་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པས་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ན་སོ་སྐྱེ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མ་སྤངས་པའང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདིར་བྲལ་ལ་མ་སྤངས་པ་དང་། སྤངས་ཀྱང་མ་བྲལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ་ལས། དང་པོ་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་སོ་སྐྱེ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་མེད་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ལྟ་བུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
标志是身体和语言的七种不善业，被认为是表色和无表色。而有形的[法]，因为对真理不产生邪见，所以不仅是见所断，如果[说]凡夫见所断，那么在苦法忍时也会成为凡夫。因为那时对治与所断同时存在，所以[凡夫]有见所断，但不能承认这点，因为那时已经是圣者了。因此，当生起见道时，凡夫[身份]的灭尽是无抉择灭。
见所断的定义是对圣谛直接或间接产生邪见。有人说，因为不相应[法]没有邪见，所以[见所断]是除修所断外的有漏所断，或是由见道对治所断除的[法]。修所断的定义是对诸法自相错误地趣入。但有人说，因为不相应[法]和无染污[法]没有错误趣入，所以[修所断]是除见所断外的有漏[法]，或对圣者而言是由修道对治所断除的[法]。也可以这样定义：对真理错误趣入的烦恼，通过对治即仅仅见真理而断除的是见所断；对境错误趣入的烦恼，通过对治修习而断除的是修所断；非所断是无漏法。
《俱舍论》第一百零四页最后一行的补充：因此，凡夫和恶趣众生的身语二者都不是见所断，因为不是从第六[意识]所生。理由是二者都不是意识及其眷属，所以成立，关系如前所述。这个理由是不可得因，其中是违背可得，其中是遮遣违背可得，所以成为两种违背可得：对见所断必须是从第六识所生的必然关系，这里观察到与之相违的非第六识所生，因此是能遍相违可得；见所断与非见所断自性相违，这里观察到非见所断自性的遍于非第六识所生，因此是与自性相违的所遍可得。前两例也可以同样运用。
不是[见所断]，就像瓶子一样。《集论》中说他们的身语业是见所断，那是就种子或动机烦恼而言的。如果说凡夫被苦法忍所断，那么安住在无漏第一刹那的圣者为有法，应成在苦法忍时是凡夫，因为当时凡夫的获得未断，所以未失去凡夫[身份]，因为它被苦法忍所断除，所以在[苦法忍]生起时，仍具有所断。若你认为这是修所断，那么[有过失]，因为修所断在有学位也存在，会有大过失。不是这样的，因为苦法忍同时切断其获得，当获得断时，凡夫[身份]消失，但并非断除，因为未获得对治。未断除是因为对它的执着烦恼未断除。这里关于离系与未断除，有断除但未离系，二者都是，和二者都不是的四种情况。第一种是获得见道时的凡夫[身份]。第二种是阿罗汉的有形根[如眼根等]。第三种是获得见道时的见所断。第四种是除此之外的无漏法、无为法和凡夫相续中的见所断。


 །དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་མིན་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མཐོང་སྤང་མིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་སྐྱེས་པའི་ས་བ་མིན་ཅིང་། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ྿
是非见相
བཞི་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ཏོ། །
正见
དང་པོ་ནི།
2-104b
ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་མིག་གི་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་ནི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ནི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དེའང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བའོ། །ཁམས་བཅུ་དྲུག་དང་མིག་དེ་མཚུངས་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷག་མ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པར་འཆད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཏེ། དེ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ནི་དྲོད་རྩེ་བཟོད་པ་གསུམ་ཞེས་ཁ་ཅིག་བཞེད་དོ། །སློབ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བའོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ལྔས་ལྟ་བ་ནི་མཚན་མོ་སྤྲིན་དང་བཅས་པ་ལ་སྒང་གཤོང་སྤེལ་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་མུན་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བར་མེད་པ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལྟ་བས་ནི་སྤྲིན་མེད་ཀྱི་མཚན་མོ་ཟླ་བས་སྣང་བ་ལ་གཟུགས་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྤྲིན་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་རྟག་སྟོང་པ་སོགས་སུ་ལྟ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཟག་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པས་མཚན་མོ་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སློབ་པས་ནི་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་ཉིན་མོའི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། སྤང་བྱ་སྤྲིན་གྱི་ལྷག་མ་ཡོད་ལ་སྣང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པས་ནི་སྤྲིན་མེད་པའི་ཉིན་གུང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གསལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྤྲིན་གྱི་དྲྭ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་དང་ཡང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།
见所衍生义
གཉིས་
2-105a
པ་ལ། དབང་པོའི་ཤེས་རབ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དགག །མིག་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ། དབང་པོས་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར། རྟེན་གྱི་དུས་ངེས་པ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན། དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་དང་རྟེན་གྱིས་གྱིས་པའོ། །
破根识为见
དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། རྣམ་ཤེས་དང་པོ་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་བློ་ཆོས་ཅན། རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་སོགས་ལྔ་དང་། ལྷན་ཅིག་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་རྟོག་མེད་པས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
立眼为见
གཉིས་པ་ལ། ངོས་དང་། དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
其衍生义
དང་པོ་ནི། འོ་ན་མིག་ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་པས་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བས་ལྟ་བའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་མི་མཐོང་དཔྱད། མིག་དང་མིག་ཤེས་གང་གིས་མཐོང་དཔྱད། མིག་གཉིས་ཀས་མཐོང་མི་མཐོང་དཔྱད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第六[识]不是意识，从五根识所生的也不是见所断，因为从五根所生的识及其眷属也不是从意处所生的种子，且向外看而趣入的缘故。
第四[部分]包括：正文和由此引申的内容。
第一，正文：
十八界中，眼界的一部分即具依处的眼和法界的一部分是见。前者是看色法，后者是八种见，即五见（身见等五种见）、世间正见、有学见和无学见。十六界和眼的相应[法]以及法界的其余部分不是见。五见将在随眠[品]中解释。世间正见是与意识相应的有漏善慧，有人认为其小中大[品]是暖、顶、忍三种。有学无漏慧是有学见，无学的尽智、无生智以外的慧是无学见。有染污的五见如同在有云的夜晚，看起伏不平的道路，错误地看，远离显现，为黑暗所覆盖，所以不见所有而认为不存在。有漏善见如无云夜晚借月光见色，虽然没有完全清除如云的染污无明，能见到无常、空性等，但没有无漏智慧的光明，所以如同黑夜。有学[见]如有云的白天，还有所断烦恼的云残余，但光明已经显现。无学[见]如无云正午看色法，非常清晰明了，因为已断除一切染污烦恼的网。佛陀殊胜的观见则是因为已断除非染污[障]。
第二，引申义：分为[六部分]：
一、破斥根识为见；二、证明眼是见；三、根取境的差别；四、所依的时间决定；五、所依和能依的理由；六、根、境、识与所依的数量。
第一，为什么只有与意识相应的慧是世间正见，而不是与前五识相应的善慧？具有前五识相应的善慧为有法，不是能思考的见，因为趣入于确定思维时没有分别。贪等五[烦恼]相应的染污慧、染污的无记[慧]、非染污的无记[慧]和尽无生智因没有确定思考所以不是见。
第二，[立眼为见]分为：确定和解除疑问。
第一，那么眼也没有分别，为何成为见？具依处的眼为有法，是见，因为它能见色法，能执行见的作用。
第二，[解除疑问]分为：考察是否一切都能见或不见；考察是眼还是眼识能见；考察是否两眼都能见或不能见。


 །
辨大众见与非
དང་པོ་ནི། དབང་པོས་མཐོང་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནི་མེད། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་དུས་ཀྱི་མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་མཐོང་བར་ཐལ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ཀུན་གྱིས་མི་མཐོང་གི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་གིས་མཐོང་གི། དེ་དང་མཚུངས་པས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་འདོད་དོ། །
辨眼与眼识何者见
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་བརྟེན་པ་
2-105b
དང་བཅས་པས་མཐོང་ན་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིག་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་བ་མིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ན་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་རྩིག་སོགས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་གཟུགས་སོགས་བསྒྲིབས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་ནི་མཐོང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ། གང་སྤེལ་གྱིས། ཤེས་པས་མཐོང་བ་འགོག་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་དམ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི། མིག་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་རིགས་པ་མེད་ལ། ལུང་ཡང་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མིག་ཁོ་ནས་མཐོང་བའི་སྒྲས་དེ་དང་དེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་ཏེ་མིག་མེད་ན་ལོང་བ་ཞེས་བྱ་ཡི། མིག་ཤེས་མེད་ཀྱང་ལོང་བ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བ་མིག་ཤེས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་ལོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མིག་མེད་པའི་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱང་མིག་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་མ་བྲལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་བར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་སྒྲིབ་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ལ་མིག་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཡུལ་དེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་མ་སྐྱེས་ན་ཡུལ་དེ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་སྒྲིབ་པ་ལ་རྣམ་ཤེས་ཇི་སྟེ་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་རིགས་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་དེ་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་རྩིག་སོགས་ལས་འདས་ནས་རྩིག་སོགས་སྒྲིབ་པའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་རིགས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་གང་གི་ལྟར་ན། རྩིག་སོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་མིག་གིས་ལྟ་བའི་འཇུག་པ་མེད་དེ། མིག་
2-106a
གིས་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་ན་མིག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། མིག་སྒྲིབ་པ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པ་ལྟར་མིག་ཤེས་ཀྱང་རྟེན་མིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལ་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བར་གྲུབ་བོ། །བྱེ་སྨྲས་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེའི་ཁ་བཟུང་ནས་བྱེ་སྨྲ་ལ་སླར་དྲིས་ཏེ་དགག་པ་ནི། མིག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་རྩིག་སོགས་ཡུལ་དང་འཕྲད་པ་ལ་དེ་ཕན་ཚུན་དུ་ཐོགས་ནས་མི་འཇུག་པ་ལྟར་མི་འཇུག་པ་དང་མིག་ཉིད་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཅེས་འདོད་དམ་བྱས་པ་ལ། དེ་ལྟར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། སྔ་མ་དང་མི་མཚུངས་ལ་མིག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་སྒྲིབ་པ་མི་མཐོང་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། འཆིང་བུ་དང་ལྟང་ཚེར་དང་ཤེལ་དང་ཆུ་དག་གིས་བར་དུ་ཆོད་ཅིང་སྒྲིབ་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་གིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མ་མཐོང་བར་ཡང་སྨྲ་མི་ནུས་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྒྲིབ་ཀྱང་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མིག་དབང་མ་ཉམས་པ་དང་། ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་བྱེད་ཉེ་བར་གནས་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཚོགས་པ་གཞིར་བྱས་ལ། ཡུལ་སྣང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་མེད་ན་སྒྲིབ་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་ལ། ཡུལ་སྣང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཡོད་ན་མ་སྒྲིབ་པའི་ཡུལ་ལའང་མིག་ཤེས་མི་སྐྱེ་སྟེ། རི་རབ་ཀྱི་བཻ་ཌཱུཪྻའི་རྩིག་པའང་སྣང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པས་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
辨大众见与非
第一，如果根能见，那么当眼识不存在而耳识存在时，眼根也应当能见，因为眼根和境等已经接近的缘故。回答：不是所有眼都能见，而是具有眼识的、有所依的眼才能见，不是与此相同的[眼]，所以没有过失。这是毗婆沙师的观点。
辨眼与眼识何者见
第二，如果[说]识和所依一起见，那么识自身也应当能见。回答：眼及依于它的识并不单独见色，为什么呢？若识能见，因为它是无碍的，应当能见被墙壁等阻隔的色法，但[实际上]被色等遮蔽阻隔的色法是不能被见到的。"如是"[这个词]表示他方的论点，或者如众贤所说，是为了表明"不能否定识能见"，或者如胜友论师所说："眼识能见没有理由和依据，也没有经典支持，因为佛陀在这些经中明确用'眼能见'的表述；也与世间相违，因为没有眼称为盲人，而没有眼识不称为盲人，否则，未现起眼识的二禅天人应成为盲人；而且没有眼的盲人也应当不离见色，因为他们有眼识。"
那些主张只有识能见色的人认为：被遮蔽的色识不能见，因为对被遮蔽[的色]眼识不生。这是有遍的，因为如果不生取某境的识，就不能见到那个境。
对此，毗婆沙师[反驳]：为什么对遮蔽[的境]识不生？应当生才对，因为识无碍，应当能超越墙壁等，对被墙壁等遮蔽的境生起识。按照毗婆沙师的观点：被墙壁等遮蔽时，眼无法起见的作用，因为如果是眼见，眼是有碍的。就像眼不能对遮蔽[的境]起作用一样，眼识也是与眼根一起对境起作用，所以不能对被遮蔽的[境]生起眼识，这是成立的。
对毗婆沙师如此说法，论师保持前面的立场，反问毗婆沙师以破斥：眼也像身根一样，对于墙壁等境，因为互相有碍而不能起作用，眼本身有碍，所以不见被遮蔽的[境]，是这样认为的吗？
如果承认是这样，则与前说不同，而且眼有碍故不见被遮蔽的[境]不成立，因为被窗格、纱网、水晶和水隔开及遮蔽的色法，眼也能见到。也不能说不见，因为根据教义已经成立能见。那么，对于被遮蔽[的境]，眼识生起的原因是什么？识生起的原因是：眼根未损坏、境显现和专注作意三者，以前后两种因聚合为基础，如果对境显现没有障碍，那么对于被遮蔽的境也能生起眼识；如果对境显现有障碍，那么对于未被遮蔽的境也不生起眼识，例如须弥山的琉璃墙也因成为显现的障碍而未见到。


 །འོ་ན་མདོར་མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་དགོས་པ་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར། འདས་པའི་ཡིད་ནི་
2-106b
ཤེས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ད་ལྟ་བས་ཆོས་ཤེས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཆོས་མི་ཤེས་པར་བརྗོད་པ་འདི་སྡོད་རྟེན་བྱེད་པའི་རྟེན་གྱི་ཆ་ནས་མི་ཤེས་ཟེར་བ་ཡིན་གྱི། སྔར་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཆ་ནས་ནི་མི་ཤེས་པར་མི་འཇོག་གོ། ཡང་ན་རྟེན་པ་མིག་ཤེས་ཀྱི་ལས་མིག་ལ་བཏགས་ནས་དེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྲིའུར་འདུག་པའི་མི་འབོད་པ་ལ་ཁྲིའུ་འབོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིག་གིས་ཤེས་ན་མིག་གིས་མཐོང་མིག་གིས་ཤེས་ཞེས་འབྱུང་བ་རིགས་པ་ལས། མདོ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྡུག་པ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པས་ཁྱེད་རང་ལའང་མིག་གིས་མི་ཤེས་པར་གྲུབ་བོ། །མདོ་ལས། བྲམ་ཟེ་མིག་ནི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཀྱང་སྒོ་ནི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྒོས་མི་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱིས་མཐོང་བས་མིག་གི་སྒོ་ནས་མིག་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ཞེས་པའོ། །མདོ་ལས། དེར་ལྟ་བ་རང་ལ་སྒོ་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་མིག་ནི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་བལྟ་བ་ཡིན། བྱ་བ་འདི་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སྒོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱིས་ལུང་གི་དོན་ནི་མ་གོ་བར་ཟད་དོ། །མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་ན་སླར་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་གཟུགས་དེ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི་མིག་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞིན་འདིར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་
2-107a
ལས། དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཤེས་ལའང་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཉི་འོག་པ་དག་ན་རེ། མིག་གིས་མཐོང་ན་ཆོས་ཅན། སླར་མིག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པར་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉིད་མིག་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་བ་ལ། གཟུར་གནས་སུ་འདོད་པའི་རྒོལ་བ་ཞིག་ན་རེ། ཀླན་ཀ་དེ་མི་འཇུག་སྟེ། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བའི་ཕྱོགས་ལའང་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཤེས་པའང་མི་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ལ་མཚུངས་པ་སྦྱར་རུང་བར་གྲུབ་བོ། ། ཡང་བྱེ་སྨྲའི་ནང་གསེས་ཁ་ཅིག །མཐོང་བ་ནི་མིག་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ལ། དེའི་རྟེན་མིག་ཡིན་པས་མིག་གིས་མཐོང་བར་བརྗོད་པ་མི་འགལ། སྒྲ་ནི་འབྱུང་བས་སྒྲོག་ཀྱང་དེའི་རྟེན་གྱི་མིང་གི་དྲིལ་བུའི་སྒྲའོ། །ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་མིག་གིས་མཐོང་ཞེས་གྲགས་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། མིག་སྐྱེས་པས་གཟུགས་མཐོང་ཞེས་ཟེར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་མི་ཟེར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱེ་བཤད་ལས། མིག་དང་ཕྲད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་རྟེན་མིག་ལ་བརྟེན་པ་མཐོང་བ་ཁོ་ནའི་སྒྲ་སྦྱར་གྱི་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ནི་མི་སྦྱོར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
那么，经中说"眼见诸色"是什么意思呢？其目的是表明"依靠眼而识见"的意思，如同说"意知诸法"一样。过去的意是后续识生起的原因，不能了知诸法，而是由现在的意识了知诸法。关于说"意不知法"，是从作为住处支撑的所依方面说不知，而不是从先前作为结果的果方面认定不知。或者，是将依于[眼]的眼识的作用安立于眼而如此表述，就像称呼坐在椅子上的人时说"叫椅子"一样。
如果眼能知，则应说"眼见，眼知"，但经中说"眼识之所识是悦意、可爱的诸色"，所以即使按照你们自己[的理论]也已成立眼不能知。经中说"婆罗门，眼是见诸色的门"，这里门是指识生起的因缘之义。而且门不能见，而是从门他者能见，所以是从眼门眼识能见的意思。
有人说：经中说"彼见是自己的门"，而不是指作为识的因缘的意思。那么，"眼是见色的能见"这种说法就不合适了，因为仅仅作为见色之门就已经成就了这个意思。你只是没有理解经文的含义罢了。
如果眼识见色，那么它怎样才能了知呢？眼识自身虽然不能见它所见的色，但眼识自身的见就是了知，因为对于某些具有见性的慧，既称为"见"也称为"了知"，这里就是这样表述的。经中说："如是知，如是见。"同样，对眼识也称为"见"和"知"。
又，西方和日下部的人说：如果眼能见，有法，则不应说有进一步"眼所见"的其他作用，因为眼见自身就使眼成为作者。对此，一个中立的辩论者说：这种责难不成立，因为所需的关系不成立，因为在眼识见的立场上，能见之识和所见之识也并不相违，所以可以类比应用于眼。
又有一些毗婆沙师内部的人说：见是由眼识见，而其所依是眼，所以说眼见并不相违。声是由大种发出，但以其所依的名称称为铃声。他们这样说。
如此，由于是眼识的所依而称为眼识，这在世俗中是不存在的，因为在世间中"眼见"是众所周知的，而在世间"眼识"并不为人所知。人们说"眼生则见色"，而不说"了知"，如《毗婆沙论》中说："与眼接触并被识所体验称为见。"所以对所依眼只用"见"一词，而不用"了知识"一词。


 །རྟེན་དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ན་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་མིག་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་ཤེས་ཞེས་བསྟན་མི་ནུས་ལ། རྣམ་ཤེས་ནི་ཡོད་པ་
2-107b
ཙམ་གྱིས་གཟུགས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཉིན་མོས་ཉིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། མིག་དང་དེའི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་བྱེད་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་དཔྱོད་པ་ནི་ནམ་ཀ་བལྡད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། རང་རྒྱུད་དམ་རང་དབང་དུ་གྲུབ་པའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒྲ་ལའང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་མཐས་འཇོག་པར་མི་རུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ལ་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཆེ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ལས་ནི། མིག་གིས་མཐོང་རྣ་བས་ཐོས་སྣས་ཚོར་ལྕེས་མྱོང་ལུས་ཀྱིས་རེག་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་ཁོ་ནར་སྒྲ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་ནི་བོད་ཀྱི་འཆད་པོ་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་ཆེན་པོ་དག་བློ་ལ་གསལ་བར་མ་ཤར་བར་སྣང་བས་རང་འགྲེལ་སྨེལ་ཏེ་བཤད་དོ། །ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་གྱི་སེམས་ཙམ་པས་ནི་སྐབས་འདིར་བྱེ་སྨྲ་དང་མཐུན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ལས། མིག་རྟེན་མཚུངས་ཞེས་རྣམ་ཤེས་དང་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མཚུངས་མཉམ་དུ་བཤད་པ་དང་། རེག་པ་ལ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གཅོད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །
辨双眼悉见与非
གསུམ་པ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ན་མིག་གཉིས་རྣམ་ཤེས་སོ་སོའམ་གཅིག་བསྐྱེད་ནས་མཐོང་ཞེ་ན། མིག་ནི་གཉིས་ཀ་དག་གིས་ནི་རྣམ་ཤེས་རྫས་གཅིག་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ་མིག་གཅིག་གིས་མཐོང་བ་ན་མི་གསལ་བ་ལས་གཉིས་པ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་སྔར་བས་ཀྱང་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་གྲངས་མང་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ལས་གསལ་བར་འགྱུར་མི་རིགས་ཏེ། སྔ་མའི་གྲོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་ཕྱེ་བས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མཐོང་བ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་ཤེས་ཆད་པར་ཐལ་བའང་མེད་དེ། རྣམ་ཤེས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་
2-108a
པས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱང་ཞེས་པས་གང་རུང་རེ་རེས་ཀྱང་མཐོང་རུང་ཞེས་པའོ། །
根取境差别
གསུམ་པ་དབང་པོས་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ལ། འཕྲད་མ་འཕྲད་དང་། མཉམ་མི་མཉམ་མོ། །
触与非
དང་པོ་ནི། དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་དང་འཕྲད་ནས་སམ་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཅེ་ན། མིག་གིས་གཟུགས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཞིང་བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་པའི་མིག་སྨན་དང་ཐུར་མ་དང་པགས་པ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ལ། རྣ་བས་ཀྱང་རྒྱང་རིང་པོའི་སྒྲ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོའི་གན་དུ་ཚུར་འོངས་པ་ཡིན་ན་སྒྲ་རྒྱུན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་ཐོས་པར་རིགས་པ་ལས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཚེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་འཕྲད་ནས་འཛིན་ན་སྣ་ལྕེ་ལུས་ལྟར་དེ་གཉིས་ལ་མངོན་ཤེས་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། འོ་ན་ཟླ་སྒྲོན་གྱི་མདོ་ལས། ལྷའི་སྣའི་མངོན་ཤེས་ཀྱང་བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་ཐམས་ཅད་ན། །གནས་པའི་དྲི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །བདག་ཉིད་ཡུལ་གཅིག་གནས་ནས་ནི། །ཚོར་བར་བྱེད་ཅིང་སྣོམ་པར་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ཀུན་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་སྣའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
对所依[眼]运用识的术语会有过失，因为仅仅有相应的眼并不能表明"见知"，而识仅仅凭其存在就能了知色法，如同白天使物体明亮一样。
经量部说：考察眼及其识如何建立能作所作关系，与"舔虚空"毫无区别，因为没有自性或自主成立的作用，仅仅是因果法而已。对世间流行的能作所作术语，也不应以极端定义来确立，如世尊所说："不应执着于国人的词源解释，不应追随世间名称。"根据迦湿弥罗的宗义："眼见、耳闻、鼻觉、舌尝、身触、意了"就是这样确定运用术语的。在这里，藏地早先后来出现的诸大论师似乎未能清晰了解，因此我加以自解来解释。承认外境的唯识派在此问题上与毗婆沙师一致，如《五蕴论》说："眼、所依、相应"，是说识与色在见时相应平等，又说"在触中截断根的转变"。
辨双眼悉见与非
第三，如果眼能见色，是双眼生起各自的识还是生起一个识而见？两眼一起产生一个实体的识而见，因为一只眼见时不清晰，而当第二只眼睁开时，比先前更清晰地见到，所以[两眼一起见]。若不如此，仅仅数量增多不应导致[见得]更清晰，因为[两眼]不是互相帮助的，例如，提婆达多睁眼并不会使耶若达多见得更清晰。也不会因所依分为二而识也分裂，因为识是无色的，所以不住于境中。"亦"字表示任一眼单独也能见。
根取境差别
第三，根取境的差别分为：有触无触和等同不等同。
触与非
第一，六根是接触境后取还是不接触而取？眼从远处见色，而不见中间无障碍的眼药、铁针和皮肤等，所以不接触境而取。耳也能听到远处的声音，如果声音是来到根边，则应有声音相续，应当在所依出名的第二刹那才能听到，但实际上是在第一刹那取，所以不接触境而取。否则，如果是接触后取，那么这两者[眼耳]就会像鼻、舌、身一样没有神通。
那么，《月灯经》中说明了天鼻神通："一切世界中，所有一切香，自身住一处，而能觉能闻。"这是由愿而知，并非鼻神通所致。
;


 །འོ་ན་མིག་རྣས་མ་འཕྲད་པར་འདྲ་བས། ཆོད་པ་དང་ཆེས་རིང་བའང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བས་མི་འཛིན་ཏེ་བཟུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འཕྲད་ན་རང་མིག་སྨན་དང་ཐུར་མ་སོགས་འཕྲད་དོ་ཅོག་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ཞེས་མཚུངས་ཤིང་། ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་རང་གིས་བཟུང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
2-108b
སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྣ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་རང་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་དྲི་རོ་སོགས་འཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པ་བཞིན་མིག་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཡང་མ་འཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་ནོ། །མ་འཕྲད་པར་འཛིན་པའི་རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ཀྱང་ལྕགས་ཐམས་ཅད་མི་འདྲེན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཕྲད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཏོ། །སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་ནི་མ་འཕྲད་པ་ལས་གཞན་དུ་འཕྲད་ནས་འཛིན་ཏེ། དབུགས་མ་རྔུབས་པར་དྲི་མི་འཛིན་ཅིང་རྒྱང་རིང་པོའི་རོ་རེག་མི་འཛིན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཕྲད་མ་འཕྲད་ཀྱི་དོན་ནི། རྡུལ་འདབ་འབྱོར་བ་དང་མ་འབྱོར་བ་ལ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ནི་མེད་དེ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་ན་རགས་པ་རྩོམ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་རེས་རེག་ན་རྡུལ་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྡུལ་ཆ་མེད་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་གི་རྡུལ་གྱིས་བསྐོར་བ་ནི་བར་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་ཀྱང་དབུས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པ་ལ་འཕྲད་པ་ཞེས་འདོད་ལ། བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ནི། རྡུལ་རེག་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་ནས་གཉིས་པ་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འགྱུར་བས་རེག་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་སྒྲ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། མ་རེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་པར་གྱུར་ན་འདག་པ་ལ་འདག་པ་བསྣུན་པ་བཞིན་བྱིང་བར་འགྱུར་བས་སྒྲ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་འདུས་པའི་གོང་བུའི་མ་རེག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡུལ་སོ་སོར་གནས་པ་གྱེས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། རླུང་གིས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་གིས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ན། འཇིག་པའི་རླུང་གིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། ཆགས་པའི་རླུང་གིས་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ཕྱི་མ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ། ། བཙུན་པ་ན་རེ། རྡུལ་འབྱར་བའམ་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་གཡག་རྔ་དང་ནེའུ་སིང་ལྟར་བར་
2-109a
མེད་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་རྡུལ་ཕྲན་བར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་སྟོང་པར་རྡུལ་གཞན་འགྲོ་བ་ལ་སུས་ཀྱང་འགོག་བྱེད་མེད་པས། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཐོགས་བཅས་སུ་མི་རུང་ཞེས་འཆད་དོ། །དེས་ན་བར་མེད་པར་གནས་ཀྱི་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་ན་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་འདྲེས་པས་རགས་པ་རྩོམ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་རེས་རེག་ན་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྡུལ་ཕྲན་ནི་མ་རེག་ལ་བསགས་པར་གནས་པ་རེག་ཀྱང་དེ་ནི་ཆ་བཅས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །
等与非
གཉིས་པ་ནི། ཡང་མུ་སྟེགས་པ་དག་མིག་དང་རྣ་བ་ཡང་རང་གི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ན་འཛིན་ཀྱང་རི་བོ་དང་འབྲུག་སྒྲ་སོགས་ཆེས་ཆེ་བར་སྣང་བ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པར་མེ་ཆེན་པོར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་འཛིན་ནམ། མི་མཉམ་པ་ཡང་འཛིན་ཅེ་ན། སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། རང་དང་འཕྲད་པ་འཛིན་པས་ཡུལ་ནི་མཉམ་པ་འཛིན་པར་འདོད་དེ། དབང་པོའི་རྒྱ་ཇི་ཙམ་འཕྲད་པའི་ཡུལ་འཛིན་ལ། མིག་གིས་ནི་ཆུང་དུ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་དང་ཆེན་པོའི་རི་བོ་དང་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པ་རྒུན་འབྲུམ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཅིང་། རྣ་བས་ཀྱང་འབྲུག་དང་སྦྲང་བུ་དང་རྣ་བའི་ནང་དུ་གྲུབ་པའི་སྒྲ་འཛིན་ལ། ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་དོ།

 །འོ་ན་མིག་རྣས་མ་འཕྲད་པར་འདྲ་བས། ཆོད་པ་དང་ཆེས་རིང་བའང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བས་མི་འཛིན་ཏེ་བཟུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འཕྲད་ན་རང་མིག་སྨན་དང་ཐུར་མ་སོགས་འཕྲད་དོ་ཅོག་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ཞེས་མཚུངས་ཤིང་། ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་རང་གིས་བཟུང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
2-108b
སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྣ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་རང་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་དྲི་རོ་སོགས་འཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པ་བཞིན་མིག་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཡང་མ་འཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་ནོ། །མ་འཕྲད་པར་འཛིན་པའི་རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ཀྱང་ལྕགས་ཐམས་ཅད་མི་འདྲེན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཕྲད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་ཏོ། །སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་ནི་མ་འཕྲད་པ་ལས་གཞན་དུ་འཕྲད་ནས་འཛིན་ཏེ། དབུགས་མ་རྔུབས་པར་དྲི་མི་འཛིན་ཅིང་རྒྱང་རིང་པོའི་རོ་རེག་མི་འཛིན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཕྲད་མ་འཕྲད་ཀྱི་དོན་ནི། རྡུལ་འདབ་འབྱོར་བ་དང་མ་འབྱོར་བ་ལ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ནི་མེད་དེ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་ན་རགས་པ་རྩོམ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་རེས་རེག་ན་རྡུལ་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྡུལ་ཆ་མེད་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་གི་རྡུལ་གྱིས་བསྐོར་བ་ནི་བར་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་ཀྱང་དབུས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པ་ལ་འཕྲད་པ་ཞེས་འདོད་ལ། བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ནི། རྡུལ་རེག་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་ནས་གཉིས་པ་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འགྱུར་བས་རེག་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་སྒྲ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། མ་རེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་པར་གྱུར་ན་འདག་པ་ལ་འདག་པ་བསྣུན་པ་བཞིན་བྱིང་བར་འགྱུར་བས་སྒྲ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་འདུས་པའི་གོང་བུའི་མ་རེག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྡུལ་སོ་སོར་གནས་པ་གྱེས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། རླུང་གིས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་གིས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ན། འཇིག་པའི་རླུང་གིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། ཆགས་པའི་རླུང་གིས་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ཕྱི་མ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ། ། བཙུན་པ་ན་རེ། རྡུལ་འབྱར་བའམ་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་གཡག་རྔ་དང་ནེའུ་སིང་ལྟར་བར་
2-109a
མེད་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་རྡུལ་ཕྲན་བར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་སྟོང་པར་རྡུལ་གཞན་འགྲོ་བ་ལ་སུས་ཀྱང་འགོག་བྱེད་མེད་པས། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཐོགས་བཅས་སུ་མི་རུང་ཞེས་འཆད་དོ། །དེས་ན་བར་མེད་པར་གནས་ཀྱི་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་ན་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་འདྲེས་པས་རགས་པ་རྩོམ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་རེས་རེག་ན་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྡུལ་ཕྲན་ནི་མ་རེག་ལ་བསགས་པར་གནས་པ་རེག་ཀྱང་དེ་ནི་ཆ་བཅས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །
等与非
གཉིས་པ་ནི། ཡང་མུ་སྟེགས་པ་དག་མིག་དང་རྣ་བ་ཡང་རང་གི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ན་འཛིན་ཀྱང་རི་བོ་དང་འབྲུག་སྒྲ་སོགས་ཆེས་ཆེ་བར་སྣང་བ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པར་མེ་ཆེན་པོར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་འཛིན་ནམ། མི་མཉམ་པ་ཡང་འཛིན་ཅེ་ན། སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། རང་དང་འཕྲད་པ་འཛིན་པས་ཡུལ་ནི་མཉམ་པ་འཛིན་པར་འདོད་དེ། དབང་པོའི་རྒྱ་ཇི་ཙམ་འཕྲད་པའི་ཡུལ་འཛིན་ལ། མིག་གིས་ནི་ཆུང་དུ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་དང་ཆེན་པོའི་རི་བོ་དང་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པ་རྒུན་འབྲུམ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཅིང་། རྣ་བས་ཀྱང་འབྲུག་དང་སྦྲང་བུ་དང་རྣ་བའི་ནང་དུ་གྲུབ་པའི་སྒྲ་འཛིན་ལ། ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
下面是您要求的简体中文直译：
如果有人说因为眼睛等没有接触却能感知相似的东西，那么被阻隔和极远的对象也能被感知吧？并非如此。极其遥远和中间有阻隔的对象，眼睛和耳朵是不能感知的，因为无法被捕捉。若是接触，就像自己的眼睛与眼药或探针等接触时反而不能感知一样。再者，眼睛和耳朵并非能感知一切可被感知的对象，因为它们本质上是感官，就像鼻子等感官一样。正如鼻子等虽与同时产生的气味和味道等接触，但不能感知所有接触的对象；同样，眼睛虽能在不接触的情况下感知，但并非感知所有未接触的对象。就像磁石能在不接触的情况下吸引铁，但不能吸引所有铁一样。意识因无形体而不适合接触，所以在不接触对象的情况下感知。鼻舌身三者则必须接触才能感知，因为如果不吸气就不能嗅到气味，远处的味道和触感也不能感知，这是已经确定的。
接触与非接触的含义是指微粒的接合与不接合。关于这点，迦湿弥罗人认为：微粒之间的接触是不存在的，因为如果全部接触，就不能构成粗大之物，如果部分接触，微粒就变成有部分的了。因此，无部分的微粒被六方微粒包围，虽然有些间隙，但中央除了极细微的微粒本身外没有其他东西，这被称为接触。尊者毗诃沙则说：如果微粒接触，那在第一刹那生起后在第二刹那接触，这会导致恒常，所以没有接触。那么，声音如何产生呢？正因为不接触，如果接触就会像泥团相碰一样沉陷，声音就不会产生。那么，由于聚合物团的不接触，微粒会各自分散吗？不会，因为被风维持着。风是如何维持的呢？坏劫的风会使其毁坏，成劫的风会使其形成，后者使其不会坠落。尊者说：微粒既不黏合也不接触，只是像牦牛尾和草垫那样，我们认为它们没有间隙而接触罢了。若非如此，微粒之间的空隙会让其他微粒通过，没有什么能阻止，那样物质就不可能有阻碍性。因此，它们虽然无间隙地存在，但并不接触，因为如果全部方位都接触，微粒就会混合而无法构成粗大之物；如果部分接触，就变成有部分的了。所以微粒本身不接触，但聚集时看似接触，因为我们承认这是有部分的，所以没有过失。
其次，有外道认为，眼睛和耳朵只能感知与自身尺寸相等的对象，但我们看到山岳和雷声等显得很大，这是否像小小的旋转火把被误认为大火一样，只能感知相等的或也能感知不相等的？鼻子等三者因接触而感知，所以认为是感知相等的对象，因为它们感知与感官接触面积相当的对象。眼睛能感知小至发梢、大至山岳的不等物体，以及相等的如葡萄大小等物体。耳朵也能感知雷声、蜂鸣以及在耳内形成的声音。意识因无形体而没有确定的尺寸限制。


 ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་དང་བཀོད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་སྟེང་ནས་གོ་སྙོད་ནག་པོའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་དབང་པོའི་རྡུལ་སིལ་བུ་ལ་ཁ་དོག་དང་བས་པགས་པ་བཞིན་དུ་བཀབ་པས་མི་གྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ནི་དབང་རྟེན་གྱི་བླ་འོག་ན་ཉུང་འབྲུ་ལྟར་གནས་ཤིང་། ཤེལ་བཞིན་དང་བས་
2-109b
ཕན་ཚུན་མི་སྒྲིབ་བོ་ཞེས་སོ། །རྣ་བ་ནི་རྣ་བའི་ནང་ན་རྣ་འབྲུག་གྲོ་གའི་འཛེར་བུ་གཅུས་པ་ལྟ་བུ་ཁ་དོག་ཀྱང་གྲོ་བ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ན་གནས་སོ། །སྣའི་དབང་པོ་ནི་མཚུལ་པའི་ཕུག་ན་ཟངས་མའི་ཁབ་གཉིས་གཤིབས་པ་ལྟར་གནས་ཏེ། དེ་གསུམ་ནི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་མ་འགྲུས་པར་ཀོར་ཀོར་པོར་གནས་སོ། །ལྕེ་ནི་ལྕེའི་རྩེ་མོའི་དབུས་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ཙམ་ཞིག་དབང་པོས་མ་ཁྱབ་པས་ཟླ་གམ་ལྟ་བུ་སྟེ། སའི་རྩ་ལག་ལས། དེ་ནི་ཀླད་རྒྱ་འཛག་པའི་ལམ་ཡིན་པས་མེད་ན་ཡི་ག་འཆུ་ཞིང་དང་ག་མི་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །ལུས་ནི་ཁྲབ་ཀྱི་བྱང་བུའམ་བྱ་རེག་འཇམ་གྱི་པགས་པ་ལྟ་བུར་གནས་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་བ་དེ་ལྟར་ན་ནང་ན་དབང་པོས་མ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་དབང་རྟེན་གྱི་བཀོད་པ་ལྟར་གནས་སོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ནི་མཐེ་བོ་དང་རྔའི་སྦུབས་ལྟར་གནས་སོ། །མིག་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་ལྕེ་དབང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་ནི་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རིལ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མེད་དེ། རབ་ཏུ་འབར་བའི་དམྱལ་མེའི་ནང་དུ་འཁོད་པའི་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚད་མེད་པ་ནི་དེ་མཚུངས་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་ན་ལུས་ཞིག་པར་འགྱུར་ལ། ལོ་ཞེས་པ་ནི་མ་རངས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་རྟེན་བཅས་ཡིན་ཀྱང་ལས་དབང་གི་ལུས་མི་འཇོག་གོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །
决定能依时
བཞི་པ་རྟེན་གྱི་དུས་ངེས་པ་ནི། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང་དྲུག་པའི་ཤེས་པ་ལ་རིམ་བཞིན་ཡུལ་ད་ལྟ་བ་དང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངེས་སམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་དེ་དག་ལས་ཐ་མ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ནི་འདས་པ་འགག་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་
2-110a
རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ད་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །འང་གི་སྒྲས་ཡིད་འདས་པ་དེའང་སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ད་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བར་འདས་དུས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་འཆད་ལ། བོད་ཁ་ཅིག་འང་སྒྲ་འདིའི་རང་འགྲེལ་དུ། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ནི། མིག་ཡིན་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་འདས་པའི་རྟེན་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་དབང་པོ་གཉིས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལུགས་ལ། དབང་ཤེས་ལ་བདག་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཅེས་དོགས་པར་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་འགྲེལ་པར་རྟེན་དབང་པོ་གཉིས་གཉིས་ཞེས་པ་དབང་ཡིད་ལ་སོ་སོར་དབང་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ཀྱང་ཟེར་ལ། ཡང་ཕྱོགས་སྔ་མས་དབང་མངོན་གྱི་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལྟར་ཡིད་མངོན་གྱིས་ཀྱང་དབང་མངོན་གྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་དེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་པ་དག་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་ཤེས་ཕན་ཚུན་རྟོག་པ་མཚུངས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ།

以下是您要求的简体中文直译：
感官的尺寸和构造是什么样的？眼睛位于眼球上方，如同黑色南瓜花一样，感官微粒细小，被透明的皮肤般的色彩覆盖，使其不会分散。其他人则说感官基础位于上下层，如同油菜籽一样存在，因为透明如水晶，所以彼此不会相互遮蔽。耳朵在耳内有如芦苇卷曲的钉子形状，颜色也像芦苇一样，感官位于其中。鼻子感官位于鼻腔内，如同两根并列的铜针。这三种感官像串珠一样不混乱地圆形排列着。舌头在舌尖中央有一个发丝尖端大小的区域没有被感官覆盖，呈半月形。《地支分》中说："那是脑液流下的通道，若没有它，会导致食欲不振和不适。"身体感官有人说像盔甲的薄片或天鹅绒般的皮肤一样，但那样内部就不会被感官覆盖，所以它是按照感官基础的构造而存在的。男性和女性的感官分别如拇指和孔穴一样存在。从眼根微粒到舌根微粒都是具有依托并与之相应的，而身体的所有微粒并非都有依托。在极热地狱火中的无数身体微粒是相应的，如果所有微粒都产生意识，身体就会崩溃。洛则不同意这点，他认为虽然所有身体微粒都有依托，但业力使身体不会崩溃。
第四，关于依托的时间确定：五门的意识和第六识分别对应现在和三时的对象，它们的依托是否也如此确定？不是的。在那些界中，最后的意识（即第六识）的依托只是刚刚灭去的过去意，而不是现在或未来的。前五种识界的依托是与这些识同时生起的现在的眼等感官。"也"这个词表明，过去的意根也是与五门现在感官同时生起的那种感官，它在过去时存在。有些藏人对"也"字的自释中说："眼识的同时生起的依托是眼，乃至身识也是如此，而它们的过去依托是意，这样，这五识蕴各有两种依托。"因此，他们怀疑这是毗婆沙师特有的观点，即说明五识有两个根本条件。有些人则认为注释中"各有两种依托"是指意根和感官各自有两种依托。又有前者认为，正如意识作为五识的根本条件一样，五识也作为意识的根本条件，因为理由相同，就像唯识宗认为阿赖耶识和转识互为因缘一样。


 །དེ་ལྟར་མིན་ན་རྒྱལ་སྲས་མར། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅན་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་རྟེན་ཅན་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་བས། ལུང་དེ་ལ་གཞན་ཀྱོག་པའི་བཤད་ཐབས་ཅད་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་པར་སྣང་བས་དཔྱོད་ལྡན་དག་ལེགས་པར་དཔྱོད་པར་གྱིས་ཤིག །འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ནི། དྲུག་པ་ཡིད་ཤེས་ལའང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཉོན་ཡིད་དང་འདས་
2-110b
པའི་རྟེན་ཡིད་འདས་མ་ཐག་གཉིས་བཞེད་དེ། གཞན་དུ་ན་ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཐེག་བསྡུས་ལས་བཤད་དོ། །སྤྱིར་ཁམས་དྲུག་ལ་བདག་རྐྱེན་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་པའི་མུ་ནི་མིག་སོགས་ལྔའོ། །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་ལ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་སྔ་མ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བྱུང་འདས་མ་ཐག་པའོ། །དབང་པོ་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་འདས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཡིད་དོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུགས་འདིར་མུ་བཞིར་ནི་བརྩིར་མེད་དེ། མུ་དང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་འདས་མ་ཐག་པ་ཉིད་བཤད་མ་ཐག་པར་མུ་གསུམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་ལ་བཤད་པས་མུ་བཞི་བརྩིར་ཡོད་དོ། །
能依与所依之理
ལྔ་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། རྟེན་ཉིད་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་ཤེས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
立能依之理
དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་དེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་ན་དབང་པོ་ཁོ་ན་རྟེན་དུ་འཇོག་པ་ཅི་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་གྱུར་པས་རྣམ་ཤེས་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དབང་པོ་ལ་སྨན་དང་རྡུལ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་གནོད་ལས་རྣམ་ཤེས་བདེ་སྡུག་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་པོ་གསལ་མི་གསལ་ལས་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བར་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་སོགས་འགྱུར་བས་ནི་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་སྡུག་མི་སྡུག་ལས་རྣམ་ཤེས་བདེ་སྡུག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ནི་ཆགས་ཅན་དག་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་པས་རྣམ་ཤེས་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཆགས་བྲལ་ལ་དེར་
2-111a
མི་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་གསལ་ཡང་དབང་པོ་མི་གསལ་ན་རྣམ་ཤེས་མི་གསལ་ལ། དབང་པོ་གསལ་ན་ཡུལ་མི་གསལ་ཡང་དཔག་ཚད་དུ་མས་བར་ཆོད་པ་ལའང་མིག་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དེ། བྱ་རྒོད་ཀྱི་མིག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བས་རོའི་གཟུགས་མི་གསལ་ཡང་དཔག་ཚད་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པའི་མིག་ཤེས་སྐྱེ་ལ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །དེས་ན་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །
识能所依差别之理
གཉིས་པ་ནི། ཡང་དབང་ཡུལ་གཉིས་ཀས་བསྐྱེད་ན་དབང་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཡུལ་ཤེས་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། མིག་ཤེས་སོགས་ཀྱི་རྟེན་དབང་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ལ་བལྟོས་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ནི་མིག་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་མིག་ནི་མིག་ཤེས་ཁོ་ནའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཡང་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མིག་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཁོ་ནའི་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་ཤེས་སུ་བསྟན་ཏེ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་རྔའི་སྒྲ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་ཇི་སྐད་དུ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ཐ་སྙད་དབང་པོས་བྱས། །ཞེས་སོ།

以下是您要求的简体中文直译：
如果不是这样，《胜子经》中说："为什么五识蕴有两种依托，即眼等感官的依托和意根的依托。"由于对这段经文找不到其他任何解释方法，因此产生了疑问，请有智慧的人们好好思考。圣者无著则认为，第六意识也有同时生起的依托——染污意，和过去的依托——刚刚过去的意，两种依托。否则，就会犯与前五识不同的过失，《摄大乘论》中如是解释。
一般来说，六界中作为根本条件而不是等无间缘的情况是眼等五根。是等无间缘而不是根的是前意及其相应的刚刚过去的心所。既是根又是等无间缘的是刚刚过去的等无间意。两者都不是的是不相应行和虚空等。就产生意识而言，在声闻的这一体系中不能计算为四句，因为没有第一句，刚才解释过的刚刚过去的意已被解释为第三句。按大乘的观点，将意的根本条件解释为染污意，所以可以计算为四句。
第五，关于能依和所依的理由，包括：确立为能依的理由和识差别于所依的理由。
首先，若识从根和境两者产生，为何只立根为所依？由于眼等根的变化导致识的变化，因为根受到药物、尘埃等的益害而使识生起苦乐，根的明晰与否使识也随之明晰或不明晰。而境的变化并不一定使识变化。虽然从可爱或不可爱的境生起乐受或苦受的识，但这种变化对于有贪者是由相应的烦恼使识变化，而对于离贪者则不会如此变化。即使境明晰，但若根不明晰，识也不明晰；而根若明晰，即使境不明晰，甚至隔着多由旬，眼识也能生起。耳等感官也是如此。秃鹫的眼睛本性明晰，即使不明显的尸体形象隔着多由旬，也能生起眼识；耳等感官也可以类推。因此，眼识等的所依是眼等感官。
其次，若由根和境两者产生，为何称为眼识而不称为境识？由于眼识等的所依只是那些根，如同王的臣民一样。而且，相对于一个相续，色是眼识和意识的共同因，眼则是唯独眼识的不共因；色是其他相续眼识的因，而眼只是一个相续的眼识的因，因为不共的缘故，通过这些根来指示识，如"稻芽"和"鼓声"一样。因此如云："因为是不共因，其名称由根决定。"


 །
根境为识所依
དྲུག་པ་དབང་ཡུལ་དང་རྟེན་གྱི་སའི་ངེས་པ་ལ། མིག་ལ་དངོས་སུ་སྦྱར་བ། རྣ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་པ། སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱི་ངེས་པ། ཡིད་ངེས་མེད་དུ་བསྟན་པའོ། །
正依眼
དང་པོ་ནི། ཡང་ལུས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ན། ཅི་ལུས་དང་མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ས་གཅིག་ཁོ་ནའམ། གཞན་གྱི་ས་པའང་ཡིན་ཅེ་ན། འདོད་ཁམས་པས་རང་གི་མིག་གིས་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ལ་
2-111b
བལྟ་བ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་སའི་གཟུགས་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་གིས་བལྟ་ན་ལུས་གཟུགས་གཉིས་རང་ས་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་མིག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། །དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་གཟུགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། ། འདོད་པ་རང་གི་གཟུགས་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མིག་གིས་བལྟ་ན་ལུས་དང་གཟུགས་ནི་འདོད་ཁམས་པ་རང་ས་ཡིན་ལ། མིག་ནི་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ཅིང་། མིག་ཤེས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་མིག་ཤེས་དང་གཟུགས་ནི་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ནི་འདོད་ཁམས་པ་དང་མིག་ནི་གཉིས་པའི་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དག་གི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་མིག་དང་གཟུགས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ། ལུས་རྟེན་ནི་འདོད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། ། རྟེན་འདོད་པ་གཅིག་གིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མིག་གིས་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་གཟུགས་འདོད་པ། མིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བསམ་གཏན་དང་པོ། དང་པོའི་གཟུགས་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། མིག་གསུམ་པ། གཉིས་པའི་གཟུགས་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། གཟུགས་གཉིས་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། མིག་གསུམ་པ། གསུམ་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། མིག་དང་གཟུགས་གསུམ་པ། རྟེན་འདོད་ཁམས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མིག་གིས་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་གཟུགས་འདོད་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་
2-112a
དང་པོ། མིག་བཞི་པ། དང་པོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། རྟེན་འདོད་པ། མིག་བཞི་པ། གཉིས་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། གཟུགས་གཉིས་པ། མིག་བཞི་པ། གསུམ་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། གཟུགས་གསུམ་པ། མིག་བཞི་པ། བཞི་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་འདོད་པ། གཟུགས་དང་མིག་བཞི་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོའོ། ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པས་རང་གི་མིག་གིས་རང་གི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །འོག་འདོད་པར་བལྟ་ན་གསུམ་རང་ས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སའི་གཟུགས་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མིག་གིས་བལྟ་བ་ན་གསུམ་ནི་རང་ས་པ་དང་མིག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པར་བལྟ་བ་ན་ལུས་དང་རྣམ་ཤེས་རང་ས། གཟུགས་ནི་འོག་ས། མིག་ནི་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བལྟ་ན་མིག་གཟུགས་དེའི་ས་པ་དང་། ལུས་དང་རྣམ་ཤེས་དང་པོའི་ས་པའོ།

以下是您要求的简体中文直译：
第六，关于根、境和所依地的确定，分为：直接应用于眼，耳与眼相同的说明，鼻舌身三者的确定，以及意无确定的说明。
首先，当依托某一身体，通过眼观看色境时，身体、眼、色和识是否都属于同一地，还是也可能属于不同地？欲界众生用自地的眼看自地的色时，这四者全都属于自地。当欲界众生用初禅天眼看自地色时，身和色两者属于自地，而识和眼属于初禅地。若看初禅地色时，色也属于初禅地。欲界众生用二禅天眼看自地色时，身和色属于欲界自地，眼属于二禅地，而眼识属于初禅地。看初禅色时，眼识和色属于初禅地，身属于欲界，眼属于二禅地。看二禅地色时，眼和色属于二禅地，所依身属于欲界，识属于初禅地。
欲界有情以三禅天眼看欲界色时，所依身和色属于欲界，眼属于三禅地，眼识属于初禅地。看初禅色时，所依身属于欲界，色和眼识属于初禅，眼属于三禅地。看二禅色时，所依身属于欲界，色属于二禅地，眼识属于初禅地，眼属于三禅地。看三禅色时，所依身属于欲界，眼识属于初禅地，眼和色属于三禅地。
欲界有情以四禅天眼看欲界色时，所依身和色属于欲界，眼识属于初禅地，眼属于四禅地。看初禅色时，色和眼识属于初禅地，所依身属于欲界，眼属于四禅地。看二禅色时，所依身属于欲界，眼识属于初禅地，色属于二禅地，眼属于四禅地。看三禅色时，所依身属于欲界，眼识属于初禅地，色属于三禅地，眼属于四禅地。看四禅色时，所依身属于欲界，色和眼属于四禅地，眼识属于初禅地。
生于初禅者用自地眼看自地色时，四者皆属自地。向下看欲界时，三者属于自地。用二禅天眼看自地色时，三者属自地，眼属于二禅地。看欲界时，身和识属自地，色属下地，眼属二禅地。看二禅地时，眼和色属于该地，身和识属初禅地。
;


 །རྟེན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བ་གཅིག་གིས་གསུམ་པའི་མིག་བསྐྱེད་ནས་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བསམ་གཏན་དང་པོ། གཟུགས་འདོད་པ། མིག་གསུམ་པ། དང་པོའི་གཟུགས་བལྟ་ན་རྟེན་དང་གཟུགས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དང་པོ། མིག་གསུམ་པ། གཉིས་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། གཟུགས་གཉིས་པ། མིག་གསུམ་པ། གསུམ་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་གཟུགས་དང་མིག་གསུམ་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་རྟེན་དང་པོ། རྟེན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བ་གཅིག་གིས་བཞི་པའི་མིག་བསྐྱེད་ནས་འདོད་པའི་
2-112b
གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་གཟུགས་འདོད་པ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་རྟེན་དང་པོ། མིག་བཞི་པ། དང་པོའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་གཟུགས་དང་རྟེན་དང་པོ། མིག་བཞི་པ། གཉིས་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་རྟེན་དང་པོ། གཟུགས་གཉིས་པ། མིག་བཞི་པ། གསུམ་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། གཟུགས་གསུམ་པ། མིག་བཞི་པ། བཞི་པའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་ན་རྟེན་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་པོ། མིག་བཞི་པའོ། ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པའི་མིག་རང་ས་པ་དང་། གཞན་གོང་ས་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ས་གཞན་གྱིས་པའི་གཟུགས་གོང་འོག་གཉིས་ལ་བལྟ་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདི་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ལུས་དང་མིག་དང་གཟུགས་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ས་ལྔ་པ་སྟེ་བཞི་པའི་གོང་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར། མིག་ཤེས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པས་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྟེ་ས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་གང་གི་ལུས་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་རང་ས་དང་གོང་མའི་མིག་ཡིན་གྱི། ས་འོག་མའི་མིག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ཐོབ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་ས་དང་སྦྱོར་བྱུང་ནི་གོང་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྦྱོར་བྱུང་གི་མིག་མཆོག་ཡོད་བཞིན་དམན་པ་ལ་སྦྱར་བ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་གྲོང་མི་ཕལ་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་འདྲའོ། །རང་ས་པའམ་གོང་མའི་མིག་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མིག་གི་ཡུལ་ནི། ས་དེའམ་འོག་མའི་མིག་གིས་གོང་མའི་གཟུགས་མཐོང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་དེ་ཡུལ་རགས་པ་དང་འཚམས་ཤིང་གོང་མའི་གཟུགས་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། ས་གོང་མའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ས་འོག་མའི་མིག་ལ་བརྟེན་པ་མིན་ཏེ། གོང་མའི་རྣམ་ཤེས་མཆོག་ནི་འོག་
2-113a
མའི་མིག་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། སེང་གེའི་འོ་མ་རྫ་ལ་མི་བརྟེན་པ་ལྟ་བུའོ། །འོན་ཀྱང་འོག་ས་དང་རང་སའི་རྣམ་ཤེས་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་ལ་བརྟེན་པ་མིན་ཏེ། རང་སར་རྣམ་ཤེས་མཆོག་ཡོད་པས་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཡན་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ན་དང་པོའི་མིག་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་བལྟའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་ཤེས་དེའི་ཡུལ་དུ་ནི་གོང་འོག་དང་རང་སའི་གཟུགས་རིས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་མིག་ཤེས་དམན་པས་ཡུལ་མཆོག་གོང་མའི་གཟུགས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་སྙམ་ན། གོང་མའི་མིག་མཆོག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་རུང་སྟེ། མི་ཕལ་པས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་སྟོབས་ལྡན་གཞོམ་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་སྤྱི་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདོད་པའི་མིག་ཤེས་ནི་རང་སའི་གཟུགས་ཁོ་ན་མཐོང་གི། གོང་མའི་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་དེ། དེ་ནི་དེ་ལ་བསྐལ་དོན་ཅན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文直译：
初禅地所依者产生三禅天眼后看欲界色时，所依身和眼识属于初禅地，色属于欲界，眼属于三禅地。看初禅色时，所依身、色和眼识三者属于初禅地，眼属于三禅地。看二禅色时，所依身和眼识属于初禅地，色属于二禅地，眼属于三禅地。看三禅色时，色和眼属于三禅地，眼识和所依身属于初禅地。初禅地所依者产生四禅天眼后看欲界色时，色属于欲界，眼识和所依身属于初禅地，眼属于四禅地。看初禅色时，眼识、色和所依身属于初禅地，眼属于四禅地。看二禅色时，眼识和所依身属于初禅地，色属于二禅地，眼属于四禅地。看三禅色时，所依身和眼识属于初禅地，色属于三禅地，眼属于四禅地。看四禅色时，所依身和眼识属于初禅地，色和眼属于四禅地。
对于生于二禅等地者，其眼有自地和上地两种。这些情况下，自地和他地的色看上下两地的情况也应当相应地配合。
这是确定的：身、眼和色存在于欲界和四禅之间的五地，因为四禅之上是无色界。眼识因具有寻伺，所以属于欲界和初禅的两地。在此，不论是何地之身，都可以显现自地和上地的眼，而不会显现下地之眼。因为所有生得的眼都属于自地，而修得的眼都属于胜妙的上地，已有上妙的修所成眼，就没有必要修习低劣的眼，就如转轮王不会沉迷于普通村民的生活方式一样。
关于显现自地或上地眼的对境：该地或下地之眼不能见上地之色，因为该眼适应粗糙的对境，而上地色更微细。上地眼识也不依托下地之眼，因为上妙的上地识不依托下地之眼，如同狮子奶不盛于陶器中一样。然而，下地和自地识则可依托。欲界识不依托初禅眼，因为自地已有上妙的识，所以没有必要。第二禅以上没有五门识，因此当看第二禅以上之色时，需显现初禅眼识来观看。初禅眼识的对境包括上下及自地的一切色相。
如果认为初禅下劣的眼识不能直接见上妙的上地色，那么依靠上妙的上地眼是可以的，就像普通人也能依靠国王击败强大的敌人一样。这是就一般类别而言，特殊情况是：欲界眼识只能见自地色，不能见上地色，因为上地色对它而言是不可知的对象。


 །དེས་ན་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་དང་པོའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནས་བཞི་པའི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚེ་ས་ལྔ་ཆར་གྱི་གཟུགས་མཐོང་ངོ་། །ས་ལྔ་པའི་ལུས་ཁོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ས་ལྔའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་རྟེན་དང་། ཡང་རང་ས་དང་གོང་འོག་ས་ལྔ་པོའི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ས་ལྔའི་གཟུགས་དང་པོའི་མིག་ཤེས་གཉིས་ཀ་བསྐྱེད་དུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བལྟ་བ་དང་། ས་ལྔའི་ལུས་གང་རུང་ལ་གནས་ཏེ་ས་ལྔའི་གཟུགས་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་ཤེས་དེ་བསམ་གཏན་བཞིའི་མིག་སོགས་ལ་ཅི་རིགས་
2-113b
པར་བརྟེན་པས་བལྟར་རུང་བའི་ཕྱིར།
说与耳同分
གཉིས་པ་ནི། མིག་ལ་བཤད་པ་ལྟར་རྣ་བ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ནི། འདི་སྐད་དུ། ལུས་ལ་འོག་མའི་རྣ་བ་མིན། །རྣ་བས་གོང་མའི་སྒྲ་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡི་སྒྲ། །ལུས་ཀྱིའང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་སྦྱར་ཏེ་ལུས་དང་རྣ་བ་དང་སྒྲ་ནི་འདོད་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་ས་ལྔ་པ་ཡིན་ལ། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྟེ་ས་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་ས་གང་གི་ལུས་ཡིན་པ་དེ་ལ་ས་དེ་པའམ་གོང་མའི་རྣ་བ་ཡིན་གྱི་ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བའི་ཡུལ་ནི་དེའི་ས་པའམ་འོག་མའི་སྒྲ་ཡིན་གྱི་གོང་མའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གོང་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འོག་མ་རྣ་བ་ལ་མི་བརྟེན་ཏེ་འོག་མའི་རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་གོང་མའི་སྒྲ་མི་བརྟེན་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་འདིའི་ཡུལ་ནི་གོང་འོག་དང་རང་སའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱིའང་སྒྲ་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ། །
决定鼻舌身等三
གསུམ་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ལས།
2-114a
འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་པའི་རེག་བྱ་རེག་པ་ན་རང་གི་སའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་ནོ། །
说意不定
བཞི་པ་ནི། ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་གསུམ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ཅིང་། རྟེན་ནི་ལུས་ལ་བྱས་ན་ས་ལྔ་པ་དང་། རྒྱུད་ལ་བྱས་ན་ས་དགུ་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ས་གོང་འོག་མ་ངེས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཆོས་དག་དང་མཚུངས་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ། རེས་འགའ་ནི་ས་གོང་མ་པ་དང་འོག་མ་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པོའི་ལུས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་མ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་བསྐྱེད་ན་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་གོང་མ་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཚེའམ། འདོད་ཁམས་པ་ཞིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་ས་པའི་བར་ལས་ལངས་ནས་ཅི་རིགས་པར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། ཡིད་ནི་ས་གོང་མ་དེ་དག་གི་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འདོད་པའི་ཁམས་འདི་ཉིད་ནས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། དམིགས་པ་དང་པོའི་ས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པས་ཆོས་ནི་ས་དེ་དག་གི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི་འདོད་ཁམས་པའོ། །དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་པའི་བར་ལ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །
2-114b
འདི་དག་གིས་ནི། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད། །ཅེས་པའི་ཞར་ལ་བཤད་པའོ།

以下是您要求的简体中文直译：
因此，依托初禅眼时，能见欲界和初禅色，直至依托四禅眼时，能见五地的所有色。五地身体本身也能作为见五地一切色的所依，而且，自地及上下五地的所有身体都能适合产生见五地色的初禅眼识，因为依托欲界身能以欲界识见欲界色，而住于任何五地身都能以初禅识依托四禅天眼等相应地见五地色。
其次，如同对眼的解释一样，对耳也同样适用："身不具下地耳，耳不闻上地声，识亦如是，身的二者皆然。"这表示身、耳和声存在于从欲界到第四禅间的五地，而耳识属于欲界和初禅的两地。在此，不论哪地之身，都具有该地或上地之耳，而非下地之耳。耳的对境是该地或下地之声，而非上地之声。上地识不依托下地耳，正如下地耳的对境不包括上地声一样。刚才所说的耳识的对境是一切上下及自地之声，而身的声与识两者也都是如此。
第三，关于鼻舌身三者的确定，分为一般规则和特殊情况。
[欲界和初禅地的触境被触碰时，由自地识来感知。]
第四，意根、法和意识三者存在于所有地中。若以身体为所依，则为五地；若以相续为所依，则为九地。这与眼等不同，不确定于上下地。有时，身体、意识和法与意根属于相同地；有时，则属于上地或下地。正因如此，在五地身体上也能入定和投生时，意根、法和意识存在于从欲界到有顶的一切地。例如，生于欲界的有情，若在欲界意的后面只生起不缘欲界法的欲界意识，则三者都仅属于欲界；若从上地投生欲界时，或欲界有情从初禅地乃至有顶地出定后，相应地只生起欲界意识，则意根是那些上地的刚刚过去者，而法和意识则属于欲界。若在欲界本身生起缘上地的意识，则所缘从初禅地到有顶地的法属于那些地，而意根和识则属于欲界。同样，对于从初禅到有顶的投生者也应相应地解说。
以上是对"眼和识界各自及共同获得"这一附带解释。
;


 །
识何为者境
ལྔ་པ་རྣམ་ཤེས་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་ཡི་ལྔ། །ཞེས་འགྱུར་བཅོས་ཏེ། མིག་དང་ཡིད་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་དུ་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ནང་གི་བཅུ་གཉིས་དང་ཆོས་ནི་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནས་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འོ་ན་འདིར་གཟུགས་སོགས་འཛིན་པའི་ཡིད་མངོན་རྟོག་མེད་བཤད་བཞིན་དུ། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཀརྨ་པ་བདུན་པས་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཁས་ལེན་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། མཛོད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་གི་ཆ་གང་དུའང་ཡིད་མངོན་ཡོད་པར་གསལ་བར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་སོགས་འཛིན་པའི་རྟོག་མེད་ཡིད་མངོན་སངས་རྒྱས་པ་ལ་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་རིགས་པ་ཚད་མ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པར་འཆད་དཀའ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ཡང་དག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་སོ། །
常与无常相
དྲུག་པ་རྟག་མི་རྟག་གི་རྣམ་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་རིལ་པོར་རྟག་པ་ནི་མེད་ཅིང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྟག་པའོ། །དེ་ལྟའི་རྟག་པ་འདི་རྫས་ལྡན་དང་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། འདིར་མི་རྟག་པ་བཅད་ཙམ་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཙམ་གྱི་རྟག་པ་མདོ་སྡེ་པས་ཁས་ལེན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ།
2-115a
རྫས་ལྡན་ནི་རྟག་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བྱེ་སྨྲ་ཁོ་ནའི་འདོད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟློས་པ་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ཕྱེད་དང་བཅོ་བརྒྱད་ནི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་འཇིག་ཡོད་པ་ཅན་གྱིས་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །
是非根相
བདུན་པ་དབང་པོ་ཡིན་མིན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གནས་གཉིས་པ་དབང་པོ་འཆད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་མདོ་ལས། མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཡིད་ཕོ་མོ་སྲོག་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། མི་ཤེས་ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ཉེར་གཉིས་གསུངས་པ་ལས། དེ་དག་ལས་དབང་པོ་ཡིན་པ་དང་མིན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་སྲོག་ཚོར་བ་ལྔ་དད་སོགས་ལྔ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་དང་། དད་སོགས་དབང་ལྔ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡིད་བདེ་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དགུ་ལ་བཏགས་པའི་ཡིད་མ་གཏོགས་པའི་རྫས་བརྒྱད་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དག་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་གང་དག་ནི་ནང་གིར་བཤད་པའི་མིག་སོགས་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སེམས་ཁམས་བདུན་ཏེ་བཅུ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕོ་མོའི་དབང་པོའོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་སོགས་ཕྱིའི་ཁམས་ལྔ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། འཁོར་བའི་གནས་ལ་འཇིགས་པར་མ་མཐོང་སྲིད་པ་ན། །ལན་གཅིག་མིན་པར་བདེ་བར་ཞུགས་ནས་ཟབ་མོ་ཡི། །གཞུང་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡིད་ལ་ཆུབ་ཅིང་འགྲེལ་བྱེད་པ། །དྭགས་པོའི་
2-115b
བཀའ་བརྒྱུད་ལས་བྱུང་ཀརྨ་པ་ཡིས་སོ། །འཆད་ན་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། །རྩོད་ན་ལོག་རྟོག་མ་ལུས་འབྱིན་བྱེད་ཅིང་། །རྩོམ་ན་ནོར་བ་མེད་པའི་ཕྱི་མོ་སྟེ། །རྣམ་དག་སྙིང་པོ་འདི་ལ་ཕྱག་བྱོས་ཤིག །བློ་གྲོས་སྒྲིབ་པ་བྲལ་བའི་མིག་ཕྱེ་སྟེ། །དད་ཅན་བདེ་བར་འདྲེན་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱང་། །སྐལ་མེད་བློ་གྲོས་བླུན་པོའི་ཁུར་ཆེན་གྱིས། །རིང་མོ་ཞིག་ནས་དུབ་ལ་ངས་ཅི་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是您要求的简体中文直译：
第五，关于识以何为境：十八界是由哪六识所认知的？"二识知外五"，这是改编的说法，意为眼识和意识两者以色至触为对境而认知。内十二界和法界只由意识作为对境而认知。因此，经中说："比丘们，了知色的识有两种：依根的和依意的。"
那么，这里说明色等被无分别的意现量所取，而胜王噶玛巴七世在量论中说："不确定毗婆沙师承认意现量，因为在《俱舍》等他们的论典任何部分中都未明确说有意现量"，这是什么意思？这样的说法只是指取色等的无分别意现量仅为佛教中所知，但这样存在的道理在《量论》和《俱舍》根本颂释等中难以解释，因为他们认为没有这样真实的经验现量。
第六，关于常与无常相：十八界中没有完全常住的，只有无为法是常住。如果有人说，这与"有实常"重复，那么这里是为了说明经部师所承认的无常遮止意义上的、没有生灭的无为法之常，而"有实常"是为了说明唯毗婆沙师承认的既是常又是实物的观点，所以没有重复。其余十七个半界因是有生灭的有为法，所以确定是无常。
第七，关于是否根的方面：为了介绍第二品解释根，并为了了知法的性质，经中说明了二十二根：眼、耳、鼻、舌、身、意、男、女、命根，以及乐、苦、喜、忧、舍、信、精进、念、定、慧、未知当知根、已知根和具知根。其中哪些是根，哪些不是根？在十八界中，法界的一半：命根、五受、信等五，共十一，加上三无漏根，以及信等五根，受中的乐、喜、舍三种安立于意根九中，除了假名为意的外，其余八法界是根；内界中所说的眼等五根，加上意根七心界，共十二是根。身的一部分是男女根。其余五外界色等及法界的另一半确定不是根。
这方面论述：未见轮回处可怕时，在有中不止一次快乐进入，并在心中领悟并解释各种深奥教法的，是达波噶举传承中的噶玛巴。讲解时无错谬宣说，辩论时能排除一切邪见，著述时成为无误的源本，对这清净精华请你们顶礼。睁开远离障蔽的智慧眼，并以善巧方便引导信众获得安乐，但无缘的愚钝智慧的重担已使我疲惫已久，我又能做什么呢？


 །
说品名
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་དང་པོའོ། ། ༈ དམ་པའི་དགའ་སྟོན་ལྷོད་པོར་འགྱེད་བྱེད་ཅིང་། །འགྲོ་ཀུན་སྒྲོལ་བའི་ཐེག་པ་ཁུར་ཁྱེར་བ། །རབ་ཡངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་ཕྱུག་བཀའ་བརྒྱུད་དཔལ། །ཡོངས་འཛིན་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པ་དེ་དྲན། །འདི་ན་རང་བློས་གཟུ་ལུམ་མ་ཡིན་པར། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་ལ། །བློ་གྲོས་རྣམ་པར་དཀར་བ་གཏིང་ཚུགས་པས། །རྒྱ་ཆེན་ལུང་དོན་ཟབ་དགུ་དགྲོལ་བར་བྱ། །
说根品义
ད་ནི་གནས་གཉིས་པ་དབང་པོ་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ། གཞུང་བསྟན་པ་དང་། གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པའོ། །
正行
དང་པོ་ལ། དབང་པོའི་རང་བཞིན། འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ། རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པའོ། །
根体性
དང་པོ་ལ། དབང་པོ་སོ་སོར་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དབང་པོའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
决定各别根
དང་པོ་ལ། དབང་པོ་སོ་སོའི་སྒྲ་དོན། གྲངས་ངེས། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །
各别根词义
དང་པོ་ལ། བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ལས།
有部宗
དང་པོ་ནི། ལེའུ་དང་པོར། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །ཞེས་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །ཞེས་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་
2-116a
ལེའུ་གཉིས་པ་འདིར་དབང་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་ཚུལ་བཤད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་སྒྲ་དོན་ཕྱི་རོལ་པ་བདག་གི་རྟགས་སམ་མཚན་མར་གྱུར་པས་དབང་པོ་ཞེས་སྒྲ་བཤད་ཀྱང་། འདིར་དབང་པོའི་དོན་ནི། སྤྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པོ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་ཙམ་ལས་ཤིན་ཏུའམ་ལྷག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཙམ་གྱི་དབང་པོར་བཞག་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱེད་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་འགྲེལ། དབང་པོའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དབང་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ། །དེ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་དེ། རྟེན་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང་། མིག་རྣས་ཡུལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་མཐོང་བ་དང་ཐོས་ནས་ཡ་ང་བ་ལས་ལུས་སྲུང་ཞིང་སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱིས་ཁམ་ཟས་ལ་ལོངས་སྤྱད་པས་ལུས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལུས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་། མིག་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་བསྐྱེད་པ་དང་། གཟུགས་བལྟས་སོ། །སྒྲ་མཉན་ནོ། །དྲི་བསྣམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文直译：
第二，显示品名：《阿毗达磨俱舍论颂》中的"界品"，是第一品。殊胜法宴宽广开展，载负度化众生之乘，广大智悲自在噶举尊，忆念怙主噶玛赤列巴。此中以自心无偏私，对三乘成就次第，以深植纯净智慧，解析广大经义深奥。
现在是第二品根品的含义，包括显示论文和显示品名。
首先，关于根的自性、有为法的生起方式、因缘及果的解释。
第一，关于根的自性，包括确认各别根和确立根相自性。
首先，各别根的词义、数量确定及各自性相。
首先，关于毗婆沙师和经部两派的观点。
第一，毗婆沙师观点：第一品中说"法界一半与内十二界为根"，这里的根是什么？"有为法等"的生起方式是什么？对此，第二品中解释根的自性即有为法的生起方式，这是论典主体的联系。关于根的词义，外道解释为自我的标志或特征，但在此，根的含义是：虽然一切法没有作者，但仅从因中特别或殊胜地作用的本身，安立为相应的根，为了显示除此之外确实没有作者。自释中说："何为根义？根是最胜自在。对此有自在作用，故为根，因此，自在作用的意义即是根义。"
其中，眼等五根对四种对象起作用：装饰所依身体，眼耳看见和听到不悦意的境后避开危险，而鼻舌身三者享用饮食使身体增长，从而保护身体；产生眼识及其相应等；是"看见色"、"听闻声"、"嗅闻香"等不共名言的因，因此称为根。
;


 །ཕོ་མོ་དང་སྲོག་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞི་རྣམས་ནི་རེ་རེས་ཀྱང་དོན་གཉིས་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། ཕོ་མོའི་དག་གིས་ཕོ་མོ་མིན་པའི་སེམས་ཅན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་ལ། ཁྱད་པར་ཕོ་དབང་ནི་མོ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། མོ་དབང་ཀྱང་ཕོ་ལས་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ། སྲོག་དབང་ནི་རིས་མཐུན་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། དེའི་རྒྱུན་གནས་པ་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཡང་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཡིད་དགེ་བར་གནས་
2-116b
ན་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལུས་ལ་སོགས་པའང་དགེ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དབང་བྱེད་ཚུལ་ཐ་མ་འདི་ལ་དགོངས་ཏེ། མདོ་ལས། བཙུན་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་གང་གིས་ཁྲིད། གང་གིས་དྲངས། གང་གིས་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བསྒྱུར། བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་། འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དྲངས་པ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་གཅིག་པུ་ཡི། །དབང་གི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཀུན་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་འདིར་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་ཀྱང་མོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཕོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་མཐོང་བས། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་སྡོམ་མིན་དང་། མཚམས་མེད་དང་། དགེ་རྩ་གཅོད་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཞིར་རུང་གི་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲོག་དང་ཡིད་གཉིས་ཆར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་སྙམ་ན། སྲོག་ནི་འཆི་ཀའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མའི་རིས་མཐུན་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་དུས་མཉམ་པ་དེར་མཚམས་སྦྱོར་ལ། ཡིད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པར་མ་ཟད། འཆི་བའི་སེམས་ཐ་མའི་སྐབས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིས་མི་མཐུན་གྱི་སྐད་ཅིག་དུས་ཐ་དད་པ་སྔ་མའི་དུས་སུའང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་དུ་གྲུབ་བོ། །ཁ་ཅིག་ཡིད་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་ལེན་པ་ལ་ལྷག་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། སྲོག་དབང་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལས་ལྷག་པ་དེ་སྦྱར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་
2-117a
ཏེ། བར་དོ་དང་སྔོན་དུས་གཉིས་འཕེན་པ་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་ཚེ་གཅིག་ཡིན་པས། ལོ་ལྔ་བཅུ་ཐུབ་པར་འཕངས་པ་གཅིག་བར་དོར་ལོ་གཉིས་འགོར་ན་ཞེ་བརྒྱད་ཐུབ། བར་དོར་ལོ་བཞི་འགོར་ན་ཞེ་དྲུག་ཐུབ་པས་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་ཟ་ཡ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་གཅིག་པ་དེ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་གཉིས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །ལོ་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ལ་མ་རངས་པ་སྟེ། ལུས་མཛེས་པ་ནི་དབང་རྟེན་གྱིས་བྱེད་ལ། ལུས་སྲུང་བ་དང་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའང་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་བལྟོས་པས་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་ལ། མདོ་ལས་ཀྱང་། ཕོ་ཚངས་པ་བྱེད་པའི་གནས་ཡོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཚངས་པ་བྱེད་པའི་གནས་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་དང་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མིའང་ཕོ་ཡིན་ལ། སྲོག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དབང་བྱེད་བཞི་ལ་ཐ་མ་གཅིག་པུ་འཐད་དུ་ཆུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

以下是您以下是您要求的简体中文直译：
男女、命和意四根各自对两种对象起作用：男女根使有情区别于无男女之有情，特别是男根使男性区别于女性而起作用，女根也使女性区别于男性而起作用；命根对同类结生相续和维持其相续这两方面起作用；意根对转生结生相续，以及当意善住时，由此而生的身体等也成为善等方面起与其本性相应的作用。关于最后这种作用方式，经中说："尊者，此世间由何引导？由何牵引？由何而生并主宰生起？世尊开示：比丘，世间由心引导，由心牵引，唯一心法的力量，一切法都随之而行。"
此处有人说，色界有情虽无男根，但能区别于女性而成为男性，因此男女根对染污和清净起作用，因为具有这些根的人才能成为不律仪者、造作无间罪、断善根、获得律仪和果位、离贪的基础，而黄门、无根者和双性人则不能。
若想知道命根和意二者都结生相续有何区别：命根不与临死心同时，所以与中阴同类相续的第一刹那同时结生；而意根不仅对生有结生起作用，对临终最后心相续的结生也起作用，因此在非同类相续的不同时刹那中，在前者的时间也能成为结生者。有人说意根特别对取后有的结生起作用的说法不合理，因为没有比命根的结生更殊胜的结生，因为中有和前世两者由一业力所引，属于同一寿命，所以如果引发寿命五十年，在中阴耽搁两年，则前世只活四十八年；若中阴耽搁四年，则前世只活四十六年。因此，由于前世是不完整的一世，不需要两个结生者。
"有人说"是指不满意毗婆沙师的观点：身体的美丽是由根所依产生，而保护身体和不共名言都依赖于取境，由依根之识来作；经中也说："男人有修梵行的条件，而女人没有修梵行的条件。"因此，没有男女根的色界天神和最初劫的人也是男性；命也非染污，不能结生相续，四种作用中只有最后一种合理。
;


 །ཚོར་བ་ལྔ་དང་། དད་སོགས་ལྔ་དང་ཀུན་ཤེས་བྱེད་སོགས་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་རིམ་པ་ལྟར་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་དད་སོགས་ལྔ་རྣམ་བྱང་གི་རྒྱུ་དང་། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་བརྒྱད་པོ་རྣམ་བྱང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པ་བ་ཁ་ཅིག་བདེ་སོགས་ལྔས་ཀྱང་རྣམ་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དད་པ་ཞེས་དང་། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་
2-117b
གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེའོ། །ཞེས་སོགས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟེན་པ་དྲུག་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང་། བཏང་སྙོམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་བདེ་ཞིང་། ལ་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་མི་བདེ་ལ། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་སོགས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
经部宗
གཉིས་པ་ནི། མདོ་སྡེ་པས་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་ལོ་ཞེས་མི་འཐད་པར་བརྗོད་ནས། ད་ནི་རང་ལུགས་བཞག་པ་ན། མིག་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་པོའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། མིག་སོགས་ལྔ་ནི་རང་རང་གི་གཟུང་དོན་གཟུགས་སོགས་ལ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ནི་དོན་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་ཐལ་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ནི་གཟུགས་སོགས་སྔོ་སེར་དུ་མ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། སྔོན་པོ་ནི་སྔོ་འཛིན་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣ་བ་སོགས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མོའི་དབང་པོ་ནི་དབང་པོའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ནུ་མ་ཆེ་བ་དང་། ང་རོ་ཆུང་བ་དང་། བསམ་པ་ཞན་པ་དང་། ཕོ་ལ་སེམས་པ་ལ་སོགས་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཕོ་དབང་ཡང་དབང་པོའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ནུ་མ་ཆུང་བ་དང་། དབྱིབས་འཛར་བ་དང་། ང་རོ་གསང་མཐོ་བ་དང་། བསམ་པ་དྲག་པ་དང་། མོ་ལ་སེམས་པ་སོགས་ཕོར་འཇོག་བྱེད་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་
2-118a
པའི་ཕྱིར། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མུ་སྟེགས་འདོད་པ་ལྟར་ལུས་དབང་ལས་ཐ་དད་པའི་རྫས་སུ་མི་བཞག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་འདོམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དག་ལས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ལག་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་མིག་ལྟ་བུའོ།

以下是您要求的简体中文直译：
五受、信等五和未知当知等三，这八种分别对染污和清净起作用：乐受、喜受、苦受、忧受和舍受依次产生贪、嗔、痴三者，而资粮加行的信等五为清净因，见修无学道的八种是清净体性。有些阿毗达磨论师认为乐等五也对清净起作用，因为经中说："心处于安乐时就能等持。"又说："由苦因而生的信"，以及"依止眼所识色而生起确定喜"等，经中说有六种依止忧确定生起，六种依止喜确定生起，六种依止舍确定生起。对此，有些人想获得时生喜，有些人想舍弃时生忧，有些人观察色等后保持舍心。
其次，经部师指出毗婆沙师的观点不合理，现在建立自宗：眼等六根作为所依，你们执行根的功能，因为眼等五根对各自所取境色等产生缘取的识及其相应法起作用，而意根对一切境色等产生缘取的识及其相应法起作用。那么，色等也能产生识，是否应成为根？不应成为根，因为色等不具有特殊作用，眼能作为缘取多种蓝黄等的识之因，而蓝色只作为缘蓝识的因。耳等也同样适用。
女根执行根的功能，因为它支配乳房丰满、声音柔和、意志软弱、喜欢男人等特质。男根也执行根的功能，因为它支配乳房小、形状粗壮、声音高亢、意志坚定、喜欢女人等男性特质。这些男女根不像外道所认为的那样是与身根不同的实体，而是安立于身根生殖器官部位的男女根，因为它能产生缘触的识。相似的例子如手，不相似的例子如眼。
;


 །སྲོག་དབང་དང་། ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི་དང་། དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་རིམ་པ་ལྟར་ཆོས་ཅན། དབང་པོར་འཇོག་སྟེ་རིམ་བཞིན་རིས་མཐུན་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ལྔར་འདོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་དབང་པོར་འདོད་པའི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་དད་སོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནོན་ཅིང་ཉམས་སྨད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དད་པའི་སྒོ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དཔུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དྲན་པའི་སྒོ་སྲུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཡང་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་གསུམ་ནི། གོང་ནས་གོང་དང་མྱང་འདས་འཐོབ། །སོགས་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་བརྗོད་ན་གོ་གསལ་བས། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། དབང་པོར་འཇོག་སྟེ་རིམ་བཞིན་གོང་ནས་ཞེས་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། གོང་དང་ཞེས་པས་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་མེད་
2-118b
ཀྱི་མྱང་འདས་འཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་པས་ནི་མིག་སོགས་ནས་དད་སོགས་ཀྱི་བར་སོ་སོར་དབང་པོ་ཡིན་པ་ལྟར་ཀུན་ཤེས་སོགས་གསུམ་ཡང་སོ་སོར་དབང་པོར་བསྟན་ཏོ། །སོགས་པས་དབང་པོ་དེ་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ལྟར། མཐོང་སྤང་སྤོང་བ་དང་། སྒོམ་སྤང་སྤོང་བ་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་ལ། བདེར་གནས་ཀྱི་དོན། ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་བ་ན་ཡིད་བདེ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དག་སོ་སོར་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བར་གནས་པའོ། །
数类
གཉིས་པ་གྲངས་ངེས་ལ། བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ལས།
དང་པོ་ནི། དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཡིན་ན་ཁ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་རྐུབ་དང་འདོམས་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་སྨྲ་བ་དང་ལེན་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་བཤང་གཅི་འབྱིན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཡང་དབང་པོར་རིགས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་སོགས་ལྔ་པོ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དབང་པོ་མ་ཡིན་ལ། ཅུང་ཟད་དབང་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་དེར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགྱུར་ན་སོ་དང་ལྐོག་མ་སོགས་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའང་རྒྱུ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་འདིར་བསྟན་གྱི་དབང་པོར་མི་འཇོག་སྟེ། འདིར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་དགོས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་དགོས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་གཞི་དང་ངོ་བོའམ་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཀྱི་རྟེན་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་དང་རྟེན་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཆ་ནས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་གནས་པར་བྱེད་པས་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། དགུ་པོ་དེ་ནི་ཀུན་
2-119a
ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་དེའི་འབྲས་བུའོ། །དད་སོགས་ལྔ་ནི་ཚོགས་སོག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་བྱང་གི་གཞི་དང་། དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བྱེད་དམ་རྣམ་བྱང་གི་ངོ་བོའོ། །དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་གཞི་དང་རང་གི་ངོ་བོའི་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་ལ་བལྟོས་ནས་དབང་པོ་དག་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་གྲངས་ངེས་མཛད་དོ།

以下是您要求的简体中文直译：
命根、五受根、信等五根依次为有法，安立为根，因为依次对同类相续住、染污、清净起作用。所谓"也认为五"的意思是分别承认为根，因为世间道聚中的信等也能镇伏和削弱烦恼，而且圣声闻以信门圆满、精进力圆满、正念守护圆满、心等持，通过智慧之剑而获得解脱，能引导顺决择分等道。三无漏根："对上上及涅槃获得等起作用"这样说会更明白，即未知当知根、已知根、具知根为有法，安立为根，因为依次对"上"即获得已知根、"上"即获得具知根、获得无余涅槃起作用。"如是"表示如同眼等乃至信等各自是根一样，未知当知等三也各自是根。"等"字表示这三根依次对断见所断、断修所断、现法乐住起作用。乐住的意义是从烦恼解脱后各自体验喜悦和轻安之乐的乐住。
其次，关于数量确定，从毗婆沙师和经部两派的观点：
第一，毗婆沙师：若由起作用而成为根，则口、手、足、臀和生殖器也应成为根，因为它们分别对说话、拿取、行走、排泄大小便和享受欢乐起作用。无明也应当是根，因为对行等起作用。口等五者未被证实具有特殊作用，所以不是根，仅仅具有少许作用不足以成为根，否则牙齿、喉咙等也应成为根。虽然无明也是因，但不安立为此处所说的根，因为与此处安立根的目的无关。这里根据需要解说二十二根，是从染污和清净的所依、体性或结果方面考虑。即从有情实体所依方面，说明作为心所依的眼等六根，从该所依的差别方面说明男女根，因为能维持同类相续而有命根，这九根是染污的所依；诸受是染污的体性或结果；信等五根因能积集资粮而成为清净所依；最后三根是能清净者或清净的体性。因此，根据染污和清净的所依和体性的数量，确定根的数量也相应如是。
;


 །འདིར་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་ཡིན་པས་དབང་པོར་འཇོག་སྟེ། དབང་པོ་དྲུག་གི་དབང་གིས་དབང་རྟེན་དང་རྣམ་ཤེས་དྲུག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དབང་རྟེན་དང་རྣམ་ཤེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཡིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ན་འཁོར་བར་འཇུག་ལྡོག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེར་གྲངས་ངེས་མཛད་དེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྟེན་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའང་བར་དོའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ལ་རག་སྟེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྫུས་སྐྱེས་སོགས་ལ་མེད་ཀྱང་མངལ་སྒོང་ལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེ་བས་སྨོས་སོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་པར་བྱེད་པས་སྲོག་དབང་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལས་ནི་བདེ་སོགས་ལྔ་སྟེ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབང་པོ་བཅུ་བཞིའོ། །འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ། རྟེན། སྐྱེ་གནས། ལོངས་སྤྱོད་བཞི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལའང་གཞན་དབང་པོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟར། རྟེན། སྐྱེ་བ། གནས།
2-119b
ལོངས་སྤྱོད་པར་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པའི་རྟེན་ནི་དད་སོགས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་བྱང་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་མེད་དུ་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་བྱང་བར་གནས་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་བྱང་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དབུས་མཐའ་ལས། འཛིན་དང་གནས་དང་རྒྱུན་མི་འཆད། །སྤྱོད་དང་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་མིག་སོགས་དྲུག་དང་། སྲོག་དང་། ཕོ་མོ་གཉིས་དང་། ཚོར་བ་ལྔ་དང་། དད་སོགས་ལྔ་དང་། ཀུན་ཤེས་བྱེད་སོགས་གསུམ་པོ་རྣམས་རིམ་པ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་འཛིན་པ་དང་། མི་འཆི་བར་གནས་པ་དང་། རིགས་འཚོ་བ་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། དགེ་མི་དགེའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་བཤད་དོ། །
各别定义
གསུམ་པ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལ། ཚོར་དབང་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང་། དབང་པོ་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །
五受根定义
དང་པོ་ལ། ལུས་ཚོར་བདེ་སྡུག །སེམས་ཚོར་བདེ་སྡུག །བཏང་སྙོམས་སོ། །
身苦乐受
དང་པོ་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བའོ། །
身苦受
དང་པོ་ནི། ཉེར་གཉིས་ལས། མིག་སོགས་དྲུག་དང་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་བརྒྱད་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། དད་སོགས་ལྔ་དང་སྲོག་དབང་ནི་འོག་ནས་འཆད་ལ། འདིར་ཚོར་སོགས་ལྔ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་འཆད་པས། ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལས་
2-120a
ཚོར་བ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་གདུང་བར་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
身乐受
གཉིས་པ་ནི། དབང་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་བརྒྱུད་ནས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文直译：
此处根是有情的所依，所以安立为根，因为由六根之力而产生根所依和六识。虽然根所依和识是有情的实体，但不是有情的所依，因为不是由所依等的力量而产生六处。
其次，或者是从轮回的进入与退出方面确定数量，即进入轮回的所依是六根，因为是有情的实体所依，并且依靠中阴的六处而在生有中结生；轮回中的出生依赖男女根，因为由此因缘而出生。虽然化生等没有男女根，但胎生卵生多有，所以提到。使那些有情安住的是命根，有情享受的是乐等五受，因此从进入轮回的角度有十四根。
进入轮回有所依、出生、安住和享受四种，同样，从轮回退出也有其他八根依次对所依、出生、安住和享受起作用。其中退出的所依是信等五根，因为依靠它们而现证出世道；生于清净是未知当知根，因为它是首次生于无漏；住于清净是已知根，因为九种修道相续安住；享受清净是具知根，因为由解脱而分别体验喜乐。《辨中边论》说："执取、安住、相续不断，享用及二种清净故。"即眼等六根、命根、男女二根、五受、信等五根以及未知当知等三根依次对六境执取、不死而安住、种姓养育使相续不断、享用善恶业果以及世间和出世间清净起作用，所以确定有二十二根。
第三，各别性相，包括五受根的性相和最后三根的性相的解释。
首先，身受苦乐，心受苦乐，以及舍受。
首先，身苦和身乐。
第一，身苦：二十二根中，眼等六根和男女根八个已经解释过，信等五根和命根将在下面解释，这里解释五受和三无漏根共八个。不悦意的身受是苦根，因为是从色根产生的五识相应受，以痛苦方式体验的缘故。
第二，身乐：在根识相应中产生的悦意受是乐根，因为对身体间接产生利益的缘故。
;


 །སྒོ་ལྔའི་འཁོར་གྱི་སིམ་པ་ཁོ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་པར་མ་ཟད། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་སེམས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་སྒོ་ལྔ་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་ལུས་ཚོར་ནི་མེད་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཡིད་བདེའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྔ་མ་ལུས་བདེ་དང་ཕྱི་མ་སེམས་བདེ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་བསྡོམས་ཏེ་བདེ་བའི་དབང་པོར་བཞག་གོ།
意苦乐受
གཉིས་པ་ལ། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །
意乐受
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་གཞན་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་སྔ་མ་གཉིས་ན། ཡིད་ཤེས་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སེམས་བདེ་དང་ཡིད་བདེའི་ཁྱད་པར་ནི་འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་གྱི་ཡིད་དགའ་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་གྱིས་སྐྱེས་ཤིང་མི་བརྟན་པ་ནི་ཡིད་བདེ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་བརྟན་པར་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱི་སིམ་པ་ནི་སེམས་བདེའོ། །ངག་དོན་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཚོར་བདེ་བ་ནི་ཡིད་བདེར་འཇོག་པ་སེམས་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སེམས་ཚོར་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཙམ་དུ་འཇོག་པ་ནི་སེམས་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལུས་ཤེས་འཁོར་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡང་
2-120b
ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ཡོད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །
意不乐受
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །
不苦不乐根
གསུམ་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། ལུས་སེམས་ཀྱི་དེ་གཉིས་སོ་སོར་མི་འདྲེན་པའི་དོན་ཏོ། །
定义
དང་པོ་ནི། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སེམས་མི་སེམས་དག་གི་བར་མའི་མྱོང་བའོ། །
身心不引别二之义
གཉིས་པ་ནི། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དེ་ལ་ལུས་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སོ་སོར་མི་བྱེད་དེ། གཉིས་ཀའི་ཆ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་དེར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ངང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཅུང་ཟད་རྟོག་པས་མི་སྐྱེ་ཡང་། ཕལ་ཆེར་རྣམ་རྟོག་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའང་ཡུལ་སྡུག་མི་སྡུག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལའང་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ཐ་དད་ལ། ལུས་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ནི་ལུས་སེམས་སོ་སོ་ལ་ཕན་གནོད་སོ་སོར་མྱོང་བས་ཐ་དད་དུ་བྱས་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་སོ་སོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཕན་གནོད་ཀྱི་ཚོར་བ་སོ་སོར་གསལ་བའི་མྱོང་བ་ཐ་དད་པའང་མེད་པས་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་དབང་པོར་བཞག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།
说另三根定义
གཉིས་པ་དྲི་མེད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་ཡོད་པའི་ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དད་སོགས་ལྔ་དང་དགུ་པོ་དག་ནི་ཆོས་ཅན། དྲི་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལས་རྫས་གཞན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སའི་དབང་གིས་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་གསུམ་
2-121a
ཆར་བཤད་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ནི་མིན་ལ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གསུམ་པོ་དེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ནི་མེད་དོ།

以下是您要求的简体中文直译：
不仅五门相应的悦意受是乐根，而且第三禅中意识相应生起的悦意受也是乐根，因为在那里没有五门识，所以没有身受，而第一、二禅的喜是意乐，因为已离喜爱所以也不是意乐。因此，前者是身乐，后者是心乐，把这两者合起来安立为乐根。
第二，意苦乐受，包括意乐和意不乐。
第一，意乐：在第三禅以外的欲界和前两种禅中，意识相应中生起的悦意受为有法，是意乐根，因为在那些地中未离对喜的贪著。心乐与意乐的差别是：从欲界到第二禅之间的意喜仅由分别念产生且不稳固的是意乐，而第三禅中稳固安住的意的悦意是心乐。概要意义是：第一、二禅的心受乐安立为意乐是因为不是心轻安的乐，而第三禅的心受意乐根仅安立为乐根则是以心轻安的乐的角度而言，就像身识相应的乐也有以轻安乐体性生起的和未生起的两种。第三禅没有喜却有乐，这将在下文解释。
第二，意不乐：心意识相应产生的不悦意受是意不乐根。
第三，舍根，包括定义和身心的舍不分开阐述的道理。
第一，定义：舍受根是身心之间的中性体验。
第二，身心不引别二之义：对于舍受不分身心之别，因为把两者合为一体而安立，而且不分别自然生起。心的苦乐虽然有从等持和异熟生起的不是稍许分别也不生起，但大多从不同分别念中生起；身的苦乐虽然也能不分别而生起，但因为悦意与不悦意的对境使得连阿罗汉也分别体验苦乐的原因不同。身心的苦乐因分别体验对身心的利害而有差别，而舍没有从不同原因中生起，也没有明显分别体验利害的感受，因此由于不分别而将两者合为一并安立为根。
第二，解说三无漏根定义：存在于见修无学道的意及乐、意乐、舍、信等五共九法为有法，是三无漏根，因为无漏根不是与这些相异的实体。根据地的不同，这三受中任何一种都可能生起，所以一起说三受，但三受不会同时生起。如果圣道三者是无间道、殊胜道和从第四禅到无所有处之间的地，则唯有舍根，没有乐和意乐。
;


 །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ནི་མེད་དོ། །དེས་ན་ལུས་བདེ་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཟག་མེད་ཁོ་ན་བཟུང་ངོ་། །
安立根性相
གཉིས་པ་དབང་པོའི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། རྣམ་པར་རབ་དབྱེ་བསྟན་པ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཚུལ། འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ་པ། དབང་པོ་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །
说相类别
དང་པོ་ལ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ། རྣམ་སྨིན་ཡིན་མིན། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་མ་བཅས། དགེ་སོགས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ། ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པ། སྤང་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་རྣམ་པའོ། །
漏与无漏相
དང་པོ་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་མ་བཅས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དྲི་མེད་གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་དེ་ཟག་མེད་ཁོ་ན་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་དག་སྟེ་བཅུ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དད་སོགས་ལྔ་སྟེ་དགུ་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་ཡོད་དེ། ལམ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པ་ཟག་མེད་དང་གཞན་དག་ནི་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པ་གོང་མ་པ་དག་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་གདགས་གཞི་ཡིད་མི་བདེ་
2-121b
བའང་ཡིན་པས། ཀུན་ཤེས་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་ལམ་དང་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་ངོ་བོའང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀར་འདོད་ལ། ཐ་མ་གཉིས་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པར་མཐུན་ནོ། །ཁ་ཅིག་དང་དད་སོགས་ལྔ་ཡང་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཟེར་བ་ནི་མི་འཐད་དེ། ལུང་གཞིར། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་དུ་རྒས་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས་སོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་དུས་སུ་དབང་པོའི་དབྱེ་བ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་ལས། ངས་ཇི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དང་རོ་མྱོང་བ་དང་ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ང་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ་བདུད་དང་བཅས་པ་ཚངས་པ་དང་བཅས་པ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་སྐྱེ་རྒུ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་འདི་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ཡིན་ན་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མདོར། གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཟག་མེད་དོ། །སྙམ་ནའང་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་ཆེ་སྟེ་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལམ་གསུམ་གྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའམ། ཡང་ན་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文直译：
如果是第一、第二禅，则唯有意乐根。如果是第三禅地，则有乐根而没有其他。因此，身乐是有漏的，所以这里只取第三禅的无漏乐。
第二，确立根相自性，包括：显示种类差别、获得方式、得果根的时间、根的具有方式。
首先，相的种类包括：有漏无漏相、是否异熟相、有无异熟相、善等三种相、属于何界的相、是否所断的相。
第一，根中何者有漏何者无漏？三无漏根唯是无漏；眼等七色根、命根、苦根和忧根共十根唯是有漏，因为是修所断。意根、乐根、意乐根、舍根、信等五根共九根既有有漏也有无漏，因为三道聚中的是无漏，其他是有漏。上部阿毗达磨论师认为未知当知根和已知根的所依意不乐也是，所以承许未知当知根包括在加行道和见道十五刹那中的体性也既是有漏也是无漏，而后两根是无漏则一致认可。有人说信等五根也唯是无漏，这不合理，因为《律本》中说："对生于世间、老于世间的众生，有根利者，有根中等者，也有根钝者。"这是在转法轮时说明根的差别；又经中说："我若未如实了知此五根的集起、消失、味、过患和出离，则于天、魔、梵、沙门、婆罗门、人天等世间中，我不能解脱、出离、不具足、远离、脱离颠倒而安住。"如果是无漏，则不应观察过患等。又经中说："若完全没有此五根者，我说他住于外道凡夫之类。"这也不能作为无漏的证明，因为此说是就圣者的安立而言，是依三道的信等而说，或者是说断绝一切善根者为外道凡夫。
;


 །
是非异熟相
གཉིས་པ་ནི། དབང་པོ་དེ་དག་ལས་སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།
2-122a
མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་ན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མི་དགེ་བས་ངེས་པར་འཕངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་དགེ་འདུན་ནམ་གང་ཟག་ལ་ལྷུང་བཟེད་དམ་ཆོས་གོས་སམ་དགེ་སྦྱོང་གི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་གང་ཡང་རུང་བ་ཕུལ་ནས་དེ་བསམས་ཏེ་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་དེ་ལས་ལངས་ནས་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བྱེད་ཅིང་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚེ་བསྲིངས་པ་དེ་གང་གིའང་རྣམ་སྨིན་དུ་མི་འཐད་དེ། མཚུངས་ལྡན་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་སྨིན་ནི་འདོད་དགུར་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཚེ་དེ་འཇོག་པ་དང་གཏོང་བར་འདོད་ན་གནས་པ་དང་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དེའི་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚེ་བསྲིང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྔོན་ཚེ་མ་ཟད་པར་བར་མ་དོར་ཤི་འཕོས་ཏེ། ཚེའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་དག་དགེ་འདུན་ལ་ཡོ་བྱད་ཕུལ་ནས་འདྲེན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བཏགས་པར་ཟད་དོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཚེ་དང་མཐུན་པ་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་རིང་བར་བྱེད་པས་དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་
2-122b
སྨིན་པ་ཚེར་འགྱུར་བ་ནི་བཏགས་པ་བ་དང་། སྲོག་དབང་རྣམ་སྨིན་ཏུ་བཤད་པ་ནི་གཙོ་ཆེ་བས་བཤད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ལུགས་འདི་ལ། འགྲེལ་བཤད་གང་བ་སྤེལ་བར། བཙུན་པ་མཐས་གོ་ཆས་ལུགས་བཞི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་བྱེ་སྨྲས་ལན་བཏབ་པ་རྣམས་དེ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚེ་གཏོང་བ་ནའང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་ལངས་ནས་ཡོ་བྱད་གང་ཡང་རུང་བ་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་ནས་བདག་གི་ཚེའི་རྣམ་སྨིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཚིག་ཏུའང་སྨྲས་པས་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གསོན་པས་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་དགོས་པ་མ་མཐོང་ཞིང་། རང་གི་ལུས་ནད་སོགས་ལྟར་མཐོང་ན་ཚེ་གཏོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་སྤྱོད་འདི་ལ་ལེགས་སྤྱད་ཅིང་། །ལམ་ལའང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་ན་ནི། །ཚེ་ཟད་པ་ལ་དགའ་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་ནད་དང་བྲལ་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །འཇོག་པ་ནི་གཞན་དོན་དང་བསྟན་པ་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ནས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དག་གིས་གླིང་གསུམ་གྱི་མིའི་ནང་ཁོ་ནར་སྲིང་བར་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་བཏང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཚེ་སྲོག་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ཁྱད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁྱད་ཡོད་དེ། སྔོན་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་ལས་ཀྱི་མཐུས་རིས་མཐུན་པར་གནས་པ་དང་། དུས་གཞན་གྱི་བར་འཚོ་བའོ་ཞེས་
2-123a
ཟེར་རོ།

以下是您要求的简体中文直译：
第二，是否异熟相：在这些根中，命根唯是异熟，因为在善趣和恶趣中必定由有漏善和不善所引生。那么，论中说："如何安立寿行？具足神通、获得心自在的阿罗汉比丘，向僧团或个人供养钵、衣或任何沙门生活资具后，发愿入第四禅等至，出定后想：'愿我的受用异熟成为寿命异熟'，并且说出此言，那么他的受用异熟就会变成寿命异熟。"阿罗汉延长寿命的情况不能成为任何业的异熟，因为与相应之外的异熟不能随心所欲地显现，但寿命能随意安立和舍弃，故能住留和舍弃。
有人说：这只是三门善有漏业的现法异熟。有人则说：不是所有阿罗汉都能延长寿命，而是那些因中断而在寿命未尽前死亡、寿命有余的人，向僧团供养资具后能引生，如此"受用异熟成为寿命"只是假名安立为引生异熟。尊者音声说：以禅定力使色界的与寿命相应的元素显现，以此力使寿命延长，这不是异熟。"受用异熟变成寿命"是假名，而命根说为异熟是就主要而言。
关于这个观点，《明显解》中，尊者边严铠对四种观点提出的批评和毗婆沙师的回答，应当在该处了解。舍寿时也要入第四禅，出定后向僧团供养任何资具，想："愿我的寿命异熟变成受用异熟"并且说出来，这样就舍弃。当不见活着对他人有益和必要，而视自身如疾病时就舍寿，如所说："若于梵行善修习，于道亦极善修时，寿尽则生欢喜心，如同摆脱疾病般。"安立寿命是为了利他和住持教法等，由不时解脱的男女二俱分解脱阿罗汉仅在三洲人中延长。
那么，《小品》中说："世尊加持寿行后舍弃寿行"，寿命和命有何差别？有人说没有任何差别，如说："什么是命根？即三界寿命。"有人说有差别：过去业的果是寿命，现在业的果是命，分别由业力使同类相续住和使存活到另一时间。
;


 །དག་ཅེས་མང་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོའི་རྒྱུན་ལ་གཏོང་འཇོག་བྱེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་དུས་ཐུང་བས་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དགོངས་སོ། །ཁ་ཅིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཚེ་སྲོག་ཅེས་བྱའི་ཕྱི་རོལ་པས་བཏགས་པ་ལྟ་བུའི་རྫས་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དག་སྒྲ་སྨོས་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་སྟོན་པས་ཅིའི་ཆེད་སྐུ་ཚེ་གཏོང་འཇོག་མཛད་ཅེ་ན། ཚེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་སྟོན་པའི་ཆེད་དང་། དེ་ཕན་བཞུགས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་ཅན་དུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བཏང་ལ། གང་ཡང་ངས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་དག་གིས་འདོད་ན་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་བཞུགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བཞུགས་སོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། བདུད་བཞི་ལས་རྒྱལ་བ་བསྟན་པའི་ཆེད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ཉོན་མོངས་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་ལ། ཡངས་པ་ཅན་དུ་སྐུ་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་རྒྱལ་ལ། རྩྭ་ཅན་དུ་སྐུ་ཚེ་བཏང་བས་ཕུང་པོའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་སྨིན་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཡོད་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་ཡིད་དང་ཚོར་བ་བཞི་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མིག་སོགས་བདུན་གྱི་རྒྱས་བྱུང་རྣམས་ནི་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་ཚོར་བ་བཞི་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་དང་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་
2-123b
རྣམ་སྨིན་མིན་ལ། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་པའི་ཐ་མ་དད་སོགས་བརྒྱད་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་ནི། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བས་དགེ་མི་དགེ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དགུ་པོ་རྣམ་སྨིན་མིན་པར་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ན། མདོ་ལས། ལས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས། ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མཚུངས་ལྡན་མྱོང་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡིན་པས་སྐྱོན་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་རྣམ་སྨིན་མིན་པར་གྲུབ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་ནི་ཀུན་རྟོག་གི་ཁྱད་པར་དག་གིས་བསྐྱེད་ཅིང་ཞི་བས་འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
是非具异熟相
གསུམ་པ་ནི། ཡིད་མི་བདེ་དེ་གཅིག་པུ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའམ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་བཅུ་པོ་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་སྨིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཡིད་མི་བདེ་ལས་གཞན་ཚོར་བ་བཞི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་དང་ཚོར་བ་བཞིའི་མི་དགེ་བ་དང་བཅུ་ཆར་གྱི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་མེད་ནི་རྣམ་སྨིན་མིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་སྲོག་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཅིང་། ཟག་མེད་གསུམ་དང་བཅུ་གཅིག་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པར་མ་གྲུབ་བོ།

以下是您要求的简体中文直译：
"等"这一复数词的表示是指寿命行的多个刹那相续上施行舍取，因为在单一刹那上由于时间太短而无法舍弃和加持。有人说"等"字是在说明有多种行相续被称为寿命，而不是像外道所安立的那样只有一个实体。
那么，佛陀为何要舍弃和安立寿命？为了显示对寿命的自在，以及因为再住世也无法利益所化有情，所以在拘尸那城舍弃寿行；而为了实现"如我所修持的四神足，愿意的话可以住世一劫或一劫以上"的誓言，在广严城加持寿行三个月而住世。毗婆沙师说：为了显示战胜四魔，在菩提树下战胜烦恼魔和天子魔，在广严城加持寿命战胜死亡魔，在拘尸那城舍弃寿命战胜蕴魔。
既有异熟也有非异熟的根有十二个：除了最后八个和意不乐外，即七种色根和意根及四受，因为它们具有这两方面。其中，眼等七根中的长养所生者非异熟，而从异熟所生者是异熟。意根和四受中，善、染污、威仪、工巧和化生等非异熟，而从异熟所生者是异熟。除外的最后八个，即信等八根唯是善，而意不乐如经中说"意不乐有二种"，仅确定为善和不善，因此这九根都非异熟。
若问：如果意不乐非异熟，则与经中说"业有三种：感受意乐的业、感受意不乐的业和感受舍的业"相矛盾。答：那是就相应受而言，与意不乐相应的业是感意不乐受的业，因此没有过失。理智也证明意不乐非异熟，因为意不乐由各种分别念产生，且因平静而随欲生起。
第三，是否具异熟相：唯有意不乐根必定具有异熟果，因为它必定是不善或有漏善。十根既有具异熟也有无异熟两种，即除了意根和意不乐外的四受及信等五共十根，因为意根和四受的不善及十根的有漏善都具异熟，而无记和无漏则无异熟。余下的七色根和命根是无记，而三无漏根和这十一根不能确立为具异熟。


 །
བཞི་པ་ནི། དགེ་བར་ངེས་པ་ནི་ཐ་མ་བརྒྱད་ཡིན་ལ།
2-124a
ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་དགེ་མི་དགེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཅིང་། ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་བཞི་ནི་དགེ་སོགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཀ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་ཀར་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་སྲོག་ནི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་གོ །
所属界相
ལྔ་པ་ནི། དྲི་མེད་གསུམ་མ་གཏོགས་དབང་པོ་བཅུ་དགུ་ནི་འདོད་པའི་སར་གཏོགས་པའང་ཡོད་དོ། །དབང་པོ་བཅོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡོད་དེ། བཅུ་དགུ་པོ་དེ་ལས། འཁྲིག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་མི་མཛེས་པར་བྱེད་པས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ཡང་མེད་ཅིང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་དང་བས་སྣུམ་པ་སོགས་འཕྲལ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དག་གིས་ཡིད་མི་བདེའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་ནི་དེར་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པས་ཁོང་ཁྲོ་རྩུབ་བག་གི་རྒྱུས་བྱས་པ་ཡང་མེད། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུས་རྐྱེན་ཡུལ་དུ་བྱས་པའང་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲོག་ཡིད་བཏང་སྙོམས་དད་སོགས་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པར་ཡོད་དེ། བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་ལས་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའང་མ་གཏོགས་པས་དེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟག་མེད་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུའང་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །
是非所断相
དྲུག་པ་ནི། ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་སྟེ་བཞི་ནི་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་སྤང་དང་མཚུངས་ལྡན་མཐོང་སྤང་དང་། ཟག་མེད་སྤང་བྱ་མིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་སྒོམ་སྤང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་མཐོང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱིས་
2-124b
སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་བཅས་སུ་ངེས་ཤིང་སྤང་བྱ་གཉིས་ཀ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་བདུན་དང་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དགུ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་སུ་ངེས་ན་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དད་སོགས་ལྔ་པོ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཆ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མིན་ཅིང་། ཡང་ཞེས་པས་ཟག་བཅས་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་སོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་སྤང་བྱ་མིན་ཏེ་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
如何得分
གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཚུལ་ལ། རྙེད་ཚུལ་དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་འགག་པའི་ཚུལ་ལོ། །
等正分
དང་པོ་ལ། འདོད་ཁམས། གཟུགས་ཁམས། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་རྙེད་པའོ། །
具欲界
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བཏང་དང་། དམིགས་བསལ་ལས།
具欲界共
དང་པོ་ནི། ཁམས་གང་དུ་དང་པོར་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་དུ་རྙེད་ཅེ་ན། འདོད་པར་སྐྱེ་གནས་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་དང་པོར་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོའི་ལུས་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་གསར་དུ་རྙེད་དེ། ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ངེས་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ལ། མིག་སོགས་གནས་སྐབས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར།
具欲界不共
གཉིས་པ་ནི། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས་ནི་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་མི་རྙེད་པ་མིན་ཏེ། རྫུས་སྐྱེས་དེ་ཡིས་གང་ཟག་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་ལྟ་བུ་ཕོ་མོའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མིག་སོགས་ལྔ་སྲོག་དང་དྲུག་གམ། འཕགས་པ་ལྷ་དང་འདོད་ལྷ་ལྟ་བུ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་རུང་ལྡན་པ་ལ་དེ་བསྣན་པས་བདུན་དང་། མཚན་གཉིས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བརྒྱད་རྙེད་པའི་ཕྱིར། རྫུས་སྐྱེས་མཚན་གཉིས་པ་བདེ་འགྲོ་ན་མེད་ཀྱང་ངན་སོང་ན་ཡོད་དོ།

以下是您要求的简体中文直译：
第四，确定为善的是最后八根，意不乐是善和不善两种，意根和其他四受是善等三种，因为它们与三种相应。其余七色根和命根是一种无记。
第五，除了三无漏根外，十九根有属于欲界的。十五根有属于色界的，即从那十九根中，由于离欲贪而厌弃不净，所以没有男女根；又因为身体极为清净，所以没有由粗重等暂时因缘产生的苦根，也因为没有不善业，所以没有由异熟产生的苦根和意不乐根，因为在彼处，相续被止心浸润，所以没有由愤怒粗重所作的意不乐，也没有以九种恼害心所依为所缘的意不乐。命根、意根、舍受、信等五根共八根有属于无色界的，因为从那十五根中，色根以及乐根和意乐根都不包括在内，所以它们在彼处不存在。三无漏根应知在一切中都不属于三界。
第六，意根和乐、意乐、舍三受共四根有见断、修断和非所断三种，因为与见所断相应的是见断，无漏的是非所断，其余的是修断。意不乐是见断和修断两种所断，因为它必定是有漏，并与两种所断相应。七色根、命根和苦根共九根是修所断，因为虽然确定是有漏，但不会对真理产生邪分别。信等五根的无漏部分不是所断，"又"字表示有漏部分是修所断。最后三根不是所断，因为是无漏。
第二，获得方式，包括：正说获得方式和附带说明灭尽方式。
首先，正说获得方式，包括在欲界、色界和无色界中获得。
第一，在欲界中获得，分为一般情况和特殊情况。
第一，一般情况：初生于哪一界时获得多少异熟根？在欲界中，当胎、卵、湿三种生处结生时，初始获得身根和命根这两种异熟体性的根，因为意根和舍受根在结生时必定是染污性的，眼等在当时不存在。
第二，特殊情况：化生不仅获得两根，因为化生有像劫初人类那样无男女相的情况，获得眼等五根加上命根共六根；或者像圣天和欲界天那样具有男女根之一的，加上这一根则获得七根；若是具有两种性相的，则获得八根。化生的两性人在善趣虽然没有，但在恶趣有。
;


 །
具色界
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ན་དྲུག་རྙེད་དེ། མིག་སོགས་ལྔ་སྲོག་དང་བཅས་པ་རྙེད་ལ། དེར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་མེད་
2-125a
པའི་ཕྱིར།
具无色界
གསུམ་པ་ནི། གོང་མར་གཅིག ། གོང་མ་གཟུགས་མེད་དུ་སྲོག་དབང་གཅིག་པུ་གསར་དུ་རྙེད་དེ། དེར་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར།
附说坏分
གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་འགག་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་བཏང་། དམིགས་བསལ།
共坏
དང་པོ་ལ། གཟུགས་མེད། གཟུགས། འདོད་པ་འགག་ཚུལ་ལོ། །
坏无色界分
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི་ཆོས་ཅན། སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར།
坏色界分
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ན་དེ་གསུམ་དང་མིག་སོགས་ལྔ་སྟེ་དབང་པོ་བརྒྱད་དུས་གཅིག་ལ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫུས་སྐྱེས་ཐམས་ཅད་མེར་མེར་སོགས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་འཆི་མེད་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བའི་ཕྱིར།
坏欲界分
གསུམ་པ་ལ། རྫུས་སྐྱེས་དང་། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་འགག་ཚུལ་ལོ། །
坏化生分
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་མཚན་གཉིས་པ་ཞིག་འཆི་བ་ན་སྨོས་མ་ཐག་པའི་བརྒྱད་དང་མཚན་གཉིས་ཏེ་བཅུའམ། མཚན་གཅིག་པ་ཡིན་ན་དགུའམ། མཚན་མེད་ཡིན་ན་བརྒྱད་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །
坏胎生坏分
གཉིས་པ་ནི། རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་ལུས་སྲོག་ཡིད་བཏང་སྙོམས་བཞི་གཅིག་ཅར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་སོ་སོར་འབྲེལ་ཏེ་འགག་པ་མེད་ཅིང་། མིག་སོགས་ནི་སྔར་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།
不共具善心
གཉིས་པ་དགེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་བསལ་ནི། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ལ་གནས་ཏེ་འཆི་བ་དག་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་སྔར་གྱི་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དད་སོགས་ལྔ་རྣམས་གཅིག་ཅར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་སེམས་ལ་ལྔ་
2-125b
པོ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ལ་བརྒྱད་དང་། བརྒྱད་ལ་བཅུ་གསུམ་དང་། བཅུ་ལ་བཅོ་ལྔ། དགུ་ལ་བཅུ་བཞི། བཞི་ལ་དགུ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ན་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་མེད་དོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་སྨིན་ཀྱང་མིན། འཆི་སེམས་ཀྱང་མིན། འཆི་བ་ནི་དེ་དག་གི་གཏོང་རྒྱུའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
根时得果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་དུས་ཐོབ་པ། བར་པ་གཉིས་དུས་ཐོབ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ།

 །
具色界
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ན་དྲུག་རྙེད་དེ། མིག་སོགས་ལྔ་སྲོག་དང་བཅས་པ་རྙེད་ལ། དེར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་མེད་
2-125a
པའི་ཕྱིར།
具无色界
གསུམ་པ་ནི། གོང་མར་གཅིག ། གོང་མ་གཟུགས་མེད་དུ་སྲོག་དབང་གཅིག་པུ་གསར་དུ་རྙེད་དེ། དེར་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར།
附说坏分
གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་འགག་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་བཏང་། དམིགས་བསལ།
共坏
དང་པོ་ལ། གཟུགས་མེད། གཟུགས། འདོད་པ་འགག་ཚུལ་ལོ། །
坏无色界分
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི་ཆོས་ཅན། སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར།
坏色界分
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ན་དེ་གསུམ་དང་མིག་སོགས་ལྔ་སྟེ་དབང་པོ་བརྒྱད་དུས་གཅིག་ལ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫུས་སྐྱེས་ཐམས་ཅད་མེར་མེར་སོགས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་འཆི་མེད་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བའི་ཕྱིར།
坏欲界分
གསུམ་པ་ལ། རྫུས་སྐྱེས་དང་། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་འགག་ཚུལ་ལོ། །
坏化生分
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་མཚན་གཉིས་པ་ཞིག་འཆི་བ་ན་སྨོས་མ་ཐག་པའི་བརྒྱད་དང་མཚན་གཉིས་ཏེ་བཅུའམ། མཚན་གཅིག་པ་ཡིན་ན་དགུའམ། མཚན་མེད་ཡིན་ན་བརྒྱད་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །
坏胎生坏分
གཉིས་པ་ནི། རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་ལུས་སྲོག་ཡིད་བཏང་སྙོམས་བཞི་གཅིག་ཅར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་སོ་སོར་འབྲེལ་ཏེ་འགག་པ་མེད་ཅིང་། མིག་སོགས་ནི་སྔར་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།
不共具善心
གཉིས་པ་དགེ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་བསལ་ནི། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ལ་གནས་ཏེ་འཆི་བ་དག་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་སྔར་གྱི་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དད་སོགས་ལྔ་རྣམས་གཅིག་ཅར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་སེམས་ལ་ལྔ་
2-125b
པོ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ལ་བརྒྱད་དང་། བརྒྱད་ལ་བཅུ་གསུམ་དང་། བཅུ་ལ་བཅོ་ལྔ། དགུ་ལ་བཅུ་བཞི། བཞི་ལ་དགུ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ན་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་མེད་དོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་སྨིན་ཀྱང་མིན། འཆི་སེམས་ཀྱང་མིན། འཆི་བ་ནི་དེ་དག་གི་གཏོང་རྒྱུའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
根时得果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་དུས་ཐོབ་པ། བར་པ་གཉིས་དུས་ཐོབ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是文本的简体中文直译：
具**
第二是：色界得六，即眼等五根加命根，此处无男女根。
2-125a
具无**
第三是：上界一。上界无色界中新得命根一种，因彼处无其他异熟根故。
附说坏分
第二，附带说明灭尽方式，分为：一般情况，特殊情况。
共坏
第一包括：无色界、色界、欲界的灭尽方式。
坏无**分
第一，无色界死亡时，命根、意根和舍受根三者同时灭尽，因烦恼性和无记性之心死亡时互不相舍故。
坏**分
第二，色界中那三根加眼等五根，共八根同时灭尽，因为所有化生者无须经过酪状等阶段渐次生死，具足诸根而生，亦具足诸根而死故。
坏欲界分
第三分为：化生者和胎生者的灭尽方式。
坏化生分
第一，欲界中双性人死时，前述八根加两性根共十根灭尽；若为单性人，则九根灭尽；若无性别，则八根灭尽。
坏胎生坏分
第二，对于渐次死亡者，身根、命根、意根和舍受根四者同时灭尽，因为它们彼此相关不能各自灭尽，而眼等根已先前灭尽故。
不共具善心
第二，持善心的特殊情况：前述皆是以无记心和烦恼性心为基础而说，对于住于生得善而死者，在三界六种情况中，除前述三根等外，信等五根也同时灭尽，因为善心中必定具有这五根故。
2-125b
如此，三根上加五成八，八根上加五成十三，十根上加五成十五，九根上加五成十四，四根上加五成九根灭尽。色界和无色界中无渐次死亡。无漏根在死时不会灭尽，因为它们既非异熟，也非死心，死亡也非舍弃它们的因缘故。
根时得果
第三，得果时所得诸根，分为：初果末果二者得时，中间二果得时，对此遣除诤论。


 །
始与终时得果
དང་པོ་ནི། ཡས་མར་ནས་བགྲང་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་ཆོས་ཅན། དབང་པོ་དགུས་འཐོབ་སྟེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དད་སོགས་ལྔ་དང་ཡིད་དང་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་དགུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་དད་སོགས་ལྔ་དང་ཡིད་དང་ཚོར་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ན་ཡིད་བདེ་དང་། གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ན་བདེ་བ་དང་། ས་གཞན་ལ་བརྟེན་ན་བཏང་སྙོམས་ཏེ་གང་རུང་ཞིག་དང་། བྲལ་ཐོབ་འདྲེན་བྱེད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། བྲལ་ཐོབ་འཛིན་བྱེད་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་དགུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པ་མན་ཆད་ནི་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དབང་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མིན་པས་རིམ་པར་བྲལ་ཐོབ་འདྲེན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
中间时得
གཉིས་པ་ནི། ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བར་པ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་བདུན་དང་བརྒྱད་དང་དགུས་ཐོབ་
2-126a
པའང་ཡོད་དེ། ལན་གཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འཕགས་པ་མཐར་གྱིས་པ་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ན། དད་སོགས་ལྔ་དང་ཡིད་དང་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་བཏང་སྙོམས་ཏེ་བདུན་ཡང་མཐར་གྱིས་པ་དེ་འདས་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་སྔར་གྱི་བདུན་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་བརྒྱད། ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་སྔར་གྱི་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པ་དང་དགུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་མཐར་གྱིས་པ་དབང་རྟུལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ན། དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཏེ་བདུན་གྱིས་ཐོབ་ཀྱི། དེ་དབང་པོ་རྟུལ་བས་དངོས་གཞིའི་ཡིད་བདེ་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པའི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་། ཡང་མཐར་གྱིས་པ་དེ་འདས་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་སྔར་གྱི་བདུན་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་བརྒྱད། ཡང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་ནའང་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་གྲོལ་དགུ་པའི་ཚེ་དངོས་གཞི་ཡིད་བདེ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་བརྒྱད། ཡང་མཐར་གྱིས་པ་དེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་འདས་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་ན། དད་སོགས་ལྔ་དང་ཡིད་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་གྲོལ་དགུ་པའི་ཚེ་ཡིད་བདེ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་དགུས་ཐོབ་ལ། ཡང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པར་བྱེད་ན། དད་སོགས་ལྔ་དང་ཡིད་དང་ཚོར་བ་པའི་དབང་གིས་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་དགུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་དབང་པོ་དགུས་ཐོབ་ན། ཡེ་ཤེས་ལ་
2-126b
འཇུག་པར། དབང་པོ་དུ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅེ་ན། བཅུ་གཅིག་གིས་ཐོབ་བོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཆོས་ཅན། དགུས་ཐོབ་པ་དང་མི་འགལ་བར་ལུང་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ཡང་ཡང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་དགུས་ཐོབ་པའི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是文本的简体中文直译：
始与终时得果
第一，从上向下数的预流果和阿罗汉果这两种最终果，以九根获得。预流果是由信等五根、意根、初禅近分的舍受根、具正知根和具知根九根获得故。阿罗汉果是由信等五根、意根、受根（若依初禅和第二禅正行则为意悦根，依第三禅正行则为乐根，依其他地则为舍受根之任一）、引获离得如金刚般无间道的具知根、持守离得解脱道的具知已根九根获得故。第一标志已证，因为第十五刹那以下是具正知根，第十六刹那是具知根，这两根也分别引导和持守非无间道和解脱道的离得故。
中间时得
第二，一来果和不还果这两种中间果，有由七根、八根和九根获得的情况。
2-126a
若一次还的圣者是次第行者，通过世间道获得果位时，由信等五根、意根和初禅近分舍受根七根获得；若该次第行者通过出世间道获得，则由前述七根加具知根共八根获得；若已通过世间道断除大部分欲贪者，则由前述八根加具正知根共九根获得故。若迟钝根的不还次第行者通过世间道获得果位时，由信等五根、意根和初禅近分的舍受根七根获得，因为此人根钝，无法在第九解脱时现前正行意悦；若该次第行者通过出世间道获得不还果位，则由前述七根和具知根八根获得；又若利根者通过世间道获得，则在无间道时有初禅近分舍受根，第九解脱时现前正行意悦根，共八根获得；又若该次第行者是利根且通过出世间道获得，则由信等五根、意根、无间道时的具知根和近分舍受根，以及第九解脱时现前意悦根九根获得；又若已离欲贪者获得不还果，则由信等五根、意根、受根中的任一（共三种）、具正知根九根获得故。
第三，若阿罗汉由九根获得，而《入智论》中说："以几根获得阿罗汉性？以十一根获得。"这如何解释呢？
2-126b
以十一根获得阿罗汉性，与以九根获得不相矛盾，因为对于多次从阿罗汉性退堕又恢复的某些人可能如此，且此处说九根获得是指同时获得而言故。


 །དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་འགའ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ས་དྲུག་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་དག་ཉམས་ནས་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སོར་ཆུད་པའི་ཚེ་ན་བདེ་བ་དང་། དེ་ཡང་ཉམས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སོར་ཆུད་པའི་ཚེ་ན་ཡིད་བདེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་དང་ཚོར་བ་གསུམ་དང་བཅུ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་བཞག་གོ། དེ་ལས་མང་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ། ལན་དུ་མ་ཉམས་ཀྱང་ཚོར་བ་གསུམ་ལས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནའང་བཅུ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་དབང་རྣོན་ཉམས་མི་སྲིད་ཅིང་རྟུལ་པོ་ཉམས་ཀྱང་བདེ་བའི་དབང་པོས་སོར་ཆུད་པར་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་འདོད་ཉོན་སྤངས་པ་ལས་མ་ཉམས་ན་གོང་ས་ལས་ཉམས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཁྱད་ཅན་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཙམ་པོ་ལས་ཉམས་པ་མིན་ལ། འབྲས་བུ་ཙམ་ལས་ཉམས་ན་འདོད་ཉོན་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེ་སྤོང་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ལ་རག་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པའི་ཚེ་ཡིད་
2-127a
བདེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉམས་པ་དག་དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལ་སྲིད་པས་ཡིད་བདེ་ཐོབ་པ་སྲིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ནའང་དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཆོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ཡིད་བདེ་དང་དགུ་ལས། དེ་ལས་མང་བ་ཐོབ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་དང་དད་སོགས་ལྔ་ཡིད་དང་དགུས་ཐོབ་ལ། དེ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་པ་ལ་ཡིད་བདེ་དང་བདེ་བའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་ནི། འདས་མ་འདས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པས་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པར་བྱས་པས་ཉམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲེལ་པར། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཆད་ནམ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཉམས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའང་མེད་དེ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
得根分
བཞི་པ་དབང་པོའི་ལྡན་ཚུལ་ལ། ངེས་ལྡན། ཉུང་ལྡན། མང་ལྡན་ནོ། །
决定有根
དང་པོ་ལ། གསུམ་གྱི་ངེས་ལྡན། བཞིའི་ལྡན། ལྔ་ལྡན། བདུན་ལྡན། བརྒྱད་ལྡན། བཅུ་གཅིག་ལྡན། བཅུ་གསུམ་ངེས་པར་ལྡན་པའོ། །
决定有三
དང་པོ་ནི། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་གསུམ་ལས་གང་རུང་ཞིག་ལྡན་པ་ལ་གཞན་གཉིས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ་གསུམ་པོ་དེ་ངེས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། སེམས་མེད་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་ཡིད་དང་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲོག་ཀྱང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།
2-127b
སྐྱོན་མེད་དེ། དེར་དེའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་ལྡན་པར་མ་ངེས་ཏེ། འདོད་པ་ན་ལུས་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཅན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་མ་ཐོབ་པ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཉམས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་འཆི་བ་ན་མི་ལྡན་ལ། ཡིད་མི་བདེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དད་སོགས་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ལ་མི་ལྡན་ཅིང་གཟུགས་ན་ཕོ་མོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཉིས་དང་། གཟུགས་མེད་ན་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་མི་ལྡན་ལ། གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བཞི་པ་ལ་རིམ་བཞིན་ཡིད་བདེ་དང་བདེ་བ་མི་ལྡན་ལ། ཁམས་གསུམ་ཅར་གྱི་བྱིས་པ་ལ་ཟག་མེད་རྣམས་མི་ལྡན་ནོ།

以下是文本的简体中文直译：
而某些阿罗汉依靠舍受的六地中任一而获得，退失后依靠第三禅正行恢复时生起乐受；又从此退失后，依靠初禅和第二禅正行恢复时生起意悦根，因此可安立为以信等五根、意根、具知根、具知已根和三种受根共十一根获得。不可能有更多，因为即使多次退失，也不可能依靠三种受根以外的受根。
那么，不还果退失后恢复时是否也应以十一根获得，因为情况相同？不成立，因为利根不还不可能退失，钝根虽可退失但不可能通过乐根恢复。因为若未从断除欲贪退失，而从上地退失，只是从特殊不还果退失，非从一般不还果退失；若从一般果退失，则欲贪会现前，其断除依赖近分心，而该近分心属于舍受地故。又，利用近分舍受和在第九解脱时现前意
2-127a
悦，这种情况对于退失的钝根者若修练根器则可能获得意悦，但即使如此，也只能获得信等五根、意根、具知根、舍受根和意悦根九根，不可能获得更多故。
那么，若通过世间道离欲贪，入第四禅以上的心决定时，以舍受根、具正知根、具知根、信等五根和意根九根获得；若退失后恢复，也可能有意悦和乐受，则应以十一根获得？不然，因为先离贪的不还果，无论是通过出世间道还是世间道获得，由于两种道都使其稳固，不可能退失故。《释论》中说："此从退失后，绝不可能以乐根获得。先行离贪者也不可能退失，因为其离贪是以两种道获得故。"
得根分
第四，根的具有方式分为：决定具有，少数具有，多数具有。
决定有根
第一包括：决定具有三根，具有四根，具有五根，具有七根，具有八根，具有十一根，决定具有十三根。
决定有三
第一，舍受根、命根和意根三者中任具一根者必定具有其余二根，因为这三根是决定具有的根故。那么，无想有情和入无心二定时无意根和舍受根，是否也应无命根？
2-127b
无过失，因为彼处有其获得故。其他根则不一定具足：欲界中，除身根外的六种色根，可能由于未获得（如酪状胎等）、损坏（如盲人等）及渐次死亡而不具足；离欲贪者不具意忧根；断善根者不具信等根；色界中不具男女根和两种苦根；无色界中不具七种色根和两种苦根；在第三、第四禅以上，依次不具意悦根和乐根；三界的凡夫皆不具无漏根。


 །
决定有四
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་རང་ས་ན་བདེ་བ་མེད་ཅིང་འོག་སའི་བདེ་བ་སྤངས་ལ། ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ལ། འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། གང་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་སྔ་མ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །དེའང་བདེ་བ་སོགས་བཞི་ལྡན་ལ་ལུས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སས་བསྡུས་པའི་བདེ་བ་ཟག་མེད་ཐོབ་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་བཞི་དག་དང་ངེས་པར་ལྡན་པ་ནི། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་སྔར་གྱི་གསུམ་དང་ལུས་ཏེ་བཞིའོ། །
决定有五
གསུམ་པ་ནི། མིག་སོགས་ལས་གང་རུང་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ལྔ་དང་ངེས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་དང་སྔར་བཤད་ཀྱི་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བདེ་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ལྔ་དང་ངེས་པར་ལྡན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་གསུམ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་རང་དང་ལྔ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བྱིས་པ་གསུམ་པ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཡིད་བདེ་ཡོད་ཀྱང་བདེ་བ་ནི་མེད་དེ། ལུས་
2-128a
བདེ་ནི་དང་པོ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་བདེ་ནི་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཡིན་པས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེར་མི་འགྱུར་ཏེ། འོག་མར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་དེར་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལ་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
决定有七
བཞི་པ་ནི། འདོད་པའི་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ལ་དབང་པོ་བདུན་ངེས་པར་ལྡན་ཏེ། ལུས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དང་ཚོར་བ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་མི་བདེ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བ་གཞན་དག་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཐོབ་པ་ཅི་རིགས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
决定有八
ལྔ་པ་ནི། མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ། སྔ་མ་བདུན་རང་དང་བརྒྱད་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སོགས་པས་སྔར་གྱི་བདུན་དང་ཕོ་དབང་སྟེ་བརྒྱད་དང་། སྔར་གྱི་བདུན་དང་། ཡིད་མི་བདེ་སྟེ་བརྒྱད་དང་། དད་སོགས་ལྔ། བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་གསུམ་སྟེ། བརྒྱད་ལྡན་རྣམས་སོ། །
决定有十一
དྲུག་པ་ནི། བདེན་བཞི་ཀུན་མ་ལུས་པ་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་མ་ལུས་པར་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་མི་སློབ་ལམ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་རེ་རེ་བཅུ་གཅིག་བཅུ་གཅིག་ལྡན་ཏེ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དང་དད་སོགས་ལྔ་དང་རང་རང་བསྣན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

以下是文本的简体中文直译：
决定有四
第二，第四禅以上的凡夫在自地无乐受，已断下地乐受，不具无漏乐受；若以圣者而言，凡具无漏乐受者必定具有前三根加乐受共四根。此中，具有乐受等四根而不具身根者，是指获得第三禅摄持的无漏乐受后，转生无的不还和阿罗汉圣者。具有身根者必定具有四根，是指欲界和中的补特伽罗具有前述三根加身根共四根。
决定有五
第三，凡具有眼根等任一根者，必定具有五根，因为具有各自根加前述四根故。凡具有意悦根者，也必定具有五根，因为具有舍受根、命根、意根三根加乐根和意悦根自身共五根故。若问：第二禅凡夫未得第三禅者虽有意悦根但无乐根，因为身乐是初禅以下地摄而已断，心乐是第三禅乐根而未得故？
2-128a
非如此，因为一切生于下地者，皆未断上地烦恼而具有第三禅烦恼性乐根的获得，因为生于下地者仍具上地烦恼故。
决定有七
第四，欲界补特伽罗凡具苦根者，必定具有七根，因为具有身根、命根、意根和四种受根故。但不具意忧根，因为阿罗汉虽具苦根但已断除意忧根故，其他受根则依善和烦恼性获得而具有故。
决定有八
第五，凡具女根者具八根，因为具前述七根加自身女根八根故。"等"包括前七根加男根八根，前七根加意忧根八根，以及信等五根、舍受根、命根、意根三根共八根者。
决定有十一
第六，凡具"已无余遍知四谛"的具知已根和无学道的具知根者，各具十一根，因为每一根各加上乐根、意悦根、舍受根、命根、意根及信等五根共十一根故。


 །འདིར་འཇམ་སྒེག་ལས། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་དུ་ཐོབ་པ་སྲིད་པས། བསམ་གཏན་གསུམ་མན་ཆད་ན་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་རིགས་ནའང་། བཞི་པ་
2-128b
ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་སློབ་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་རང་ས་ན་མེད་ཅིང་། བསམ་གཏན་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི། །ས་འཕོས་ཉམས་པ་དག་གིས་གཏོང་། །ཞེས་ས་འཕོས་པས་འོག་ས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་སྤངས་ཀྱང་ཟག་མེད་ཀྱི་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཕགས་པས་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་རིམ་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གསུམ་པའི་ཡིད་བདེ་དང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་ལ། དེ་དག་ནི་ས་འཕོས་པས་མི་གཏོང་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་འཕོས་པས་ཟག་བཅས་གཏོང་རྒྱུར་མ་བཤད་ལ། ཟག་མེད་ནི། འཕགས་པ། འབྲས་བུ་ཐོབ་སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས། །ཞེས་བཤད་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ནའང་ཞུགས་པ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་གཏོང་ཡང་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཡིད་བདེ་དང་གསུམ་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་འབྱུང་སྟེ། གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་གང་། །ཐོབ་པ་དེར་ཡང་འོག་མའང་ཐོབ། །ཅེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟག་མེད་དང་ལྡན་པས་ན་གང་ཞིག་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དེ་ནི་ངེས་པར་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལའང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་སྣང་ངོ་། །
决定有十三
བདུན་པ་ནི། ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་དང་ཡིད་དང་སྲོག་དང་ལུས་དབང་
2-129a
དང་ཡིད་མི་བདེ་ལས་གཞན་ཚོར་བ་བཞི་དང་དད་སོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དབང་པོ་འདི་ནི་འདོད་པར་སྐྱེས་པའི་མཐོང་ལམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་རུང་ཞིག་དང་བཅུ་བཞི་ངེས་པར་ལྡན་དགོས་ཏེ། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་རུང་ཞིག་མ་ཚང་ན་སྡོམ་པ་དང་མཐོང་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། བཅུ་བཞིར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་རུང་ཞིག་ལྡན་པའི་ཚེ་སྡོམ་པ་བླངས་ནས། སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་ཕྱིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་རྗེས་དབང་པོ་ཉམས་ཤིང་མཚན་གཉིས་སོགས་སུ་གྱུར་ན་མཚན་གཉིས་བྱུང་བས་སོ་ཐར་སྡོམ་པ་གཏོང་གི། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ནི་མི་གཏོང་བས། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་མཚན་གཉིས་ལ་སོགས་པའང་སྲིད་པས་ཐོག་མར་མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་པའི་རྟེན་དུ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་རུང་ཞིག་དགོས་ཀྱི། ཐོབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་དུ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག །འདོད་ཁམས་པ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གོམས་པར་བྱས་པ་ཞིག་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རིམ་གྱིས་འགགས་པས་འཆི་ཁར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་འགག་མ་ཐག་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པས་དབང་པོ་བཅུ་གསུམ་དང་ནི་ངེས་པར་ལྡན་གྱི། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི་ལྡན་པར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། མི་རིགས་ཏེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་མཐོང་ལམ་མི་སྐྱེ་ཞིང་མཉམ་གཞག་དགེ་བ་སྦྱོར་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདིར་གང་ཟག་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ཀྱི། ཕོ་མོ་གཅིག་ཁོ་ནའི་ངེས་པར་ལྡན་ཚུལ་ལ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པས། ཕོ་ལ་བརྩིས་ན་མོ་དབང་དང་མི་ལྡན་ལ། མོ་ལ་བརྩིས་ན་ཕོ་དབང་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་གཉིས་ངེས་ལྡན་དུ་མ་བརྩིས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ།

以下是文本的简体中文直译：
此处《妙声论》说：具有具知根的不还圣者和阿罗汉向圣者，可能在三界中皆能获得，在第三禅以下地应当具有十一根，而第四禅
2-128b
以上地生的学位圣者具有具知根者，如何能具有乐根和意悦根？因为自地无此二根，且"属禅善法，转地退失所舍"，因为转地时已舍弃下地故。
虽舍有漏乐根和意悦根，但仍具无漏的这两种根。如此，圣者离欲界贪和第二禅贪时，依次获得初禅和第三禅的意悦根和乐根，这些根不因转地而舍，因为转地只舍有漏，并未说舍无漏。虽然无漏根"因获果位、修练根器、退失而舍"，但获得果位和修练根器时，虽舍向圣者和钝根道所摄的无漏，但初禅、第二禅的意悦根和第三禅的乐根这些无漏根的获得仍然生起，因经中说："为离贪故修习何法，彼处亦得下地法"等故。因此，第四禅以上地生的圣者具有无漏乐根和意悦根，所以凡具具知根者必定具有十一根。同样，对于具具知已根者也应如此理解，这是善说。
决定有十三
第七，凡具有具正知根者必定具有十三根，因为具有自身、意根、命根、身根、
2-129a
除意忧根外的四种受根和信等五根故。那么，此根唯属欲界生的见道者，则应必定具有男女根任一共十四根，因为若缺男女根任一，则不能得戒和见道故？
有人说：不应成为十四，因为先前具男女根任一时受戒，受戒后修道，获得见道后根器毁坏变成双性等，双性出现导致别解脱戒失去，但不失见道，故获得见道者可能有双性等情况。因此，初获得见道的所依需要男女根任一，但已获得者则不需要故。
又有人说：欲界中曾修习顺决择分的人，渐次死亡时，诸色根渐次灭尽，临终时男女根刚刚灭尽时可能生起见道，因此必定具有十三根，而男女根则不一定具有故。
其他人说：不合理，因为非在等持状态不能生见道，而住于等持善加行时不可能死亡故。因此，此处是就补特伽罗一般而言，非仅就男或女个别说明具有方式。若就男性而言，则不具女根；若就女性而言，则不具男根，因此未将这两根计入决定具有的根。
;


 །ཚོར་དབང་བཞི་
2-129b
ཡང་དུས་གཅིག་ལ་མངོན་གྱུར་མི་སྲིད་ཀྱང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དགོངས་སོ། །
དང་པོ་ནི། སྣ་ལྕེ་ལུས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པོ་དག་གིས་ནི་ཡུལ་དང་འཕྲད་ནས་འཛིན་པས་ཆོད་པ་དང་རྒྱང་རིང་པོ་ཡུལ་དུབྱེད་པའི་མངོན་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གི་མདོ་ལས། སྣ་སྤྲུལ་ནས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་དྲི་ཚོར་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་བ་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ། བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་གཅེས་པའི་དོན་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རེག་བྱ་འཛིན་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་འོག་མ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །དང་ནི་ཞེས་པ་འབྱེད་སྡུད་ཀྱི་ཚིག་གོ །
2-130a
ཁམས་ན་ལུས་སོགས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྡུལ་མེད་པ་དང་སྒྲ་ཡི་རྡུལ་ཡང་མེད་པའི་གོང་བུ་ཆུང་མཐར་གྱུར་པ་བློ་ལ་ཆ་དང་ལྡན་པར་སྣང་བའི་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ལ་ཆོས་ཅན། རྫས་བརྒྱད་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་གྱུར་བཞི་ལྷན་ཅིག་འབྲལ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།
具九生
གཉིས་པ་ནི། ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུ་ལྡན་ཏེ། སྔར་གྱི་བརྒྱད་དང་རང་ཉིད་དང་དགུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
具十生
གསུམ་པ་ནི། དེའི་ཁར་དབང་པོ་གཞན་དང་ལྡན་ན་རྫས་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། སྔར་གྱི་ཁར་མིག་སོགས་གང་རུང་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བསགས་པ་སྨོས་པས་ནི། ཆ་མེད་གཅིག་པུ་པ་འདུས་པར་མ་སྐྱེས་པ་བཀར་བའོ། །འདིར་ལྟར་དོགས་ཏེ། རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། སྲ་སོགས་ལ་ཚྭ་སོགས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས་ཁབ་དང་སྡོང་བུའི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་དང་། ཕྱེ་དང་ལན་ཚྭའི་རོ་ལྟར་དམིགས་མ་དམིགས་ནི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ལ་ཚང་བར་ཡོད་དེ། འཛིན་སྡུད་སྨིན་གཡོའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་དང་འཕྲད་ན་ལྕགས་སོགས་ཀྱི་སྲ་བའང་གཤེར་སོགས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བྱེ་བཤད་ལས། ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ལས་ལས་མངོན་ཞེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དམིགས་ཀྱང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པར་ལས་ལས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུས་པ་དང་སྐམ་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་ལས། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་སའི་ཁམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པར་མངོན་ནོ། །ཆུ་ལ་ཡང་ཞིང་འདེགས་པ་དང་། པདྨའི་འདབ་མ་རྒྱས་པ་དང་ཆུ་གཡོ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་ལས། ས་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཆུའི་ཁམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པར་མངོན་ནོ། །མེ་ལའང་མེ་ལྕེ་འདེགས་པ་དང་འདུས་པ་དང་གཡོ་བ་
2-130b
རྣམས་ཡོད་པ་ལས། ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་རྣམས་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པར་མངོན་ནོ། །རླུང་ལའང་འདེགས་པ་དང་མི་འགྱེས་པ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་སྐམ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ལས། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་རྣམས་རླུང་གི་ཁམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ལས་དང་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་བལྟོས་པར་གནས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ལ་བལྟོས་ན་བཞག་དགོས་པ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བཞིའི་ལས་རྟེན་ཅིང་འཛིན་པ་དང་སྡུད་པ་དང་སྨིན་པ་དང་གཡོ་བ་རྣམས་ནི་གཟུང་བྱ་བསྡུ་བྱ་སྨིན་བྱ་དང་འཕེལ་བའམ་གཡོ་བྱའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་བལྟོས་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། ངོ་བོ་ནི་དུས་གསུམ་པ་དང་ལས་ནི་ད་ལྟ་བས་བསྡུས་པ་ལ་གང་སྤེལ་འཆད་དོ།

以下是文本的简体中文直译：
四种受根
2-129b
虽然不可能同时现起，但就获得及具有而言（是可能的）。
第一，鼻、舌、身三界，因通过接触对境而执取，且无能见远处对境的神通，因此依处、根、对境和识皆是自地所摄。虽然《念住经》中说："变化鼻子能嗅五百由旬之香"。
第二，一切皆如此吗？一般情况有特殊例外，这是一切论著中重要的义理，因此第二禅以上地若执取触境，则身识是下地初禅所摄。"及"是辨别和汇总的词。
2-130a
(无)色界中无身等根的微尘及声尘，最细小的集合在心中显现为有部分的极微，必定与八事物同时生起，因为四大种和四所造色不可分离故。
具九生
第二，具身根者具有九事物，因为具有前述八事物及自身共九故。
具十生
第三，此外若具有其他根，则具有十事物，因为前述之上再加眼根等任一根故。所说"积聚"，是排除无分独一而非聚合生起者。这里有疑问：尘物不与八事物同时生起，因为在坚硬等性质中未见咸味等故。毗婆沙师说：如针与木杆集合的触感，以及面粉和盐的味道，被感知与否只是量的大小差别，实际上一切具足，因为皆具有持、摄、熟、动等作用故。如同铁等坚物遇缘也能变成液体等。如《毗婆沙论》说："如何显示彼此不相离？由业用显示"，又说："虽不能直接感知它们的自性，但如何从业用推知石等事物中具有它们？如此，从石等物中有聚合、干燥、动摇等性质，可知水、火、风与地界同时存在。水中也能载物上举、莲花展开、水流动摇等，可知地、火、风与水界同时存在。火中有火焰上升、聚合、动摇
2-130b
等，可知地、水、风与火同时存在。风中也有上举、不散离、能使衣物等干燥的作用，可知地、水、火与风界同时存在。"关于业与自性的差别，同论中说："自体形成后无需依赖他物而存在的是自性，而需观待作用才能安立的是业用。四大种的持、摄、熟、动诸业，需依赖所持、所摄、所熟和所增长或所动的他物而安立故。"又，依毗婆沙师，自性是三世所摄，业是现在所摄，某某解释说。


 །མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། བྱེད་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དམིགས་པས་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་སྲིད་ཀྱང་དེས་འབྱུང་བཞི་ལྷན་ཅིག་པས་སྲིད་པར་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི། ཁྱབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྐྱེན་དང་འཕྲད་ན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དེ་དང་དེར་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མེད་ཅིང་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། རྫས་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེ་རྡུལ་གྱི་རྫས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་ངམ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་། དང་པོ་ལྟར་ན་དབྱིབས་ཀྱང་ཡོད་པས་གྲངས་ཉུང་བ་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་བཞི་ཅར་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་གྲངས་མང་བར་འགྱུར་རོ་
2-131a
ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། འབྱུང་གྱུར་ནི་གཉིས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་ལྟར་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་གྲངས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར། ཡང་རྫས་བརྒྱད་པོ་དེ་གོ་ས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་གི་དོན་ཡིན་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཐོགས་བཅས་མིན་པར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་འདབ་འབྱོར་དུ་གནས་པ་ཉིད་དེའི་དོན་དུ་འདོད་ན་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་གྲངས་མེད་པ་འདབ་འབྱོར་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱད་སོགས་པར་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་འདིར་གོ་ས་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འདོད་དེ། རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ཐོགས་བཅས་སུ་བཤད་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་ཡིན་གྱི། རིགས་མི་མཐུན་པ་ནི་ཐོགས་བཅས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་གོ་ས་ན་རེག་བྱ་དང་། རེག་བྱའི་གོ་ས་ན་དྲི་ལ་སོགས་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རིས་མི་མཐུན་རྣམས་ཀྱང་ཐོགས་བཅས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་གོ་ས་ན་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཐ་དད་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདིར་འདབ་འབྱོར་དུ་གནས་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དོན་དུ་འདོད་མོད་ཀྱི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་མང་པོ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། བརྒྱད་སོགས་ནི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །
无色生分
གཉིས་པ་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དག་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །གང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་
2-131b
སོགས་བཞི་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ། །རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཐོབ་པ་དུས་མཉམ་པ་ལུས་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ལ། འདི་ནི་རང་དང་ལྷན་ཅིག་དུས་མཉམ་གྱི་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ལ་སྔ་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །འམ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་སྒྲ་སྟེ། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཡང་འཐོབ་བྱ་འགོག་པ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། གཞན་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་མིན་པ་ལ་ཐོབ་པ་མིན་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ། སེམས་དང་མཚུངས་ལྡན་རྒྱས་པར་བཤད། མི་ལྡན་འདུ་བྱེད་རྒྱས་པར་བཤད།
广说心相应
དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།

以下是文本的简体中文直译：
经部师说：所有作用不一定都能同时被感知，虽然在某些情况下可以，但仅凭这点不能推断四大种必定同时存在，因为没有必然性。与因缘相遇时明显呈现的是新生的现象，因此不一定是同时生起。然而，虽然它们不以自性方式存在，但以种子方式一切都存在，而被感知的是以现行方式存在。世尊说："在这树木积聚中有各种元素"，因此如是说。
又有疑问：八事物同时生起，是就微尘的实体而言，还是就处所的实体而言？若是第一种情况，则形状也应算入，数量就少了；若是第二种情况，四大种都属于触处，数量就多了。
2-131a
不会如此，因为所造色是第二种情况，而大种是第一种情况，因此无过失，虽然有众多数目，但不超出其类别故。又，若八事物在同一位置生起是"同时"的意思，则极微应成无碍；若是指相邻而住为其意义，则如瓶等有无数极微相邻而住，不应限定为八等数。
有人说，此处是指同一位置，极微被说为有碍是指同类之间，不同类之间则无碍，因为色的位置上有触，触的位置上也有香等故。
有人说，不同类也是有碍，因为若色尘的位置上有触等，则应无差别故。因此，这里虽然认为"同时"是指相邻而住，但瓶等的诸多微尘并非必定同时生起，而八事物等是就必定同时生起而言，故无矛盾。
无色生分
第二，非色法的生起方式分为：宣说和解释。
第一，心与心所必定同时生起，因为它们互相依存而生故。经中说："无心所的心，绝不会生起，如同太阳与光芒，彼等必同时运行。"
凡一切有为法，必定与有为相的生
2-131b
等四相同时生起。自相续所摄的获得，与所获得的法如身与影子般同时生起。此是就与自身同时的获得而言，非前后生起的获得。"或"是表示观察的词，因为有获得二灭的获得虽生起，但所得的二灭不生起的情况，以及为了显示不属于他相续的则无获得。
第二分为：广说心相应和广说非相应行。
广说心相应
第一分为：总说和广说。


 །
དང་པོ་ནི། སེམས་བྱུང་ནི་སྡེ་ཚན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་ས་མང་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་ཐ་དད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ལ། ས་མང་ལྔའི་དབྱེ་བ། སེམས་གང་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ། འདྲ་མཚུངས་ཀྱི་ཁྱད་འབྱེད། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའོ། །
五大地法类别
དང་པོ་ལ། སེམས་ཀྱི་ས་མང་པོ་པ། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ས་མང་པོ་པ། མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་བཤད་པའོ། །
大心地法
དང་པོ་ནི། ཚོར་དང་ཞེས་པ་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། ལས་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་ལ། ཟག་མེད་ཀྱི་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་གོ། སེམས་པ་ནི་གང་དག་ཡོད་ན་ཁབ་ལེན་ལྕགས་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་གཡོ་ཞིང་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐད་ཅིག་གཞན་དུ་མི་གནས་ཤིང་། །བྱེད་མེད་ཡིད་ཀྱང་གང་གིས་ན། །བྱེད་དང་བཅས་པར་སྣང་བྱེད་པ། །སེམས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། བྱེད་ལས་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་དགེ་སོགས་ཀྱི་ལས་
2-132a
ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། བྱེད་ལས་ནི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །འདུན་པ་ནི་ནོར་འདོད་པའི་ཚོང་པ་ལྟར་དམིགས་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱེད་འདོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །དབྱེ་ན། འདས་པ་དང་འཕྲད་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་ལས་མི་འབྲལ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ནས་ཡུལ་སྡུག་མི་སྡུག་བར་མའི་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན། སྐྱེས་ཐོབ་དང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བཞིའམ། རིགས་པ་དང་རིགས་པ་མིན་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པས་བསྐྱེད་པའི་གསུམ་མོ། །བྱེད་ལས་ནི་སོམ་ཉི་ཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མི་གཡེང་བར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟར་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པའི་འཇུག་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་མི་བྱེད་གཉིས་སོ། །ལས་ནི། མདོ་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །མོས་པ་ནི་འདོད་པའམ་དམིགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡང་དག་དང་ལོག་པར་མོས་པ་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས། མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འཕྲོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དམིགས་པ་ལས་མི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དམིགས་པའི་བའི་རྩེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་
2-132b
ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། འདོད་པའི་རྩེ་གཅིག་དང་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །ལས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བཅུ་པོ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ས་མང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་འབྱུང་ན་འདུན་པ་དང་མོས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་རྣམས་བརྩོན་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁྱད་ཅན་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་འདོད་དོ།

以下是文本的简体中文直译：
第一，心所有五类，因为心所有大心地法等不同类别故。
第二分为：五大地法的分类，心的眷属中有何种心所，相似的差别，名称的异名。
五大地法类别
第一包括：大心地法，大善地法，大烦恼地法，大不善地法，小随烦恼地法。
大心地法
第一，"受"的特征和分类已经解释过。作用是：有漏受为爱的生起提供基础，无漏受则建立为舍受。思是凡有思时，如磁铁般缘取六境，使心于境中明显动作造作，如所说："不住于他刹那，无作之心何以能，显现为有作用，思即是意业。"分类为思的六聚。作用是发起三门的善等业
2-132a
行。想的特征和分类已经解释过。作用是安立名言。欲如同贪求财富的商人般希望获得所缘境，意为追求。分类为：欲与已过去的会合，不离现在的，希求未来的，有发起精进的作用。触是根境识三者和合后产生可意、不可意、中性的变化，分类为触的六聚。作用是作为受的基础。慧是智慧，因为能清楚分辨有漏无漏等诸法。分类为：生得慧和闻思修所生的四种智慧，或者由正理、非正理及其他所生的三种。作用是遣除疑惑。念是不忘所缘，分类为有烦恼和无烦恼两种。作用是使心于所缘不散乱。作意如同铁钩般令心投向所缘的趣入，分类为如理作意和非如理作意两种。作用是，经中说："获得作意即获得等持"，即执持心于所缘。胜解是对所缘执为功德，分类为正确胜解和错误胜解两种。作用是，智藏论师说："珍视胜解者，他论师不能从自宗见解夺去"，即不让心从所缘境散失。定是于等持所缘境如牛角尖般令心一
2-132b
向安住，分类为：欲界一境性、上界近分定和正行定共十八种，以及出世间定。作用是在等持时作为生起智慧的基础。
这十种称为大心地法，因为在一切心中皆生起故。若一切心中皆生起它们，则为了生起欲、胜解、念、慧和定而修持的行者们岂不是徒劳？不是，因为他们是为了生起殊胜的这些心所而修持，毗婆沙师如是认为。


 །ཡང་སེམས་གཅིག་ལ་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་བཅུ་མ་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། འདིའི་འཇུག་པ་ནི་རིགས་པའི་ཡུལ་དང་ཚུར་མཐོང་གི་ཤེས་པས་འབྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱང་ལུང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལའང་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་དཀའ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རེ་ཞིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལའང་རོ་མང་པོ་ཁ་ཅིག་གི་རོའི་ཁྱད་པར་དབང་པོས་བཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ངེས་པ་བཟུང་བར་དཀའ་ན་ཆོས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཅིང་། བློས་བཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་རྟོགས་ན་ཀུན་འགྲོ་ལྔར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་ལུང་ནི་དྲན་ཉེར་འདི་ལྟར་ས་ཆེན་པོའི་ཆེས་ཆོས་བཅུ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འདུན་པ་དང་མོས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་
2-133a
གཅིག་ཏུ་འདུས་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་པ་ནས་སེམས་པའི་བར་དུ་གཞན་ནོ། །ཞེས་ས་མང་བཅུ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །
大善地法
གཉིས་པ་ནི། དད་པ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་གྱི་རྙོགས་པ་དང་བྲལ་བྱེད་ཀྱི་དང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དང་བ་དང་། བདེན་པ་བཞི་མ་སྤང་ཞིང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །ལས་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་དད་སོགས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྙེད་བསྟེན་མངོན་པར་འདོད་པས་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པའམ་ཟག་པ་དང་ཟག་པའི་གནས་ལ་སེམས་སྲུང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཐར་པ་དང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྒོམ་པའི་བག་ཡོད་དོ། །ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་དེ་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གཏད་བཟོད་པའི་ལས་སུ་རུང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། །ཡང་ན་ལུས་ཤིན་སྦྱངས་ལུས་ཤིང་བལ་ལྟར་ཡང་བ་དང་། རྐེད་པ་གསེར་གྱི་དོང་རྩེ་ཙེ་བརྩེགས་པ་ལྟར་མཉམ་པ་སོགས་ལུས་ཉིད་དུ་ལས་སུ་རུང་བའོ། །ལུས་ལས་རུང་དེས་ནི་སེམས་ལས་རུང་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་འདིར་ཤིན་སྦྱངས་སུ་བཞག་སྟེ། དེ་དག་བྱེད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་སོགས་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཚོར་བ་དང་ཚད་མེད་དང་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ལས་ཐ་མ་ནི་བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བར་རྣལ་དུ་འདུག་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཐོག་མར་རེས་འགའ་བྱིང་རྒོད་འབྱུང་བའི་
2-133b
མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བར་དུ་དོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་རྣལ་དུ་གནས་པ་དང་། ཐ་མར་དོགས་པའང་མེད་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གསུམ་མོ། །ལས་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གི་ལས་ནི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཞེན་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་མནར་སེམས་མེད་པ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །ལས་ནི་ཉེས་སྤྱོད་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། སེམས་ཅན་དང་ཆོས་དང་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །ལས་ནི་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ།

以下是文本的简体中文直译：
又问：在一心中未观察到十种不同的心所。对此，虽然凡夫的智慧无法区分这些心所的运行，但通过经教可以成立，如《自释》中说："心与心所的差别极为微细，即使在相续中也难以确定，更何况刹那？甚至对于药物等色法的多种味道，有些味道的差别即使是感官也难以确定，何况是非色法且只能由心识把握的法呢？"因此，仅仅因为未见其差别就判断其不存在，那么对于主张五种遍行者也应如此（有同样的过失）。
如此教示的经典，如《念住经》："大地之十法，即受、想、思、触、作意、欲、胜解、念、定与慧，如是同一所缘而各有不同的特征。识等十一法，如同日光
2-133a
融合为一，但本性各不相同，识的本性与思等不同。"这表明有十种大地法，并且心与心所是实体各异。
大善地法
第二，信是使心远离烦恼和随烦恼污浊的净性，分类为：对业果的信解，对三宝功德的净信，以及希求四谛的无厌舍修。作用是生起欲心。正念是珍视修习信等善法，希求获得和依止，或者守护心不受漏及漏处的影响，分类为：修习福德善、解脱善、顺决择分善和无漏善的正念。作用是成就一切世间和出世间的圆满。轻安是心能安住所缘的堪能性，分类为：身轻安生起于五识的眷属，心轻安生起于意识的眷属二种。或者，身轻安使身体轻盈如棉花，腰部平整如叠起的金盘等，使身体本身堪能。身体堪能能引发心的堪能，因此此处安立为轻安，因为二者的作用相顺。作用是消除烦恼障等。舍是区别于受舍、无量舍的行舍，即远离沉掉而安住平衡的状态，分类为：初时偶尔生起沉掉的平等性，
2-133b
中间虽有担忧但不生起的安住性，最后连担忧也无的任运性三种。作用是不给漏染提供机会。惭愧将在后文解释，其作用是防止恶行。两种善根是对五取蕴无执著、无追求的无贪，以及对此无害心的无嗔。正知无痴是智慧的一部分，此处未说。作用是不造作恶行。不害是悲悯，分类为：缘众生、缘法和无缘三种。作用是不损恼他。


 །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། གོ་ཆ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བཅུ་པོ་འདི་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་དགེ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་དད་པ་ནི་དགའ་བ་དང་སྙིང་བརྩེ་གདུང་བ་ཡིན་པས་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཡིད་བྱེད་རྩོལ་བཅས་དང་བཏང་སྙོམས་རྩོལ་མེད་དང་འདོད་ཁམས་པ་རྣམ་གཡེང་དང་བཅས་པ་ལ་ཤིན་སྦྱངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཤས་ཆེ་ཆུང་མ་གཏོགས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འདོད་དོ། །
大烦恼地法
གསུམ་པ་ནི། རྨོངས་པ་ནི་ལས་འབྲས་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་སོགས་མི་ཤེས་པར་མི་གསལ་ཞིང་རྨོངས་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་ཅེས་རྣམ་གྲངས་སོ། །ལས་ནི་རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བག་མེད་པ་ནི་བག་ཡོད་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དགེ་བ་མི་བསྒོམ་ཞིང་ཟག་བཅས་ལ་སེམས་མི་བསྲུང་བའོ། །
2-134a
ལས་ནི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའམ། མི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་དང་དགེ་བ་འགྲིབ་པར་བྱེད་པའོ། །ལེ་ལོ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའོ། །དབྱེ་ན། བྱ་བ་ངན་ཞེན་དང་སྒྱིད་ལུག་དང་སྙོམས་ལས་འཛིན་པའི་ལེ་ལོའོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དོ། །མ་དད་པ་ནི་དད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སེམས་མ་དང་བའོ། །ལས་ནི་ལེ་ལོའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྨུགས་པ་ནི་ལུས་སེམས་ལྕི་ཞིང་དམིགས་པ་མི་གསལ་བས་གློང་གློང་པོར་གྱུར་པའི་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །དབྱེ་ན། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་མ་ཞི་བར་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་འཕྲོ་བའོ། །ལས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །དྲུག་པོ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་རྨུགས་པ་ལས་གཞན་ལྔ་དང་བརྗེད་ངས་དང་རྣམ་གཡེང་དང་ཤེས་བཞིན་མིན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མིན་པའི་ཡིད་བྱེད་དང་ལོག་པར་མོས་པ་སྟེ་བཅུ་འབྱུང་བའི་འདིར་ལྔ་མི་འཆད་པ་ཅི་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས་རྨུགས་པ་གཅོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་མངོན་པར་མ་སྨོས་ལ། བརྗེད་ངས་སོགས་ནི་དྲན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་བརྗེད་ངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པ་རྣམ་གཡེང་དང་། ཤེས་བཞིན་མིན་པ་ཡིད་བྱེད་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་བཏགས་པ་དང་། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་མོས་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་མ་སྨོས་ཞེས་འདོད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་ནི་རྨུགས་པའང་རྒོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པས་
2-134b
འདིར་སྨོས་སོ། །
大不善地法
བཞི་པ་ནི། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་འཆད་ལ། ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །
小烦恼地法
ལྔ་པ། ཁྲོ་བ་ནི་གནོད་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་སོགས་ལ་སེམས་ཁོངས་ནས་འཁྲུགས་པའོ། །ལས་ནི་ཐོ་འཚམས་པའོ། །འཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུ་མདུད་པར་འཛིན་པའོ། །ལས་ནི་མི་བཟོད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །གཡོ་ནི་ཉེས་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་སེམས་གྱ་གྱུ་བའོ། །ལས་ནི་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་ལ་མི་བཟོད་པའོ། །ལས་ནི་བློ་མི་བདེ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །འཚིག་པ་ནི་སྡིག་པ་ལ་མངོན་པར་དམ་དུ་འཁྱུད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འཚིག་པ་སྡིག་ལ་ཞེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།

以下是文本的简体中文直译：
精进是对善业心生欢喜，分类为：披甲精进、加行精进和不退精进。作用是成就一切善法。这十种称为大善地法，因为恒常生起于一切善心故。若问：信是喜悦和悲悯激情，如何能在同一心的眷属中生起？作意具有勤勉而舍是无勤，欲界众生伴随散乱，轻安如何生起？答：这些（心所）除了程度大小之外，都认为以部分形式生起。
大烦恼地法
第三，愚痴是不了知业果、四谛、三宝等，不明晰而迷惑，异名为无明和痴。作用是作为根本烦恼和随烦恼的基础。放逸是正念的反面，不修善法且不守护心不受有漏法影响。
2-134a
作用是作为恶行的基础，或者增长不善法和减损善法。懈怠是精进的反面，心不欢喜于善法，分类为：执著恶行的懈怠、怯懦的懈怠和随顺平庸的懈怠。作用是障碍善法。不信是信的反面，心不清净。作用是作为懈怠的基础。昏沉是身心沉重，对所缘不清晰，身心笨重不堪任。分类为：生起于五识眷属和意识眷属的两种。作用是作为一切烦恼和随烦恼的助伴。掉举是心不寂静，从所缘散向他处。作用是障碍止。这六种是烦恼地法，因为恒常生起于一切烦恼心故。
那么，阿毗达摩论中除昏沉外的五种，加上失念、散乱、不正知、非如理作意和邪胜解共十种，此处为何不解释其中五种？毗婆沙师认为：昏沉的对治与定相顺，因此未明确提及，失念等是烦恼性念的一部分而假立为失念，烦恼性定的一部分假立为散乱，不正知是假立于烦恼性作意上，非如理作意假立于烦恼性胜解上，因此此处未提及。论师则认为昏沉与掉举一样都与定不相顺，因此
2-134b
此处提及。
大不善地法
第四，一切不善心中必定生起的是无惭和无愧。其特征将在下文解释，作用是作为一切烦恼和随烦恼的助伴。
小烦恼地法
第五，忿是对造害的众生等，心从内部激愤。作用是损恼他。恨是忿后心中持续怀恨。作用是作为不忍的基础。诳是不承认过失的心术不正。作用是障碍获得真实教诫。嫉是对他人圆满不能忍受。作用是作为心不安乐的基础。悭是对罪业极为执著，如所说："悭是执著罪业"。


 །ལས་ནི་ངག་གི་ཚིག་བརླང་པོར་ཞེར་འདེབས་པའི་ཉེས་སྤྱོད་བསྐྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པ་དང་། བསོད་ནམས་མིན་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །འཆབ་པ་ནི་ཉེས་པ་སྦེད་ཅིང་གསང་བར་བྱེད་པའོ། །ལས་ནི་འགྱོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་བདེ་བར་རིག་པར་མི་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །སེར་སྣ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མཁས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་ནས་གཞན་ལ་མི་གཏོང་བའོ། །ལས་ནི་ཡོ་བྱད་མི་བསྙུངས་པར་བྱེད་པའོ། །སྒྱུ་ནི་རྙེད་བཀུར་ལ་སོགས་ལ་ཆགས་ནས་རང་ཡོན་ཏན་མེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར་བཅོས་པའོ། །ལས་ནི་ལོག་འཚོའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། དབྱེ་ན། ནད་མེད་པ་དང་ལང་ཚོ་དང་གསོན་པ་དང་རིགས་དང་གཟུགས་དང་དབང་ཕྱུག་དང་ཐོས་པས་རྒྱགས་པའོ། །ལས་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྣམ་འཚེ་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་
2-135a
བར་འདོད་པའོ། །ལས་ནི་ཐོ་འཚམས་པར་བྱེད་པའོ། །བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྩ་ཉོན་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་སྤང་བྱ་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མཚུངས་ལྡན་གྲོགས་དང་སྤང་བྱ་རིས་དང་འབྱུང་ས་རྟེན་གྱི་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྡེ་ཚན་དེ་ལྔ་ལ་སེམས་བྱུང་སོ་བརྒྱད་འབྱུང་ལ། དེར་མ་ངེས་པ་ནི། གང་སྤེལ་དང་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་ཊཱི་ཀ་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་འགྱོད་པ་དང་། །གཉིད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཆགས་རྣམས་དང་། །ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ། །བརྒྱད་ནི་ངེས་པ་མིན་པར་བཤད། །ཅེས་སེམས་བྱུང་ཞེ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་འདིར་མ་སྨོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། མ་བཤད་ཀྱང་དོན་གྱི་གོ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། ངེས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ངེས་པར་ཤུགས་ལ་གོ་བའི་ཕྱིར། མ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི། རེ་ཞིག་སྡེ་ཚན་དང་པོ་བཞིར་ནི་མ་ངེས་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པའང་མིན་ཏེ་རྟོག་དཔྱོད་ལ་དེར་འཇོག་བྱེད་གསུམ་ཅར་དང་འགྱོད་པ་དང་པོ་དང་གཉིད་ལ་དང་པོ་གཉིས་དང་ཆགས་སྡང་ལ་ཐ་མ་གཉིས་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་བར་མ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། བརྒྱད་མ་ངེས་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་རྣར་མི་འོང་ངོ་། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ་ཞེས་ལྟ་བ་ཡང་མ་ངེས་པར་འདྲེན་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་བྱུང་ཞེ་བདུན་དུ་འཇོག་གོ། འོན་ཀྱང་ལྟ་བ་ནི་མ་ངེས་པར་མི་སྡུད་དེ། ལྟ་བ་ས་མང་པོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རམ། རྫས་ཡོད་
2-135b
མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་དོ།

以下是文本的简体中文直译：
作用是引发以粗暴言辞诽谤他人的恶行，不住于触乐，以及增长非福德。覆是隐藏过失而保密。作用是作为悔恨和不住安乐觉知的基础。悭是对法财和物质财富执著，不愿给予他人。作用是不愿减少资具。诳是贪著利养恭敬等，无德而伪装为有德。作用是作为邪命的基础。慢将在下文说明，分类为：以无病、年轻、寿命、种姓、容貌、权势和多闻而慢。作用是作为生起一切漏的基础。害是希望众生痛苦
2-135a
。作用是损恼他人。这十种称为小烦恼地法，因为唯与根本烦恼无明相应，唯是修所断，唯与修所断意识相应，因此相应伴侣、所断类别和生起所依都较小故。
因此这五类包含三十八种心所，其中不确定的，如《嗢柁南释》和《稳慧疏》中说："寻、伺与悔，睡与忿爱等，慢及疑八种，说为不确定。"此处未提及此等共四十六种心所的原因是什么？虽未明说，但可从义理理解，因为明确说明确定的心所，自然能推知不确定者。
不确定的方式是：首先，在前四类中不确定，因为依次不一定生起于一切心、善心、烦恼心和不善心的眷属中故。也不是小烦恼地法，因为寻伺不具备成为小烦恼地法的三个条件，悔具备第一个条件，睡具备前两个条件，贪嗔具备后两个条件，慢和疑无中间条件，因此不具备成为小烦恼地法的三个条件故。
《王子疏》说："说这八种不确定，不适合听闻。为何不认为见也是不确定的？"表明见也应列为不确定，如此则有四十七种心所。然而，见不归入不确定，因为见已在多地中说明，或者因为非实有
2-135b
故，如是解释。


 །མངོན་པ་གོང་མར་སེམས་བྱུང་ང་གཅིག་གསུངས་ལ། འདིར་ཞེ་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གོང་མའི་ལྔ་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པས་རྫས་ཡོད་ཀྱི་གྲངས་སུ་མ་བསྡུས་ཏེ། དགེ་བའི་ནང་གི་གཏི་མུག་མེད་པ་དང་རྩ་ཉོན་ནང་གི་ལྟ་བ་དང་ཉེ་ཉོན་ནང་གི་ཤེས་བཞིན་མིན་པ་གསུམ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བརྟགས་ལ། ཉེ་ཉོན་གྱི་རྣམ་གཡེང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་ཤིང་། བརྗེད་ངས་ནི་དྲན་པ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། འདུན་སོགས་ཡུལ་ངེས་ལྔ་དང་བཅུ་གཅིག་དགེ་བའི་ནང་ནས་དད་པ་དང་ཤིན་སྦྱངས་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་བདུན་དང་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་རྩ་ཉོན་ལྔ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རྫས་ཡོད་དང་། དགེ་བའི་ནང་ནས་གཏི་མུག་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་། བག་ཡོད་དང་བཏང་སྙོམས་རྩ་བ་གསུམ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་ལྟ་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ལ་བཏགས་པ་དང་། ཉེ་ཉོན་གྱི་ནང་ནས་ཁྲོ་དང་འཁོན་འཛིན་ཕྲག་དོག་འཚིག་པ་དང་རྣམ་འཚེ་ལྔ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་། སེར་སྣ་དང་རྒྱགས་པ་དང་རྒོད་པ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། འཆབ་རྨུགས་མ་དད་བརྗེད་ངས་ལེ་ལོ་ལྔ་ནི་གཏི་མུག་དང་། ཤེས་བཞིན་མིན་པ་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། གཡོ་སྒྱུ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་དང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་བག་མེད་རྣམ་གཡེང་བཞི་ནི་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་ཀུན་ལ་ཅི་རིགས་པར་བཏགས་ལ། གཞན་འགྱུར་བཞི་ལས་འགྱོད་གཉིད་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་གཏི་མུག་དང་། དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ནི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་པའི་སེམས་བྱུང་དུ་ཅི་རིགས་པར་བཏགས་ལ། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པས་ཉི་
2-136a
ཤུ་རྩ་དགུ་བཏགས་ཡོད་དུ་འདོད་དོ། །
心所有心所
གཉིས་པ་སེམས་གང་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ་ལ། འདོད་སེམས་གང་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ། ཁམས་གོང་ན་གང་ཡོད་པའོ། །
贪心所有心所
དང་པོ་ལ། དགེ་སེམས་ཀྱི། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གང་ཡོད་པ། གཉིད་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་བའོ། །
善心所有心所
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་བའོ། །
共善心
དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་འཁོར་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། སྡེ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་དང་དེའི་ཁར་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་མ་ངེས་པའི་ཆགས་སྡང་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ནི་དགེ་སེམས་ཡིན་པས་མི་འབྱུང་ལ། འགྱོད་གཉིད་རེས་འགའ་འབྱུང་ཡང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་འོག་མ་རྣམས་ལའང་རིགས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །
不共善心
(གཉིས་པ་ནི།) ཡང་འདོད་པའི་དགེ་སེམས་འགའ་ཞིག་གི་འཁོར་དུ་ཉེར་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་དག་གིས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལས་ནི་སེམས་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །འགྱོད་ཚུལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །འགྱོད་པ་འདི་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ངེས་པར་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བས་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མེད་པར་ཁ་ཆེ་བ་དག་འདོད་ལ། ཉི་འོག་པ་ནི་དེ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། ངས་མ་ཞུ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་ཟོས་ཞེས་པའམ་རྩིག་པ་དེ་ལ་རི་མོ་མ་བྲིས་སོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

 །མངོན་པ་གོང་མར་སེམས་བྱུང་ང་གཅིག་གསུངས་ལ། འདིར་ཞེ་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གོང་མའི་ལྔ་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པས་རྫས་ཡོད་ཀྱི་གྲངས་སུ་མ་བསྡུས་ཏེ། དགེ་བའི་ནང་གི་གཏི་མུག་མེད་པ་དང་རྩ་ཉོན་ནང་གི་ལྟ་བ་དང་ཉེ་ཉོན་ནང་གི་ཤེས་བཞིན་མིན་པ་གསུམ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བརྟགས་ལ། ཉེ་ཉོན་གྱི་རྣམ་གཡེང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་ཤིང་། བརྗེད་ངས་ནི་དྲན་པ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། འདུན་སོགས་ཡུལ་ངེས་ལྔ་དང་བཅུ་གཅིག་དགེ་བའི་ནང་ནས་དད་པ་དང་ཤིན་སྦྱངས་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་བདུན་དང་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་རྩ་ཉོན་ལྔ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རྫས་ཡོད་དང་། དགེ་བའི་ནང་ནས་གཏི་མུག་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་། བག་ཡོད་དང་བཏང་སྙོམས་རྩ་བ་གསུམ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་ལྟ་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ལ་བཏགས་པ་དང་། ཉེ་ཉོན་གྱི་ནང་ནས་ཁྲོ་དང་འཁོན་འཛིན་ཕྲག་དོག་འཚིག་པ་དང་རྣམ་འཚེ་ལྔ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་། སེར་སྣ་དང་རྒྱགས་པ་དང་རྒོད་པ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། འཆབ་རྨུགས་མ་དད་བརྗེད་ངས་ལེ་ལོ་ལྔ་ནི་གཏི་མུག་དང་། ཤེས་བཞིན་མིན་པ་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། གཡོ་སྒྱུ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་དང་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་བག་མེད་རྣམ་གཡེང་བཞི་ནི་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་ཀུན་ལ་ཅི་རིགས་པར་བཏགས་ལ། གཞན་འགྱུར་བཞི་ལས་འགྱོད་གཉིད་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་གཏི་མུག་དང་། དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ནི་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་པའི་སེམས་བྱུང་དུ་ཅི་རིགས་པར་བཏགས་ལ། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པས་ཉི་
2-136a
ཤུ་རྩ་དགུ་བཏགས་ཡོད་དུ་འདོད་དོ། །
心所有心所
གཉིས་པ་སེམས་གང་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ་ལ། འདོད་སེམས་གང་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ། ཁམས་གོང་ན་གང་ཡོད་པའོ། །
贪心所有心所
དང་པོ་ལ། དགེ་སེམས་ཀྱི། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གང་ཡོད་པ། གཉིད་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་བའོ། །
善心所有心所
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་བའོ། །
共善心
དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་འཁོར་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། སྡེ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་དང་དེའི་ཁར་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་མ་ངེས་པའི་ཆགས་སྡང་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ནི་དགེ་སེམས་ཡིན་པས་མི་འབྱུང་ལ། འགྱོད་གཉིད་རེས་འགའ་འབྱུང་ཡང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་འོག་མ་རྣམས་ལའང་རིགས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །
不共善心
(གཉིས་པ་ནི།) ཡང་འདོད་པའི་དགེ་སེམས་འགའ་ཞིག་གི་འཁོར་དུ་ཉེར་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་དག་གིས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལས་ནི་སེམས་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །འགྱོད་ཚུལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །འགྱོད་པ་འདི་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ངེས་པར་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བས་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མེད་པར་ཁ་ཆེ་བ་དག་འདོད་ལ། ཉི་འོག་པ་ནི་དེ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། ངས་མ་ཞུ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་ཟོས་ཞེས་པའམ་རྩིག་པ་དེ་ལ་རི་མོ་མ་བྲིས་སོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
在《阿毗达磨俱舍论》中说有五十一种心所，而在此处归纳为四十六种，为何如此呢？俱舍论中的五种是假有，因此不计入实有的数量中。即：善心所中的无痴、根本烦恼中的见解和随烦恼中的不正知这三者是从慧的部分假立的；随烦恼中的掉举是从定的部分假立的；忘念是从念的部分假立的缘故。其他部派认为在五十一种心所中，遍行五（受等）、别境五（欲等），加上善心所中的信、轻安、惭、愧、无贪、无嗔、精进这七种，以及除了见解外的根本烦恼五种，共二十二种是实有。而善心所中的无痴属于慧，正念和舍属于三根本，精进和不害属于无嗔，见解等属于慧的假立；随烦恼中的忿、恨、嫉、恼害、害这五种属于嗔；悭吝、骄慢、掉举这三种属于贪；覆、昏沉、不信、忘念、懈怠这五种属于痴；不正知属于见解；谄诳属于贪和痴；无惭、无愧、放逸、散乱这四种根据情况分别属于烦恼和随烦恼；变行四中，有烦恼的悔和睡属于痴，善和无记的则分别属于善和无记的心所；寻伺二种是思和慧的部分，因此二十九种被认为是假有。
心所有心所
第二，关于哪种心所属于哪种心的眷属。包括欲界心的眷属有哪些心所，以及上界中有哪些心所。
贪心所有心所
首先，善心、不善心、无记心的眷属有哪些，以及睡眠的解释。
善心所有心所
首先，分为共同和特殊。
共善心
第一，欲界善心的眷属有二十二种心所，即前两组心所加上寻伺两种。后三组和不定的贪、嗔、慢、疑等因为是善心所以不会出现，悔和睡虽然有时出现但不确定。以下类推。
不共善心
其次，有些欲界善心的眷属有二十三种，即在某些情况下加上悔，因为对未做善事或已做恶事而后悔，以致妨碍心的稳定。与此相反的悔则是不善的。关于这种悔，迦湿弥罗国的论师认为它必定与不悦相应而生，因此没有无记性的悔；而日出国（印度）的论师则认为有无记性的悔，如"我为何没询问就吃饭"或"我为何没在那墙上画画"之类的想法。


 །འོ་ན་དགེ་མི་དགེ་མ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་འགྱོད་པ་མིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ངན་བྱས་སུ་སྣང་བ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་བློ་དེའི་ཡུལ་ན་ངན་བྱས་སུ་སྣང་སྟེ།
2-136b
གཞན་ཞིག་ལ་ཕྲིན་བཅོལ་བ་མ་བྱས་ན་བདག་གིས་ནི་མ་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་འགྱོད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
不善心所有心所
གཉིས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གང་ཡོད་པ་ནི། མི་དགེ་བ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལའང་སེམས་བྱུང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ་སྡེ་ཚན་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བཏགས་ཀྱི་རྫས་གཞན་དུ་མེད་དོ། །མ་ངེས་པའི་ཉོན་མོངས་ཆགས་སྡང་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བའི་འགྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་བྱུང་ལ་ནི་སེམས་བྱུང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ། སྔར་གྱི་ཉི་ཤུ་དང་འདོད་ཆགས་སོགས་རང་རང་རེ་རེ་བ་བསྣན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་སོགས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། རྩ་ཉོན་གཞན་དང་དེ་དག་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པར་བགྲངས་ཟིན་ཏོ། །
无记心所有
གསུམ་པ་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ་ལ། སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འཁོར་དུ་གང་ཡོད་པའོ། །
有覆无记所有
དང་པོ་ནི། བསྒྲིབས་ལ་བཅོ་བརྒྱད། འཇིག་མཐར་གྱི་ལྟ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ལ་ནི་སེམས་བྱུང་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། སྡེ་ཚན་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་དང་མ་ངེས་པའི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
无覆无记所有
གཉིས་པ་ནི། ལུང་མ་བསྟན། །གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ལས་གཞན་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་སེམས་བྱུང་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་འདོད་དེ། ས་མང་པོ་པའི་ཁར་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་བསྣན་པའི་ཕྱིར།
能觉眠
བཞི་པ་ནི། གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་ཕྱིར། །གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བསྣན་ནོ། །གཉིད་ནི་དགེ་
2-137a
མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་གཉིད་བསྣན་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་དེ་ཀུན་ལ་མི་འགལ་བར་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྦྱར་ན་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གཉིད་དང་བཅས་པའི་དགེ་སེམས་ལ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉི་ཤུ་གསུམ། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན། །གཉིད་བཅས་མི་དགེ་མ་འདྲེས་དང་། ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་ཉི་ཤུ་གཅིག །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས། །སྒྲིབ་ལ་བཅུ་དགུ་ལུང་མ་བསྟན། །གཞན་ལ་བཅུ་གསུམ་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །གཉིད་ནི་རྒྱུ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ངལ་བ་དང་ལུས་ལྕི་བ་དང་མུན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཁ་ཟས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་འཛིན་མི་ནུས་པར་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་སྡུད་པའོ། །ལས་ནི་བྱ་བ་ཤོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །
各界所有心所
གཉིས་པ་ཁམས་གོང་མ་ན་སེམས་བྱུང་གང་ཡོད་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་དང་། གཉིས་པ་ཡན་ལ་གང་ཡོད་པའོ།

以下是简体中文直译：
那么，对于未做善或未做恶而生起的后悔，是否不能称为"悔"，因为它不是缘于"似乎做了恶"的对象呢？这种说法不成立，因为未做的事情在该心识中恰恰显现为"做了恶"，例如，当没有委托他人做某事时，会想"我做得不好"而后悔，这种情况是存在的。
不善心所有心所
第二，关于不善心的眷属有哪些。不善心有纯粹的和与见相应的，这两种情况都有二十种心所生起。若与四种烦恼、忿等和悔相应，则有二十一种心所。在纯粹的无明和后三种见解相应的不善心中，有二十种心所，因为与第一、第三、第四组心所以及寻伺两种相应。无明本身是烦恼地，而见是假立于慧上，并非另外独立的实体。若与不定的烦恼（贪、嗔、慢、疑四种）、忿等小烦恼地法和不善的悔相应的心所，则有二十一种心所，即在前述二十种上各自加上贪等一种。贪等四种和忿等仅与无明相应，而不与其他根本烦恼相应，它们彼此之间也不相应。无明已经计入烦恼地法中。
无记心所有
第三，关于无记心的眷属有哪些心所，分为有覆无记和无覆无记的眷属。
有覆无记所有
第一，有覆[无记]有十八种。与断见和常见两种见解相应的有覆无记心有十八种心所，因为包括第一组、第三组和不定的寻伺两种。
无覆无记所有
第二，其他的无记[心]有十二种[心所]。除有覆无记外的其他无覆无记心有十二种心所，即多地法加上寻伺两种。
能觉眠
第四，睡眠因为与一切[心]不相违，所以在原有[心所]上再加上[睡眠]。睡眠可以加到任何善、不善或无记的心上，因为它与所有这些心都不相违。按照这个规则，[心所的数量]应当如下：有睡眠的善心，因为有寻和伺，有二十三种心所；在某些情况下还要加上悔。有睡眠的纯粹不善心和与见相应的[不善心]有二十一种[心所]；与四种烦恼、忿等和悔相应的有二十二种。有覆[无记心]有十九种，其他无记心有十三种。睡眠的原因是体力不足、疲劳、身体沉重、观想黑暗相，以及依赖食物等使身体无法支撑，不由自主地收摄心识。其作用是成为丧失行为能力的基础。
各界所有心所
第二，关于上界中有哪些心所，分为初禅有哪些和第二禅以上有哪些。


 །
初禅所有心所
དང་པོ་ལ། དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གཉིས་ན་གང་ཡོད་པ་ལས།
仅正行所有心所
དང་པོ་ནི། དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །འདོད་པའི་མཚུངས་ལྡན་བཤད་པ་དེ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ཆོས་ཅན། འགྱོད་གཉིད་དང་། མི་དགེ་སེམས་བྱུང་མ་ངེས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་གཉིས་དང་གཡོ་སྒྱུ་རྒྱགས་པ་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་བདུན་པོ་རྣམས་མེད་དེ། འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པས་དེར་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པས་གྲོགས་ཡིད་མི་བདེ་མེད་ལ། གཉིད་མི་དགེ་བ་ནི་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་གཉིད་ཀྱང་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཀྱང་གཟུགས་ཁམས་
2-137b
པ་དག་སེམས་བསྡུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། གཞན་མི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་སྡེ་ཚན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་ལྔ་པ་ལས་གཡོ་སྒྱུ་རྒྱགས་གསུམ་མ་ངེས་པ་བརྒྱད་ལས། རྟོག་དཔྱོད་འདོད་ཆགས་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དང་པོ་དེར་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དགེ་སེམས་ལ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །སྒྲིབ་པའི་སེམས་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་། །ཉོན་མོངས་གསུམ་དང་གཡོ་གསུམ་ལ། །མཚུངས་ལྡན་བཅུ་དགུ་ལུང་མ་བསྟན། །གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་སྦྱར་རོ། །
殊胜正行所有心所
གཉིས་པ་ནི། རྟོག་པའང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ན་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་བ་རྣམས་མེད་པར་མ་ཟད་རྟོག་པའང་མེད་དེ། དེར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེས་བསྡུས་ཀྱི་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་ཅན་ན་དཔྱོད་པ་མ་གཏོགས་པས་དགེ་སེམས་སོགས་ལ་ཉེར་གཅིག་དང་བཅུ་བདུན་དང་བཅུ་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །
二禅所有心所
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ན་གང་ཡོད་པ་ནི། དེ་ཡི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་ཡང་། །དང་པོའི་ཁྱད་ཅན་དེ་ཡི་གོང་བསམ་གཏན་གཉིས་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ནི་དཔྱོད་པ་མེད་དེ། དེའི་ས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་གི་སྒྲས་གཡོ་སྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། གསུང་རབ་ལས་གང་ན་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་བདུད་དང་ཚངས་པའི་གཙོ་འཁོར་ཏེ། གཙོ་འཁོར་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ན་གཡོ་སྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་གཙོ་འཁོར་འབྲེལ་པ་མེད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
2-138a
དེས་ན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དགེ་སེམས་ལ་ཉི་ཤུ་མ་འདྲེས་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ལྟ་དང་ལྡན་པ་ལ་བཅུ་དྲུག །ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་མཚུངས་ལྡན་ལ་བཅུ་བདུན། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ལ་བཅུའོ། །
同分差别
གསུམ་པ་འདྲ་མཚུངས་ཀྱི་ཁྱད་འབྱེད་ལ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། དགའ་གུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །
无惭与无愧差别
དང་པོ་ནི། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་ལ་འཇོག་སྟེ། གང་ལ་མི་གུས་ཞེ་ན། རང་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་བླ་མ་སོགས་ལ་ལུས་ངག་གིས་བཀུར་སྟི་མི་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་འཇིགས་པའམ་བག་ཚ་བས་དབང་བསྒྱུར་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་འཇིགས་པར་མི་བལྟ་བ་སྟེ་གང་ལ་མི་འཇིགས་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་སོགས་དམ་པས་སྨད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བརྗོད་མི་རུང་བ་གང་ལ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་མི་བལྟ་བར་མི་དགེ་བ་ལ་འཛེམ་ཞིང་བག་འཁུམས་མེད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
初禅所有心所
首先，关于仅正行和殊胜正行中有哪些心所。
仅正行所有心所
第一，在初禅中没有悔、睡和不善[心所]。从前述欲界相应[心所]中，初禅处没有悔、睡和不善心所。不定的忿和不善的无惭、无愧二者以及谄、诳、憍三者以外的七种小烦恼地法也不存在。这是因为悔与忧相应，而初禅中由于相续被止息滋润，没有忧的伴随；睡眠中的不善已经从欲界离贪而消除，而善和无记的睡眠虽然具有收摄心的特征，但色界众在收心时只会成为定，其他不善[心所]因为是不善性而在初禅中不存在。因此，初禅中有第一、第二、第三、第五组中除了谄、诳、憍三者外的心所，以及八种不定心所中的寻、伺、贪、慢、疑。初禅中善心、有覆无记和无覆无记[心所]应当这样配合：初禅的善心，因为有寻和伺，有二十二种心所。有覆心的纯粹[无明]和与见相应的有十八种[心所]。与三种烦恼和三种谄等相应的有十九种，其他无记有十二种。
殊胜正行所有心所
第二，殊胜初禅正行中寻也不存在。在初禅殊胜正行中，不仅没有悔、睡、不善[心所]，连寻也不存在，因为已被断除，故该地所摄的[心]中没有寻。在殊胜[初禅]中除了伺外，善心等相应的[心所]分别应配为二十一、十七和十一。
二禅所有心所
第二，关于第二禅以上有哪些[心所]。在初禅殊胜[正行]之上[的二禅]，伺也不存在。从第二禅到有顶处没有伺，因为已超越那一地。"也"字表示谄诳也不存在，因为经典中说："凡是与刹帝利、婆罗门、居士、沙门、四大天王、三十三天、魔和梵天主眷等八主眷相关联的地方才有谄诳；第二禅以上没有主眷关系。"
因此，第二禅以上的善心有二十种[心所]，纯粹有覆无记和与见相应的有十六种，与贪等烦恼和随烦恼相应的有十七种，无覆无记有十种。
同分差别
第三，辨别相似[心所]之间的差异，包括无惭与无愧的差别，喜与敬的差别，寻与伺的差别，慢与憍的差别。
无惭与无愧差别
第一，无惭是不敬，无愧是不顾过患。无惭是建立在不恭敬上的，对谁不恭敬呢？对自己和他人的功德与有功德者（如上师等）不以身语表示尊敬，心中也不被畏惧或惭愧所制约的心所。无愧是不畏惧过患，对什么不畏惧呢？对杀生等圣者所呵责的过失，对不应说的[恶行]，不将其视为导致不想要的结果，对不善没有谨慎和收敛的心所。


 །དེ་ཡང་མི་འཇིགས་པར་བལྟ་ན་ཤེས་རབ་དང་འཇིགས་པར་མི་བལྟ་ན་མ་རིག་པར་འགྱུར་བས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་འདོད་ལ། སྡེ་པ་གཞན་ནི་བདག་གཞན་ལ་བལྟོས་ནས་སྡིག་པ་ལ་མི་འཛེམ་པར་འཇུག་པ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །
喜与敬差别
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། ཁམས་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
喜敬差别正分
དང་པོ་ནི། དགའ་དང་གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས། །དགའ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་དད་པ་ཡིན་ལ། གུས་པ་ཉིད་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་བཀུར་བའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ། །དད་པ་དང་གུས་པ་འདི་ལའང་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཆར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མུ་
2-138b
བཞིར་བཞག་སྟེ། དད་ཀྱང་དགའ་བ་མིན་པ་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་སྲེད་བཅས་ཀྱི་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། གསུམ་པ་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཞི་པ་ཚོར་སོགས་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་རང་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་སློབ་མ་ལ་དགའ་བ་ལྟ་བུའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་རང་གི་བླ་མ་མིན་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བླ་མ་ལ་གུས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་རང་གི་བླ་མ་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་འབྲེལ་དང་ཡོན་ཏན་གང་དང་ཡང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་དགའ་གུས་མེད་པའོ། །སློབ་དཔོན་ནི་དད་པ་དང་གུས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་བཀུར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དགའ་བ་དང་འཛེམ་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་དགའ་བ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། དད་པ་དང་གུས་པ་ཉིད་ནི་དགའ་བ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་མིན་པར་བཞེད་དོ། །
所有喜敬差别界
གཉིས་པ་ནི། དེ་གཉིས་འདོད་དང་གཟུགས་དག་ན། །དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་སྤྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ཀྱང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་གུས་དེ་གཉིས་འདོད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་མེད་དེ། དགའ་གུས་ཀྱི་རྟེན་སློབ་དཔོན་མེད། དགའ་བའི་རྟེན་སློབ་སོགས་མེད། དགའ་གུས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལུས་ངག་གི་ལས་དག་པ་དང་འདྲིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
寻思差别
གསུམ་པ་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད། །རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་ནི་ཐ་དད་དེ། དོན་གྱི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་བྱུང་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་གཉིས་ཀྱི་ལས་ནི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་དང་རེག་པར་མི་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །འོ་ན་སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཅར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། འབྱུང་རུང་སྟེ། རྟོག་པས་ཧ་ཅང་སེམས་ཞིབ་པར་ཡང་མི་བྱེད་དཔྱོད་པས་ཧ་ཅང་སེམས་རྩིང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པར་གཅིག་ཅར་
2-139a
འཇུག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆུ་གྲང་མོར་བཅུག་པའི་མར་ལ་ཉི་མ་ཕོག་པ་གཅིག་ཅར་གྲང་དྲོ་གཉིས་ཀ་བཏུབ་པ་བཞིན། དེ་ལྟར་མིན་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་གཅིག་ཡོད་པའི་ཚེ་གཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟར་ན་རྟོག་དཔྱོད་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བལྟོས་ས་ལ་བལྟོས་པའི་རྩིང་ཞིབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་གཅིག་ལ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་ཡུལ་གཅིག་ལ་བལྟོས་ནས་རྩིང་ཞིབ་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། ཡིད་ཤེས་འཁོར་དུ་འབྱུང་བ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་འཚོལ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་འཚོལ་བ་ནི་དཔྱོད་པར་གྲུབ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཚིག་ཏུ་སྨྲའི། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དོན་དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔར་བཤད་པ་ཡང་རྒྱུན་ལ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ།

以下是简体中文直译：
若能不畏惧地看待[过患]即为智慧，若不视为畏惧之事则成为无明，因此这两者的原因是随烦恼，这是说一切有部的观点。其他部派则认为，无惭和无愧是指依据自他而对恶行毫无忌惮地趋入。与此相反的则是惭和愧。
喜与敬差别
第二部分包括：正论及它们存在于以下是简体中文直译：
此外，如果了知过患则是智慧，如果不视为过患则成为无明，因此这两者的原因是随烦恼，这是有部的观点。其他部派则认为，就自己和他人而言，不回避罪恶而趣入的是无惭和无愧。与这些相反的是惭和愧。
喜与敬差别
第二部分包括：本体差别和在哪些界中存在。
喜敬差别正分
第一，喜是信，敬即是惭。喜是对功德和有功德者的信心，敬即是对功德和有功德者恭敬的惭。关于信和敬，就法和人两者而言，可以建立四种情况：有信但不喜，如缘苦集[谛]；与此相反的是带有贪欲的喜，属于烦恼性；第三种是如缘灭道[谛]的信；第四种则如[缘]受等。
就人而言的第一种情况，如对自己的儿子、妻子和弟子的喜爱。第二种情况，如对不是自己的上师但具有功德的上师的恭敬。第三种情况，如对自己的上师既喜爱又恭敬。第四种情况，是对既没有关联也没有功德的凡夫既不喜爱也不恭敬。
论师认为，信和敬分别是对功德的确信和尊重，而以这两者为先导的喜和谨慎，则分别是喜和惭，[但]信和敬本身并非喜和惭。
所有喜敬差别界
第二，这两者在欲界和色界中存在。信和惭总体上属于三界，但缘于人和法的喜敬二者只存在于欲界和色界，不存在于无色界，因为无色界中没有作为敬重对象的上师，没有作为喜爱对象的弟子等，也没有喜敬的行为表现——清净的身语业和熟习[的关系]。
寻思差别
第三，寻与伺是粗与细。寻和伺是不同的，因为它们是进入对象的本质方面和特征方面的粗略和细致的心所。这两者的作用是作为安住于触乐和不安住于触乐的基础。
那么，在一个心[刹那]中这两者如何能同时生起呢？可以同时生起，因为寻不会使心过于细微，伺不会使心过于粗糙，[所以]可以同时进行。譬如放入冷水中的酥油被阳光照射，同时既冷又热。如果不是这样，初禅就不会成为五支[禅]，因为寻伺二者其一存在时另一就不存在。
其他部派认为，若是这样，寻伺将存在直至有顶，因为相对粗细是存在的。因此，一个心[刹那]中不可能同时有寻和伺，因为如果有，就会在同一个对象上产生相互矛盾的粗细相。那么实际情况如何呢？作为意识的眷属，搜寻对象本质的是寻，搜寻特征的是伺。这二者的作用是引发语言，如经中说："经寻伺后才会说话，没有经过寻伺则不会[说话]。"因此，初禅被解释为有五支，这是就相续而言，就刹那而言则不是如此。


 །སློབ་དཔོན་ནི་སེམས་ཙམ་པ་དང་མཐུན་ཏེ་འདི་ལྟར་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཀུན་ཏུ་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་སོ་སོར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པར་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འདི་དག་ལས་གང་ནི་སྲ་སྙམ་པ་དང་འདི་ནི་སྲའོ་སྙམ་དུ་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་འཆད་དོ། །མདོར་ན་རྟོག་དཔྱོད་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་བཞག་པ་ནི། འདོད་པར་སྒོ་ལྔ་ཀའི་རྣམ་ཤེས་དང་། དང་པོར་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པས། སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པས་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲུག་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་བས་མཚན་མར་ཆེར་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་ལ། དེ་ཡན་དུ་དྲུག་པའི་ཡིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་ཁ་ཕྱིར་
2-139b
་བལྟ་བའི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་རྣམ་གཡེང་གི་འཇུག་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ནའང་མཉམ་གཞག་གིས་དུས་མིན་པར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་པ་ཞིག་གསུམ་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་སྒོམ་པའི་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པའང་ཡོད་ཅིང་། བདག་གིར་སྐྱེའོ་ཞེས་སོགས་རྟོག་དཔྱོད་ཡོད་ཀྱང་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་ནི་མེད་ལ། འདོད་པར་ཡང་མན་ངག་གིས་འདོད་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་ཁ་ནང་ཁོ་ནར་ཕྱོགས་པ་ལའང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཁོ་བོའི་རྗེ་བཙུན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་གསང་བའི་མན་ངག་ལས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པའི་སར་བཞག་སྟེ། དེར་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་སོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། གཞན་དུ་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཉིས་པ་ཡན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་འཕགས་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའང་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་ཆེད་དུ་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོས་ལེགས་པར་རྟོགས་ཏེ་མཁས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །
我慢与骄慢差别
བཞི་པ་ནི། ང་རྒྱལ་ཁེངས་པ་རྒྱགས་པ་ནི། །རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ། །ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པ་ནི་ཐ་དད་དེ། ང་རྒྱལ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྱད་པར་བརྟགས་ནས་བདག་ནི་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་སོགས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཁེངས་པར་བྱེད་ཅིང་མཐོང་སྤངས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱགས་པ་ནི་རང་གི་རིགས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཆགས་པའི་
2-140a
སེམས་མི་འཕྲེལ་ཞིང་འཆུམས་པའི་ངང་ལ་གཏུགས་ཤིང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ལ་དབྱེ་ན་བདུན་དུ་ཡོད་ཅིང་། ལས་ནི་བླ་མ་སོགས་རྣམས་ལ་མི་གུས་པ་དང་ཡང་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་རིགས་སོགས་ལ་ཆགས་ནས་སེམས་དགེ་བ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ནི་གཏུགས་པའི་དོན་དུ་འཆད་ལ། སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི། རང་གི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །བྱེ་སྨྲ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ། ཡིད་དགའ་བ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནས་མེད་ལ་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རིགས་དང་གཟུགས་དང་ཐོས་པ་ལང་ཚོ་དང་། །དབང་ཐང་ཆེ་བས་རྒྱགས་པ་དགྲ་བཞིན་གཟིགས། །ཞེས་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དོ། །
说名相类别
བཞི་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། སེམས་བྱུང་གི་འདྲ་མཚུངས་སོ།

以下是简体中文直译：
论师与唯识宗观点一致，认为依靠思和慧，进行意识言论的全面寻求和个别确定分别是寻和伺。例如，思考"在这些瓶子中哪一个是硬的"和确定"这个是硬的"，这是论师僧伽跋陀罗的解释。
总之，寻伺被安立在欲界和初禅中，是因为欲界中有五门识，初禅有眼识和耳识，所以对五门识所知的对象，由第六意识进行面向外境的寻伺，对相进行粗大的寻察。在此之上，第六意识唯一安住于等持时，没有面向外境的寻伺散乱活动，就此而言，第二禅以上在非等持时——即后得位——一位二禅者修习往生三禅的近分定时也有寻伺，以及有"我将转生"等寻伺，但没有对五门识对象的寻伺。欲界中也可能依靠教授使欲界心专一向内，此时也不可能有寻伺活动。
在这方面，我尊贵的大上师桑杰念巴成就者的秘密教授中说：第二禅以上被认为超越了寻伺地，因为那里五门识不再活动。这种说法是就外道等获得禅定和无色定而言，并非在其他情况下普遍成立。就声闻而言，二禅以上的不还圣者在等持中会对四谛进行随寻思和观察；特别是大乘圣者为了获得一切智，必须以三智所摄的深慧对一切法进行善巧了解和精通，借此趋近和无。
我慢与骄慢差别
第四，我慢是自高自大，骄是由贪着自身法而使心完全耗竭。我慢和骄是不同的，因为我慢是在考虑与他人的某些差别后，自认为具有种姓、功德等而使心自高，并且确定是见所断的；骄是对自己的种姓、身形等法的贪爱，使心不振奋而萎靡，最终耗竭枯竭。
我慢可分为七种，其作用是对上师等不恭敬，以及作为再次出生痛苦的基础。关于骄，论师阿僧伽解释说："耗竭"是指贪着于自己的种姓等，使心从善行中退却。有些论师则认为骄是因贪着自己的种姓等而产生的心喜悦。
说一切有部不接受这种观点，因为喜悦在第三禅以上不存在，而骄被说为遍三界。骄的分类如经中所说："观见像敌人一样的因种姓、身形、多闻、年轻和权势而生的骄。"这样分为五种。
说名相类别
第四，宣说同义词，包括心的同义词和心所的类别。
;


 །
心类别
དང་པོ་ནི། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག ། མདོ་ལས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པས་སེམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་ན་ཡིད་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་ཤེས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱེ་སྨྲ་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་དགེ་མི་དགེའི་བག་ཆགས་བསགས་པས་ན་སེམས་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཡིད་དང་། རྟེན་པར་གྱུར་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ནི་སེམས་དང་འདས་པ་ནི་ཡིད་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོར་བསྟན་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ནི་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཀུན་གཞི་ཉོན་ཡིད་འཇུག་ཤེས་གསུམ་
2-140b
ལ་འཆད་དོ། །
心所同分
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་རྣམ་པ་ལྔ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཚུངས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པས་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འཛིན་སྟངས་དང་བཅས་པ་དང་། འང་ཞེས་པས་དུས་དང་རྫས་དང་བཅས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། བདེ་ཆེན་འཆར་བའི་གླུ་དབྱངས་སྙན་པོ་ནི། །གྲུབ་པའི་རིག་འཛིན་བུ་མོས་བླངས་པ་དེ། །དཔལ་ལྡན་དབྱངས་ཅན་མགྲིན་པར་ཐོས་པའི་མཐུས། །རང་བློར་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི། །ངང་གིས་སྐྱེས་ཚེ་འཇིགས་མེད་གད་མོ་ཡང་། །ཤེས་བྱའི་ཁོངས་འདིར་ཅི་ཡང་བསྒྲགས་པ་སྙམ། །བདེར་གཤེགས་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་དབང་པོ་ནི། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩིར་ཞུ་བ་འཐུངས་པ་ལས། །ཤེས་བྱའི་སྟེང་གི་རབ་རིབ་ཀུན་བྲལ་ཏེ། །ཡང་དག་དོན་མཐོང་མིག་གང་འདིར་ཡ་མཚན། །ཅེས་སོ། །
广说不相应行
གཉིས་པ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ། བསྟན། བཤད། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། མི་ལྡན་པ་ཡི་འདུ་བྱེད་རྣམས། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་པ་དང་། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བཅུ་བཞི་སྟེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་དང་སྐལ་མཉམ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དག་གཉིས་དང་སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ལ་སོགས་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། ཡང་གི་སྒྲས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ཀྱང་སྡུད་དོ། །འདི་དག་ལ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།སེམས་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། ཐོབ་མ་ཐོབ། སྐལ་མཉམ། འདུ་ཤེས་མེད་པ། སྙོམས་འཇུག །སྲོག །མཚན་ཉིད། མིང་སོགས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
说得与非
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་།
2-141a
དེ་གང་གི་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སོ། །
决定体性
དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། གསར་དུ་རྙེད་པ་དང་རྒྱུན་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། གསར་རྙེད་ལ་སྔར་མ་ཐོབ་ལས་རྙེད་པ་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལྟ་བུ་དང་སྔར་ཐོབ་ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པ་བསམ་གཟུགས་ལྟ་བུ་གསར་རྙེད་གཉིས་དང་། དེ་ཐོབ་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ལྡན་པ་གཉིས་དང་། སོ་སྐྱེ་ལ་སྲིད་རྩེ་ཉོན་མོངས་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
是得与非
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་དང་། དམིགས་བསལ་ལོ། །
共
དང་པོ་ནི། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

 །
心类别
དང་པོ་ནི། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག ། མདོ་ལས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པས་སེམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་ན་ཡིད་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་ཤེས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱེ་སྨྲ་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་དགེ་མི་དགེའི་བག་ཆགས་བསགས་པས་ན་སེམས་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཡིད་དང་། རྟེན་པར་གྱུར་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ནི་སེམས་དང་འདས་པ་ནི་ཡིད་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོར་བསྟན་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ནི་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཀུན་གཞི་ཉོན་ཡིད་འཇུག་ཤེས་གསུམ་
2-140b
ལ་འཆད་དོ། །
心所同分
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་རྣམ་པ་ལྔ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་མཚུངས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པས་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འཛིན་སྟངས་དང་བཅས་པ་དང་། འང་ཞེས་པས་དུས་དང་རྫས་དང་བཅས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། བདེ་ཆེན་འཆར་བའི་གླུ་དབྱངས་སྙན་པོ་ནི། །གྲུབ་པའི་རིག་འཛིན་བུ་མོས་བླངས་པ་དེ། །དཔལ་ལྡན་དབྱངས་ཅན་མགྲིན་པར་ཐོས་པའི་མཐུས། །རང་བློར་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི། །ངང་གིས་སྐྱེས་ཚེ་འཇིགས་མེད་གད་མོ་ཡང་། །ཤེས་བྱའི་ཁོངས་འདིར་ཅི་ཡང་བསྒྲགས་པ་སྙམ། །བདེར་གཤེགས་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་དབང་པོ་ནི། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩིར་ཞུ་བ་འཐུངས་པ་ལས། །ཤེས་བྱའི་སྟེང་གི་རབ་རིབ་ཀུན་བྲལ་ཏེ། །ཡང་དག་དོན་མཐོང་མིག་གང་འདིར་ཡ་མཚན། །ཅེས་སོ། །
广说不相应行
གཉིས་པ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ། བསྟན། བཤད། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། མི་ལྡན་པ་ཡི་འདུ་བྱེད་རྣམས། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་པ་དང་། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བཅུ་བཞི་སྟེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་དང་སྐལ་མཉམ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དག་གཉིས་དང་སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་ལ་སོགས་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། ཡང་གི་སྒྲས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ཀྱང་སྡུད་དོ། །འདི་དག་ལ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།སེམས་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། ཐོབ་མ་ཐོབ། སྐལ་མཉམ། འདུ་ཤེས་མེད་པ། སྙོམས་འཇུག །སྲོག །མཚན་ཉིད། མིང་སོགས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
说得与非
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་།
2-141a
དེ་གང་གི་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སོ། །
决定体性
དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། གསར་དུ་རྙེད་པ་དང་རྒྱུན་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། གསར་རྙེད་ལ་སྔར་མ་ཐོབ་ལས་རྙེད་པ་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལྟ་བུ་དང་སྔར་ཐོབ་ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པ་བསམ་གཟུགས་ལྟ་བུ་གསར་རྙེད་གཉིས་དང་། དེ་ཐོབ་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ལྡན་པ་གཉིས་དང་། སོ་སྐྱེ་ལ་སྲིད་རྩེ་ཉོན་མོངས་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
是得与非
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་དང་། དམིགས་བསལ་ལོ། །
共
དང་པོ་ནི། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
心类别
第一，心和意和识是一义。经中说，心和意和识是一义异名，因为区分善不善等为心，因认知色等为意，因分别所缘为识，如是毗婆沙师所主张。经部师认为，积累善不善习气故名心，成为所依故为意，成为能依故为识；如是，未来是心，过去是意，现在是识；又，如界处蕴所示，说七心界、意处和识蕴。瑜伽行派则解释心、意、识三者为阿赖耶识、染污意和转识三者。
心所同分
第二，心与心所，与依与所缘与行相，相应亦有五种。心与心所法以五种相应而相应：依靠六根故有依，缘取色等六境故有所缘，执取青等行相故有行相，"亦"字表示在时间和实质上也相应。
所言：大乐升起的悦耳歌声，成就的持明少女所唱，以具德辩才天喉间闻之力，自心如所知之智慧，自然生起时无畏笑声，似乎此知识范围内宣说一切。善逝噶玛事业自在，饮用融化的正法甘露，远离知识上的一切迷惑，见到真实义的眼，于此稀有。
广说不相应行
第二不相应行有：宣说、解释及以其他法的特点宣说而总结。
第一，不相应之行：得与非得、同分，无想[有情]、入定，寿与诸相，名身等等。不相应行有十四种：得与非得、同分、无想有情、无想定与灭尽定二者、寿与诸相、名身，"等"字包括句身和文身，"亦"字还包括僧团分裂和不失法。这些称为不相应行，因为是与心心所不相应的行蕴。
第二详细解释有：得非得、同分、无想、定、寿、相、名等的详细解释。
说得与非
第一有：认定体性、它属于什么、特殊法。
决定体性
第一，得是获得和具有。得有：新得和相续具有两种，新获得中又有先前未得而获得（如无漏第一刹那）和先前已得而失后又获得（如静虑色界定）两种新获得，及得到后第二刹那等所存在的具有两种，还有凡夫中有顶烦恼本具，故有[这些种类]。
是得与非
第二有：一般和特殊。
共
第一，得与非得属于自相续诸法。


 །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། གཞན་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་ནོར་བུའི་རྒྱན་སོགས་ཀྱི་མིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ཆོས་ནི་གཞན་གྱིས་ཐོབ་ན་སྐྱེ་འཕགས་སོགས་འཆོལ་བར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་དང་། རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོབ་པ་ནི་གང་ཟག་གིས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་སོགས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ནག་པོ་དང་སྐྱ་བོར་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
不共
གཉིས་པ་ནི། འགོག་གཉིས་ཀྱི། །རྒྱུན་དུ་མ་གཏོགས་ཀྱང་བརྟགས་འགོག་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དུ་ཐོབ་པར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པར། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་དང་སུ་ཞིག་ལྡན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་འབྱུང་བས། བརྟགས་མིན་གྱི་སྐྱེ་འཕགས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྡན་ལ། བརྟགས་འགོག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་མ་གཏོགས་པའི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་འོག་སའི་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་གི་ལའང་
2-141b
ལྡན་པའི་ཕྱིར། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་པ་ལ་དེ་མི་ལྡན་ཏེ། འགགས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས། །ཞེས་པས་སྤང་བྱ་སྤོང་བཞིན་པ་དང་། དེའི་བརྟགས་འགོག་གི་ཐོབ་པའང་འདྲེན་བཞིན་པ་ཡིན་གྱི། སྤངས་པ་དང་ཐོབ་ཟིན་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་འགའ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་རྙེད་ལྡན་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ཐོབ་པའང་མེད་དོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲའི་གྲུབ་མཐའོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་གཉིས་ལའང་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཐལ་ཅེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། འགོག་པ་གཉིས་ལ་ཐོབ་པ་འོང་བ་ནི་དགག་བྱ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་གཉེན་པོ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བྱེད་གང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་མ་དམིགས་པས་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་མཚན་ག་ལ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ་ན། བྱེ་སྨྲས་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་དེ། ལུང་དང་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་བསྐྱེད་ཅིང་སོ་སོར་ཐོབ་ལ་ཀུན་ཏུ་ལྡན་པས་ན་ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པའི་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ལ། རིགས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ཐོབ་པའི་རྫས་སུ་ཐལ། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་
2-142a
ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་མདོ་དེར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་རིན་ཆེན་བདུན་དབང་བ་དེ་ལ་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་ལ་དབང་ཞིང་དགའ་མགུར་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ།

得与非得
得与非得是有法，是就属于自相续的有为法而言，不是指属于他相续或不属于有情相续的花环和宝饰等，因为若由他人获得他人之法，则会导致凡圣等混乱的行为，且不属于相续的是没有得的，因为得是由补特伽罗所得故。头发等是属于有情相续的，因为见到随着有色根的利害而变黑或变白故。
不共
第二，虽非相续所摄的择灭与非择灭二者，二灭的获得是特殊指明为由补特伽罗相续所获得的。如《阿毗达磨》中说："谁具有无漏法？"答道："一切有情。"因此，非择灭是一切凡圣都具有的，而择灭则具于除了安住于具有一切束缚的无漏第一刹那者之外的一切圣者，以及上地近分[定]已断下地某种[烦恼]的某些凡夫。具有一切束缚而安住于无漏第一刹那的无间道者不具有择灭，因为如云："由能灭之道，彻底断其障。"故正在断所断，并且正在引发择灭的得，而非已断已得故。任何补特伽罗都不具有虚空，因为虚空无有得故。凡无得者亦无非得，此为毗婆沙师的宗义。
若问：虚空无得与[其他]无为法相同，则应二灭也无得？答：不遍，二灭有得是因为所遮是属于有情相续的，且对治和缘不具足也属于有情相续，而虚空则无任何能所遮的法作用属于有情相续故。
关于得如色等一样以自性和果不可得，怎么能是实有？对此论师问何理由时，毗婆沙师说有能立因，因为由教理所成立故。经中说："由生起并各别获得和普遍具有这十无学法故，成为断除五支的圣者。"理由是实有，因为经中所说，如处所之实。
论师[说]：那么，不示为有情的轮宝、妃宝等也应成为国王的所得之实，因为经中说："比丘们，转轮王具有七宝。"毗婆沙师回答说：该经中的七宝"具有"不是实有的具有，而是对拥有七宝者运用"具有"之词，因为他对七宝有权并且欢喜享用故。


 །བྱེ་སྨྲས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་བསྟན་པའི་མདོར། དེར་ནི་ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་དབང་བ་ཙམ་ཉིད་ལ་དེའི་སྒྲ་སྦྱར་གྱི། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་བསྟན་པའི་མདོ་གཞན་དུ་ནི་ཐོབ་པ་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་འདི་ག་ལས་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། གསུང་རབ་ལས་དངོས་པོ་ལ་རྫས་དང་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རྫས་སུ་མི་རུང་བ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་ཡོད་དེ། མངོན་རྗེས་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་འདི་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ལྟར་གཞན་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ། ཆགས་སོགས་ལྟར་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིའང་མི་འགྲུབ་པས། རྫས་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་སྣང་ལ། མིག་སོགས་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་དེའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་མེད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པར་སྣང་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་རྫས་སུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་རུང་སྟེ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བྱེ་སྨྲས་དོགས་པ་སློང་བ་ནི། ཐོབ་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། གང་ཆོས་འདུས་བྱས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། རྒྱུ་ལ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྫས་སུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྙམ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་འགོག་པ་གཉིས་ལ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། འགོག་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱུ་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལྟ་བུ་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་ས་འཕོས་
2-142b
པས་བཏང་བ་དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱིས་བཏང་བའི་མི་དགེ་བ་དང་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བ་ལས་སམ། ཁམས་འོག་མར་འོང་བའམ། ཉམས་པ་ལས་སླར་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་པར་ཐལ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་རྒྱུའི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་ལ་འགག་པའི་ཕྱིར། ཡང་བྱེ་སྨྲས། སྨོས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཚེ་ཐོབ་པ་བྱ་བ་རྒྱུ་སྔར་གྲུབ་གཅིག་གིས་མི་བསྐྱེད་ཀྱང་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དུས་མཉམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་གང་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ནི། འོ་ན་རྒྱུ་མེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མཚན་ཉིད་སྐྱེའམ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་གྱི། སྐྱེ་བས་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། མཚན་གཞི་ཐོབ་པ་དེའི་རྒྱུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ན་དེའི་རྒྱུར་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་ལ། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེས་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ཐོབ་པ་དེའི་རྒྱུའོ་ཞེས་པ་ནི་ཟོལ་གྱི་ཚིག་སྟེ། ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ན། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་སོ་སོར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའི་གནོད་པ་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཉོན་མོངས་སོགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཐོབ་པ་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཆུང་འབྲིང་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྔོན་གོམས་སོགས་རྒྱུ་གཞན་ལས་ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཆུང་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་གང་ཞིག །དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་དག་སྐྱེ་ན་ཐོབ་པ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་
2-143a
རྒྱུར་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

毗婆沙师关于转轮王教法的经中，那里是对仅仅拥有而非实有之具有使用该词，而在另一经中宣说十无学法时则明确阐述得是另一种实，为何这样解释有什么不合理呢？不会不合理，因为圣教中认可事物有实有和假立的存在方式故。
论师[说]：得是有法，不应成为实有的理由如下：因为无法通过现量或比量来证成此法故。既不能像色等那样由他证知现量来证成，也不能像贪等那样由自证知现量来证成，因此此实体之自性甚至不能现量可见；也不像眼等由其作用的有无而使其认识之生起作用的有无能被比量所成立那样，通过比量而显现为实有故。得不应是实有法，因为它不可能是实有法故。
毗婆沙师又提出疑问：得应当是实有的，因为若有为法果生是由因而生，则因中应当有得的实体故。
论师[答]：那么，二灭应无得，因为灭是无为故无因，而得是有因义故。无漏第一刹那等未得之法，以及由地转移而舍弃的善法和无覆无记法，以及由离贪而舍弃的不善和有覆法，这些有法应不能从加行、从返回下界或从退失后重新生起，因为那些生起的因——得已不存在故，因已生灭故。
毗婆沙师[说]：所述得不是不生的，因为虽然不由先前已成的一个得因所生，但由与得同时生起的得因所生的生[相]所生故。
论师[说]：那么，无因的得是有法，当其被生起时，是生起相生[它]还是生起与其相应？生起能生起什么作用？不应有[这种作用]，因为若得的因就是得因，则生起为其因是无义，若相之生等的因是得，则生的生也无义故。说"与得同时的生是得因"只是诡辩之词，因为若得因与得同时的生是得因自性，则不应说"与其同时生"这种[表示]差异的说法故。不仅如此，具有一切束缚者的烦恼果是有法，应无小中大的差别，因为有为法生起的因是得，而仅仅得中无有果因的个别差别故。有这样的理性过失，因此烦恼等生起的因不是得；烦恼小中等的因是从先前熏习等其他因使那些烦恼成为小等差别，既然正是依靠它们而生起，得作为生起的因就无意义了。


 །བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མིན་དུ་ཆུག །གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་རྫས་སུ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཅན་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་འཕགས་པ་དང་འདི་ནི་སོ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཞག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། འཕགས་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཕྱེ་བ་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་གཞག་གི་འགྱུར་བ་འོས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་ལན་དུ། སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་འཇོག་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཉོན་མོངས་སྤངས་མ་སྤངས་ཉིད་དུ་འཇོག་བྱེད་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱོད་ལ་དོན་དུ་ཐོབ་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣམ་གཞག་འདི་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པའི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཏགས་པའི་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་བླའི། ཁོ་བོ་ནི་སྐྱེ་འཕགས་འདི་ནི་རྟེན་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་ས་བོན་དེ་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གྱི་མཐུས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་མངོན་གྱུར་དུ་ཡེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དུ་མ་གྱུར་པའམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་དུ་སྤངས་པ་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་
2-143b
པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་བཟློག་པ་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ནི། འདས་ལམ་གྱི་མཐུས་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་ལྡན། གང་སྤངས་པ་དེ་ནི་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་གདགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འབད་པ་དང་འབད་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་དགོས་པ་མེད་དེ། སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཐུ་ལས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་གང་ཟག་དེ་དག་གི་དགེ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་མ་ཉམས་པས་དགེ་བ་དང་ལྡན་ལ། དགེ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉམས་པ་ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ས་བོན་གཅོད་བྱེད་ནི་ཐོབ་པ་མིན་ཏེ། ལོག་ལྟར་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་དགེ་བའི་ས་བོན་གཏན་བཅོམ་པ་ནི་མིན་ཏེ། འདིར་འཕགས་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་རྣམས་གཏན་དུ་ཡེ་བཅོམ་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབད་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཐོབ་པ་ལ་རག་པ་མིན་ཏེ། གང་ཟག་གི་རྒྱུད་གང་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་དབང་ངམ་ནུས་པས་ཐོགས་པ་མེད་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུད་ལ་སྦྱོར་བྱུང་གི་དགེ་བ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གདགས་སོ། །བརྗོད་པའི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་མ་བཏོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་སོ་སྐྱེ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་པ་ཞེས་མིང་ཐོབ་ཀྱིའང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་ཅན་ལོག་ལྟས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དང་སྦྱོར་བྱུང་འབད་པའི་དབང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་དགེ་བའི་ས་བོན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ཀྱི་དེར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་པའི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ།

毗婆沙师说：那么且允许得不是生起之因吧。得是补特伽罗安立之因，因为若得无实体，则对于世间心者预流和一来[还有]具有欲贪与害心的圣者和凡夫，将不能安立"此是圣者，此是凡夫"之区分故。
论师说：圣者与凡夫并非由得的安立而区分，因为应当以烦恼已断与未断的差别而安立故。
毗婆沙师答道：凡圣的烦恼断与未断又如何才能合理安立？不应合理，因为安立烦恼断与未断的即是得，而你实际上不承认得的存在故。在我方主张得存在的系统中，烦恼离与未离的安立是成立的。
论师说：你的诘难是不成立的谬论。即使没有你所假立的得也无妨，我是以所依补特伽罗相续的差别安立凡圣，因为圣者的烦恼生起之处或种子，以见修道的力量使所断烦恼永不现行，如同被火烧过的种子不会生果一样。因此，当补特伽罗相续的心不成为烦恼种子，或由世间道令烦恼的事物衰减时，安立为断烦恼故。除此之外，不需要断法断者的得故。与此相反，凡夫们因未以出世道的力量断烦恼，从欲界至有顶，凡未断烦恼相者即具有[烦恼]，凡已断者即不具有，以假名安立即能成立故。
对于勤修善法并由勤修而生[善法]，也不需要得，因为由生得和加行生[善法]的力量而成就故。生得[善法]的生起是：若所依补特伽罗的善心种子未坏，则具有善法；若善心种子已坏，则称为不具有善法，因为善根完全断绝故。切断善种子的并非得，因为应是邪见故。然而，善的种子并非永远断除，因为这里不像以圣道永远断除烦恼那样故。勤修所生[善法]是有法，不依赖于得，因为于补特伽罗相续中，凡生起善根者，由生起的力量或能力无碍而产生故。于其相续中，假名安立为"具有加行所生善法"。
因此理由，[对于]烦恼种子未从根本拔除，且未被世间道所减损的凡夫与欲界者，虽获得此名，但具有生得善且未被邪见所损坏的人，以及在精勤力量时善根增长者，称为"具有生得与加行所生善法"，而非由其他得的实体来安立。
;


 །ཡང་བྱེ་སྨྲས། ཐོབ་པ་རྫས་ཡོད་དུ་རེ་ནས་སླར་ད་དུང་ཡིད་མ་ཚིམ་
2-144a
ནས་དྲིས་པ་ནི། ཁྱེད་གང་ཟག་འཇོག་བྱེད་ཐོབ་པ་མི་འདོད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་མ་སྤངས་དང་རྒྱུད་འགྱུར་མི་འགྱུར་ལ་འཇོག་གིན་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་དང་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཅེས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་དུ་རིམ་པ་ལྟར། མ་འོངས་པའི་ཕུང་ལྔའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་བའི་རང་རྒྱུད་ལ་ད་ལྟ་མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པའམ། བརྒྱུད་ནས་ཡོད་པའི་མཐུ་ནུས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ས་བོན་ནོ། །འདིའི་གཟུགས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུར་འཇོག་པ་ནི། སྡོམ་སྡོམ་མིན་གྱི་གཟུགས་སམ་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེའི་གཟུགས་ལ་བསམ་པའོ། །མ་སྤངས་པ་ལས་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འགྱུར་བའོ། །འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་དོ། །ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དོགས་པ་སློང་སྟེ། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་ན། མདོར་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲན་ཉེ་བཞི་སྒོམ་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལས་དེ་ལྟར་གསུང་མི་རིགས་པར་ཐལ། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་མདོར་དེ་སྐད་གསུངས་པ་རིགས་ཏེ། དེའི་ལྡན་པ་ནི་ཆགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་སླར་དང་དུ་ལེན་པའམ་སྐྱེས་པ་མི་སེལ་བ་ལ་ལྡན་པར་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་སྲིད་དུ་དེ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་མི་སེལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དྲན་ཉེ་སྒོམ་པའི་སྐལ་པ་དང་མི་ལྡན་པར་མདོ་དེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏགས་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་པས་གནོད་པ་ཅི་ཙམ་བརྗོད་ཀྱང་རུང་། ལྡན་མི་ལྡན་ཐོབ་མ་ཐོབ་རྫས་སུ་འདོད་པ་ནི་བློས་མི་གཏོང་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་ན་
2-144b
རྒོལ་བ་ལ་རྩོད་པ་དང་ལན་གྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པར་བས་པ་སྟེ། བོད་འདིར་ཡང་བླུན་པོ་དག་ལུང་རིགས་མ་བཟོད་པའི་མཐར་ང་ཡི་དགོངས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་ལོན། ང་ཡི་ལུགས་འདི་མདོ་རྒྱུད་དང་མཐུན་ཀྱང་ལེགས་ལ་མ་མཐུན་ཀྱང་བཏུབ། དྲི་གཏུགས་སངས་རྒྱས་སྟོང་བྱོན་ཀྱང་ཞུ་དགོས་པ་མེད་ཟེར་ནས་རྒྱ་རྐུབ་བྲག་གཏད་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལུགས་མང་བར་སྣང་ངོ་། །
差别法
གསུམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ། ཐོབ་པའི་ཁྱད་ཆོས། མ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་ཆོས།
得差别法
དང་པོ་ལ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར། ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར། སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་ཁྱད་པར། སྤང་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་བསལ་བཤད་པའོ། །
时差别
དང་པོ་ནི། དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དུས་གསུམ་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་པོ་ལའང་རེ་རེ་ཞིང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇོག་སྟེ། ཁྱུ་མཆོག་ལྟར་ནམ་ལ་ལྡིང་བ་དང་།ལུས་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་བེའུ་ལྟར་ཕྱིས་འབྲེང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདས་པའི་སྐྱེས་ལ་འགགས། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས། མ་སྐྱེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དུས་གསུམ་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་འདས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགག་པ། མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ། ད་ལྟ་བ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ལ་མ་འགག་པའོ། །ད་ལྟ་བའི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པའོ། །
体性差别
གཉིས་པ་ནི། དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དགེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཐོབ་པའང་དགེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་དོ། །
界差别
གསུམ་པ་ནི། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཁམས་གསུམ་པ་དེར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རང་རང་གི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། རིམ་པ་ལྟར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

 །ཡང་བྱེ་སྨྲས། ཐོབ་པ་རྫས་ཡོད་དུ་རེ་ནས་སླར་ད་དུང་ཡིད་མ་ཚིམ་
2-144a
ནས་དྲིས་པ་ནི། ཁྱེད་གང་ཟག་འཇོག་བྱེད་ཐོབ་པ་མི་འདོད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་མ་སྤངས་དང་རྒྱུད་འགྱུར་མི་འགྱུར་ལ་འཇོག་གིན་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་དང་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཅེས་པ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་དུ་རིམ་པ་ལྟར། མ་འོངས་པའི་ཕུང་ལྔའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་བའི་རང་རྒྱུད་ལ་ད་ལྟ་མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པའམ། བརྒྱུད་ནས་ཡོད་པའི་མཐུ་ནུས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ས་བོན་ནོ། །འདིའི་གཟུགས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུར་འཇོག་པ་ནི། སྡོམ་སྡོམ་མིན་གྱི་གཟུགས་སམ་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་དགེ་མི་དགེའི་གཟུགས་ལ་བསམ་པའོ། །མ་སྤངས་པ་ལས་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུད་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འགྱུར་བའོ། །འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་དོ། །ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དོགས་པ་སློང་སྟེ། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་ན། མདོར་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲན་ཉེ་བཞི་སྒོམ་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལས་དེ་ལྟར་གསུང་མི་རིགས་པར་ཐལ། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ལྡན་པ་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་མདོར་དེ་སྐད་གསུངས་པ་རིགས་ཏེ། དེའི་ལྡན་པ་ནི་ཆགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་སླར་དང་དུ་ལེན་པའམ་སྐྱེས་པ་མི་སེལ་བ་ལ་ལྡན་པར་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་སྲིད་དུ་དེ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་མི་སེལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དྲན་ཉེ་སྒོམ་པའི་སྐལ་པ་དང་མི་ལྡན་པར་མདོ་དེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏགས་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་པས་གནོད་པ་ཅི་ཙམ་བརྗོད་ཀྱང་རུང་། ལྡན་མི་ལྡན་ཐོབ་མ་ཐོབ་རྫས་སུ་འདོད་པ་ནི་བློས་མི་གཏོང་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་ན་
2-144b
རྒོལ་བ་ལ་རྩོད་པ་དང་ལན་གྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པར་བས་པ་སྟེ། བོད་འདིར་ཡང་བླུན་པོ་དག་ལུང་རིགས་མ་བཟོད་པའི་མཐར་ང་ཡི་དགོངས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་ལོན། ང་ཡི་ལུགས་འདི་མདོ་རྒྱུད་དང་མཐུན་ཀྱང་ལེགས་ལ་མ་མཐུན་ཀྱང་བཏུབ། དྲི་གཏུགས་སངས་རྒྱས་སྟོང་བྱོན་ཀྱང་ཞུ་དགོས་པ་མེད་ཟེར་ནས་རྒྱ་རྐུབ་བྲག་གཏད་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལུགས་མང་བར་སྣང་ངོ་། །
差别法
གསུམ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ། ཐོབ་པའི་ཁྱད་ཆོས། མ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་ཆོས།
得差别法
དང་པོ་ལ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར། ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར། སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་ཁྱད་པར། སྤང་བྱ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་བསལ་བཤད་པའོ། །
时差别
དང་པོ་ནི། དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དུས་གསུམ་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་པོ་ལའང་རེ་རེ་ཞིང་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇོག་སྟེ། ཁྱུ་མཆོག་ལྟར་ནམ་ལ་ལྡིང་བ་དང་།ལུས་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་བེའུ་ལྟར་ཕྱིས་འབྲེང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདས་པའི་སྐྱེས་ལ་འགགས། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས། མ་སྐྱེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དུས་གསུམ་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་འདས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགག་པ། མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ། ད་ལྟ་བ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ལ་མ་འགག་པའོ། །ད་ལྟ་བའི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པའོ། །
体性差别
གཉིས་པ་ནི། དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དགེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཐོབ་པའང་དགེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་དོ། །
界差别
གསུམ་པ་ནི། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཁམས་གསུམ་པ་དེར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རང་རང་གི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། རིམ་པ་ལྟར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的翻译：
又薛摩说，希望所获得为实有，仍然不满足，因此询问："你们认为安立补特伽罗[人]不是以所获得为基础，而是以烦恼的种子是否断除以及相续是否转变为安立标准，那么，所谓的种子、转变和相续是什么？"
对此，论师依次回答：能作为未来五蕴之果的因，即现在自相续中直接存在或间接存在的具有力量的五蕴，这就是种子。此中，色作为异熟蕴之因的安立，是指律仪与不律仪的色，或者身语表业的善与不善色。从未断除到断除是转变，因为成为不同相续的缘故。三时的行[有为法]，因果相续不间断地生起，这就是相续。
另外，论师提出疑问：如果相应不是实有，那么经中所说"与贪相应者不具足修四念住的机缘"，这样的说法就不应理，因为相应不是实有。[论师回答:]虽然相应不是实有，但经中那样说是合理的。因为这里的相应是指对未生起的贪欲接受或对已生起的不去除，称之为相应。只要接受和不去除它，就不具足修四念住的机缘，这是该经所要表达的。因此，所谓"相应"和"不相应"这些法，不是实有法，因为它们完全是假立法。
薛摩说："不管你用多少道理来驳斥，我们认为相应、不相应、获得、未获得是实有的观点不会改变，因为这是我们的宗义。"如此说来，辩论者就不给予辩论和回应的机会。在这藏地，也有一些愚者在面对经教和理证时坚持说："你们不懂我的意思，我的观点不管与经续符合或不符合都可以，即使千佛来查询也不需要请教。"这样背靠岩石[态度强硬]的人和教派似乎很多。
差别法
第三，差别法分为：获得的差别法和未获得的差别法。
得差别法
第一[获得的差别法]分为：时间的差别、体性的差别、界的差别、有学无学的差别、是否所断的差别，以及时间差别的特殊说明。
时差别
第一，"三时各有三种相"。所获得法的三时的三种获得，每一种又各自安立为过去、未来和现在三种，就像公牛在空中飞翔、身体与影子相随、小牛跟随般存在。即过去的[获得]有：已生已灭、已生未灭、未生而后生三时；未来的[获得]，过去是先前已生已灭，未来是未生，现在是先前已生未灭；现在的[获得]有：先前已生已灭、同时生起和未生。
体性差别
第二，"善等之善等"。善以及不善和无记的获得，也是善等三种。
界差别
第三，"属彼者唯属自界，不属彼者有四种"。属于三界的法的获得，各自属于自己的界，即欲界法的获得属于欲界，依此类推。


 །ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་འགོག་པ་གཉིས་དང་ལམ་བདེན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་བརྟགས་
2-145a
མིན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་གྱིས་ཐོབ་པས་དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པོ་དེར་གཏོགས་ལ། བརྟགས་འགོག་ནི་སོ་སྐྱེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་ཐོབ་པས་དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་གཏོགས་ལ། འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་དང་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ཅར་གྱིས་འཐོབ་ཏུ་རུང་བས་ལམ་སྔ་མས་ཐོབ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་བས། དེའི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་བཅས་ནི་ལམ་ཁམས་དེ་གཉིས་གང་དུ་གཏོགས་པ་དེར་གཏོགས་ཤིང་། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་དང་། འདས་ལམ་གྱི་ས་ཐོབ་པའི་བྲལ་ཐོབ་དང་། ལམ་བདེན་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པས་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
有学无学差别
བཞི་པ་ནི། སློབ་དང་མི་སློབ་མིན་གྱི་གསུམ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ཟག་མེད་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཟག་མེད་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རིམ་པ་ལྟར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དང་ཟག་བཅས་ཡིན་ལ། དེའི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟག་བཅས་ཐོབ་པ་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་དང་། བརྟགས་འགོག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མིན་ལ། བརྟགས་འགོག་གི་ཐོབ་པ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ལ་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་མི་སློབ་པར་འདོད་མི་རིགས་ཏེ། ཐོབ་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་འབྲས་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། བར་ཆད་མེད་པས་དྲངས་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པས་ན་མི་སློབ་པའི་ཐོབ་པར་བརྗོད་དོ། །
是非所断差别
ལྔ་པ་ནི། སྤང་བྱ་མིན་པའི་རྣམ་གཉིས་འདོད། །མཐོང་
2-145b
སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ལ། སྤང་བྱ་མིན་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྒོམ་སྤང་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལམ་བདེན་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་སྤང་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
特说时差别
དྲུག་པ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ལ། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དམིགས་བསལ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི། དགེ་མི་དགེའོ། །
不共无覆无记
དང་པོ་ནི། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །མངོན་ཤེས་སྤྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ། །གོང་དུ་ཐོབ་པ་ལ་དུས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་པ་དེའི་དམིགས་བསལ་བ་ནི། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་མིན་པའི་ཐོབ་པ་ནི་འཐོབ་བྱའི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའི་སྔ་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལྡན་ཅིང་རྣམ་སྨིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ནི། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་གཉིས་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་པས་དེ་གསུམ་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུའང་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྒྲུབ་པས་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ལྷའི་བུ་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་བཟོ་དང་རྟ་ཐུལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལྟ་བུའི་ཐོབ་པ་ལའང་དུས་གསུམ་པ་ཡོད་དེ། གོམས་པ་དང་དུ་གྱུར་ཅིང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的翻译：
不属于三界的两种灭谛和道谛的获得有四种：无择灭由三界有情所获得，因此其获得也属于这三界；择灭唯由凡夫依世间道获得，因此其获得属于上二界；而圣者可以由世间道和出世间道两者获得，如果由前者获得，则如《成实论》中说："世间离贪的圣者有两种离系获得。"其中有漏的离系获得属于那两界的道所属之界，而无漏的离系获得、由出世间道获得离系获得、以及道谛的获得，不属于任何界，因为是无漏的以下是您要求的翻译：
不属于三界的二灭和道谛等的获得有四种。即非择灭是由三界之所依获得的，所以它的获得也属于这三界；择灭则仅由凡夫世间道获得，所以它的获得也属于上面两界；而圣者可以通过世间和出世间两种道获得，若由前者（世间道）获得，如《成实论》所说："世间离贪的圣者，有两种离系获得"，其中有漏离系获得属于该道所属的那两界，而无漏离系获得、出世道所获得的离系获得以及道谛的获得，则不属于任何界，因为是无漏的缘故。
有学无学差别
第四，"有学、无学、非二者三种"。有学和无学是指见道、修道的无漏道和无学道的无漏道，它们的获得也分别是有学和无学。两者皆非指无为法和有漏法，它们的获得有三种：有漏获得、非择灭的获得和择灭的世间道获得都非有学无学，而有学和无学所获得的择灭的获得则分别属于有学和无学。若问，认为无学者获得择灭的获得是无学不合理，因为该获得是无间道金刚喻定的士用果和离系果，而无学是解脱道，[答:]虽然如此，因为它支持由无间道引发的离系获得，故称为无学获得。
是非所断差别
第五，"非所断有二种"。见所断和修所断的获得是见所断和修所断，而非所断的获得则有修所断和非所断两种：非择灭的获得和由世间道获得的择灭的获得是修所断，而由圣道获得的择灭的获得和道谛的获得，因为是无漏所以非所断。
特说时差别
第六，时间差别的特殊说明分为：无覆无记的特殊情况、有覆无记的特殊情况、善与不善的特殊情况。
不共无覆无记
第一，"无记获得唯同时生，除通力及变化"。上面说获得有三时三种形态，其特殊情况是：无覆无记法的获得只与所获得法同时生起，不存在前后生起，因为无造作而相应且异熟力弱的缘故。所有无覆无记中的特例是：除了天眼、天耳两种神通和变化心的无记外，这三者的获得在三时中都可生起，因为它们以特殊加行成就而力强的缘故。如同欲天工巧业和调马之行仪的获得也有三时，因为熟习适应且以特殊加行成就，具有力量的缘故。


 །
不共有覆无记
གཉིས་པ་ནི། བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱིའང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ཚངས་ཆེན་གྱི་གཡོ་སྒྱུས་འཁོར་འདྲིད་པའི་མཆུ་གཡོ་བའི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱིའང་ཐོབ་པ་སྔ་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་འཇིག་ཚོགས་
2-146a
དང་། མཐར་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་ཁ་ནང་བལྟ་ཡིན་པས་ལུས་ངག་མི་སློང་། གཉིས་པ་ཡན་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པས་མི་སློང་ཞིང་བེམས་པོ་ཡིན་པས་བླུན་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་རིག་བྱེད་སློང་བའི་སེམས་ཆེན་པོས་ཀྱང་རིག་བྱེད་མིན་པ་སློང་མི་ནུས་པས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར།
2-146b
བའི་རྟེན་གྱིས་དབང་གིས་བཞག་པས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་གི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་དང་། དགེ་རྩ་ཆད་པ་ན་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཆགས་བྲལ་མིན་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་སོ་སྐྱེ་ཡིན་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་མ་ཐོབ་པའང་འདོད་པར་གཏོགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་འདོད་པའི་ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་ལ། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་མ་ཐོབ་པའང་གཟུགས་མེད་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
不得无无漏
བཞི་པ་ནི། ལམ་མ་ཐོབ་པ་སོ་སོ་ཡི། །སྐྱེ་བོར་འདོད་དོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་དེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་འདོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་ཆ་རེ་ཙམ་མ་རྙེད་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནམ་ཐམས་ཅད་མ་རྙེད་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཅེ་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་གི་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་རྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་ངེས་བཟུང་མེད་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྒྲ་སྦྱར་བར་ཡང་རིགས་ཏེ། སོ་སྐྱེ་དེ་ནི་སྔར་འཕགས་ལམ་གྱི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ལས་ཆ་གང་ཡང་ངེས་པར་མ་བྱས་པར་ཡེ་རྙེད་པ་མེད་པར་མ་རྙེད་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །དེ་ལྟར་མིན་པར་འཕགས་ཆོས་ཆ་རེ་ཙམ་མ་རྙེད་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་འདོད་ན་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཉན་རང་གི་འཕགས་ཆོས་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྙེད་པ་ཁོ་
2-147a
ནའོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་འདོན་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཁོ་ནའི་སྒྲ་དངོས་སུ་འདོན་མི་དགོས་ཏེ། འཕགས་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་ཚིག་གཅིག་པུས་ཀྱང་ངེས་བཟུང་གི་དོན་གོ་བའི་ཕྱིར། ཆུ་འཐུང་ངོ་རླུང་ཟའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཆང་སོགས་འཐུང་བ་དང་མར་སོགས་ཟ་བ་བཅད་ནས་ཆུ་དང་རླུང་ཁོ་ན་འཐུང་བ་དང་ཟ་བ་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲ་གཞན་དག་ན་རེ། འཕགས་ཆོས་ཞེས་སྤྱི་ཙམ་ལས་སྒྲ་མ་སྦྱར་བར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是您要求的翻译：
不共有覆无记
第二，"有覆色的也"。有覆无记色如大梵天以诡诈迷惑眷属时嘴唇动作的表业等，其获得也不前后生起，而是同时生起。这仅属于初禅地，欲界的有身见和边执见相应内向[不外显]，所以不引发身语；二禅以上无寻伺所以不引发，而且是无情物所以愚钝；即使能引发有覆表业的大心也不能引发无表，因为力量微弱的缘故。
由于依处的力量而安立，所以生于欲界之补特伽罗的欲界加行功德的[未获得]，以及断善根者的生得善法的未获得，以及未离贪者的色界和无色界非烦恼性法的未获得，还有因为是凡夫而有的无漏法的未获得，都属于欲界。同样，生于色界者因地位转移而舍弃的[欲界法]，以及色界和无色界的加行功德的[未获得]，还有圣法的未获得都属于色界。同样，生于无色界者的未获得也属于无色界。
不得无无漏
第四，"道未获得即凡夫"。无漏道的未获得是未获得，与之相应的相续被认为是凡夫。如论中说："什么是凡夫性？即未获得圣法。"那么，是未获得圣法的一部分就是凡夫，还是未获得所有圣法才是凡夫？[答：]从第一刹那直到无学智慧，[未获得]全部[这些]，因为无特殊限定而使用普遍词的缘故。这样使用词语是合理的，因为凡夫即是先前从未确定过圣道种姓的任何部分，从未获得过的未获得的凡夫。如果不这样认为，而认为未获得部分圣法即是凡夫，那就不合理，因为佛也将成为非圣者，因为不具足声闻和缘觉的圣法。如此，你需要说"凡夫唯是未获得圣法"这样的词句吗？不需要明确使用"唯"字，因为仅仅"不具足圣法"这一词句就能表达限定的意思。就像说"喝水"、"吃风"，就已经排除了喝酒等和吃酥油等，而专指只喝水和只吃风一样。其他说一切有部师说："不应仅用普遍词'圣法'，而应说'不具足苦法忍及与之同时生起的法者为凡夫'"。


 །ཡང་ཆོས་བཟོད་མ་རྙེད་པའི་དུས་སོ་སྐྱེ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་བཏང་ནས་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་དུས་འཕགས་པ་མིན་པར་མི་ཐལ་ཏེ། ཟག་མེད་དང་པོས་འཕགས་ཆོས་མ་རྙེད་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འོ་ན་མ་རྙེད་པ་དེ་ཉན་རང་བྱང་ཆེན་གསུམ་གའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་རིགས་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ན། དེ་གསུམ་ལས་གང་མ་རྙེད་པ་དེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའོ་ཞེས་ངོས་འཛིན་ཅེས་དགོས་དོགས་ན། ལན་དུ།བྱེ་བྲག་མི་བཟུང་གི་གསུམ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བཟུང་ནས་མ་རྙེད་པ་དེ་སོ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་བཟུང་ན་སྐྱོན་ཡོད་དེ། སྔ་མའི་ཉེས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཉན་རང་གི་འཕགས་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་སོ་སྐྱེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་འཕགས་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྙེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་རིགས་ཞེ་ན། ལན་ནི་ཚིག་གཅིག་པུས་ཀྱང་ཞེས་སོགས་གོང་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ལྟར་བརྗོད་ན་ལེགས་ཏེ་བཟོད་ལྷག་གི་འཕགས་ཆོས་གཞན་མ་རྙེད་པས་སོ་སྐྱེར་མི་འགྱུར་བའི་
2-147b
དོགས་སྤོང་གི་འབད་པའང་དགོས་དོན་མེད་པར་རང་གྲོལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས་ནི་འཕགས་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན། སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་པས། གང་ཟག་ལས་ཟུར་དུ་སོ་སྐྱེ་མི་བཞག་གོ །
ལྔ་པ་ནི། དེ་ཐོབ་དང་། །ས་འཕོས་ནས་ནི་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ། འཕགས་ལམ་དེ་ཐོབ་པ་དང་འདོད་པ་ནས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ན་འདོད་པའི་སོ་སྐྱེ་དང་སྲིད་རྩེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ས་འཕོས་ནས་ནི་སྲིད་རྩེའི་སོ་སྐྱེ་གཏོང་བའི་ཕྱིར། གཞན་དག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་དེ་དག་ཐོབ་པས་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ན། མ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་གཏོང་བས་སླར་མ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞིང་མ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་དག་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཆོས་དེ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ཕན་ཚུན་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་ལྡན་པ་ལས་སླར་ཐོབ་པའི་འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཕན་དུ་ཐོབ་པའི་གྲངས་མི་བསྐྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཐོབ་པ་ཐུག་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་ལས་གསུམ་གྱི་བར་དུས་སྐྱེད་ནས་དེ་ཕན་གྱི་གྲངས་མི་བསྐྱེད་པར་ཆོས་དེ་དང་དེའི་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ཕན་ཚུན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་རང་གང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་གཉིས་ལ་ལྡན་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的翻译：
又，如果未获得法忍时是凡夫，那么舍弃苦法忍时进入法智阶段是否变成非圣者？不会，因为第一无漏[智]已永远摧毁了未获得圣法的凡夫性，而且苦法忍等也障碍凡夫性的缘故。那么，若此未获得是指未获得声闻、缘觉、大菩萨三者的苦法忍种性，是否应该指明未获得三者中的哪一个才是凡夫呢？回答：不应执着区分，而是把三者的共相作为整体，未获得这些的就是凡夫。若执着区分则有过失，即前面所说的过失：佛也因不具足声闻缘觉的圣法而成为凡夫。那么，应该说"唯是未获得圣法"吗？答案如前所述："仅凭一个词也能..."等等。
论师说：如果按照经部的观点来说则更好，因为不必费力解释"为何未获得忍以上的其他圣法不会成为凡夫"这种疑问，自然就能解决。经部认为未生起圣法的相续本身就是凡夫，已生起的相续就是圣者，因此不会在补特伽罗之外另立凡夫。
第五，"获得彼及地位转移则舍弃"。凡夫可以舍弃，即当获得圣道时，或从欲界转生到上界时舍弃欲界凡夫性，或从有顶转生到无所有处等地时舍弃有顶凡夫性。其他[未获得]也应同样理解，如三界的加行善和生得善的未获得，通过获得这些善法而舍弃。
当未获得被舍弃时，未获得自身被舍弃，随后生起[新的]未获得，而未获得的获得则断绝。若问：未获得和获得各自是否也有获得和未获得？说一切有部说两者都有。若问：这样会导致获得无穷尽吗？不会无穷尽，因为获得生起后，此法与获得的获得相互具足，而获得的获得生起后，[它]与获得的获得本身相互具足，不会进一步增长获得，所以不会增加更多获得；或者说，获得不会无穷尽，因为从任何法最多产生三种，之后不再增加，这些法、法的获得和获得的获得相互不离的缘故。即获得生起时，与其所生之法和获得的获得两者相应，而获得的获得生起时，只与获得相应的缘故。


 །ཐོབ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ལ། ཐོབ་པའི་
2-148a
ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཐུག་པ་མེད་པས་དེ་ལྟའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དགེ་བའང་རུང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ལ་གཞིར་བཞག་སྟེ། བརྩི་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དང་ཐོབ་པ་དང་དེའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་རེག་མ་ཐག་འགགས་ནས་འདས་པར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཏོང་རྒྱུ་མ་བྱུང་བས་ལྡན་ལ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་དེ་གསུམ་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བྱས་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །དེ་ལྟར་བརྩིས་ཏེ་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་ཐོབ་པ་དགུ་དང་།སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་དགུ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐོབ་པ་དགུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། བཞི་པ་ལ་སྔར་གྱི་ཉེར་བདུན་གྱི་ཁར་ཐོབ་པ་ཉེར་བདུན་འཕེལ་བས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་དང་། སྐད་ཅིག་ལྔ་པ་ལ་སྔར་གྱི་ང་བཞི་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བྱས་ནས་ཐོབ་པ་ང་བཞི་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ང་བཞི་སྟེ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འདྲེས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་གྲངས་བསྐྱེད་ན། སྲོག་ཆགས་གཅིག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མཚུངས་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལའང་ཐོབ་པའི་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐོབ་པ་ཐུག་མེད་ཀྱི་ལུགས་འདི་ལ། སློབ་དཔོན་ཀྱེ་མ་འདི་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་ཟད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ཐུག་མེད་འདི་ནི་སྐྱེ་བོའི་གོ་སྐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་
2-148b
ཏེ། སྟེས་དབང་གི་ཐོབ་པ་གཟུགས་ཅན་ཐོག་བཅས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོགས་མེད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐོགས་བཅས་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྲོག་ཆགས་སམ་སྐྱེས་བུ་གཉིས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་གོ་སྐབས་མེད་པར་ཐམ་འགགས་ནམ་འགགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །
说同分
གཉིས་པ་སྐལ་མཉམ་ནི། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །སྐལ་མཉམ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བར་བྱེད་པའོ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་སཱ་ལུ་སོགས་ལ་སྐལ་མཉམ་མམ་རིས་མཐུན་བཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་མཚུངས་གྱུར་འགྱུར་ཅིང་། །བསམ་པ་གུས་མཚུངས་སེམས་ཅན་རྣམས། །གང་གི་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ནི། །དེ་ལ་སྐལ་མཉམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དབྱེ་ན། ཐ་དད་མིན་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཙམ་གྱིས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་འདྲ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་ཡིན་པས་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རེ་རེ་ཡོད་ཅིང་། རྫས་ཐ་དད་རིགས་ཐ་མི་དད་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་སོ་སོ་བ་ལྷ་དང་མི་དང་དགེ་བསྙེན་སོགས་དེ་དག་ནང་འདྲ་བར་བྱེད་པ་རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་རྫས་སུ་མེད་ན་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲ་བློ་མཐུན་པར་མི་འཇུག་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྟེན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་སྟོན་པས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཡང་སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐལ་མཉམ་བསྟན་ཏོ།

 །ཐོབ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ལ། ཐོབ་པའི་
2-148a
ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཐུག་པ་མེད་པས་དེ་ལྟའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དགེ་བའང་རུང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ལ་གཞིར་བཞག་སྟེ། བརྩི་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དང་ཐོབ་པ་དང་དེའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་རེག་མ་ཐག་འགགས་ནས་འདས་པར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཏོང་རྒྱུ་མ་བྱུང་བས་ལྡན་ལ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་དེ་གསུམ་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བྱས་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །དེ་ལྟར་བརྩིས་ཏེ་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་ཐོབ་པ་དགུ་དང་།སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་དགུ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐོབ་པ་དགུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། བཞི་པ་ལ་སྔར་གྱི་ཉེར་བདུན་གྱི་ཁར་ཐོབ་པ་ཉེར་བདུན་འཕེལ་བས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་དང་། སྐད་ཅིག་ལྔ་པ་ལ་སྔར་གྱི་ང་བཞི་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བྱས་ནས་ཐོབ་པ་ང་བཞི་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ང་བཞི་སྟེ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འདྲེས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་གྲངས་བསྐྱེད་ན། སྲོག་ཆགས་གཅིག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མཚུངས་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལའང་ཐོབ་པའི་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐོབ་པ་ཐུག་མེད་ཀྱི་ལུགས་འདི་ལ། སློབ་དཔོན་ཀྱེ་མ་འདི་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་ཟད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ཐུག་མེད་འདི་ནི་སྐྱེ་བོའི་གོ་སྐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་
2-148b
ཏེ། སྟེས་དབང་གི་ཐོབ་པ་གཟུགས་ཅན་ཐོག་བཅས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོགས་མེད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐོགས་བཅས་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྲོག་ཆགས་སམ་སྐྱེས་བུ་གཉིས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་གོ་སྐབས་མེད་པར་ཐམ་འགགས་ནམ་འགགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །
说同分
གཉིས་པ་སྐལ་མཉམ་ནི། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །སྐལ་མཉམ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བར་བྱེད་པའོ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་སཱ་ལུ་སོགས་ལ་སྐལ་མཉམ་མམ་རིས་མཐུན་བཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་མཚུངས་གྱུར་འགྱུར་ཅིང་། །བསམ་པ་གུས་མཚུངས་སེམས་ཅན་རྣམས། །གང་གི་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ནི། །དེ་ལ་སྐལ་མཉམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དབྱེ་ན། ཐ་དད་མིན་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཙམ་གྱིས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་འདྲ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་ཡིན་པས་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རེ་རེ་ཡོད་ཅིང་། རྫས་ཐ་དད་རིགས་ཐ་མི་དད་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་སོ་སོ་བ་ལྷ་དང་མི་དང་དགེ་བསྙེན་སོགས་དེ་དག་ནང་འདྲ་བར་བྱེད་པ་རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་རྫས་སུ་མེད་ན་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲ་བློ་མཐུན་པར་མི་འཇུག་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྟེན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་སྟོན་པས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཡང་སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐལ་མཉམ་བསྟན་ཏོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
获得是对二者都起作用，获得的获得是对一者起作用，因为无限，所以依据这一点，无论是善法还是烦恼法，以任何一法为基础计算，在第一刹那，现在的所得法、获得和它的获得三者生起。这三者又因为是有为法，刚接触就灭尽成为过去，实体存在而且由于没有发生舍弃的因缘所以相应。在第二刹那，以那三者为所得法的获得三者，共六者。如此计算，在第三刹那有获得九个，对第一、第二和第三刹那的那九个本身将有获得九个，总共十八个。在第四刹那，在之前的二十七个基础上增加二十七个获得，成为五十四个。在第五刹那，以之前的五十四个作为所得法的获得五十四个以及获得的获得五十四个，总共产生一百六十二个。如此，若从一个刹那到下一个刹那累积增加获得的数量，即使仅对一个有情，在一个刹那中，过去和未来的烦恼及随烦恼，与俱生善法刹那的等同相应和同时生起等，在无始无终的轮回中所有无量无边的[法]都会生起。因此，在每个众生相续中，即使在一个身体的刹那中，也会出现无量的获得实体。
对于这种无限获得的观点，大师（说）："唉，这真是获得们的大盛宴，因为没有穷尽。这种无限获得会获得众生的空间，因为偶然的获得是无碍的非色法。如果不是那样无碍而是有碍的话，那么第二个有情或人的获得在虚空中也没有空间，会完全被阻塞。"
说同分
第二，同分是指：同分是[使]众生相似。同分作为有法，使众生和众生所摄的诸法相同和相似，因为非众生所摄的稻谷等不能安立同分或类同。如同所说："具有相同活动性质，意乐敬信相同的诸众生，使它们相同的，那就称为同分。"
分类有：非差别和差别两种。第一种是使仅为众生的共同法相似的实体，因此每一个众生都各有一个，是实体不同但种类不异。第二种是使诸差别如天、人、优婆塞等内部相似，因为实体的分类是有差别的。如果同分不存在为实体，则对众生和诸法的名称和概念就不会一致，因为没有使其一致的所依基础。不仅如此，佛陀也说："若多行、修习、多作杀生，会导致投生地狱。即使百次转生为人类，也会因杀生而短命。"如此宣说了同分。


 །འདི་ལ་ཡང་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། འཆི་ཞིང་སྐྱེ་ཡང་མི་སོགས་སེམས་ཅན་སྐལ་མཉམ་མི་འདོར་ཞིང་མི་ཐོབ་པ་ནི་མི་ལྟ་བུ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་
2-149a
དེར་སྐྱེ་བ་མུ་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་སོ་སྐྱེའི་སྐལ་མཉམ་འདོར་ལ་འཐོབ་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་འཕགས་པའི་སྐལ་མཉམ་ཐོབ་པ་དང་། མུ་གསུམ་པ་མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ལྷའི་འགྲོ་བར་འཕོ་བ་དང་། བཞི་པ་སོ་སྐྱེ་དང་འཕགས་པ་གསོན་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི་སཱ་ལུ་སོགས་ལའང་སྐལ་མཉམ་ཡོད་པར་མཚུངས་ཤིང་། ལུང་ཡང་མིར་སྐྱེ་བའི་འགྲོ་བ་རིས་གཅིག་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་དེར་གསུངས་ཀྱི། སྐལ་མཉམ་རྫས་གྲུབ་ཏུ་སྟོན་པ་མིན་ལ། སྐལ་མཉམ་ནི་སེམས་ཅན་ལས་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་རྫས་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན། བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་བཙུགས་ཤིང་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་སྤྱི་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།
说无想
གསུམ་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བཤད་པ་ལ། མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ། འབྲས་བུ་བཞི་གང་ཡིན་པ། ས་གང་དུ་གཏོགས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། མི་ལྡན་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་བསྐལ་པ་ལྔ་བརྒྱར་འགོག་པའི་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རེ་ཞིག་སྐྱེར་མི་སྟེར་བར་ཆུ་ལོན་གྱིས་ཆུ་སྐྱིལ་བ་ལྟར་འགོགས། གཏན་དུ་མིན་ཏེ། འགོག་པ་གཉིས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
四果谓何
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་སྨིན། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཡང་མེད་ལ། གཟུགས་ཅན་མིན་པས་རྒྱས་བྱུང་ཡང་མིན་པའི་ཕྱིར།
所属地
གསུམ་པ་ནི། དེ་འབྲས་ཆེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཆེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ། དེ་ལས་
2-149b
གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚངས་ཆེན་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་གནས་རིས་ལས་གཞན་མིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་ལྷ་དེ་ལ་མཚུངས་ལྡན་རྟེན་མེད་དམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་དེ་དག་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་འདུག་སྟེ་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་མེད་པས་སྔོན་མེད་པ་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་མདའ་འཕངས་པའི་ཤུགས་ཟད་པ་ས་ལ་ལྟུང་བ་བཞིན་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེའོ། །དེར་སྐྱེ་བའང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེས་པར་འདོད་ལྷར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ལྷ་འདི་འཆི་ཀ་རང་གི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ཡིད་བརྟན་མ་ཕེར་བས་ཐར་པ་ལ་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་ནས་འབྲས་བུ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ཟེར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིར་སྐྱེས། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་བསྒྲུབས་ནས་བདག་གང་ནས་འོངས་པ་བལྟས་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་འོངས་པར་མཐོང་བས་སྔར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་བར་རྟོགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཚངས་པ་དྲྭ་བའི་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་ནི་ལུས་སེམས་ལ་མཚུངས་ལྡན་བཀག་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་བ་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །
说等至
བཞི་པ་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ་སོ་སོར་བཤད། རྟེན་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པའོ། །
体性各别说
དང་པོ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ངོ་བོ། འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
这里也有四种情况：死亡并转生但不舍弃也不获得人等众生同分，如人类死后仍转生为人，这是第一种情况；第二种，舍弃凡夫同分而获得，即进入决定性而获得圣者同分；第三种情况，从人道转生到天道；第四种情况，如凡夫和圣者活着但没有获得任何新的同分。大师认为稻谷等也有同分，而经典中所说仅是指作为人类投生这一相同种类，并非表明同分是实体存在。同分因未曾被观察为与众生分离而显现，故仅是假立而非实体存在。若认为它是实体存在，那就如同建立并阐明了数论派的观点，因为承认了与个别事物不同实体的普遍概念。
说无想
第三，解释无想有：确认事例，属于哪种果，属于哪一地。
首先，无想是：无想者即灭除无想的心与心所。无想者是有法，是不相应的实体存在，因为无想天在未来长寿时出生时，是灭除心与心所达五百劫的实体。这并非暂时不允许生起，如水闸蓄水；也非永久性的，因为那样的话就与两种灭尽无别。
四果谓何
第二，异熟。它是无想等至的异熟果，因为它没有与之实体不同的等流果，也因为它非色法故非增上果。
所属地
第三，大果。具有这种状态的有情只住于大果天的某一部分，因为没有其他住处。就像大梵天处于梵众天之上，无其他处所一样。若问此天是否无所依的相应法，答案是否定的，因为在出生和死亡时会生起。如经云："那些有情长时间住于此处后，生起想蕴，随后从该处死亡转生。"死亡后，由于先前等至的行蕴已完全耗尽，又因无心故未积累新的无心业，如同射出的箭力竭后落地一般，必然转生欲界。其转生由在其他时机感受的业所决定，如同北俱卢洲人死后欲生为天人般。有人说，此天临终时因对自己的等至失去信心，对解脱生起邪见，结果转生地狱，但这并非确定。《梵网经》中说："从无想天死后转生为人，修成禅定心后观察自己从何处来，见到自己从无想天来，因此认为我和有情是无因而生，成为外道。"法师认为，因为无想天禁止身心的相应，所以它只是假立而非实体存在。
说等至
第四，解释两种等至分为：分别阐述体性，共同说明所依。
体性各别说
首先，无想等至的体性，灭尽等至的体性。


 །
无想等至体性
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག །བསམ་གཏན་ཐ་མར་འབྱུང་འདོད་པས། །དགེ་བའོ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད། །འཕགས་པའི་མ་ཡིན་དུས་གཅིག་འཐོབ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་
2-150a
བ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདིའང་སྙོམས་འཇུག་དེ་ལས་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་འགོག་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། མེད་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆུ་ལོན་མེད་པའི་རྒྱུན་ངོགས་སུ་ཆུ་ཀླུང་འབབ་པ་བཞིན་ནོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་ཐ་མ་བཞི་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ཆེའི་ནང་དུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐར་པ་འདོད་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་ཐར་པ་དང་དེའི་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་སློང་ལམ་ལོག་པས་ཚངས་སྤྱོད་འཚོལ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་འདིས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་ཡང་སྲིད་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ཐོབ་ནས་ཉམས་པ་དེས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སོར་ཆུད་པར་བྱས་ནས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་དང་མྱོང་བར་མ་ངེས་པའང་མིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འཕྲད་པ་ལས་སྙོམས་འཇུག་འདི་སྐྱོན་ཅན་དུ་བལྟ་བར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཡང་མི་བསྐྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་མྱོང་བར་མ་ངེས་པའང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འཇུག་པོ་ནི། སོ་སྐྱེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་ཞིང་འདི་མི་ཁོམས་པའི་གནས་ཡིན་པས། འཕགས་པ་དག་རྣམ་པར་ལྟུང་བ་གཡང་ས་ལྟར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་བཞི་པའི་འདས་མ་འོངས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་བཞིན། འདིར་ཡང་འདས་མ་འོངས་ཀྱང་ཐོབ་
2-150b
བམ་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་མིན་ཏེ། སྔོན་ཐོབ་ཟིན་འདྲིས་པ་ཡིན་ཡང་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདས་མ་འོངས་ནི་མི་ཐོབ་ཀྱི་དུས་གཅིག་པ་ད་ལྟ་བ་ཁོ་ནས་ཐོབ་སྟེ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་བཞིན། སྔོན་མེད་ཐོབ་པས་འདས་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་མེད་པས་མ་འོངས་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་མ་བཏང་གི་བར་དུ་ད་ལྟ་བ་དང་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་གི་སྟོན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཡི། །རིང་ལུགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་འབྱེད་སྙམ་ཡང་། །དུས་ཀྱིས་དོན་གཉེར་འཇུག་པ་མ་མཐོང་བས། །འབད་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་དགེ་བ་ཡི། །བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་དུ་སྐལ་ལྡན་དག །དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་བླ་ན་མེད་པ་ལ། །གྲོགས་སུ་འཚལ་བའི་གནས་སྐབས་རྙེད་དམ་ཀྱི། །རང་བློར་ཡང་ཡང་དྲིས་ཏེ་གྱི་ནར་གོ། ཞེས་སོ། །
灭定体性
གཉིས་པ་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ། དངོས་དང་། ཐོབ་ཚུལ་གྱི་དམིགས་བསལ་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
灭定正分
དང་པོ་ནི། འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད། །འདི་གནས་དོན་དུ་སྲིད་རྩེ་སྐྱེས། །དགེ་བའོ་གཉིས་སུ་མྱོང་འགྱུར་དང་། །མ་ངེས་འཕགས་པའི་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཅེས་པའང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འགོག་པ་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
无想等至体性
首先，同样无想等至，于第四禅中生起，意欲善业，顺生受，非圣者所修，刹那获得。如同无想天灭除心与心所，无想等至也是灭除心与心所，因为它是无想天的因，或者因为它有无想的果。此等至在未出定期间，作为灭除诸相应法的实体存在，若不存在，心与心所就会生起，如同无水闸时河水流向河岸。地属于最后禅定，即第四禅，因为它的异熟果在大果天中成熟。动机是希求从轮回苦中解脱，以求解脱而入定，因为他们将无想天视为解脱，将能获得它的等至视为道路，由于发心走上错误之道而寻求梵行，入定是色界善法。这是顺生受的善法，因为此善法使来世获得无想天的再生，即使曾经退失此定的人也必定会重新获得并修习。它不是顺后受或不定受的善法。如果通过遇到善知识而认识到此等至的过患，就会进入决定性，不再生起或现前它，因此也可能有不定受的情况。入此定者只是凡夫而非圣者，因为通过此因生为长寿天，这是不得闲暇处，圣者视之如同堕落的险地。那么，瑜伽师获得第四禅后，如同在无始轮回中分别获得过去未来的第四禅一样，在此也获得过去未来吗？不获得，虽然曾经获得过且熟悉，但需要做很大的加行，且无心的缘故。过去未来不获得，只有当下一刹那获得，如同别解脱戒。因为之前未曾获得，所以不获得过去；因为无心，所以不获得未来。从第二刹那开始直至未舍弃前，具有现在和过去，如同别解脱戒。
在此说道：虽想开显我导师善逝的极细微传承，未见时机求义者入门，纵使努力仅成自己善行，他处或有具缘者欲求无上善因果之友伴，反复自问终至心疲惫。
灭定体性
第二，灭尽等至的体性有：正分，获得方式的特例，及附带问题。
灭定正分
首先，灭定也是同样，此安住为目标，生于有顶，善业，顺二受及不定，圣者加行获得。灭尽等至也与无想等至一样，是灭除心与心所。


 །སྙོམས་འཇུག་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ནི་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཞི་བར་གནས་པའི་དོན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། སྐྱེ་བའི་རྟེན་ནི་སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་སེམས་སེམས་བྱུང་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་དགག་སླ་བའི་ཕྱིར། གང་སྤེལ་གྱིས། སྲིད་རྩེ་ཁོ་ནར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི། ས་གཞན་འོག་མ་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་། སེམས་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་གཅོད་པ་སྟེ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བཞག་ན། ས་འོག་མ་རྣམས་ན་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །
2-151a
སྡེ་པ་གཞན་དག་འདི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་ཏུ་སློང་བྱེད་ནི་དགེ་བའོ། །ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་ནི། འདོད་པའི་འཕགས་པས་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་ནས་མ་ཉམས་པ་ཕྱི་མ་ལ་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་དང་། འདོད་པར་ཐོབ་པ་ཉམས་པ་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་ནས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་སྲིད་རྩེར་སྐྱེ་བས་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བས། གཉིས་སུ་མྱོང་འགྱུར་དང་། དེ་ཐོབ་ནས་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་སུ་འདའ་ན་ནི་མ་ངེས་ལ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྲིད་རྩེར་མི་སྐྱེ་བས་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་ནི་མིན་ནོ། །རྟེན་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་བྱིས་པས་ནི་མིན་ཏེ། འཕགས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱ་ཡིན་པ་དང་། སོ་སྐྱེ་ནི་བདག་ཆད་དུ་དོགས་ནས་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་འདའ་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འགོག་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་རྩེའི་མཐོང་སྤང་མ་སྤངས་པར་འགོག་སྙོམས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ཁ་ཅིག་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་དེར་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སའི་དངོས་གཞི་ལས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཆོས་གཉིས་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཡིན་ལ། ལྷག་མཐོང་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་མེད་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཚོགས་ནས་གཅེས་
2-151b
སྤྲས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་ནི། བཤད་སྦྱར་ལས་རང་རྒྱལ་ལའང་འཇུག་པར་བཤད་ཅིང་། ཉི་ཁྲི་སྣང་བར། བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་ནས་འཇུག་པར་བཤད་པའང་ཡོད་ལ། ས་བཅུ་པའི་མདོར། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ནས་འགོག་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། བདུན་པ་ནས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇུག་ཀྱང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། ས་དྲུག་པ་ལ་ཐོབ། བདུན་པ་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར། བརྒྱད་པ་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་ལ། བྱང་སེམས་དང་སངས་རྒྱས་ཏེ་ལྔས་སྙོམས་འཇུག་འདི་ལ་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པའི་ཡུན་ནི། ཁ་ཅིག་ངེས་པ་མེད་པས་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ཏེ། བསྐལ་པའམ།དེ་ལས་ལྷག་པར་འཇུག་ནུས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འདོད་པར་ཞག་བདུན་ལས་ལྷག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལངས་པའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནུས་པ་ཟད་ནས་དུས་མིན་དུ་ཚེ་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་བ་ལ། ཁུངས་མེད་ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ཡང་། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས། འདོད་པ་ཟས་ཀྱི་འཕེན་པ་བཏང་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཅིང་། གཟུགས་ནི་སྔ་མ་ལྟར་སྲིད་དོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
此等至并非由出离的作意而入，而是为了安住于想蕴和受蕴的寂静而入定。生起的所依是有顶，因为在极其微细的心之后，容易遮止心与心所的相应法。广释中说："为何仅在有顶入灭定，而非在其他下地？答：此解脱有背对所缘和断除究竟心相续两种因安立，下地没有这两种因故。"
其他部派认为此属于第四禅地，这是不正确的，因为世尊说八等至（四禅和四无色）以及灭尽等至是次第圆满安住的等至。发起的动机是善。关于如何感受：欲界的圣者获得灭定后未退失，下一世生于有顶而成为顺生受；在欲界获得后退失，转生色界后重新现前，下一世生于有顶，成为顺后受；若获得后圆寂于下面两界，则为不定受；因为今生不会生于有顶，所以不是顺现法受。此定的所依只能是圣者而非凡夫，因为它是由圣道之力所生起的，且凡夫因恐惧自我断灭而持有断见；由于能在现法中入灭，所以不还果和阿罗汉对灭定有希求；同时，若未断除有顶见所断惑，则无法生起灭定。虽是圣者，但若未获得有顶心，如某些不还果和慧解脱阿罗汉，则无法入此定，因为未获得有顶心。如《地实论》所说："入灭定须珍视两法：止与观。其中，止是八次第等至，观是圣者智慧，缺一不可入定，二者和合方能珍视。"
总之，获得有顶心的不还果和俱分解脱阿罗汉可以入灭定。唯识宗在《释论》中说独觉也能入定，《二万光明》中说菩萨从初地开始能入，《十地经》中说："善男子，从第六地菩萨入灭定，从第七地每一刹那入定，但不称为现前灭定。"注释中解释："六地获得，七地现前，八地自在。"所以菩萨、独觉、声闻、阿罗汉、佛陀五种人能入此等至。
关于入定时长，有人说没有确定，依愿力而定，可入一劫或更久。然而，在欲界不超过七日，因为出定后食物的能力耗尽，会非时舍命。对此，虽有人说无出处，但《了义经注》中说："欲界依食物的推动力而定，色界则如前所说可能[更长]。"


 །ཡང་ཉན་ཐོས་རང་ལུགས་ལ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ནི་གཞན་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། འདི་ལ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ། ཁ་ཅིག །འོ་ན་འདུལ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཕགས་པས་ཀྱང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཙམ་གྱིས་མིན་པར་སེམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་འབད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་
2-152a
ཐོབ་པ་བཞིན་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ནས་ཐོབ་ཀྱི་འདས་མ་འོངས་ནི་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྔོན་བསྐྱེད་པ་ཉམས་ནས་སླར་བསྐྱེད་ཀྱང་འདས་པ་མི་ཐོབ་པར་ད་ལྟ་བ་གཅིག་པུས་ཐོབ་སྟེ། སྔ་ཕྱི་འདྲ་བའི་ཕྱིར།
不共所得
གཉིས་པ་ནི། ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ། །ཐུབ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི།སྦྱོར་བ་ལས་མི་བལྟོས་པར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མངའ་བརྙེས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། དགེ་བ་མཐར་ཕྱིན་ཁྱོད་ལ་ནི། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཁྱོད་ནི་གང་དུ་བཞེད་ངེས་པ། །བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ལགས། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ཐུབ་པས་སྙོམས་འཇུག་དེ་སྦྱོར་བས་མ་བསྐྱེད་ན། ཟད་པ་ཤེས་པའི་དུས་སུ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དུ་ཇི་ལྟར་འཇོག་ན། སྔོན་མངོན་དུ་བྱས་པ་བཞིན།དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དུ་གྲུབ་བོ། །
附义
གསུམ་པ་ནི། དང་པོར་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ན་རེ། བྱང་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་བསྐྱེད་ནས་ལངས་ཏེ། སྲིད་རྩེ་དང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་ཉེ་སྲུངས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལུགས་ཀྱི་ཚིག་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་བསྐྱེད་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི། དེས་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་དང་པོར་མཐོང་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སེམས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་དང་སྲིད་རྩེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་
2-152b
དགུ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་སྟེ། བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་མ་བར་མ་ཆད་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན། རིང་འཕུར་དང་། ལྷག་སྤྱོད་བསྟེན་པའི་དུས། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ནས། ཅི་ཡང་མིན་ཕྱིན་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེའི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་བསྐྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་མེད་ན་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུར་བཞག་གོ། ནུབ་ཕྱོགས་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་བཅས་མི་འདྲ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ན་ཅི་ཉེས་དྲིས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་པ་ལྡང་བ་ཅན་དུ་ཐལ་ན། སྟན་གཅིག་ལས་བསལ་བ་མི་ལྡང་བར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་ལ། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། དེ་ཚོགས་གཉིས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམ་བཅའ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་འོག་པ་རྣམས་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་མི་ལྡང་བར་མ་གྲུབ་ལ། དགོངས་པ་ལས་མི་ལྡང་བ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཟག་ཟད་མ་ཐོབ་པའི་བར་སྟན་འདི་ལས་སྐྱིལ་ཀྲུང་མི་བཤིག་སྙམ་པའི་དགོངས་པ་མི་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་མ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
又，声闻自宗说：能仁主尊是为了利他而不入此[等至]。对此，有人问："那么《律分别》中说[佛陀]在涅槃时入等至，如何解释？"圣者也是通过离贪之外的努力修习，以增长心力的加行而获得，如同获得别解脱戒一样，只由现在获得而不得过去未来。如果先前生起后退失再重新生起，也不获得过去，只由现在获得，因为前后相同的缘故。
不共所得
第二，能仁通过菩提所得。能仁如来不依赖加行，通过尽智、离贪和菩提而获得，因为这只是证得，不随心而生起获得。正如所说："最极善圆满的您，无有丝毫由加行生，您确定前往何处，唯依意欲而决定。"能仁不由加行生起此等至，那么在尽智时如何建立为俱分解脱？因为已如先前现证般，于现证自在，所以成立为俱分解脱。
附义
第三，初时非[入定]，因三十四刹那而得。迦湿弥罗西部说：菩萨生起见道后出定，生起有顶和灭尽等至，因为将上座舍护论典中所说"如来生起灭尽等至后生起尽智"视为权威。对此，迦湿弥罗除西部外的其他人[认为]：见道后初尽智时不生起灭尽等至，因为通过现观四谛的十六心刹那和断除有顶贪的九种烦恼的九种无间道和九种解脱道，共三十四个无间无漏心刹那而获得菩提。在凡夫阶段，依止梵行和胜行时，已通过世间道从欲界到非想非非想处离贪而断除，故入决定时无需断下地烦恼。若问"那为何生起法智随顺分的对治？"答：若无此，则不生起类智随顺分道，故立为其因。
西部问："无漏[道]中现前不同的有漏心有何过？"[东部]回答："那样会成为有退心者，因为已发誓不从一座起身。"遍及此理，因为[佛]已善积二资粮，具大悲心，能镇伏违品，誓言坚固。日下部认为未成立[佛]不从无漏发心中起，只是不从意趣中起，因为"在我未获尽漏前不破此座跏趺"的意趣不会退转，不舍弃未成就的任务。


 །འདིར་འཕྲོས་དོན་ལས་ཅུང་ཟད་འཕྲོས་དོན་བཤད་ན། ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱིས།བླུན་པོས་ཕྱག་ཆེན་སྒོམ་ཉེས་པས་དུད་འགྲོ་དང་། ཉན་ཐོས་འགོག་པར་ལྷུང་ཟེར་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འོ་ན་བླུན་པོས་ནས་ཀྱི་ས་བོན་བཏབ་པས། བྲ་འོ་དང་སྲན་མར་སྨིན་པར་འགྱུར་པའི་མཚུངས་པ་དང་། སོ་སྐྱེས་སྒོམ་ཉེས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་འཐོབ་ན། དེ་
2-153a
འཕགས་པར་ཐལ། འཕགས་པ་མ་གཏོགས་སོ་སྐྱེས་འགོག་སྙོམས་འཐོབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་བ་དག་སྣང་མོད། ཁོ་བོ་སྨྲ་ན་ཁྱབ་པ་མི་མཚུངས་ཏེ། བླུན་པོས་ཐར་པ་ཐོབ་ཕྱིར་སྒོམ་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་པས། ལས་དེའི་འབྲས་བུ་མནར་མེད་སོགས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་གཙུག་ཏོར་བམ་ཆུང་སོགས་ནས་ཀྱང་བཤད་ཅིང་། དེར་མ་ཟད་གསང་སྔགས་བླ་མེད་རང་ལུགས་ལའང་དབང་བཞི་ཐོབ་ཅིང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའམ་ཕྱག་ཆེན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་བླུན་ཅིང་རྨོངས་པ་ཁ་ཅིག་དམ་ཚིག་ཆག་ཉམས་ལས་རྡོ་རྗེ་དམྱལ་བ་སོགས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་སྲིད་ལ། ཇི་འདྲའི་མི་བླུན་པོས་ཀྱང་། ནས་བཏབ་ཉེས་པས་བྲ་བོ་དང་སྲན་མར་མི་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་མེད་ལ། སོ་སྐྱེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་མི་སྐྱེ་བ་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལ་ཡིན་ཀྱང་། གསང་སྔགས་བླ་མེད་དུ་སོ་སྐྱེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། ཁམས་འདུས་པ་བར་པར། འགོག་པའི་རྩ་ཡི་གེ་ཨའི་རྣམ་པར་རླུང་སེམས་འདུས་ན་འགོག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་བཤད་ཅིང་། འོ་ན་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་དེ་ཉན་ཐོས་འགོག་པ་པར་ཐལ། འགོག་སྙོམས་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ། དང་པོར་ཡུལ་ལྔ་སོ་སོར་སྡུད་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་སྟོང་གཟུགས་ལ་སེམས་ཟིན་པ་ཙམ་ན་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་མཐོང་བར་བཤད་ཀྱང་གང་ཟག་དེ་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། ས་ཐོབ་པས་མ་ཁྱབ་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པར་ནི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ནམ་མཇལ་མཇལ་ཆོག་པ་
2-153b
ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པར་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལོངས་སྐུ་ས་མ་ཐོབ་པར་མི་མཐོང་བར་བཤད་ཀྱང་། ཐེག་པ་དམའ་བའི་ལུང་གིས་ཐེག་པ་མཐོ་བ་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནད་ཕྲ་མོ་མ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་མཛོད་ཅིག །
说能依
གཉིས་པ་རྟེན་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པ་ནི། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །འགོག་པ་དང་པོར་མིའི་ནང་དུ། །སྙོམས་འཇུག་དེ་གཉིས་ཀ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། ཁམས་དེའི་མཚུངས་ལྡན་ཞི་བས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་དང་གཅིག་ཏུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚུངས་ལྡན་འགགས་ན། གཟུགས་ནི་མེད་པས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཁོན་ཁོ་ན་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟའང་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་ལ། གང་སྤེལ་གྱིས། ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཧ་ཅང་ཉེ་ན་མི་རུང་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དག་གི་རྟེན་ལ་རུང་གི། བཞི་པར་ནི་མ་ཡིན་ཅེས་དང་། གཞན་དག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་གཏོགས་པའི་བཞི་པར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཕྱི་མ་འདི་འཐད་པར་མངོན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། གང་དག་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་དེ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
此处若略述附带问题：法王萨班说，愚者修习大手印错误而堕入畜生和声闻的灭定。对此，有人说："那么，愚者种下大麦种子，会成熟为莽草和豌豆吗？凡夫修行错误而获得声闻灭定，则应成为圣者，因为除圣者外凡夫不能获得灭定故。"
我若谈论此事，其比喻不相符：愚者为获得解脱而错误修行，都是由无明所引起的意识的不善业，此业的果报如《顶髻小品》等所说，会导致无间等恶趣投生。不仅如此，在无上密宗自宗中，即使获得四灌顶并修习二次第瑜伽或大手印瑜伽的愚昧者，也有因破损誓言而堕入金刚地狱等恶趣的可能。无论多么愚蠢的人，因播种大麦错误而不会成熟为莽草和豌豆，故无遍及性。虽然在小乘宗义中凡夫不会生起声闻灭定，但在无上密宗中，凡夫可生起声闻灭定的三摩地，如《界集中篇》中说："若风心汇聚于灭尽根脉的阿字形，则生起大灭尽三摩地。"若问："那么此时此人应成为声闻灭尽者，因为他是具有灭定相续的补特伽罗？"答：不遍，因为无上密宗的瑜伽士，最初摄收五境，当心住于五如来的空形相时，经中说可见到殊胜化身和报身刹土，但此人不一定获得法流三摩地和证得地位。而在波罗蜜多乘中，若要随时能见殊胜化身，必须获得大资粮道的法流三摩地，未得地位则不见报身。然而，下乘的经教不能否定上乘，因此请那些未见法门微妙要义者少加担忧。
说能依
第二，共同阐述所依：二者依欲界及色界，灭尽最初于人中。这两种等至依欲界和色界，而不依无色界。第一[无想等至]属第四禅地，第二[灭尽等至]正如《王子论》所说："因不厌离彼界相应寂静，且若完全灭除心与心所相应，无色无有色法，不相应行不能独存，将导致涅槃，但事实并非如此。"
广释中说："有人说，因和果太近不适宜，所以依第三禅可入，但不依第四禅。"其他人说："因为无想众生是第四禅的果，所以除了无想天外，在其他第四禅处也可入定。"后说似乎合理，如《自释》中："按照那些不承认无想等至在色界的说法，依阿毗达磨教义：'有色界有情而非五种损减吗？'答：有，即色界天中具想而心不同住的诸众生和……"
;


 གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་
2-154a
འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ནི། རྒྱལ་བ་འོད་སྲུང་གི་དུས་ཕུང་པོ་ལྔའི་མིང་སྟེ། ཕུང་པོས་བསླུ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཞེས་སོགས་དང་གནད་གཅིག་པར་རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱིས་སོ། །སེམས་མི་འདྲ་བ་ནི་གཟུགས་ཁམས་ནས་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་དང་། ཟག་མེད་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདྲ་བ་ནི་རང་སའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་མིན་པའི་མུ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་དང་སྙོམས་འཇུག་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་གཟུགས་ཁམས་པ་ཡིན་ཅིང་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་མེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡང་མིན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཅན་ཡིན་པའི་མུ་ནི། འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་མུ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་མན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་མིན་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་པའི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི། དེར་སྐྱེ་འཆིའི་སེམས་འབྱུང་བས་དེ་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །སྤྱིར་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཀྱང་
2-154b
ཁྱད་པར་ནི། འགོག་པ་སྔར་མ་བསྐྱེད་པ་དང་པོར་མི་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་རགས་པས་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མཚུངས་ལྡན་ཞི་བས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་དང་པོར་མི་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་སྔར་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱོ་བས་མ་ཡིན་གྱི། ལོག་པར་ལྟ་བས་དེར་ཐར་པར་ཤེས་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་སོ། །གང་བ་སྤེལ་གྱིས། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི། དང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསྐྱེད་དེ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི། འདོད་པའི་ལྷ་ལའང་སྐྱེ་སྟེ། འདོད་ལྷ་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་ལྟར་བློ་གསལ་ཞིང་རགས་པ་མ་ཡིན་པར་རང་རྒྱུད་ཞི་བས་ཐར་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་པོ་འདིར་བསྐྱེད་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པར་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བཤད་པ་དང་ཡང་ལེགས་པར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
天中具想而心不同住的诸众生和，入无想等至及灭尽等至者，以及获得无想的无想天诸有情的有。"与此相矛盾。"在此，五种损减是迦叶佛时对五蕴的称呼，因为蕴会欺惑人，如"色如聚沫"等，这与王子论意义相同。不同心是指从现前欲界的化心、无漏心和无色界心，相同心是指现前自地有漏心。
因此，属于有而非具五蕴的情况是：众生住于不同心，住于等至本身，以及无想天获得无想者，他们属于而无有漏的四蕴。既非有又是具五蕴者的情况是：欲界众生住于相同心者的有。既是**有又是具五蕴者的情况是：天中具想而住于相同心者，以及未获得无想的无想天众生的有。既非有又非具五蕴者的情况是：欲界众生住于不同心者，入无想等至和灭尽等至者的有，以及无色界有。
未获得无想的无想天众生，因为在彼处生死时会生起心，故具有五种有漏蕴，这是其意趣。总的来说，虽然两种等至依于两界，但特别的是，未曾生起的灭尽等至初次只能在人中生起，因为[在人中]粗重的相应法会引生厌离，而因为相应法寂静而无厌离，所以初次不在彼处修习。若先前获得灭尽等至后完全退失，则依先前的串习力在中重新生起。无想等至则不是这样由厌离而入，而是由邪见认为那里是解脱而入，因此初次也在**中入定，这是王子论所说。
广释中说："无想等至初次于**生起，因为从无始轮回以来已熟悉。"又说："无想等至也可在欲界天生起，因为欲天与三洲人不同，其心明晰而非粗重，相续寂静，能生起误以为是解脱的想蕴，且《抉择论》也说'初次在此处生起无想等至，而在第四禅感受其果'，与此完全一致。"
;


 །འགོག་པ་འདི་དག་སེམས་མེད་ཡིན་ན། དེའི་རྗེས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲ་འདས་པའང་རྫས་སུ་གྲུབ་པས་འདས་པའི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས། ལུས་སེམས་ཕན་ཚུན་ས་བོན་ཅན་ཡིན་པས། དབང་བཅས་ཀྱི་ལུས་ལ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པས་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ནས་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ཡིན་ན། སེམས་མེད་དེ་དག་ལ་མཚུངས་ལྡན་བཀག་པ་མིན་པར་ཐལ། འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྫས་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་འདོད་པ་རྫས་
2-155a
སུ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །རིགས་པའི་དབང་དུ་ན། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་སེམས་སུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་ལྡན་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་དང་། དོན་དུ་འདོད་ན། བེམས་པོས་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་བེམས་པོའི་རྒྱུ་ཤེས་པས་བྱེད་པར་མཚུངས་པར་ཐལ་བ་དང་། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཙམ་པ་དག་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། མཚུངས་ལྡན་ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་ཅེ་ན། སྡེ་པ་རང་ལན་ནི། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཀུན་སློང་དང་། དང་པོར་སྐྱེ་ཚུལ་དང་། ཁམས་དང་། ས་དང་། གང་ཟག་དང་། རྣམ་སྨིན་མྱོང་འགྱུར་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །སེམས་ཙམ་པའི་དགག་བྱ་ལ་ཁྱད་འདོད་དེ། སྙོམས་འཇུག་དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་ཡིད་ལ་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་དགག་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་ལ་ཉོན་ཡིད་དང་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་དགག་པ་ལ་འདོད་དོ། །གནས་བརྟན་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས་ནི་འགོག་སྙོམས་མི་གསལ་བའི་སེམས་ཆ་ཕྲ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་ལ། དེ་ལ་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱིས། རྣམ་ཤེས་སེམས་མས་ཡོད་ན་གསུམ་འདུས་པ་ལས། རེག་པ་དང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཚོར་འདུ་སེམས་པའི་ཚོགས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ལས། རྒྱུའི་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཚོར་སོགས་ཇི་ལྟར་འགོག་ཅེས་པ་ལ། རྒྱུ་ནས་ཐོགས་མེད་ཡིན་ན་བདེན་ཀྱང་། རྒྱུ་ཙམ་ལ་མ་ཁྱབ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་ཚོར་འདུ་མི་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། དགྲ་
2-155b
བཅོམ་པས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་པས་ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་འགྲོར་ཚོར་བ་སོགས་འབྲལ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ག་ལ་མཚུངས། དེའི་ཕྱིར་འདི་རིགས་པར་སྨྲ་བའོ། །སེམས་མེད་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་འཇོག་བྱེད་ཡོད་དེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙོམས་པར་འཇུག་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དགག་བྱ་དེ་དག་འགོག་པས་ན་སྙོམས་འཇུག་ཅེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་ལ། ཡང་ན། འབྱུང་བ་རྣམས་སེམས་སེམས་བྱུང་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་མདོ་སྡེ་པ་སྨྲ་ཞིང་། ཡང་ན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་དང་བདུན་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་འཇུག་ཅེས་སེམས་ཙམ་པ་ཟེར་རོ། །སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་རྟོགས་པར་བྱ། །ཟབ་མོའི་གནས་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་སྙམ་ནས། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་འཆད་ལ་འགལ་བ་ཅི། །
说命
ལྔ་པ་སྲོག་བཤད་པ་ནི། སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ལ། ཚེ་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པའི་རྟེན་དང་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ན། དེ་གཉིས་ཀ་དང་། གཟུགས་མེད་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །འདི་ཉིད་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་འདིས། །གང་ཚེ་ལུས་ནི་འདོར་བྱེད་ཅིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འཇུག་པ་ནི། །སེམས་མེད་ཇི་ལྟར་ཤིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
若这些灭尽无心，则其后的心是否成为无因而生？毗婆沙师认为过去也实体存在，所以认为从过去的心生起。经部师认为身心互为种子，具根的身体中有心的种子，从那里生起。对毗婆沙师的观点提出质疑：无心等至应不是遮止相应法，因为过去心的实体在其相续中存在。若不成立，则应成为所许的实体不存在，因为不在其相续中。
以理论而言，由于心的种子即是心，应成为未遮止一切相应法，如果实际上承认这点，则物质能作为心识的因，心识也应能作为物质的因，但这是不能承认的，因为会导致因果颠倒。因此，唯识师说从阿赖耶识生起。
按经部师的说法，若一切相应法都被身体遮止，则应成为两种等至无差别。部派自答：不遍，因为在发心、初次生起方式、界、地、补特伽罗及异熟感受上有差别。唯识宗认为所遮有差别：第一等至遮止阿赖耶、染污意及六识伴随心所，第二等至遮止阿赖耶上的染污意及六识伴随心所。
上座德友认为灭尽等至有微细的不明显心。对此，尊者音声驳斥道：若有识心存在，则由三事和合而生触，由触缘生受想思等，若因的作用无阻，如何遮止受等果？答：若因无阻碍，此说正确，但因不遍一切因，如同阿罗汉的受不生起爱，虽有境根识三和合的触，但也有不生受想的情况。驳：不相同，阿罗汉见一切受皆是行苦，所以受不生爱，而受等是一切心识的遍行，不可分离，怎能相同？因此，此说更合理。
虽无心仍可安立为等至，毗婆沙师说：由于等至加行定心之力而遮止那些所遮，故称为等至。或者，经部师说：诸大种住于不顺生起心心所的状态，故名为等至。或者，唯识师说：因为遮止六识或七识的意作生起，故称为等至。
为摧毁一切有情之怖畏，我当通达一切论典。认为于甚深处无错乱，解说所知性质有何相违？
说命
第五，解释命：命即寿，是暖和识之所依。命根是三界的寿，寿是暖和识相续住的所依和因。在下面两界中，是两者（暖和识）的所依，在无色界是识的所依。《阿毗达磨论》中说："寿暖与识，当其舍身，舍已趣入，无心如木。"




 །དེ་བཞིན་དུ་ཚེའི་རྟེན་ཡང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །མཚན་ཉིད་ནི། ཚེ་གང་ཞིག་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་པ་ནི། ཚེ་མ་ལྡོག་པར་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་མི་ལྡོག་ལ། དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་མ་ལྡོག་པར་ཚེ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། སྲོག་འགག་པ་མེད་པར་ཐལ་པས། །
2-156a
འདོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་རྟེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས་སྐྱོན་འདིས་གོས་དོགས་ནས། དེ་གཉིས་སྲོག་གི་རྟེན་དུ་ཁས་བླངས་པ་དོར་ནས། སྲོག་གམ་ཚེའི་རྟེན་ནི། སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེས་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཟད་པས་ཚེ་ལྡོག་ལ། དེ་ལོག་པས་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་མི་ཐལ་ཅེས་ཁས་ལེན་ཏོ། །འོ་ན་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཀྱང་ལས་ཉིད་ལ་ཅིས་མི་བཞག་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲས་དེར་བཞག་ན་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྨིན་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར། མདོ་སྡེ་པ་ནི། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཚེ་ཡོད་ཀྱི། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་གྲུབ་མེད་ལ། ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་ཀྱི་རིས་མཐུན་འཕངས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་དེ་ལ་ཚེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་རྒྱུན་ནམ་མདའ་འཕངས་པའི་རྒྱུན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་པ་མདའ་འཕངས་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་ནི། འཕེན་པའི་འབད་པ་ལས་མ་ཡིན་གྱི། མདའ་ལས་ལས་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་འགྲོ་བའི་རྒྱུ། ཡོན་ཏན་འདུ་བྱེད་ཅེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤུགས་ཞེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་མ་ལྷུང་གི་བར་དུ་འགྲོ་བས། འཕེན་པའི་ནུས་པས་མདའ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་པ་ལ། མདའ་འཕངས་པ་ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་ཆོས་ཅན། མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་མགྱོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེའི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡོན་ཏན་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུ་ལ་ནི་ནུས་པ་ཆེ་ཆུང་མེད་ཅིང་ནམ་མཁར་འགྲོ་བའི་གེགས་ཤིང་སོགས་ཐོགས་བཅས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། མདའ་ལྟུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ།
2-156b
མི་ལྟུང་བར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཚང་ལ་གེགས་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་སྟེ། རླུང་གིས་གེགས་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། གཞུ་རྒྱུད་དང་བྲལ་མ་ཐག་དྲུང་དུ་ལྟུང་བའམ། ཕྱིས་ནས་ཀྱང་མི་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གེགས་རླུང་དང་འཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲས།ཚེ་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཡོད་ཅེས་མི་བརྗོད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། དྲོད་དང་འདྲེ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་མེད་པ་ལ་འདྲེ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཚེ་དང་བསོད་ནམས་ཟད་པས་འཆི་བ་ལ་གདགས་པ་ལས་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྲོག་གི་རྒྱུན་རྫོགས་པས་ཚེའི་རྣམ་སྨིན་ཅན་གྱི་ལས་ཉིད་ཟད་པས་འཆི་བ་དང་། གཉིས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཅན་གྱི་ལས་ཟད་པས་འཆི་བ་དང་། གསུམ་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཟད་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་གཉིས་ཀ་མ་ཟད་ཀྱང་བག་མེད་པར་ཟ་བའམ་སྤྱོད་པ་སོགས་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པས་འཆི་བའོ། །དཔེར་ན་སྣུམ་ཡོད་ཀྱང་སྡོང་བུ་ཟད་པ་ལ་སོགས་པའི་མུ་བཞི་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་བཏང་བ་ལ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མུ་དང་པོར་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ཡོད་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པས་འཆི་བ་བཟློག་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཚེ་ཟད་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པས་འཆི་བ་བཟློག་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པས། གཉིས་ཀ་ཟད་པས་ཞེས་པའི་མུ་གསུམ་པ་མི་རིགས་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་ཀ་ཚེ་ཟད་པ་ལས་འཆི་བ་བཤད་དོ།

同样，关于寿命的依靠也是温暖和识[意识]，如此说道。定义是：寿命是一种不相应行[非色非心的法]。这样的话，经部派认为：在寿命未离开时温暖和识也不会离开，而温暖和识未离开时寿命也不会离开，因此，会导致生命永不停止的过失。
由于不能接受这样的结论，所以不适合互为依靠，他们这样说道。说一切有部担心会有这种过失，所以放弃了这两者作为生命依靠的主张，而认为生命或寿命的依靠是先前的业，因为业投生多长时间，生命就持续多长时间。因此，由于业的投生力量耗尽而寿命终止，由于寿命结束而温暖和识也终止，所以不会陷入永不终止的过失，他们如此主张。
那么，温暖和识的依靠为何不直接安立为业本身呢？说一切有部回答说，如果这样安立，那么所有的识都会成为业的异熟[果报]，但事实并非如此，因为识有善等[不同性质]。经部派认为，这两者的依靠是寿命，但不存在实体性的不相应行，所谓的寿命是三界业力所投生的相续蕴，就像果实成熟的相续或射出箭的相续一样。
毗婆沙师（另译：数论派）认为，射出箭的相续运动，不是来自发射的努力，而是从箭生出业，从业生出运动的因——名为"功能造作"的品质和名为"势能"的品质，由于这些力量，箭在未落地之前一直前进，因此"由发射力量使箭前行"的比喻不成立。对此[经部派反驳]：被射向空中的箭作为主体，应不会有快速、更快速和极快速等时间差异的过失，因为其运动的原因——功能品质是单一的，没有强弱之分，而且在空中行进时没有树木等障碍物，因此理由和周遍都成立。
因此，箭的坠落也不应该发生，因为不坠落而前进的原因齐全且无障碍。[对方说]不成立，因为风会造成障碍。[经部反驳]那么应该在离开弓弦的瞬间就掉落，或者之后也永不掉落，因为遇到风的障碍在任何情况下都没有差别。
说一切有部说，虽然不说寿命是某种独立的实体，但它作为实体存在，因为它与温暖一起出现，对于非实体存在的法，"一起出现"是不合理的。关于因寿命和福德耗尽而死亡，《施设论》中有四种组合：第一，由于业投生的生命相续完结，即寿命异熟业耗尽而死亡；第二，受用异熟业耗尽而死亡；第三，两者都耗尽；第四，两者都未耗尽，但因放逸饮食或行为等不舍弃危险行为而死亡。比如，四种情况如同有油但灯芯耗尽等情况。
对于舍弃寿命[自杀]不应列为[单独]一类，因为它包含在第一种情况中，另外，如果寿命尚存，即使受用耗尽导致的死亡也能被避免，但如果寿命耗尽，即使受用耗尽导致的死亡也无法避免，因此"两者耗尽"的第三种情况不合理。考虑到轮回的情况，解释为两者都因寿命耗尽而死亡。


 །བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས། ཚེ་རྒྱུད་ལ་རགས་ལས་ཏེ་འཇུག་པའམ། ལན་གཅིག་སྐྱེས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ཉི་འོག་པ་ནི་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་རྒྱུད་ལ་རག་ལས་ཏེ། དེའི་ལུས་ལ་གནོད་པ་བྱར་ནུས་ཤིང་། དེའི་སྒོ་ནས་ཚེ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་རྒྱུད་ལ་རགས་ལུས་ཏེ་འཇུག་པའོ། །འདོད་པར་སྙོམས་
2-157a
འཇུག་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་ནི་ལན་གཅིག་སྐྱེས་ནས་གནས་པ་སྟེ། ལུས་ལ་གནོད་པས་ཚེ་ལ་གནོད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གཞན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཆེ་བ་ནི་གློ་བུར་ལུས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་གེགས་དང་བཅས་པ་དང་། གློ་བུར་ལུས་ལ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་གེགས་མེད་པ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དོན་སྔ་མ་དང་འདྲ་ཞིང་རྒྱུད་ལ་རགས་ལས་པ་དང་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་དོ། །མདོ་ལས་ལུས་ཐོབ་པ་རང་འཆི་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་འདོད་ལྷ་རྩེ་བ་དང་དགའ་བས་ལུས་དུབ་ཅིང་དྲན་པ་མྱོས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་དེ་ནས་འཆི་བ་དང་། ཕན་ཚུན་མིག་གིས་མིག་ལ་བལྟས་པས་ཡིད་འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའང་ཡིན་ཏེ། གནོད་པས་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདྲོངས་པའི་ཕྱིར། མངལ་ན་དང་སྒོ་ང་ན་འདུག་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པས་མུ་གཉིས་པའོ། །དམྱལ་བ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས། དམྱལ་བ། སྒྲ་མི་སྙན་པ། མཐོང་ལམ་དང་། བྱམས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ཞུགས་པ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་རབ་འབྱུང་བའི་དྲང་སྲོང་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་ཕོ་ཉ་བ་ནེ་ཙོ་བཞིན་རྒྱས་ལྟ་བུ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་བུ་ལྟ་བུ་འདི་སྲིད་འཚོ་ཞེས་རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ལེན་ནི་མས་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྒྱུར་ཡང་བདེན་པ་མཐོང་འོས་ཡིན་པས་མ་ཤི་བ་དང་།
2-157b
མཆོག་ཅན་མ་སྐྱེས་དགྲས་གསལ་ཤིང་ལ་བསྐྱོན་བཞིན་ཤཱ་རིའི་བུས་གདམས་ངག་ཕོག་པས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་སྟེ་གསལ་ཤིང་ཁྱེར་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་པ་དང་། ཕྱུག་པོའི་བུ་གང་གཱ་ལེན་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཕ་མས་མ་གནང་བ་དུག་ཟོས་མཚོན་གྱིས་གཏུབས་པ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཤི་སྟེ། གང་ལས་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་ཡི་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཀུན་རིང་ན་གནས་ཀྱང་དྲུང་དུ་དྲངས་ཏེ་འཇོམས། །དེ་ནི་བདག་གི་མཛའ་གྲོགས་བཞིན་དུ་བཙལ་ཡང་མ་རྙེད་པ། །འཆི་ལ་འཆི་བ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་ཅིས་ན་མི་མངོན་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་གྲགས་པ་གཞོན་ནུ་གཞོན་ནུ་མའི་འཁོར་ལ་ཡིད་དབྱུང་བའི་སྒྲ་མི་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་གྱིས་མ་ཐོས་པར་བྱས་ཤིང་སྒོ་དབྱེ་བར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་པ་ཡིན་པས་བསད་མ་ནུས་པ་དང་། འཚོ་བྱེད་ནི་མས་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་སྟེ་དེའི་སྲོག་ལ་ཤ་ཚ་བ་མེད་པར་རྒྱལ་པོའི་སྒོར་བསྐྱུར་བས་བདེན་པ་མཐོང་འོས་ཡིན་པས་མ་ཤི་བ་དང་། སོགས་བྷབྤ་ལོ་པ་ཀ་ལ་སོགས་བདེན་པ་མཐོང་འོས་གཡང་སར་བསྐྱུར་ཡང་མ་ཤི་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་སེམས་ཚེ་དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་དེ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ལྷུམས་ན་གནས་པའི་ཡུམ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཆི་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པས་ཀྱང་མི་འཆིའོ།

以下是完整的藏文直译：
从《智慧入论》中，对于"寿命依靠相续而存在，还是一旦生起就自然安住"这一问题的回答：日种部（一种佛教部派）认为，欲界众生未入两种定者的寿命是依靠相续的，因为能对其身体造成伤害，并通过这种方式损害寿命，所以寿命依靠相续而存在。欲界中入两种定者和上两界（色界与无色界）的众生的寿命则是一旦生起就安住的，因为身体受到伤害不能损害寿命，超越了自他伤害的范围。
迦湿弥罗派则说是"有突发身体伤害的障碍"和"无突发身体伤害且无障碍"，意义与前者相同。依靠相续且有突发性[伤害]，因此存在非时死亡。
经中说获得身体后的死亡和被他杀有四种组合：第一，欲界天人因娱乐和欢喜使身体疲惫、意识迷醉，由此因缘从彼处死亡；或相互对视产生扰乱心识，由此因缘死亡；诸佛也属此类，因为他们具有不被伤害摧毁的性质，且对舍弃寿命获得自在，由自身圆寂。处于胎中和卵中的众生属于第二组合，被他杀。除地狱众生和中阴众生外，大多数欲界众生属于第三组合。
中阴众生、上两界众生、地狱众生、北俱卢洲人、见道者、修习慈心者、入灭尽定者、入无想定者、转轮王出家的仙人、如来化身的使者如鹦鹉富兰那（即"如鸟羽般丰满"）、如居士光耀子（佛陀说"此寿存"者）、法授尼被送入墓地但应当见谛故未死；
最胜女被阿阇世王置于刑架上，舍利弗授予教诫而证得阿罗汉果，持刑架升入虚空；富翁之子恒河坚欲出家但父母不允，虽服毒、被刀砍等亦不死，说道："从何处天人、阿修罗、人类世界获得痛苦，三界虽远却皆被牵引摧毁，我如友人般寻求却未能找到，死亡还有另一种死亡吗？为何不显现？"；商主子名声少年厌倦少女眷属，非人使其眷属听不见并开启门，因为他是最后一生者故无法被杀；生活尼被母亲放入箱中，毫无怜悯其命而弃于王宫门前，因其应当见谛故未死；如婆婆罗波迦等应当见谛者被抛入悬崖却未死；最后有菩萨今生将证阿罗汉果者；转轮王在胎中的母亲；以及诸转轮王，这些众生既不自死也不被他杀。


 །འོ་ན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་གཉིས་ཀ་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ན། མདོ་ལས།ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བོས་ནས་སྲིད་རྩེ་བ་ཁོ་ན་ལ་བཤད་པ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཐ་མ་བརྒྱད་པ་ཡིན་པས་དང་པོ་བདུན་ཡང་གོ་བར་ནུས་ལ། ཁ་ཅིག་གོ་མི་ནུས་ཏེ་མུ་བཞི་པ་འདི་ལྟར་ཞེས་མ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ་མ་ངེས་ཏེ། འདི་ལྟ་བའི་
2-158a
སོགས་ཁོངས་ནས་ལྷག་མ་དཔེར་མཚོན་རྒྱུ་མེད་པའི་སྒྲ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན། སེམས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། དངོས་བསྟན་འདི། དངོས་བསྟན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་ལྷ་མི་དེ་གཉིས་ལས་ལྷག་མའི་དཔེར་མ་སོང་བ་བཞིན་ནོ། །དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་དུ་རང་འཆི་དང་གཞན་གསོད་མེད་པའི་དགོངས་པ་ནི། རང་སའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རང་ས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་རང་འཆི་བ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་ལ། གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་འོག་མ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཞེས་མིང་གིས་བཏགས་པ་སྟེ། གསོད་པ་དང་འཆི་བའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མིན་པར་འཆད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་གྱི་ན་སྟེ། སྤྱིར་ས་བདུན་པོ་དེར་རང་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་མཆོག་ཏུ་ཞེན་པས། དེའི་སྲོག་དབང་འདོར་འདོད་མེད་ཅིང་། འདོར་འདོད་ཡོད་ཙམ་གྱིས་རང་ཡང་མི་འཆི་ལ། སྙོམས་འཇུག་དེ་དག་གི་འཕེན་པ་མ་ཟད་ན་གཞན་གྱིས་བསད་པར་ཡང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། རང་འཆི་དང་གཞན་གསོད་མེད་པ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ས་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་ཡིན་ན། སྲིད་རྩེ་ལ་དེ་ལྟར་དཔེར་བཀོད་བྱས་པ་ལ་ནུས་པ་ལྷག་པོའི་དགོས་པ་མེད་དེ། དེའི་དགོས་པ་ས་བདུན་པོ་ལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་གཞན་ནི་རང་གི་འཆི་བའམ། རང་ས་འདོར་བའི་ཁྱད་པར་ཁ་ཅིག་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་གསོད་པ་གཞན་གྱི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་ལ། སྲིད་རྩེ་ལས་ནི་ཟག་མེད་བསྐྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། དེའི་གོང་དུ་ནི་གནས་མེད་པས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ཟག་མེད་མི་
2-158b
ལྕོགས་མེད་དང་། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་དངོས་གཞི་གཉིས་ཀྱིས་གསོད་དོ་ཞེ་ན། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ནི་ས་གཞན་པ་མིན་ལ། ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་སྲིད་ཅེ་རྩེ་པ་རང་གི་ས་པ་མིན་པས། འཆི་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་རང་འཆི་དང་གཞན་གསོད་གཉིས་ཀ་མིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་མི་འཆི་བར་ཐལ། རང་འཆི་དང་གཞན་གསོད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི་ཁྱབ་པ་ག་ལས་ཀྱང་འོང་སྟེ། རང་འཆི་འདོད་ཀྱང་མེད། གཞན་གྱིས་མ་གསོད་པར་འཆི་བ་མང་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གནད་འདི་ལྟ་བུ་ཕྲ་མོ་མ་རྟོགས་པར་རགས་པ་ཙམ་བལྟས་པས་ཚིམ་ནས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ནི་འདི་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རེ་ཀན་ནོ། །
说有为定义
དྲུག་པ་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ། དབྱེ་བ། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
有为类别
དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །རྒ་དང་གནས་དང་མི་རྟག་ཉིད། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པའི་གནས་པ་དང་། རྙིང་པར་བྱེད་པའི་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བཞིའོ། །ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། དགེ་སློང་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译：
那么，如果禅定和无色界都属于第四种组合，为何经中称呼"舍利子"，而只对有顶天的众生作如此解释？这是因为有顶是禅定和无色界的最后第八种（境界），所以前七种也能理解，但有些人不能理解，因为没有联系"这第四种组合如是"的说法。
对此回答不确定，因为"如是"等词语中也可见到从中省略其余例证的用法，例如："有些众生身体各异且想各异，如是人类和某些天人"。这种明显表述中"明显表述如是"的说法，并未将人天二者之外的其他众生作为例子，同理可知。
吉祥萨迦穹登说：禅定和无色界没有自死和他杀的意思是：用无漏（智慧）从自地超越，称为"自死"；用上地近分定从下地超越，称为"被他杀"，这是解释死和杀的名词不是按字面意义。
这是不对的。一般而言，在那七地中，自己因极度执着那种禅定，不愿舍弃生命，即使有舍弃的意愿，自己也不会死亡，而且当那些禅定的投生力量未耗尽时，也不能被他人杀害，因此（佛陀）意指没有自死和他杀。如果所有七地都像你所认为的那样，则特别举有顶作为例子就没有多余的必要，因为在七地中这种功能相同。不能接受这种说法，因为其他禅定和无色界的自死或舍弃自地的特殊情况，有些是自地的圣道，而他杀是他人上地的近分定，而有顶则无法生起无漏（智慧），其上也无处可去，因此也没有近分定。
那么，无漏不可思议定（无所属定）和如所说"在有顶证得圣果，现前无所有处，灭尽诸漏"，是否意味着被无所有处的根本定二者所杀？无漏不可思议定不是其他地，而无所有处对于有顶众生不是自地，所以虽有死亡但既非自死也非他杀。
那么这会导致他们不死的过失，因为既无自死也无他杀？这种遍及从何而来？许多人既不想自死也未被他杀却死亡，这是常见的。未能理解这种微妙要点，仅看粗浅内容便自满，以阿毗达磨自傲者恐怕很难理解这些。
第六，解释有为相，分为分类和断除疑惑。
首先，相即是生、老、住和无常性。有为相是：令法产生的生，令法安住的住，令法衰老的老，令法灭亡的无常性，共四种。"性"是事物的助缘。
那么，经中说："比丘们，此三者是有为相"。
;


 །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པར་ཡང་མངོན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན། ཞེས་གསུམ་ལས། བཞི་པ་མ་གསུངས་པས། བཞི་པ་གང་ཞེ་ན། གནས་པ་གཞན་འགྱུར་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་ཞར་ལ་བསྟན་ཏེ། བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་མ་བསྟན་ལ། མངོན་པ་ལས་བཞི་འབྱུང་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པས་དགོངས་པ་ཅན་ནི་མིན་ཏེ། དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རྣམས་དུས་འཕོ་བའི་
2-159a
ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་དག་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་སྟེ། སྐྱེ་བས་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟའི་དུས་སུ་སྤོ། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པས་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱས་ཏེ་འཇོམས་པས། ད་ལྟ་བྱུང་བ་ནས་འདས་པར་སྤོ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ལ་ལར་སྤེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྤོང་བའི་བརྡ་རྙིང་སྟེ་སྦེད་པའི་དོན་དུ་བཟུང་ནས་འགྲེལ་པར་བྱེད་པ་ནི་ནོངས་སོ། །དཔེར་ན་ནགས་ཐིབས་པོར་ཞུགས་པའི་མི་ཞིག་ལ་དགྲ་གསུམ་ཡོད་པའི་གཅིག་གིས་དེ་ནས་འབྱིན། གཉིས་པོས་བཏག་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བར་བྱས་ནས་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ། གནས་པ་ནི་གཉེན་གཅིག་མི་དེ་ལ་མི་འབྲལ་བར་འདོད་བཞིན་འཁྱུད་པ་ལྟར་འདུས་བྱས་ལ་འཁྱུད་ནས་གནས་སོ། །གནས་པ་འདི་ལ་ཆགས་ནས་རྒ་བས་སྡུག་བསྔལ་སྟེར་བའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་པའི་བཀྲ་ཤིས་ལས་སྣ་ནག་བྱུང་ཆེ་བས་བཀྲ་ཤིས་མ་སྨོས་པ་བཞིན། གནས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་མ་སྨོས་པའམ།ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ལའང་གནས་པ་ཡོད་པས། འདུས་བྱས་སུ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བས་ཁྱབ་ཆེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤོང་བའོ། །
གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྟན། ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བའོ། །
说定义有定义
དང་པོ་ནི། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས་ལ་སོགས། །གལ་ཏེ་བུམ་སོགས་འདུས་བྱས་སུ་བྱེད་པ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ཐ་དད་དགོས་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་སུ་བྱེད་པའང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དགོས་པས་ཐུག་མེད་དང་མཚན་གཞིར་ཡང་འགྱུར་ལ། མི་དགོས་ན་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའང་མི་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལའང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། གནས་པའི་གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་མི་རྟག་པ་ཅེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡོད་པས། བུམ་སོགས་ལ་མཚན་ཉིད་མི་དགོས་པར་མི་ཐལ་ཞིང་། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བལྟོས་ནས་
2-159b
མཚན་གཞིར་ཡང་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་དོ། །
遮无尽之过
གཉིས་པ་ནི། དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག ། ཐུག་མེད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒ་བ་སོགས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སོགས་བཞི་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་གཞི་དང་། ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་པའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་གཅིག་པུ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་སོགས་ལའང་འདུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྐྱེ་སོགས་ནི་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཚད་མར་བལྟར་རུང་བའི་བདག་ཉིད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ས་ཕྱོགས་ན་བུམ་པ་མ་དམིགས་པ་བཞིན། གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ། འདུས་བྱས་ལས་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། ཁས་བླངས་བསལ། འདུས་བྱས་དེ་སྐྱེ་མི་སྐྱེ་གཉིས་ཀ་མིན་ན། སྐྱེ་མི་སྐྱེ་གཉིས་རྣམ་གཅོད་ཀྱི་འགལ་བ་མིན་པར་ཐལ།གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་གཉིས་ཀ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཡང་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ། དེ་འདུས་བྱས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་ཀ་མིན་ན། བྱས་མ་བྱས་རྣམ་དཔྱོད་འགལ་བ་མིན་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་མིན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུང་གསུམ་འདུག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོ་ལས། གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译：
三者是什么呢？"比丘们，有为法显现为生起，显现为灭亡，显现为住而变异。"经中说三种，而没有提到第四种，那第四种是什么呢？"住而变异"是老的异名，这是附带教示的。未教示"住"的目的是为了使所化众生生起厌离，而阿毗达磨中出现四种是实相，并非意趣说，因为没有违背事实的理由。
有为法因迁移于时间而入（流转），这些被安立为相。生使（法）从未来时迁移至现在时，老和无常使（法）变得脆弱并摧毁它，使它从现在迁移至过去。某些文本中"隐匿"一词是"迁移"的古代表达，若执着为"隐藏"的意思而解释，那就错了。
例如，一个进入茂密森林的人有三个敌人，一个把他拉出来，另外两个捆绑他，使他虚弱然后杀死他，这就像（生老无常三相）。住则如一个朋友拥抱那个人，不愿分离，同样地，住抱持着有为法而安住。
由于执着这个"住"，老会带来痛苦，因此就像与吉祥相伴的不祥更为显著而不提吉祥一样，"住"没有被提及为相。或者，因为无为法也有"住"，若将其列为有为相，则会混淆有为法，从而避免过于广泛的定义。
第二部分分为：展示相也有相，遣除无穷回归的过失，遣除过度扩展的过失。
首先，"彼等生之生等"。如果说壶等成为有为法需要生等（四相）的差别，那么使这些（生等）成为有为法也需要生等的差别，这将导致无穷回归并使它们成为所相（而非能相）；如果不需要，那么壶等也不需要（生等）。
对此回答：生等这些（相）也有被称为"生之生"等的词语，即"老之老"、"住之住"和"无常之无常"的随顺相四种，因此不会导致壶等不需要相的过失，并且相对于随顺相而言，它们确实也成为所相，这是可以接受的。
第二，"彼入八法与一法"。也不会导致无穷回归，因为生能生起老等三种，生之生等四种，以及壶等所相，共入八法并生起它们；而生之生只入于生这一法并生起它。同样，老等也应如此理解。
经部派认为，与壶等不同的生等并不存在，因为未见到可以被量度的自性，如在地方未见到壶一样。此外，有为法作为主体，应成没有自身生起的过失，因为生与有为法不同的缘故。若不承认，则违背自己的主张。若有为法既非生也非不生二者，那么生与不生二者就不是相违的遮遣，因为在一个基础上未否定两者。
此外，生应成无为法，因为它与有为法不同。若生既非有为也非无为，那么有为与无为就不是相违的判别，因为在两者之间存在第三种情况。
因此经中说："凡有生起之法，皆是灭亡之法。"
;


 ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་འགལ་བར་ཐལ། སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་འདུས་བྱས་ཉིད་ལ་ངོས་བཟུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འདུས་བྱས་ལས། སྐྱེ་འགག་རྫས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འགག་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པས་འདུས་བྱས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་མདོ་ནི། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གནས་པ་དང་། རྒྱུན་
2-160a
གྱི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུན་འགོག་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཆད་པ་འཇིག་པ་གནས་པ་དེ། །དེ་ཉིད་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི། །གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད། །ཅེས་དང་། སྔོན་མེད་ལས་བྱུང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །རྒྱུན་གནས་དེ་ཆད་འཇིག་པ་ཡིན། །རྒྱུན་གྱི་སྔ་ཕྱི་བྱེ་བྲག་ནི། །གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས། གནས་པར་གསུངས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་དང་སྐད་ཅིག་མར་གནས་པར་གསུངས་པ་ནི་མིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གནས་མི་སྲིད་ཅིང་། གནས་ན་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མི་གནས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འཇིག་ལ་གནས་པ་ཡོད་དོ་བྱ་བར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་དེ། རང་འགྲེལ། སྐད་ཅིག་མ་ཡི་ཆོས་ལ་ནི། །གནས་པ་མེད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་འཇིག་འགྱུར་དེ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ཡིས་དེར་རྟོག་དོན་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གནས་པ་མེད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་འཇིག་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པས། སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྒ་བའང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། འགྲེལ་པ་ལས། དེ་བཞིན་ན་ནི་རྒ་མི་འགྱུར། །གཞན་དུ་འགྱུར་ན་དེ་གཞན་ཉིད། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་གཅིག་ལ། །རྒ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་རྒ་བས་གཞན་འགྱུར་མི་འཐད་པར་ཐལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་གཞན་འགྱུར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ན་སྐད་ཅིག་མ་མིན་
2-160b
དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོའི་དོན། གནས་རྒས་ནི་རྒྱུན་ལ་དགོངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་དུ་གནས་འོང་ངོ་། །རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་གནས་རྒ་ཞིག་བྱེད་པར་ཐལ། སྐྱེ་སོགས་བཞི་དང་འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པ་དང་འགལ། ཡང་བྱེ་སྨྲས། སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གནས་རྒ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བསྐྱེད་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་རྒས་འཇིག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་མ་འོངས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་མ་འོངས་པ་མིན་པར་ཐལ། སྐྱེ་བས་ད་ལྟ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་མེད་ན་ཁོ་བོའང་འདོད། བྱུང་བའམ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ད་ལྟ་བ་མིན་པར་ཐལ། བྱ་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་མཐུན། ཡང་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་མཚན་ཉིད་བཞིའི་བྱ་བ་སོ་སོར་བྱེད་པར་ཐལ། མཚན་ཉིད་བཞི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཅར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མཚན་ཉིད་བཞི་རྫས་གཞན་འདུས་བྱས་ལས་བྱ་བ་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཁས་བླངས་པ་འདིས་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་མཚན་ཉིད་བཞི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འདོད་པའང་བསལ་ལོ།

以下是完整直译：
这句经文也应该成为矛盾的过失，因为"有生起之法"一词是指认本性上的有为法，周遍的原因是：生灭与有为法是不同实体，因为生灭是由生灭（本身）产生的，所以没有必要由有为法产生生灭。
那么，"此三者是有为相"的经文是指：有为法的相续初始是生起，相续的延续是住，相续前后的差别是住而变异，相续的终止是无常，这是依此而说的。这些也不是与有为法的自性不同的实体，因为《自释》中说："相续的初始是生起，断绝是灭，彼住，彼自前后的差别，是住而变异"。又说："从先前不存在而产生是生，相续安住及其断绝是灭，相续的前后差别被认为是住而变异。"
经中所说的"住"，并非指刹那的住或刹那法的住，因为刹那法是每一刹那都灭的，对它而言住是不可能的；如果住，就不是刹那法，因为刹那法是最终不住的。认为生灭中有住是无意义的，如《自释》中说："对于刹那法，无住而灭，彼又将灭，因此，对此的思考无义。"这意味着"无住而灭"即是灭，因为"无住"。
这样，既然已经表明刹那的生灭是一义，那么刹那法也没有老，如注释中说："如是则无老，若变异则成他，因此，在一事物上，老这一说不成立。"因为刹那法不能被老所改变的过失，因为单一刹那本身不应变异，若应变异则必须不是刹那法。
因此经文的意思是：住和老是针对相续而言，不是针对刹那，若是针对刹那，这些相在刹那法中就不可能存在，所以会导致"相"（定义）不能成立。
还有另一种理性的论证：有为法在同一刹那应同时生住老灭的过失，因为生等四相与有为法刹那同时生起，理由和周遍都成立。若承认，则与作用时间各异相违。
此外，说一切有部说：未来的生起能产生作用，因为未生者能发挥生起的作用；而在生起时不会住老灭，因为住老灭的作用是对已生的法而言的。
对此，论师回答：那么，未来的作用是否作为实体存在？若存在，应不是未来，因为被生所产生为现在；若不以实体存在，我也认同。已产生或已生的不应是现在，因为作用已灭，理由和周遍都成立，若承认则与我们一致。
此外，应唯在刹那中各自产生四相的作用的过失，因为四相同时入于刹那的作用，理由和周遍都成立。不能承认，因为已承认四相是不同实体，对有为法产生不同作用。这一承认也排除了有为法和四相在一刹那同时生起的主张。
;


 །བྱེ་སྨྲས། དེ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་གྱི། བྱ་རྫོགས་ཀྱི་འདུས་བྱས་སམ་སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་ཉིད་བཞིའི་བྱ་བ་སོ་སོར་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་སོ་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཆོས་ཅན། རྒ་འཇིག་གིས་མི་རྟག་པར་
2-161a
མི་བྱེད་པར་ཐལ། གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ། ཁྱབ་སྟེ། གནས་པས་མི་འཇིག་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། མ་ཁྱབ་སྟེ། གནས་པའི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ནས་འཇིག་སྟེ། སྐྱེས་ཟིན་སྐྱེས་ཟིན་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་འདྲའོ་ཞེ་ན་མི་འདྲ་སྟེ། ལན་གཅིག་སྐྱེས་ཟིན་ན་སླར་སྐྱེ་བ་ནི་འགལ་ལ། ལན་གཅིག་གནས་ན་རྟག་ཏུ་གནས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་པ་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་སྔར་ཡོད་ན་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ནི་སྔར་ཁྱེར་ཟིན་ནས་ཕྱིས་བསྐུར་པའམ་ལེན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
遮甚过
གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བས་འདུས་བྱས་བསྐྱེད་ན། མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་ཅིས་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ཚོགས་པ་མེད་པར་ནི། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་བྱ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མིན་ལ། མ་འོངས་པ་རྣམས་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པས་ནི། འདུས་བྱས་ལས་སྐྱེ་བ་དོན་གཞན་པ་ནི་མི་སྣང་ཞིང་། བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མ་དམིགས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་པ་ལ། ཁོ་ན་རེ་ཀྱེ་ཞེས་བོས་ནས། ཡོད་ན་དམིགས་པས་ཁྱབ་ན། རེག་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་ཆོས་ཅན། མེད་པར་ཐལ། མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། རེག་པ་ནི་ཚོར་འདུ་སོགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པར་གྲུབ་བོ། །ཡང་སྐྱེ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཞེས་དྲུག་པའི་སྒྲ་སྦྱར་
2-161b
བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བདག་མེད་ཆོས་ཅན། དོན་གཞན་གྱི་རྫས་སུ་ཐལ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་མེད་ཅེས་དྲུག་པའི་སྒྲ་བློ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པས་བཏགས་པའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པ་སོགས་ཀྱང་རྫས་གཞན་དུ་ཡོད་པར་ཐལ། དྲུག་པའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་བསལ། འོ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་འཇིག་རྫས་གཞན་མིན་ཀྱང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དྲུག་སྒྲ་མི་འགལ་ཏེ། གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་འབྲེལ་བ་བརྗོད་པ་དང་།གཟུགས་ཚོར་སོགས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ལས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་དྲུག་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་དྲི་ལྟ་བུ་དང་། མཆིག་གུའི་ལུས་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་ན། མཁའ་སོགས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ། སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། འདུས་བྱས་ལ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པ་ཡོད་ཀྱང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མིག་སོགས་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་ཅན་མིག་སོགས་སྐྱེ་བ་མིན་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས་རབ་འབྱོར་མིག་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཡི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ཚོར་སོགས་སྐྱེ་ལྡན་དུ་འདྲ་ཡང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་རྐྱེན་གྱིས་གཅིག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།

以下是完整直译：
说一切有部说：这并非是针对最终刹那的观点，而是就作用完成的有为法或刹那而言，承认四相各自产生作用。对此（经部派回答）：有为法作为主体，应成不被老与灭使成为无常的过失，因为被住使其安住，理由成立。周遍成立，因为住使其不灭。
对方说：不周遍，因为住的作用完成后就灭，如同已生后不再生。（经部派）回答：不相同，因为一旦生起则再生是相违的，而一旦住则应永远住，因为如果住的力量先前存在则后来也应存在，因为如果生之生有能力，则生应产生生，因为对于一个生的事物，先前已带走后来不能给予或获得。
第三，遣除过度扩展的过失："无因缘，生不能生所生"。若未来的生能生起有为法，为何不是所有未来法同时生起？对此回答：有为法作为主体，不会使所有未来法同时生起，因为没有因缘聚合，生相不能生起所生法，而所有未来法同时生起的因缘不具足。因此，有为法不仅仅依靠生相的力量而生起。
经部派认为：与有为法不同的生不显现，从作用上看也未曾不被觉知。对此，对方喊道："嘿！"然后说：如果存在则应被觉知，那么触等微细法性作为主体，应不存在，因为未被觉知。回答：不成立，因为触被世尊确定为受想等的所依，因此已被觉知。
又问：生和无常作为不同实体存在，因为可以说"色的生"和"色的无常"，使用第六格（属格）。回答：那么，色等的无我作为主体，应成为不同实体，因为对它使用"色的无我"这样的第六格词，心能理解。此外，外道数论派所安立的色等的数量和联系等也应成为不同实体，因为可以使用第六格词，理由和周遍都成立。若承认，则被破斥。
那么，色的生灭虽非不同实体，但"色生起"和使用"色的"六格词不相违，因为表述色从未生到已生的关联，并且为了区别于色受等的无常，所以用第六格表述"色的无常"，如"栴檀的香"和"匠人的身体"一样。
那么，若从未生起而生起色，虚空等也应生起，因为从无生变为有生的缘故？回答：不周遍，因为虽然有为法可以从未生到已生，但无为法从未生到已生是不可能的。例如，眼等诸法虽然从法性上无生，但作为所相的眼等并非不生，同理可知。
正如经中所说："须菩提，眼是空的，空无常性、坚固性、恒久性、不变异性、我和我所。为什么？因为这是它的自性。"虽然色受等都同为有生法，但彼此之间一个不能因缘生起另一个，同样，一切因缘也不能生起无为法。
;


 །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་པས་རིགས་པར་སྨྲ་བ་ལ། བྱེ་སྨྲས། རང་ལུགས་ལ་ཆགས་ནས་འདོར་མི་ནུས་ཏེ། ནན་གྱིས་སྐྱེ་སོགས་རྫས་ཡོད་ལ་སུན་འབྱིན་
2-162a
འཇུག་ཅེས་མངོན་པའི་མདོ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མི་འདོར་ཏེ། རི་དྭགས་ཀྱི་ཤ་བཟའ་རྒྱུ་ཡོད་པས་ཞིང་མི་རྨོ་བ་མིན་པ་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྲང་རྩི་བཟའ་རྒྱུ་ཡོད་པས་ལ་དུ་མི་དོར་བ་བཞིན་ཅེས་པ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཕོངས་པའི་སྦེད་ཁུངས་སོ། །
广说名相等
བདུན་པ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་ཆོས་སོ། །
名相等体性
དང་པོ་ནི། མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །སྔར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་ལ་ནི་མིང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བུམ་པ་ཞེས་པའམ། གཟུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངག་དང་ཚིག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། འགྲེལ་པར་ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྗོད་བྱེད་གང་གིས་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན་འཚེད་དོ་འགྲོའོ་ཞེས་པ་བྱ་བ་དང་། དཀར་ཤམ་མོ་ཞེས་པ་ཡོན་ཏན་དང་། འཚེད་དོ་འཚེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དུས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་སྟེ། འགྲེལ་པར། གང་གིས་ན། བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་དང་། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། དེ་ལྟར་ན་མིང་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།ཚིག་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་སོ། །ཡི་གེ་ནི་མིང་ཚིག་གི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། ཡིད་ཡུལ་ན་སྣང་བའི་ཀ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་ནི་གཞན་དང་མ་འབྲེལ་ན་བརྗོད་དོན་མི་སྟོན་ལ། ཁོ་རང་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་འགྱུར་མི་རུང་བས།
2-162b
སམ་སྐྲྀ་ཏར་ཨཀྵ་ར་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་བྱཉྫ་ན་ཞེས་པ་གསལ་བྱེད་དེ། མིང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕྱིར་བརྒྱུད་ནས་དོན་གྱི་རྗོད་བྱེད་དུའང་རུང་བས། སྒྲ་པ་དག །རྣམ་གྲངས་དུ་མ་མེད་པ་དང་། །མིང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །དོན་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་བརྒྱུད་ནས་དོན་བརྗོད་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གླེགས་བུ་ལ་བྲིས་པའི་ཡིག་འབྲུའི་མིང་ལ་ཡི་གེ་ཞེས་འདོགས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། མིན་གྱི། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་ཡི་གེ་རྣམས་མཉན་པར་མི་ནུས་པས། ཡིག་འབྲུའི་གཟུགས་ཀྱི་བརྡས་རྟོག་པ་ལ་གོ་བྱེད་ཡིན་གསུམ་ཆར་ལ་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་མང་པོའི་དོན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི། ཚོགས་གསུམ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅིས་མིན་ཏེ། ཚོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ངག་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དེ་གསུམ་ངག་ཡིན་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། ངག་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་ན་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་དོན་གོ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ངག་གིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ངག་གིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པའམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མིང་ལ་འཇུག་ལ། མིང་གིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེའང་། སྤྱིར་ངག་དང་སྒྲ་ཙམ་གཟུགས་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ལན་ཐེབས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག །གང་རྣམས་ཐུབ་པས་གསུངས་དེ་དག །ངག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱར་ཡང་རུང་གི། ད་ལན་དེ་ལྟར་མི་འདེབས་ཏེ། འདིའི་ངག་ནི་རྟོག་ཡུལ་ན་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是完整直译：
对于经部派这样合理地论述，说一切有部回答：我们执着自己的宗义无法放弃，坚持生等实有，并认为（经部）以过失推论来驳斥（我们），但我们不舍弃阿毗达磨经的字面意义。正如有鹿肉可食不意味着就不耕田，有赖于蜜蜂而有蜂蜜可食不意味着就放弃甜食一样。这些都是缺乏宗义的人用来掩饰的借口。
第七，解释名身等三种，分为体性和特性。
首先，"名身等，为名句文身"。前面所说的"名身等"是名身、句身和文身。其中名能表述事物本性，如"瓶子"或"色"等。句与语是一义，如注释中说："句即语"。句是能完整表达所诠义的能诠，例如："嗟乎诸行无常，是生灭之法，生已复灭，彼寂灭为乐。"
或者，像"煮""去"等表示行为，"白马"等表示属性，"将煮""已煮"等表示时间，以及表明这些关联差别的分别，能使人理解义的是句，如注释中说："通过什么？通过了解行为、属性和时间的关联差别。"护法王子说："如是，名是表述自相的，句是表述行为等关系差别的。"
文是名句的基础，指意识中显现的"ka"（藏文字母）等。文若不与其他相连则不能表示所诠义，且文本身不能变成其他异类，所以在梵语中称为"akṣara"（不变的）。或称"vyañjana"（使明显），因为使名句明显。因此，间接也能作为义的能表达，如声明论者说："无多种异名，使名句明显，能诠诸义故，故间接表义。"
对于"写在书板上的字母称为文"的疑问，答：不是的。意识中显现的文因无法听闻，故通过字形的约定在意识中起理解作用。三者中的"身"是表示多数的意思。
经部派问：三身为什么不是色的自性，既然是三身，而语是声，（应该是色性）？说一切有部答：三身不是语，未经证实。如果语仅是声音，声音本身就能使人理解义，但这不成立，因为以文为自性的语才能使人理解义。语能明显名或生起名，名能使人理解义。
那时，虽然一般语声仅是色法，（我们）也可以接受，如"八万法蕴，由能仁所说，语或名，认为是色与行"，但此处不这样回答。这里的语是存在于思维对象中的实有行法。
;


 །མདོ་སྡེ་པས། བརྡ་མ་བྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་ངག་མིན་ཀྱང་། བརྡ་བྱས་ཀྱི་སྒྲ་ངག་ཡིན་ཏེ། བརྡའི་མཚམས་བཟུང་བའི་ཕྱིར། མིང་བརྒྱུད་མ་བརྒྱུད་གང་ཡིན་ཀྱང་དོན་གོ་བར་བྱེད་ལ། བརྡ་མ་སྦྱར་བའི་
2-163a
ངག་དང་མིང་གི་རིམ་པ་སྦྱར་ཀྱང་དོན་གོ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་པར་བརྡ་སྦྱར་ཞིང་། དེ་ཕན་ལ་མི་འཇུག་པ་མཚམས་བཅད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དོན་དགུ་པོ་དེ་ལ་ངག་དེ་འབོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ངག་ཕྱོགས་ས་དང་འོད་ཟེར་དང་། །ཕྱུགས་དང་མིག་དང་རྡོ་རྗེ་དང་། །མཐོ་རིས་ཆུ་དང་དོན་དགུ་ལ། །མཁས་པས་གོ་སྒྲ་ངོས་བཟུང་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་བརྡ་སྦྱར་ཁོ་ནས་དོན་གོ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། མིང་གིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ཡང་གོ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་བསྔགས། ངག་གིས་མིང་བསྐྱེད་པ་དེ་སྒྲ་ཙམ་ལ་བྱེད་ན། དེས་དེ་མི་བསྐྱེད་པར་ཐལ། སྒྲ་དོན་ལ་འབྲེལ་པ་རང་མཚན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བརྡ་བྱས་ཀྱི་ངག་ལ་བྱེད་ན། མིང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བརྡ་འདོད་བློའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངག་གིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྒྲ་ཙམ་ལ་བྱེད་ན། སྒྲས་ཀྱང་མིང་གསལ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བརྡ་བྱས་ཀྱི་ངག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་ན་ངག་གིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་མི་དགོས་ཏེ། བརྡ་བྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མིང་རྫས་ཡོད་ཆ་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཆོས་ཅན། ངག་གིས་མི་བསྐྱེད་པར་ཐལ། སྐྱེད་ན་ཆ་ཤས་ཀྱི་དུམ་བུར་བསྐྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། ཡི་གེའི་སྒྲ་སྔ་ཕྱི་རྣམས་གཅིག་ཅིག་ཅར་དུ་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། ངག་ནི་མིང་གིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག །མིང་དེ་ཡི་གེ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ན། དེའི་ཚེ་གཅིག་ཅར་དུ་མིང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ། ཡང་དེའི་ཕྱིར་ངག་གམ་སྒྲ་ཆ་བཅས་ཀྱི་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱེད་ན། མིང་རཱུ་བ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཐ་མ་ཨ་དེ་ཆོས་ཅན། ལྟོ་ལྡིར་བའི་དོན་མ་ལུས་པ་
2-163b
གོ་བར་ཐལ། ངག་གིས་མིང་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག་ངག་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་དེའང་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་མི་ནུས་པས་སོ།

以下是完整直译：
经部派说：虽然未经约定的单纯声音不是语，但经过约定的声音就是语，因为已确立约定的界限。不管是直接名称还是间接名称，都能使人理解义，若没有应用约定的语和名的次序，即使使用也不能使人理解义。例如，"go"这个声音被约定用于九种义，而规定不用于其他义，这时该语称呼那九种义。如所说："语方位土地和光明，畜牲眼睛与金刚，天界与水共九义，智者当知'go'声义。"
因此，只有通过约定才能成就理解义，名能使人理解义这一点又怎么被称赞为理解的因素呢？若说语产生名是指单纯声音，那么它应不能产生名的过失，因为声音与义没有自相的关联。若是指经约定的语，则名应不是不相应行法的过失，因为是以约定意愿的认识为本性而运行的缘故。
若说语使名明显是指单纯声音，那么声音也使名明显，因此若是经约定的语使（名）明显，则不需要语使名明显，因为约定本身能使（名）明显。又，名作为实有无分的法，作为主体，应不被语所产生，因为若产生则应产生为部分的碎片。若不承认，则音素声音的前后应同时聚集的过失，因为语是由名产生，而名必须从多个音素集合中产生，那么此时同时产生名。理由和周遍都成立。若承认，则被顺序运行的刹那性以现量所破。
此外，若语或声音作为有部分的依次产生，则名"rūpa"（色）的最后音素"a"作为主体，应能使人理解全部圆腹之义，因为语产生名，而语的最后刹那也是语。理由和周遍都成立。但这不能承认。


 །འོན་ཏེ་ངག་གིས་ཡི་གེ་བསྐྱེད། དེས་མིང་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་ན། ཆ་མེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀ་ཆོས་ཅན། ཆ་བཅས་ཀྱི་ངག་གིས་མི་སྐྱེད་པར་ཐལ། ཆ་བཅས་མ་བཅས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པའམ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆ་བཅས་ཀྱིས་ཆ་མེད་ལ་ཕན་མི་ཐོགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མིང་ཆོས་ཅན། ངག་གིས་གསལ་བྱེད་མིན་ཏེ། མིང་ཆ་མེད་དང་ངག་ཆ་བཅས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པའམ་གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ངག་ཆོས་ཅན། ཡི་གེ་སྐྱེད་བྱེད་དམ་གསལ་བྱེད་དུ་མི་འཐད་དེ། ངག་ནི་ཡི་གེ་ལས་རྫས་གཞན་དུ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཡིད་གཏད་ཀྱང་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མིང་དང་དོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཅེ་ན། འོ་ན་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བརྗོད་མི་ནུས་པར་ཐལ། འདས་མ་འོངས་པའི་མིང་ད་ལྟ་བ་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དོན་གྱི་སྐྱེ་བ་བཞིན་འདོད་ན། ཕས་བུ་ལ་མིང་འདོད་དགུར་འདོགས་པ་མི་ནུས་པར་ཐལ། མིང་དོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ལ་མིང་མེད་པར་ཐལ། དེའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོ་སྡེ་པ་རང་གིས་ཞིབ་མོར་དཔྱོད་ན། སྒྲ་རང་མཚན་ནི་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འདས་པའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་མི་རིགས་ལ། རིག་པར་ཐ་སྙད་བྱས་པའི་ཚེ་ན། ཁྱད་པར་མིང་ཚིག་གཉིས་ནི་སྒྲ་རང་མཚན་པ་དེ་མིན་ཏེ། ཡི་གེ་ལ་བཏགས་པའི་ལྡོག་པ་གཞན་སེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིང་ཚིག་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་ལ་སོགས་སྔ་ཕྱི་མང་པོ་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྟོག་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་མིང་ཚིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡི་གེ་ཙམ་ཡོད་དུ་
2-164a
ཆུག་ཀྱང་དེ་ཚོགས་པ་ལ་མིང་དུ་བྱས་ནས། མིང་གི་ཚོགས་པ་ལ་ངག་ཏུ་བྱས་པས། ངག་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་དོ། །བྱེ་སྨྲས་ནི། ཆོས་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེའི་རིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་མིན་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་མི་འདོར་བས་རྟོག་ཡུལ་ལམ། ཡིད་ཡུལ་ན་ཡོད་པའི་ངག་སོགས་ཤེས་པ་མིན་པའི་འདུ་བྱེད་རང་དབང་ཅན་སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །
名相等差别法
གཉིས་པ་ཁྱད་ཆོས་ལ། སའི་ཁྱད་པར། སྟོན་མི་སྟོན་གྱི་ཁྱད་པར།བྱུང་བའི་ཁྱད་པར། དགེ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
地差别
དང་པོ་ནི། འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས། ཚོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཁོ་ནར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ངག་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་མེད་ན་ཡོད་ཀྱང་ངག་མེད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་མི་བརྗོད་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཟེར་རོ། །དཔྱད་ན་ས་གཞན་གྱི་ངག་གིས་ས་གཞན་པའི་མིང་སོགས་བརྗོད་མི་ནུས་ལ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་གསུམ་ཡིད་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀ་གཟུགས་མེད་ནའང་ཡོད་དེ། སྙན་པའི་བ་དན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གྲགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
现与非差别
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་སྟོན། །སྐྱེས་བུའི་ཆོལ་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པས། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །སྤྱིར་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་མ་བསྡུས་ལ། སེམས་ཙམ་པ་ཁ་ཅིག་ནི། རང་ལ་སྣང་ན་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ཁྱབ་པར་འདོད་ཀྱང་། སྡེ་པ་སོགས་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་དེ་འདྲ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར།
现起差别
གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པས་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དེ། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མིན་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ལ་
2-164b
བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱས་བྱུང་མིན་ནོ།

以下是完整直译：
若想：语产生音素，音素产生名，无分的音素"ka"作为主体，应不被有分的语产生的过失，因为有分与无分不能同时聚合或关联，且有分不能对无分有所帮助。又，名作为主体，不被语所明显，因为无分的名与有分的语不能同时聚集或不能成为所明显与能明显的关系。
此外，语作为主体，不应是产生音素或明显音素的因素，因为语与音素作为不同实体，即使具慧者专注，也是应当可见而未见到的缘故。又，若说名与义同时生起，如同义的生起一样，那么应不能表述过去未来的过失，因为过去未来的名不可能是现在的缘故。若承认如义的生起一样，则父亲不能随意给儿子命名的过失，因为名与义同时生起的缘故。无为法应无名的过失，因为它无义的缘故。
因此，若经部派自己细致考察：声音的自相是耳识现量的因，而它已过去，所以直接认识不合理，当施设为认识时，其特殊的名句二者并非声音自相，因为是假立在音素上的他遮反体。名句是分别心的对象，因为多个前后的音素"ali"等成为耳识的对象，由分别心合在一起执为名句。因此，即使仅有音素，将其聚集称为名，将名的聚集称为语，语如何能是存在于认识之外的实体？这样遵循理性。
说一切有部则认为：有些法是逻辑推理的对象，但并非全部，因此不舍弃可信的教言，而相信在分别对象或意识中存在的语等是非识的行法，且有自性而非声音。
第二，特性分为：地的差别、表示与否的差别、生起的差别、善等的差别。
首先，"属欲界及色界"。三身仅属于欲界和色界，因为依赖语故。若有人说：无色界虽有（三身）但因无语而不被言说。说一切有部回答：若不言说，如何存在？若加以考察：一地的语不能表述他地的名等，而作为行法的三身，无论是意的能诠还是所诠，在无色界也存在，如所说："美妙的幢幡在三界中闻名。"
其次，"显有情"。因从人的行为而生且属于相续中的蕴聚，故显示有情，即被相续所摄。一般而言，关于相续所摄与非所摄，虽然一些唯识宗认为"若显现于自身则必定被自相续所摄"，但部派等共同（见解）不接受这种主张。
第三，"等流"。由等流因或同类因产生，故从等流所生，因为随意而生故。非异熟生，且因非色法不能积集故，非由长养所生。
;


 །
善等差别
བཞི་པ་ནི། ལུང་བསྟན་མིན། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་མིན་ཏེ། དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་། ཆགས་བྲལ་ལ་ཡང་ལྡན་ཅིང་དགེ་མི་དགེའི་ངོ་བོ་མིན་པའི་ཕྱིར།
说别法差别结尾
གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་མ་ཟུག་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་བཞིན། །སྐལ་མཉམ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན། །ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་དང་། །མི་ལྡན་པ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ། །མིང་སོགས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐལ་མཉམ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འདྲ་ཆ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའང་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ་གསུམ་ཆར་གཏོགས་པའོ། །ཐོབ་རྣམ་གཉིས་ནི།རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གཉིས་སོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྙོམས་འཇུག་གཉིས་དང་། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདུད་རྩིའི་སྐྱབས་གནས་མཆོག་གི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས། །གཏན་དུ་འཆི་བའི་སྙིང་ལ་བསྣུན་པའི་དཔལ། །ལུས་པ་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་གཞལ་བ་འདིས། །རྗེ་བཙུན་ཕྲིན་ལས་དབང་པོའི་མཆོད་སྤྲིན་ནོ། །
说因缘及果
གསུམ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ། རྒྱུ་བཤད་པ། འབྲས་བུ་བཤད་པ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་བཤད་པ།རྐྱེན་བཤད་པའོ། །
说因
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བས་མདོར་བསྟན། སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད། དུས་ངེས་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
类别略说
དང་པོ་ནི། བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང་། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །སྤྱིར་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་། གཞི་དང་། བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྟག་རྒྱུ་དང་། འབྲས་གནས་ཞེས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སྐབས་མང་པོར་ཡོད་ལ། ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་མདོའི་དོན་ཁོ་ནའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་དྲུག་གི་མདོ་གང་ལས་བཤད་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲས། མདོ་ནི་ནུབ་སྟེ་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་བརྒྱའི་བར་དུ་སྟོན་པ་ལས་ནུབ་ལ། ད་ལྟ་གཅིག་
2-165a
ནས་བཅུའི་བར་ཙམ་ཞིག་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུ་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའི་མདོ་ནུབ་ཀྱང་། ཀ་ཏྱ་ནའི་བུ་ལ་ལྷས་ཉེ་བར་གཏད་པ་ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཁུངས་སུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན། ཇི་སྐད་དུ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ཤེས་སྐྱེའོ། །ཞེས་པས་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཇི་སྐད་དུ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ། །ཞེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལ་གཉིས་ལས། སྤྱི་ཙམ་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་སྐད་དུ། འདི་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་མ་ཆད་པ་གང་ལས། འདིའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་ན། འདི་ཕྱིས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས། དུས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ལ་འདྲ་བར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་ཙམ་དུ་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རྒྱུ་སྐལ་མཉམ་དང་། ཇི་སྐད་དུ། རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདི་ནི་མཐོང་བའི་གཞི་ཅན་གྱི་དད་པའོ། །བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཟག་ལོག་ལྟ་ཅན་གྱི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་འདོད་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གཉིས་ནི་དུས་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གིས་གཉིས་སུ་བཞག་ལ། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོ་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གོ།

以下是完整直译：
第四，"无记"。不被障蔽且非为所记说，因为断善根者和离贪者也具有，且非善不善性故。
第三，以显示法的差别结束"如是，同类异熟，三界得二种，诸相及定，不相应等流"。名等显示有情，从等流生起，无覆无记，如是也是同类，它也是异熟的相似部分，从异熟生。三界即属于三界。得二种，即从等流所生和异熟所生两种。诸相也如得一样。二等至和不相应行法是从等流所生。此处所说：甘露皈依胜吉祥，永击死亡心之荣，无余恩德酬谢此，尊者事业主供云。
第三，解释因缘及果，分为：解释因，解释果，解释因果二者的共同法，解释缘。
第一，分为：以分类略说，广说各自自性，以确定时间结论。
首先，"能作因俱有，同类相应因，遍行异熟因，因许为六种"。一般来说，因、缘、所依、作因、理由、常因、果住等，仅是名称的异名，无区别地教示，这在许多场合都有。若阿毗达磨师唯解释经义，那么六因从哪部经中说的呢？说一切有部答：经已失传，从一部经延伸出百部经的教法中失传了，现在仅存一至十部左右。然而，虽然确定诸因为六因的经已失传，但若依据《迦多衍尼子所授天论》所说作为依据，则如经说："依眼色生眼识"，这表明共因作因；如经说："此三道支随顺正见而生，即同时生起的受想思"，这是不共因中的两种，一般不共因是俱有因；如经说："于此，未断善根者，若有从此生起其他善根微小并俱者，此后将成纯白法性"，由于不同时的因能生相似（果），故一般不共因是同类因；如经说："此由了解智与相应，是见为基的信"，特殊因是相应因；如经说："邪见者的身语意业将成不可意与不悦等"，特殊遍行因。其中，俱有因和相应因是同时因果，以一般和特殊而立为二；若依因果前后，则同类因和遍行因是一般和特殊。
;


 ཞེས་པ་འདི་ལའང་གནས་བརྟན་མཆིམས་ཆེན་པོས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གཉིས་གཞིར་བྱས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་བཏུབ་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་དུས་མཉམ་ལ་མ་ངེས་པ་དང་། སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་
2-165b
གཉིས་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གནས་འོང་སྟེ། དེ་འོང་ན་དགེ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཐལ་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཆེད་དུ་བསམས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཅེས་འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འཕེན་པས། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་དྲུག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་པས་མ་མཐོང་བས། རྒྱུ་དྲུག་གི་རྣམ་གཞག་ལ་སྡང་བར་བྱེད་དོ། །
广说各体性
གཉིས་པ་ལ། བྱེད་རྒྱུ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི། སྐལ་མཉམ། མཚུངས་ལྡན། ཀུན་འགྲོ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུའོ། །
能作因
དང་པོ་ནི། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །འདུས་བྱས་རང་ལས་དོན་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དམྱལ་བའང་ཡིན་པར་ཐལ། གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་རྒྱུ་ནུས་བཅས་ནི། མིག་གིས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་པའོ། །ནུས་མེད་ནི། འདུས་མ་བྱས་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་དམྱལ་བ་པ་ལ་སོགས་པར་འཇོག་སྟེ། གེགས་མི་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། གྲོང་པ་ལ་རྒྱལ་པོས་མ་གཙེར་བ་ལ་བདག་ཅག་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལས་བརྒྱུད་ནས་སྐྱེ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་དང་། དམྱལ་བ་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་ནུས་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དགེ་མི་དགེ་ལས་མྱུ་གུ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སོགས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྣང་བ་ལ་མུན་པ་དང་། ཚ་རེག་ལ་གྲང་རེག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན། བྱེད་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་རྒྱུ་
2-166a
ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པས། ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དམ་བཅའ་བུད་ཅེས་པ་ལ། དམ་བཅའ་ཅིས་བུད་དེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མུན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་གེགས་བྱེད་ནའང་། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་གེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱེ་སྨྲས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྣང་བའི་རྒྱུ་མུན་པ་མིན་ཏེ། མུན་པ་ནུས་ཆུང་དུ་བསྐྱེད་པའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། དེས་དེ་ནུས་ཆུང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་འཇིག་པ་ནི་སྣང་བས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རྒྱུན་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མུན་པས་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའམ་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ཐལ། གཤེད་མ་པས་སྲོག་བཅད་པར་བྱེད་པས་སྲོག་གཅིག་ཅར་འགག་པ་བཞིན་ཞེ་ན། མི་བསྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་བྱས་ཀྱི། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན། སུས་བྱས་པ་དེ་ལ་ཐལ་བ་དེ་ཕོངས་ཤིག །
共生因
གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། མཚན་གཞི་དཔེར་བརྗོད། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཆོས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་གང་ཞིག་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུའོ།

以下是完整直译：
关于这一点，长老大取米〔大迥智〕也说：虽然俱有因和相应因作为基础可以成立一般与特殊的区分，但除这两者之外的同时因则不确定，同类因和遍行因二者可成为一般与特殊。若如此，则应成善法的一般和特殊的过失。
如所说："故意所作业及所集之异熟"，因投射与因不相似的果，所以异熟因是第六因。虽然佛陀教示了六因，但经部派未见，因此厌恶六因的安立。
第二，广说各自自性，分为：能作因、俱有因、同类因、相应因、遍行因、异熟因。
首先，"自外者为能作因"。有为法自身以外的一切法都是该有为法的能作因，因为对有为法的因聚合后生起不作障碍故。这样，无为法和无色界蕴相续对地狱也应成为（种子等的）因，因为仅不作障碍即是因的缘故？
答：有力能作因，如眼对眼识，种子对苗芽的生起等，是真正的能作因。无力者，如无为法和无色界蕴相续对地狱众生等，被安立为因，因为不障碍而被假立为因，如农民说"国王未曾骚扰我们，使我们安乐"一样。
有些人说：一切法都从一切法间接而生，因为无为法和地狱众生等也能以所缘的方式产生意识，而由善恶意识产生苗芽和无色界蕴等。
对于"光明对黑暗，热触对冷触等，作为主体，应不成为能作因的过失，因为仅不作障碍为因，而这些法对那些法是作障碍的缘故。周遍（能作因应是不障碍），所以一切法是一切法的能作因的主张被摧毁"这一说法，说一切有部回答：何以主张被摧毁？光明等虽对不生起黑暗的法性作障碍，但对（黑暗的）生起则不能作障碍，因为能作因是对生起不作障碍。
又问：光明的因不是黑暗，因为黑暗是生起微弱能力的障碍。答：不周遍，因为黑暗是使光明生起微弱能力的能作因。黑暗等的不存在和灭亡并非由光明所造成，因为光明不能产生（黑暗的）相续。又，因为黑暗对光明的生起不遮蔽或不作障碍，所以一切事物应同时生起，如同刽子手断人命时使命同时断灭一样？
答：由于不遮蔽，一切法是应被生起的因，但谁说它是能生起的因？对那个人应反驳。
第二，俱有因，分为：确认体性、列举事例、由此延伸的义理。
第一，"同时生互为果"。同时生起且互为果的法是俱有因。
;


 །ཁ་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་དེ་ལྟར་མི་འཇོག་པར་དུས་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ལས། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་གོ་ཟེར་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ལས་གཞན་མིན་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མར་མེ་དང་འོད་དང་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མེ་མ་དང་ས་གཞི་དང་ཆུ་ལྟ་བུ་དུས་མཉམ་རྒྱུ་
2-166b
འབྲས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་ཐལ། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། འོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མར་མེ་དང་། གྲིབ་མའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་མིན་པས་བསལ་ལོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ཁྱབ་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུས་མ་ཁྱབ་སྟེ། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ནང་གི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་དེ་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་འབྲས་གཟུགས་ཕན་ཚུན་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྤོང་བདུན་མ་གཏོགས་འབྲས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཡང་། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说事相喻
གཉིས་པ་ནི།འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུའི་དཔེ་ནི། འབྱུང་བ་བཞི་པོ་ནང་ཕན་ཚུན་བཞིན་དང་། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚན་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་དང་། མཚན་གཞིའང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ། དངོས་སུ་མ་བརྗོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཕན་ཚུན་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པར་འཆད་ལ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བས་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕན་མི་འདོགས་ན་ཅི་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་འཛིན་ཅེ་ན། མ་ཁྱབ་པ་བདེན་མོད་ཀྱང་། གྲུབ་མཐའི་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱས་པར་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་དགོས་སོ། །
གསུམ་པ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལོ། །
决定心随行
དང་པོ་ནི། ས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ་གཉིས་དང་། །སེམས་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད། །གཙོ་
2-167a
བོ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་གི་ཆོས་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། བསམ་ཟག་གི་སྡོམ་པ་གཉིས་དང་། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་སྡོམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་སོགས་རྣམས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཙམ་ལྡོག་ནས་འཇོག་ལ། ཞིབ་པར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་ད་ལྟ་ཁོ་ནར་འོག་ཏུ་འཆད་དོ། །
如何随心行
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དུས་དང་ནི། །འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་དང་དུས་གཅིག་པ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ལ་སྩོགས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སྩོགས་པར་གཅིག་པས་སོ། །ཞིབ་ཏུ་སྨོས་ན། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ནི་བཅུས་ཏེ། སྤྱིར་དུས་གཅིག །ཁྱད་པར་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་དང་བཞི། བདག་སྐྱེས་བྲལ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ལྔ། རྒྱུ་མཐུན་རྣམ་སྨིན་གཉིས་ཀྱི་དང་བདུན། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་དང་བཅུས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པའི་དོན་ནི་རྫས་གཅིག་པ་མིན་ཏེ། གཙོ་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེའི་སེམས་བྱུང་ཡང་དགེ་བར་འདྲ་ཞིང་མཚུངས་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་སྨོས་སོ།

以下是完整直译：
有些人不如此安立俱生因，而说它是同时因果中除相应因外的另一种因。这种说法不正确，因为俱生因不是与相应因相异的因，因为相应因是俱生因的缘故。又，灯与光、苗与影、灶与地基、水等同时因果，应成为俱生因的过失，因为它们异于相应因的缘故。若承认，则光的果不是灯，影的果不是苗，这就被破斥了。
俱生因必定是俱生的，但俱生的不一定是俱生因，因为同类相不是法的俱生因，因为同类相中内在的生之生不是生的因，因为得不是所得法的因，因为欲界八事物尘互相不作为因，因为除禅定和无漏的七断外，一切色果虽与自因四大种同生，但它们不是自因四大种的俱生因。
第二，"如大种心随行，心与相性所相"。俱生因的例子如：四大种彼此互为（俱生因），心的随行（心所）等，有为法的相也是所相的俱生因，而所相也是能相的俱生因。这里"如"字，师长刚巴解释为：未直接提到的心随行彼此互为（俱生因），相等也互为因果。如此，心随行中的受想，或同类生的瓶子等，彼此互不相助，怎能成立因果的周遍？
虽然确实不周遍，但这是宗义的问题，所以需要详细补充解释。
第三，分为：确定心的随行，解释它们如何随心而行。
首先，"心所二律仪，心与彼等相"。主要的心随行法是：诸心所，禅定和漏尽的两种律仪，以及心、心所和两种律仪的生等（四相），它们作为俱生因果仅从总体上安立，但详细的互为因果关系将在下文解释。
其次，"心随行由时，果等善等故"。心的随行如何随心而行，是因为与心同一时间、同一果等，以及同为善法等。详细说来，随行的方式有十种：总的同时，特别的生住灭三或四（时间），自性、得、离三果为五，等流异熟二为七，善不善无记三为十，由于这十种方式互相随行并生起，成为因果的缘故。
这里"同一"的意思不是指同一实体，而是说当主心是善时，其心所也相同为善，因相似而同一，所以称为"同"。
;


 །འདིར་རྒྱུ་བཅུས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྫས་ཀྱི་དབང་དུ་ན་བརྒྱད་ལས་མང་བ་ལ་མི་སྲིད་ཅིང་། རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅུར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སོགས་གསུམ་སེམས་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར། ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་གཅིག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་སམ་དུས་ལ་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་དང་གཅིག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་གོ་བདེ་སྟེ། སེམས་ལུང་མ་བསྟན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དུས་ཙམ་དང་སྐྱེས་བྲལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མཐུན་དང་ལུང་མ་བསྟན་བཞི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།
2-167b
སེམས་ལུང་མ་བསྟན་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་སྔ་མའི་ཁར་སྐྱེ་གནས་འགག་པ་གསུམ་བསྣན་པས་བདུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དོད་དུ་དགེ་བ་བསྣན་པས་བདུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཡང་སེམས་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་གང་རུང་རེ་དང་དུས་གཅིག་པ་དང་སྐྱེས་བྲལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ་ལྔ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ། ལྔ་པོ་དེའི་ཁར་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་བསྣན་པས་བརྒྱད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སེམས་བྱུང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྗེས་སུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འཇོག་ཚུལ་མཚན་གཞིར་བཟུང་ན་གོ་བདེ་བས་བརྗོད་པ་ནི། སེམས་འཁོར་ཉུང་ཚད་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མ་བསྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ལ་འཁོར་སེམས་བྱུང་ས་མང་པོས་བཅུ་ལས་མེད་པས། ས་མང་པོ་བཅུ་དང་། རེ་རེ་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་བཞིར་དབྱེ་བས་ལྔ་བཅུ། གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་། དེའི་རྗེས་མཐུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དང་བཅས་པས་ང་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། གཙོ་བོ་སེམས་ལ་ནི་ང་བཞི་ཁོ་ན་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། རྗེས་མཐུན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གཙོ་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་ཅིང་། ཉིང་གཡོག་ནི་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་ལ། རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེའི་དཔེ་ཡང་དེའོ། །ཞེས་ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་ལ། ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། གཙོ་བོའི་སེམས་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་ལས་མེད་དེ། རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་། ས་མང་པོས་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་མང་པོ་ས་བཅུའི་
2-168a
མཚན་ཉིད་བཞི་བཅུ་ནི་གཙོ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མིན་ཏེ། སེམས་བྱུང་གི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་ཉིང་གཡོག་གཡོག་པོ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་གི། རྒྱལ་པོ་དང་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེའི་དཔེའང་དེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་དང་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པ་ནི།མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是完整直译：
此处说通过十种方式随心而行，作为主体，从实体的角度来说不可能超过八种，而是从种类的角度而说为十种，因为善等三性不会在一心中聚合，因为无记和无漏心不可能具有异熟果的一致性，因为对不生法性的心或时间不可能有生住灭三者的一致性。
或者，这样更易理解：无记不生法性的心，其随行只有时间、离系果、等流和无记四种的随行；无记生法性的心，在前述四种的基础上，增加生住灭三者，共七种随行；无漏心的随行，将无记替换为善法，有七种随行；不善心和有漏善心不生法性者，有不善或善任一、同时、离系果、异熟果和等流果共五种随行；不善和有漏善心生法性者，在前述五种基础上，增加生住灭三者，共八种随行。
现在，如果以事例来说明心的随行如心所等如何随行而成为因果，则容易理解：心的最少眷属是二禅以上的无覆无记心，其眷属心所中遍行只有十个，遍行十种，每一种分为四相，共五十，加上主心的四相和其随类相四种，共五十八。其中，只有五十四种随主心而行，因为随类相不随主心而行，如同国王与王臣同行，但臣仆与王臣同行而不与国王同行一样，例子也是如此。这是迦湿弥罗说一切有部的观点。
印度南方说一切有部则认为：主心只有十四个俱生因，因为有根本四相和遍行十种是俱生因。十地的遍行四十相不是主心的随行，而是心所的随行，必定如此，因为国王的臣仆的仆从随臣仆而行，不随国王而行，例子也是如此。
对此，迦湿弥罗说一切有部回答：这违背《论事》的教言，如其所说："在苦谛中，有以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因者，即除萨迦耶见及与之相应的诸法的生、老、住和无常外，其余属于苦谛的有染法。既是以萨迦耶见为因，也是萨迦耶见之因的，就是所除的那些（相）。"


 །ལུང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་འདི་ནི་རྩིང་པོའི་བློ་ཅན་ལ་སྦྱོར་བ་མི་བདེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར། ངག་དོན་དུ་དྲིལ་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སེམས་བྱུང་གི་རྗེས་འཇུག་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། འཇིག་ལྟ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་འཇིག་ལྟ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ངག་དང་། ཐལ་བའི་ངག་ཏུ་བཀོད་ན། ཁྱོད་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་དཔང་དུ་མི་བྱེད་པར་ཐལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། སེམས་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བཤད་པ་གང་ཞིག །དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲ་བ་ན་རེ། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ངག་དེ་ལྟར་བཀོད་ན། རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ངེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་
2-168b
འདོན་པའི་ཚེ། མཚུངས་ལྡན་ཅེས་པའི་ངག་ལྷག་མ་དེ་མི་འདོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐལ་འགྱུར་གྱི་ངག་དེ་ལྟར་བཀོད་ན། རྟགས་དང་པོ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ངག་ལྷག་མ་ཞིག་བཏོན་པའི་ཕྱིར། བཀའ་ལ་རང་དབང་དུ་བྱས་པས་འདོན་ཚུལ་དེ་ལྟར་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་དཔང་པོར་ཁྱོད་རང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་མིན་པ་ཞིག་ལ་དཔང་པོར་བྱས་ནས། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་ཡིན་ངོ་ཤེས་པའི་དོན་འདོར་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲ་བས་ནི་དོན་གྱིས་ཐོབ་པས་འདོན་འོས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་རྒྱ་རྐུབ་བྲག་གཏད་དུ་མངོན་ནོ། །འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་པ། རྒྱུ་ཅན་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་མུ་བཞིའི་བཤད་པ་སྣང་བས། དེ་ནའང་བདེན་པ་བཞི་དང་སྦྱར་ན་དཔེར་བཀོད་གོ་བདེ་ཞིང་། འདིར་རྒྱུ་འབྲས་བརྩི་ཚུལ་ཡང་། བྱེད་རྒྱུ་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མི་བརྩི་བས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། སྐལ་མཉམ་མཚུངས་ལྡན། ཀུན་འགྲོ་སྟེ་རྒྱུ་བཞི་དང་། རྣམ་སྨིན། བྲལ་བ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གསུམ་མི་བརྩི་བར་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའི་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའི་སྟེང་ནས་བརྩི་ཞིང་སྦྱར་ན། འདི་ལྟར་འཇིག་ལྟའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་མིན་པ་དང་། འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མིན་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པ་སྟེ་བཞི་ལ་མུ་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་མཚན་གཞི་ཡོད་པས་སྦྱར་ནས་བཤད་ལ། གཉིས་པ་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མཚན་གཞི་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པའོ།

以下是完整直译：
这种引用教言的方式对于思维粗鲁者显得难以应用，因此若简要归纳其要点：心所的随行相等也是随心而行的俱生因，因为《论事》中说萨迦耶见与其相应的受的相等是萨迦耶见的俱生因。这是自立论式。若以应成论式表述：你应该不以《论事》的教言为证，因为《论事》中说心所的相随心而行，而你不承认这一点。
对此，印度南方说一切有部回答：若如此提出自立论式，则因不成立，因为我们引用《论事》时，不引用"相应"这个额外的词；若如此提出应成论式，则第一因不成立，因为你引用了多余的"相应"一词。若随意处理佛语而如此引用，那么你自己也没有以《论事》为证，因为你引证的不是《论事》的原文，而是放弃了《论事》原文的真实含义。
迦湿弥罗说一切有部虽说应依义而引用，但显然是靠墙壁而坐的姿态（陷入困境）。
"萨迦耶见的因与有因"中，"有因"是"果"的意思。关于这点有四句分别的解释，若配合四谛来解释则易于理解。此处计算因果的方式也是：不计能作因和异熟因，只计算俱生因、同类因、相应因和遍行因四种因，以及不计算异熟果、离系果和增上果三种，而只从等流果和士用果方面来计算和配合。
这样可分为：是萨迦耶见的果而非因、是萨迦耶见的因而非果、既是因又是果、既非因又非果四种。其中第一、第三和第四种有事例可以配合解释，而第二种不可能存在，所以解释其不存在的理由。


 །དེ་ལྟར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་གསུམ་གྱི་མུ་དང་པོ་ནི། འགོག་ལམ་གྱི་མཐོང་སྤང་དང་། སྒོམ་སྤང་ཀུན་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་ཀུན་འགྲོ་མིན་པ་དུས་གསུམ་ཀ་དང་། ཀུན་འགྲོ་མ་འོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་འཇིག་ལྟ་རང་ལས་གཞན་པ་དགུའི་ནང་ནས། མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་པོ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་དང་།
2-169a
འཇིག་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་། འཇིག་ལྟ་རང་དང་དང་རང་གི་མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་མཐའ་དག་གི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། འཇིག་ལྟའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བ་དང་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་ལྟ་ལས་སྔ་བ་དང་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མུ་གསུམ་པ་དེ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་འདས་ད་ལྟར་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཕར་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། ཚུར་ཀུན་གྱི་སྐལ་མཉམ་དང་། ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་འགྲོའི་འང་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་ཀུན་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ཀུན་འགྲོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་རང་གི་མཚན་ཉིད་བཞི་ལ་རྩོད་པ་མེད་ལ། འཇིག་ལྟ་རང་གི་མཚུངས་ལྡན་དུས་གསུམ་པ་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཕར་རྒྱུ་བཞི་ཀ་བྱེད་ལ། ཚུར་འདས་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བཞི་ཀ་དང་། མ་འོངས་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་མུ་བཞི་པ་དེ་ཡིན་པས། འགོག་ལམ་དང་སྡུག་བདེན་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་རྣམས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་བརྟག་པ་མིན་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་བཞི་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་འཇོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ། མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་
2-169b
ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མུ་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་པས། དེ་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་ནི། འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མིན་པ་མི་སྲིད་དེ། རྒྱུ་བཞི་པོ་གང་རུང་གིས་ཚུར་འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་བྱེད་ན་འཇིག་ལྟ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་ལྟ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ན་འཇིག་ལྟ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་མུ་བཞི་པོ་འདི་ལ་གནད་འདི་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ལྟ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐར་ལྟ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་འགྲོའི་ཆས་འཇིག་ལྟ་ལ་ཚུར་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེའང་ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་འདས་ད་ལྟར་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་གི། མ་འོངས་པ་ལ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདི་ཉིད་འཁྲུལ་མེད་དུ་གོ་ན་སྐབས་འདིའི་མུ་བཞི་ལ་དམུས་ལོང་མིག་རྙེད་པ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཆེན་པོའི་མིང་གིས་འབོད་ཀྱང་རིག་ལམ་ཆུང་ངུ་ཙམ། །ཇི་བཞིན་གསལ་བའི་ལམ་ལ་གོམ་སྟབས་ཅི་ལྟར་བདེ། །མཚུངས་མེད་བློ་ལྡན་ཡིན་ཀྱང་ཇི་བཞིན་བརྗོད་མ་ཤེས། །འབད་པས་སྐྱེ་བར་སྦྱངས་ཀྱང་རྟོག་པ་གཏིང་མ་ཚུགས། །ཇི་ལྟར་དཔྱད་ཀྱང་མ་རྟོགས་སྔོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལ། །སྡང་མཛད་བགྲེས་པོ་དེ་ལ་འདི་ནི་རོ་བཙའི་སྨན། །ཅེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།

以下是完整直译：
如此分析的两部分中，首先关于三门中的第一门：灭谛、道谛的见所断和修所断一切，以及集谛见所断中非遍行的三世一切，遍行的未来，苦谛见所断的萨迦耶见以外的其他九种中除无明外的八种及其相应法，未来的萨迦耶见，以及萨迦耶见自身及其相应法以外的一切有染法的相，总之一切有染法的得等，作为主体，是萨迦耶见的果，因为是有染法的缘故。不是萨迦耶见的因，因为不与之俱生、不同类、不相应，以及先于萨迦耶见而非遍行因的缘故。
第二，也就是第三门，苦谛见所断的十种随眠的过去和现在及其相应法，作为主体，互为因果，因为向外作为同类因和遍行因二者，向内则一切（随眠）作为同类因，而见、无明、疑作为遍行因的缘故；集谛见所断的遍行等，作为主体，互为因果，因为互相作为遍行因的缘故。对于萨迦耶见自身的四相无需争论，而萨迦耶见自身的相应法三世，作为主体，互为因果，因为向外作为四因，而向内则过去现在的作为四因，未来的作为俱有因和相应因二者的缘故。
第三，也就是第四门，灭谛、道谛和苦谛中非有染的诸法，以及虚空和非择灭等，作为主体，互相既非因也非果，因为不可能安立它们互为四因和两果的缘故，即不俱生，不同类，非相应，且非有染的缘故。
第二，也就是第二门，不可能有萨迦耶见的因而非果者的道理是：不可能是萨迦耶见的因而非果，因为若以四因中任何一种向内作为萨迦耶见的因，则必然萨迦耶见是有染法的缘故，而若萨迦耶见是有染法，则必须是萨迦耶见的遍行因所产生的果的缘故。
总之，对于这四门，需了解其要点：一切有染法皆从萨迦耶见的遍行因而生的缘故，边执见、无明和疑惑等，以前二谛的见所断所摄的遍行分作为萨迦耶见的遍行因的缘故。此时，遍行和同类二因仅随过去现在而行，不随未来而行的缘故。若能清晰理解这一点，则对此处四门的理解将如盲人获得眼睛一般。
此处所说：虽以大师之名而唤，然智慧道路仅小，
如实清晰之路上，何以舒适迈步行？
虽有无比智慧者，然不能如实言说，
虽勤修习而串习，思惟仍未得稳固。
纵多观察未了悟，于昔解释生嗔者，
于彼老者，此乃除垢之药。
这是中间的偈颂。


 །འདིར་མདོ་སྡེ་པ་ནི། བུ་རོ་འདས་པ་ལས་བུ་རོ་ད་ལྟ་བ་སྐྱེ་དགོས་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་བསྐྱེད་བྱ་གཉིས་སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པ་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་བུ་རོ་ད་ལྟ་བའི་རྒྱུས་བུར་གཟུགས་ད་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་ཐལ། བུ་རོ་ད་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་
2-170a
དུས་སུ་བུར་གཟུགས་ད་ལྟ་བ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་རོ་ཡིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དྲི་ཅིས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདུང་ཁྱིམ་ཕན་ཚུན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པ་ཆོས་ཅན།དུས་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བརྟན་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་གནས་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་དངོས་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་གཅིག་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ད་ལྟ་མདུང་ཁྱིམ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་འབྲས་བུའི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་དེས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟ་མདུང་ཁྱིམ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པར་གནས་པའི་འབྲས་བུའི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནད་འདི་ལྟ་བུའི་ཟབ་དོན་གྱི་མྱོང་བ་མ་ཤར་བས། དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་སོགས་བོད་ཀྱི་རྟོག་གེ་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཁ་ནང་བུ་རམ་གོང་བུའི་སྟེང་དུ་བུ་རོ་ད་ལྟ་བའི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུས་བུར་གཟུགས་ད་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱེ་མདོའི་གྲུབ་པ་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ལ་འཁྲུལ་གཞིར་གྱུར་པའི་འཁྲུལ་གཏམ་ཁོ་ནར་སྣང་ངོ་། །
同分因
གསུམ་པ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་གཞི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་རྒྱུར་འདོད་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་མི་འདོད་ན་དེ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། སྔ་མས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་ཅིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དགེ་བའང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོ་སོར་འདྲ་བ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ཙམ་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོའང་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་
2-170b
བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བའི་འདྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་འདྲ་བའོ། །ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འདྲ་བའོ། །གཞན་དག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་གཟུགས་ཕུང་ནི། ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཚོར་སོགས་བཞི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པ་དང་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནུར་ནུར། མེར་མེར།ནར་ནར། མཁྲང་འགྱུར། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ། བྱིས་པ། གཞོན་ནུ། ལང་ཚོ་དར་བབ། རྒས་པ། སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ལྔ་སྟེ་བཅུ་ལས། ནུར་ནུར་པོས་ནི་རྒས་པའི་བར་བཅུ་དང་འདྲ་ལ། མེར་མེར་གྱིས་ནི་ལྷག་མ་བདུན་དང་འདྲ་ལ། ནར་ནར་གྱིས་ནི་ལྷག་མ་དྲུག་དང་འདྲ་བས་དེ་བཞིན་དགུའི་བར་སྦྱར་རོ། །རྒས་པ་ནི་རྒས་པ་ཁོ་ནའིའོ། །མི་ནས་མིར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་མཐུན་པ་ལ་ནི་རྒས་པས་སྐྱེ་བ་དང་། དེས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་བཅུ་ཅར་ཡང་འདྲ་བར་རིས་མཐུན་ཏེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ཕྱིའི་འདུས་བྱས་ལ། ནས་ནས་དང་། སཱ་ལི་སཱ་ལི་བཞིན་ནོ།

以下是完整直译：
此处，经部师认为：过去的甜味应产生现在的甜味，因为能生与所生二者是前后次第的缘故。[有部回答：]不成立，因为安立因果只需在有时生起、无时不生起即可。[经部师反驳：]那么，现在甜味的因应产生现在的糖形，因为在现在甜味存在的时候，现在的糖形也生起的缘故。因和遍已成立。若承认，则形色的因是味，那么形色的因为何不是香？因为理由相同的缘故。
因此，互相依靠而立的矛阵作为主体，被误认为是同时的因果，因为它们不是由互相依靠的因产生而稳固存在的果，因为互相依靠而互相存在的果，其直接因聚是先行的缘故。这是必然的，因为现在矛阵互相依靠的果的前面的因已经产生了它，因为现在矛阵互相依靠而存在的果的前面的因已经产生了它。
由于未曾生起如此要点深义的体验，吉祥萨迦霍登等大多数藏地论师认为在现在的糖块上，现在甜味的近取因能产生现在糖形的近取因等，这似乎只是对说一切有部和经部一部分主张的语言误解而产生的错误之谈。
第三，同类因，分为：略说和广说。
首先，"同类因谓相似"。同类因的事例是：若承认阿罗汉最后蕴是不生法性，则为一切有为法；若不承认，则是除此之外的一切有为法，即前者生起与之相似的后者，开创新的相续。此中，善的五蕴是从善的同类因而生，善又分为有漏善和无漏善，各自相似，而不仅仅是善的相似，因为若如此则无漏的第一刹那也应从同类因生的过失。
有染法是不善的相似，有覆无记的有染法是其相似，有覆无记与不善互相相似。无记也是无记的相似。其他论师认为：无记的色蕴是五蕴的同类因，而受等四蕴因为殊胜所以不是色的同类因，因为低劣且力量小的缘故，如经言"平等与殊胜者"。
凝酪、稠膏、肉团、坚肉、支分形成的五个阶段，婴儿、童年、青年、老年的五个阶段，共十个阶段，其中凝酪与老年之间的十个相似，稠膏与剩下的七个相似，肉团与剩下的六个相似，依此类推到第九个，老年只与老年相似。对于人到人的相似类型，老年与生以及与凝酪等全部十个都相似，如同火轮一样。外在有为法则如稻与稻、米与米一样。
;


 །མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་གཟུགས་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་དེ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁྲོན་པའི་སྟེང་ནས་དྲངས་པའི་ས་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཆུས་བྱས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལ་རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བདག་པོ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་མི་བདེན་པར་ཐལ། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་ཆེན་གྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་བདག་རྐྱེན་མིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་འདོར་རོ། །
2-171a
གཉིས་པ་ལ། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདྲ་བ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཟག་མེད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱོར་བྱུང་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ། །
似有漏
དང་པོ་ནི། རང་རིགས་ས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་དང་། འགོག་པ་མཐོང་སྤང་དང་། ལམ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་སྟེ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ས་དགུ་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་རིས་དང་། རང་རང་གི་ས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྐལ་མཉམ་ཡིན་གྱི། རིས་གཞན་དང་ས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིས་གཞན་དང་ས་གཞན་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར།
2-171b
ལུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ཅེས་པ་དེས་མི་གནོད་དེ། ཆོས་མ་འོངས་པའང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་ལན་འདི་ནི་ལན་ཇི་ལྟ་བར་མ་ཐེབས་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ལུང་དེས་མ་འོངས་པ་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་གང་གི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་ལུགས་དེས་བཤད་པ་ལས། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་རོལ་ཏུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་དེ་ལྟར་བཏབ་ན། དེར་མ་ཟད་འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་གང་གང་གིས་མཚུངས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ། རེས་འགའ་ཆོས་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ། ཞེས་པ་ལ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ལན་བཏབ་ཀྱང་ལན་མི་ཐེབས་ཏེ། སྔ་མ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡོད། མ་འོངས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲས་པ་བཞིན་ཆོས་གང་གིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ཆོས་གང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་རུང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་གང་མ་འོངས་པར་གྱུར་པ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཕ་པ་མི་རུང་བར་སྨྲ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་གླགས་ཡོད་པ་ན། རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རུང་ལ། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གླགས་མེད་ན་གཉིས་ཀའང་མི་རུང་བའི་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལ་ལན་བཏབ་ཉེས་པས་ཕྱི་མ་ལའང་ལན་ཉེས་པར་བཏབ་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་ལན་འདེབས་བྱེད་པོ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ལ་མི་མཁས་པའོ། །ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ནས་ལན་འདེབས་སྔ་མ་ཉིད་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །ད་དུང་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་
2-172a
བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལས་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། མ་ཁྱབ་སྟེ། འཇིག་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྷན་འབྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་བར་བརྡ་བཀྲོལ་དགོས་ཟེར་རོ།

 །མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་གཟུགས་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་དེ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁྲོན་པའི་སྟེང་ནས་དྲངས་པའི་ས་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཆུས་བྱས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལ་རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བདག་པོ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་མི་བདེན་པར་ཐལ། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་ཆེན་གྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་བདག་རྐྱེན་མིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་འདོར་རོ། །
2-171a
གཉིས་པ་ལ། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདྲ་བ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཟག་མེད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱོར་བྱུང་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ། །
似有漏
དང་པོ་ནི། རང་རིགས་ས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་དང་། འགོག་པ་མཐོང་སྤང་དང་། ལམ་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་སྟེ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ས་དགུ་པོ་རྣམས་རང་རང་གི་རིས་དང་། རང་རང་གི་ས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྐལ་མཉམ་ཡིན་གྱི། རིས་གཞན་དང་ས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིས་གཞན་དང་ས་གཞན་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར།
2-171b
ལུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ཅེས་པ་དེས་མི་གནོད་དེ། ཆོས་མ་འོངས་པའང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་ལན་འདི་ནི་ལན་ཇི་ལྟ་བར་མ་ཐེབས་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ལུང་དེས་མ་འོངས་པ་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་གང་གི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་ལུགས་དེས་བཤད་པ་ལས། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་རོལ་ཏུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་དེ་ལྟར་བཏབ་ན། དེར་མ་ཟད་འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་གང་གང་གིས་མཚུངས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ། རེས་འགའ་ཆོས་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ། ཞེས་པ་ལ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ལན་བཏབ་ཀྱང་ལན་མི་ཐེབས་ཏེ། སྔ་མ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡོད། མ་འོངས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲས་པ་བཞིན་ཆོས་གང་གིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ཆོས་གང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་རུང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་གང་མ་འོངས་པར་གྱུར་པ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཕ་པ་མི་རུང་བར་སྨྲ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་གླགས་ཡོད་པ་ན། རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རུང་ལ། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གླགས་མེད་ན་གཉིས་ཀའང་མི་རུང་བའི་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལ་ལན་བཏབ་ཉེས་པས་ཕྱི་མ་ལའང་ལན་ཉེས་པར་བཏབ་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་བས་ལན་འདེབས་བྱེད་པོ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ལ་མི་མཁས་པའོ། །ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ནས་ལན་འདེབས་སྔ་མ་ཉིད་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །ད་དུང་ཡང་། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་
2-172a
བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལས་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། མ་ཁྱབ་སྟེ། འཇིག་ལྟ་མ་འོངས་པ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྷན་འབྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་བར་བརྡ་བཀྲོལ་དགོས་ཟེར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
经部师认为，色法没有同类因，因为它是依赖缘而产生的，例如，就像从井上汲取的水使种子在土中生长一样。对此论点，标志和周遍都不成立，因为若说"过去的大种是未来大种的因和增上缘"这句话不正确，则过去的大种不是未来大种的同类因和增上缘。若接受这点，谁会舍弃佛陀亲口所说的教言呢？
第二，有漏相似、时间差别、无漏分别说明，以及与世间修所生相等的论述。
似有漏
首先，同类同地。苦谛所断、集谛所断、灭谛所断、道谛所见断和修断等五类所断，以及三界九地，各自产生自己的类和地，这是同类因，而不是其他类和其他地，因为其他类和其他地不是同类。
有人认为"绝不是"这一说法不能反驳，因为未来法生起时有同类因，这是佛陀的意思。但这个回答并不恰当，因为"绝不是"这一教证表明，未来法无论是已生或未生的任何状态下都有同类因，而该宗派所说的未来法在生起前没有同类因，并未被明确排除；而且，如果先前不是因，后来也同样不是因。
如果这样回答，那么对于论典中"任何法是某法的等无间缘，是否有时该法不是它的等无间缘"这一问题回答"绝不是"时，同样不能成立回答。就像前面说过去法是未来法生起的遍行因，而未来法生起没有遍行因一样，任何作为等无间缘的法在某法生起时可以成为等无间缘，但未来法状态下不可能有等无间缘。这是因为未来法有不生起的可能时，因和等无间缘是可能的；而当未来法必然生起时，两者都不可能。由于前一个回答错误，后一个回答也必然错误，因此这位回答者不精通论典创作。
论师说，前面的回答才是正确的。此外，正如经中所说："除了未来的身见及与之相应的苦谛外，其他苦谛是由身见为因所生，但不是身见的因。而所除的部分既是由身见为因所生，也是身见的因。"因此，未来的身见及其特征作为同类因已经确立。
对此，毗婆沙师回答说：未来的身见及其特征是相互俱生和相应的关系，不是从遍行因的角度来解释的，应该这样理解。


 །དེར་མ་ཟད་བཏགས་པ་ལས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་རྟེན་དང་དམིགས་པར་ངེས་སོ། །ཞེས་པས་ངེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་པར་ངེས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། ལུང་དོན་དེ་ལྟར་མི་འགྲེལ་ཏེ། ལུང་དོན་ནི། རྒྱུ་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་འོངས་པ་ལ་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འབྲས་བུ་མེད་ན་རང་གི་ཉེར་ལེན་ནུས་ཅན་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་གི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་རོ། །ཡང་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞིག་འདོད་དམ་ཞེ་ན། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ཆོས་ཅན།
2-172b
སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པའི་རྫས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མིན་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་དབྱུང་ཞེས་མི་ཟེར་ཏེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེ་སྨྲ་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་སྨོས་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཆོས་ཅན། མ་སྨོས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། མ་འོངས་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་ལ། ད་ལྟ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པས་དེ་ཁོ་ན་སྨོས་པའི་ཆེད་ཙམ་ཡིན་ལ། དོན་ལ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན། དེའི་རྒྱུ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལ་སྔ་ཕྱི་ཞེས་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དེ་ཆོལ་བར་འདུག་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱུང་ཟིན་འདས་ད་ལྟར་ཡང་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་མི་རུང་སྟེ། ད་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་འདས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་རྒྱུ་དོན་མེད་པར་ཐལ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྔ་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། འོ་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལའང་མ་འོངས་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་བ་དང་། དུས་ལྷན་ཅིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པས་རྒྱུ་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ཕྱི་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། སྐལ་མཉམ་
2-173a
གྱི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པ་ན་སྔ་ཕྱི་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་འདྲ་བས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བར་ཐལ། ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་འགལ། འདོད་ན། བུ་དེ་ཕའི་ཕར་ཡང་འགྱུར་བར་ཐལ། ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་གང་ཞིག །ཕན་ཚུན་འདས་ད་ལྟར་ལ་བརྩི་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ་མཐས་གྲུབ། འདོད་མི་ནུས་སོ།

直译
不仅如此，《标签论》中说："因、果、所依和所缘是确定的。"这里的"确定"被解释为确定于三世，因此未来法没有同类因这点并未确立。
对此毗婆沙师回答：经文意义不应如此解释。经文的意思是：因是相应因和俱生因，而非同类因和遍行因，因为这两种因未在未来法中安立；也不是异熟因，因为某些非不动业在其他生世中不会产生异熟果，这是有遍摄的，因为若无果则必定无其有效的同类取因。果是士用果和增上果，这两种果不是俱生因和相应因的果，经文的意思如此。
此外，是否承认在未来阶段不是同类因的法，在现在阶段成为同类因呢？同类因的情况是，从先前未生而后生起，这是因为同类因的因缘和合是现在阶段果的持有者。未来法的实体不是同类因，不能说"从先前未生而生起"，因为同类因不具有实体的果，而且毗婆沙师既承认未来法实体存在，又承认它会生起。
又问：如同异熟因一样，若说有未来的同类因会有什么过失？有人回答：未来的同类因，未被提及并无过失，因为未来的同类因不能使果成熟和维持，而现在的同类因能使果成熟和维持，所以只是提及后者，实际上承认前者存在并无过失。
毗婆沙师认为这不合理，因为若有未来的同类因，则其因应有等流果，但这是不能接受的，因为未来法中无法区分先后，是杂乱存在的；而且过去和现在不能成为未来的等流果，就像过去不能成为现在的等流果一样。若不承认这点，则因将变得无意义，因为果先于因而存在。这是不能接受的，所以未来没有同类因。
对此有人说：那么未来也不会有异熟因，因为果不能先于因或与因同时存在，未来没有先后之分，所以因先果后不成立。
毗婆沙师回答：同类因在未来没有先后，特征相似，将导致彼此互为等流果，因为彼此互为同类因。前提和周遍相互矛盾。若接受，则子也将成为父的父，因为彼此互为同类因果，且彼此在过去和现在计算的缘故。前提和周遍按体系成立。这是不能接受的。


 །དེས་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ཅིང་སྔ་ཕྱི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པ་ལ་དགག་ཏུ་མེད་པར་བཞག་རིགས་ཏེ། སྐལ་མཉམ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་འདས་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ལ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གསུམ་པ་ཅན་ཡིན་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཞུང་ཕྲ་མོ་འདི་ཀ་ཙམ་ལ་དོགས་གཅོད་འདི་ཙམ་དུ་བགྱིས་ན། ཊཱི་ཀ་འབྱམས་ཀླས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གནད་ཕྲ་མོ་འདི་ག་ཙམ་ལ་ཁོ་བོའི་དཔྱོད་ཚུལ་གྱིས་ཞིབ་མོ་ཅི་ལྟ་བར་ལྷོངས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། སྔོན་དང་ད་ལྟར་གྱི་བགྲེས་པོ་རྣམས་ནི་མ་རྟོགས་ཀྱང་དཀའ་བའི་གནས་ཀྱི་འཕྲད་ལ་ཡོལ་ཐབས་སུ་མཛད་ནས་བཤད་འབྱམས་ཀྱི་ཐང་འབྱམས་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་གོམ་པ་རླབས་ཅན་འདོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་ཞེས་མཁས་པ་དག་རྟོགས་ཤིག །
无漏各别说
གསུམ་པ་ནི། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །འོ་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རང་གི་ས་པ་དང་རང་གི་རིས་ཁོ་ན་ར་ངེས་སམ་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ལ་དེ་ལྟར་ངེས་ཀྱི་ཟག་མེད་ལ་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་
2-173b
གཏན་བཞི་དང་བཅས་པས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་སྟེ། ས་དགུའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི། ས་མི་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ལམ་དེ་དག་ནི་ས་དེ་དག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་པས། ས་དེ་དག་གི་སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ས་འོག་མའི་ལམ་ནི་གོང་མའི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གོང་མའང་འོག་མའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རང་ལས་དམན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནི་མཉམ་པ་རང་རིས་ཕྱི་མ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དང་། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་གྱིས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དད་སོགས་དབང་པོ་རིམ་ཅན་དུ་སྦྱངས་པའི་དབང་དུ་ན། དད་པས་དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་གཉིས། །དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་སྟེ་བཞི། དུས་ཀྱི་སྦྱོར་མི་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་། ཡང་ན་ཆོས་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་མཐོང་ཐོབ་དང་དུས་མི་སྦྱོར་ཏེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ས་གོང་མ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་ས་འོག་མ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། ས་གོང་མ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནས་འོག་མ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་བར་དད་མོས་ཀྱི་ལམ་དང་། བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གི་དད་འབྲང་གི་ལམ་རྣམས་ཆོས་ཅན། སྐལ་པ་མཉམ་སྟེ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་བརྟུལ་པོར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡས་ཆོས་འབྲང་གི་འོག་ས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར།ཆོས་འབྲང་གི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་འོག་མ་པར་མཉམ་པ་དང་། དད་འབྲང་གི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ས་འོག་མའི་སྒོམ་ལམ་པ་ནི་སའི་དབང་གིས་མཉམ་པ་དང་། ཆོས་འབྲང་གི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི། ས་འོག་མའི་དབང་བརྟུལ་མི་སློབ་པ་ནི་དབང་
2-174a
པོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ལ། དེ་བཞིན་གོང་མའི་དད་མོས་ལས་འོག་མའི་མཐོང་ཐོབ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། གོང་མའི་དུས་སྦྱོར་གྱི་གྲོལ་བ་ལས་འོག་མའི་དུས་མི་སྦྱོར་གྱི་གྲོལ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གོང་འོག་གི་མཐོང་ཐོབ་སོགས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ།

因此，异熟因具有这样的性质：不会与异熟果互为果，因为因果不相似，特征不同，且前后差别各自确定；异熟因在未来应当被承认存在，因为它与同类因不同，同类因只在过去和现在状态中安立，而异熟因是依据特征而存在的，特征也确定属于三世，这一点没有混淆。因此，如果仅对这样微细的经文作这么多的疑问解析，注释将会变得过于冗长。
虽然这是事实，但是正是在这样微细的要点上，我以自己的分析方式尽可能详细地进行了阐述。古代和当今的长者虽不理解却为避开难点而做大量广泛解释，随意扩展论述的智慧之举，与我的分析方式如何相符，请有智慧者自行判断。
无漏各别说明
第三，九地的道互相是相等和殊胜的。
那么，同类因是否一定限于自地和自类呢？对于有漏法是这样确定的，但对于无漏法，不可得定、殊胜静虑、加上四静虑共六个静虑地，以及前三无色，这九地的道谛，虽然地不相同，但互相是同类因，因为这些道是突然来到这些地的，未被这些地的贪爱所据为己有，所以不属于界。这也是因为下地之道也属于上地，上地之道也属于下地，所以说"互相"。
而且，对于低于自己的不作[同类因]，而是对相等和殊胜者作[同类因]。例如，苦法忍是同等的后续自类[道]和殊胜的苦法智以及见道、修道、无学道的同类因。同样，对于信等根渐次修习而言，信[根]对信解脱者和随法行者二者、信解脱者、见至者共四者，对时入定与不入定六种作同类因；或者是法随行者的见至者和时不入定三者的因。
此外，上地第二静虑等对下地不可得定，以及上地的无所有处对下地识无边处等信解脱道，以及六种静虑地的随信行道，具有同类性，因为根器方面同样是钝根。法随行者比这些下地更为殊胜，因为根器锐利。
第四静虑的法随行道与下地相等，第四静虑的随信行道与下地修道在地的层面相等。第四静虑的法随行道对下地的钝根无学道在根器方面殊胜。同样，上地的信解脱者比下地的见至者殊胜，上地的时入定解脱比下地的时不入定解脱殊胜，而上下地的见至者等则相等。


 །དེ་ཡང་རང་འགྲེལ་དུ། རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱ་བ། ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རང་རིས་ཀྱི་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་མཉམ་པ་ལས། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལྷག་པ་རེ་རེ་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་སྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་ས་གོང་མའི་མཐོང་ལམ་ལས་རྒྱུ་རྒྱས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གོང་མའི་སྒོམ་ལམ་པས་འོག་མའི་མི་སློབ་ལམ་ཁྱད་ཅན་དང་། ས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བས་ས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཁྱད་ཅན་དང་། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཆོས་ཤེས་པ་ལས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་པས་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་རྒྱུ་རྒྱས་པ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ལས་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་རྒྱུ་རྒྱས་པ་སོགས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །ལམ་དྲུག་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་མི་འཐད་དེ།དད་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གི་ལམ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་བདེན་མོད་ཀྱང་དད་འབྲང་གི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་དུས་ཆོས་འབྲང་གི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི། དེ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་མི་གནོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དེའི་ཚེ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱུ་ཙམ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས། རྒྱུ་དྲུག་པོ་གང་རུང་དུ་ཞལ་ཚོན་བཅད་པ་ནི་དཀའ་བར་སྣང་ལ། དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ནི། སྐལ་མཉམ་ནི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་
2-174b
ན་མེད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཚེ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་བཞག་པ་ལས་འོས་མེད་གསུང་བ་ནི། ང་ལ་སང་ཕོད་བུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཚེ་བུ་མོར་བཞག་པ་ལས་འོས་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ། །རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱིས། དད་མོས་སྒོམ་ལམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ཡོད་ཀྱི། དད་པའི་རྗེས་འབྲང་ནི་མཐོང་ལམ་པ་ཡིན་པས་མེད་དེ། མཐོང་བ་ལ་ནི་འཕོ་བ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་ལ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ནི་ཡོད་པར་བཞེད་དོ། །
说相应世俗加行
བཞི་པ་ནི། སྦྱོར་བྱུང་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན། །ཐོས་དང་བསམས་བྱུང་ལ་སོགས་པ། །ཟག་མེད་ཁོ་ནར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཡང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་པ་དང་བསམ་བྱུང་དང་ལ་སོགས་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཐོས་བྱུང་ནི་འདོད་པའི་ཐོས་བསམ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། འདོད་པའི་བསམ་བྱུང་ནི་བསམ་བྱུང་གཅིག་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེར་སྒོམ་བྱུང་ནི་མེད་དེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཐོས་པས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོས་སྒོམ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། དེར་བསམ་བྱུང་ནི་མེད་དེ། སེམས་པར་རྩོལ་བའི་ཚེ་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པས་ངང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྒོམ་བྱུང་ཡང་སྒོམ་བྱུང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་བྱུང་སོགས་ལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནི་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ནི་ལྷག་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། རིམ་བཞིན་སྔ་མ་སྔ་མ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་ཕྱི་མ་རྣམས་མི་འོང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་ཆུང་འབྲིང་སོགས་དགུ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དེ་དག་སོགས་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།
2-175a
དཔེར་ན་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དགེ་རྩ་གཅོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཆེན་པོས་དེ་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ།

自释中所说的"由因增广"，是指同类中的见道、修道、无学道等相等的道，通过每一个同类因的增广而成为殊胜的道。例如，下地的修道和无学道因增广而比上地的见道殊胜，上地的修道比下地的无学道殊胜，上地的苦法智忍比下地的苦法智殊胜，上地的苦法智比上地的苦类忍殊胜。因此，小的小比小的中因增广，小的中比小的大因增广，等等类推。
有人认为六道不能作同类因，因为随信行者和随法行者的道不能同时在一相续中显现。这个论点虽然正确，但当随信行者的道现前时，它成为随法行者道不生之法的因。这不生是因为缘不具足而未生起，但不妨碍它是因，如经中说："凡是某物的因，它永远不会变成非因。"因此，在那时同类因只是作为因而已，要断定它是六因中的哪一种似乎很困难。
吉祥萨迦秋丹说："虽然未来没有同类因，但当它存在时就在未来中安立为俱生因，别无选择。"这就像说"我今明年没有孩子，但当有了孩子时就安立为女孩，别无选择"一样。
王子(嗣)解释道："信解脱者是修道者，所以他们可以转根，但随信行者是见道者，所以不能转根，因为'在见[道]中没有转变'。"而阿阇黎毗诃沙主张是有的。
说相应世俗加行
第四，加行所生唯此二，如闻思等。不仅是无漏[法]，世间善法中的加行所生也只有相等和殊胜两种同类因。例如从加行而生的功德，如闻所生、思所生以及修所生等。
欲界的闻所生是欲界闻所生和思所生二者的因，欲界的思所生只是思所生一者的因，而欲界中没有修所生，因为它属于不等引地。色界的闻所生是色界闻所生和修所生二者的因，而其中没有思所生，因为当勤于思考时，相续被止住所湿润，自然就安住于禅定。色界的修所生也只是修所生自身的因。
在闻所生等中，小的小是所有九种[从小小到大大]的[因]，小的中是余下八种的[因]，依次类推，前者较低劣的不成为后者的因。
生得善中的小中等九种以及烦恼性的九种等，互相是同类因，因为它们不是由勤勉而生的，也不依赖相等和殊胜。例如，成为生得小善之因的同类烦恼，如断善根时的大邪见；小烦恼的同类因，如大生得善断除它一样。


 །མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་བཞི་ལས། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། སྤྱོད་ལམ་པ། བཟོའི་གནས། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རིམ་བཞིན་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་སྔ་མ་ཆེས་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྤྲུལ་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྤྲུལ་སེམས་རྒྱུར་རུང་སྟེ། དེའི་ཚེའང་གོ་རིམ་ལྟར་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་རྒྱུར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྤྲུལ་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་སྤྲུལ་སེམས་འདོད་སྤྱོད་རྣམས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དེ་ལ་བལྟོས་ཏེ་འདུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོའི་བསྒྲུབ་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས་དམན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྔར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སཱ་ལུ་ནས་སོགས་ལས་དེ་དང་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་དམན་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་འབྲས་བུས་དམན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་བྱེད་ན། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུས། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་འབད་པ་འབྲས་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བྱུང་གི་རྒྱུས་མཉམ་དང་ཁྱད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་འབད་པ་དོན་མེད་དུ་ཐལ། འབྲས་བུ་དེས་སླར་དམན་པ་དང་མཉམ་པའམ་ཁྱད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་ན་ཡང་གོ་བདེའོ། །འདིར་ཟག་མེད་སྐྱེས་པས་ཟག་མེད་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ཟག་མེད་སྡུག་
2-175b
བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཅན། ཟག་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། མངོན་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་འདུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་བས་དམན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་ནི་དེ་ལ་བལྟོས་ན་འདུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུར་རུང་བས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་ཉམས་པའི་མི་སློབ་ལམ་སྐྱེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དེས་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་ལམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ངེས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སྔོན་ཐོབ། ཕྱིས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མིན་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་མ་འོངས་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྔ་བ་མེད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱིས་སྐྱེས་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་པ་ནི། ལམ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཅན། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་དེ་སླར་ཕྱིར་མི་འོང་ངམ་ཕྱིར་འོང་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན། སྔར་དགྲ་བཅོམ་གྱི་ལམ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་དེས། ཕྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་སོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། མཆོག་གིས་དམན་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཐོབ་པ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དང་སྔར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ཅན།སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞོམ་བྱའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་བྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཅན་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་
2-176a
དེ་ལས་དམན་པའི་ཕྱིར།
相应因
བཞི་པ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ།

无覆无记四种中，异熟生、威仪路、工巧处、俱生变化心等具有如下性质：依次是四、三、二、一的因，因为前者前者越来越无造作而劣，所以如此。第四静虑的变化心在欲界中运行，及第四静虑的变化心都是适宜的因，因为那时也依次作为四、三、二、一的因。
尽管如此，第四静虑的变化心在欲界中运行，以及从初静虑到第三静虑的变化心在欲界中运行等，都不成为同类因，因为这些对于前者而言不是大造作所成就的，因为比它劣，以及因为它们是如此产生的。就像从稻谷等除了与之相等或殊胜的因外不作为劣因一样，这点不能接受，因为如果殊胜果作为劣果的因，那么从加行所生的因为相等和殊胜作因的努力将变得无果，或者换一种说法：从加行所生的因为相等和殊胜果作因的努力变成无意义，因为这些果反过来又为劣、等或胜作因，这样表述也容易理解。
这里，无漏已生为无漏未生的因，是指无漏苦法智已生具有如下性质：不是无漏苦法忍未生等的因，因为不适宜作为明显因缘造作的果而劣，并且苦法智相对于它是适宜作为造作的果而殊胜，以及与离烦恼的得俱生的缘故。例如，阿罗汉退失的无学道已生而殊胜者，不是一来和不还道生起的因。
又，在一相续中决定的无漏法先前已获得，后来不是生起的因，这是指在一相续中了悟苦的法忍未来第一刹那已获得具有如下性质：不是苦法智第二刹那生起的因，因为没有先前的果，以及未来没有同类因。
又，无漏法先前已生不是无漏法后来已生的因，这是指如道大的小等具有如下性质：从阿罗汉果退失者，又从不还果退失者，再后来现前不还或一来等果时，先前已生的阿罗汉大道，不是后来一来等小道生起的因，因为最胜不作为劣法的因；以及苦法智的得曾与苦法智先前俱生具有如下性质：不是与苦类忍等俱生的一切得的因，因为它已从一切所破烦恼的得中解脱，所以因极其增广而殊胜，而与苦类忍等俱生的一切得都比它劣。
相应因
第四，解释相应因：相应因是心和心所同所依者。
;


 །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཅན། སེམས་དག་དང་སེམས་བྱུང་ཁོ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དུས་གཅིག་ཏུ་མང་པོས་ཟླ་ཚེས་ལ་བལྟ་བའི་སེམས་སེམས་བྱུང་བཅད་པའི་ཆེད་དུ་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་མིག་དབང་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དེའི་ཚོར་སོགས་ཀྱིའང་ཡིན་པར་མཚུངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །ཞེས་པས་དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བཅད་པའི་དོན་དུ་དམིགས་པ་སྔོ་སོགས་དང་རྣམ་པ་གཅིག་པ་དག་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གཅིག་པ་སྲིད་པས་དུས་གཅིག་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདིར་དུས་གཅིག་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་མ་འཇོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་འཇོག་སྟེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲས་བུར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། མགྲོན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུར་འཇོག་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟའི་དུས་སུ་འོངས་པ་ན་གཅིག་མེད་ནའང་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་ལྡན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པས་ལྷན་ཅིག་ལམ་འགྲོའི་འགྲོན་པོ་དག་ཟས་སྐོམ་དང་ཁྲུས་མལ་སྟན་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་བྱ་བ་ལ་མཚུངས་པར་སྦྱོར་བ་བཞིན་ནོ། །
遍行因
ལྔ་པ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་རང་ས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། །རང་གི་ས་པའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་འཆད་
2-176b
འགྱུར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདྲ་བ་དང་སྔར་སྐྱེ་ལ་སོགས་མཚན་ཉིད་མཐུན་པར་གནས་པ་ལས་འདི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཇི་ལྟར་ཟུར་དུ་བཀོལ་ཅེ་ན། འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རིས་ལྔ་ཅར་གྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྐལ་མཉམ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ལའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་འཇིག་ལྟ་ལས་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། བདག་འཛིན་ལས་ཆགས་སོགས་འབྱུང་བས་འཕགས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་མི་འོང་གིས་ཉོན་མོངས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངམ་ཞེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་བྱུང་བར་འདོད་དེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྤང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་ཕྱིར་འོང་མི་འོང་གིས་ཉོན་མོངས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་གནས་པའི་ཀུན་འགྲོ་ཡོད་དེ།གང་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རང་འགྲེལ་དུ། བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལུང་ཚན་པ་གསུམ་དྲངས་ཏེ་བཤད་ནས། འོ་ན་གདགས་པར། མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ལས་དང་པོར་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འགྲོ་ཡོད་པར་བཤད་པས་གནོད་དོ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། ཁ་ཆེ་བས་དེ་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་མི་དགེ་བ་མ་སྤངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། མཐོང་སྤང་འཇིག་ལྟ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་མི་དགེ་བའི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་དེ་བྱུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར་མི་གནོད་དོ།

相应因具有如下性质：仅心和心所互相相应，也就是同时多人看月亮时，如同眼识的所依是眼根一样，其受等[心所]的所依也同样是眼根，这些都具有相同性。"同所依者"这个词的意思是为了排除时间和相续的不同，由于所缘如蓝色等和行相相同，以及所缘和行相可能一致，所以在时间上相同。
在这里，同一时间的俱生因和相应因不同的区别是：心和心所互相安立为俱生因，因为它们互相产生果，如同旅客们靠互相的力量一起同行。由于五种相同——所依、所缘、行相、时间和事物的相同——而安立为相应因，因为从未来时到现在时，若缺一则全不相应，因此不能产生相应果，就像同行的旅客们在食物、饮料、洗浴、床铺等活动上共同参与一样。
遍行因
第五，解释遍行因：所谓遍行，是烦恼性法的自地遍行五种。先前已生的自地遍行法具有如下性质：称为遍行因，因为是后来烦恼性法的遍行因。
烦恼性是指自性、相应和由此所引发的，这将在后面讲解随眠时解释。与相似、先生等特征一致的情况下，为何这与同类因区分开呢？这是因为它是五类烦恼共同法的因，而同类因也见于非烦恼性法。
因此，世尊说一切烦恼皆从身见生起，由我执生贪等，那么圣者预流、一来、不还所现行的烦恼是否从遍行因生起呢？迦湿弥罗国的论师认为是生起的，因为一切烦恼性法都从见断烦恼的因生起。虽然已断，但在凡夫阶段，一来、不还现行烦恼的因事遍行存在，因为经中说："凡是某法的因，它绝不会成为非因。"如自释中引用了《论书分别》中的三段经文后解释道。
那么，《施设论》中说："不善法是不善因所生，圣者从离欲退失者，首先生起烦恼心造作，这是存在的。"由此说明圣者有烦恼的遍行，这不是反驳吗？不是的，迦湿弥罗论师认为这是针对未断修断不善而说的，而见断的身见已被见道所断，因此其不善遍行因不会产生[烦恼]，所以不构成反驳。
;


 །
异熟因
དྲུག་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཅན། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་
2-177a
ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་མ་བསྟན་ནི་སྲེད་པས་བརླན་ཡང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་རུལ་པ་མྱུ་གུར་མི་སྨིན་པ་བཞིན་ཟག་མེད་སྟོབས་དང་ལྡན་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་མི་འགྲུབ་སྟེ། སྲེད་པའི་བརླན་མེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་དྲུངས་སྐམ་བརླན་མེད་ཀྱིས་མྱུ་གུ་མི་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ཁམས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཟག་མེད་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འདིར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་སྟེ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཅིང་སྲེད་པས་བརླན་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་དྲུངས་པོ་བརླན་པ་བཞིན་ནོ། །ལས་ལས་རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་མིག་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་འདི་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བསྐྱེད་པ་མིན་པར་ཐལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐལ་བ་སྔ་མ་ལ་མ་ཁྱབ་སྟེ། ལས་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ངོ་བོ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐལ་བ་ཕྱི་མ་ལ་མ་ཁྱབ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལས་སུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བར་སྨིན་དགོས་ཏེ། རྒྱུ་ལུང་བསྟན་ལས་འབྲས་བུ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་སྨིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཕུང་པོ་དུ་ཞིག་དང་བཅས་ཤིང་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཕུང་པོ་
2-177b
གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་འབྲས་བུ་བརྩི་བ་ནི། འདོད་པ་ན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་དང་རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡོད་དེ། མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་སྐྱེ་སོགས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ཡང་གཅིག་སྟེ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡོད་དེ། ལུས་ངག་གི་ལས་དང་དེའི་སྐྱེ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་སོགས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་དགེ་མི་དགེ་སྐྱེ་སོགས་དེ་དག་གི་ཕུང་པོར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན།རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ན་དེའི་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཕུང་ལྔ་དང་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་འདོད་པའི་ཕུང་ལྔ་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དེ།དེར་སེམས་རྗེས་འབྲང་བའི་གཟུགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

异熟因
第六，异熟因：异熟因唯不善及有漏善法。异熟因具有如下性质：只是不善和有漏善法，因为是异熟之法的缘故。无记法虽被爱润，但不成为生异熟的因，因为力量微弱，对自体没有生起的能力，如同腐烂的种子不能成熟为芽。无漏法虽具力量，但不产生异熟，因为没有爱的滋润，如同干枯无湿的种子不能生芽。不属于三界的无漏法具有如下性质：不适宜作为三界所摄异熟的成就者，因为在此没有其他生起的缘。不善和有漏善法具有如下性质：能成就异熟，因为具有力量且被爱润，如同坚固而湿润的种子。
关于业产生异熟，异熟果具有如下性质：由业产生，因为是异熟因的业。那么，眼根具有如下性质：应不是从异熟因生，因为从业生。这样的论述，以及"异熟果具有如下性质：由业产生，因为异熟即是业的因"，那么眼根具有如下性质：应不是由异熟因产生，因为由异熟业的因产生，如此问难，前一个应成不遍，因为业和异熟因在本质上不是别物；后一个应成也不遍，因为异熟因和业的作用不相违。
异熟因必须成熟为不同类的果，因为从有表示的因必须成熟为无表示的果。异熟因与多少蕴相应，每一蕴如何产生异熟果呢？
关于因从一蕴到五蕴的果的计算，在欲界，异熟因具有如下性质：有因是一个行蕴和一个异熟果的情况，因为不善的得及其生等是一个行蕴的缘故。异熟果也是一个，因为得的果也是生等的果的缘故。
异熟因具有如下性质：有因是色蕴和行蕴两个，而异熟果是一个的情况，因为有身语业及其生等的缘故。这是周遍的，因为身语业是色蕴，生等是行蕴为一的缘故。
异熟因具有如下性质：有因是名处蕴，而异熟果是一个的情况，因为它们的善不善生等是一个蕴的缘故。异熟因具有如下性质：有因是五蕴，而异熟果是一个的情况，因为随顺禅定戒时，其生等的异熟与五蕴一起生的缘故。异熟因具有如下性质：不可能有欲界五蕴为因而异熟果为一个的情况，因为在欲界不可能有随心的色法的缘故。


 །རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་ཆོས་ཅན། ཡན་གར་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་མེད་དེ། དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ན་སེམས་དང་ངེས་པར་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་གཅིག་པར་སྐྱེའོ།

作为异熟因的三种行蕴具有如下性质：没有单独的一个异熟果的情况，因为当它们成熟时必定与心共同成熟为一个异熟果的缘故。因此，四蕴与异熟果生为体性一致。


 །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཅན་ཡོད་དེ། ཐོབ་པ་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་
2-178a
འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཉིས་དང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རིག་བྱེད་དགེ་བའི་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་ཕུང་གཉིས་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་བཞི་དང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཡོད་དེ། རྗེས་འབྲང་གི་གཟུགས་མེད་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྐྱེ་སོགས་ཕུང་བཞི་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་ལྔ་དང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཡོད་དེ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་སྡོམ་པ་སེམས་རྗེས་འབྲང་བས། དེའི་སྐྱེ་སོགས་ཕུང་ལྔ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཅན་ཡོད་དེ། ཐོབ་པ་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པའམ་འགོག་སྙོམས་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་སྨིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། །གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཕུང་བཞི་དང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་པ་ཡོད་དེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་དགེ་མི་དགེའི་སྐྱེ་སོགས་ཕུང་བཞི་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་པས་རྣམ་སྨིན་གཅིག་གི་རྒྱུ་ལ་ཕུང་པོ་གཅིག་ནས་ལྔ་པའི་བར་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་དང་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ཚུལ་བཤད་ནས། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཞིག་གི་ངོ་བོར་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཅི་རིགས་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་སྨིན་སྲོག་དབང་ནི་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཁོ་ནའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་སྐྱེ་སོགས་དང་བཅས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སུ་སྨིན་ཏེ། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། གཉིས་སུ་སྨིན་ཏེ། ལུས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར།
2-178b
རྣམ་སྨིན་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་སྐྱེ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེའི་ཚོགས་པ་ན་འབྱུང་བ་བཞི་ཡོད་པས་རེག་བྱ་དང་། དེའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་སྐྱེ་སྟེ། རང་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེའི་ཚོགས་པའི་འབྱུང་བ་དང་དེའི་སྐྱེ་སོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། བཞིའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་སྟེ། དབང་པོ་དང་དེའི་ཚོགས་པའི་རེག་པ་དང་། དེའི་སྐྱེ་སོགས་དང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་རང་ཉིད་དང་བཅས་པར་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གི་བར་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དེ། བཅུ་གཉིས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བའི་དཔེ་ནི། ཕྱིའི་པདྨ་ལྟ་བུ་ལ། ས་བོན། རྩ་བ། མྱུ་གུ། སྡོང་བུ། འདབ་མ། ཟེ་བ། ཟེའུ་འབྲུ། སྙིང་པོ། ཡལ་གའི་མདོ། ཡལ་ག །འདབ་མ། མགོ་ལྕོག །མེ་ཏོག །འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ལ། ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནས་དང་གྲོ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པར་མི་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

色界具有如下性质：有异熟因一蕴而异熟果为一的情况，因为得及生等和无想定及生等不异于行蕴的缘故。色界具有如下性质：有异熟因二蕴而异熟果为一的情况，因为初禅的善表业及其生等不异于二蕴的缘故。色界具有如下性质：有异熟因四蕴而异熟果为一的情况，因为没有随心色不等引的生等不异于四蕴的缘故。色界具有如下性质：有异熟因五蕴而异熟果为一的情况，因为在等引时戒随心生，其生等不异于五蕴的缘故。
无色界具有如下性质：有异熟因一蕴而异熟果为一的情况，因为得及生等或灭尽定及生等的异熟不异于行蕴的缘故。无色界具有如下性质：有异熟因四蕴而异熟果为一的情况，因为心心所的善不善的生等不异于四蕴的缘故。
通过以上说明，从一蕴到五蕴作为异熟果之一的因与异熟果一起生起的方式后，异熟果作为多少蕴和处的体性生起呢？这是各种情况：异熟寿根具有如下性质：只生为一蕴和一处的体性，因为其生等生为行蕴和法处的体性的缘故。异熟意处具有如下性质：成熟为二处，因为成熟为意处和法处的缘故。异熟触处具有如下性质：成熟为二处，因为成熟为身处和触处的缘故。
异熟身处具有如下性质：生为三处的体性，因为身根及其聚中有四大种故为触处，其特征生等生为法处的缘故。异熟色声香味处具有如下性质：生为三的体性，因为生为各自处、其聚的大种和其生等的缘故。异熟眼耳鼻舌处具有如下性质：生为四的体性，因为生为根、其聚的触、其生等和眼处等自身的缘故。
如此，异熟果产生最多达十一处，因为第十二处不存在，如经说："声非异熟生。"因的差别产生果的多样或不多样的例子是：如外在的莲花，种子、根、芽、茎、叶、花萼、花药、花心、枝节、枝、叶、顶芽、花、果等多样产生，而稻谷等仅生稻谷等，不产生多样的果，就是这样。


 །ལས་གཅིག་ལ་རྣམ་སྨིན་དུ་མ་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་ལ། ལས་དུ་མ་ལས་རྣམ་སྨིན་གཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ། ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་ཉུང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་མཇུག་ཐོགས་སུའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་དེ་དེ་མ་ཐག་འབྲས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་འདི་ལ་མི་འདྲ་བ་དགོས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་རྒྱུ་འབྲས་འདི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འདས་ནས་རིང་ཞིག་
2-179a
ལོན་པ་ན། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པ་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའོ། །འོ་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ལས་སྟོབས་ལྡན་པ་ལུས་མ་སྤངས་པར་མཐོང་ཆོས་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ལུང་ཙམ་ལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་མོད་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ནི། ངེས་པར་སྐྱེ་བས་བར་དུ་ཆོད་དགོས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་འབྲས་བུའང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་གིས་འོ་ན་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་དགོས་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མ་ཡིན་པ་དགོས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་བར་ལེགས་བཤད་རྣ་བར་བཏུང་བའི་རོ། །གཞན་དྲིང་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ལྕེ་རྩེ་ལ། །བདུད་ཀྱི་དགྲ་བྱེད་མངར་པོར་གྱུར་པ་དེ། །དཔལ་ལྡན་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་པ་དེས་མཛད། །ཅེས་སྦྱར་བའོ། །
决定时结尾
གསུམ་པ་དུས་ངེས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་དུས་གཉིས་པ། །གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ། །ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་གྱི་ནི་ཆོས་ཅན། འདས་ད་ལྟའི་དུས་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ནི་མེད་དེ། མ་འོངས་པ་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དག་ནི་ཆོས་ཅན།དུས་གསུམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེར་ངེས་པའི་ཕྱིར། བྱེད་རྒྱུ་ནི་དུས་གསུམ་པ་དང་དུས་དང་བྲལ་བའང་ཡོད་དེ། དུས་ཀྱི་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
说果
གཉིས་པ་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །རྒྱུ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་རྒྱུ་ལ་རག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་མ་རག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བ་བརྟགས་འགོག་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །
2-179b
གཞན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པ་མིན་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ནི་འབྲས་བུ་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །ཞེས་སོ།

从一业产生多异熟是存在的，但从多业产生一异熟是不可能的，因为会导致种子比果少的过失。异熟果不与异熟因同时生，因为如果同时生，就会成为俱生因果的过失。也不是在因之后立即[生]，因为如果是这样，就会成为等无间果，这不能接受，因为此因果需要不同类。
那么，此因果是安立于相续的，因过去很久后，遇到成就的缘时，就产生果。那么，异熟因能否在此生中产生异熟果呢？由于强力的业不舍身就能在现法中感受异熟果，所以[可以]。
虽然仅仅随信于教典，但吉祥萨迦秋丹说："必须由生隔开，所以现法受异熟的果也是安立于等流果的感受。"对此，有些人说："如果这样，等流果应与因相似而生，但没有生起，所以不应如此。"
所说：生中善说耳饮味，不依他人智舌上，魔敌甘美成就者，吉祥羯磨事业者所作。
决定时结尾
第三，由时决定而总结：遍行同类属二时，三者则属于三时。遍行同类因具有如下性质：只属于过去和现在两个时间，而未来则没有，因为未来没有先后的缘故。俱生因、相应因和异熟因三者具有如下性质：属于三时，因为在这方面确定的缘故。能作因则有属于三时和离时的，因为对时间不确定的缘故。
说果
第二，解释果有两部分：标示和解释。
第一，标示：有为及离为果，无为则无彼等。作为因的果具有如下性质：是一切有为法，因为一定依赖因的缘故。不依赖因的果具有如下性质：是无为法中对治所断的离及择灭为果，因为除此之外没有作用和没有获得的缘故。虚空不是果。
另外，因为不是所欲求和不是所成就的缘故，非择灭不是果。因此论中说："何为果法？一切有为法及择灭。"
;


 །འདིར་འདུས་མ་བྱས་འབྲས་བུར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་ལ། བྱེད་རྒྱུའི་སྐབས་སུ་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུར་བཤད་པའི་ཕྱིར་འདིར་འབྲས་བུའང་ཡོད་དགོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་འདུས་བྱས་སུ་ཐལ་ཅེ་ན། འདུས་མ་བྱས་དང་འབྲས་བུའི་གཞི་མཐུན་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་དེ། རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟགས་འགོག་གི་རྒྱུ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྔ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལམ་ནི་བརྟགས་འགོག་གི་བྱེད་རྒྱུའོ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། བརྟགས་འགོག་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བརྟགས་འགོག་དེ་བསྐྱེད་བཞིན་པར་ཡོད་པའི་ཚེ་ལམ་དེས་གེགས་མི་བྱེད་པར་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བརྟགས་འགོག་དེ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། འཐད་དེ། ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བྲལ་བ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མིན་པར་ཐལ། ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ལམ་དེ་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་། ལམ་དེས་བྲལ་བ་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་ཙམ་གྱི་ནུས་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལམ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་དྲུག་པོ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱིས། བྱེ་སྨྲ་ཁ་ཅིག །རྒྱུ་ལྔ་སྟེ། བྱེད་པོའི་རྒྱུ་མྱུ་གུ་ས་བོན་ལྟ་བུ་དང་། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེའི་དུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བུམ་པའི་མར་མེ་ལྟ་བུ། འཇིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བུམ་པའི་ཐོ་བ་ལྟ་བུ། འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡུལ་
2-180a
གཞན་དུ་ཕྱིན་པའི་ཤིང་རྟ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ལུགས་དེ་ལྟར་ན། ལམ་ནི་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། བྲལ་འབྲས་འཐོབ་བྱ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སྨྲ་བའང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་ཡིན་ཅེས་མ་གསུངས་ཀྱི། རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་རྟག་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཞེས་པ་ནས། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་འདྲར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་བྱས་ལ་ཡོད་ཀྱི་དེའི་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་འདུས་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་མིན་པར་ཐལ། རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལས། མདོ་སྡེ་པས། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། རྟག་ན་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅན་མིན་པས་ཁྱབ་ཀྱང་རྟག་ན་རྐྱེན་ཙམ་མིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་རྟག་པར་གསུངས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཙམ་མི་རྟག་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མ་སྒྲིབ་པ་བྱེད་རྒྱུར་བཀག་པ་མིན་ནམ་ཞེས་པ་ལ། མདོ་ལས། འདུས་མ་བྱས་དམིགས་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི། མི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། འདུས་མ་བྱས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གསུངས་པ་མི་འགྲུབ་བོ།

在此处，由于无为法被解释为果，所以应该有因，并且在能作因的场合中解释无为法是因，所以在这里也应该有果，因此无为法应成为有为法，这样的问难：无为法和果的共同基虽然存在，但它没有因，因为不存在那六种因，因为择灭的六种因不可能存在，以及无为法的五种果不可能存在。
那么，道是择灭的能作因吗？不是，因为择灭是无为法而无生，因为当择灭正在产生时，道不能作为障碍而安住于不适当处。那么，择灭不应是道的果吗？是应理的，因为通过道的力量获得果。那么，应成离不是道的果，因为只有获得是道的果，这样的说法不遍，因为道生起获得是一种能力，而道令离获得仅仅是另一种能力。因此，道具有如下性质：不是六种因中的任何一种，因为是所获得的果。
王子(Rgyal po sras)说：有些毗婆沙师说有五种因：作者因如种子对芽，了知因如烟对火，明了因如灯对瓶子，毁灭因如锤对瓶子，获得因如前往他处的车。按照这种观点，道是获得因而非生因，因为离果是所获而非所生，有这样的主张。
经部师认为，世尊并未说无为法是因，而是以多种方式说明它不是因。如经云："任何产生色的因缘都是无常，依靠无常因缘而生的色怎么可能是常呢？"乃至识也是如此说明。因缘存在于有为法，由此推论，多种说明表示无为法没有因缘。
那么，无为法具有如下性质：应不是识的所缘缘，因为是常法，对此，经部师回答：不遍，因为虽然若是常法则不是生起的因缘，但不遍若是常法则不是缘。因为经中只说"产生识的因缘是无常"，而没有说"仅仅是识的缘是无常"。
问：由于只说生因是无常，难道不是排除了无为法作为不障碍因吗？回答：经中说无为法是所缘缘，但没有说它是不障碍因，因此，经中说无为法是因事不成立。


 །བྱེ་སྨྲས། དེང་སང་གི་མདོར་མ་གསུངས་ཀྱང་དེ་བྱེད་རྒྱུར་བཀག་པ་ནི་མེད་ལ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མ་གསུངས་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཡང་དག་བསྡུ་བའི་གཞི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ངེས་པ་མི་འདྲོངས། གཞན་ཡང་བྲལ་བའམ་བརྟགས་འགོག་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་ལས་གཞན་པའི་རྟགས་རྫས་སུ་གྱུར་པའི་དགེ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་
2-180b
པར་བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ། མདོ་སྡེ་པས། འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་མེད་དེ། གཟུགས་ཚོར་བཞིན་རྫས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མུན་པའི་ནང་ན་རེག་བྱ་སྔ་ནས་མེད་པའམ་ཕྱི་ནས་ཞིག་ནས་མེད་ཙམ་ལ་ཐོགས་པ་མ་རྙེད་པ་ན་ནམ་མཁའོ་ཞེས་བསྙད་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྟགས་འགོག་ནི་ཆོས་ཅན། རྫས་སུ་མེད་དེ། ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྐྱེ་འགྱུར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཆོས་ཅན།རྫས་སུ་མེད་དེ། སོ་སོར་མ་བརྟགས་ཀྱང་རྐྱེན་ཟས་སོགས་མ་ཚང་བས་བར་མ་དོར་འཆི་བའི་རིས་མཐུན་ལྷག་མ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་པ་ཁ་ཅིག །ཉོན་མོངས་གཉེན་པོས་འགག་པ་དང་། དེ་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་འགག་པ་ལ་བརྟགས་འགོག་དང་བརྟགས་མིན་དུ་འགོག་པར་ཡང་མིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ཡང་གཉེན་པོ་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འཇིག་རྒྱུ་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་ལ་བརྟགས་མིན་དུ་འདོད་པ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཞིག་འཇིག་གཅིག་པས་མི་རྟག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་བརྟགས་འགོག་ཀྱང་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསར་དུ་བྱུང་བས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བརྟགས་འགོག་རྫས་ཆོས་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་ན་དེར་འགྱུར་ཡང་། དེར་མ་གྲུབ་པའི་མེད་དགག་བློས་བཏགས་ཙམ་ལ་གསར་བླང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་མི་ཐལ་ལོ། །བྱེ་སྨྲས་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བར་འདོད་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མྱ་ངན་སྤངས་པའི་མྱང་འདས་མེད་པར་ཐལ། མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་
2-181a
ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བདེན་མོད། རྩ་བར་མ་ཁྱབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པའམ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་རུང་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས། དུས་གསུམ་ཀའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་གསུངས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག །འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ཡང་སྤངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནས། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན། ལུང་དེའི་དགོངས་པ་ནི། ཚེ་སྔ་མ་དང་ཚེ་འདིའི་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་འགགས་ཟིན་ནས་ཀྱང་སྤོང་བ་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ད་ལྟ་བའི་རྒྱུད་ལ་དེ་འདྲ་བའི་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་ས་བོན་བཞག་པ་གང་ཞིག་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་སྨིན་སྤྱད་ནས་ཟད་པ་ལ་ལས་ཟད་པ་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་ནི་ཆོས་ཅན། གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བར་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་སོ་སོ་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱེད་ལྟར་འདས་ད་ལྟ་བ་སྤང་དུ་ཡོད་པའི་ལུང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འཆད་ན་མི་རུང་སྟེ། འདས་པ་ནི་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགག་པ་ལ་ཕྱོགས་པ་ནི་གཉེན་པོས་མ་འབད་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

毗婆沙师说：虽然在现在的经中未说[无为法是因]，但也没有否认它是能作因，而且也不能确定绝对没有说过，因为"由于正确结集的基础已损坏而未说"这样的确定性不充分。另外，离或择灭具有如下性质：不能说它是异于有为法的实体性善法，因为是圣者们各自内证的对象。
对此，经部师回答：一切无为法都不是实体，因为像色受一样不存在为别体实法的缘故。例如，在黑暗中碰触物若本来不存在或后来毁灭而不存在，当没有发现障碍时称为"虚空"。择灭具有如下性质：不是实体，因为它是指通过各别观察的力量而使所断的随眠和生不再生起的说法。非择灭具有如下性质：不是实体，因为它是指虽然没有各别观察，但由于缘如食物等不具足，因而中间夭折的同类余生不生起而假立的。
有些部派认为：烦恼由对治灭和其后苦灭不能分别称为择灭和非择灭，因为后者也依赖对治的缘故。有些人认为非择灭是指不依赖毁灭因而自然灭亡，这也不对，因为这样灭与坏同一，应成无常的过失。那么，择灭也是由对治力新生故应成无常吗？如果择灭是实有法确定成立，则会如此，但它并非如此成立，而是仅由心假立的无遮，不可能有新得，因此不会成为无常。
毗婆沙师为了消除这种争论，提出：应成三时的苦和灭尽苦恼的涅槃不存在，因为只有不生才是涅槃。不能接受，因为世尊说："修习此五根，多修多习后，将断除三时的苦。"
经部师回答：这确实是佛说，但根本不遍，因为世尊断过去或未来不生苦所缘的烦恼后，说断三时一切苦和烦恼，这是可见的。如经云："对色的贪爱欲求，应当断除。断除欲求和贪爱后，你们的色也将成为已断和遍知。"乃至识也是如此说。
或者，该经的意趣是：前世和今世的烦恼具有如下性质：虽然已灭但仍有所断，因为你在现在相续中留下了能产生未来类似烦恼的种子，而断除它。例如，异熟已受用尽称为业尽一样。未来的苦和烦恼具有如下性质：是永不生起的断，因为通过各别观察的力量种子不存在的缘故。如果像你那样把断过去和现在的经文解释为字面意思，则不合理，因为过去已灭尽，而将灭者即使不通过对治努力也会灭的缘故。
;


 །ཡང་བྱེ་སྨྲས། རྒྱལ་བས་བརྟགས་འགོག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གསུངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་ཏེ། བརྟགས་འགོག་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། མེད་པ་ཁོ་ནར་མ་སྨྲས་ལ། ཡོད་ཀྱང་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་སྔ་ན་མེད་པའང་ཡོད། ཕྱི་ན་མེད་པའང་ཡོད་བྱས་པས། སྒྲ་མེད་རྫས་ཡོད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་འདུས་མ་བྱས་བརྟགས་འགོག་ལྟ་བུ་མེད་ཀྱང་
2-181b
བསྔགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་གནོད་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་གདུལ་བྱ་རྣམས་འདུན་པའི་ཆེད་དུ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་ལས་མཆོག་ཡིན་པས་བསྔགས་པ་ཐོབ་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་པས་རྟགས་ཁྱབ་མ་ངེས་ཏེ། བདེན་པའི་དོན་གང་ལ་བྱེད། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ལ་བྱེད་དམ། རྫས་ཀྱི་དོན་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ལྟར་ན། བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་འགོག་བདེན་རྫས་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས་སྔ་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལྟར་ན།སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་གཉིས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བདེན་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པར་གྲུབ་ལ། དེས་ན་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་བདེན་པ་བཞིའི་ཟླས་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་གསུམ་པར་འཇོག་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ། རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ཞིང་གཞན་ལ་བསྟན་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། ནམ་མཁའ་དང་མྱང་འདས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། ཅི་དངོས་མེད་ངོ་བོ་མེད་པ་ལ་འདས་ད་ལྟར་གྱི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་དགོས་ཞེས་སྨྲ་ན། ཉེས་པ་ཅི། ཡོན་ཏན་ཅི་ཞེ་ན།ཡོན་ཏན་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ཁ་འཛིན་དུ་འགྲོ་མོད། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། བླུན་པོ་ལ་ལྷ་དགའ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་ན་གཟུགས་སོགས་བཞིན་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་དགོས་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མིག་སོགས་བཞིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་དགོས་པ་ལས་ཀྱང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འགོག་རྫས་འདི་ཡིན་ཅེས་དཔྱད་མ་བཟོད་དེ། རྒྱུ་འབྲས་སོགས་ཀྱི་བདག་དང་བདག་པོ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགོག་པ་དེ་ནི་དངོས་
2-182a
པོ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འབྲེལ་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ནི། ཆགས་སོགས་ལྟ་བུ་ཆེ་གེ་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས་དགག་ཙམ་པ་ཞིག་གོ ། འོ་ན་བརྟགས་འགོག་དེ་དངོས་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅེ་ན། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉོན་མོངས་གང་གི་ཐོབ་པ་ཆད་ནས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་བརྟགས་འགོག་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་དེའི་ཉོན་མོངས་དེ་འགོག་པ་ཡིན་ཅེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

又，毗婆沙师说：佛陀说择灭是一切法中最胜，那么择灭具有如下性质：应成为无中之最胜无，因为择灭无为法不是实体的缘故。
经部师回答：不遍，因为未说它只是无，虽然存在但不是实体的缘故。例如，当说"声音先前不存在也是有，后来不存在也是有"时，声音的不存在不能成立为实有，就是这样。一方面，即使无为法如择灭不存在，也有赞誉，因为它远离一切损害，为了令所化众生生起欲求，[择灭]比虚空和非择灭更殊胜，所以理应获得赞誉。
毗婆沙师问：那么，灭谛不应成为圣谛，因为它毫不存在的缘故？
经部师回答：因和遍不确定，谛的意义是什么？是指无颠倒义还是实体义？如果是第二种情况，则前两谛应成不存在，因为灭谛是实成无为法，前后不变恒常的缘故。如果是第一种情况，则由于如实见到苦和苦灭两者无颠倒为谛，所以成立为谛。因此，即使不是实体，作为四谛对举区分的第三谛也无妨碍，因为能以自己的智慧见到并能向他人示现的缘故。
毗婆沙师说：缘虚空和涅槃的识应成缘无的。
经部师回答：如果你说"对无体无性应像过去和现在有的事物那样增益后作为境"，有什么过失？有什么功德？功德就是能支持毗婆沙师[的主张]，但这是不合理的，只会让愚人欢喜而已。过失是对真实无进行遍增益，因为若存在，就应像色等一样由自体被现量所缘，但未被缘到；也应像眼等一样通过作用被比量所缘，但也未被缘到。因此，无法检验"灭实体是这个"，因为作为因果等的我和我所、支分和有支分的事物不可能存在，因为那个灭与那个事物没有任何俱有的联系。灭就是如"贪等某某不存在"这样的仅仅否定。
那么，如果择灭异于事物，如何获得它？在无间道时，某烦恼的得断绝，与解脱道一起获得择灭，因为那个无间道灭除那个烦恼，所以假立这种名称。


 །བྱེ་སྨྲས། འགོག་པ་འདི་ཁོ་ནས་ཐོབ་ཀྱི་གཞན་གྱིས་མིན་ཅེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་དེ།འགོག་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མདོར། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱང་འདས་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་ན་ཐོབ་པ་རུང་ཞེས་སྙམ་པ་ལ། མདོ་སྡེ་པས། ངེས་བྱེད་ཡོད་དེ། གཉེན་པོ་ལམ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་དང་།ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟེན་འཐོབ་པའི་ཕྱིར། མྱང་འདས་ཐོབ་ཅེས་བྱའི་མྱང་འདས་ཀྱི་རྫས་ཐོབ་པ་ནི་མིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་འདི་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ། བྱང་བར་གྱུར་པ། ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། རྣམ་པར་ཞི་བ། ནུབ་པ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་མེད་པ། ལེན་པ་མེད་པ། འབྱུང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ། སྲེད་པ་ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཞེས་ཁུངས་སུ་དྲངས་པ་ཡིན་ལ། ལུང་འདིའི་ཚིག་ཟུར་ལ་དོགས་པ་ཁོང་སློང་དུ་མཛད་ན། འདིར་ཡིན་ན་ཞེས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཅིས་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་རྫས་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མིན་གྱི། དངོས་མེད་ཡིན་ན་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་
2-182b
བརྗོད་པ་བཞིན། དེའི་ཚེ་དངོས་མེད་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ་དངོས་མེད་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཡིན་ཅེ་ན་ཞེས་མ་སྦྱར་བར་ཡོད་ན། ཞེས་སྦྱར་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མྱང་འདས་ཆོས་ཅན་རྟག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་ཐལ། ཡོད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་ན་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་རྟག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སྦྱོར་རོ། །དེས་ན་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དེ་ཡོད་པ་དང་། དེས་དེ་སྤངས་པ་ཙམ་ན་ཐོབ་པ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་ཙམ་ལ་ནི་དེའི་མྱང་འདས་སུ་བརྗོད་དེ། མར་མེ་ཤི་བ་མེད་པ་ལྟར་ལྷག་མེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནའང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་པ་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པ་སྟེ། བྱེ་སྨྲས། འདུས་མ་བྱས་མི་རྟག་པ་ལས་ལོག་ཙམ་ལ་འཇོག་མ་ཤེས་པས་རྟག་པར་འདོད་པ་ནི་བླུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་མི་རྟག་གཞི་གྲུབ་ལ་འཇོག་དགོས་པ་ལས་འདུས་མ་བྱས་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་སྨྲས། འདུས་མ་བྱས་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པ་ནས་བཤད་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་དང་། དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།

毗婆沙师说：认为"只有通过这种灭才能获得，而不能通过其他方式"，这种确定性的理由不存在，因为灭与得没有俱生的因果等关系。不能接受，因为经中说"现法中获得涅槃的比丘"，如果涅槃不存在，怎么能获得呢？
经部师回答：有确定的理由，因为获得对治道后获得与烦恼和再有的生极为相违的所依，所以称为"获得涅槃"，而不是获得涅槃的实体。如经中所引："完全断除、消失、尽灭、离贪、寂灭、止息、沉没这一切苦，不与其他苦相续，无取、无生，即如此，确实断除一切蕴，爱尽、离贪、寂灭和涅槃，这是寂静，这是殊胜。"
若对此经文字句提出质疑："这里出现'若是'，为何不承认'无生'是表示肯定自体的意思呢？"回答：这个"是"并不适用于自体是实体，就像说"若是无实，则空无作用"一样。那时不能成立无实"是"的自体，因为无实没有自体。那么如果不用"若是"而用"若有"会如何？涅槃具有如下性质：应永远只是不生，因为如果存在，不生就是无生，若这样连接，则因为无前后而常，所以不这样连接。
因此，获得择灭的道是存在的，当它断除[烦恼]时，仅称为"获得"，而苦不生起的状态就被称为"涅槃"。正如世尊所说，灯熄灭不存在一样，在无余[涅槃]的状态下也是心的解脱与之相似。阿毗达磨中也说："什么是无事法？是无为法。"这是经部师的真实成就。
毗婆沙师说：无为法因为不懂得安立为仅是离无常，而主张是常，这是愚蠢的，因为常与无常应安立于成立的基础上，而无为法不成立基础。
毗婆沙师说：阿毗达磨说无为法是无事，这不是指自体不存在，因为"事"有五种：自性事，如经说："获得某事的得与彼事相应"；所缘事，如经说："以如实了知一切法的事而应被了知"；相应事，如经说："对贪缠相应的事也与瞋缠相应"；因事，如经说："什么是有事法？有为法"。
;


 །ཞེས་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་ནི།
2-183a
ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས། འདུས་མ་བྱས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ནི་མེད་ཅིང་། དངོས་པོ་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། ཞིབ་མོའི་བློ་ཅན་མང་པོས་མ་རྙེད་ཅིང་། །སྐྱེ་བར་སྦྱངས་འགས་དལ་བ་མཐར་མ་ཕྱིན། །ཁ་ཅིག་བརྩོན་ན་ཕྱོགས་ཙམ་རྟོགས་སྲིད་ཀྱང་། །འདོད་ལ་འདུན་པས་དགེ་བའི་གནས་སྐབས་བཅོམ། །དེ་ཕྱིར་བཅོས་མིན་སྙིང་རྗེ་ཕྲ་མོ་ཡིས། །ཡང་ཡང་བསྐུལ་ནས་ངས་འདིར་ཅུང་ཟད་བརྩོན། །
གཉིས་པ་ལ། རྒྱུ་གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལྔའི་ངོ་བོའོ། །
何因生何果
དང་པོ་ནི། རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་ཡིན། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན། །རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །སྐྱེས་བུ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡིན། །འོ་ན་འབྲས་བུ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་གིས་ཡིན་ཅེ་ན། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ཐ་མ་རྣམ་སྨིན་རྒྱུའི་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་བྱེད་རྒྱུའི་ཡིན་ནོ། །ཅི་བྱེད་རྒྱུ་ནུས་མེད་མི་སྒྲིབ་ཙམ་ལ་བདག་འབྲས་ཇི་ལྟར་དབང་ན། མི་སྒྲིབ་པར་དབང་བྱེད་ཅིང་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལས་བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྣ་བ་ཡང་མིག་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྒྱུད་ནས་དབང་བྱེད་དེ། ཐོས་ནས་བལྟ་འདོད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་བསྣམས་ནས་བལྟ་འདོད་སོགས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པས་ཆོས་ཙམ་ལ་དེར་བཏགས་པས། སྨན་ལ་བྱ་རོག་རྐང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཙམ་ལ་རང་གི་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་སོགས་གཞན་དུ་མེད་པས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ལ་འདོགས་སོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་སོ། །སྨོས་པར་མ་ཟད་རྣམ་སྨིན་གྱི་
2-183b
རྒྱུ་མ་གཏོགས་རྒྱུ་གཞན་གསུམ་ལའང་འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་དེ། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ལ་འདི་མི་འབྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུ་འདི་ལྷན་ཅིག་གམ་དེ་མ་ཐག་པར་འབྱུང་དགོས་པ་ལས། རྣམ་སྨིན་རྒྱུས་འབྲས་བུ་དེ་ལྟར་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་དག་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལའང་བྱེད་འབྲས་ཡོད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་ནི་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞིང་སོགས་ལ་སོ་ནམ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྱོར་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ལ། མ་འབྱོར་ན་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
五果体性
གཉིས་པ་ལ། རྣམ་སྨིན་གྱི། རྒྱུ་མཐུན་གྱི། བྲལ་བའི། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི། བདག་པོའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའོ། །
异熟果体性
དང་པོ་ནི།རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ཅན་བརྗོད་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་། །རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཅན། མ་སྒྲིབ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ན་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་དེ་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་ལས་གསར་པ་མི་སོག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་བརྗོད་ཅེས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། མ་བསྡུས་ན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལས་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་ཤིང་མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

以及攝受事，如经说："田地事和家事"。从这些[经文]可知，无为法是自性事，而因事仅存在于有为法，所以无为法没有因果，并且能作用的事物不必具有因果作用的能力。
所说：微妙智慧者众多未能得，前生修习者悠闲未究竟。
有些勤勉者或能悟一分，欲望所牵引毁坏善时机。
因此以无伪细微之悲心，一再激励我于此稍勤勉。
第二部分有：何因生何果，以及五果的体性。
何因生何果
异熟果属最后因，增上果属第一因。等流果属同类遍，士用果属二因生。
那么，这些果是由哪些因产生的呢？异熟果是由最后因异熟因产生的。增上果是由第一因能作因产生的。如果能作因仅是无能无障碍，怎么能对增上果起作用呢？[能作因]以不障碍方式起作用，如十处对五识聚的生起是能作因，业对器世间是能作因，耳对眼识生起也间接起作用，因为听后生起想看的欲望。同样可以配合"嗅后想看"等。等流果由同类因和遍行因两种因产生。士用果由俱生因和相应因两种因产生。
此处士用[字面意思是"人作"]，并非指有内在作者的人，而是仅对法假立此名，如药名"乌足"。仅于诸法中，因其作用和功德等不在他处，所以士用也安立于士夫本身。其果称为士用果。不仅如此，除异熟因外，其他三种因也有这种果，异熟因不产生此果是因为此果需要同时或等无间生起，而异熟因不如此产生果的缘故。
其他部派说异熟因也有士用果，但未见是因为成了不可见的对象，例如在田地等聚集农作的因缘时果实生长，不具足则不生长，他们如是说。
五果体性
第二部分包括：异熟果、等流果、离果、士用果、增上果的体性。
异熟果体性
异熟无记法，有情摄后生。异熟果具有如下性质：是无障无记法，因为若是善或烦恼性，则断善根者和阿罗汉不应具有它；因为产生异熟会积集新业；因为若是有障无记，则异熟生心不应能入无余[涅槃]。"有情摄"是指被有情相续所摄，若不被摄，则特殊业[果报]将会白白浪费，并且会遭遇未造的[业果]。


 །དེའི་ཞར་ལས་འདི་ཤེས་ན་ལེགས་པས།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་བདག་འབྲས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཙམ་རྒྱས་བྱུང་དང་རྒྱུ་མཐུན་ཁ་ཅིག་ལ་ཡོད་པས་རྒྱུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཙམ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་རྒྱས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱང་དེར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དེ་ལས་ཕྱིས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་དང་གཅིག་ཅར་མིན་པར་འབྱུང་བའོ། །
等流果体性
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱུ་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནམ་
2-184a
མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གང་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བའོ། །ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་འཇོག་རིགས་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་མི་འཇོག་སྟེ། དེ་གཉིས་ས་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་། ཀུན་འགྲོ་ནི་རྣམ་པ་ལས་འདྲ་བ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིས་ལྔ་ཅར་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་རྣམ་པ་འདྲ་བའི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་ཡང་འཇོག་སྟེ། དེ་ལ་མུ་བཞི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་ནི། རང་སའི་ཆགས་སོགས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། རིས་གཞན་པའི་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རིས་གཅིག་པའི་འཇིག་ལྟ་སོགས་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་གོ་དཀའ་བས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་འདྲ་བས་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདོད་ཆགས་སོགས་འཇིག་ལྟ་ལ་རིས་གཞན་པས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ས་མི་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཆགས་སོགས་ཀྱང་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །
离系果体性
གསུམ་པ་ནི། བྲལ་བ་བློ་ཡིས་ཟད་པའོ། །བྲལ་བ་ནི་བློ་ཡིས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་རང་གིས་སྤང་བྱ་སྤངས་པས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པའོ། །ཟད་པ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་འགོག་པ་དང་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྨོས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཙམ་བྲལ་བ་ཡིན་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་གང་སྤེལ་འཆད་དོ། །
士用果体性
བཞི་པ་ནི། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས། །རྒྱུ་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ་བའམ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གང་འཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དཔེར་ན་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་
2-184b
མཆོག་གི་རྗེས་སུ་ཟག་མེད་མཐོང་ལམ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་འཆི་སེམས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་གྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེས་འབྲས་འདི་ཉིད་དུ་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ལ་མུ་བཞི་ལས། མུ་དང་པོ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་འདོད་པའི་སེམས་དང་གོང་མའི་སེམས་ལྟ་བུ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་འབྲས་མིན་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། མུ་གསུམ་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

由此附带可知：器世间不是异熟果，因为能被他人共同产生的缘故。因此，器世间是增上果，因为从共业产生的缘故。仅被相续所摄的一些等流和刹那生起，因为有记因；仅仅[此等]，由入定的根生起增长和从三摩地产生的变化心也成为那样，因为从那因之后产生，即非等无间也非同时产生。
等流果体性
等流[果]与因相似。等流果与因是善、烦恼性或无障无记相似。遍行因具有如下性质：应当安立为同类因，因为与果相似的缘故？[答：]遍行[因]不安立为同类因，因为虽然这两者从地和烦恼性方面与果相似，但遍行[因]不从行相方面相似，因为它是五部类[烦恼]的因。然而，行相相似的遍行因也安立为同类因，因为见到其中有四句。
第一，自地的贪等是同类因而非遍行因。第二，不同部类的我见等是遍行因而非同类因。第三，同一部类的我见等既是同类因也是遍行因。第四，如善和烦恼性，既非同类因也非遍行因。
第四句难以理解，[解释如下：]善和烦恼相互不相似故非同品，烦恼性贪等对我见来说是不同部类，所以也非遍行因，不同地的烦恼性贪等也不是同类因。
离系果体性
离系是以慧所断。离系是以慧，即殊胜智慧断除自己所断而获得的灭。所说"是断"，与灭是一义，提及它是为了否定仅未得是离系，这是刚坡拉所解释的。
士用果体性
由何力何生，彼果生士用。由何因的力量而生，或由何力获得何果，彼果是由类似士夫作用而生的果。例如从欲界加行[生]色界定，从有漏世间胜法后[生]无漏见道，由禅定心[产生]的变化心也是果，如从欲界死心生起色界中有第一刹那。通过道获得择灭也归类为此士用果。
等流果和士用果有四句：第一句，如前述的欲界心和上界心，是士用果而非等流果。第二句，由同类因和遍行因间隔的果，非士用果而是等流果。第三句，如同类因和遍行因立即产生的果。第四句，如异熟因产生的异熟果。


 །
增上果体性
ལྔ་པ་ནི། སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །འདུས་བྱས་ལས་སྔོན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འདུས་བྱས་དང་དུས་གཅིག་གམ། ཕྱིས་བྱུང་བའི་འདུས་བྱས་ནི་རང་ལས་གཞན་སྔ་ལོགས་སམ་དུས་མཉམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ན་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཕྱིས་འབྱུང་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཛིན་འབྱིན་གྱི་ནུས་པ་དང་བཅས་པ་མིན་པས་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་མི་འཇོག་གོ། རྒྱུ་བས་སྔར་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། རྒྱུ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྔར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་ཕྱིས་དེའི་ལས་བསགས་པ་མི་སྲིད་དེ། མྱུག་སོགས་ལ་ས་བོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཡི། འབྲས་བུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དང་བདག་འབྲས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི།བྱེད་པ་པོ་ཁོ་ནའི་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བཟོ་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ཡིན་ལ། རང་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དང་སྔ་བའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་འབྲས་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་འབྲས་དང་བདག་འབྲས་ལ་ཡང་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། སྐྱེས་འབྲས་ཡིན་ལ་བདག་
2-185a
འབྲས་མིན་པ་ནི་བྲལ་འབྲས་དང་། བདག་འབྲས་ཡིན་ལ་སྐྱེ་འབྲས་མིན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡལ་བར་འདུག་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཆོད་པའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་གམ་དེ་མ་ཐག་བྱུང་བའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་བཏགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་བཞིན་ནོ། །
说因果共法
གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ལ། རྒྱུ་འབྲས་འཛིན་འབྱིན་གྱི་དུས། འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་དུས་བསྐྱེད་པའོ། །
因果合离时
དང་པོ་ལ། འཛིན་པའི་དུས་དང་། འབྱིན་པའི་དུས་སོ། །
合时
དང་པོ་ནི། ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །རྒྱུ་ཕྱི་མ་ལྔ་པོ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ད་ལྟར་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་ཅིང་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཐོབ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་འགགས་པས་འཛིན་པའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་འཛིན་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་མ་བརྗོད་དོ། །
离时
གཉིས་པ་ནི།གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག ། གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་ཡིན་པས། རབ་ཅེས་པ་པྲ་ཏིའི་སྒྲ་ལས་དང་པོའི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་དུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་འཛིན་འབྱིན་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །མཆིམས་ཆེན་པོས། འཛིན་འབྱིན་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བརྩིར་རུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་གཉིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག་གིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པས། གཉིས་ནི་ད་ལྟར་འདས་དག་གི། ཞེས་བསྒྱུར་ན་ལེགས་ཞེས་བོད་པ་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ།

增上果体性
非前生有为，唯有为增上果。非前生于有为而与有为同时或后生的有为，是除自己外所有前际或同时的有为的增上果。"唯"字表明后生的有为和无为法没有摄取和舍弃的能力，故不安立为增上果。
没有先于因而生的果，因为这样因将变得无意义。不可能先做转轮王，然后积集它的业，因为从未见到芽等先于种子而前行，果先于[因]而前行。
士用果和增上果的差别在于：前者唯关乎作者，后者也涉及非作者方面，例如，工艺是士用果，同时也是与自己同时和先前一切有为法的增上果。
士用果和增上果也有四句：是士用果而非增上果的是离系果；是增上果而非士用果的是因处于疏远状态且果被间隔的情况；既是两者的是同时或等无间产生的；两者都不是的如虚空和非择灭。
说因果共法
第三，因果二者的共同法有：因果合离的时间，哪些果在因时产生。
因果合离时
第一部分有：合的时间和离的时间。
合时
五在现在摄果。后五种因在三时的现在体成立时摄果并获得生起的力量，因为在第二刹那已灭故无摄的作用，未来未生故无作用。能作因也是以同样方式摄取生果的能力，但因为有不确定生果的情况，所以未提及。
离时
二能正舍弃，现在与过去，一为过去舍。俱生因和相应因二者因为因果同时，"正"(pra)字表示"首先"的意思，因此能首先舍弃，所以摄取和舍弃同时。
大米勤说："摄取和舍弃可以算作不同的反体。"
同类因和遍行因二者由现在和过去舍弃果，所以有些藏人说："若译为'二者为现在过去'则好。"
;


 །འོ་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་རིགས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་མོད། འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་རྒྱུ་འགགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གྲུབ་ན་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་དང་མ་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ཕྱུངས་ཟིན་པས་
2-185b
ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་མི་འབྱིན་ཏེ། ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་ཟིན་པ་ནི་སླར་ཡང་བསྐུར་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདས་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རང་འབྲས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་བྱིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་འབྱིན་གྱི། གཞན་དུ་མིན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་མུ་རྣམས་ལ་དཔྱད་ན། དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པའི་མུ་ནི། ལོག་ལྟ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་དགུའི་དགེ་རྩ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་དགུ་གཅོད་པ་ན། དགེ་རྩ་ཆུང་ངུའི་ཐོབ་པ་ཐ་མར་འདོད་པའམ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ལ། རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་མི་འབྱིན་པའོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་ལ་འབྲས་བུ་མི་འཛིན་པ་ནི། དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། རང་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཐོབ་པ་བསྐྱེད་ལ་སྔོན་ཉིད་དུ་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ནི་མིན་ནོ། །འདི་ལའང་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་དགེ་རྩ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་དགུའི་ཐོབ་པ་དུས་གསུམ་པ་མཉམ་དུ་ཐོབ་པའི་འདས་པ་དང་པོ་དེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཐོབ་པ་ད་ལྟ་བ་ནི་འཛིན་འབྱིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་དཔེར་བཀོད་དུ་མི་རུང་ཞེས། རང་འགྲེལ་དུ། འདི་སྐད་དུ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི། དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པའི་ཐོབ་པ་ཐ་མ་དང་། དགེ་རྩ་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཐོབ་པ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ཆད་པ་གནས་སྐབས་ལ་འཛིན་འབྱིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི། དགེ་རྩ་ཆད་པའི་སྐབས་ན་བཟུང་ཟིན་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་འཛིན་འབྱིན་མུ་བཞི་ལ། འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་དགུ། ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་དགུས་སྤངས་པ་ན། མི་དགེ་
2-186a
བ་ཆུང་ངུའི་ཐོབ་པ་ཐ་མ་ནི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ལ། མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མེད་པས་འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱིན་ལ་མི་འཛིན་པ་ནི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་པོ་དེ་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ལ། འཛིན་པ་མིན་ཏེ་སྔར་ཆགས་བྲལ་གྱི་དུས་སུ་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་མུ་སྔ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་མི་དགེ་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྔོན་བཟུང་བས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེའི་ཐོབ་པ་མེད་པས་འབྱིན་པ་ཡང་མིན་ནོ། །སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་འཛིན་འབྱིན་མུ་བཞི་ལས། འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོད་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་གཞན་མེད་པས་མི་འབྱིན་ལ། འབྱིན་ལ་མི་འཛིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པ་སྟེ་འབྱིན་པ་གཅིག་པུའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་རྩེའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ལྷག་མའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཐོབ་པ་རྒྱུ་སྔ་མས་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་མ་ཡིན་ལ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་བྱེད་ཀྱང་མིན་ནོ།

那么，[你可能会问]那种情况下不应舍弃等流果，因为在现在阶段中不见等流果？[答：]确实如此。舍弃果是在因灭后立即舍弃的，因为果已成立则是过去的缘故，因为它不与其果相伴，以及因为果仅在现在阶段已被舍弃，也不舍弃那个果本身，因为已经当下带来的东西不能再次发送的缘故。因此，过去[因]舍弃果正是在那时也舍弃了它的等流果，因为只在生起阶段舍弃，而不在其他时候的缘故。
现在如果考察[四]句：善的同类因摄果而不舍果的句是，当大中小九种邪见断大中小九种善根时，小善根的得最后[刹那]成为所求或将灭，它摄善果，但不舍自己的等流果。舍果而不摄果的是，那些善的同类因舍弃果，并产生与自己类似的得，但因为已经先前摄取了，所以不摄果。关于这点，当断善根者结生时，同时获得过去三时大中小九种善根得，其中第一过去[得]仅是结生因，而现在得因为既摄又舍，所以不适合作为例子，如自释中所说："应该说'正是那些的结生因'"。两者都是的情况是，除了断一切善根的最后得和结生的第一得外，在善根未断的状态下有摄和舍两者。两者都不是的情况是，在断善根的阶段，因已摄故非摄，因无结生故非舍。
不善同类[因]的因果摄舍四句中：摄而不舍的是，当大中小九种烦恼被小中大九种道所断时，小不善的最后得摄不善果，因为没有其他不善得刹那，所以不舍。舍而不摄的是，从离贪退失时，不善的第一得舍不善果，而不摄，因为先前在离贪时已摄的缘故。两者都是的是，除了前两句的不善烦恼状态。两者都不是的是，如不从欲界离贪退失者的不善得，因先前已摄故非摄，因无其得故亦非舍。
有覆无记同类因果的摄舍四句中：摄而不舍的是，获得阿罗汉果时认为是一切[烦恼]最后的得，因为没有其他烦恼性刹那故不舍。舍而不摄的是，从阿罗汉退失时获得的一切[烦恼]第一得，因为唯有舍的缘故。两者都是的是，未离有顶贪的其余状态。两者都不是的是，获得阿罗汉的有覆无记得，因为已被先前因摄故非摄，因为已断故也非舍因。


 །མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་འཛིན་འབྱིན་ལ་འབྱིན་འཛིན་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་འགྲོ་བའི་མ་སྒྲིབ་མ་བསྟན་པ་དེའོ། །འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་སྟེ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔར་བཤད་པའི་མུ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། ད་ནི་
2-186b
སེམས་སེམས་བྱུང་གི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བལྟོས་པའི་དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་འཛིན་འབྱིན་མུ་བཞི་ལས། འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ནི་དགེ་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནམ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་དགེ་བ་བར་ཆོད་པ་འབྱུང་འགྱུར་རམ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་འཛིན་ལ། དེར་ནི་དགེ་འབྲས་མི་འབྱིན་པའོ། །འབྱིན་ལ་མི་འཛིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་མཇུག་ཏུ་དགེ་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྔོན་བཟུང་བ་དེ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་དགེ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་ཏུ་དགེ་སེམས་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་མཇུག་ཏུ་ཡང་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་འབྱིན་པ་ན། དེས་བཟུང་ཟིན་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ལ་འབྱིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དམིགས་བཅས་འབྲས་བུ་འཛིན་འབྱིན་ལས་མུ་བཞིའི་དང་པོ་ནི། མི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའམ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། མུ་གཉིས་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་དང་། གསུམ་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དགེ་བ་དང་། བཞི་པ་དགེ་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་དགེ་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །རང་འགྲེལ། དུ་སོགས་རྐང་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲེལ་བཤད་དུ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་བསྟན་མ་བསྟན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་སྦྱར་ནས་མུ་མང་པོ་མཛད་སྣང་ཡང་རྟོགས་སླའོ། །རྒྱུས་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་འདི། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། ས་བོན་དུ་གྱུར་ངེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནུས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ནི་འདས་པ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་གམ་དེ་མ་ཐག་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་འཆད་དེ། རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་རླུང་གིས་ཆུའི་
2-187a
དཀྱིལ་འཁོར་ནས་ས་གཞིའི་རྩྭ་སོགས་ཀྱི་བར་ལྟ་བུ་དང་། སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་མི་སྡུག་པ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ནས་བཟུང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ལྟ་བུ་དང་། མིག་གཟུགས་སྣང་བ་ཡིད་བྱེད་འཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མིག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་འབྲས་བུ་ཟུར་དུ་སྨྲ་ཡང་འདི་རྣམས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་འབྲས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུའོ། །
何果以何因所生
གཉིས་པ་འབྲས་བུ་གང་རྒྱུ་དུས་བསྐྱེད་པ་ལ། མཚུངས་ལྡན་དང་། མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ལོ། །
相应生分
དང་པོ་ལ། བཤད་པ། བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ལྷག་དང་དང་པོ་འཕགས་རིམ་བཞིན། །རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ་དེ་གཉིས་དང་། །སྐལ་མཉམ་མ་གཏོགས་ལྷག་ལས་སྐྱེས། །མཚུངས་ལྡན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ལྔ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་རྣམ་སྨིན་ནི་ཆོས་ཅན། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་ལྔ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། ཀུན་འགྲོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

无覆无记因果摄舍中，既摄又舍的是，在未入般涅槃之前流转的无覆无记。摄而不舍的是阿罗汉的最后蕴，因为断除一切蕴故没有等流果。
前面所说的[四]句是从无所缘角度解释的，现在是从心心所有所缘的刹那观察的善同类因果的摄舍四句：摄而不舍的是，在善心后起烦恼或无记心时，所摄的被间隔或必不生的善果，那时不舍善果。舍而不摄的是，在烦恼和有覆无记后起善心时舍先前所摄，因此不摄。两者都是的是善心后生善心。两者都不是的是烦恼和无记后再起彼等时，因为已被摄故非摄，也非舍。
不善同类因的有所缘因果摄舍四句中，第一句是：不善后起善或无记心；第二句是与此相反；第三句是不善心后起不善；第四句是善心后起善心。自释中根据"等"字，释论中也对有覆无记等进行了互相配合形成许多句，但容易理解[所以不详述]。
"因摄果"，依照经部宗，是必定成为种子的从自体能生果并确定无疑。唯有过去的异熟因舍果，因为没有同时或等无间的异熟[果]。其他部派说有四种果：所依果，如从风到水轮到地面的草等；加行果，如从不净念住直到无生智；眼色明慧聚合的果如眼等识；修习果如色界化心。虽然别说这些果，但它们都包含在士用果和增上果中。
何果以何因所生
第二，哪些果由何因所生有：相应生和非相应生的方式。
相应生分
第一部分有：解释和总结。
第一：烦恼性与异熟生，余与初圣依次从，异熟遍行彼二与，同类除外余所生。相应心心所若是烦恼性，具有如下性质：除异熟因外余五因所生，因为烦恼性与从异熟因生相违的缘故。异熟生异熟具有如下性质：除遍行因外余五因所生，因为非烦恼性故不从遍行[因]生。
;


 །ལྷག་མ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མ་གཏོགས་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་དང་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་དང་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་འཕགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་དང་། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། སྐལ་མཉམ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་དེ་དག་དང་རིས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དགེ་བ་
2-187b
ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིམ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སྦྱར་བའོ། །
结行
(གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི།)བཤད་པ་དེ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །
非相应生分
གཉིས་པ་མཚུངས་ལྡན་མིན་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ནི། མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་གཞན་དེ་བཞིན། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་། ལྷག་མ་རྣམ་སྨིན་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་མེད་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཟག་མེད་དང་པོ་གཟུགས་ཏེ་བཞི་པོ་ཆོས་ཅན། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་སྐྱེ་ཚུལ་སྔ་མ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་ལྷག་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ཅན་ནི་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་ལྷག་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷག་རྣམས་ནི་རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ། མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་རྒྱུ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་མེད་དང་པོ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་གཉིས་ལས་སྐྱེ་ཡི། གཞན་འབོར་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ། །མཆིམས་ནས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ཀྱིས། དེ་ལྟར་ན་དངོས་གཅིག་རྒྱུ་དྲུག་ཆར་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྲིད་ཀྱི་མང་ན་ལྔ་ལས་སྐྱེ་ལས། དེ་ཡང་རྫས་གཅིག་གིས་ལྡོག་པ་ལ་ལས་བསྐྱེད་ལ། ལ་ལས་མ་བསྐྱེད་ན་ཆ་ཤས་ཀྱི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བསྐྱེད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་སྟེ་མེ་དུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བླ་མ་དག་གསུང་ངོ་། །དངོས་པོ་གཅིག་རྒྱུ་དྲུག་ཆར་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། ལོག་ལྟ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་བཅས་ནས་སྟོན་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ལག་རྗེས་སོ་སོར་བརྩིར་ཡོད་པའམ། རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྐྱེན་ལའང་མཚུངས་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་
2-188a
པ། ཟབ་མོ་རྟོན་པ་བཞི་ཡི་བློ་གྲོས་ཀྱིས། །རྒྱ་ཆེན་ཐེག་པའི་རིམ་པ་ཀུན་ཁྱེར་ནས། །ཤེས་བྱའི་ཕ་མཐར་བགྲོད་པ་རང་བཞིན་ཡིན། །འདི་ལ་སུ་ཞིག་ངོ་མཚར་འཛིན་དུ་ཡོད། །ཅེས་སོ། །
说缘
(བཞི་)པ་རྐྱེན་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད།
དང་པོ་ནི། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །ཞེས་པའི་རྐྱེན་ནི། མདོ་ལས། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་པའོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། རྐྱེན་བཞི་སོ་སོའི་རང་བཞིན། རྐྱེན་གང་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ། དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་དུ་ལས་སྐྱེ་བ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
四缘各体性
དང་པོ་ལ། རྒྱུའི་རྐྱེན། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན། དམིགས་རྐྱེན། བདག་རྐྱེན་ནོ། །
因缘
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཅི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་རང་འབྲས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། མཚན་གཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ།

 །ལྷག་མ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མ་གཏོགས་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་དང་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་དང་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་འཕགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་དང་། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལྷག་མ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། སྐལ་མཉམ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་དེ་དག་དང་རིས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་ཀུན་འགྲོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དགེ་བ་
2-187b
ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིམ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སྦྱར་བའོ། །
结行
(གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི།)བཤད་པ་དེ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །
非相应生分
གཉིས་པ་མཚུངས་ལྡན་མིན་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ནི། མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་གཞན་དེ་བཞིན། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་། ལྷག་མ་རྣམ་སྨིན་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཟག་མེད་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཟག་མེད་དང་པོ་གཟུགས་ཏེ་བཞི་པོ་ཆོས་ཅན། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་སྐྱེ་ཚུལ་སྔ་མ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་ལྷག་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ཅན་ནི་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་ལྷག་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷག་རྣམས་ནི་རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ། མཚུངས་ལྡན་བོར་བའི་རྒྱུ་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་མེད་དང་པོ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་གཉིས་ལས་སྐྱེ་ཡི། གཞན་འབོར་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ། །མཆིམས་ནས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ཀྱིས། དེ་ལྟར་ན་དངོས་གཅིག་རྒྱུ་དྲུག་ཆར་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྲིད་ཀྱི་མང་ན་ལྔ་ལས་སྐྱེ་ལས། དེ་ཡང་རྫས་གཅིག་གིས་ལྡོག་པ་ལ་ལས་བསྐྱེད་ལ། ལ་ལས་མ་བསྐྱེད་ན་ཆ་ཤས་ཀྱི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བསྐྱེད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་པ་སྟེ་མེ་དུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བླ་མ་དག་གསུང་ངོ་། །དངོས་པོ་གཅིག་རྒྱུ་དྲུག་ཆར་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། ལོག་ལྟ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་བཅས་ནས་སྟོན་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་ལག་རྗེས་སོ་སོར་བརྩིར་ཡོད་པའམ། རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྐྱེན་ལའང་མཚུངས་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་
2-188a
པ། ཟབ་མོ་རྟོན་པ་བཞི་ཡི་བློ་གྲོས་ཀྱིས། །རྒྱ་ཆེན་ཐེག་པའི་རིམ་པ་ཀུན་ཁྱེར་ནས། །ཤེས་བྱའི་ཕ་མཐར་བགྲོད་པ་རང་བཞིན་ཡིན། །འདི་ལ་སུ་ཞིག་ངོ་མཚར་འཛིན་དུ་ཡོད། །ཅེས་སོ། །
说缘
(བཞི་)པ་རྐྱེན་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད།
དང་པོ་ནི། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །ཞེས་པའི་རྐྱེན་ནི། མདོ་ལས། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་པའོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། རྐྱེན་བཞི་སོ་སོའི་རང་བཞིན། རྐྱེན་གང་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ། དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་དུ་ལས་སྐྱེ་བ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
四缘各体性
དང་པོ་ལ། རྒྱུའི་རྐྱེན། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན། དམིགས་རྐྱེན། བདག་རྐྱེན་ནོ། །
因缘
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཅི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་རང་འབྲས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། མཚན་གཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对藏文的简体中文直译：
除了异熟生之外的非障碍无记行为、工巧处、变化心等以及除无漏第一刹那之外的善法等，是从异熟因与遍行因这两者以外的其余四因生起的。不从那两种因生起是因为它们既不是异熟生，也不是烦恼性的。第一圣谛苦法忍第一刹那的心心所法，是从异熟因与遍行因这两者以及相应因以外的其余三因生起的。不从相应因生起是因为世间加行道顶位以下皆是有漏，与它们种类不同的缘故。不从异熟因和遍行因生起是因为它是善法。"依次"是指因果的配合。
结行
（第二总结）所说的这些，是就心和心所而言的。
非相应生分
第二非相应法的生起方式：除相应外，其余同前。心不相应法、色法性烦恼、异熟生、除异熟以外的余无记法以及除第一无漏外的善法、第一无漏色法等四法，除了不从相应因生起外，其余生起方式与前相同。烦恼性法从除去异熟因和相应因的其余四因生起；异熟生法从除去遍行因和相应因的其余四因生起；其余法从除去异熟因、遍行因和相应因的三因生起；第一无漏法从能作因和俱生因两者生起，而不从其他因生起。没有只从一种因生起的法。麦彻巴（译注：人名）在《虚空名》中说："因此，一法不可能从全部六因生起，最多从五因生起。即使是一个实法，在某些方面由某些因产生，在某些方面则不由某些因产生，这样组成部分就会成为所生与能生，所以本体和不同方面虽然被产生，但将它们各自安立为因果关系，是依据共存和共灭的关系，如同火与烟一样。"这是上师们所说的。一法从所有六因生起是可能的，例如邪见。这样依因果来讲解，表明因果各自有迹可循，或者多种因共同产生一个共同果的法是存在的，对缘也同样适用。
关于此，我说：以依靠四种甚深的智慧，通达一切广大乘次，自然能至知识的边际，这有何可惊讶之处？
说缘
第四讲解缘有：略说和广说。
首先略说：宣说有四种缘。"无因无缘"中的"缘"，经中说有四种缘。
第二广说分：四缘各自的本性、各缘何时起作用、诸法从何缘生起、等无间缘的别说。
四缘各体性
第一分为：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
因缘
第一："因"是指五种因。因缘是指除能作因外的五种因中的任何一种，因为它们对自果有所帮助。例子是有为法。


 །
无间缘
གཉིས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འདས་པའམ་ད་ལྟ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཡིན་ཅིང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐ་མ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་པའོ། །དེས་ན་མཚུངས་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་རྫས་རིས་མཐུན་གཉིས་མེད་པར་རྫས་རེ་རེ་བ་ནས་མཚུངས་པ་དང་། དུས་གཞན་གྱིས་ཆོད་ཀྱང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་མ་ཆོད་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ་མི་འདྲ་བ་གཞན་གྱིས་ཆོད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ། འདོད་པའི་གཟུགས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། རེས་ཟག་མེད་འབྱུང་བས་འཆོལ་བ་བཞིན་ནོ། །དབྱིག་བཤེས་ནི། དཔེར་ན། ཟས་ཀྱི་རྒྱས་བྱུང་ལྟ་བུ་གཅིག་མ་འགག་པའི་རྒྱུད་ལ་གཉིད་ཀྱི་རྒྱས་བྱུང་ལྟ་བུ་རྫས་རིས་མཐུན་གཉིས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པའི་
2-188b
གནས་བརྟན་བཙུན་པས་ནི་གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མིན་ཏེ། མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སོག་མའི་ཐལ་བ་ལྟ་བུ་མང་པོ་ལས་ཉུང་ངུ་དང་ནྱ་གྲོ་དའི་ས་བོན་ཕྲ་མོ་ལས་འབྲས་བུ་ལོ་འདབ་སྡོང་པོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་མང་ཉུང་མི་མཚུངས་པས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མི་རུང་ན། སེམས་སེམས་བྱུང་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མི་རུང་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པར་མི་དགེ་བ་ཉི་ཤུ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཉུང་ངུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལས་ལོག་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་མང་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་འདྲ་དེ་ནི་རིགས་གཞན་ལ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཙམ་ཡིན་གྱི། རིགས་དེ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཚོར་བའི་རྫས་གཅིག་ལ་ཚོར་བའི་རྫས་མང་པོ་མི་འབྱུང་བ་དང་། མང་པོ་ལས་གཅིག་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ལྟ་བུ་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་ཡིན་ཀྱང་། རིས་གཞན་མ་ཡིན་པས་ཚོར་བའི་རྫས་གཅིག་ཏུ་འཇོག་གོ ། འོ་ན་སེམས་གཅིག་ཚོར་འདུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མང་པོའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་ནམ། ཡིན་ན་དེ་འདྲ་དེ་རང་རིས་ཁོ་ནའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་པར་ཐལ། སེམས་གཅིག་གི་ཚོར་འདུ་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། རང་དང་དུས་མཚུངས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་གཅིག་གི་ཚོར་འདུ་སོགས་དེ་དག་ཀྱང་། གཞན་ཕྱི་མའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་པ་དང་ཚོར་འདུ་སོགས་རིས་མཐུན་མཐའ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུད་འདྲ་བ་ཁས་ལེན་པའི་མངོན་པ་བ་ཁ་ཅིག་ནི། རང་གི་རིས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱང་སེམས་ཁོ་ན་དང་། ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་ཁོ་ན་བ་ལ་སོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་མཇུག་
2-189a
ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་ཅན་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་སྔོན་འགགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ལྡང་སེམས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་བའི་ཞེན་དོན་ནི། རྒྱུད་འདྲ་བ་ཞེས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་མཚུངས་འདྲའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་ལ། འགྲེལ་པར། དེ་སྐད་དུ་མི་བརྗོད་ཅེས་གསུངས་པ་ལ་དེ་མི་བཞེད་དེ། གང་སྤེལ་གྱིས་དེ་ལྟར་ན་ལུང་རིགས་དང་འགལ་ཏེ། བསྟན་བཅོས། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སེམས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཅེས་དང་། རིགས་པ་ནི། ཟག་མེད་དང་པོའི་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་དགག་པ་མཛད་དོ།

以下是完整直译成简体中文的内容：
无间缘
第二等无间缘：已生的心与心所，非最后者是等无间。已生的过去或现在的心与心所是等无间缘，而阿罗汉最后的心心所非等无间缘。因此，"等"是指在一相续中没有两个相同类型的心识体并存，而是一个接一个相等地生起；"无间"是指虽然被其他时间间隔，但未被其他心识间隔，直接生起的缘。色法不适合作为等无间缘，因为它们被不同种类间隔而生起，例如欲界无表色之后，欲界的别解脱戒、色界禅定戒以及无漏戒交替出现。德希（人名）认为，例如，在一个未灭的食气相续中，类似睡气的第二类相应存在。小乘经部的大德尊者说："色法不是等无间缘，因为不相等，如同从许多稻草灰生少量灰，或从细小的尼拘陀种子生出巨大的果实、叶子与树干一样。"
若问：若因数量不等而不适合作等无间缘，则心心所也不应适合作等无间缘，因为见到二十二种善心之后立即生起二十种不善心和十二种无记心这种减少的情况，或相反情况如增多的情况，（答）：没有过失，因为这种情况仅是对其他种类的等无间缘，而不是对同一种类的等无间缘。例如，一个受的体不生多个受的体，多个受的体也不只生一个受的体。虽然乐受、苦受、舍受是三种受，但不是不同种类，所以可以安立为一个受体。
若问：一心不是多种类如受、想等的等无间缘吗？如果是，则它不应该是仅对自类的等无间缘，因为一心是受、想等多法的等无间缘？（答）：不遍。因为与自己同时聚合中的一心与受想等，也是后面聚合中所有同类心、受、想等的等无间缘。
某些主张相续相似的阿毗达磨论师认为：仅对自类才是等无间缘，因为心只对心，受只对受等。善心后生起烦恼心的烦恼等无间缘是先前已灭的烦恼，如同灭尽定后出定心一样。这种观点的实质是认为等无间缘仅由同类因构成。注释中说"不这样说"表示不赞同此观点。冠日（人名）评论说这与经教和理性相违，论典中说："心的等无间法是什么？是某心之后立即生起的其他心或心所。"理性方面，若如此则第一无漏心将不可能产生，故进行了破斥。


 །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་འཆོལ་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འཕགས་པ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སོགས་ལྡན་མིན་རྣམས་གཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །མ་འོངས་པའང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་ཏེ། སྔ་ཕྱི་མེད་པས་འཆོལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེས་ན་ད་ལྟ་བ་ཡང་ད་ལྟ་བའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་འོངས་པ་འདི་འབྱུང་ཞེས་མཁྱེན་པ་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་འོངས་པ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། འདས་ད་ལྟའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་འདས་ད་ལྟ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་རྫས་འཆོལ་པ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་ནས་གང་ཟག་འདི་ལས་འདི་བྱས་པས་འབྲས་བུ་འདི་བཟུང་ངོ་
2-189b
ཞེས་མཁྱེན་པར་གྲགས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟར་ན། ཕྱི་མཐའང་མཁྱེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་མཐའ་མ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགོག་གོ། སྡེ་པ་གཞན་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མ་འོངས་པར་དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་འབྲས་རྟགས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྫས་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མཁྱེན་པས་མ་འོངས་པའི་རིམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མཁྱེན་ལ། རྫས་དེ་མཁྱེན་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནམ་མངོན་ཤེས་མངོན་དུ་མ་མཛད་ཀྱང་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་མ་ལས་གནས་ཚུལ་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། མཚན་མཁན་དུ་ཐལ་ཅེས་བཀག་ནས། དེ་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ། སོ་སྐྱེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་མཆོག་དང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཟད་ཤེས་ཁོ་ན་སྐྱེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་འོངས་པའི་གོ་རིམ་ངེས་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། གང་ལ་རག་ལུས་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། སྐྱེད་བྱེད་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སེམས་ཐ་མ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མིན་ཀྱང་། དེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་རྐྱེན་གཞན་མ་ཚང་བས་རྣམ་ཤེས་གཞན་མི་སྐྱེའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱི་བསྐྱེད་བྱའི་འབྲས་བུར་བཟུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གདོན་མེད་དེ། དེ་མི་སྐྱེ་བར་བེམས་པོ་དང་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབད་ཀྱང་དགག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་འབྲས་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཐག་པ་མིན་པ་ལ་མུ་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། སེམས་མེད་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་། སྙོམས་འཇུག་སྐད་ཅིག་གཉིས་
2-190a
ལ་སོགས་པ་དེ་འཇུག་སེམས་དེ་མ་ཐག་འབྲས་ཡིན་ཏེ་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པ་མིན་ཏེ་སེམས་མེད་ཀྱི་བར་དུ་ཆོད་པས་སོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི། སེམས་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་སོགས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་མི་མཚུངས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ་ནི། སེམས་རིས་མཐུན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སོགས་དང་། སེམས་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོའོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ་ནི། སེམས་མེད་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སོགས་དང་། ལྡང་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་སོགས་སོ། །སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་འབྲས་ཡིན་ལ། སྙོམས་འཇུག་གི་དེ་མ་ཐག་པ་མིན་པ་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། སྔ་མའི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་འདིའི་དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ། །སྔ་མའི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བ་ནི་འདིར་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའོ།

以下是完整直译成简体中文的内容：
心不相应行也不是等无间缘，因为诸行错杂显现的缘故。例如，未离欲贪的圣者获得欲界法后，三界烦恼的得等不相应行同时显现。未来也不是等无间缘，因为没有前后次序而是错杂的缘故。因此，现在也不是现在的等无间缘。
若问：那么世尊知道某些未来之后将生起某些未来法不合理，因为未来没有等无间缘？答：不遍。因为知道过去现在的这些业将产生过去现在的等流和异熟果。这种知见也非推理所得，而是直接了知未来杂乱状态中的实体存在，而有"此人作此业而取得此果"的了知。
论师（指世亲）批驳说："如此则不能了知后际，因为不了知前际。"其他部派认为在有情相续中存在某种未来将如此产生的果相不相应行的实体，通过了知这个实体也了知未来的次序。了知此实体不需要入禅或显现神通。经部师反驳道："那么世尊就成为需要从相观察情况的占相师了。"并认为世尊仅以意愿便能遍知一切，这是凡夫所不能思议的。
又问：加行道顶位和金刚喻定之后只能分别生起苦法忍和尽智不合理，因为未来次第不确定存在？答：不遍。依赖于某因而生起的法，必定在其能生因之后立即生起，因为其生起依赖于那个因。例如，虽无等无间缘，种子仍能生芽一样。
阿罗汉最后心虽然不是等无间缘，因为不与其他心相连，但它是意界；虽然如此，由于缺少其他缘，不生起其他识。等无间缘所产生的果确定是生起，因为不生起时，一切无情和有情纵使努力也无法阻止。
这里，心的等无间果和非等无间有四句：第一句，从无心定起的初刹那心和入定第二刹那等，是入定心的等无间果，因为被其他心间隔；非等无间，因为被无心状态间隔。第二句，无心定第一刹那和心的生等，是等无间，但非相同类型的果。两者都是的句，指相同类型心的第二刹那等和无心定第一刹那。两者都不是的句，指无心定第二刹那等和出定心的生等。
心的等无间果和非定的等无间有四句：前面的第三句和第四句是这里的第一句和第二句；前面的第一句和第二句是这里的第三句和第四句。


 །ཡང་ལྡང་སེམས་ཆོས་ཅན། འཇུག་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་འབྲས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་རིང་མོས་བར་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྐྱོན་ཏེ། སེམས་གཞན་གྱིས་བར་མཆོད་པའི་ཕྱིར།
所缘缘
གསུམ་པ་ནི། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པས་ནི། རང་རང་གི་ཡུལ་ཟག་བཅས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ད་ལྟ་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་དུས་གསུམ་དང་དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྒྲ་བཤད་པ་ནི། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་གཞི་མཐུན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བས་ཡུལ་དང་། བློས་སྤྱོད་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡུལ་བདག་འཛིན་བསྐྱེད་པའི་གཞི་ཡིན་པས་དམིགས་པའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་སོགས་དག་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་
2-190b
འགྱུར་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པར་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་ལོ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲེག་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་དང་མཚན་ཉིད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགའ་ཞིག་གིས་མ་དམིགས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་གིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་འདུས་མ་བྱས་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དེ་དག་དངོས་པོར་ཐལ་བ་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ན་རྟག་ཏུ་བསྐྱེད་པའམ། ཡང་ན་མི་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེས་འགའ་བསྐྱེད་པ་དང་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་འཇམ་སྒེག་ནི། འདུས་མ་བྱས་ནི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པའི་ཡུལ་ཙམ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། རང་དང་བློ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་བཟང་བར་འགྲུབ་ན་འདོད་པ་ལ་རགས་མོད།
增上缘
བཞི་པ། བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་སོགས་ནི་གྲངས་ཇི་ལྟར་མང་ཡང་རྒྱུ་ལྔར་ཟད་ལ། འདིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་ལྷག་པ་དེའི་ཆ་ནས་བདག་རྐྱེན་ཅེས་སྨོས་སོ། །འོ་ན་དམིགས་རྐྱེན་དང་བདག་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན། ཁྱད་པར་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་བདག་རྐྱེན་ཡིན་ལ། དམིགས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་སོ། །ཡང་ན་ལྷག་པ་ནི་མང་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་
2-191a
རང་ལས་གཞན་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རང་ཉིད་ནི་རང་གི་རྐྱེན་བཞི་གང་ཡང་མིན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡིན་ཀྱང་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་རང་འགྲེལ་དུ་བྱུང་ཡང་གཞུང་གི་བབས་དང་བསྟུན་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པས་སོ། །མངོན་པ་གོང་མར་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་དབང་བྱེད་པ་ལ་བཤད་པ་དང་། འདིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྷག་པར་མང་བ་ལ་བཤད་པ་དང་མི་འདྲའོ། །དེ་ཡང་སམ་སྐྲྀ་ཏར། ཨ་ཏི་པ་ཏི་བྱ་བ་ལྷག་པ་དང་བདག་པོ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པས་སྒྲ་བཤད་ཀྱིས་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文的内容：
又问：出定心为法，不是入定心的等无间果，因为被长时间间隔的缘故。答：不是过失，因为被其他心间隔的缘故。
所缘缘
第三：所缘是一切法。所缘缘对于眼识等各自的识及其相应心所而言，是各自境有漏色等现在法；对于意识而言，则是有漏、无漏法的三世法以及非时间所摄的一切法。词义解释："所缘"是所缘对象和能缘心的共同名称；由烦恼束缚故称为境；由心识行使作用故称为行境；是产生我执的基础故称为所缘。
若问：当识不缘色等时，如何成为所缘缘？答：因为与被缘的色等相类似，因此也安立为所缘。例如，树叶等虽然不能燃烧，但因与具有这种特性的事物相似，也被称为薪柴。或者，虽然不被某些心缘取，但被其他心所缘取，因此成为所缘缘。
若问：若一切法是意识的所缘缘，则无为法也应成为所缘缘；如此，无为法就应成为实法，因为能产生果的功能？答：毗婆沙师认为无为法成为实法是可接受的，但若它们产生果，则应该总是产生或者总是不产生，因为承认它们是常法。有时产生有时不产生，则应成为有时法，因此成为无常——这是其错误所在。因此，正如论师妙音所说："无为法因无本体，仅是所缘境，而非产生果的缘"，这种观点是最佳的。然而，仅因符合自己的见解而认为某观点好，则取决于愿望罢了。
增上缘
第四：能作因即是增上缘。所谓能作因即是增上缘。因缘等不管数量多少都归为五因，此处能作因的缘多出的那部分称为增上缘。若问：如果所缘缘和增上缘都是一切法，其区别在于相应和俱生是增上缘而不是所缘缘。或者，增上是多数的缘，所有有为法是其自身之外的一切无为法的增上缘。
法自身不是自己的四缘中任何一种，因为不具备其特征。虽然在自释中提到"虽是他法，但有为法不是无为法的缘，无为法不是有为法的缘"，但结合文本脉络，无为法是有为法的能作因增上缘。
阿毗达磨俱舍论中增上缘的含义解释为具有主导能力，而此处增上缘解释为因缘特别多，两者不同。在梵语中，"ati-pati"一词既可指"超过"也可指"主人"，这是根据词源学引申出来的。
;


 །བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག །རྐྱེན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུས་ཤེས་རིག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡུལ་སྣང་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
何缘何时作用
གཉིས་པ་རྐྱེན་གང་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ། ལྷན་འབྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་དུས་གང་ལ་དང་། སྐལ་མཉམ་སོགས་གསུམ་དང་། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དང་དམིགས་རྐྱེན་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །
共生与相应因时与何者起作
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེའང་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དུས་ད་ལྟ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་དང་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བའོ། །
同分等三等时与何者起作
གཉིས་པ་ནི། གསུམ་པོ་ནི། །སྐྱེ་ལའོ། །སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་ནི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །
无间缘与所缘缘时与何者起用
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡི། །རྐྱེན་དག་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དག་ཆོས་ཅན།
2-191b
དེ་ལས་བཟློག་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་སྐབས་འབྱེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་། དམིགས་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གིས་འཛིན་པས་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་ཆོས་ཅན། དུས་ངེས་པར་མ་བཟུང་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར།
何事以几种缘所生
གསུམ་པ་དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་དུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ། གཟུགས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། རང་ལུགས་བཞག་པ་དང་། གཞན་ལུགས་འགོག་པའོ། །
དང་པོ་ལ། རྐྱེན་བཞི་ལས། གསུམ་ལས། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བའོ། །
四缘所生
དང་པོ། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི། རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྔ་མ་གཞན་གྱིས་བར་མཆོད་པ་རྣམས་དང་། དམིགས་རྐྱེན་ནི། ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ལྔ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་རྐྱེན་གྱི་རང་དང་ཕྱིས་འབྱུང་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལྟར་རྐྱེན་བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེའོ། །འཇམ་སྒེག་ན་རེ། རི་བོང་གི་རྭའོ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡིད་ཀྱང་རི་བོང་རྭ་དང་ནམ་མཁའ་དང་མེ་ཏོག་རྣམས་ཁ་ཡར་བ་ཡིན་པས། རྭ་དང་མེ་ཏོག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་དེ་ཉིད་དམིགས་རྐྱེན་དུའང་འཇོག་གོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་མཚན་མ་རྣམས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་འདོད་ལ། ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དག་དམིགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ཡི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་དམིགས་རྐྱེན་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ལེགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། །དེ་ལྟར་ན་ཟླ་གཉིས་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་ཤེས་ལ་དམིགས་རྐྱེན་མེད་ཟེར་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཟླ་གཉིས་མ་དམིགས་པར་སོང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་གཉིས་འཛིན་པ་དེ་འཁྲུལ་ཤེས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་དུའང་
2-192a
དགོས་སོ།

 །བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དག །རྐྱེན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུས་ཤེས་རིག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡུལ་སྣང་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
何缘何时作用
གཉིས་པ་རྐྱེན་གང་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ། ལྷན་འབྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་དུས་གང་ལ་དང་། སྐལ་མཉམ་སོགས་གསུམ་དང་། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དང་དམིགས་རྐྱེན་དུས་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །
共生与相应因时与何者起作
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེའང་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དུས་ད་ལྟ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་དང་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བའོ། །
同分等三等时与何者起作
གཉིས་པ་ནི། གསུམ་པོ་ནི། །སྐྱེ་ལའོ། །སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་ནི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །
无间缘与所缘缘时与何者起用
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡི། །རྐྱེན་དག་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དག་ཆོས་ཅན།
2-191b
དེ་ལས་བཟློག་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་སྐབས་འབྱེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་། དམིགས་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གིས་འཛིན་པས་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་ཆོས་ཅན། དུས་ངེས་པར་མ་བཟུང་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར།
何事以几种缘所生
གསུམ་པ་དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་དུ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ། གཟུགས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། རང་ལུགས་བཞག་པ་དང་། གཞན་ལུགས་འགོག་པའོ། །
དང་པོ་ལ། རྐྱེན་བཞི་ལས། གསུམ་ལས། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བའོ། །
四缘所生
དང་པོ། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི། རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྔ་མ་གཞན་གྱིས་བར་མཆོད་པ་རྣམས་དང་། དམིགས་རྐྱེན་ནི། ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ལྔ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་རྐྱེན་གྱི་རང་དང་ཕྱིས་འབྱུང་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལྟར་རྐྱེན་བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེའོ། །འཇམ་སྒེག་ན་རེ། རི་བོང་གི་རྭའོ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡིད་ཀྱང་རི་བོང་རྭ་དང་ནམ་མཁའ་དང་མེ་ཏོག་རྣམས་ཁ་ཡར་བ་ཡིན་པས། རྭ་དང་མེ་ཏོག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་དེ་ཉིད་དམིགས་རྐྱེན་དུའང་འཇོག་གོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་མཚན་མ་རྣམས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་འདོད་ལ། ཁ་ཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དག་དམིགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ཡི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་དམིགས་རྐྱེན་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ལེགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། །དེ་ལྟར་ན་ཟླ་གཉིས་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་ཤེས་ལ་དམིགས་རྐྱེན་མེད་ཟེར་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཟླ་གཉིས་མ་དམིགས་པར་སོང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་གཉིས་འཛིན་པ་དེ་འཁྲུལ་ཤེས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་དུའང་
2-192a
དགོས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对提供藏文内容的直译成简体中文：
藏地的论师们说，四缘的特性依次是：产生果的体性、由果产生智慧、将果生为对境显现、以及除三缘外对果的助益。
何缘何时作用
第二，何缘在何时起作用。共生和相应因在何时起作用，以及同分等三因和等无间缘、所缘缘在何时起作用。
共生与相应因时与何者起作
第一，两种因对灭作用。若从因缘角度而言，共生因和相应因两者对灭时趋向的现在时起作用，因为彼此互为果及所依相同的缘故。作用有三种：取果、生果及对境受用的作用。
同分等三等时与何者起作
第二，三者对生起。同分、遍行和异熟三种因对未来趋向生起之时起作用。
无间缘与所缘缘时与何者起用
第三，其他的缘则相反。除此之外的等无间缘和所缘缘，有法，是从彼转而起作用，因为等无间缘通过开辟机会对生起起作用，而所缘缘则通过现在心和心所的执取对灭起作用。增上缘的作用，有法，并非确定于时间，因为它在一切时处均以不障碍的体性而住。
何事以几种缘所生
第三，何法由几种缘而生，分为总说、别说有色法两部分。
首先，立自宗与破他宗。
自宗中，四缘所生、三缘所生、二缘所生。
四缘所生
第一，心与心所由四缘所生。因缘是全部五因；等无间缘是前心和心所未被间断者；所缘缘则根据情况可为五种对境和一切法；增上缘则是除自身和后生外的一切法。如是，心与心所由四缘所生。嘉曲杰说："兔角、空中花"这种意识也是由兔、角、虚空、花等各部分组成，所以认为从角与花生起，因此也将其立为所缘缘。毗婆沙师认为兔角等名相都是不相应行法的实体，所以从它们生起。有些人认为，无颠倒的心心所从所缘缘生起，而颠倒识不从所缘缘生起，他们认为这种说法正确。若是如此，则执著双月的错觉识就没有所缘缘，如果这样，对于该识而言双月未被作为所缘，因此执著双月就不应该是错觉识了。


 །མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ན་རེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རི་རྭའི་མིང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ཀྱང་རི་རྭའི་མིང་རི་རྭ་མིན་པས། རི་རྭ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། དམིགས་རྐྱེན་ཅི་ལྟར་རུང་ཟླ་བ་གཉིས་འཛིན་འཁྲུལ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པས་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་རང་རིག་མངོན་སུམ་མ་འཁྲུལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་པ་དང་། ཡང་ཁ་ཆེ་བས་དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ་ཞེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཟླ་བ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དབང་པོ་ལ་ཡོད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །
三缘所生
གཉིས་པ་ནི། གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་གསུམ་གྱིས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་པོ་དག་བསྐྱེད་དེ་དམིགས་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྐབས་འདིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་སྐྱེ་སོགས་དང་། སྐལ་མཉམ་མཚུངས་དགེ་ཆོས་སྔར་བྱུང་རྣམས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་སེམས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དང་། བདག་རྐྱེན་ནི་རང་ལས་གཞན་སྔར་བྱུང་ངམ་ད་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་འཇུག་འདི་གཉིས་སེམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་འབྲས་ཡིན་ལ། སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནི་མིན་ནོ། །དེ་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་གཟུགས་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་མི་འདོད་ཀྱི།མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་འདོད་དེ། སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཀྱང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།
2-192b
སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པར་མ་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་བཤད་ཅེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པས་མ་བརྗོད་དོ། །དེས་ན་འདི་ནི་མདོ་ཕྱི་མར་བསྡུའོ། །ཞེས་སོ། །
二缘所生
གསུམ་པ་ནི། གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལས་གཞན་ལྡན་མིན་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་རྐྱེན་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་རྐྱེན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚུངས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་འཇམ་སྒེག་དོགས་པ་འདི་ལྟར་གཅོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙོམས་འཇུག་སེམས་མེད་དུ་འདོད་པ་དག་ལ་ནི་སྐྱོན་འདི་ཡོད་པ་བདེན་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་བྱུང་ཙམ་གྱིས་མཚུངས་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是对提供藏文内容的简体中文直译：
钦·南卡扎说：虽然毗婆沙师认为兔角的名称是不相应行，但兔角的名称并非兔角本身，因为兔角是不存在的。关于何为所缘缘，执双月的错觉识并没有所缘，因此经部的立场是基于自证现量无错乱而言。另外，迦湿弥罗人说："有所缘的七心界"，因为没有所缘时识不会生起，所以虽然所缘只是一个月，但错误地看成两个是由感官以下是藏文内容的简体中文直译：
据钦·南卡札所言，虽然毗婆沙师认为兔角名称是不相应行法，但兔角的名称并非兔角本身，因为兔角不存在。对于如何成为所缘缘，他说执取双月的错误认识无所缘，因此经部主张这是从自证现量无误角度而言。又，克什米尔论师说"有所缘的七心界"，因为没有所缘，识不生起，所以所缘只是一个月，而见为两个是由错误根源存在于感官，这是他们的主张。
三缘所生
第二，无想与灭尽定二者由三缘所生。因缘、等无间缘和增上缘这三种缘产生无想与灭尽定这两种等至，因为它们不是所缘对象，所以不从所缘缘生起。此处的因缘是共生因、生因等，同分、相应、善法前已生起者等。入定时的心与心所是等无间缘，增上缘则是除自身外前已生起或现在的一切法。这两种等至是由心的造作努力而生，因此是心的等无间果，但由于它们阻碍心的生起，所以不是等无间缘。毗婆沙师不认为色法有等无间缘，但对某些非相应法认为有等无间缘，因为两种等至也是非相应行法，非相应的无意识物质法。无想是由前业所引，自然而起，不是由心造作所生，因此没有说它从等无间缘生起。因此，阿阇黎刚贝尔也说："若无想非心的等无间，为何说三缘生二等至？"虽然如此，由于它是异熟所生，自然而行，不是由心的造作所生，所以没有说。因此，这应当归入后面的经典中。
二缘所生
第三，其余由二者所生。除了两种等至外，其余非相应行法和色法都是从因缘和增上缘两者所生，而不是从等无间缘和所缘缘所生，因为它们是不相应的。此处嘉曲杰这样解决疑问：若如此，两种等至也应不从等无间缘生起，因为不相应的缘故。对于认为等至无心的论师来说，这确实是问题，因为若仅因为它们在心之后立即生起就认为从等无间缘生起，那么表色和无表色也应从等无间缘生起。


 །དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་སྙོམས་འཇུག་སེམས་བཅས་སུ་འདོད་པ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཆོས་ཅན། དམིགས་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ། སེམས་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། དགག་གཞི་སེམས་ཙམ་ཡིན་ཀྱང་དགག་པ་དམིགས་པའི་རིས་སུ་ཆོད་པའི་སེམས་བཀག་པའི་ངོ་བོ་ལ་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་
2-193a
མ་སྐྱེས་པར་ཐལ། སེམས་བཀག་པའི་ངོ་བོ་ལ་དེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་དགག་གཞིའི་སེམས་ཙམ་དེ་མ་ཐག་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །འོན་ཀྱང་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན་འབྱུང་བཞི་ལ་མི་བལྟོས་པར་སྙོམས་འཇུག་གི་སྦྱོར་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་གཉིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དེ། མཚུངས་པའི་དོན་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པར་མཚུངས་པ་ཉིད་ལ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་སྣང་བ་ནི་ཞར་ལས་འོངས་པའོ། །
གཉིས་པ་གཞན་ལུགས་དགག་པ་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །འདིར་བཤད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཅེས་འདྲི་བ་ན། ད་ནི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་པས་དབང་ཕྱུག་སོགས་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དམ་བཅའ་བུད་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་སྔ་འགྲེལ་ནི་མིན་ཏེ། རིགས་པའི་གཞུང་ལས། རྒོལ་བ་གང་གིས་དམ་བཅའ་བ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བས་སུན་འབྱིན་པའི་སྤོབས་པ་ཟད་པས། དམ་བཅའ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་འདྲི་བ་ན་ཕྱིར་རྒོལ་ཕམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དེ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སྟོན་པར་བཞེད་ནས་འདིར་རྣམ་གྲངས་སུ་མཛད་པའོ། །དེར་མ་ཟད་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། དབང་ཕྱུག་དང་བདག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དང་སོགས་པས་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྫས་རྣམས་རེས་འགར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ནི་གཞུང་གི་དངོས་བསྟན་ཡིན་ལ། ངག་དོན་ནི། འགྲོ་བ་རྣམས་གཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ། རྒྱུ་རྟག་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་
2-193b
ཕྱིར། དེ་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་ལན་བཏབ་ནས་འདོད་མ་ནུས་པས། རྒྱུ་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་འདོད་པའི་དབང་ངོ་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དུ་མར་ཐལ། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་རིམ་ཅན་དེ་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ཐལ། འདོད་པ་ཐ་དད་པ་རིམ་ཅན་དེ་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་གཅིག་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། ཡང་འགྲོ་བ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ཞེ་ན། དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དབང་ཕྱུག་མིན་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་སྣང་བའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་མིན་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཅན། ཐུག་མེད་དུ་ཐལ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལའང་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ་པས་མི་འདོད་ཀ་མེད། དེས་ན་བལྟོས་པ་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་མཐའ་ཡས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ། རྒྱུ་ཐུག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། གསལ་བ་མི་འདོད་ཀ་མེད། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་མོས་པའི་ཏཱིརྠི་ཀ་ཁྱེད་ཀྱང་། བདག་གི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོའི་ལུགས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་འདི་ལས་མ་འདས་སོ།

以下是对提供藏文内容的简体中文直译：
因此，对于瑜伽行派认为等至具有心的主张，从等无间缘生起是合理的。若问：如此，两种等至，有法，应当也从所缘缘生起，因为具有心的缘故？不遍，因为虽然所遮基础是唯心，但所遮是被界定为所缘范畴的心的阻断体性被称为等至。若问：那么，应不从等无间缘生起，因为被称为心的阻断体性？不遍，因为它从所遮基础的唯心等无间中生起，因此如此称呼。然而，根据毗婆沙师，由于两种等至不依赖于四大种，而是由入定前心的造作而生起，所以认为从等无间缘生起。他们认为相应的含义是缘与所缘两者都是由心造作的相同性。这是顺便提及的。
第二，破他宗：非从自在等因生，因为次第等缘故。此处说明的诸事物由因缘生起，而不是从除此之外的自在等因生起。当外道询问为何不从彼生起的理由时，正因为追问理由本身，显示对自在等生起事物没有信心，因此自在等是事物之因的主张已被推翻。这一理由并非"非从自在等因生，因为次第等缘故"的前解释，因为根据理论著作：当对方质疑主张时，辩方穷于应对，转而询问立论依据时，辩方就被判为失败。为了向外道显示这一点，此处作为解说方法。不仅如此，诸众生，有法，不从自在、我、胜性等生起，因为是次第生起，以及由"等"字所涵摄的地点、时间、物质有时生起的缘故。这是本文直接显示的内容。其要点是：众生应当同时生起，因为仅有一个恒常因。若不承认此遍及性，又无法接受结论，则虽然因是恒常的，但次第生起是由自在的意愿所致。众生的因应成多种，因为对众生的欲求有多种不同。又，不同欲求的次第应当同时生起，因为不同欲求的次第与唯一因自在无别。又，若众生从自在生起依赖其他因，则自在非唯一因，因为除自在外还显现其他因。除自在外的其他因，有法，应成无穷，因为它们的生起也依赖于其他因的区别。因明理成立，必须承认。因此，依赖关系应成从一因到另一因传递的因的无边区别是无始时间，因为是无穷因。因明理成立，必须承认结论。因此，你们这些信仰自在为因的外道，也未能超出我的珍贵上师释迦子的传统——无始轮回这一理论。


 །འདིར་འདི་ཤེས་ན་དགེ་བས། སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་དམའ་ཤོས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ཡིན་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མར་ངོས་མི་འཛིན་ཀྱང་། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་པ་དག་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཏེ། འཁོར་འདས་གཉིས་རྒྱབ་གྱེས་སུ་མ་སོང་བའི་གོང་རོལ་ནས་ཐོག་མའི་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར་བ་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་བཟང་མོ་ཁ་སྦྱོར་དུ་འབྲལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཛེར་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར་ཞང་ཞུང་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱང་བོན་སྐུ་ཀུན་བཟང་སོགས་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྒྱུར་སྨྲ་བས་བོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་
2-194a
ཏཱིརྠི་ཀའོ། །ཡང་འདོད་པ་བཞིན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་རྣམས་གཅིག་ཅར་ཡིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བས་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཆོས་ཅན། འདོད་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་ཐལ། འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཞིག །དེ་ཡིན་ན་དེ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། མི་འདོད་ཀ་མེད། དེས་ན་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་རིམ་ཅན་པའང་ཆོས་ཅན། རིམ་གྱིས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གང་ཞིག །འདོད་པ་ལ་སྔ་ཕྱི་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་དབང་ཕྱུག་པ་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། རེ་ཞིག་སྟེ་སྐབས་འདིར་དབང་ཕྱུག་གིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་འདི་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་པའི་མངལ་བ་ལ་དོན་ཅི་ཡོད་བྱས་པས། དོན་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཁོ་བོ་དགའ་བའི་ཕྱིར་དེ་འདོད་པའོ་ཟེར་རོ། །འོ་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱོད་རྒྱུའི་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་ཐལ།འབྲས་བུ་དགའ་བའི་རྒྱུ་ལ་འཇིག་རྟེན་འབྱིན་པའི་རྒྱུའམ། ཐབས་མེད་ན་དབང་ཕྱུག་གིས་དགའ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། མི་འདོད་ཀ་མེད་པས། དབང་ཕྱུག་གི་མིང་ཅན་དེ་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དགའ་བ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། མི་འདོད་བཞིན་མི་འདོད་ཀ་མེད་པར་ཐལ། དགའ་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཕྱག་འཚལ་བ་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་མི་རིགས་པར་ཐལ། དམྱལ་སོགས་གནོད་བཅས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཕྱུང་བ་དེ་ལ་དགའ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། མི་འདོད་ཀ་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་འགྲོ་བ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་པ་ནི་ཁོ་རང་གིས་ཀྱང་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་རང་གི་གཞུང་
2-194b
ལས། གང་ཕྱིར་མ་ལུས་སྲེག་པ་དང་། །གང་ཕྱིར་རྣོ་དང་གང་ཕྱིར་གཏུམ། །གང་ཕྱིར་གདུང་ལྡན་གང་གི་ཕྱིར། །ཤ་དང་ཁྲག་དང་རྐང་ཟ་བ། །དེ་ནི་དྲག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཁྱོད་མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་སོགས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་བསྙོན་པར་ཐལ། མ་མཐོང་བའི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་པ་ཞིག་བཟུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་མྱུག་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་རྨོངས་ཞེན་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མྱུག་སོགས་ལ་དབང་ཕྱུག་གི་བྱེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་དེས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ་རང་རང་གི་མཐུས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྒྱུ་དང་པོ་རྣམས་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དབང་ཕྱུག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་སྟེ། དང་པོ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་དེ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དང་པོའི་བྱུང་བ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་ཐོག་མ་མེད་པར་ཐལ། དེ་རྒྱུ་གཞན་ལ་མ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་དེའི་ཐོག་མ་དེ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་འདི་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་སོགས་ཀྱང་འགོག་པར་བྱའོ།

以下是对提供藏文内容的简体中文直译：
在此了解这一点有益：虽然佛教中最低宗派声闻部也不承认轮回有开始，但在西藏自称为佛教徒的密咒宁玛派承认轮回有开始，他们声称："在轮回与涅槃二者尚未分离之前，就已有初始怙主不变光明法身普贤王如来与普贤母不可分离。"与此相符，象雄苯教徒们也宣称苯身普贤等是轮回涅槃之因，因此这些藏人也是外道。
又，（外道辩称）因为按照欲望而生，虽然欲望同时存在，但果即众生不同时生起，（这种主张）具有遍及性。（对此回答）：如同欲望，有法，应成与欲望无别，因为是众生生起的因，凡为该因者必定是欲望。因明理成立，不得不承认。因此，即便是次第欲望，有法，也非次第产生者，因为是欲望本身，且欲望无前后差别。现在向自在派提问：暂且在此处，自在为生起三界这些果而付出努力有何意义？（他们回答）有意义，因为我喜欢它所以想要它。那么，你对一切果非为因的自在，因为若无令果生起的因或方法，自在无法产生喜悦。因明理成立，不得不承认。称为自在者，有法，应成非三界之主，因为与非喜悦之主完全相同。因明理成立，虽不承认却不得不承认，因为喜悦属于三界范畴。
又，你们的导师自在不应受礼拜，因为他喜爱产生地狱等有害众生。因明理成立，不得不承认，因为你伤害众生。这一点他们自己也说得好，因为他们的经典中说："因为烧尽一切，因为锐利，因为凶猛，因为具苦，因为食肉饮血啃骨，所以称为暴怒。"
又，你应当否认亲眼见到种子等对芽的作用，因为你执着未见的各种众生之唯一因。因此，认为芽等以自在为因只是愚痴执着而已，因为芽等中不见自在的作用。自在对共同因素非为主，因为自在与共同因素是不同的。若辩称不成立，因初始共同因来自自在之因，那么初始因应如自在无始，因为它不依赖其他因。因明理成立，不能接受，因为该因的最初就是自在。按照这样的理论，也应破除事物以胜性等为因的主张。
;


 །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་ཏེ། རང་རང་གི་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་སོ་སོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་རང་རང་གི་རྣམ་སྨིན་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་མྱོང་བ་ན་དེའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་སོགས་ལ་རྟོག་སྲིད་དེ། མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有色各别说
གཉིས་པ་གཟུགས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། འབྱུང་བས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་བས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་འགྱུར་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་འགྱུར་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །
大种缘大种分
དང་པོ་ནི། དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །བདག་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་
2-195a
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་ཤེས་སླ་ཞིང་། དེ་གཞིར་བྱས་ནས་བརྩི་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་བས་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། འབྱུང་བ་དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བཞིན་ཞེས་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། རིགས་འདྲ་སྐལ་མཉམ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་གྱི། བེམས་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དགེ་མི་དགེ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་གཞན་གསུམ་ནི་མིན་ནོ། །
大种缘大种所分
གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལྔ། །འབྱུང་བས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བསྐྱེད་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་ལ། བདག་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་། སློབ་དཔོན་ལ་སློབ་མ་ལྟར་འབྱུང་གྱུར་སྐྱེས་པ་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་པ་དང་། རྩིག་པ་ལ་རི་མོ་ལྟར་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཡོད་ན་དེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་དང་། དེས་འབྱུང་གྱུར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །འདིའི་རང་འགྲེལ་གྱི་རྐང་པ་གཉིས་ལ་གང་སྤེལ་གྱིས་དང་པོ་གཉིས་བསྣན་ཏེ། སྐྱེ་དང་རྗེས་མཐུན་རྟེན་དང་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་དང་འཕེལ་བ་ལས། །བསྐྱེད་ཕྱིར་རྟེན་ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་དང་། །རྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་འཕེལ་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །
大种所彼此缘分
གསུམ་པ་ནི། འབྱུང་གྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །འབྱུང་འགྱུར་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་བསྐྱེད་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྔ་ཕྱིའི་རིགས་འདྲ་སྐལ་མཉམ་དང་ལུས་ངག་གི་ལས་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་རྣམ་སྨིན་མིག་སོགས་འགྲུབ་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། །འབྱུང་གྱུར་ཡང་ལུས་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་སྤོང་བདུན་གྱི་རེ་རེ་འང་གཞན་དྲུག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་གྱུར་མིག་སོགས་དང་སོ་ཐར་སྡོམ་པའི་བར་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
大种所缘大种分
བཞི་པ་ནི། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་རྣམ་གཅིག ། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་
གཉིས་པ་ནི། སྔར་སྐྱེས་རྣམས། །སྔར་སྐྱེས་པ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་རྣམས་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས། དགེ་རྩ་སྔར་བྱུང་གི་རང་གི་ཁམས་ན་དགེ་རྩ་ཕྱིས་འབྱུང་རྣམས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན། འདས་པ་རྣམས་འདས་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན། འདས་ད་ལྟར་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན། ཅེས་པས། འདས་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འདས་ད་ལྟར་གྱི་འདྲ་བ་དང་གོ་འབྱེད་ཅིང་།འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འདྲ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་གོ་དབྱེ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་ཏེ། རང་རང་གི་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་སོ་སོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་རང་རང་གི་རྣམ་སྨིན་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་མྱོང་བ་ན་དེའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་སོགས་ལ་རྟོག་སྲིད་དེ། མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有色各别说
གཉིས་པ་གཟུགས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། འབྱུང་བས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་བས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་འགྱུར་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ། འབྱུང་འགྱུར་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །
大种缘大种分
དང་པོ་ནི། དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །བདག་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་
2-195a
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་ཤེས་སླ་ཞིང་། དེ་གཞིར་བྱས་ནས་བརྩི་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་བས་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། འབྱུང་བ་དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བཞིན་ཞེས་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། རིགས་འདྲ་སྐལ་མཉམ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་གྱི། བེམས་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དགེ་མི་དགེ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་གཞན་གསུམ་ནི་མིན་ནོ། །
大种缘大种所分
གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལྔ། །འབྱུང་བས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བསྐྱེད་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་མེད་ལ། བདག་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་། སློབ་དཔོན་ལ་སློབ་མ་ལྟར་འབྱུང་གྱུར་སྐྱེས་པ་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་པ་དང་། རྩིག་པ་ལ་རི་མོ་ལྟར་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཡོད་ན་དེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རྟོན་པ་དང་། དེས་འབྱུང་གྱུར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། །འདིའི་རང་འགྲེལ་གྱི་རྐང་པ་གཉིས་ལ་གང་སྤེལ་གྱིས་དང་པོ་གཉིས་བསྣན་ཏེ། སྐྱེ་དང་རྗེས་མཐུན་རྟེན་དང་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་དང་འཕེལ་བ་ལས། །བསྐྱེད་ཕྱིར་རྟེན་ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་དང་། །རྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་འཕེལ་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །
大种所彼此缘分
གསུམ་པ་ནི། འབྱུང་གྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །འབྱུང་འགྱུར་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་བསྐྱེད་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྔ་ཕྱིའི་རིགས་འདྲ་སྐལ་མཉམ་དང་ལུས་ངག་གི་ལས་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལས་རྣམ་སྨིན་མིག་སོགས་འགྲུབ་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། །འབྱུང་གྱུར་ཡང་ལུས་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་སྤོང་བདུན་གྱི་རེ་རེ་འང་གཞན་དྲུག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་གྱུར་མིག་སོགས་དང་སོ་ཐར་སྡོམ་པའི་བར་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
大种所缘大种分
བཞི་པ་ནི། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་རྣམ་གཅིག ། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་
གཉིས་པ་ནི། སྔར་སྐྱེས་རྣམས། །སྔར་སྐྱེས་པ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་རྣམས་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས། དགེ་རྩ་སྔར་བྱུང་གི་རང་གི་ཁམས་ན་དགེ་རྩ་ཕྱིས་འབྱུང་རྣམས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན། འདས་པ་རྣམས་འདས་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན། འདས་ད་ལྟར་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན། ཅེས་པས། འདས་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འདས་ད་ལྟར་གྱི་འདྲ་བ་དང་གོ་འབྱེད་ཅིང་།འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་འདྲ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་གོ་དབྱེ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是人类学和语言学用途的藏文翻译：
因此，世间各种各样的果法，不是由一个因所生，而是由各自不同的业因分别所生。总之，当各自经历异熟果和士用果时，可能会认为其因是大自在天等，这是因为无知愚痴而未见佛陀教法。

有色各别说
第二，关于色法的详细解释，包括：大种对大种的缘起作用方式，大种对所造色的缘起作用方式，所造色之间相互的缘起作用方式，所造色对大种的缘起作用方式。

大种缘大种分
第一，此因大种有两种：增上缘除自身体性外包含一切法，容易理解；如果以此为基础来计算，因缘众多，怎么样呢？若是大种的因是大种，则从因缘生起，即俱有缘和同类等无间缘两种。因为是无情法，且非烦恼性也非善不善，所以不是其他三种因。

大种缘大种所分
第二，从大种所生有五种。大种对所造色的生起没有因缘，但增上缘的作用方式有五种：首先是生起，因为产生原本不存在的新事物；其次是依靠，如同学生对老师，所造色生起后随顺依靠大种；第三是安住，如同绘画依墙而存；第四是依赖，只要大种存在，它就不间断；第五是增长的因，因为它使所造色增长。此自释中两句，由刚培大师增加前两句："生和随顺依，不断和增长，因生故、因依故、因住故、因赖故、因增故。"

大种所彼此缘分
第三，所造色之间相互有三种。所造色之间相互产生，有俱有缘、前后同类等无间缘，以及身语业表和无表，由非等引的异熟因成就眼等感官，共有三种。所造色中，身语业随心所转，由禅定无漏律仪摄持的七种断法，每一种都是其他六种的因，所以彼此互为俱有因，但所造色如眼等与别解脱律仪之间不是俱有因，因为是不同的聚合。

大种所缘大种分
第四，大种之因为一种。大种的因有二，前已生者。前已生的过去和现在，对后已生和未生诸法是因，未来则不是，因为没有未来的同类因。因此，论中说："先前生起的善根，对其后在自界中生起的善根及其相应法是同类因。过去者是过去和现在的因，过去现在是未来的因。"这表明过去的同类因能产生过去现在的相似性和创造条件，过去和现在的同类因能产生相似性并为未来创造条件。


 །ཞེས་པ་ལ། བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བྱེད་ན། རྒྱུ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མི་སྲིད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་གང་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་རེས་འགའ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྒྱུ་ལ་དུས་གསུམ་པས་ཁྱབ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་བཤད་པ་བདེན་མོད་ཀྱང་། ལུང་དེ་མ་འོངས་པ་ལ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ལུང་མིན་གྱི། ལྷན་འབྱུང་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་དུས་གསུམ་པར་བསྟན་པའི་
2-195b
འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ཡིན་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མི་དགེ་བ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། མང་དུ་ཐོས་ཀྱང་བརྡ་འཇལ་མ་གྱུར་པས། །བྲག་དང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བཞིན་ཁ་ཅིག་གྱུར། །གཞུང་དོན་བརྙན་པོར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དེས། །ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་པས་ལོག་པར་ཅི་ཡང་ཤེས། །དེ་ལྟའི་རྨོངས་ཆེན་དྲི་མ་ཀུན་བཀྲུས་ནས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་འདི་བདག་གིས་མངོན་སུམ་གྱུར། །ཅེས་བརྗོད་པའོ། །
无间缘各别说
བཞི་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། སེམས་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ། བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ལས་གང་རྙེད་པ། སེམས་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བ། སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་རྙེད་ཚུལ་ལོ། །
十二种心所
དང་པོ་ནི། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང་། །བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན་ཟག་མེད་གཉིས། །འཁོར་འདས་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཆགས་པ་སོགས་ཡིད་དགེ་བ་དང་ཆགས་སོགས་མི་དགེ་བ་དང་འཇིག་ལྟ་སོགས་དང་ལྡན་པ་སྒྲིབ་པ་དང་མ་སྒྲིབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་ཏེ་བཞི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་པོ་དག་ན་དགེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་གཞན་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་ཞིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་འབྱུང་ལ། ཟག་མེད་ལ་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གང་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་རིས་འདྲ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་འདྲ་བས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འོག་མའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་གོང་མའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་ཟག་མེད་གཉིས་འབྱུང་བའོ། །སྙོམས་
2-196a
འཇུག་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་གོང་མའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་འབྱུང་བ་ནི། འདོད་པའི་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་དང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་འབྱུང་བའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདི་ལ་འཆི་སྲིད་ནས་བར་སྲིད་དང་། བར་སྲིད་ནས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འཆི་སེམས་ནི་ཟག་མེད་གཉིས་དང་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སེམས་ནི། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དག་ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་འབྱུང་བས་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་པ་དེའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
对此，如果以论典为准绳，就不可能存在作为因却不是未来之因的情况，因为论典中说："某法是某法之因者，是否有时不作为其因？答：绝不如此。"这表明因遍于三时。这种解释虽然正确，但那段引文并非说明未来有同类因，而是说明俱有、相应、异熟因存在于三时的论述。

所造色是异熟因，仅以一种方式作为因。这是指前世的表业和无表业，无论是有漏善业还是不善业，都能在后世产生诸根聚集中的大种。所言：虽多闻却不能掌握词义，有些人如同岩石与回声一般。将论义牢记于心，却因对境错乱而产生种种邪解。洗净如是大痴垢秽后，我亲证佛陀此教法。

无间缘各别说
第四，关于等无间缘的详细解释，包括：心的十二种分类，十二种心中何者从何者而生，心的二十种分类，染污心的生起方式。

十二种心所
第一，欲界意善与不善，有覆及无覆，色界与无色界中，除不善外加无漏二。轮回与涅槃的一切心识可归纳为十二种：欲界中有无贪等善心、贪等不善心、具有我见等的有覆无记心和无覆无记心，共四种；色界和无色界中各有善、有覆无记、无覆无记三种，共六种；这是因为"远离欲界，远离罪恶不善法"，无漏心有有学和无学二种。这里，哪种心后立即生起哪种心：在相续时，善等同类心连续生起；在地相同时，虽然种类不同，但因为欲界等地相同，所以善等心相互随后生起；在入定时，从下地的加行善生起上地的加行善和两种无漏心；在出定时，在上地加行善和两种无漏心之后生起善心，即欲界的两种善心和上二界的唯加行善心；在结生时，从此世死有到中有，从中有到生有的结生，其中死心，除了两种无漏心、加行善、工巧处心和变化心外，是自地的生得善、不善、有覆无记、异熟生和威仪心中的任一种；而生心，如"生有是染污"和"从死有生起一切烦恼"所说，是生处地的染污心，因此是有覆无记或不善二者之一。


 །དེ་ཡང་ས་འོག་མ་ནས་གོང་མར་སྐྱེ་བའི་འཆི་སེམས་ནི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སེམས་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མ་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་ཅིང་། གོང་ན་མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་ལས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་འཆི་སེམས་ནི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་མ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་ཅི་རིགས་པ་ཡིན་ཅིང་། སྐྱེ་སེམས་ནི་འདོད་པར་སྐྱེ་ན་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་ལ། ཁམས་གོང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ན་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རང་ས་ནས་རང་སར་སྐྱེ་ན་འཆི་སེམས་ནི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྤྲུལ་སེམས་དང་བཟོའི་གནས་མ་གཏོགས་པ་རང་ས་ན་གང་ཡོད་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སེམས་ནི་འདོད་པའི་
2-196b
ས་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། གོང་མ་ནི་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ནི་སྐྱེ་འཆིའི་སེམས་གཉིས་ཀར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ། ཉོན་མོངས་འོག་མའི་དག་གཅིག་ཀྱང་། །ཞེས་འབྱུང་བས། ས་གོང་མའི་དགེ་བ་དག་པ་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་ན། འོག་མའི་དགེ་བས་ལྡང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འཕངས་པའི་ཚེ་འོག་མའི་དགེ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཐོ་རས་ཕྱེ་འཐག་པར་འཕངས་ནས་ཉལ་བ་དུས་ཚོད་ལ་གཉིད་སད་པ་བཞིན། དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་འབྱུང་བའོ། །སྤྲུལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ།དག་དང་རང་ལས་དེ་ལས་གཉིས། །ཞེས་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྤྲུལ་སེམས་རང་ཉིད་ལས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་འབྱུང་པའོ། །སྤྲུལ་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་ལས་ཀྱང་སྤྲུལ་སེམས་རང་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་འབྱུང་བའོ། །འདིར་ཚེ་ཞེས་རྣམ་བརྒྱད་དང་སྤྲུལ་སེམས་ལྡང་འཇུག་སྙོམས་འཇུག་ལྡང་འཇུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་ཚེ་དྲུག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་སྐྱེ་འཆི་ཚེ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་དགུར་འཇོག་པ་ཐམས་ཅད་གང་གློ་བ་ལ་འཛིན་བྱའོ། །
十二何者得几
གཉིས་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ལས་གང་རྙེད་པ་ལ། འདོད་སེམས་ལ་སྦྱར་བ། གཟུགས་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ཀྱི། སློབ་པའི། མི་སློབ་པའི་སེམས་ལ་སྦྱར་བའོ། །
依贪心
དང་པོ་ལ། དགེ་སེམས་ལ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ལ་སྦྱར་བའོ། །
依善心
དང་པོ་ལ།
2-197a
དགེ་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་དུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་སེམས་འབྱུང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
从下地往上地转生的死心是生得善、无覆无记、异熟生心和威仪心，而生心则唯是有覆无记心，因为经中说："从染污者不生上地"，所以下地的染污心不可能转生到上地，且上地没有不善心。从上地往下地转生的死心是生得善、有覆无记、无覆无记、异熟生和威仪心中的任何一种，而生心若转生至欲界则为不善或有覆无记中的任一种，若转生至上界则唯是有覆无记心。若在同一地中转生，死心是除加行善、变化心和工巧处外的任何本地心，生心则如前所述，在欲界地中是染污不善心和有覆无记心，在上地则唯是有覆无记心。无漏心既不能作为死心也不能作为生心，因为它是轮回的对治。当定中被烦恼所扰时，经中说："下地烦恼亦可一"，意为上地的清净善心变为染污心时，如果发愿由下地善心出定，则会生起下地的善心，就像磨面时安排好钟表而后睡去，到时便会自然醒来。从色界染污定中出定时，生起欲界的两种善心；从无色界染污定中出定时，唯生起色界的加行善。在入变化时，"清净与自身，从彼生二者"，意为从色界加行善心和变化心本身，生起欲界和色界的变化心。从变化出定时，从欲界和色界的变化心中也会生起变化心本身和色界的加行善心。此处"时"有八种，将变化心的出入和定的出入归为六时，再加上结生的死生二时，共有九时，以上说法都应牢记。

十二何者得几
第二，十二种心中何者从何者而生，包括：应用于欲界心、色界心、无色界心、有学心、无学心。

依贪心
第一，应用于善心、不善心、无记心。

依善心
第一，善心之后立即生起几种心，以及几种心之后生起善心。


 །
随善心起几心
དང་པོ་ནི། འདོད་སེམས་དགེ་བ་ལས་སེམས་དགུ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དགུ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་རང་སའི་བཞི་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་འདོད་པའི་སེམས་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་སམ་དངོས་གཞི་དགེ་བ་དང་ལྔ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་སེམས་སྐྱེས་ཐོབ་ལས་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་དྲུག །གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་དུ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ནི་ན་སྟེ་བདུན་འབྱུང་གི། ཤིན་ཏུ་སྐལ་བས་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་ནི་འདོད་པ་ནས་རིང་བ་བཞིས་རིང་སྟེ། རྟེན་གྱིས་རིང་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པས་རིང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པས་རིང་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་ནམ་མཁའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་རགས་སོགས་སུ་དམིགས་པས་གཟུགས་མེད་ནི་དམིགས་པས་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་བཞིན་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་མིན་པས་གཉེན་པོས་རིང་སྟེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་དེ་མངོན་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་མིན་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སེམས་སྔོན་ཐོབ་པ་གཉིས་ཏེ་དགུའོ། །
随何心起善心
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཁོ་ན་ལས། །འདོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་སེམས་བརྒྱད་པོ་ཁོ་ན་ལས་
2-197b
འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་ཚུལ་ནི། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་རང་གི་ས་པ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ལ། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་ན་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ལས་འཇུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་། ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ལ་སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱང་གསལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་ཟག་མེད་གཉིས་དང་སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྡང་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་ཀ་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་ལས་མ་སྒྲིབ་པ་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ནི། སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཞན་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། སྤྲུལ་སེམས་ནི། དག་དང་རང་ལས་དེ་ལ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་བས་རང་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་གི། འདོད་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་རྣམས་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་སུ་རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེའི་སྐབས་སུའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །
依不善心
གཉིས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སྦྱར་བ་ལ། དུའི་མཇུག་ཏུ་དེ་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་མཇུག་ཏུ་དུ་འབྱུང་བའོ། །
随何心起其
དང་པོ་ནི། མི་དགེ་བ་ནི་བཅུ་དག་ལས། །འདོད་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་ཟག་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས་སེམས་བཅུའི་མཇུག་ཐོགས་དག་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་བཞི་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་པའི་ཚེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེ་བ་ན་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྤྲུལ་སེམས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་མ་གཏོགས་པ་ལ་འཆི་བའི་སེམས་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲིད་པས། དེ་དག་གི་སེམས་གསུམ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་
2-198a
འཇུག་པའི་ཕྱིར། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཟག་མེད་དང་ནི་མི་དགེ་བ་དང་འགལ་བ་ཁོ་ནའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
随善心起几心
第一，欲界善心后生九心。欲界善心之后立即生起九种心：欲界本地的四种心，以及在入定时，从欲界加行善心生起初禅近分或根本定的善心，共五种；在结生时，从欲界生得善心结生到中有时，生起色界有覆无记心，共六种；对于无色界心，在结生时唯生有覆心，共七种。由于极不相应，所以不生起善心。无色界与欲界有四种距离：由于所依的距离，如同色界所依能现前欲界变化心，而无色界所依不能现前任何欲界法；由于行相的距离，无色界不像色界那样常对欲界作粗等行相观察；由于所缘的距离，无色界以色界为所缘较远，只有第四禅的空无边处近分才能以粗等行相缘于色界，因此无色界在所缘上是远离的；由于对治的距离，无色界不像色界那样能对治欲界，因为对未离欲贪者，不可能现起无色界心，也不能厌离欲界，因为欲界不是它的对境。在入定时，有先前已得的有学和无学心二种，共九种。

随何心起善心
第二，唯从八心生。欲界善心唯从八种心后生起。生起方式为：在相续和地相同时，从本地四心之后生起；在出定时，因为不可能从生得善入定，所以从色界加行善和两种无漏心之后生起；在定被烦恼干扰时，从色界有覆心之后生起。由于欲界生得善也很明显，所以从色界加行善、两种无漏心以及定中染污心四者之后，可以生起欲界的生得善和加行善二者。此处说在地相同时从欲界善心生起无覆心，是指除变化心外的其他心，因为经说："清净与自身，从彼生二者"，表明变化心唯从自身和色界加行善生起，而不从欲界善心等其他心生起。同样，在下文中关于相续和地相同时的情况也应如此理解。

依不善心
第二，关于不善心的应用，包括：从几种心之后生起不善心，以及不善心之后生起几种心。

随何心起其
第一，不善心从十心生。欲界不善心除两种无漏心外，从十种心之后生起：在相续和地相同时，除变化心外从本地四心之后生起；在结生时，从上二界死亡转生此处时，除色界加行善、变化心和无色界加行善外的六种死亡心都可能发生，故从这三类心各三种之后生起。不善心与有学和无学无漏心完全相违。


 །
随其起几种
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལས་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་སའི་སེམས་བཞི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པ་ན་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་དག་ཁོ་ནའོ། །གོང་མའི་སེམས་དྲུག་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། མི་དགེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སེམས་དང་། གོང་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་གཅིག་པ་དང་། ས་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
依无记心
གསུམ་པ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྦྱར་བ་ལ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ། །
有覆无记
དང་པོ་ནི། བསྒྲིབས་དེ་བཞིན། །འདོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་སེམས་སེམས་བཅུའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་བཞི་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བཅུའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་བཞི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྦྱར་བ་ལ། དང་པོ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ལྔ་དག་ལས། །འདོད་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་སྒྲིབ་པའི་སེམས་ནི་སེམས་ལྔ་དག་ལས་བྱུང་སྟེ་རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པ་ན་རང་གི་ས་པ་བཞི་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
无覆无记
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སེམས་བདུན་ནོ། །འདོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དེ་ལས་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་བདུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་རང་གི་ས་པ་བཞི་དང་། སྤྲུལ་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་སྤྲུལ་སེམས་ལས་ལྡང་བ་མེད་པས་གཟིགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་ལྔ། འདོད་པ་ནས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་འདི་དག་ལ་གནས་པ་ལ་
2-198b
འཆི་བ་དང་། ཤི་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པས་འདོད་པའི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་གཉིས་ལས་གོང་མ་དེ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་འབྱུང་བས་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །
依色界心
གཉིས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་ལ་སྦྱར་བ་ལ། དགེ་སེམས་དང་། ལུང་མ་བསྟན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་འབྱུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ན་དགེ་ལས་བཅུ་གཅིག་གོ །

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
随其起几种
第二，从其生四种。从欲界不善心之后立即生起本地四种心，即在相续和地相同时，除变化心外唯生本地诸心。上地六种心和两种无漏心则不会生起，因为不可能从不善心入定，不能从不善心结生到上地，且相续不同、地不相同的缘故。

依无记心
第三，关于无记心的应用，分为有覆无记和无覆无记。

有覆无记
第一，有覆同前。欲界有覆无记心也如同前面所说的欲界不善心那样，从十种心之后生起，从它之后生起四种心，应当如此了知。第二，关于无覆无记的应用，包括：从几种心之后生起无覆无记，以及无覆无记之后生起几种心。第一，无覆从五心生。欲界无覆无记心从五种心之后生起：在相续和地相同时，从本地四种心之后生起；在入变化时，因为欲界变化心从**加行善心之后生起。

无覆无记
第二，从其后生七心。从欲界无覆无记心之后立即生起七种心：在相续和地相同时生起本地四种心；在出变化定时，因为不入禅定就不能从变化心出定，所以生起**加行善心，共五种；在从欲界结生到上二界时，由于住于此等处的有情会死亡并转生上界，所以从欲界异熟生心和威仪心二者之后生起上地的两种有覆心，共七种。

依**心
第二，关于**心的应用，分为善心和无记心。

第一，分为其后生起几种心，以及从几种心之后生起该心。

第一，**中善生十一种。


 གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སེམས་དགེ་བ་ལས་ནི་སེམས་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་མ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཀ་དང་། སྐྱེས་ཐོབ་ལ་སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཞན་གཉིས་དང་། སྒྲིབ་པ་ནི་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ལས་འདོད་པའི་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ལས་འདོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་ཁོ་ན་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ལས་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་ཟག་མེད་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱིས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གཅིག་པུ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱོར་བས་ཐོབ་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་སེམས་ནི་རང་སའི་སེམས་ལ་རགས་པའི་ཕྱིར།
随第九个起其
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་དགུ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །གཟུགས་ཀྱི་སེམས་དགེ་བ་དེ་ནི་སེམས་དགུ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་ཀྱི་ཚེ་སྦྱོར་བྱུང་ནི་སྤྲུལ་སེམས་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ལ། སྐྱེས་ཐོབ་ནི་གཞན་གཉིས་ལས་འབྱུང་བས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་།
2-199a
སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། སྤྲུལ་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་རྗེས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྦྱར་བ་ལ། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་སྒྲིབ་པའོ། །
依有覆心
དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི།
随几种起
དང་པོ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི། བསྒྲིབས་པ་བརྒྱད་ལས། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ནི་སེམས་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྱོད་ལམ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གཉིས་མ་གཏོགས་སྦྱོར་བྱུང་གི་དགེ་བ་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། གཟུགས་མེད་ས་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་མ་གཏོགས་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་ལས་མིན་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་པར་གཟུགས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སློབ་མི་སློབ་ལས་ཀྱང་མིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འཆི་འཕོའང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ལྡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། དེ་ལས་དྲུག །གཟུགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དེ་ལས་ནི་སེམས་དྲུག་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་ཀྱི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་དགེ་བ་གཉིས་
2-199b
ཀ་འབྱུང་ངོ་། །
依无覆心
གཉིས་པ་མ་སྒྲིབ་པ་ལའང་གཉིས་ལས།
དང་པོ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི། མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
色界心善心之后生起十一种心：在相续和地相同时，从加行善生起三种无覆无记，从生得善生起除变化心外的其他两种，有覆心从两种善心都能生起，因此本地三种；在出定时，从色界加行善生起欲界两种善心；在入变化时，从色界加行善唯生起欲界无覆无记变化心；在结生时，从色界生得善生起欲界不善和有覆两种，从色界生得善生起无色界有覆心；在入定时，唯从色界加行善生起无色界加行善和无漏心。唯一不生起的是无色界无覆无记，因为它不是染污心，不适合入定等，不是加行所得，且异熟心对自地心而言太粗糙。

随第九个起其
第二，其从九心后生。色界善心从九种心之后生起：在相续和地相同时，加行善唯从变化心后生，生得善从其他二心后生，共本地三种；在入定时，从欲界加行善心后唯生色界加行善；在出变化时，从欲界无覆无记变化心后生起色界加行善；在出定时，唯从无色界加行善后生；在定被烦恼干扰时，从无色界有覆心后唯生色界加行善。

第二，关于无记的应用，分为有覆和无覆。

依有覆心
第一有两种中，

随几种起
第一，从几种心后生起有覆心：有覆从八心生。色界有覆无记心从八种心之后生起：在相续和地相同时，除变化心外从本地三心后生；在结生时，从欲界生得善心和无覆无记威仪心、异熟生二者外，从加行善、无覆无记，以及除无色界加行善外的三心之后生起。不从欲界两种染污心后生，因为未断彼即不能结生到色界，因此不可能有有覆无记心。也不从有学和无学后生，因为若有彼则死亡时不可能由染污心而起。

第二，其后生起几种心：从其生六心。从色界有覆无记心之后生起六种心：在相续和地相同时，除变化心外从本地三心后生；在结生时生起欲界不善和有覆心；在定被烦恼干扰时，生起欲界生得善和加行善二者。

依无覆心
第二，关于无覆心也有两种：

第一，从几种心后生起：无覆从三心生。


 ། སྤྱིར་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས་མི་རུང་བས་སློབ་མི་སློབ་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ལ། འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་གོང་མར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་ནི་རང་ཉིད་ལས་འབྱུང་ལ། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ནི་སྤྲུལ་སེམས་མ་གཏོགས་ཕན་ཚུན་སྐྱེས་དང་། ས་མཚུངས་པ་ན་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་མ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཀ་དང་། སྐྱེས་ཐོབ་དང་བསྒྲིབས་པ་ལས་ནི་སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཞན་འབྱུང་བས་ན་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་གི། གཞན་དག་ལས་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་སེམས་སུ་མི་རུང་། འདོད་པའི་སྦྱོར་བྱུང་མ་ཡིན། སློབ་དང་མི་སློབ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྡང་སེམས་མིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། དེ་ལས་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་དེ་ལས་ནི་སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་རང་ཉིད་ལས་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བ་དང་། ས་མཚུངས་པ་ན་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གཉིས་ལས་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་འབྱུང་གི། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡང་དེ་ལ་མི་འབྱུང་ལ། མ་བསྒྲིབས་པས་གཟིར་བར་མི་བྱེད་པས་འདོད་པའི་དགེ་བའང་མི་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནས་གོང་འོག་གི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །
依无色界心
གསུམ་པ་གཟུགས་མེད་ལ་སྦྱར་བ་ལ། མ་སྒྲིབ་
2-200a
པ། དགེ་སེམས། བསྒྲིབས་པ་ལ་སྦྱར་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་པའང་། །དེ་ཡི་ཚུལ་ལོ། ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱིས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་དྲུག་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའང་དེའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རང་ཉིད་ནི་རྒྱུན་ས་མཚུངས་ཀྱི་ཚེ་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་པ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་རང་ཉིད་དང་། ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་དང་། བསྒྲིབས་པ་འབྱུང་བས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་པ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་རང་ཉིད་དང་། ས་མཚུངས་པ་ན་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་དང་། བསྒྲིབས་པ་འབྱུང་བས་རང་ས་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་ས་འོག་མའི་དགེ་སོགས་ལས་སྲིད་པ་མིན་པས། སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུའང་མིན་པས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། དགེ་བ་ལས། །སེམས་དགུ་དག་གོ ། གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་དག་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་དང་། ས་མཚུངས་པ་ན་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་བསྒྲིབས་མ་སྒྲིབ་གཉིས་ཀས་འབྱུང་བས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་ལས་ཟག་མེད་གཉིས་དང་། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བ་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་ལས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ་
2-200b
འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་དགེ་བ་དང་འདོད་གཟུགས་ཀྱིས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
一般而言，无覆无记心不适合修习，所以不会生起有学、无学和无色界善心，而且未离下地贪欲就不能转生上地，所以从无色界无覆无记心不会生起无色界烦恼。色界无覆无记心在相续时，变化心从自身生起，威仪心和异熟生心则除变化心外相互生起；在地相同时，从加行善生起三种无覆无记，而从生得善和有覆心生起除变化心外的其他无覆无记，因此从本地三种心生起，而不从其他心生起，因为它不适合作为结生心，不是欲界加行善，也不是有学、无学和无色界出定心。

第二，从其后生几种心：从其生六心。从色界无覆无记心之后生起六种心：在相续时，变化心从自身生起，威仪心和异熟生心相互生起；在地相同时，生起本地三种心；在结生时，从色界威仪心和异熟生心两者之后生起欲界不善心、有覆心和无色界有覆心，因为这些是由加行所生。有学、无学和无色界善心也不从中生起，因为无覆心不会被干扰，所以也不会生起欲界善心；在出生和入定时，也不可能生起上下地的无覆无记心。

依无**心
第三，关于无色界的应用，分为无覆、善心和有覆的应用。

第一，无**亦如是。正如前面所说色界无覆无记从三种心生起，从其后生起六种心那样，无色界无覆无记心也应当按照这种方式了知：在相续和地相同时唯从本地三种心生起；从其后生起的心，则在结生时从异熟生心后生欲界两种染污心和色界有覆心，在相续时从异熟生心后生自身，在地相同时唯从生得善和有覆心后生，因此仅从本地三种心生起；从它之后，在结生时从异熟生心后生欲界两种染污心和色界有覆心，在相续时从异熟生心后生自身，在地相同时从生得善和有覆心后生本地三种心，共六种。因为在出生和入定时，不可能从下地善等心生起，也不可能从有学无学心之后生起。

第二分两种：

第一，从其后生几种心：善心后，生九心。从无色界善心之后生起九种心：在相续时，两种善心相互生起；在地相同时，两种善心从有覆和无覆心后均能生起，共本地三种；在入定时，唯从加行善后生起两种无漏心；在出定时，唯从无色界加行善后生唯色界加行善；在结生时，唯从无色界生得善后生起欲界和色界的三种染污心。除欲界善心和欲界、色界无覆无记心外。


 །
གཉིས་པ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི། དེ་དྲུག་གི ། གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་སེམས་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་དགེ་བ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དང་། ས་མཚུངས་པ་ན་བསྒྲིབས་པ་ལ་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་དང་། མ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་འབྱུང་བས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བ་ལས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་ལའང་གཉིས་ལས།
དང་པོ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། བསྒྲིབས་པ་ལས་བདུན། གཟུགས་མེད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་བདུན་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པ་ན་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་ནི། དེ་དེ་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་བདུན་འབྱུང་བ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བདུན་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དང་ས་མཚུངས་པའི་ཚེ་རང་གི་གསུམ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འོག་མའི་བཞི་པོ་དེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ་སྤངས་པས་དེ་གསུམ་གྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ཟག་མེད་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་འདི་
2-201a
འབྱུང་མི་སྲིད་པས་སེམས་ལྔ་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །
依有学心
བཞི་པ་སློབ་པའི་སེམས་ལ་སྦྱར་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི། སློབ་པའི་སེམས་ནི་བཞི་ལས་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སློབ་པ་རང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་རང་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། སློབ་པའི་སེམས་དེ་ལས་ནི་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བ་ན་འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱང་གསལ་བས་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་ཀ་འབྱུང་ལ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ལྡང་སེམས་མིན་པས་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་པོ་ཁོ་ན་འབྱུང་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སློབ་པ་རང་ཉིད་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པ་ཟད་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第二，从几种心后生起善心：从六心生。无色界善心从六种心之后生起：在相续时，两种善心相互生起；在地相同时，从有覆心后生起两种善心，而从无覆异熟生心后唯生起生得善，故从本地三种心生；在入定时，唯从色界加行善后生起无色界加行善；在出定时，从两种无漏心之后唯生起无色界加行善。

第三也有两种：

第一，从其后生几种心：从有覆生七心。从无色界有覆无记心之后生起七种心：在相续和地相同时生起本地三种心；在结生时生起色界有覆心和欲界两种染污心；在定被烦恼干扰时唯生起色界加行善心。

第二，从几种心后生起有覆心：其亦如是。正如从无色界有覆心后生七种心，有覆心也同样从七种心后生起：在相续和地相同时从本地三种心后生；在结生时从欲界和色界的生得善心，以及无覆无记异熟生心和威仪心四者之后生起。在结生时从下地四种心后生，由于已断下地三种染污心，所以不会从这三种心结生，也不可能从刚出无漏定之后立即生起此心，所以不从五种心后生起。

依有学心
第四，关于有学心的应用有两种：

第一，从几种心后生起：有学心从四心生，即在入定时唯从三界加行善三种心后生，以及在相续时从有学心自身之后生起有学心自身。

第二，从其后生几种心：从有学心之后生起五种心，即在出定时，因欲界生得善也明显，所以生起生得善和加行善二者，而上二界的生得善不明显，故不是出定心，唯生二种加行善，共三界善心；在相续时生有学心自身；在入定时，从有学金刚喻定之后生起无学尽智，故共生五种心。


 །
依无学心
ལྔ་པ་མི་སློབ་པའི་སེམས་ལ་སྦྱར་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་དུ་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི། མི་སློབ་པའི་སེམས་ནི་ལྔ་དག་ལས་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། སློབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་མི་སློབ་པ་རང་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་དེ་ལས་དུ་འབྱུང་བ་ནི། མི་སློབ་པ་དེ་ལས་སེམས་བཞི་དག་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལྡང་བ་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་པའི་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་མི་སློབ་པ་རང་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མི་སློབ་པ་ལས་སེམས་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་ནི་མི་སློབ་པ་ལས་མི་ཉམས་ལ། ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་ཉོན་མོངས་
2-201b


这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
依无学心
第五，关于无学心的应用有两种：

第一，从几种心后生起：无学心从五种心生，即在入定时唯从三界加行善心后生，以及从有学金刚喻定之后生起，在相续时从无学心自身之后生起。

第二，从其后生几种心：从无学心之后生起四种心，即在出定时，如前所述，生起三界善心中的欲界二种善心和上二界加行善，在相续时生起无学心自身。若有人问：若如此说，则从无学心后应生五种心，因为在退失时，无学心之后立即生起有学心。对此答：若未现行烦恼则不会从无学心退失，而当现行烦恼时，烦恼
;



པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་གསུམ་འབྱུང་བ་མིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལྡང་སེམས་ཡིན་པས་མི་སློབ་པ་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་གང་རུང་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
二十种心所
གསུམ་པ་སེམས་ཉི་ཤུར་དབྱེ་བ་ནི། སེམས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། གྲངས་ཉི་ཤུར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་དྲུག་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ནི་སྒོམ་བྱུང་ཁོ་ན་དང་མ་སྒྲིབ་ཅིང་ལུང་དུ་བསྟན་པ་མིན་པ་ལ་འདོད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྩོལ་བ་མེད་པར་ངང་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་། འགྲོ་འཆགས་འདུག་འགྲེང་སོགས་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། དྲ་བ་དང་དབུག་པ་དང་བཞོགས་པ་སོགས་བཟོའི་གནས་ལ་དམིགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་གཞལ་མེད་ཁང་སོགས་ལས་ལས་བྱུང་བ་དང་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི། མཁན་བཟོ་བྱེད་པར་མེད་པས་བཟོ་གནས་མ་གཏོགས་པའི་མ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གཅིག་པུ་དང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་བཞི་དང་ཟག་མེད་གཉིས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདོད་པ་ན་བརྒྱད་དང་། གཟུགས་ན་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་ན་བཞི་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཏེ། ཉི་ཤུའམ། ཡང་ན་དགེ་བ་བརྒྱད་དང་། ཉོན་མོངས་བཞི། མ་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་དེ་ཉི་ཤུའོ། །སྤྱོད་ལམ་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་མལ་སྟན་དང་། རང་གི་ཡན་ལག་གི་གཟུགས་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ། བཟོའི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་བཟོ་
2-202a
ཡི་ལུང་གི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་ནས་བཟོ་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ཅར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོ་གནས་སྤྲུལ་སེམས་གསུམ་པོ་ནི་ཆོས་ཅན། ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་བྱེད་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་ཀའི་ཆ་ཡོད་དོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོ་གནས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དབང་པོའི་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའང་ཡོད་དེ། མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བར་དུ་གྱུར་ནས་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཤེས་པ་མེད་དེ། ལས་ཀྱི་མཐུས་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ན་རེ། བཟོ་གནས་པའི་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཡིད་ཤེས་མིག་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་ཟེར་ཏེ། འདི་འཐད་པར་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལས་ཀྱང་། གནས་བརྒྱད་པར། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཅེས་པས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ཀྱི་ལུས་མིག་གི་ཤེས་པ་འོག་མ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལུས་མིག་གི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པར་གསུངས་པ་དང་། གནས་བདུན་པར། རང་གི་ས་པས་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །འོག་མ་ཡིས་ནི་སྨྲར་འཇུག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
由于被阻隔，三界的有障碍的三心是不会产生的。因为三界的无漏善心是离心（出世心），所以从无学位中生起三界中任一善心，而从中生起烦恼心。
二十种心所
第三，对二十种心的区分：那十二种心为有法，数目也成为二十，因为在三界中出生后所获得的和修习所生的善心分为两两种，共六种。其中，无色界的修习所生的善心只是修所生（修慧）；而对于非障碍且非表示的心，欲界有因异熟力而生起、无需刻意自然运行的异熟生，以及行走、站立、坐卧等威仪心，以及编织、打孔、雕刻等工巧处所缘心，以及变化所生的变化心，共四种；色界有宫殿等业所生和变化所生，而无工匠制作，故除工巧处外有三种非障碍心；无色界只有异熟生一种，以及三界的有烦恼四种和无漏二种。因此，欲界有八种，色界有六种，无色界有四种，无漏有二种，共二十种。或者，可分为善心八种，烦恼心四种，无覆无记心八种，共二十种。威仪心的所缘是色、香、味、触等，因为缘于床座和自己肢体的色等。变化心的所缘也与此相似，工巧处的所缘还包括声，因为意识缘于工艺教言的声音而学习工艺。异熟生的所缘是色等六种对境。威仪心、工巧处和变化心三者为有法，只是意识，因为只由分别作意所生。异熟生则包含六种识的部分。威仪心和工巧处心的加行为有法，也依靠五根识，因为通过见和触等而产生。异熟生没有加行识，因为由业力自然生起。其他一些人说，由工巧处意识成就的意识也有缘于从眼到法的十二处的无记心。这是合理的，如《释王子论》中在第八品说："第二等地的身、眼和耳识唤起分别，这属于初地，是无记无烦恼。"这表明，第二禅等地的身识和眼识缘于下地初禅的身识和眼识。第七品说："以自地能变化，以下地能说话。"


 ཞེས་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དག་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་བཞི་པོ་དེར་མ་འདུས་ལ། བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་འབྱུང་ལ། གནས་གསུམ་པའི་ཊཱི་ཀར། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་པའི་སེམས་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ལུང་མ་བསྟན་ནི་བཞི་པོ་ཁོ་ནར་ཟད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། མཆིམས་
2-202b
ཊཱིཀ་ཏུ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་བུམ་པ་ལྟ་བུར་གསུངས་པས་སེམས་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འཕེན་ཅེས་དྷྭ་ཛ་འཆད། ད་ནི་སེམས་ཉི་ཤུ་པོ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་འབྱུང་བ་ནི་ཅུང་ཟད་མགོ་རྨོངས་པར་འགྱུར་དོགས་ནས་སྤྲོ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་སེམས་དགེ་བ་གཉིས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཏེ་བཞི། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ལས། དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་བཅུ་འབྱུང་སྟེ། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འབྱུང་གི། འདོད་པའི་སྦྱོར་བྱུང་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པས་འདོད་པའི་རང་ས་བདུན་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་སློབ་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ་བཅུའོ། །སྦྱོར་བྱུང་དགེ་བ་དེ་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་ལ་འབྱུང་སྟེ། རང་སའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་ལས་དང་། སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་ལས་སྦྱོར་བྱུང་དགེ་བ་སྐྱེ་བས་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། གཟིར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལས་སོ། །མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ལས་མིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་ཞིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་རང་ས་བདུན་དང་། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ཤི་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དག་གོ། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་དེ་བཅུ་གཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་རང་ས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། གཟིར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །མི
2-203a
དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བདུན་ཏེ་རང་ས་ཁོ་ནའོ། །མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དེ་གཉིས་ནི་བཅུ་བཞིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། རང་སའི་བདུན་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྦྱོར་བྱུང་དང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པས་འཆི་བ་མེད་པས་དེ་གཉིས་ལས་དེ་མི་འབྱུང་གི། དེ་ལྷག་གཟུགས་ཀྱི་བཞི་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འབྱུང་བ་དང་། སྦྱོར་བྱུང་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བརྒྱད་དེ། སྦྱོར་བྱུང་དང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་དྲུག་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་འབྱུང་ལ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སྦྱོར་བྱུང་མི་འབྱུང་ལ། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དེ་གཉིས་ནི་རང་གི་ས་པ་བདུན་ཁོ་ནའི་རྗེས་ལས་སོ། །བཟོ་གནས་པའི་རྗེས་སུ་རང་སའི་དྲུག་འབྱུང་སྟེ། སྦྱོར་བྱུང་དང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོ་གནས་པ་དེ་ནི་རང་སའི་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
所说的非障碍无记也不包括在前述四种中。尊者无边铠甲的注释中也是如此说明，在第三品注中说："阿罗汉入无余涅槃的威仪心也与威仪心相似，不认为无记仅限于这四种。"因此有此说明。
在《蒋巴注》中说道："阿阇黎圣者说自性无覆无记如同瓶子，所以引申出心中也有此类。"这是札日所解释的。
现在，为避免对二十种心何者之后何者生起产生一些疑惑，应当详细阐明。欲界心有善心二种、有覆二种共四种、无覆无记四种共八种。在善修所生之后，生起十种心：神通果报的欲界变化心只在色界修所生之后产生，除欲界修所生外，有欲界自地七种，色界修所生，以及定时的有学和无学，共十种。修所生善心在八种之后生起：自地的生得善和修所生二种，以及修习时由烦恼而生厌离，从而生起修所生善心，故有有覆二种；出定时有色界修所生，受困时有有覆，出定时有有学和无学。非从无覆无记生，因为力弱且非有为。
生得善之后生起九种：除神通果报外有自地七种，以及从生得善心死后结生相续时，有色界和无色界的有覆。生得善心在十一种之后生起：如前所述，除神通果报外有自地七种，色界修所生，受困时的有覆，有学和无学。
不善和有覆无记之后生起七种，仅自地而已。不善和有覆无记二者在十四种之后生起：自地七种，以及结生相续时，由于住于修所生和神通果报者无死亡，故不从这二者生起，而是从其余色界四种中结生相续时生起，以及除修所生外的无色界三种。
威仪心和异熟生之后生起八种：除修所生和神通果报外的自地六种，以及结生相续时的色界和无色界有覆二种。由于力弱且非有为，故不从中生起修所生；神通果报也不从中生起，因为必须在色界修所生之后生起。威仪心和异熟生二者仅从自地七种之后生起。
工巧处之后生起自地六种：除修所生和神通果报外。工巧处从自地七种之后生起，除神通果报外。


 །མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་ལྡང་བ་མེད་པས་ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་ལས་སོ། །མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེའང་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་རང་དང་། སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་ལས་ལྡང་བ་ན་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་འབྱུང་བའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དྲུག་གི་ངེས་པ་
2-203b
ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། གསལ་བས་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱིས་ཀྱང་ལྡང་བས་འདོད་པའི་དགེ་བ་གཉིས་དང་། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་དང་། རང་གི་དྲུག་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །སྦྱོར་བྱུང་དེ་སེམས་བཅུའི་མཇུག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་འདོད་པའི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གསུམ་མ་གཏོགས་རང་གི་བཞི་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། གཟིར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དག་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལས་སོ། །དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་རྗེས་ལ་བརྒྱད་དེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། སྦྱོར་བྱུང་ལ་རགས་ལས་ཏེ་ཐོབ་པས་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་རང་གི་ལྔ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དེ་ནི་ལྔ་ལས་ཏེ། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་སའི་ལྔ་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་གཉིས་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གཟིར་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ་བཞི་དང་། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་རང་སའི་ལྔའོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་བཅུ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་རྗེས་ཐོབ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་བཞི་ནི་ལས་དང་། སྦྱོར་བྱུང་རྣམས་ལས་འཆི་བ་མེད་པས་འདོད་པའི་ལྷག་གཉིས་དང་། རང་སའི་ལྔ་དང་། སྦྱོར་བྱུང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་གསུམ་ལས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་པའི་རྗེས་སུ་བདུན་འབྱུང་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་
2-204a
པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། སྦྱོར་བྱུང་དང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རང་གི་སྦྱོར་བྱུང་ཡང་འདི་ལས་མི་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་འདུ་བྱེད་པ་མིན་པས་སྦྱོར་བར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རང་གི་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དེ་ལྔའི་རྗེས་སུ་སྟེ། མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་ས་ཁོ་ན་ལས་སོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདུན་དང་། དེ་ལྔའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྗེས་སུ་ལྡང་བའི་རང་གི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་རང་ཉིད་དོ། །འཇུག་པ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཚེའང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་རྗེས་སུ་བདུན་ཏེ། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། སློབ་མི་སློབ་དང་། རང་གི་བཞིའོ། །རང་གི་དགེ་བ་ནི་འབྱུང་བར་གསལ་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཚེ་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །དེ་ནི་སེམས་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། སྟོབས་ཆུང་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འཇུག་པས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལ་མི་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་རང་སའི་གསུམ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་བདུན་ཏེ། རང་གི་བཞི་དང་། ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ་མོ། །དེ་ནི་རང་སའི་བཞི་ཉིད་ལས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
神通果报之后生起两种：相续时自身的神通果报，以及由于未入禅定就无法出定，所以出定时从色界修所生而来。神通果报相续时从自身生起，从善定出定时则生起自己的神通果报。
色界中运行的六种心的确定：色界修所生之后生起十二种心，由于明显也可由生得心出定，因此有欲界二种善心、神通果报的欲界变化心、自地六种以及定时的无色界修所生、有学和无学心。修所生之后生起十种心：定时有欲界修所生、神通果报、威仪心、异熟生三者之外的自地四种，出定时有无色界修所生，受困时有欲界和色界有覆，出定时有有学和无学心。
生得善之后生起八种：结生相续时有欲界有覆二种，因对修所生粗略获得，故除神通果报外有自地五种，结生相续时有无色界有覆。生得善仅从五种之后生起，即除神通果报外的自地五种。
有覆之后生起九种：欲界二种善心，受困时的有覆，结生相续时的有覆，共四种，以及除神通果报外的自地五种。有覆从十一种心之后生起：结生相续时从欲界生得和四种无记心而来，因从修所生不会死亡，故除欲界另外二种、自地五种以及除修所生外的无色界三种。
威仪心之后生起七种：结生相续时有欲界有覆二种，除修所生和神通果报外，由于威仪心力弱且非有为，不适合修习，因此不生起自地的修所生，故有自地四种和无色界有覆。威仪心从五种之后生起，除神通果报外，仅从自地而来。
异熟生也相似，其后生起七种，从五种之后生起。神通果报从随后出定的自地修习而生，相续时则从自身。入定和相续时也仅从自身而已。
无色界修所生之后生起七种：出定时有色界修所生、有学和无学、自地四种。自地善明显会生起，有覆在享受妙味时生起，无覆无记在出定时生起。修所生从六种心之后生起：无色界定时有色界修所生，因力弱无作意而行，故不从异熟生生起，除此外有自地三种，以及定时的有学和无学心。
生得之后生起七种：自地四种和下地有覆三种。生得仅从自地四种之后生起。


 །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་བརྒྱད་དེ། རང་གི་བཞི་དང་། གཟིར་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ལས་སོ། །དེ་བཅུའི་རྗེས་སུ་སྟེ། རང་གི་བཞི་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་རྣམ་
2-204b
སྨིན་སྐྱེས་ཏེ་དྲུག་ལས་སོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲུག་སྟེ། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བྱུང་མི་འབྱུང་བས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་མ་གཏོགས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁམས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ་མོ། །དེ་ནི་རང་གི་བཞི་ཁོ་ན་ལས་སོ། །སློབ་པའི་རྗེས་སུ་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བྱུང་གསུམ་དང་། འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་གསལ་བ་ལྡང་སེམས་སུ་རུང་བ་དང་། རྒྱུན་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལས་སོ། །དེ་བཞི་ལས་ཏེ་སྦྱོར་བྱུང་གསུམ་དང་སློབ་པ་ལས་སོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། སྔར་གྱི་དྲུག་ལ་སློབ་པ་འཕྲི་བའོ། །དེ་ནི་ལྔ་ལས་ཏེ། སྦྱོར་བྱུང་གསུམ་དང་། སློབ་དང་མི་སློབ་དག་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་ཉི་ཤུ་པོའི་རྩ་བ་ནི། འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལས། འདོད་དགེ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་བཅུ་གཅིག །དེ་བརྒྱད་ལས་དགེ་གཞན་ལ་ནི། །དགུ་སྟེ་དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་ལས། །ཉོན་མོངས་ཅན་དག་ལས་བདུན་ཏེ། །དེ་དག་སོ་སོར་བཅུ་བཞི་ལས། །སྤྱོད་ལམ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེ་ལས་བརྒྱད། །དེ་དག་བདུན་ལ་བཟོ་གནས་ལ། །དྲུག་སྟེ་དེ་ལས་བདུན་ལས་སོ། །སྤྲུལ་པ་ལས་གཉིས་དེ་གཉིས་ལས། །གཟུགས་ན་སྦྱོར་བྱུང་དགེ་བ་ལས། །བཅུ་གཉིས་དེ་ནི་བཅུ་ལས་སོ། །མ་འབད་བྱུང་དགེ་ལས་བརྒྱད་དེ། །ལྔ་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་དགུ། །དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་ལས་ཡིན་ཏེ། །སྤྱོད་ལམ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་བདུན། །གཉིས་པོ་དེ་ནི་ལྔ་ལས་སོ། །མངོན་ཤེས་འབྲས་ལས་སེམས་གཉིས་ཏེ། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གཉིས་ཉིད་ལས། །གཟུགས་མེད་འབད་བྱུང་དགེ་ལས་བདུན། །དེ་ནི་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ལས། །མ་འབད་བྱུང་བའི་དགེ་ལས་བདུན། །དེ་བཞི་ལས་བཤད་བརྒྱད་པ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་དེ་བཅུ་ལས། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་རྣམ་དྲུག་དེ། །བཞི་ལས་སློབ་པ་ལས་དྲུག་གོ། དེ་ནི་བཞི་པོ་ཁོ་ན་ལས། །མི་སློབ་པ་ལས་
2-205a
ལྔ་དེ་ཡང་། །ལྔ་པོ་དག་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ཞེས་ལེགས་པར་བཀོད་སྣང་བས་དཔྱོད་པ་ཞིབ་མོས་ངེས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ད་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཞིབ་པར་བརྗོད་ན། སྦྱོར་བྱུང་གི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ནི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སྤྱོད་ལམ་པ་བཟོའི་གནས་པའི་སེམས་འབྱུང་ལ། ལུང་མ་བསྟན་དེ་རྣམས་ལས་སྦྱོར་བྱུང་མི་འབྱུང་སྟེ། འགྲོ་སོགས་སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱ་བ་དང་། བཟོའང་འདི་ཉིད་བྱ་སྙམ་དུ་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བྱུང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མིན་ཏེ། དེ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་དང་། འབད་མེད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བྱུང་རྒྱུན་ཆད་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སོགས་ནི་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བྱུང་གི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་རིགས་ཏེ། སྦྱོར་བྱུང་རྒྱུན་ཆད་པ་དེའི་མཇུག་ཡིན་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བྱུང་ཡང་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་ན། དེ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་དེ་འབྱུང་རིགས་ཏེ། དེ་ཉོན་མོངས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་དེ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
有覆之后生起八种：自地四种，受困时的修所生，结生相续时的有覆，以及欲界有覆二种。有覆从十种之后生起：自地四种，结生相续时的欲界和**生得心，威仪心和异熟生等六种。
异熟生之后生起六种：由于异熟生之后不生起修所生，所以除异熟生外有自地三种，结生相续时有下地有覆三种。异熟生仅从自地四种之后生起。
有学之后生起六种：三界修所生三种，欲界生得心明显适合作为出定心，以及相续中的有学和无学心。有学从四种之后生起：修所生三种和有学心。无学有五种：在前述六种中减去有学心。无学从五种之后生起：修所生三种，以及有学和无学心。
如是二十种心的根本，《释王子论》中说："欲善修所生后十一，彼八后余善九种，彼从十一后生起；有覆后七种，彼等各从十四后；威仪异熟生后八，彼等七后工巧处，六种彼从七后生；变化后二种彼二后，修所生善后十二，彼从十种后生起；无勤生善后八种，从五后有覆后九，彼从十一后生起；威仪异熟生后七，二者彼从五后生；神通果后心二种，如是彼从二后生；无修所生善后七，彼仅从六后生起；无勤善后七种，彼从四后说八种；有覆后彼从十后；异熟生后六种彼，从四后有学后六，彼唯从四后生起；无学后五种彼亦，五种之后随即生。"如此善加安排所示，请以细致审察而确定。
现在若详细说明这些理由：修所生心之后生起异熟生、威仪心、工巧处心，而从这些无记心不生起修所生，因为行走等威仪活动和工巧也进入了想'要做这个'的有为状态。异熟生为有法，与修所生不相顺，因为它力弱、由业所引发且无勤而生。修所生间断后生起的异熟生等心为有法，应当在修所生心之后生起，因为是修所生间断后的随后，故无作意而入。
若疑问："从有覆为有法，修所生也不应生起，因为种类不相顺"，虽然种类不相顺，但有覆之后应生起修所生，因为遍知彼为烦恼后从中生起修所生。
;


 །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་ཆོས་ཅན། སློབ་མི་སློབ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྡང་སེམས་རུང་སྟེ། དེ་སེམས་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྐྱེས་ཐོབ་དེའི་མཇུག་ཏུ་ནི་ཆོས་ཅན། སློབ་པ་སོགས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་འབྱུང་སྟེ། གསལ་བ་དེས་སྐྱབས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། བློ་དགེ་བར་ལས་རུང་གང་ཞིག་དེ་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་
2-205b
མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་གསལ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པས་སྦྱོར་བྱུང་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཕན་ཚུན་རྗེས་ཐོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་སོ་སོའི་དབང་གིས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རང་མཚན་ཡིད་བྱེད་ནི་གཟུགས་གནོད་པར་བྱར་རུང་དང་ཚོར་བ་མྱོང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྙམ་པ་སོགས་སོ། །སྤྱི་མཚན་ཡིད་བྱེད་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྙམ་པ་སོགས་སོ། །ཡུལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་དོན་གྱི་མ་ཡིན་པར་མོས་པས་ཡིད་བྱེད་ནི། མི་སྡུག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་པས་ཡང་བ་ཉིད་དུ་མོས་པ་ལ་སོགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡིད་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། འཕགས་ལམ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་རིགས་ལ། གཞན་ནི། སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འཕགས་ལམ་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མི་སྡུག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལས་མི་རུང་བཏུལ་ནས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་འཕགས་ལམ་འདྲེན་པས། བརྒྱུད་པ་ན་ནི་འཕགས་ལམ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་ལམ་ཐོབ་ནས་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་འབྱུང་བས་ལུང་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་འཕགས་ལམ་གྱི་རྗེས་སུའང་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཁོ་ན་ཟེར་རོ། །མི་
2-206a
ལྕོགས་མེད། བསམ་གཏན་དང་པོ། ཁྱད་ཅན་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱེད་ནས་གསུམ་པོ་དེའི་མཇུག་ཏུ་འདོད་པའི་ཐོས་བསམ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱིས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་ཏེ། འདོད་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གཉིས་གསུམ་བཞི་པ་ལས་བདེན་པ་ལ་འཇུག་ན་འདོད་པའི་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དང་པོས་བར་དུ་བཅད་དེ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཙམ་ལས་ཟག་མེད་སྔོན་མ་ཐོབ་བོ། །འོ་ན་འཕགས་པ་ལ་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པས་སྦྱོར་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་ཅེས་སོགས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཆོས་ཅན། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ལས་རགས་ནས་ཐོབ་པ་མིན་པར་གྲགས་ལ་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་བ་དེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ་རགས་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འཕགས་པ་ལ་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཆོས་ཅན། དེ་སྐད་དུ་ནི་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་དེ། འཕགས་པའི་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ནའང་གོ་བདེའོ། །མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་ལྡང་སེམས་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་ས་པ་སྟེ། གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

 །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་ཆོས་ཅན། སློབ་མི་སློབ་གཟུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྡང་སེམས་རུང་སྟེ། དེ་སེམས་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྐྱེས་ཐོབ་དེའི་མཇུག་ཏུ་ནི་ཆོས་ཅན། སློབ་པ་སོགས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་འབྱུང་སྟེ། གསལ་བ་དེས་སྐྱབས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། བློ་དགེ་བར་ལས་རུང་གང་ཞིག་དེ་དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་
2-205b
མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་གསལ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པས་སྦྱོར་བྱུང་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཕན་ཚུན་རྗེས་ཐོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་གཞག་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་སོ་སོའི་དབང་གིས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རང་མཚན་ཡིད་བྱེད་ནི་གཟུགས་གནོད་པར་བྱར་རུང་དང་ཚོར་བ་མྱོང་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྙམ་པ་སོགས་སོ། །སྤྱི་མཚན་ཡིད་བྱེད་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྙམ་པ་སོགས་སོ། །ཡུལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་དོན་གྱི་མ་ཡིན་པར་མོས་པས་ཡིད་བྱེད་ནི། མི་སྡུག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་པས་ཡང་བ་ཉིད་དུ་མོས་པ་ལ་སོགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡིད་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། འཕགས་ལམ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་རིགས་ལ། གཞན་ནི། སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འཕགས་ལམ་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཡིད་བྱེད་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མི་སྡུག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལས་མི་རུང་བཏུལ་ནས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་འཕགས་ལམ་འདྲེན་པས། བརྒྱུད་པ་ན་ནི་འཕགས་ལམ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་ལམ་ཐོབ་ནས་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་འབྱུང་བས་ལུང་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་འཕགས་ལམ་གྱི་རྗེས་སུའང་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཁོ་ན་ཟེར་རོ། །མི་
2-206a
ལྕོགས་མེད། བསམ་གཏན་དང་པོ། ཁྱད་ཅན་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱེད་ནས་གསུམ་པོ་དེའི་མཇུག་ཏུ་འདོད་པའི་ཐོས་བསམ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱིས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་ཏེ། འདོད་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གཉིས་གསུམ་བཞི་པ་ལས་བདེན་པ་ལ་འཇུག་ན་འདོད་པའི་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དང་པོས་བར་དུ་བཅད་དེ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཙམ་ལས་ཟག་མེད་སྔོན་མ་ཐོབ་བོ། །འོ་ན་འཕགས་པ་ལ་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པས་སྦྱོར་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་ཅེས་སོགས་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཆོས་ཅན། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ལས་རགས་ནས་ཐོབ་པ་མིན་པར་གྲགས་ལ་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་བ་དེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ་རགས་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འཕགས་པ་ལ་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཆོས་ཅན། དེ་སྐད་དུ་ནི་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་དེ། འཕགས་པའི་སྤྱི་ཡིད་བྱེད་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ནའང་གོ་བདེའོ། །མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་ལྡང་སེམས་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་ས་པ་སྟེ། གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
欲界中产生的生得慧是有法。学者与无学者色界修所生慧之后可以立即生起善解心，因为这种心是清明的。再者，在这生得慧之后是有法，学者等不会产生，因为它是无作行而生的。当被色界的烦恼所困扰时是有法，欲界的生得慧会生起，因为那种清明能够提供庇护。这是成立的，因为心是善巧且适应的，而且它是一切善根的种子。
在无色界烦恼之后是有法，色界的生得慧不会产生，因为由于禅定的力量，不依赖于那不清明者，而必须依赖修所成慧。这些心相互接续产生的建立，也是由于各种作意的力量所引导的。
因此，作意有三种：自相作意是指认为色是可毁坏的、受是仅仅感受等特征的想法等。共相作意是指认为四谛具有十六行相等的想法等。不如实住于境而通过胜解的作意是：不净观、无量、色界解脱、胜处、遍处，以及通过修习神通而胜解轻安等。
圣道是在三种作意之后立即现前，获得圣道之后，也会有三种作意随后产生，如经中所说："与不净观相应的正念，是修习正念觉支。"这样的例子中，其他人则说：唯有共相作意之后才会产生圣道，圣道之后也会产生三种作意。这也就是说，调服了不净观心的不适应之后引导共相作意的圣道，如此间接地，圣道也就成为它（不净观）的后续，因此，获得圣道后与不净观相应的正念觉支也会生起，这就不违背经典，他们如是说。其他人则说在圣道之后也只有共相作意。
依靠未至定、初禅、殊胜三者，见到真理后，在这三者之后能够现前欲界的闻思修及生得慧的共相作意，因为与欲界相近的缘故。如果从二禅、三禅、四禅进入真理，则无法现前欲界的共相作意，因为被初禅隔断而远离的缘故。二禅地等只能从顺解脱分，而未曾获得无漏（智慧）。
那么，圣者不会现前共相作意的顺解脱分，因为已经获得果位，所以修习就没有必要了。也就是说，"一切行无常"等共相作意是有法，传说不是从无漏道中粗略获得，这样说是因为这种（共相作意）必须从顺解脱分粗略获得的缘故。或者说，圣者以共相作意为体的顺解脱分是有法，不说其存在，因为圣者的共相作意是由决定性觉悟所引导的，这样说也容易理解。依靠未至定获得阿罗汉的出定心是未至定地的，因为已经熟悉，且会有障碍的缘故。


 །ཡང་ན་འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་བམ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་པའི་ལྡང་སེམས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྦྱོར་བྱུང་ངམ་སྲིད་རྩེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ལྡང་སེམས་རང་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ས་པ་མིན་ཏེ། རང་ས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་
2-206b
ས་པ་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པར་ནི་ཡིད་བྱེད་གསུམ་སྟེ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །གཟུགས་ནའང་ཐོས་སྒོམ་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །བསམ་བྱུང་མེད་དེ། སེམས་པར་རྩོམ་པའི་ཚེ་གོམས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་སྒོམ་བྱུང་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །སྐྱེས་ཐོབ་མ་གཏོགས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་བཞི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་གཅིག་སྟེ་ཡིད་བྱེད་ལྔའི་རྗེས་སུ་འཕགས་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་ལམ་སྦྱོར་བ་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསལ་བའི་ཕྱིར།
烦恼心起因
བཞི་པ་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་སོགས་ཀྱི་རྙེད་ཚུལ་ལ། སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། སློབ་པའི་སེམས་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མའི་སེམས་ལ་དུ་རྙེད་པའོ། །
随烦恼心所起几
དང་པོ་ལ། འདོད་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་ལས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དེ་ལས་དུ་རྙེད་པའོ། །
随欲界烦恼心起几
དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་གསུམ་ལས་འདོད་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། དེ་ཡང་འདོད་ཉོན་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་སྔར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་དྲུག་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ན་ཐེ་ཚོམ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པའང་ཡོད་ལ། འདིར་ནི་ཁམས་གོང་ནས་འདོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་དགེ་བ་རྙེད་པ་དང་། ཡང་ཁམས་གོང་ནས་འདོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་འོག་མའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྙེད་པ་དང་།
2-207a
འདོད་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་རྙེད་པ་དང་། འདོད་པའི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་རྙེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚེ་སློབ་པ་རྙེད་པའོ། །
随色界起几
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། གཟུགས་མེད་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ཡོད་པས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་དང་གསུམ། གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་སློབ་པ་དང་དྲུག་རྙེད་དོ། །
随无色界起几
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་སེམས་གཉིས་རྙེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དང་སློབ་པའོ། །
随色界善起几
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དགེ་སེམས་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དགེ་བ་དེ་དང་། དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་རྙེད་པས་གསུམ་དག་གོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། གཅིག་ཅར་དུ་རྙེད་པ་མི་སྲིད་ཅེས་བཤད་ལ། གང་སྤེལ་གྱིས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྙོམས་འཇུག་ལས་གསུམ་རྙེད་ཅེས་གསུངས་སོ།

 །ཡང་ན་འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་བམ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་པའི་ལྡང་སེམས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྦྱོར་བྱུང་ངམ་སྲིད་རྩེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ལྡང་སེམས་རང་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ས་པ་མིན་ཏེ། རང་ས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་
2-206b
ས་པ་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པར་ནི་ཡིད་བྱེད་གསུམ་སྟེ་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །གཟུགས་ནའང་ཐོས་སྒོམ་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །བསམ་བྱུང་མེད་དེ། སེམས་པར་རྩོམ་པའི་ཚེ་གོམས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་སྒོམ་བྱུང་དང་སྐྱེས་ཐོབ་བོ། །སྐྱེས་ཐོབ་མ་གཏོགས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་བཞི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་གཅིག་སྟེ་ཡིད་བྱེད་ལྔའི་རྗེས་སུ་འཕགས་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་ལམ་སྦྱོར་བ་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འདོད་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསལ་བའི་ཕྱིར།
烦恼心起因
བཞི་པ་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་སོགས་ཀྱི་རྙེད་ཚུལ་ལ། སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། སློབ་པའི་སེམས་ལས་དུ་རྙེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མའི་སེམས་ལ་དུ་རྙེད་པའོ། །
随烦恼心所起几
དང་པོ་ལ། འདོད་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་ལས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དེ་ལས་དུ་རྙེད་པའོ། །
随欲界烦恼心起几
དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་གསུམ་ལས་འདོད་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། དེ་ཡང་འདོད་ཉོན་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་སྔར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་དྲུག་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ན་ཐེ་ཚོམ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པའང་ཡོད་ལ། འདིར་ནི་ཁམས་གོང་ནས་འདོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་དགེ་བ་རྙེད་པ་དང་། ཡང་ཁམས་གོང་ནས་འདོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་འོག་མའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྙེད་པ་དང་།
2-207a
འདོད་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་རྙེད་པ་དང་། འདོད་པའི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་རྙེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ལས་ཉམས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚེ་སློབ་པ་རྙེད་པའོ། །
随色界起几
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། གཟུགས་མེད་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་ཡོད་པས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤྲུལ་སེམས་དང་གསུམ། གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་སློབ་པ་དང་དྲུག་རྙེད་དོ། །
随无色界起几
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་སེམས་གཉིས་རྙེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དང་སློབ་པའོ། །
随色界善起几
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དགེ་སེམས་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དགེ་བ་དེ་དང་། དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་རྙེད་པས་གསུམ་དག་གོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། གཅིག་ཅར་དུ་རྙེད་པ་མི་སྲིད་ཅེས་བཤད་ལ། གང་སྤེལ་གྱིས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྙོམས་འཇུག་ལས་གསུམ་རྙེད་ཅེས་གསུངས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
或者是欲界的自然获得（生得）或者从闻思中产生。依靠无所有处而获得阿罗汉果位，生于有顶天者的出定心是无所有处[修]所生或者并非是有顶天的[心]。在其余诸地中，出定心唯是同地所摄，并非他地所摄。因为同地所摄者是无功用而生起，而他地所摄者是由修习而成就的缘故。欲界有三种作意，即闻所生、思所生和生得。色界也有闻、修所生二者以及生得。没有思所生，因为开始思考时，通过熏习而安住于禅定的缘故。无色界有修所生和生得。除了生得之外，欲界和色界的四种[作意]，无色界的一种[作意]，这五种作意之后能现前圣道，因为圣道的修习依赖于粗显[作意]的缘故。圣道之后也能现前欲界的生得，因为[此心]明了的缘故。
烦恼心起因
第四，关于染污心等的获得方式：从染污心获得几种，从色界善心获得几种，从有学心获得几种，从上述之外的诸心获得几种。
随烦恼心所起几
首先，从欲界染污心，从色界染污心，从无色界染污心各获得几种。
随欲界烦恼心起几
第一，三界的三种心中，以欲界染污心为有法，从你能获得六种心，这是因为欲界染污现前后，获得了之前不具有的六种心。怎样呢？当怀疑令善根重新结生时，因为怀疑是烦恼性的，与之相应的染污心也会现前。这里是指从上界转生到欲界时，由染污心获得善心；又从上界转生到欲界时，从离贪退失的染污心中获得下界的不善及有覆无记；从欲界心的色界离贪退失的染污时获得色界染污心；从欲界心的无色界离贪退失的染污时获得无色界染污心；从阿罗汉心退失的染污时获得有学心。
随[色界染污心]起几
第二，从色界染污心获得六种心。从无色界转生到色界中有时，获得色界生得善心、染污心，及之前已获得的无覆无记变化心，这三种。色界烦恼使人从阿罗汉果退失时，获得无色界染污心和有学心，共六种。
随无[色界染污心]起几
第三，从无色界染污心获得两种心。当无色界烦恼使人从阿罗汉果退失时，获得无色界有覆[无记]和有学心。
随[色界]善起几
第二，色界生起的最初善心现前时获得该善心，当根本禅定心现前时，获得欲界和色界的变化心，这两种无覆无记心，所以共三种心。这里解释说不可能同时获得[所有三种心]。广释中说："获得初禅根本定时，从等至获得三种[心]。"


 །
随有学起几
གསུམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སློབ་སེམས་ལས་བཞི་བཞི་རྙེད་དེ། དེའང་སློབ་པ་བཟོད་པ་དེ་ཉིད་རྙེད་པ་དང་། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འཕགས་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པ་ན་དངོས་
2-207b
གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་སློབ་པ་རྙེད་ཅིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་གཉིས་ཀྱང་རྙེད་ལ། ས་དྲུག་གི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པ་དེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་སེམས་རྙེད་དོ། །
随余心起几
བཞི་པ་ནི། བཤད་མ་ཐག་དེ་དག་གི་ལྷག་མ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་སློབ་པ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་སྟེ་སེམས་དྲུག་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་རྙེད་ཀྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་སྤེལ་མ་མཁན་ཏེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་སོགས་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་ཐུན་མོང་དུ་མདོར་བྱ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགུ་རྙེད་དོ། །ཞེས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་སེམས་བཞི། གཟུགས་ཀྱི་གསུམ་དང་། ཉམས་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་སློབ་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱིས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པ་དག་རྙེད་དོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་རྙེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའང་རུང་བ་ལ། ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པའམ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྙེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་
2-208a
པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའམ། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའམ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའང་རུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས། གཟུགས་མེད་པ་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་དག་རྙེད་དེ། ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དགེ་བའི་སེམས་ལ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཆགས་བྲལ་གྱི་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་དང་། དེ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་དག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མི་སློབ་པ་སྟེ་དྲུག་གོ །ཡང་ན་དགེ་བའི་སེམས་ལ་བདུན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་ལྟ་བས་དགེ་རྩ་སྦྱོར་བ་ལས་འདོད་པའི་དགེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའམ་འདས་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་གཉིས་དང་། དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་གཉིས་དང་། དེས་འཇུག་དགྲ་བཅོམ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ། །སློབ་པ་དང་ནི་མི་སློབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་གཞན་མི་རྙེད་དེ། །ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་ཡོངས་ཉམས་དང་། །དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །སེམས་དེ་ལྡན་པ་མིན་ལས་རྙེད། །ཅེས་པ་འདི་རྩ་བར་ཆད་འདུག་ཀྱང་རྒྱ་དཔེ་ལ་འདུག་པས་རང་འགྲེལ་ལྟར་བྲིས་པའོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་གཉིས་པའོ།

随有学起几
第三，从现前苦法忍的有学心获得四种心：即获得有学忍心本身，以及当不动禅定的圣道断除欲界贪欲时，在第九解脱道获得由根本禅定地道所摄的不还果有学心；在此同时也获得欲界和色界的变化心两种；以六地道断除色界贪欲时，在第九解脱道获得无色界定，从而获得无色界善心。
随余心起几
第四，除上述所说之外的余心，即欲界和无色界的善心、无学心以及无覆无记这六种心，只能获得它们自身，而非其他心。其他是混合类，即不分别三界的烦恼等而共通简言之："染污心中，智者说获得九种。"即结生时获得欲界四心、色界三心，以及退失时获得无色界染污心和有学心。如王子所说："欲界染污[心]中，由结生善根和回转界地而获得欲界善心。唯在欲界染污[心]中，由回转界地和退失而获得不善和有覆无记。在色界染污[心]中，由回转界地而获得色界善心，以及欲界和色界无覆无记变化心。在欲界染污心或色界染污心中，由回转界地或退失而获得色界染污心。在欲界染污心或色界染污心或无色界染污心中，由退失而获得无色界染污心和有学心。"
善心中有六种，即由离贪获得欲界和色界变化心，获得彼地禅定时获得欲界和色界善心，入决定位时获得有学心，获得阿罗汉果时获得无学心，共六种。或者说善心中有七种，即由正见结合善根而获得欲界善心，通过世间或出世间道断除欲界贪欲而获得欲界和色界变化心两种，获得彼地禅定而获得色界和无色界善心两种，由此入见道或阿罗汉道时获得有学心和无学心。
在无记[心]中获得其自身，从中不获得其他[心]，因为"无记[心]的获得与[心]同时生起"。"生起和入定，以及离贪、退失，善结生之时，从不相应[法]中获得此心。"这在根本颂中虽有删节，但梵文本中存在，所以按照自释来书写。
第二，品名：《阿毗达磨俱舍论颂》中，名为"根品"，是第二品。


། །།འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབང་པོ་གཞོན་ནུ་ནི། །ཤེས་བྱ་མཁའ་མཉམ་དཔྱོད་ལ་ནུས་ལྡན་པས། །རྨོངས་པ་རྒན་
2-208b
པོའི་བྱེད་པ་ཅིས་མ་ནོངས། །སྔོན་རབས་བོད་འདིར་མཚན་ཉིད་ཅི་ལྟ་བར། །བརྡ་དོན་ཡོངས་སུ་མཇལ་བའང་མང་མོད་ཀྱི། །ཕྱིས་ན་ཝ་སྐྱེས་སེང་གེར་འབོད་པ་འགས། །ཞིབ་མོའི་གནས་ལ་རྟོགས་པས་མ་ཟིན་པས། །འབྱམས་ཀླས་ཕྱིར་ན་ཆོས་འདི་བསྡུའོ་ཞེས། །རྩ་བའི་གོ་རིམ་ཙམ་ཞིག་བགྲང་བྱས་ནས། །བདག་ཉིད་འགྲེལ་དང་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པར་རློམ། །སྐྱེ་བར་སྦྱངས་པའི་བློ་གྲོས་གཏུགས་མེད་ལ། །སྦྱངས་པས་དབུལ་ཞེས་རིང་ནས་སྙིང་རྗེར་བྱེད། །ཀྱེ་མ་དེ་འདྲའི་མངོན་པ་ང་རྒྱལ་ཅན། །ཡ་མཚན་ཐེར་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་དེ་སྙིང་རྗེ། །ཞེས་སྨྲས་སོ།། ༈ །།དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཚད་མ་ནི། །གནོད་པ་གང་གིས་བསླུ་བར་མི་ནུས་པས། །གཡུང་དྲུང་ཆེན་པོ་ལུས་པ་མེད་པ་ཡི། །འབྱུང་གནས་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་པ་དེ་དྲན། །བདག་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་གྱི་དངོས། །ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ལྷུམས་སུ་ལྷུང་། །དེ་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་འབྲས་བུར་ནམ་སྨིན་ཅེས། །ཡིད་ལ་བཟླས་པ་བོར་བའི་གོ་སྐབས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་ཕྲ་མོ་ཡི། །ཞིབ་མོ་གང་དག་རིམ་བཞིན་འདི་ན་དབྱེ། ། ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མཚམས་སྦྱར་ནས།
说世间品
གསུམ་པ་འཇིག་རྟེན་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །
情世间
དང་པོ་ལ་ལྔ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་པོ་འགྲོ་བའི་དབྱེ་བ། སྐྱེ་ཚུལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན། སྐྱེས་པ་གནས་པའི་རྐྱེན། གནས་པ་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བའོ། །
有情类别
དང་པོ་ལ་གསུམ། ཁམས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། འགྲོ་བ་ལྔར་དབྱེ་བ། སྐྱེ་གནས་བཞིར་དབྱེ་བའོ། །
三界
དང་པོ་ལ་གསུམ། འདོད་ཁམས། གཟུགས་
2-209a
ཁམས། གཟུགས་མེད་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །
欲界类别
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་གཉིས།
总类
དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་བསྟན་ནས། ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། གནས་འདིས་བསྟན་པར་བཞེད་ལ། དོན་གྱི་འབྲེལ་ནི། དམིགས་ཡུལ་བདེན་བཞི་ལས་ཐར་འདོད་ཀྱི་གང་ཟག་གིས་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ལ་སྐྱོ་བར་བྱའོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་མམ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། མཚན་གཞི་གང་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལས་གྲུབ་པ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ནི་རྟེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། གོང་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཐུན་མོང་གི་ལས་ལ་གྲུབ་པའི་འོག་གཞིར་གནས་པ་དང་། རི་དང་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི། ཁ་ཅིག་སྣོད་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་བཅུད་བརྟེན་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི། གང་རུང་རེས་སྒྲ་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། ལོ་ཀ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་དྲངས་ན་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པས་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། ཅི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། སྨོན་ལམ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་གྱི། ལམ་བདེན་གྱིས་བསྡུས་པར་བཞེད་དེ། བསྡུ་བ་ལས། དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་
2-209b
དཔའི་ས་གསུམ་པར་ཆུད་པ་དག་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གྲུབ་པའོ།

以下是简体中文直译：
在此有人说：
"解脱自在的青年，
能探究等同虚空的所知，
为何不胜愚痴老人之所为？
往昔西藏如实诠释
广泛会通名相与义理，
后来却有狐狸称狮子者，
因未以了解掌握细微处，
故广泛流散而集此法，
仅仅列举根本顺序，
便自诩能作注释与广释。
对生生世世积习的智慧无涯者，
长久怜悯其因修习而贫乏。
呜呼！如此阿毗达磨慢者，
奇哉！愈发令人怜悯！"如是说。
"诸圣者智慧的量，
无有任何过患能欺诳，
忆念那大金刚无遗余的
事业源流羯磨者。
我确已坠入善妙道体
无量功德之胎，
故成熟为一切智果时，
心念不舍之机会无有。
故于此次第分辨
乘之细微差别。"以此偈颂而作衔接。
说世间品
第三，说世间品的内容分二：
首先，解释品文分二：有情世间和器世间。
情世间
第一分五：众生生者趣的区分，生起方式缘起的自性，已生住世的缘，住世死亡的心，众生归摄为三聚。
有情类别
第一分三：分为三界，分为五趣，分为四生。
三界
第一分三：欲界，色界，无色界的区分。
欲界类别
第一分二：总的区分和别的区分。
总类
第一，已说三界心后，问三界是什么？本品意在阐明此义。内容联系是：希求从所缘四谛中解脱的补特伽罗，首先应了知苦谛的性相与事例而生厌离。其中性相是：三苦或八苦随应而苦，与圣者相违；事例是：能生的有情世间和所生的器世间。第一是：由不共业所成就，界、趣、生等各别差异的有情聚，下面两界为所依所摄，上界则不是。第二是：由共业所成就，作为下方所依及山海等器世间，是两界之所依。释名有人说："依于坏灭自性的器世间故[名世间]"，这样[若缺一者]则不能各自获得此名，若从"loka"（世间）字义解释，则是坏灭损减故名世间。
若问：是否一切世间都是苦？大师圣者认为：由业和烦恼力所生的不净世间是苦，由愿力和善根力所生的清净世界不是苦，而是道谛所摄。如《摄抉择分》云："入第三菩萨地者亦由愿力而生[净土]。"这是大乘宗的成立。
;


 །སྡེ་པ་གཉིས་ནི། ལུས་དང་སྣོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་དང་འོད་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻའི་ས་གཞི་དང་། གསེར་གྱི་བྱེ་མ་བརྡལ་བ་ལ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་སྟེ། ལུང་ལས། དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བཞེད་དོ། ། ད་ནི་དངོས་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། རྒྱུ་བསོད་ནམས་མིན་པས་འཁྲིད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། རྣམ་སྨིན་ཕྱུངས་མ་ཟིན་གྱི་བར་སྐྱབས་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དམྱལ་བ། ནྲྀ་ཚུལ་འཆོས་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་ལ། རྐྱེན་བུ་བྱིན་པ་དེ། ཡུ་བུ་ཛྷ་རྣམས་ནི། ཨ་ན་ཨ་ཀ་ཨནྟ་རྣམས་ཞེས་པས་བུ་ཨ་ཀར་བསྒྱུར། ནཱ་མིན་མཐའི་བྱིངས་དང་བི་ཀ་ར་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཞེས་པས་བྱིངས་ལ་ཡོན་ཏན་ཨར་བྱས་པ་ལ། གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་དྲངས་པས་ན་ར་ཀ་ཞེས་པ་དོན་དུ་ཚུལ་འཆོས་པའམ་སྨད་པའི་མིང་ངོ་། །མཆན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སོང་ཞིང་སྐོམ་པས་ནོན་པས་ཡི་དྭགས། ཨིཎ་འགྲོ་བའི་བྱིངས་ལ། ཨིཎའི་གའོ་ཞེས་པས་ཎ་དབྱི། ཉེར་བསྒྱུར་པྲ་སྔོན། སི་མི་ཟད་པ་ལས་འཇིག །ཀྟ་དང་ཀྟ་ཝནྟུ་དག་ནི་ཥྛུའོ་ཞེས་པས་ཀྟ་བྱིན། ཀ་ལ་ཡ་ཎ་བཞིན་ཏེ་ཡལ་བརྗོད་པ་བོར་བའོ་ས་ཀ་དབྱི། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཏ་བྱུང་བས། ཨའི་ཡི་གེ་ཨིའི་ཡི་གེ་ལ་ཨེའོ་ཞེས་པས་རྟགས་མཐའི་ཨེ་ཕ་རོལ་དབྱིབས་པྲེ་ཏ་རབ་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །མཆན། དུད་དེ་འགྲོ་བས་དུད་འགྲོ་དང་། ཏི་རས་སྔ་མ་ཅན་གྱིས་ཨཉྩ་འགྲོ་བ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་བཞག །བྱིངས་མཐའི་ཨ་བརྗོད་དོན། ཨཉྩ་ཏི་ལས་འཁྱོག་པོར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པས་ཀཱི་པྲཿ རྐྱེན་ཀྭི་པུ་འཁོར་བཅས་དབྱི། ས་ཏ་ས་ན་ཏི་རས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པས
2-210a
ཏི་རས་ཏི་རུ་བསྒྱུར། ཨིའི་ཡི་གེ་འདྲ་བའི་ཡི་གེ་མིན་པ་ལ་ཡ་སྟེ་ཞེས་པས་ཨི་ཡ་རུ་བསྒྱུར། གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་དྲངས་པས། ཏིཪྻ་ཉྩ་ཞེས་འཁྱོག་པོར་འགྲོ་བའོ། །མཆན། མི་རྣམས་དང་ནི་ཞེས་པས། ཡིད་ཤས་ཆེ་བས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཤེད་བུ་ཡིན་པས་ཀྱང་མིར་བརྗོད་དོ། །གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་བརྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཁྱིམ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད་པ་དང་། འདོད་པའི་ལྷ་དག་ཟས་སུ་བདུད་རྩི་ཟ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་རྣམས་སུ་ལུས་ལ་མན་ཤེས་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་བཞག་ནས་ཀྵྼ་རྐྱེན། ཏན་སོགས་ལས་ཨུའོ་ཞེས་པས་བར་དུ་ཨུ་བི་ཀ་ར་ཎ་བྱིན། གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་དྲངས་པས་མ་ནུ། རྒྱུ་མཚན་ལས་རྐྱེན་དང་རྣམ་འགྱུར་དང་ཨཱ་གམ་ལ་གནས་པའི་ས་ནི་ཥ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པས་ས་ཥ་རུ་བསྒྱུར་ནས་སྦྱར་བས། མ་ནུ་ཥྱ་ཞེས་ཡིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ་བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །མཆན། འོད་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་རྣམས་མི་འཆི་བས་ལྷ་སྟེ། དི་བུ་རྩེ་བ་ལའོ་ཞེས་བའི་བྱིངས་བཞག་ནས། ཨུཏ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་སཱུ་ཀླཱི་ཤ་རྣམས་ཀྱི་ཀྟྭཱ་ལ་འོས། བྱིངས་མཐའི་ཨུ་དབྱི། བ་ཙ་སོགས་རྣམས་ལས་ཨ་ཙྭ་འོས། ཨ་ཙ་རྐྱེན། ཙ་དབྱངས་དོན་ཡིན་པས་དབྱི། ཨུ་པ་དྷཱ་ནཱ་མིན་གྱིའང་ཡང་བའི་འོས། དི་དེ། དབྱངས་མེད་དྲངས་པས་དེ་བ་སྟེ། རྩེ་ཞིང་རོལ་པ་དང་རྩེན་པས་སོ། །མཆན། འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་དག་སྣོད་དང་བཅས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
两部[论师]认为：即使有身和器圆满、具有金色、光明、神变等，以及吠琉璃地面、金沙铺散等，因为是外处，所以唯是苦，因为在《阿含经》中说："彼三有漏无漏，其余诸法有漏。"然而[他们]认为不具苦苦的是清净世界。
现在进入正文：由非福德因引导，无有丝毫可意果报，直至异熟排出前找不到救护，故为地狱。"nṛ"[词根]是"调节方式"之义，加上"bu"后缀，根据"yu bu jha等[后缀]变为a na a ka anta等"，将"bu"变为"a ka"，根据"nā非末位词根与vi ka ra等[词根]增强"而对词根增强为"ar"，引进辅音无元音，成为"na ra ka"，意为"装模作样"或"责难"之名。【注】因不再返回而行走，且被饥渴所压，故为饿鬼。以"iṇ"行走为词根，根据"iṇ的ga"去掉"ṇ"，前置前缀"pra"，"si"为无尽而灭，根据"kta与ktavantu是ṣṭhu"加上"kta"，与"ka la ya ṇa"相似而舍弃"ya"的发音，去掉"sa ka"，如此形成"ta"，根据"a字到i字成为e"，使标记末尾的"e"移位成为"pre ta"，意为"极为行走"。【注】因弯曲行走故为旁生，"ti ra sa"前缀加上"añc"行走之词根，词根末尾"a"是表义，从"añc ti"意为"弯曲行走"，去掉"kvīpu"后缀及其相关，根据"sa ta sa na ti ra sa等"将"ti ra sa"变为"ti ru"，根据"i字对非类似字变为ya"将"i"变为"ya"，引进辅音无元音，成为"tiryañca"，意为"弯曲行走"。【注】
至于人类，因为意识强盛，及世间人是"寿子"故称为"人"。依宫殿住的天神，家在虚空中，欲天以甘露为食，[天]身有[各种善妙]，从"mana"了知为词根，加上"kṣva"后缀，根据"tan等加上u"中间加入"u vi ka ra ṇa"，引进辅音无元音成为"ma nu"，根据"由理由[加的]后缀与转变和āgama处的sa变为ṣa"，将"sa"变为"ṣa"结合成"ma nu ṣya"，意为"具有意"，即具有智慧财富之义。【注】因有光明，无不死，故为天神。"di vu"游戏为词根，"ut"相连的"sū klī śa"等在"ktvā"中适合，词根末"u"去掉，"va ca"等加"a ca"后缀，"ca"是元音义故去掉，"非u pa dhā nā的轻"也适合，成为"di de"，引进辅音无元音成为"de va"，因游戏娱乐且光明故[称为天]。【注】欲天六种类及其器[世间]是欲界。


 །དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། རྣམ་ཐོས་བུ་བཞིའི་གནས་དང་། དབང་ཕྱུག་ཡོད་པ་རྣམས་དང་ལེགས་པར་བྱས་པ་ལྷན་ཅིག་བསགས་པ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་གཙོ་བོ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས། དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག །ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་དབང་སོ་གཉིས། དབང་པོ་གཅིག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་
2-210b
ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་འདིར་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱིས་སོང་བས་སམ། འཐབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བས་འཐབ་བྲལ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བས་སོང་བའམ། འདི་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་དགའ་ལྡན་དང་། རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དགའ་བས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །
别类
གཉིས་པ་ནི། དབྱེ་ན། ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། མི་ལ་གླིང་བཞིར་དབྱེ་བ་ལས་ནི་འདོད་ཁམས་ཏེ་ཉི་ཤུའོ། །གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་ནི་ཡང་སོས་སོགས་ཀྱི་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྲངས་ཚད་མ་ངེས་པས་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས་ལ། གླིང་ཕྲན་རྣམས་ཀྱང་གླིང་གི་འཁོར་ཡིན་པས་མ་བགྲངས་ཞེས་གང་སྤེལ་ལས་སོ། །ལྷ་མིན་ནི་འདོད་ཁམས་པ་ཡིན་ཀྱང་འགྲོ་བ་རིས་ལྔར་འདུས་པས་མ་བགྲངས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ངན་འགྲོ་བཅུ་དང་མཐོ་རིས་བཅུ་སྟེ་ཉི་ཤུའོ། །སའི་དངོས་གཞི་ལས་ནི། ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་དང་། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མིའི་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དེ་བཅུ་གཉིས། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་སོགས་ལྷ་རིས་དྲུག་སྟེ་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དུད་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་གནས་གཞན་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་བཞག་གོ་ཞེས་བཤད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཁམས་འགྲོ་སྐྱེ་འགྲོ་བྱེ་བྲག་གིས། །འདོད་སྲིད་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་དྲུག །ཅེས་སོ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ནི་དམྱལ་བ་བཅོ་བརྒྱད། ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ལ་གནས་ན་གནས་པ་དང་། ཁ་འཐོར་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་
2-211a
བཞི། མི་ལ་བཅུ་གཉིས། ལྷ་མིན་ལ་བཞི། ལྷ་དྲུག་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
色界类别
གཉིས་པ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། །གཟུགས་ཁམས་ཡིན། ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། དང་པོ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ། བཞི་པའི་དབྱེ་བའོ། །
初分三类
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཁམས་དེར་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ས་སོ་སོར་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྤྱིར་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི། དགེ་རྩ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པས་ཐོག་མར་སྐྱེ་ཞིང་ཐ་མར་འཆི་འཕོ་བས་ཚངས་པ་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་དང་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་རིས་ན་གནས་པས་ཚངས་རིས་པ་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་དགེ་བ་འདོན་པ་དང་། ཚེ་དང་ཁ་དོག་སོགས་གཙོ་བོའི་ཚངས་ཆེན་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་ཤ་སྟག་ཚོགས་པ་ལ་ཚངས་ཆེན་དང་། འོད་གསལ་ལས་བལྟོས་པའི་འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་བཟུང་དུ་མེད་པའི་འོད་ཆེན་རྣམས་དང་། གནས་གཞན་ཟད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་དགེ་ཆུང་། བདེ་བ་ཚད་མེད་པས་ཚད་མེད་དགེ། འདི་ལས་ཉེ་འཁོར་གྱི་བདེ་བ་གཞན་དུ་མེད་པ་འཛིན་པས་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་སོ།

 །དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། རྣམ་ཐོས་བུ་བཞིའི་གནས་དང་། དབང་ཕྱུག་ཡོད་པ་རྣམས་དང་ལེགས་པར་བྱས་པ་ལྷན་ཅིག་བསགས་པ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་གཙོ་བོ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས། དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག །ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་དབང་སོ་གཉིས། དབང་པོ་གཅིག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་
2-210b
ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་འདིར་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱིས་སོང་བས་སམ། འཐབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བས་འཐབ་བྲལ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བས་སོང་བའམ། འདི་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་དགའ་ལྡན་དང་། རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དགའ་བས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །
别类
གཉིས་པ་ནི། དབྱེ་ན། ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། མི་ལ་གླིང་བཞིར་དབྱེ་བ་ལས་ནི་འདོད་ཁམས་ཏེ་ཉི་ཤུའོ། །གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་ནི་ཡང་སོས་སོགས་ཀྱི་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྲངས་ཚད་མ་ངེས་པས་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས་ལ། གླིང་ཕྲན་རྣམས་ཀྱང་གླིང་གི་འཁོར་ཡིན་པས་མ་བགྲངས་ཞེས་གང་སྤེལ་ལས་སོ། །ལྷ་མིན་ནི་འདོད་ཁམས་པ་ཡིན་ཀྱང་འགྲོ་བ་རིས་ལྔར་འདུས་པས་མ་བགྲངས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ངན་འགྲོ་བཅུ་དང་མཐོ་རིས་བཅུ་སྟེ་ཉི་ཤུའོ། །སའི་དངོས་གཞི་ལས་ནི། ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་དང་། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མིའི་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དེ་བཅུ་གཉིས། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་སོགས་ལྷ་རིས་དྲུག་སྟེ་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དུད་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་གནས་གཞན་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་བཞག་གོ་ཞེས་བཤད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཁམས་འགྲོ་སྐྱེ་འགྲོ་བྱེ་བྲག་གིས། །འདོད་སྲིད་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་དྲུག །ཅེས་སོ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ནི་དམྱལ་བ་བཅོ་བརྒྱད། ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ལ་གནས་ན་གནས་པ་དང་། ཁ་འཐོར་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་
2-211a
བཞི། མི་ལ་བཅུ་གཉིས། ལྷ་མིན་ལ་བཞི། ལྷ་དྲུག་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
色界类别
གཉིས་པ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། །གཟུགས་ཁམས་ཡིན། ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། དང་པོ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ། བཞི་པའི་དབྱེ་བའོ། །
初分三类
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཁམས་དེར་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ས་སོ་སོར་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྤྱིར་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི། དགེ་རྩ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པས་ཐོག་མར་སྐྱེ་ཞིང་ཐ་མར་འཆི་འཕོ་བས་ཚངས་པ་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་དང་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་རིས་ན་གནས་པས་ཚངས་རིས་པ་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་དགེ་བ་འདོན་པ་དང་། ཚེ་དང་ཁ་དོག་སོགས་གཙོ་བོའི་ཚངས་ཆེན་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་ཤ་སྟག་ཚོགས་པ་ལ་ཚངས་ཆེན་དང་། འོད་གསལ་ལས་བལྟོས་པའི་འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་བཟུང་དུ་མེད་པའི་འོད་ཆེན་རྣམས་དང་། གནས་གཞན་ཟད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་དགེ་ཆུང་། བདེ་བ་ཚད་མེད་པས་ཚད་མེད་དགེ། འདི་ལས་ཉེ་འཁོར་གྱི་བདེ་བ་གཞན་དུ་མེད་པ་འཛིན་པས་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是您提供的藏文文本的汉语翻译：
又，大王圣生（毗沙门）、不善目（毗留勒叉）、持国（毗留博叉）和多闻（毗沙门）四位的住处，以及那些拥有权势者和积累善业者都投生于此，因此三十三天和世间诸神主要包括：八财神、二十二子二人、十一位凶猛者、十二日神，共三十二位近自在神，加上一位帝释天王，合为三十三天。经典也依循这个说法，在此处做出如是表述。由于福德所往，或因远离争斗之苦而称为"离诤"；因趋向可意，或因拥有喜乐而称为"喜足"；因喜爱自己所变现的受用而称为"化乐"；因主宰他人所变现的受用而称为"他化自在"。
别类
第二部分：若分类，热地狱八种和人类四大洲的划分，这便是欲界的二十处。八寒地狱如等活地狱等的眷属一样存在，孤独地狱因其数量和范围不确定而不单独计数，小洲也因是洲的眷属而未计数，如《广释》所言。阿修罗虽属欲界，但已归入五趣中，故未另计。如此，则有恶趣十处和善趣十处，共二十处。根据《地藏实事》，有八热地狱、八寒地狱、饿鬼、阿修罗、人类四大洲及八小洲共十二处，以及四大王天等六欲天，这三十六处称为欲界。畜生因与天人共栖，故不另立单独住处。龙树论师在《青稻释》中说："依界趣细分，欲界有三十六种。"其他人则说：地狱十八种，饿鬼和畜生各分有住处者与分散者两类共四种，人类十二处，阿修罗四处，六欲天，共四十四处。
**类别
第二，色界的分类有：总体分类和特殊分类。
首先，"上界处共十七，即色界"。
其次，分为：前三禅的分类和第四禅的分类。
初分三类
首先，色界具有此特性：初、二、三禅各自分为三处，因为根据定力小、中、大的差别而划分。其中，大梵天因从大善根生，由获得殊胜禅定而最先出生、最后死亡，故与其他梵众有别。在其部族中住的称为"梵辅"，在梵天面前宣说善法的，以及寿命、肤色等与大梵天相当者聚集处称为"大梵"。光明较少者为"少光"，无法计量其光者为"无量光"，照耀一切住处者为"光音"，因意地之乐是善法故称"少净"，因无量乐故称"无量净"，因除此外无其他眷属之乐可执取故称为"遍净"。


 །
分四类
གཉིས་པ་ནི། བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། ། ཅེས་ཏེ། སྤྲིན་བཞིན་ས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལ་སྐྱེས་པ་དང་། གནས་དང་འབྲེལ་བའི་སོ་སྐྱེ་ཐམས་ཅད་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །ད་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གཙང་མའི་གནས་ལྔ་ནི། ཟག་མེད་
2-211b
ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་སྤེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གནས་གཙང་གཞན་ལས་དམན་པས་མི་ཆེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཀྱིས་མི་གདུང་བ་དང་། མཐོང་བ་ལེགས་པས་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། བལྟས་ཤིང་ཡིད་དུ་བཟང་བས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། གོང་མ་མེད་ཅིང་འོག་མ་མིན་པས་འོག་མིན་པའོ། །འདིར་བཅུ་བདུན་ནི་ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཡིན་ལ། ཁ་ཆེ་བ་ནི་མདུན་ན་འདོན་ལ་གནས་གཞན་ཟུར་པ་མེད་དེ། ཚངས་ཆེན་གྱི་མདུན་ན་འདོན་པའི་ཕྱིར་གནས་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་གྲགས་ལ། འདིར་རང་འགྲེལ་དུ་སྤགས་པ་ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་བམ་རིམ་བཞིན་ཞེས་པའི་སྤགས་པ་ནི་སྦྲགས་པའི་བརྡ་རྙིང་སྟེ། ཚངས་ཆེན་གྱི་གནས་གང་ཡིན་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱིའང་གནས་སུ་ཐུན་མོང་དུ་སྦྲགས་པའོ། །བམ་རིམ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི། ཚར་མའི་ཕོན་པོ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། ཐེག་ཆེན་པ་ནི། སའི་དངོས་གཞི་ལས། གནས་གཙང་མ་རྣམས་ལས་འདས་པ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་ཡོད་དོ། །བྱང་སེམས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ཞེས་དང་། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེར། གཙང་མའི་གནས་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། །འོག་མིན་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བར། །ཡང་དག་རྫོགས་སངས་དེར་འཚང་རྒྱ། །སྤྲུལ་པ་པོ་ནི་འདིར་འཚང་རྒྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་འོག་མིན་གྱི་སྟེང་ན་འོག་མིན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སའི་སྟོད་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པས། ས་བཅུ་པ་ལ་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བའི་གནས་
2-212a
དང་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཞེད་པ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་ཡང་། དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་ན་ཞེས་པ་ཡང་འབྱུང་བས། གཙང་གནས་སྤངས་པའི་འོག་མིན་ནི་གཟུགས་ཁམས་པ་མིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཟེར་རོ། །མདོ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ཉེར་གཅིག་གསུངས་པ་ལས། དང་པོ་སོ་སྐྱེའི་གནས་བཅུ་དྲུག་ནི། དང་པོ་ལ་ཚངས་རིས། ཚངས་པ་ཉེ་གནས། ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར། ཚངས་ཆེན། གཉིས་པ་ལ་སྣང་བ་དང་། ཆུང་སྣང་དང་། ཚད་མེད་སྣང་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་དང་། གསུམ་པ་ལ་དགེ་བ་དང་། ཆུང་དགེ་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་དང་། བཞི་པ་ལ་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་ཆེ་དང་། ཚད་མེད་ཆེ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་བཞི་བཞིར་བཤད་པའི་དང་པོ་རྣམས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱི་མ་རྣམས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཅེས་མཆིམས་ཆེན་མོའི་ཊཱི་ཀར་བླ་མ་གསུང་ཞེས་བཀོད་སྣང་ངོ་། །
无色界类别
གསུམ་པ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ། གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན། སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བཞིར་དབྱེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་ཚུལ་ལོ། །
2-212b
ནམ་མཁའ་ཙམ་དུའང་བཟུང་བའི་མེད་པར་དགག་པ་ལས་བཟླས་ནས། དངོས་པོ་མ་ཡིན་དགག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་ཅིའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་བོ་སྙམ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་དོགས་ནས། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་མོ་མི་གསལ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་དངོས་གཞིའི་དུས་ནའང་དེ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མིང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ།

分四类
第二：第四禅分八处。如同云不与地相连，从不动业的福德而生，福报果位大于一切与处所相关的凡夫。如今凡夫的五净居处，是由无漏禅定配合小、中、大、极大、最极大的不同因素而成就，因此：因比其他净居处低劣而称为"无烦"，因不被烦恼所恼而称为"无热"，因见解良好而称为"善现"，因所见悦意而称为"善见"，因无上无下而称为"色究竟"。
此处所说的十七处是印度下方派的传统，而克什米尔派认为梵辅没有单独住处，因为他们在大梵天面前宣说，所以只有十六处。此处自释中称"附带"，其注释中说"依次排列"，"附带"是"相连"的古语，指大梵天的住处同时也是梵辅的共同住处。"依次排列"如同两堆荆棘合为一体。
大乘说法：《地藏实事》中说："超越净居天处后，有大自在天处。十地菩萨圆满修习十地后投生之处。"《月密点滴经》中说："超越净居处，于色究竟妙处，圆满正觉成佛，化身于此成佛。"这表明在色究竟之上有大色究竟，即报身刹土，也称为大自在天处。"大自在"是因为在法云地获得法的自在力，如《地藏上疏》所说。第十地光明灌顶处加上前面十七处共十八处。
有智者认为，由于经中也提到"在色界的色究竟中"，因此超越净居处的色究竟并非色界，因为它被描述为超越三界的境界。
经典中所说的色界二十一处中，首先是凡夫十六处：初禅有梵众、梵辅、大梵众和大梵；第二禅有少光、光明、无量光和遍光；第三禅有少净、净、无量净和遍净；第四禅有广果、无云、无量广和广果。《大昙》注释中引用上师的话说，每个禅天各四种，前者为总体概述，后者为名称的异称。
无色界类别
第三，无色界的分类有三：从处所角度无分别，从转生角度分为四类，心相续的运作方式。
从仅仅执着虚空的非遮否定推进，认为"非实有的遮遣，识无边处"；又认为"仅是意识，也无任何自性可得"；又因认为"想是果与刺，无想则陷于愚痴"，因此微细不明显的想之活动不断，正行时也获得与之相符的果位，故以此名称称呼。


 ། དེང་སང་བོད་འདི་ན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྨྲ་བ་ནི་མང་མོད་ཀྱི། དེ་དག་གིས་སྤྲོས་པའི་ངོས་འཛིན། སྤྲོས་པ་སེལ་ཚུལ་བསལ་ནས་ལྟ་བ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གྲུབ་དོན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པོ་འདི་ཙམ་ལས་མ་འཕགས་པར་དོགས་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་དག་ཕྱི་དོན་མེད་པས། གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཅིག་ཁས་བླངས་ནས། དེ་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དུ་འདོད་དེ། དེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའི་མཉམ་གཞག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་ནི་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཙམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་འགོག་བྱེད་ཡོད་ལ། འདིར་རིགས་པ་ཡང་དག་མེད་པས་མོས་སྒོམ་ཙམ་གྱི་ལོག་པ་ཡིད་བྱེད་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཡོངས་གྲུབ་དང་ཆོས་བདག་མེད་ཀྱི་གོ་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་སྙམ་ནའང་། ཕྱིའི་གཟུང་དོན་མེད་པ་དོན་ལ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་མོས་པས་བསྒོམས་ནའང་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་གྲུབ་པ་ན་ཕྱི་དོན་མ་མཐོང་བའི་མཉམ་གཞག་
2-213a
གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒོམ་འདི་ལོག་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་སྒོམ་དུ་སོང་བའི་རྗེས་ཁྱབ་མ་ངེས་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་དོན་གྲུབ་ན་དོན་མེད་པར་བསྒོམས་པ་ལོག་པ་ཡིད་བྱེད་ཡིན་ཀྱང་། སེམས་ཙམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་འདིས་ཕྱི་དོན་དུ་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ཅིས་སྤང་མི་ནུས། ཞེས་དྲིས་པ་ན་དེ་ལྟར་རིགས་པ་མེད་བཞིན་རང་གར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་བརྗོད་དགོས་ལ། ནུས་ན་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་མུ་སྟེགས་པའི་རྒྱུད་ལའང་ཁྱོད་འདོད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་རྣམ་དག་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅི་སྟོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་ཐར་ལམ་ཡོད་པར་ཐལ། ཁྱོད་འདོད་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དེ་དེས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་ཤུལ་གྱི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འཁོར་འདས་གང་ཡང་མེད་ལ། དེ་ཉིད་གློ་བུར་དྲི་མའི་བསླད་པ་མ་སངས་ཀྱི་བར་གཞན་རྒྱུད་དུ་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པས་སྡིག་པ་དང་དགེ་བའི་ཡུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་སོགས་ཀྱང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་དགེ་སྡིག་གི་ལས་བསགས་པས་སོ་སོར་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཅིང་། དེའི་བསླད་པ་སངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་འབའ་ཞིག་ལས་གཞན་མེད་པས་དེ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་ཡང་། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན། དེས་ན་ང་དེའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ལས་མ་བཅོས་པར་མཉམ་པར་བཞག་ན་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པའོ། །ལུགས་འདི་ནི་རྣམ་རྫུན་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་བཅོམ་ལྡན་མ་
2-213b
ཕམ་ཞབས་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་དམིགས་ཤིང་། དེ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་མཐུན་པར་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་ནས་གྲུབ་པ་ན། གསལ་རིག་གི་ཉམས་མྱོང་ཙམ་ལས་རྒྱུ་བ་གང་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དང་ཁྱད་པར་སྟོན་ཅིག །སྟོན་རྒྱུ་མེད་ན་གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མུ་སྟེགས་པའང་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ།

如今在西藏这地方，声称持有深奥空性见解的大乘论者虽然很多，但我怀疑他们在确认所断的戏论、消除戏论方式之后，安住于见解的禅定所获得的成就，都不过超出这四种无色处罢了。也就是说，唯识派认为外境不存在，因此承认能取所取异体空的空性，并将其视为圆成实性和法无我，认为它是所知障的对治。然而，从见解方面来看，这与第一无色处的等持相比并无特殊差别。
若想反驳说，唯识派用正确的理论来遮破外境，而此处因没有正确的理论，仅是随欲修习的邪分别，所以如此等持的"如虚空无边"等空性不能起到圆成实性和法无我的作用，因而不能对治所知障。然而，外在所取境在实际上并不存在，即使通过信解修习也不会错误，因此当修习成就时，就能成就不见外境的等持，所以这种修习并不必然成为邪分别修习。若外在所取境存在，则修习"境不存在"确为邪分别，但由于唯识派不承认外境存在，所以这是符合实际情况的认识。
若问"为何第一无色处不能断除外境显现的迷乱种子？"若回答说"没有理由就是不能"，那么还需要说明证据。若能断，则获得空无边处的外道相续中也应有你所认为的如实清净见解现前。如果是这样又有何不可呢？那么外道也应有解脱道，因为他们已现证你所认为的佛教法无我。
另外，有些人认为，除了能取所取异体空后的不二智慧外，轮回涅槃一切皆无，而在未断除暂时垢染之前，所谓他相续显现的众生等也存在，因此作为恶业善业对象的佛陀和众生等也存在。对其积累善恶业则各自产生果报，当其垢染净除时，则唯有佛陀而无他物，正是针对这一点，金刚乘中也说："讲说者是我，法也是我。"因此，若不加修饰地安住于我的本性中，就能铲除二障种子。此观点据说是假相派中观师胜者无著尊者的主张。
关于这一说法以及"除了意识外别无所缘，意识无尽如所知"的修习，当成就时，除了明知的体验外别无任何活动的无色处，请说明它们之间有何差别？若无法说明，则可确认存在已现证他空中观见地的外道。


 ། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་ཡུལ་དང་། གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་ལྟ་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་བདེན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། སྐྱེ་མཆེད་འདི་ལྡན་གྱི་མུ་སྟེགས་པས་གང་ཟག་བདག་མེད་སྐབས་དེར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཐར་པ་མི་ཐོབ་བོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཁྱོད་འདོད་པའི་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་ཙམ་དུ་མི་འགྱུར་ན་དབུ་མའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཀྱང་དོན་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དེར་མ་ཟད་རྣམ་རྫུན་པའམ་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་པར་ཁས་འཆེ་བའི་ཤྲཱི་ཤཱཀྱ་ཀས། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཡིན་ཀྱང་། གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཀུན་གཞི་རྒྱུ་རྒྱུད་དང་། དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་ན་ཐབས་རྒྱུད། དེ་ཉིད་འབྲས་བུར་གྲུབ་ན་འབྲས་རྒྱུད་དེ། གདོད་མ་ནས་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་ངའམ་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་ཏུ་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཡོད་ན་ནི། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བས་གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཀྱང་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སུ་ཞིག་ལ་མཁོ་བ་ཡོད། དེར་མ་ཟད་མུ་སྟེགས་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཕུང་སོགས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་བདག་
2-214a
ཉི་ཚེ་བ་ལ་བལྟ་བ་ཡིན་པས། བདག་དེ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་འདོར་ལེན་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པས་བདག་གི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡིན་ལ། ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་བདག་འཇིག་པ་མེད་པ་ནི་དུས་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་མི་གསལ་བའི་བདག་དོན་དམ་པར་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དང་། ཁྱོད་འདོད་པའི་བདག་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དང་ཁྱད་པར་སྟོན་ཅིག །ཁྱད་པར་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསང་སྔགས་མཐར་ཐུག་པའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་སྣང་བས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པ་ནི་ཅི་ཡང་རྟོག་པ་དང་བརྗོད་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པས། ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་མེད་ཙམ་པ་ཞིག་སྟེ། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་དེའི་མིང་ལ་ནི་ཡུལ་དེ་དང་མཐུན་པས་བློ་དོན་དམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་འབོད་ཀྱང་བློ་ཁོ་རང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་དགག་རྐྱང་ཙམ་དུ་འདོད་ལ། འདི་ཉིད་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་འདིས་ཀྱང་བློ་ངོ་ན་ཡོད་སྤྲོས་ཅི་ཡང་མི་འཛིན་པར་དགག་རྐྱང་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ན། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཅིག །ཁྱད་མེད་ན་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་མུ་སྟེགས་པར་ཡོད་པར་གྲུབ་གྲུབ་བོ།

对此有人说：第二无色处的等持境界和他空中观见地的境界胜义谛虽无差别，但具有此无色处的外道在当时尚未了悟人无我，因此无法获得解脱。
那么，如果你所认为的中观见地被证悟后不能成为人我执的对治，那么即使证悟中观见地也将变得毫无意义。不仅如此，自称为假相派或他空中观师的胜喜，也曾说："我见有二：世俗我见和胜义我见。第一种虽障碍解脱和一切智，但第二种却是获得佛果的主要因素——阿赖耶因续，这同一本体若为方便所摄即为方便续，若成为果位则为果续，即从本初未曾间断的我或自我。"如此说来，若有胜义或自性成立的佛，则一切众生无需努力自然解脱，那么即使证悟他空中观见地，对任何追求解脱者又有何益处？
不仅如此，某些外道也认为，将明显可见的蕴等视为自我只是局部世俗我见，认为这种自我因为经历生灭取舍种种变化，只是自我的部分；而具有这些部分的自我是不灭的，是存在于三时、不明显的、胜义遍在的自我。请说明这种自我与你所认为的特殊我有何差异？若无差异，则似乎存在已证悟佛教密咒究竟见地的外道，我向他顶礼！
又有一些人认为，胜义是不可思议、不可言说且无显现的，是背离一切存在的仅仅非有，圣者入定智慧亲证的正是这一真实，该智慧的名称因与其境相符而被称为"胜义智"，但智慧本身却是世俗，因为它由因缘而生。因此，他们主张胜义谛是远离一切戏论不成立的纯遮，并认为这是应成派中观的不共观点。那么，第三无色处也不在心前执着任何所诠，仅以纯粹的遮遣为对象而了解，请说明第三无色处与应成派中观见地现证的区别？若无差别，则证明存在已证悟应成派中观见地的外道。
;


 །ཡང་དོན་དམ་པར་ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་མཐུན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བས་ཐ་སྙད་པའི་ངོར་སྤྲོས་པ་ཚད་གྲུབ་བྱེད་ལ། མུ་སྟེགས་པས་དེ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ཐར་པ་མེད་དམ་སྙམ་
2-214b
ན། དེ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པ་ཕྱིན་དུ་བེམས་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་པའི་ངོར་ཚད་གྲུབ་ཏུ་བྱེད་ལ། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཐར་པའི་གོ་འཕང་དུ་འདོད་པས་ཐར་པ་དེའི་ངོར་ནི་དོན་དམ་ལས་གཞན་ཀུན་རྫོབ་མི་དམིགས་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལྟ་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པས་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན། ཤར་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས། སྤྱིར་འཁོར་བའི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ནི། ཕུང་སོགས་ལ་བདག་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་དེ་ཡིན་པས་མེད་ཀྱང་། སྤྱིར་ང་ཙམ་དང་བདག་ཙམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན། འཕགས་ལམ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་པོ་མི་རྙེད་པར་འགྱུར་གྱི་དོགས་ནས། དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་གིས་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་། མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གཟུགས་མེད་ཀྱི་གང་ཟག་ཏུ་མི་འཇོག་ཀྱང་། གང་ཟག་དེ་དག་གིས་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྐབས་ན་གང་ཟག་དང་ང་ཙམ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཞེས་འཆད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ནའང་གསུང་རབ་ལས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ། བདག་ཆད་ཀྱི་དོགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ནས། གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་དོགས་པ་དེ་འཇིག་ལྟ་ལ་སླར་མཐར་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་ལ་ངོས་བཟུང་འདུག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཕགས་པ་ལ་འཇིག་ལྟ་ལ་མཐར་ལྟ་མི་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་དོན་ལ་མི་གནས་པར་ཐལ།
2-215a
འཕགས་པ་ལའང་བདག་ཆད་དོགས་པ་དང་གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཡོད་ཅིང་། འཇིགས་པ་དེ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་ང་ཙམ་ཞིག་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། འདོད་ན་མདོ་དང་འགལ། ཁྱབ་པ་གྲུབ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་ང་ཙམ་བདག་ཙམ་གྱི་བདག་ཁྱབ་བྱེད་དུ་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པས། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་སྨྲ་བ་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་དེ་དེར་གྲུབ་ན་དེའི་ཁྱབ་བྱའང་དེར་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ་སྤྱི་ཤིང་ཙམ་ཡིན་པ་ཞིག་གྲུབ་པ་དེར། དེའི་བྱེ་བྲག་ཤུག་པ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤུག་སོགས་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ཤིང་མིན་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །རྩ་བར་འདོད་ན། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་འཕགས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་སོ། ། དེང་སང་ཕྱག་རྫོགས་ཞི་བྱེད་རྙིང་མ་པའི་གསང་བའི་གནད་ཡོད་པར་རློམ་པ་ཁ་ཅིག །མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གང་ལའང་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་འཛིན། དེས་དེར་བཟུང་ན་མཚན་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁོ་རང་ལ་ནི་དེར་ངོ་ཤེས་ཀྱི་དེར་འཛིན་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་མཚན་མེད་ཕྱག་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་པར་ཡིན་པས་དེར་བལྟའོ་ཞེས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་འདི་ལ་ཁྱད་སྟོན་ཅིག །ཁྱད་མེད་ན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

 །ཡང་དོན་དམ་པར་ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་མཐུན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བས་ཐ་སྙད་པའི་ངོར་སྤྲོས་པ་ཚད་གྲུབ་བྱེད་ལ། མུ་སྟེགས་པས་དེ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ཐར་པ་མེད་དམ་སྙམ་
2-214b
ན། དེ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པ་ཕྱིན་དུ་བེམས་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་པའི་ངོར་ཚད་གྲུབ་ཏུ་བྱེད་ལ། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཐར་པའི་གོ་འཕང་དུ་འདོད་པས་ཐར་པ་དེའི་ངོར་ནི་དོན་དམ་ལས་གཞན་ཀུན་རྫོབ་མི་དམིགས་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལྟ་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པས་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན། ཤར་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས། སྤྱིར་འཁོར་བའི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ནི། ཕུང་སོགས་ལ་བདག་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་དེ་ཡིན་པས་མེད་ཀྱང་། སྤྱིར་ང་ཙམ་དང་བདག་ཙམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན། འཕགས་ལམ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་པོ་མི་རྙེད་པར་འགྱུར་གྱི་དོགས་ནས། དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་གིས་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་། མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གཟུགས་མེད་ཀྱི་གང་ཟག་ཏུ་མི་འཇོག་ཀྱང་། གང་ཟག་དེ་དག་གིས་སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྐབས་ན་གང་ཟག་དང་ང་ཙམ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཞེས་འཆད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ནའང་གསུང་རབ་ལས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ། བདག་ཆད་ཀྱི་དོགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ནས། གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་དོགས་པ་དེ་འཇིག་ལྟ་ལ་སླར་མཐར་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་ལ་ངོས་བཟུང་འདུག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཕགས་པ་ལ་འཇིག་ལྟ་ལ་མཐར་ལྟ་མི་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེ་དོན་ལ་མི་གནས་པར་ཐལ།
2-215a
འཕགས་པ་ལའང་བདག་ཆད་དོགས་པ་དང་གང་ཟག་རྒྱུན་ཆད་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཡོད་ཅིང་། འཇིགས་པ་དེ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་ང་ཙམ་ཞིག་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། འདོད་ན་མདོ་དང་འགལ། ཁྱབ་པ་གྲུབ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་ང་ཙམ་བདག་ཙམ་གྱི་བདག་ཁྱབ་བྱེད་དུ་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པས། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་སྨྲ་བ་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་དེ་དེར་གྲུབ་ན་དེའི་ཁྱབ་བྱའང་དེར་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ་སྤྱི་ཤིང་ཙམ་ཡིན་པ་ཞིག་གྲུབ་པ་དེར། དེའི་བྱེ་བྲག་ཤུག་པ་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤུག་སོགས་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ཤིང་མིན་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །རྩ་བར་འདོད་ན། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་འཕགས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལས་ཉམས་སོ། ། དེང་སང་ཕྱག་རྫོགས་ཞི་བྱེད་རྙིང་མ་པའི་གསང་བའི་གནད་ཡོད་པར་རློམ་པ་ཁ་ཅིག །མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གང་ལའང་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་འཛིན། དེས་དེར་བཟུང་ན་མཚན་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁོ་རང་ལ་ནི་དེར་ངོ་ཤེས་ཀྱི་དེར་འཛིན་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་མཚན་མེད་ཕྱག་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་པར་ཡིན་པས་དེར་བལྟའོ་ཞེས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་འདི་ལ་ཁྱད་སྟོན་ཅིག །ཁྱད་མེད་ན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མུ་སྟེགས་པས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您所请求的文本的直译：
又，就胜义谛而言，一切皆不成立这一点上，三处（三种修行对境）派和中观应成派是一致的。但在世俗谛上，中观应成派承许在名言识前许可戏论为有效成立，而外道则不这样做，因此，外道没有解脱吗？
那么这也是相同的，因为外道也在二处（二种修行对境）之后，将一切物质和意识都在世俗名言识前承许为有效成立，而认为三处禅定本身就是解脱的境界，因此对于该解脱来说，除了胜义谛外不见世俗谛而接受。再者，虽然见地的对象胜义谛无差别，但因为外道未证悟人无我，所以他们无解脱？（这样认为的话，）
东方宗喀巴大师说：一般而言，作为轮回根本的执著人我，是执著蕴等上有自性成立的我，虽然（这样的我）不存在，但若认为一般的我或自性完全不存在，则人会成为断灭，若接受此观点，则在获得圣道初地后，将找不到次第圆满成佛的人。为了避免此担忧，举例来说，就像空无边处等前三种无色界众生，在现证空性时，该众生相续中没有有漏意识，虽然入定智慧不被视为无色界众生，但在这些众生现证空性时，众生和我并非不存在。当时经典中也说："凡夫们不能入灭尽定，因为他们担心自我会断灭。"因此，担心众生断灭实际上被识别为断见，这是在我见上进一步发展的边见。因此，圣者不会生起我见的边见这一解释在事实上是站不住脚的，
因为即使是圣者也会害怕自我断灭和众生相续断灭，为了保护免受这种恐惧，在蕴上存在某种我。因已接受上述论点。若承许前者，则与经典相违。能遍已成立，因为外道也接受在蕴上有一般的我或自性的我是遍主，同样中观应成派也接受了这一点，因此中观应成派也会成为主张人我的宗派，因为若证成遍主为彼，则其所遍亦应证成为彼。已成立，比如若证成为一般树木，则必须证成为具体的杉树或檀香等其中之一，因为若非树木的个别种类，则非树木，就像是这样。主张根本命题，则中观应成派的圣者就会退失对人无我的证悟。
现今一些自称掌握大手印、寂灭、宁玛派秘密要义的人说：在禅定中不应以分别心执着于乐、明、无分别等任何禅定功德，若执着，则为相执障碍。而对于心的本性本身，虽然有认知但未离彼执，这就是无相大手印、寂灭的真实本性，应观此。请指出这与四处（四种修行对境）的区别，若无区别，则殊胜成就外道也会获得。


 །འདོད་ན། སངས་རྒྱས་པ་མུ་སྟེགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཕགས་ཏེ་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ལ་དེར་འཛིན་དང་མ་བྲལ་བ་དགོས་པ་ཡང་། ཁོང་པ་རྣམས་ཀྱི་མན་ངག་ལས། གནས་ལུགས་
2-215b
དྲན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་སྔར་རང་མྱོང་གིས་བཟུང་བ་ཕྱིས་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་དུ་བཤད་ཅིང་། དེ་ལ་ཡང་རྩོལ་བ་དང་རྩོལ་མེད་རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པའི་དབྱེ་བ་མང་དུ་བྱེད་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ཆོས་མངོན་པ་སོགས་དང་སྦྱར་བའི་བརྗོད་མ་ཤེས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་སེམས་བྱུང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་འཛིན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་ཆེན་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་བློར་འདོད་པར་སྣང་བས། ངག་དོན་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་མཚན་མེད་ཀྱི་རྟོགས་པར་བརྗོད་པར་ཟད་དོ། །མདོར་ན་དེང་སང་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ། སྔགས་རྙིང་མ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགེ་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྒོམ་པ་འཁྲུལ་ཏེ། སྤྱིར་མཚན་འཛིན་ལས་མ་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་མེད་འཛིན་ལས་མ་གྲོལ་བས་སྤྲོས་མཐར་ལྷུང་ངོ་ཞེས་སྡང་བར་མཛད་མོད། བརྟགས་ན་ཕྱག་རྒྱ་པར་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ངོ་བོ་མི་བརྗེད་ཙམ་ལས་གཞན་བསྒོམ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཤེས་པ་འདི་ཀ་ཉམས་ལེན་གྱི་སྙིང་པོར་སྐྱོང་ངོ་ཞེས་པ་རྣམས་ཀྱང་། སྤྱིར་མཚན་འཛིན་དང་། ཁྱད་པར་ཡོད་འཛིན་ལས་མ་གྲོལ་བས་སྤྲོས་པའི་མཐར་ལྷུང་བའི་དོགས་པའི་ཉེན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་སྣང་བས་གཟབ་འཚལ་ལོ། །སྤྲོས་པ་འདི་ནི་ཞར་ལས་འོངས་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཡུལ་གང་དུ་ཤི་བ་དེར་སྐྱེ་ལ། ཡང་ཤི་ནས་ཁམས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་དོར་དེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །
入心续分
གསུམ་པ་ནི། འདོད་གཟུགས་སུ་སེམས་རྒྱུན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ན་འདིར་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ན། གཟུགས་མེད་དེར་ནི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་དབང་ལ་དང་། ཡང་གིས་ནི་ལས་དང་། མི་ལྡན་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་སོགས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་
2-216a
ཡིན། ཅེས་སོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་རིས་དང་སྲོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མིན་ཏེ། སེམས་རྒྱུད་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བས་སྟོབས་ཆུང་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། སེམས་རྒྱུད་དེ་ལ་འཇུག་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་ན། འོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་རྒྱུད་རིས་སྲོག་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་ཐལ། དེའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་འཇུག་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རིགས་པ་ལ་ནི་ཁྱབ་པ་མེད་པས་སྔ་མའི་ཁྱབ་པ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ན་དེ་ལ་མི་བརྟེན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཟུགས་མེད་དུ་རིས་སྲོག་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་གཟུགས་ན་རིས་སྲོག་གཉིས་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་གང་ཞིག །འདི་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། འདི་ན་རིས་སྲོག་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་གཟུགས་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་མི་བརྟེན་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་བས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཟུགས་མེད་དུ་ནི་རིས་སྲོག་གཉིས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པའོ། །མདོ་སྡེ་པས་ནི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་བརྟེན་པའི་གནས་རིས་སྲོག་སོགས་མི་དགོས་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་ཁྱད་ཅན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སེམས་རྒྱུད་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ།

这些是您所请求的文本的直译：
若接受，则佛教徒不会超越外道，正是因为这样的承许。关于本性必须不离彼执，他们的口诀中说："不离于实相之忆念"，即先前由自身体验所把握，后来需要再三把握，对此又分为有勤和无勤、有分别和无分别等多种忆念的区分，但除了不懂如何结合名言和阿毗达磨等术语外，实际上是将与细微心所、作意和具有相应想的执著视为大手印等见解的了悟心识，因此实质上只是将有相执著称为无相证悟罢了。
总之，当今达波噶举、具德萨迦、密宁玛等所有传承都指责格鲁派的修行有误：一般未脱离相执，特别是未脱离有执而堕入戏论的边际。但经考察，那些自称为手印派等中，除了不忘本性外别无修行内容，认为"就是保持这种意识作为修行的核心"的人，普遍未脱离相执，尤其未脱离有执，极有堕入戏论边际的危险，应当谨慎。这些论述是附带提及的。
无色界定得到者死于何处即生于彼处，再死后转生到下界时，中阴身即在彼处形成。
入心续分
第三，欲界与色界的心相续依靠色而运行，那么这里依靠什么而运行呢？在无色界中，"心的相续依靠同类、命根、业、不相应行、得以及生等"。色界有情的心相续不依靠类和命根而运行，因为其心相续未离色想而力弱的缘故。无色界（有情）作为所立，其心相续运行具有力量，因为由离色想的特殊三摩地所生故。若这里有遍，那么无色界心相续不必依靠类与命根，因为由彼三摩地所生就具有运行的力量，这种推理则无遍，与前者的遍不同，因为有情心相续具有依靠彼的力量时，不必然不依靠彼。
那么，无色界不依靠类命二者而运行？因为欲界色界类命二者依靠色而运行，而此处无色故。不遍，因为此处类命相互依靠运行故。欲色界二者不相互依靠，因为未离色想而力弱故。因此，在无色界中，类命二者依靠无色界心相续。
经部师认为无色界心相续不需要依靠类命等为基础，因为由特殊三摩地力所引发的心相续与心心所相互依靠而运行。


 །ཡང་གཟུགས་ཁམས་པ་ཆོས་ཅན། སེམས་རྒྱུན་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྒྱུད་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། སེམས་རྒྱུན་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་
2-216b
ལ་སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྲེད་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ལ་མི་བལྟོས་པར་སེམས་རྒྱུན་འཇུག་སྟེ། འཕེན་པའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པོ་ཆོས་ཅན། དེར་བརྗོད་རིགས་ཏེ། རང་རང་གི་ཁམས་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་ཁམས་དེ་གཉིས་སུ་འཇོག་རིགས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སོར་གདུབ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་ལྡན་པའི་བཏུང་བ་ལ་རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཁམས་པའང་དེར་བརྗོད་དེ། གནོད་པ་བྱར་མི་རུང་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་ཁམ་ཟས་དང་འཁྲིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆགས་པ་དང་ལྡན་ཅིང་། སྣོད་ཀྱང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་པར། ལུང་སིལ་བུ་ལས། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་གང་དེ་འདོད་པ་མིན། །སྐྱེས་བུའི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣ་ཚོགས་དེ་བཞིན་གནས། །འོན་ཀྱང་བརྟན་རྣམས་འདི་ལ་འདུན་པ་འདུལ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དགེ་སློང་གི་ཡིད་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཐལ། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་འདོད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་གང་དེ་འདོད་མིན་གྱི། །ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་འདིར་འདོད་ཡིན་སྨྲ་ན། །དེ་ནི་མེ་དགེའི་རྟོག་པ་ཀུན་རྟོག་ཚེ། །དགེ་སློང་ཡང་ནི་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུས་ལན་བཏབ་པ་དེ་ནི་འདོད་དེ། དགེ་སློང་གི་ཡིད་ཀྱིས་འདོད་པ་བསྟེན་པས་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་དག་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་བཏང་བ་ནི་མིན་ཏེ། ཐུབ་པའི་བསླབ་གཞིར་བཀོད་པའི་
2-217a
ལུས་ངག་གི་མཚམས་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། ངེད་ལ་ནི་གནོད་པ་ཅིས་ཀྱང་མི་གནོད་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཆགས་བྲལ་དེ་ཆོས་ཅན། ལུས་ཀྱིས་ཡུལ་མ་སྤྱད་ཀྱང་ཡིད་འོང་མཐོང་ན་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་ཐལ། ཡུལ་ཡིད་འོང་དེ་འདོད་ཆགས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་གང་དེ་འདོད། །ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་ནི། །འདོད་པ་མིན་ན་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ནི། །ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པའང་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འོང་། །ཞེས་རྩོད་པ་བཟློག་གོ། ཡང་ཆོས་གང་དག་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་སོགས་དང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། འདོད་པར་ཁམས་གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ལ་གཟུགས་སུའང་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་། གཟུགས་མེད་དུ་ནི་རིང་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཆོས་གང་དག་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་སོགས་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཆགས་སོགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་རང་ས་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་རྟ་སུའི་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། དྲེལ་སུའི་ཡིན། དེའི་ཡིན་དང་། དྲེལ་སུའི་ཡིན་དྲིས་པ་ལ་རྟ་སུའི་ཡིན་དེའི་ཡིན་གྱི་ལན་ལྟ་བུས་མི་གོ་བས། འདོད་གནས་ལས་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་དེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། དེ་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེའང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཁམས་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཆགས་པ་ནི་འདོད་པའི་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཆགས་པ་ནི་ཁམས་གོང་གིའོ།

这些是您所请求的文本的直译：
又，有情作为所立，心相续与色俱生故依色而心相续运行，因为引发心相续的因业烦恼的自性未离对色的贪著故。离色贪者作为所立，不依色而心相续运行，因为引发之因已背离色故。三界作为所立，应当如此称呼，因为各自持有自界故。或者应依据具有欲和色的方面而安立为这两界，如同具有金刚的戒指和具有砒霜的饮料被称为金刚戒指和砒霜饮料一样。无界也应如此称呼，因为具有不可损害性故。
总之，具有对段食和淫欲等的贪著，器世间也具有欲望的众生居处，《杂阿含经》中说："种种世间彼非欲，人之分别贪为欲，世间种种如是住，然而坚者调伏此欲求。"
对此，游行者生计主对舍利子说：未离贪欲的比丘的心应当行欲，因为种种世间不是欲，而欲分别贪才是欲的缘故。这是："种种世间彼非欲，分别贪欲此为欲若说，则彼不善分别分别时，比丘亦将成行欲者。"
对此舍利子回答：接受，比丘的心依靠欲望仅是因心的过失而戒律不清净，但并未舍弃比丘的体性，因为未超越佛陀所制戒律的身语界限。于我们无有任何损害，而你的导师（作为）离贪者，作为所立，虽然身不行境却见悦意（境）时应成为行欲者，因为悦意境是贪欲，而彼为你所现量体验故。这是："若种种世间彼为欲，若你的分别贪，非是欲，则见诸色已，你的导师亦将成行欲者。"如此回击诤论。
又，诸法作为所立，三界中所有行为并非都具欲等，因为欲界中行三界和无漏，中亦与此相同，无中则行远离（烦恼）和无漏故。又，诸法作为所立，三界中所有行为也有具欲等者，因为由那三者增长贪等，而彼贪等也在各界自地增长故。这如同询问马是谁的，回答是骡子是谁的，是彼的；询问骡子是谁的，回答马是谁的，是彼的，这样的回答无法理解。未离欲处的贪欲是欲界贪欲，能增长的法是具欲的，余二界亦同理。或者，未入定的贪是欲（界）的，禅定和无**的贪是上界的。


 །ཡང་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཆོས་ཅན། འདོད་པ་པར་བཞག་མི་རུང་བར་ཐལ། འདོད་པ་ལས་ཆགས་པ་མ་བྲལ་ན་
2-217b
སྤྲུལ་སེམས་མི་འབྱུང་བ་གང་ཞིག །སྤྲུལ་སེམས་བྱུང་བའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་སྟེ། བསམ་གཏན་པ་འདི་ཞིག་གིས་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐོས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་སྤྲུལ་སེམས་ལས་ཉམས་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྤྲུལ་པ་དེས་ཡིད་འཕྲོགས་ནས་སྤྲུལ་སེམས་དེ་བཟང་པོ་སྙམ་དུ་ཆགས་པ་སྐྱེའོ། །ཡང་ན་སྤྲུལ་སེམས་ཆོས་ཅན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དྲི་དང་རོ་སྤྲུལ་པ་གང་ཞིག །གཟུགས་ན་དེ་གཉིས་མི་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་ཟད་པར་མཐའ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གསར་སྐྱེ་ནི་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་རེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཟད་པ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྡེ་པ་དག་གིས་ཀྱང་འདོད་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་མེད་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་དང་འཕེལ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་ཁོང་དུ་གནས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་ཐུང་ངུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སོགས་མདོར་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་མ་གཏོགས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ལ། ཁོ་བོ་ལ་སོགས་བློ་གྲོས་ཆུང་ངུར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ངེས་པས་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཡང་ཤར་བར་མ་གྱུར་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ནི་ལྟ་ཅི་
2-218a
སྨོས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བཞིར་བར་མཚམས་མེད་པར་ཁྱབ་ཅིང་སྟེང་འོག་ཏུ་ནི་མེད་ལ། ཁ་ཅིག་ཡོད་པར་ཡང་ཟེར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་བྲལ་ཞིང་ཁམས་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནར་དེ་འགྲོའི། གཞན་དུ་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་སྟོན་པ་བཞིན་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
分五类有情
གཉིས་པ་འགྲོ་བ་ལྔར་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། ཁམས་ཀྱི་དམིགས་བསལ། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནོ། །
五类有情正分
དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་པོ་དེར་ནི་དམྱལ་བ་དང་སོགས་ཀྱིས་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་དང་མི་དང་ལྷ་སྟེ་འགྲོ་བ་ལྔ་རང་གི་མིང་གིས་སྨོས་ནས་བསྟན་ཏོ། །འདོད་ཁམས་ན་ལྷའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་བཅས་པའི་ལྔ་ཡོད་ལ། ཁམས་གཉིས་ན་ལྷའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་དོ། །དེར་སྔོན་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། ལྷ་མིན་གྱི་ས་ལས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འགྲན་བཟོད་པ་དང་། གཉེན་ཟླ་ཡིན་ལས་ལྷ་ཡིན་ཀྱང་དམན་པ་དགག་པའི་སྒྲར་ལྷ་མིན་དུ་བརྗོད་ལ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི་བདེན་པ་མ་རྟོགས་པས་མི་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པས་ཡི་དྭགས་སོ་ཞེས་ཏེ། རྟགས་མ་ངེས་ལ། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་དུད་འགྲོ་དང་ལྷ་ཡིའོ་ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། མདོ་ཁ་ཅིག་ལས། གཡོ་སྒྱུ་ཆེ་ཞིང་བདེན་པ་མི་མཐོང་བས་འགྲོ་བ་དྲུག་པར་བཤད་དེ། སློབ་དཔོན་ཀླུས། སེམས་ཅན་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་དྲུག་གང་བསྟན་པ། །ཞེས་སོ། །དྲི་ཟ་ནི་ལྷ་ཡིན་ཅིང་། གནོད་སྦྱིན་ནི་ཁ་ཅིག་ལྷ་དང་ཁ་ཅིག་ཡི་དྭགས་ཡིན་ལ། ཀླུ་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ནི་སྦྲུལ་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཁྱུང་སྟེ་དུད་འགྲོ་ཡིན་ཅིང་།
2-218b
སྲིན་པོ་མིའི་བྱེ་བྲག་གོ །

这些是您所请求的文本的直译：
又，欲界化心作为所立，不应成立为欲界者，因为若未离欲贪则化心不生，而当化心生起时不生贪欲故。回答：后一因不成立，因为有人听说某禅定者以欲行的化心幻化出欲行的化身后，缘于此而生起贪欲；或者，从化心退失后回忆并缘此生起贪著；或者，被该化身吸引后认为该化心是美好的而生起贪著。或者，化心作为所立，是欲界所行，因为能变化香与味，而**中不变化这两者故。
三界不仅是一个，而是无边际的，因为与虚空等量存在故。没有新生的众生，虽然每一尊佛令无量众生入般涅槃，众生也不会穷尽，因为与虚空等量故。这一点部派也承许，大乘派（认为）一切法胜义无生故无灭，然而如幻如梦唯世俗谛前有生灭，一切的穷尽和增长都不存在，这是不可思议的：无尽劫包含于一刹那中，短暂刹那加持为无尽劫等。总之，除了远离对二谛增益损减的圣者外，对于这一法义，我等智慧微小者连大概意义都未生起，更何况比量证成。
世界遍布四方四隅而无间断，上下则不存在，有些人也说存在。离一欲界贪即离一切，二界也与此相同。生于初禅的神通只能去往其他世界的梵天世界，不能去别处，若能，则如佛陀一样将成无边际。
分五类有情
第二，分为五类有情：实际、界的特例以及由此引申的意义。
五类有情正分
第一，于彼三界中，宣说地狱等五道：地狱、畜生、饿鬼、人和天，以自名称而显示。欲界有天的一分和其余四道，二界中有天的一分。以前的一切众生都归入其中：阿修罗因身与受用可与天竞争，作为敌对者，虽是天但作为低劣否定之名而称为非天。大德僧伽跋陀罗说，因未了解真理而决定为非人，故是饿鬼，但此因不定。《念处经》中说："黑白两边分别为畜生和天"，有些经中因狡诈大而不见真理而说为第六道，如龙树菩萨所说："所说众生聚中六道"。乾闼婆是天，夜叉有些是天、有些是饿鬼，龙和金翅鸟即蛇和天空飞禽，是畜生，罗刹是人的一种。
;



不共界
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་རྣམས་ནི། དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། སྣོད་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་གྱི། འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་མ་སྒྲིབ་ལུང་བསྟན་པ་མིན་པ་ཉིད་དོ། །འགྲོ་བ་དེ་དག་གི་རང་ལྡོག་ནས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འགྲོ་བ་འཆོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་མི་གཅིག་པོས་ཀྱང་ལྔ་ཆར་གྱི་ལས་བསགས་པས་འགྲོ་བ་ལྔ་ཆར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་དགེ་མི་དགེ་ཡིན་ན། དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ། འགྲོ་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དུའང་མི་རུང་སྟེ། ཚེ་མ་བརྗེས་པར་འགྲོ་བ་འཕོ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འདོད་པའི་མི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལ་གོང་སའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པས་ལྷ་མིའི་གཞི་མཐུན་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྣོད་མིན་ཏེ། ལུས་རྣམས་ལས་དང་མཐུན་པར་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ལྔ་ཆོས་ཅན། བར་སྲིད་དུ་གཏོགས་པ་མིན་ཏེ། དེས་བར་སྲིད་མ་བསྡུས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། སྐྱེ་གནས་བཞིས་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་བསྡུས་ཀྱི། འགྲོ་བ་ལྔས་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞི་མ་བསྡུས་ཏེ། གང་མ་བསྡུས་ན། སྲིད་པ་བར་མའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་བསྒོམ་བྱུང་བཞིན། སྲིད་པ་བར་མའི་མིག་འགྲོ་བ་ལྔའི་མིག་ལས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས་ཀྱང་བར་སྲིད་འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་ལ། མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དང་བདུན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་ནི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དགེ་མི་དགེ་
2-219a
ནི་དེ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སིལ་བུ་འདི་ལྟར་འདོན་ཏེ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དམྱལ་བ་པའི་ཟག་པ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས། དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་ཅིང་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་སྙིགས་མ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་དག་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཁོ་ནའོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྒྱུས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལས་སོ། །སྐྱོན་དང་སྙིགས་མ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་དུ། འགྲོ་བ་དག་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་ལན་བཏབ་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ནི། འགྲོ་བ་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་སྒོམ་སྤང་རྣམས་དང་ཀུན་འགྲོ་སྒོམ་སྤང་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་རིགས་པ་ལས། གཞན་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཅར་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བཤད་འདུག་པས་འདི་ལ་ཇི་ལྟ་བུའི་ལན་བཏབ་དྲི་བའོ།


不共界
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་རྣམས་ནི། དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། སྣོད་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་གྱི། འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་མ་སྒྲིབ་ལུང་བསྟན་པ་མིན་པ་ཉིད་དོ། །འགྲོ་བ་དེ་དག་གི་རང་ལྡོག་ནས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འགྲོ་བ་འཆོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་མི་གཅིག་པོས་ཀྱང་ལྔ་ཆར་གྱི་ལས་བསགས་པས་འགྲོ་བ་ལྔ་ཆར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་དགེ་མི་དགེ་ཡིན་ན། དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ། འགྲོ་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དུའང་མི་རུང་སྟེ། ཚེ་མ་བརྗེས་པར་འགྲོ་བ་འཕོ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འདོད་པའི་མི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལ་གོང་སའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པས་ལྷ་མིའི་གཞི་མཐུན་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྣོད་མིན་ཏེ། ལུས་རྣམས་ལས་དང་མཐུན་པར་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ལྔ་ཆོས་ཅན། བར་སྲིད་དུ་གཏོགས་པ་མིན་ཏེ། དེས་བར་སྲིད་མ་བསྡུས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། སྐྱེ་གནས་བཞིས་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་བསྡུས་ཀྱི། འགྲོ་བ་ལྔས་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞི་མ་བསྡུས་ཏེ། གང་མ་བསྡུས་ན། སྲིད་པ་བར་མའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་བསྒོམ་བྱུང་བཞིན། སྲིད་པ་བར་མའི་མིག་འགྲོ་བ་ལྔའི་མིག་ལས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས་ཀྱང་བར་སྲིད་འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་ལ། མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དང་བདུན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་ནི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དགེ་མི་དགེ་
2-219a
ནི་དེ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སིལ་བུ་འདི་ལྟར་འདོན་ཏེ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དམྱལ་བ་པའི་ཟག་པ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས། དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་ཅིང་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་སྙིགས་མ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་དག་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཁོ་ནའོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྒྱུས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལས་སོ། །སྐྱོན་དང་སྙིགས་མ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་དུ། འགྲོ་བ་དག་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་ལན་བཏབ་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ནི། འགྲོ་བ་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་སྒོམ་སྤང་རྣམས་དང་ཀུན་འགྲོ་སྒོམ་སྤང་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་རིགས་པ་ལས། གཞན་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཅར་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བཤད་འདུག་པས་འདི་ལ་ཇི་ལྟ་བུའི་ལན་བཏབ་དྲི་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二是：各界是善、烦恼性、器世间以及中有的自性，而那五道不是无烦恼、无覆无记性。如果从五道本身的角度来说是善和烦恼性，那么作为有法，道将会改变，因为善与不善是道的因，而且一个人也能积累全部五道的业，所以将成为全部五道。此外，如果道是善或不善，那么断善根者和圣者作为有法，将不被道所摄，因为道是善或不善。又在某些情况下不能是善、不善或无覆无记，因为会导致在未死亡时道就转变的过失。另外，欲界人类的相续中也有上界的一切烦恼，因此将成为天人的共同基等情况。
"众生"这一名称不是指器世间，因为身体随着业而趋向彼处。五道作为有法，不属于中有，因为经中说中有不被道所摄。如经中所说："四生摄五道，五道不摄四生，哪些不被摄？中有。"又如修所生的情况，中有的眼与五道的眼被分开讲述，这也说明中有不被道所摄。经中也说有七种有：五道、业有和中有。因此，道是无覆无记性，因为它的因——业有的善与不善，被作为与那些（道）分开的东西。
迦湿弥罗人也是这样诵持小经："长老舍利子说：'具寿，当地狱趣的漏现行时，便造作并积聚能感地狱的业。具寿，身、语、意的轮，以及身、语、意的过失和垢秽，其异熟将成熟为色乃至识，异熟成就后，就归入'地狱'的数目中。具寿，除此之外，地狱是不可得的。'"由此也证明道纯粹是无覆无记。"轮"是指由因激发的业。"过失和垢秽"是指由嗔恨和贪欲所激发的。
那么，《发智论》中说"一切随眠能增长于诸趣"，对此需要作答的意思是：道作为无覆无记是修所断，因此应该解释为修所断随眠和遍行修所断随眠能增长，而不是说其他五类所断的一切（随眠）都增长，这方面应当如何回答的疑问。


 །དེ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་མིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ལ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔར་ཡོད་པ་ལ་འགྲོ་བར་བཏགས་ནས་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་སེམས་དེ་དག་གི་རྒྱུད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འགྲོ་བའང་བསྟན་ཏེ། གྲོང་སྨོས་པས་དེའི་ཉེ་འཁོར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་
2-219b
རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་འགྲོ་བའི་སྲིད་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལས་སྲིད་ལས་འགྲོ་སྲིད་ལོགས་སུ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྙིགས་མ་ལྔ་ལས་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་བྱུང་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཀྱང་། ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་མིན་མི་དགོས་པ་བཞིན་ལས་ཀྱི་སྲིད་པའང་འགྲོ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ཏེ། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་དུ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བར་སྲིད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འགྲོ་སྲིད་དུ་ཐལ། འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་ཤེས་ཤིང་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིན་ཞེ་ན། འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། བར་སྲིད་ནི་བགྲོད་བྱ་སྔོན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཚུངས་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་གཟུགས་མེད་ན་སྔོན་དུས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་བཞིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་སྨིན་གྲུབ་ནས་ཞེས་བཤད་ཀྱི། རྣམ་སྨིན་ཁོ་ན་ཞེས་མ་བཤད་པས་རྣམ་སྨིན་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །བྱེ་སྨྲས་ཆོས་དེ་དག་མ་གཏོགས་དམྱལ་བ་པ་མི་དམིགས་པའི་དོན་ནི། དེར་གང་ཟག་གི་རྫས་སུ་གྱུར་པའི་དམྱལ་བ་པ་དགག་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་དགག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲས་འགྲོ་བ་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཁོ་ནར་འདོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་རྣམ་སྨིན་ཁོ་ན་དང་། གཞན་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་དེ། རྒྱས་བྱུང་གི་མིག་འགྲོ་བས་
2-220a
བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདོད་དོ། །
分五类有情衍生义
གསུམ་པ་འཕྲོས་དོན་ལ་བཞི། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་པ་དགུ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་བཞི། བདུན་དང་བཞིའི་མུ་བཞི་དཔྱད་པའོ། །
七识处
དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། དེ་མིན་པའོ། །
识处正分
དང་པོ་ནི། འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་ཁམས་གསུམ་འདི་ཉིད་དུ། མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་དང་པོའོ་ཞེས་པས། མི་དང་། འདོད་ལྷ་དང་། ཉི་འོག་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་གནས་རིས་གསུམ་དང་། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཚངས་ཆེན་ཚངས་མདུན་གྱི་གནས་པ་ལས་གཞན་མིན་པས་གནས་རིས་གཉིས་དང་པོར་བྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་ལུས་ཁ་དོག་རྟགས་དབྱིབས་སྲིད་ཐ་དད་པ་དང་སེམས་ཀྱང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དང་། ཡང་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་གང་དག་དང་པོར་བྱུང་བ་དག་གོ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་གཉིས་པའོ། །ཞེས་པས། ཚངས་ཆེན་དང་འཁོར་རྣམས་མཆུ་ཞེང་དང་གོས་སོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་དང་པོ་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་ཚངས་པས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ལ། ཚངས་པས་ཀྱང་འདི་རྣམས་བདག་ཅག་གིས་ཕྱུང་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་གོ།

对于道中有五类所断的一切随眠，并非说道中存在这些随眠，而是将结生相续的心中存在的五类所断假名为"道"，意思是一切随眠都增长；且当时那些心的相续也显示为无覆无记性的道，这就像提及城市时也包含其郊区一样。
其他一些人说：由于经中将业有与道有说为不同，因此认为业有与道有是分开的，这种说法是不成立的。例如，在五浊中虽然将在家住和出家后分为烦恼浊和见浊两种，但并不因此意味着见解不是烦恼，同样，业有也是道有。虽然如此，之所以分开讲，是为了了知道有是业有的结果。
那么，作为有法的中有也应该是道有吗？因为它也是趋向道并被分开讲述。不成立，因为中有不是趋向道的，因为中有不是先前时期而是直接在死亡处出生的。那么，无色界众生也应该不是道，因为他们也是在死亡处出生？不相同，因为无色界众生虽在死亡处，但之前已有道，而中有本身就是中间状态，因此中有不是道，就像在去与不去之间的中间状态一样。
舍利子说"异熟成就后"而非"仅是异熟"，因此包括是异熟和非异熟两种。毗婆沙师认为"除此之外，地狱众生不可得"的含义是否定有作为实质个体的地狱众生，而不是否定异熟蕴是道。毗婆沙师认为道纯粹是无覆无记，其中一些完全是异熟，其他则有增长所生，因为增长所生的眼也被道所摄，所以这样主张。
第三、衍生义分四：七识住、九有情居、四识住以及七与四的四句分别。
第一分二：正分和非正分。
第一正分：在五道三界中，经中说："有色有情，身异想异，如人及一分天，这是第一识住。"这包括人、欲界天，以及依照日下部，初禅三处天；而依照迦湿弥罗人，除了大梵天和梵辅天外的（初禅）二处，除了这些刚生（在初禅）的有情外，其余众生身体的颜色、特征、形状和身量各不相同，心也有乐、苦、舍等不同的想。
又经中说："有色有情，身异想一，如初生梵众天，这是第二识住。"大梵天与其眷属由唇宽、衣服等差别而有不同身体，而初生者想：我们是由梵天所生，梵天也想：这些是由我所生，因此想是相同的。


 དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ན་ཚངས་ཆེན་གཅིག་པུ་སྐྱེས་ཏེ། རང་ཉིད་རིང་པོར་གནས་པ་དང་། ལྷ་གཞན་མི་སྐྱེ་བར་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ་སྐྱོ་ནས། བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལྷ་གཞན་ཡང་འདིར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་
2-220b
བཏབ་པ་དང་། བྱ་རོག་དང་ཏ་ལའི་ཚུལ་དུ་ལྷ་དག་སྐྱེས་པས་བདག་གིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་ལ། འཁོར་དག་ཀྱང་འདིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་ཚངས་པ་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་པའོ། །འོ་ན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་འོད་གསལ་ན་གནས་པའི་ཚེ་མཐོང་བ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་དྲན་ནས་རྒྱུར་འཛིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པས་གཉིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་མ་ཐོབ་ན་གཉིས་པའི་སའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་མི་ནུས། ཐོབ་ན་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུར་འཛིན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་དེར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མའི་ཚེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། མདོ་ལས། ཚངས་པ་ཚེ་རིང་ཞིང་དུས་རིང་པོར་གནས་པ་དང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་མཐོང་ཞེས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལ་མི་བལྟོས་པས་བར་སྲིད་ཡུན་ཐུང་ལ་ཤེས་པ་ཡུན་ཐུང་བས་ཚངས་པ་རིང་དུ་གནས་པ་མཐོང་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རང་སའི་སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱིས་དྲན་པའམ། འགྲེལ་བཤད་དུ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལས་བསྐྱེད་པར་ཐོས་པ་ལས་ཀྱང་དྲན་པར་བཤད་དོ། །ཡང་མདོ་ལས། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་གསུམ་པའོ་ཞེས་ཏེ། འདིར་མཐའ་སྨོས་པས་གཉིས་པ་མཐའ་དག་གོ་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལས་བཟློག་དང་ཞེས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བ་རྣམས་ལུས་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདོད་པ་
2-221a
དང་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ལྟར་དངོས་གཞིའི་ཡིད་བདེ་ཡང་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པས་སྐྱོ་ན་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་ཅིང་། དེས་སྐྱོ་ན་ཡིད་བདེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ཡིད་བདེས་སྐྱོ་བ་ན། ཁ་ཅིག་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བའམ། མདོ་སྡེ་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྣོད་མེར་འབར་བ་ན། ལྷ་གཞོན་ནུ་དག་དེར་ཡང་མེ་འོང་བར་སེམས་ཤིང་སྐྲག་ལ། རྒན་པོ་ཆགས་འཇིག་མཐོང་བ་དག་ནི། ཀྱེ་གྲོགས་པོ་དག་མ་འཇིགས་ཤིག །མེས་ནི་སྔོན་ཡང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་བསྲེགས་ནས་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་དབུགས་འབྱིན་པས་མི་སྲེག་པར་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དོ། །ཞེས་སོ། །མདོར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པའོ། །ཞེས་པས། ལུས་འོད་དུ་འདྲ་བར་གཅིག་ཅིང་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་གནས་པས་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་གོ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་འཛིན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་གཅིག་པ་དང་། གཉིས་པ་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དང་། གསུམ་པ་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་གཅིག་པའོ། །ཡང་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷ་དག་གོ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་ལྔ་པའོ།

当世界形成时，首先出生了一位大梵天，他通过神通看见自己长时间存在而其他天神不生，因此感到厌倦，便发愿："愿与我同等福报的其他天神也能在此出生。"然后，众天神像乌鸦和棕榈树一样相继出生，大梵天认为"是我创造了他们"，而众眷属也认为"他创造了我们"，这样大梵天虽非因却执为因，形成了想的一致。
若问：眷属们是如何看见他发愿的？有人说：他们是在住于遍净天时看见的，通过忆念宿住的神通回忆起来并执为因。这种说法不合理，因为初禅天生者如果没有获得二禅定，就无法忆念二禅天的前世；若已获得，则已离初禅烦恼，不会生起执大梵天的戒禁、苦行为最高的见解并认为是因。也有人说他们在中有时看见，这也不合理，因为经中说："见到梵天长寿且长时间住世并发愿"，而中有不依赖父母等缘就可受生，时间短暂，意识也短暂，所以不可能看见梵天长时间住世，这是矛盾的。因此，他们是通过初禅自地生得的宿命忆念来忆念的，或如注释所说，通过听说是由大梵天所生而忆念的。
又经中说："有色有情，身一想异，如光音天，这是第三识住。"此处提及最后一种情况，使人了解第二种情况的全部。因此，"与前相反"是指二禅天众，身体同为光明本性，但法王希望欲乐和进入法时，正行的意悦也使心动摇而厌倦，便进入近分舍；若厌倦舍，又进入意悦，因此想有差别。有人说当有些天众厌倦意悦时，有些视之为功德；经部师则说，当初禅器世间被火焚烧时，年轻天神想着"那里也会有火来"而恐惧，而见过成坏的老天神则安慰说："朋友们不要害怕！火以前也曾烧尽梵天世界而后消失"，因此想有差别。
经中又说："有色有情，身一想一，如遍净天，这是第四识住。"身体同为光明相似，且安住于殊胜的乐中，不现前近分定，都以乐为想，因此想一致。
初禅中非因执为因是烦恼性的想一致，二禅中善的想通过近分和正行所摄的想有差别，三禅中异熟所生的乐想一致。
又经中说："如经中说：'有非色有情，完全超越色想，作意'虚空无边'，圆满安住于虚空无边处，如趣向虚空无边处的天众，这是第五识住。'"


 །ཞེས་ཏེ་འགྲེལ་བཤད་དུ་ལྷག་གཉིས་
2-221b
ཀྱིས་ཁ་བསྐངས་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་དང་བཅས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན་ནོ། །དེ་དག་ན་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་སྲེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་གཟུགས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་དང་གཅིག་ཤོས་ན་བཞི་པའོ། །
非识处
གཉིས་པ་ནི། སྨོས་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་མ་ངན་སོང་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་མིན་ཏེ། ངན་སོང་གསུམ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྲིད་རྩེ་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་རྣམ་ཤེས་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་སོང་བ་ནི་དེར་གནས་པར་མི་འདོད་པར་གོང་དུ་བསྐྱོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་གཞན་ན་གནས་པ་དེར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་། དེར་གནས་པ་གཞན་དུ་བསྐྱོད་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་རྩེ་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
有情九界
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་མིན་པའོ། །
有情界正分
དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན་པོ་དེ་དང་། སྲིད་རྩེ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་གྱི་ནི་གནས་དགུར་བཤད་དེ། འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དགའ་བས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར།
非有情界
གཉིས་པ་ནི། གཞན་ངན་སོང་རྣམས་སེམས་ཅན་དགའ་བས་གནས་པ་མིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་སྲིན་པོས་ཀུན་ཏུ་གནས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་
2-222a
ར་བཞིན་ནོ། །
四识处
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་མིན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡང་མདོ་ལས། རྣམ་ཤེས་གནས་པ་དག་ནི་བཞི་ཡང་སྟེ། ཞེས་བཞི་ནི། རྣམ་ཤེས་གནས་པ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་རིམ་བཞིན་ཟག་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདིར་རྣམ་ཤེས་སྲེད་པའི་དབང་གིས་གནས་པ་ཡིན་ན་ཟག་མེད་དང་ས་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་དེ་ལྟར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། གནས་པ་པོ་རྣམ་ཤེས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། གནས་པ་པོ་གནས་པར་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་ཉིད་སྟན་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་ལ་དེ་གནས་པ་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་གྲུ་དང་མཉན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་འགྲོ་བའམ་གནས་དགོས་ལ། ཤེས་པ་རང་ཉིད་རང་ཉིད་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཟས་ལ་དགའ་བ་དང་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་བརྟེན་པར་གསུངས་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་གནས་བདུན་ཕུང་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་གནོད་དོ་སྙམ་ན།མིན་ཏེ། མི་ལ་སོགས་རིས་མཐུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཕུང་སོགས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ལ་དགའ་བ་དང་བཅས་པས་རྣམ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ལ་གནས་པ་བདུན་དུ་བྱས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཕུང་སོགས་དབྱེ་ན་གཟུགས་སོགས་རྟེན་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བྱེད་མིན་པས་རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་མ་བཤད་དོ།

这些在注释中通过附加的两种补充而详细阐释。三种无色界与前面所述一起构成七识住。那些地方被称为"识住"，因为识以渴爱的方式依靠并增长于那里；这些住处在欲界和色界是五蕴，而在另一种（无色界）是四蕴。
第二，前面提到的那些之外的三恶趣、第四禅和有顶天不是识住，因为三恶趣有苦，第四禅有无想因果，有顶有灭尽定，这些都会摧毁识；并且恶趣众生不愿意住在那里而希望向上移动；第四禅的凡夫想无想，圣者则想行清净处行，这些不是识住。识住是指在其他处所住的想要前往那里，而住在那里的不愿移往他处，而这些地方不是这样的。在有顶，心的活动不明显。
第二分二：正分和非正分。
第一正分：前述七识住加上有顶和无想众生，作为有法，被说为九有情居，因为有情喜欢住在这些地方。
第二非正分：恶趣不是有情喜欢住的地方，因为那里的有情是不情愿地被业的罗刹安置于彼处，如同被囚禁一样。
第三分二：正分和非正分。
第一正分：经中说："识住有四种"，这四种是识住于色、受、想、行。这些本质上依次是有漏的四蕴，而且是自地的，因为如果识是由渴爱力量而住的话，无漏和他地的蕴不会这样住着。毗婆沙师说：能住的识本身不能称为"住"，因为能住者不包括在住处中，就像国王本身不是座位一样。此外，识不住于识自身，因为如果是这样，就应该像船和船夫那样前往或住下，而意识自身不能以这种方式前往自身。
那么，经中说"识对食有欢喜和贪著之处，识依止于彼"，以及"七识住是五蕴的自性"，这些说法不是矛盾吗？不是的，因为对于被人等同类所摄的色蕴等无差别总合的本体，生处所摄，以欢喜而识趣入，因此将识安立为七住。
第二非正分：当分析蕴等时，色等是作为所依、相应和俱生的本体而趣近的，因为它们是烦恼因，而识单独不是烦恼因，所以没有说识单独为住处。


 །སྟོན་པས།
2-222b
གནས་པ་བཞི་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་དང་། ཉེར་ལེན་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་རང་སའི་སྲེད་བཅས་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་བསྟན་པས། དེ་ཉིད་ཞིང་དུ་འཇོག་པ་མིན་ཅིང་། གཟུགས་སོགས་དང་རྣམ་ཤེས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་དེ་ལྡན་གྱི་ཞིང་དུ་འཇོག་པའི་དཔེ་མཐོང་ལ། རྣམ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མཐོང་བ་མེད་པས་སོ། །
辨七与四四项
བཞི་པ་ནི། བདུན་གྱིས་བཞི་བསྡུས་སམ། བཞིས་བདུན་བསྡུས་ཞེ་ན། བསྡུ་བ་དཔྱད་ན་མུ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མུ་དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན་དང་། མུ་གཉིས་པ་ནི་ངན་སོང་བསམ་གཏན་བཞི་པ། སྲིད་རྩེའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པ་བདུན་པོ་དེ་བཞི་དང་། བཞི་པ་ངན་སོང་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །
四生门类别
གསུམ་པ་སྐྱེ་གནས་བཞིར་དབྱེ་བ་ལ། གང་དུ་འཇུག་པ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ། གང་གིས་འཇུག་པ་བར་སྲིད་བཤད་པ། དེས་སྐྱེ་གནས་སུ་བགྲོད་པའི་ཚུལ་ལོ། །
所生界类别
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། འགྲོ་བ་གང་ལ་སྐྱེ་གནས་གང་ལྡན་དཔྱད་པའོ། །
正类别
དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་བཤད་པ་དེར་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དང་སོགས་པས་མངལ་དང་དྲོད་གཤེར་དང་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འཆོལ་ཞིང་འདྲེ་བར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་ཐུན་མོང་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་གནས་དེ་ནི་བཞི་དག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྒོང་སྐྱེས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་ངང་པ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་སོགས་སོ། །མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་མའི་ལྟོར་བུ་བཏུམས་ནས་གནས་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དྲོད་བརླན་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་འདུས་པ་ལ་སྲོག་ཞུགས་པ་སྟེ། སྲིན་བུ་སྦུར་བ་སོགས་
2-223a
སོ། །བརྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཞར་ལོང་སོགས་མིན་པ་དབང་པོ་ཚང་ཞིང་ཡན་ཉིང་གཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་གནས་དེ་ནི་ཁུ་ཁྲག་གིས་རྒྱུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གྲུབ་པའོ། །དེའང་ལྷ་དང་དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་སོགས་སོ། །
辨何者有情具何种生处
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མི་དང་དུད་འགྲོ་ལ་གང་ལྡན་པ། དམྱལ་བ་དང་ལྷ་སོགས་ལ་གང་ལྡན་པ། ཡི་དྭགས་ལ་གང་ལྡན་པའོ། །
人与旁生具何种
དང་པོ་ནི། མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་བཞི། །མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་པས་མི་སྒོང་སྐྱེས་ནི། ཚོང་པ་གྲུ་ཆགས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དང་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གནས་བརྟན་བྲག་དང་ཉེ་བྲག་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་བཙུན་མོ་ལ་སྒོ་ང་ལྔ་བརྒྱ་བྱུང་བ་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་ནས་གངྒཱ་ལ་བསྐུར་བ་ལི་ཙཱ་བིའི་རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོ་དང་བཅས་པས་ཁྲུས་བྱེད་པས་མཐོང་ནས་བུ་ལྔ་བརྒྱ་བླངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ང་ལ་ནུ་དང་མཛེས་པ་དང་ཉེ་མཛེས་དང་ཐི་བའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མ་དང་ཨ་མྲ་སྐྱོང་མ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན། རྒྱལ་པོ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་ཐོར་པ་དང་། ང་ལ་ནུའི་པུས་མོའི་ཐོར་པ་གཉིས་ལས་གཉིས་པོ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཚངས་བྱིན་གྱི་བྲང་གི་ཐོར་བ་ལས་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །བརྫུས་སྐྱེས་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་དང་འཕགས་པ་ལྷ་དང་མཚོ་སྐྱེས་ལྟ་བུའོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་གསུམ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །བརྫུས་སྐྱེས་ནི་ཀླུ་དང་འདབ་བཟང་ཁ་ཅིག་གོ །
地狱与天具何种
གཉིས་པ་ནི། དམྱལ་བ་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་དང་། །སྲིད་པ་བར་མ་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ནི་ཁོ་ནའོ། །
饿鬼具何种
གསུམ་པ་ནི། ཡི་དྭགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའང་ཡིན། །ཅེས་པས། མཽ་གལ་གྱི་བུ་ལ་ཡི་དྭགས་མོ་ཞིག་གིས། བདག་གིས་མཚན་མོ་བུ་ལྔ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིན་མོ་གཞན་ལྔ་དག །བསྐྱེད་ནས་དེ་དག་ཟ་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་
2-223b
བདག་ནི་ཚིམ་པ་མེད། །ཅེས་སྨྲས་སོ།

佛陀说：
四住处如同识的田地，有取的识是自地渴爱种子的本性，因此识本身不安立为田地，而是色等与识共同生起，如同有种子的田地那样，但识与识共同生起是不可见的。
第四，若问七识住是摄四识住还是四识住摄七识住，分析摄义有四种情况：第一种情况是七识住，第二种情况是三恶趣、第四禅、有顶的有漏四蕴，第三种情况是七识住摄四识住，第四种情况是三恶趣、第四禅、有顶天的识以及无漏法。
第三、四生分类有三：所入的生处分类、能入的中有说明、及其趣向生处的方式。
第一分二：正分类和考察何种有情具何种生处。
第一正分类：在前述三界中，有卵生处，以及胎生、湿生和化生处，因为众生混杂交错，具有共同的类似生法，应知这四种生处。卵生处是如鹅、鹤等。胎生处是在母腹中被包裹而住，如象等。湿生是在湿热的微尘聚集处入于生命，如蛆虫等。化生是非残缺，诸根具足，肢体同时生起，因为不以精血为因，所以完美形成，如天界与地狱的中有等。
第二分三：人与旁生具何种，地狱与天等具何种，饿鬼具何种。
第一，人与旁生具四种。人的卵生如：商人船破后在海岸与雌鹤交合而生的长老崖与近崖；国王五取之妃生五百卵，放入箱中投入恒河，被离车国王与妃在沐浴时看见并取走的五百子等。湿生如：那兰努和美人、近美、蒂婆鬘女和庵摩护女，依次从国王善净圣之顶疱、那兰努膝疱、国王梵施胸疱，以及木本所生。化生如初劫人和圣者、天人、莲花所生。旁生的三种生处是明显可见的。化生如龙和部分金翅鸟。
第二，地狱众生、天神以及中有唯化生。
第三，饿鬼也是胎生。大目犍连被一饿鬼女告知："我夜生五子，白日又生五，生已即食之，然我仍不饱。"
;


 །འང་གིས་བརྫུས་སྐྱེས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་པ་བཟུང་ངོ་། །སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ནང་ནས་བཟང་བ་ནི་བརྫུས་སྐྱེས་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་ཆེན་པོ་གཟིགས་པ་སྟེ། ཉེ་དུ་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་བཟུང་བ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་གཞན་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དང་། མིར་གྱུར་པས་གྲུབ་པ་འདི་ཐོབ་ཅེས་གདུལ་བྱ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་པོ་སྲས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་ལས་ཀྱི་ནན་གྱིས་མནན་པ་མི་རུང་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་འདི་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་གཙང་མ་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་འདྲེས་བའི་ཕྱིར་སྙམ་སྟེ། སྡེ་པ་བྱང་སེམས་སྲིད་མཐའ་པའང་རྣམ་སྨིན་ལས་ཉོན་གྱིས་འཕངས་པར་འདོད་པས་སོ། །ཡང་ན་སྲིད་མཐའི་སེམས་དཔའི་རྣམ་སྨིན་སྤྱིར་ལས་ཀྱིས་འཕངས་ཀྱང་སྐྱེ་གནས་བཞི་གང་རུང་དུ་སྐྱེ་བ་བདམ་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར། མངལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ཁོ་ནས་ནན་གྱིས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཅེས་འཆད་ནའང་རུང་ངོ་། །མཆན། རིགས་དང་གདུང་དུ་བརྒྱུད་པ་ནི། མུ་སྟེགས་མ་སྐ་རི་སོགས་ཁ་ཟེར་བ་ནི། གཅེར་བུ་གཉེན་གྱི་བུའི་བསྟན་བཅོས་ལས། སྒྱུ་མ་མཁན་གཽ་ཏ་མ་ཞེས་དང་། གཞན་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་ནས་འཇིག་རྟེན་ཟའོ་སྟེ་བསླུའོ་ཟེར་བ་བཞིན་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཆེད་དོ། །བྱེ་སྨྲ་ནི་མངལ་སྐྱེས་མཛད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆེད་དེ། རིང་བསྲེལ་སྐུ་གདུང་བཞག་པའི་ཕྱིར། བརྫུས་སྐྱེས་ནི་ཁུ་ཁྲག་ལས་གྲུབ་པ་མིན་པས་འཆི་བའི་ཚེ་ལུས་མི་གནས་ཏེ། མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི་ལན་དེ་མི་རིགས་ཏེ། རིང་བསྲེལ་ནི་བྱིན་རླབས་ལས་བྱུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །འོ་ན་ཀླུ་བརྫུས་སྐྱེས།
2-224a
བརྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་མཁའ་ལྡིང་གིས་བཟའ་བའི་ཆེད་དུ་འབྱིན་པར་གསུང་ཞེ་ན། ཟའོ་ཞེས་མ་གསུངས་པས། བཟའ་བའི་ཕྱིར་འདྲེན་པའམ། མ་ཤིའི་བར་དུ་ཤ་ཟ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཤི་ནས་ཤ་མི་སྣང་བས་ཟོས་པ་དེས་ཚིམ་པ་ནི་མིན་ནོ། །སྐྱེ་གནས་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་མང་བ་ནི་བརྫུས་སྐྱེས་ཏེ། ལྷ་དང་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་དང་། དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་མིའི་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说所入中有
གཉིས་པ་གང་གིས་འཇུག་པའི་བར་སྲིད་ལ། ངོ་བོ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་དང་། ཤ་ཚུགས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
体性及能立
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་། དོགས་གཅོད་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །
中有体性
དང་པོ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པར་བར་སྲིད་ཅེས་བཤད་ནས་བར་སྲིད་རང་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུད་གང་ཞིག་འཆི་སྲིད་འགགས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའོ། །
གཉིས་པ་ནི། སྲིད་པ་བར་མ་ཆོས་ཅན། བགྲོད་བྱའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་ཅིང་བྱུང་བ་མིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་ཡིན་ཀྱང་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མིང་གཟུགས་ལས་ཀྱིས་འཕངས་ཤིང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
中有能立因
གསུམ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ལ། རིགས་པས་སྒྲུབ་པ། ལུང་གིས་སྒྲུབ་པའོ། །
理立
དང་པོ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་དངོས། དཔེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ། དེའི་གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའོ། །
能立因正分
དང་པོ་ནི། རང་གི་སྡེ་པ་གཞན་འཆི་སྲིད་ཆད་མ་ཐག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྲིད་འབྱུང་ངོ་ཟེར་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།

"也"字表示化生也有。在诸生处中，最殊胜的是化生，而最后有菩萨获得对生处的自在力而选择胎生，这是为了实现重大目的：为了令亲属大释迦族持守法，以及使他人生起恭敬，认为"他是转轮王种姓"；为了使所化众生生起欢喜，想"我们也是人，能获得这种成就"；为了显示具有"王子出生自在力"，这表明不是被业力逼迫而从胎生。这种说法并非纯粹的毗婆沙师传统，因为混合了大乘观点，毕竟各部派认为最后生菩萨也是由业烦恼所牵引的异熟。或者可以解释为：虽然最后生菩萨的异熟总体由业力牵引，但他对于在四种生处中选择哪一种有自在力，因此不是仅由胎生之业力所强制的。
注：关于种姓和血统传承，外道摩诃利等声称："裸形尼干子的论典中说'幻术师乔达摩'，还有说'百劫后会出现这样的幻术师迷惑世间'，为了遣除这种分别而(宣说佛的家世)"。毗婆沙师认为：从胎生示现是有法，是为了众生的福德，因为留下舍利身骨。化生者因不是由精血所成，死时身体不会留存，就像灯火熄灭一样。论师说这种回答不合理，因为舍利是由加持所生的神变。
那么，龙是化生，却被化生的金翅鸟取出来吃，这如何解释？(回答是：)没有说"吃"，或者是为了吃而取出，或者在(龙)未死之前吃肉，死后肉不见，所以即使吃了也不能满足。在所有生处中，数量最多的是化生，因为包括天、地狱两道、部分旁生、饿鬼、人以及一切中有。
第二、能入的中有分二：体性及能立和形貌等差别。
第一分三：体性、释疑和能立。
第一体性：刚才提到的中有是什么？此处，是指死有灭后与生有之间生起的五蕴相续。
第二释疑：中有作为有法，不是已到达所趣之境并生起的，因为虽然已生，但尚未到达业力所引的名色所趣处并圆满六处。
第三能立分二：以理立和以教立。
第一以理立分三：正能立、显示譬喻不合理和成立能立因。
第一正能立：其他自宗部派主张死有刚刚断灭就立即生起生有，这是前宗的观点。


 །འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། སྲིད་པའི་རྒྱུན་བར་ཆད་པ་ལས་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་མིན་པར་ཐལ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་དང་དེ་ལས་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་དང་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོས་ཡུལ་གཞན་དུ་
2-224b
འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྟགས་དཔེ་གཅིག་ཅར་དུ་སྟོན་པའི་ངག་གོ། དེས་ན་གང་ཞིག་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔ་མའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཁྱབ། འབྲས་བུའི་རྒྱུན་བཞིན་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་སོ། །མདོར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པར་བར་སྲིད་མེད་ན་ཤི་འཕོས་ནས་མནར་མེད་དང་ལྷ་གནས་སོགས་ཡུལ་ཐག་རིང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་བགྲོད་མི་ནུས་པ་དང་། ཤི་བའི་ཡུལ་དེར་ཡུལ་གཞན་དང་རིས་གཞན་གྱི་སྲིད་པའང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འགྲུབ་ན་ཡུལ་སོགས་འཆོལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར།
说喻非理
གཉིས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུན་བར་ཆད་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་བར་ཆོད་བཞིན་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཆི་སྲིད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྲིད་བར་ཆོད་པར་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ནི། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ཆོས་ཅན། བྱད་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་བར་ཆད་པ་ལས་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་དང་ཞེས་པས། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ན་ཡང་། རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅེས་པའི་རྟགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་མི་མཐུན་པས་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་འབྲས་བུ་དཔེར་བཀོད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
立因
གསུམ་པ་ལ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད། དཔེ་དོན་མི་འདྲ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད།
着色不成之能立因
དང་པོ་ནི། མེ་ལོང་གི་ཡུལ་གཅིག་ནའང་ཆོས་ཅན། མེ་ལོང་གི་
2-225a
ཁ་དོག་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཁ་དོག་གཉིས་གོ་ས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་རིས་མཐུན་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་གཉིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་མ་གྲུབ་པར་ཡོད་ན་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྲུབ་མི་དགོས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུགས་བརྙན་བརྟེན་ཆོག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྟེན་དུ་མེ་ལོང་ནི་དགོས་པ་མེད་པའོ།

 །འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། སྲིད་པའི་རྒྱུན་བར་ཆད་པ་ལས་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་མིན་པར་ཐལ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་དང་དེ་ལས་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་དང་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོས་ཡུལ་གཞན་དུ་
2-224b
འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྟགས་དཔེ་གཅིག་ཅར་དུ་སྟོན་པའི་ངག་གོ། དེས་ན་གང་ཞིག་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔ་མའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཁྱབ། འབྲས་བུའི་རྒྱུན་བཞིན་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་སོ། །མདོར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པར་བར་སྲིད་མེད་ན་ཤི་འཕོས་ནས་མནར་མེད་དང་ལྷ་གནས་སོགས་ཡུལ་ཐག་རིང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་བགྲོད་མི་ནུས་པ་དང་། ཤི་བའི་ཡུལ་དེར་ཡུལ་གཞན་དང་རིས་གཞན་གྱི་སྲིད་པའང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འགྲུབ་ན་ཡུལ་སོགས་འཆོལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར།
说喻非理
གཉིས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུན་བར་ཆད་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་བར་ཆོད་བཞིན་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཆི་སྲིད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྲིད་བར་ཆོད་པར་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ནི། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ཆོས་ཅན། བྱད་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་བར་ཆད་པ་ལས་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་དང་ཞེས་པས། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ན་ཡང་། རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅེས་པའི་རྟགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་མི་མཐུན་པས་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་འབྲས་བུ་དཔེར་བཀོད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
立因
གསུམ་པ་ལ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད། དཔེ་དོན་མི་འདྲ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད།
着色不成之能立因
དང་པོ་ནི། མེ་ལོང་གི་ཡུལ་གཅིག་ནའང་ཆོས་ཅན། མེ་ལོང་གི་
2-225a
ཁ་དོག་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཁ་དོག་གཉིས་གོ་ས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་རིས་མཐུན་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་གཉིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་མ་གྲུབ་པར་ཡོད་ན་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྲུབ་མི་དགོས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུགས་བརྙན་བརྟེན་ཆོག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྟེན་དུ་མེ་ལོང་ནི་དགོས་པ་མེད་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
欲界色界的转生之色法，论证：不是由于存在的相续中断而在其他处所生起。因为从种子生芽，从芽生茎等不间断产生的果相续和相续之果本身相似，所以以存在相续的本性在其他处所生起。
这是同时显示因与喻的言句。因此，凡是相续之果，必定是从前者相续不间断中产生的果。就像果的相续，转生也是相续之果。这是前因成立的果相因。总之，除无色界众生外，若无中有，则死亡后转生到无间地狱和天界等远处的众生，不能仅在刹那间到达，并且死亡之处也不能成就其他处所和其他种类的有，若能成就，将导致处所等混乱的过失。
说喻非理：
第二，果是从因的相续中断而生起的也可见，例如镜中影像虽是面容的果，但却是隔断而生，因此死有也可以隔断而生起生有。
针对此论证与所证相等而不成立的回答：镜中的面容影像之色不是从面容色相续中断而生起，因为影像不是实色；另外一种说法，即使承认影像为色，但与"是相续之果"的因不同，所以不是同法喻，因为对相续之果举出相续中断之果作为比喻。
立因：
第三分为：有障碍色法不成立的能立因，喻例与意义不同的能立因。
着色不成之能立因：
第一，同一镜面空间，镜子颜色与影像颜色二者不能同时出现，因为同一处所不会同时出现两个同类的有障碍色法。若认为此因不成立，由于所依的元素不同，则镜中不必成立面容影像，以及影像可以直接依靠影像所依的元素而不需要镜子作为影像的所依，这样镜子作为影像的依靠就没有必要了。


 །ཡང་མེ་ལོང་དང་མཚེའུའི་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་འདོད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལས་རྫས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མཚེའུའི་དཀྱིལ་གྱིས་ཆོད་པའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མིས་རང་གི་མདུན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་གི་གཟུགས་བརྙན་གཞན་མི་མཐོང་། ལྷོ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་མདུན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་གི། གཟུགས་བརྙན་གཞན་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བུམ་གཟུགས་གཅིག་ལ་ལྟ་བ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མི་མཐོང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གྲིབ་མ་ན་འདུག་པའི་མེ་ལོང་གི་ངོས་གཅིག་ནའང་ཆོས་ཅན། ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ། གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་ཡུལ་དུས་ལྷན་ཅིག་ན་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་མེ་ལོང་གི་ངོས་གཅིག་ནའང་ཆོས་ཅན། ཡུལ་དུས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེ་ལོང་གི་ངོས་དང་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་གཟུགས་ཐ་དད་པར་མེད་དེ། ཡོད་ན་བློས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལྟར་ཡང་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་ནའང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། བློ་ཡུལ་ན་མེ་ལོང་གི་ངོས་ནི་སོར་གང་གི་རྔམས་
2-225b
ཡིན་ལ། ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཟླ་བ་ཁྲོན་པའི་ཆུ་བཞིན་མེ་ལོང་གི་ནང་ཕ་གི་འདོམ་གང་ཙམ་གཞལ་བའི་ས་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་ཞིག་སྟེ། མེ་ལོང་གི་ངོས་ལས་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་དེ་གཞན་དུ་རྒྱང་གྲགས་ལ་སོགས་པ་ཕ་ཟད་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མེ་ལོང་ཉིད་བྱད་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཟུར་ན་གནས་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཐོང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་དཔྱད་པ་འདིས་ནི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་རྩེ་མོར་བྱོན་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་གཉིས་སྤངས་དབུ་མའི་ལམ་ཆེན་པོ་དེའང་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཆད་པའི་དཔེར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་བཀོད་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་གསལ་བར་མཛད་སྣང་བས་འདི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེ་ལོང་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་། ཟླ་བ་ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་འཕྲད་པའི་རྐྱེན་སྟོབས་ལས་མེད་བཞིན་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་གི་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ན་བྱད་བཞིན་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་ཀྱང་། དེ་ལ་ནི་བྱད་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཡོད་ན་མེ་ལོང་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་གང་རུང་དུ་གྲུབ་དགོས་པ་ལས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ཞིག་དོན་ལ་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་དོན་བྱེད་ནུས་སུ་སྣང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟོག་གེས་བསམས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས། རང་འགྲེལ་དུ། འདིའི་ནུས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། འགྲེལ་བཤད་དུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་ལེན། ཤིང་གིས་མི་ལེན་པ་
2-226a
དང་། ཆུ་ཤེལ་ལས་ཆུ་འབྱུང་། སོལ་བ་ལས་ཆུ་མི་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དོན་བྱེད་ཚུལ་ཤེས་པར་མ་ནུས་ཞེས་བཀོད་སྣང་ཡང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ལྟར་ན་བསམ་ནུས་ཏེ། མེད་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་ནུས་སུ་སྣང་བ་བསླུ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལས་སྣང་ཐམས་ཅད་བསླུ་ཆོས་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ལ་བསླུ་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །རྟོགས་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་སླད་དུ་སྣང་གྲག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་མཐུན་དཔེར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་སོགས་ཀྱིས་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །འདི་ཡང་ཞར་ལས་འོངས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
又，认为镜子和湖水中的影像是色法，则镜子的色处与影像并非是不同实体，因为在同一处所没有两个人同时看见的情况。得证：被湖水中间阻隔的北方之人看见自己前面南方的影像而看不见其他影像，南方的人们看见自己前面北方的影像而看不见其他影像。此处有遍摄性，因为对于同一瓶子的色法，不可能两个观看者不能同时看见。
又，处于阴影中的镜子的同一面，没有太阳的影像，因为阴影和太阳不能同时存在于同一时空中。或者，镜子的同一面，镜面和月亮的影像两者不能同时作为不同的色法存在，因为若存在，则与心识所取的方式不一致，而若以其他方式存在也无法成立。第一点成立：在心识所取中，镜面的厚度只有一寸，而月亮的影像就像井水中的月亮一样，似乎位于镜子内部一臂长距离的位置。第二种情况则破坏了你的遍摄性，因为月亮影像的色法远离镜面，似乎位于数由旬等遥远距离。
又，说镜子本身变成面容的样子也不合理，因为从侧面看的人也应该如此看到。
详细观察，这种"影像不是色法"的分析，也明确了作为四大宗派之顶峰的龙树父子所示的离二边的中观大道。他们以缘起法自性本空为例，列举了无自性的影像，这里也清楚地表明：影像既不从镜子而来，也不从月亮而来，只是因缘和合的力量而显现虽无实体。虽然有些人的分别念认为"见到了面容"，但其中没有丝毫面容的本性，因为若有，则应成立为镜子或人的面容之色之一，但都未成立。
世间的逻辑无法理解虽实际上不存在，但因缘和合而显现有作用的现象，所以自释中说："此力不可思议。"注释中提到磁石吸引铁而不吸引木头，水晶出水而煤炭不出水等事物的作用方式无法理解。但按大乘的观点可以理解：虽不存在而显现有作用是虚妄的，因此一切业和显现都仅仅是虚妄法，所以成就佛陀和圣者们的入定中完全没有任何虚妄法可缘。为了生起这种理解，伟大的龙树父子等人将镜中影像作为一切显现和声音等现象非真实实体的相似例证。这也是附带而来的内容。


 །
喻不应义能立因
གཉིས་པ་ནི། མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་མིན་པ་ནི། མེ་ལོང་ནང་གི་བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཆོས་ཅན། བྱད་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མིན་ཏེ། མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ཞིང་བྱད་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་དང་། བྱད་གཟུགས་དང་། དུས་མཉམ་པའི་གཟུགས་གཞན་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི། རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་མེ་ལོང་དང་བྱད་གཟུགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ལ། འདིར་ནི་སྐྱེ་སྲིད་ཆོས་ཅན། འཆི་སྲིད་དང་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་མེད་དེ། འཆི་སྲིད་ལས་གཞན་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཁུ་ཁྲག་སོགས་མིན་ཏེ། བརྫུས་སྐྱེས་རྣམས་ཁུ་ཁྲག་མེད་པར་ནམ་མཁའ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
经教立
གཉིས་པ་ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། མཆིམས་ཆེན་པོས། སྲིད་པ་བདུན་དང་མངལ་འཇུག་དང་། །རྟ་ལེན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། །འགྲོ་མདོ་སྤེལ་མའི་ཚིག་བཤད་ལས། །སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པར་གསུངས། །
2-226b
ཞེས་སྡོམ་དུ་མཛད་པ་དེ་ཉིད་འགྲོལ་བ་ནི། མགུར་ནས་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རང་མིང་ནས་བོས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། མགུར་བྱ་བ་གླུའམ་མགུར་བྱ་བ་མགུལ་བ་དང་མགྲིན་པ་ནས་སྟོན་ཅེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། རང་མིང་གིས་ཇི་ལྟར་བོས་ཞེ་ན། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ལྷ་མི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་བར་སྲིད་ཡོད་དོ། །མེད་པར་འདོད་པས་མདོ་དེ་ལྟར་མི་འདོན་ཏེ། ངེད་ཀྱི་ལུང་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་ལུང་ལས། མ་རུང་ཞིང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ། ཕ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་འཕྲད་པ། དྲི་ཟ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བར་སྲིད་ལས་དྲི་ཟ་གང་ཡིན། ཁོ་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏེ། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་གདོན་ཏོ། །འོ་ན་རྟ་ལེན་གྱི་བུའི་མདོར། ཁྱོད་ཀྱིས་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་རྒྱལ་རིགས་སམ། བྲམ་ཟེའམ། རྗེའུ་རིགས་སམ། འོན་ཏེ་ཤར་ཕྱོགས་ལྷོ་ནུབ་བྱང་ནས་འོངས་པ་ཞིག་ཅེས་པ་དེ་གདོན་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་འོང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་འདོད་དེ། ངེད་དེ་ལྟར་མི་འདོན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་སྟོན་པས། ཕྱིར་མི་འོང་བར་མདོ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །ཞེས་ལྔར་གསུངས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། བར་སྲིད་མེད་ན་བར་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ལ། ཁོ་ན་རེ། མ་ཁྱབ་སྟེ། བར་དོ་བ་ཞེས་པའི་ལྷ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །འོ་ན་སྐྱེས་ནས་པ་ཞེས་སོགས་ལྷག་མ་བཞི་པོ་ལྷར་འཇོག་རིགས་པར་ཐལ། དང་པོ་དེར་འཇོག་རིགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ངན་པའི་རྟོག་པར་ཟད་དོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་ཞེས་པའི་
2-227a
མདོ་ལས་ཀྱང་བར་སྲིད་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ། དེར་བར་སྲིད་ཀྱིས་བགྲོད་པའི་ཡུལ་ཐག་རིང་མི་རིང་དང་། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མྱུར་མི་མྱུར་གྱི་བར་འདའ་བ་གསུམ་བཤད་པ་ནི། དཔེར་ན་ཞོག་མའི་མེ་ཆུང་ངུ་འགྲུབ་བཞིན་མྱུར་དུ་འཆི་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚྭ་གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་མྱུར་བ་མིན་པར་འཆི་བ་དང་། ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བར་ཆེས་རིང་མོ་ཞིག་ན་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དུས་ཀྱི་དཔེ་གསུམ་དང་། བར་སྲིད་གྲུབ་ནས་རི་རབ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་ལ་ཁད་པའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་མེ་སྟག་གྱེན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔེ་གསུམ་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བར་མདོའོ་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་དུས་ཀྱིས་འདའ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་མི་སྲིད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
喻不应义能立因：
第二，因不相似而非比喻：镜中的面容影像不是面容色相的相续，因为与镜子相续关联且与面容色同时生起，如同镜子的色、面容色以及同时的其他色法。影像依靠镜子和面容这两个主要因缘而生起，而在此，转生不是从死有和另一个主要因共同产生，因为除死有外没有观察到其他主要因。得证：转生的主要因不是精血等，因为化生众生无精血而从虚空中产生。
经教立：
第二，经教证明：如大钦(Mchims-chen-po)所言："七有及入胎，以及惹达那子不还，渡河经和交错语中，已说有中有。"
对此的解释："妙音"不是指歌或喉咙、喉部的意思，而是指世尊被呼唤其名而说法。如何呼唤其名？因为说"地狱、饿鬼、畜生、天、人的业有和中有"，所以中有确实存在。若有人认为中有不存在，说"我们的经中不出现这样的读法"，那么经中说："若母亲适宜且有月经，父母有欲且交合，且有寻香近住时"，其中的寻香是指什么？对方说他们的读法不是这样，而是读作："蕴身已灭近住时"。那么在惹达那子经中说："你所说的寻香近住是刹帝利，婆罗门，吠舍，还是从东方、南方、西方、北方来的？"这样的说法不应该存在，因为已灭的蕴身不能到来。对方说他认可这样的结论，因为他们不这样读诵。那么，佛陀说的"不还、生处、无行般涅槃、有行般涅槃和上流"这五种说法就不合理了，因为若无中有则无中间般涅槃。对此，他说："不遍，因为有一种名为'中有'的天神。"如果这样，则出生后等其余四种也应该被视为天神，因为第一种被视为天神。若承认，则只是恶见而已。
从"七种圣者去处"经中也证明有中有，因为其中描述了中有所行处远近和时间快慢的三种中般涅槃：如同小草火燃烧时迅速死亡，如同热铁向空中抛起时不那么快地死亡，以及抛起后尚未落地很久后才死亡的三个时间比喻；以及中有成就后将转生到须弥山、他化自在天、梵世等处时成阿罗汉的三个处所比喻。所谓中有天神在处所和时间上有三种般涅槃是不可能的。
;


 །ཕལ་ཆེན་སྡེ་པ་ན་རེ། བར་སྲིད་མེད་ཀྱང་དེའི་མིང་ཅན་གྱི་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ཀྱི་བར་རམ། ཚངས་མདུན་གྱི་ལྷའི་དྲུང་འགྲོ་བར་ཉེ་བ་ལ་རིང་ཐུང་གི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྤངས་ལ། དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འདའ་བ་གསུམ་བཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཞག་ན། ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པར་ས་བོན་གྱི་ཁམས་ཙམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་སྦྱོར་ལྷག་མ་སྤངས་ནས་འདའ་བ་དབང་རྣོན་དང་། ས་བོན་ཡོད་ལ་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་དང་འཕྲད་པའི་སྐབས་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པར་འདའ་བ་དབང་འབྲིང་དང་། རྐྱེན་དང་འཕྲད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་གྱུར་གྱི་སྐབས་གཉེན་པོས་བཀག་ནས་འདའ་བ་དབང་རྟུལ་ལམ། ཡང་ན་བར་འདའ་བ་གསུམ་ནི། དང་པོ་གཟུགས་སུ་རིས་མཐུན་བླངས་ནས་དང་། གཉིས་པ་ལྷའི་འབྱོར་པ་མྱོང་ནས་དང་། གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་འབེལ་གཏམ་ལ་ཞུགས་ཙམ་ནས་འདའ་བའོ། །བཞི་པ་སྐྱེ་འདའ་བ་ནི་ཚེ་ཕལ་ཆེར་ཟད་
2-227b
ནས་འདའ་བ་སྟེ། འབེལ་གཏམ་ཡུན་རིང་པོར་མཆོག་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ། དུས་མྱུར་བུལ་གྱི་དཔེ་ཙམ་འགྲིག་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་། ཡུལ་གྱི་དཔེ་དང་འགྲིག་པ་མེད་པས་བར་སྲིད་ལྷ་ལ་སྦྱར་བ་ལ་གནས་ཀྱང་འགྲིག་སྟེ། གཞུང་དུ་ཀྱང་གི་ནུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ལྷའི་ཚེ་ལའང་བར་འདའ་བ་འཇོག་རིགས་པར་ཐལ། གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་ཚེ་ལའང་བར་འདའ་བ་བཞག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མདོ་ལས། བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི། །གཟུགས་མེད་དག་གིས་བདུན་ཚན་གསུམ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དྲུག་ཚན་དུ། །མཛད་ནས་ཚོམས་སུ་ཡང་དག་སྡེབས། །ཞེས་པས། བསམ་གཏན་རེ་རེ་ལ་གནས་གཞན་གསུམ་གསུམ་དང་། སྔར་བཤད་པའི་བར་འདའ་ནས་གོང་འཕོའི་བར་ལྔ་དང་། འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་བཅུ་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ལ་བར་འདའ་བ་མ་གཏོགས་བཞི་བཞི་དང་། གནས་གཞན་ཐ་དད་མེད་པས་རིས་གཅིག་དང་། འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་བདུན་བདུན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ལ་གོང་འཕོ་མ་གཏོགས་དྲུག་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་བར་སྲིད་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་རྟོག་བཏགས་ཙམ་མོ། །འཇམ་སྒེག་ན་རེ། འཆི་བ་མེད་པའི་མྱང་འདས་དང་སེམས་རྣམ་གྲོལ་ཟག་ཟད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་ཚེ་ཚད་ཀྱི་བར་འདའ་བས་བར་འདའ་བར་འགྱུར་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་སོགས་ཀུན་ལ་དེར་ཐལ་ལོ། །ཁོ་ན་རེ། མདོ་དེ་ལྟར་མི་འདོན་ཏོ་ཞེ་ན་བརྗོད་པ། སྟོན་པ་འདས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་
2-228a
འདྲེན་མེད། །བསྟན་བཅོས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཐ་དད་དེ། །ཚིག་ཡོད་དོན་ཀྱོག་དོན་ཡོད་ཚིག་མེད་ཅེས། །དགའ་མགུར་སྤྱོད་ལ་བདག་གིས་ཅི་བྱར་གོ། ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་རིགས་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ངོར་འབད་པ་ཟད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། འོ་ན་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་ཉན་ཐོས་མཁས་མགུ་ལ། བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་པས་དེའི་མགོ་བཅག་པས་དེས་མ་རངས་པའི་སྐད་ཕྱུངས་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་མནར་མེད་དུ་སོང་གསུངས་པས་བར་སྲིད་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བར་སྲིད་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གསོན་བཞིན་པར་ལུས་དམྱལ་མེས་བསྐོར་ནས་ཤི་སྟེ་སྲིད་པ་བར་མས་མནར་མེད་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཞིང་བསམ་གྱི་ལས་དྲག་པོས་རྫོགས་པ་རྣམས་ལུས་འདོར་བ་ལ་མི་སྡོད་པར་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བའི་ལས་དང་པོར་སྨིན་ནས། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ནི་ཕྱིས་དམྱལ་བར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོ་མཚམས་མེད་ལྔའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ནས་དེ་མ་ཐག་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་གྱིས་མཚམས་མ་བཅད་པར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
大众部说：虽无中有，但可依据有此名的天神寿命之间，或接近梵辅天前往之时，因远近差别而断除烦恼，依此差别安立三种般涅槃。如何安立？在无烦恼因缘、仅有种子界的状态下断除余结而般涅槃的是利根；有种子但与境界想因缘略微接触的阶段，趋向转生尚未现行而般涅槃的是中根；与因缘接触后，通过对治遮止分别念现行状态而般涅槃的是钝根。或者，三种中般涅槃是：第一，受取色法同类后；第二，享受天界受用后；第三，刚开始法的相关谈话时般涅槃。第四，生般涅槃是寿命大部分耗尽后般涅槃，因为长时间以殊胜方式进行了相关谈话。
对此等言论，纵使时间快慢的比喻可以勉强认可，但与处所的比喻不符，所以将中有应用于天神也不合理。论中"以及"的含义是：应该在无色天的寿命中也安立中般涅槃，因为在色界天寿命中也安立了中般涅槃。若承认，则经中说："以禅定为十组四，以无色为七组三，以想为六组，集合为诗颂。"这是指每个禅定各有其他三处及前述中般涅槃到上流共五种，加上"心专注于无死亡之界"和"心解脱"共十种；前三无色界各有四种（除中般涅槃外），加上无不同处所的同一种类，心专注于无死亡之界和心解脱共七种；非想非非想处除上流外有六种。由此可见，主张无中有只是臆测而已。
嘉木说：无死亡的涅槃和心解脱是漏尽智慧，即有余依和无余依涅槃。总之，若以寿命期间的般涅槃称为中般涅槃，则舍利子等所有人都应成为中般涅槃。
对方说："我们不这样读诵此经。"回答：佛陀涅槃后无导师引导教法，论典有多种不同，有些有文字无意义，有些有意义无文字，对于随意行事者我有何能为？这是针对不接受论师逻辑者的徒劳努力。
对方又说："那么，经中说，佛陀迦叶的弟子善辩被魔称为折辱魔者砍断头后发出不喜之声，并以自身直接去往无间地狱，这不是说明无中有吗？"这并非针对无中有而说，而是指活着时身体被地狱火围绕后死亡，由中有往生无间地狱。因为强烈的思业成熟者不会等待舍弃身体，而是现世先感受，后来则在地狱中成熟。
对方又说："做了并积累五无间业后立即转生地狱。"这是指没有被其他生处间隔而只感受转生后所受之业的意趣。
;


 །སྒྲས་ཟིན་ལྟར་ན། ལྔ་ཁོ་ན་བྱས་པ་སྐྱེ་ཡི་གཅིག་སོགས་བྱས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། བྱས་མ་ཐག་ཏུ་ཡིན་གྱི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གསོན་པོར་འདུག་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །མཚམས་མེད་བྱས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་འཆི་སྲིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་སྐྱེས་པས་ནི་མ་ཁྱབ་པས་སྐྱེ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཙམ་ལ་འཁྲུལ་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། བྲམ་ཟེ་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་དགའ་བ་དང་། །ན་བ་ཡིན་ཏེ་གཤིན་རྗེའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན། །བར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་ཡོད་མིན་ཅིང་། །ཁྱོད་ལ་ལམ་རྒྱགས་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་བར་སྲིད་མེད་པ་མིན་ཏེ། ན་རྒ་སོགས་ཀྱི་མིའི་ནང་དུ་
2-228b
གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དེ་མནར་མེད་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཐོགས་བྱེད་མེད་པས་སྲིད་པ་བར་མར་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་ཏེ་དུས་ཐུང་ངུ་ལས་མི་འགོར་བའི་ཕྱིར། བོད་ཀྱི་བླ་མ་དག་མར་གྱི་ཟང་ཐལ་ལ་བར་སྲིད་ཀྱང་འགྲུབ་ལོང་མེད་པ་མན་ངག་པའི་ལུགས་ཡིན་ཟེར་བའང་འདི་འདྲ་ལ་འཁྲུལ་པའི་གཏམ་འཆལ་ལོ། །ཁོ་ན་རེ། ལུང་གི་ཚིག་འདི་རྣམས་ལ་ཁྱོད་བར་དོ་ཡོད་པ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། བར་དོ་མེད་པ་དགོངས་པ་མིན་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེས་ཞེ་ན། འོ་ན་ཁྱེད་ལའང་ལུང་འདི་དག་ལས་བར་དོ་མེད་པ་དགོངས་པ་དང་ཡོད་པ་དགོངས་མིན་དུ་གང་ལས་ཤེས་མི་ནུས་པར་མཚུངས་ལ། ངེད་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་བར་སྲིད་མེད་པའི་མདོ་དྲངས་པའི་ཁུངས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཁུངས་དང་ཤེས་བྱེད་དུ་བྱེད་ལ། ཁྱེད་ཀྱིས་ངེད་ཀྱི་སྟོན་པའི་ལུང་དྲངས་པ་རྣམས་བརྗོད་མ་ནུས་ནས་མི་འདོན་པ་ལས་བྱར་མ་རྙེད་དོ། །
体形等差别
གཉིས་པ་ཤ་ཚུགས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། ཤ་ཚུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི། དབང་པོའི། འགྲོ་ཚུལ་གྱི། ཟས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
体形差别
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། སྔུན་དུས་ཀྱི་ངོས་འཛིན། གང་གིས་མཐོང་བའོ། །
体形正分
དང་པོ་ནི། བར་སྲིད་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བྱད་གཟུགས་དང་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་མ་འོངས་པའི་སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་སྔུན་དུས་འདས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་མེད་ནས་གཞན་འདོད་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་དབྱིབས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕེན་པ་གཅིག་པའི་རྟགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཁྱིའི་མངལ་དུ་ཁྱི་ཕྲུག་ཤི་བ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ན་ཆོས་ཅན། ཁྱིའི་མངལ་དམྱལ་མེས་ཚིག་པར་ཐལ།
2-229a
དེར་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། དམྱལ་བ་པ་དེའི་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནའང་ལྷག་མ་མེ་མུར་གྱི་འདམ་སོགས་སུ་བགྲོད་པ་ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་མིན་ན་བར་སྲིད་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བར་སྲིད་འབར་བའི་ཚེ་ནའང་ཆོས་ཅན། དེའི་མའི་མངལ་མི་འཚིག་སྟེ། ཕན་ཚུན་རེག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བར་སྲིད་དེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པས་བལྟར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲུབ་སྟེ། དྭངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རེག་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རེག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཚིག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུས་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིའི་བར་དོའི་བོང་ཚོད་ནི། བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་དྲུག་པ་ཙམ་དབང་པོ་གསལ་བའོ། །སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་སེམས་ནི། གཞོན་ནུ་ཐོར་བུ་མཚན་དཔེ་དང་བཅས་པས་ལྷུམས་སུ་འཇུག་ལ། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་རང་གི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་གླིང་བཞི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྣང་བར་མཛད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文译文：
按照字面意思，只有造五无间业才会转生，造一种等则不会转生；且必须是造罪后立即转生，若在其他时间间隔中存活也不会转生。造作无间业的中有是在死有之后趋向转生，所以就是转生者，但此时未必已经出生，所以不应被"转生"这个词语所迷惑。
对方又说："婆罗门，你已被年老夺去快乐，且生病前往阎罗王前，中间既无你的住处，你也无旅途资粮。"这并不否认中有的存在，因为这是指在人的老病等中没有住处的意趣。或者，由于他前往无间地狱无有障碍，所以不会在中有中长时间停留，因为只会耽搁短暂时间。藏地上师们说"如同热奶油直下，中有也来不及形成"是教授派的传统，这只是对类似情况的误解之谈。
对方说："对于这些经文，你怎么知道其意趣是有中有而非无中有？"那么，对于你们来说，这些经文是意趣无中有而非有中有，你们又从何而知？这同样无法得知。我们将你引用的无中有经文作为有中有的依据和证明，而你们对我们所引佛陀经文无话可说，只好不读诵而已。
体形等差别：
第二，形体等差别分为：形体差别、神通差别、根差别、行进方式差别和食物差别。
体形差别：
第一，分为：实际、前生辨别和谁能见到。
体形正分：
第一，中有具有未来将出现的那个有情的面貌和形体，因为是由投射未来前生有的同一业力所投生的有形有情。此处，有人将前生解释为过去世，这不合理，因为从无色界转生到其他欲界、色界时将成为无形状，且"同一投射"的因也不成立。
那么，狗胎中死去的狗崽转生地狱时，难道狗胎会被地狱火烧毁吗？因为在那里形成了同一业力投生的地狱中有。答：不遍，因为即使是那个地狱有情的前生有，在通过余热灰炭泥等处时也并非总是燃烧，更何况中有。或者，即使中有燃烧时，其母胎也不会被烧，因为彼此不能相触，比如因中有身体极其透明而不能被看见一样。这得以成立，因为正是由于透明而不相触，由于不相触而不被烧，这是由业因隔绝的缘故。
人的中有大小如同五六岁的孩童，根明显。最后有的菩萨是以具相好的童子形态入胎，因为三千世界是他自己的刹土，那时能使百亿四大洲显现光明。
;


 །འོ་ན་ཡུམ་གྱི་མནལ་དུ། རང་གི་ལྷུམས་སུ་གླང་པོའི་ཕྲུ་གུས་ཞུགས་པར་གཟིགས་པ་ནི། མཚན་མཁན་ལུང་སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བར་སྲིད་དེར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་ཚུན་ཆད་མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ཁོ་ན་བརྩམས་པས་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་ལས་མཚན་མཁན་གྱིས་ལུང་བསྟན་པའི་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཀྲི་ཀྲིའི་རྨི་ལམ་བཅུ་ལྟ་བུ་དཔགས་ཏེ་སྟོན་པས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བར་སྲིད་ལྟེ་བ་ནས་མི་བརྟོལ་བར་མངལ་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ་མཚེ་མ་ལས་གང་སྔར་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་ལ་ཕུང་པོ་དང་། གང་ཕྱིས་ཞུགས་པ་ནི་སྔར་འབྱུང་བས་ནུ་བོར་འཇོག་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཀའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་སྙན་ངག་པ་ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་
2-229b
གྱིས། གླང་ཆེན་དཀར་པོ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་པ། །རྐང་བཞི་མཛེས་དང་ལྡན་པར་ཞལ་བཞེས་ནས། །དྲང་སྲོང་གནས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ཀྱི་གནས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར། །ཅེས་བཤད་པས་དྲང་སྲོང་གནས་ཤེས་ནི་དྲང་སྲོང་ཀུན་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གླང་ཆེན་གྱི་ལུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལེན་པར་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་དྲངས་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡུམ་གྱི་རྨི་མཚན་ཙམ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྟོག་བཏགས་ཡིན་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཀ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་བར་སྲིད་བོང་ཚོད་རྫོགས་ཤིང་ངོ་ཚ་ཤེས་གོས་དང་བཅས་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་འོག་མིན་པའི་ལུས་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་འཛམ་གླིང་ཙམ་དུ་མི་ཤོང་ངོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ཡངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ནོར་བུའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་འགར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་འདུན་ལ་ཆོས་གོས་འཕུལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་དགེ་སློང་མ་དཀར་མོའང་ཤི་ནས་མ་སྲེག་གི་བར་གོས་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་གྱི་འདོད་ཁམས་ན་ངོ་ཚ་མེད་པའི་གཅེར་བུའོ། །ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། དམྱལ་བ་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་འདོད་པའི་ལྷ་མི་དང་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སྡོམ་དུམ་ཚིག་པ་དང་། དུ་བ་དང་། ཆུ་དང་། གསེར་ལྟ་བུ་དང་། དཀར་པོ་གསུངས་ཤིང་། ཀུན་བཏུས་ལས། མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་བར་སྲིད་གྲུབ་པ་ནི། དཔེར་ན་ཕྱར་བ་ནག་པོའམ། མཚན་མོ་མུན་ནག་ཏུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་དཀར་པོའམ་ཟླ་འོད་དང་བཅས་པའི་མཚན་མ་ལྟ་བུར་བཤད་དོ། །དྲན་ཉེ་ལས། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་མནར་མེད་ཀྱི་བར་སྲིད་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་པ་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པའི་ཚད་དུ་གསུངས་སོ། །
2-230a
决定前时
གཉིས་པ་ནི། བར་སྲིད་སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དེ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སྔུན་རོལ་གྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ལྔའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སྲིད་པ་བཞི་ལས་བར་སྲིད་དང་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། སྐྱེ་སྲིད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ། །འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ནི་འཆི་སྲིད་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་ན་གང་གི་འོག་ཏུ་བར་སྲིད་འབྱུང་བའོ། །དེས་ན་སྐྱེ་སྲིད་དང་འཆི་སྲིད་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། སྲིད་པ་གཞན་གཉིས་ནི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ། །
何者所见
གསུམ་པ་ནི། དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་དམྱལ་བ་དང་། ལྷའི་བར་སྲིད་ལྷ་རིགས་མཐུན་གྱིས་མཐོང་ལ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་མིག་སྐྱོན་བཅུ་གཅིག་གིས་དག་པ་མངོན་ཤེས་ལས་བྱུང་བས་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེ་ཐོབ་ཀྱི་ལྷའི་མིག་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

 །འོ་ན་ཡུམ་གྱི་མནལ་དུ། རང་གི་ལྷུམས་སུ་གླང་པོའི་ཕྲུ་གུས་ཞུགས་པར་གཟིགས་པ་ནི། མཚན་མཁན་ལུང་སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བར་སྲིད་དེར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་ཚུན་ཆད་མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ཁོ་ན་བརྩམས་པས་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་ལས་མཚན་མཁན་གྱིས་ལུང་བསྟན་པའི་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཀྲི་ཀྲིའི་རྨི་ལམ་བཅུ་ལྟ་བུ་དཔགས་ཏེ་སྟོན་པས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བར་སྲིད་ལྟེ་བ་ནས་མི་བརྟོལ་བར་མངལ་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ་མཚེ་མ་ལས་གང་སྔར་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་ལ་ཕུང་པོ་དང་། གང་ཕྱིས་ཞུགས་པ་ནི་སྔར་འབྱུང་བས་ནུ་བོར་འཇོག་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཀའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་སྙན་ངག་པ་ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་
2-229b
གྱིས། གླང་ཆེན་དཀར་པོ་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་པ། །རྐང་བཞི་མཛེས་དང་ལྡན་པར་ཞལ་བཞེས་ནས། །དྲང་སྲོང་གནས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ཀྱི་གནས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར། །ཅེས་བཤད་པས་དྲང་སྲོང་གནས་ཤེས་ནི་དྲང་སྲོང་ཀུན་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གླང་ཆེན་གྱི་ལུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལེན་པར་ཤེས་ཞེས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་དྲངས་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡུམ་གྱི་རྨི་མཚན་ཙམ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྟོག་བཏགས་ཡིན་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཀ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་བར་སྲིད་བོང་ཚོད་རྫོགས་ཤིང་ངོ་ཚ་ཤེས་གོས་དང་བཅས་པ་སྟེ། སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་འོག་མིན་པའི་ལུས་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་འཛམ་གླིང་ཙམ་དུ་མི་ཤོང་ངོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ཡངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ནོར་བུའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་འགར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་འདུན་ལ་ཆོས་གོས་འཕུལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་དགེ་སློང་མ་དཀར་མོའང་ཤི་ནས་མ་སྲེག་གི་བར་གོས་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་གྱི་འདོད་ཁམས་ན་ངོ་ཚ་མེད་པའི་གཅེར་བུའོ། །ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། དམྱལ་བ་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་འདོད་པའི་ལྷ་མི་དང་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སྡོམ་དུམ་ཚིག་པ་དང་། དུ་བ་དང་། ཆུ་དང་། གསེར་ལྟ་བུ་དང་། དཀར་པོ་གསུངས་ཤིང་། ཀུན་བཏུས་ལས། མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་བར་སྲིད་གྲུབ་པ་ནི། དཔེར་ན་ཕྱར་བ་ནག་པོའམ། མཚན་མོ་མུན་ནག་ཏུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་དཀར་པོའམ་ཟླ་འོད་དང་བཅས་པའི་མཚན་མ་ལྟ་བུར་བཤད་དོ། །དྲན་ཉེ་ལས། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་མནར་མེད་ཀྱི་བར་སྲིད་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་པ་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པའི་ཚད་དུ་གསུངས་སོ། །
2-230a
决定前时
གཉིས་པ་ནི། བར་སྲིད་སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྔུན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དེ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སྔུན་རོལ་གྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ལྔའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སྲིད་པ་བཞི་ལས་བར་སྲིད་དང་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། སྐྱེ་སྲིད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ། །འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ནི་འཆི་སྲིད་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་ན་གང་གི་འོག་ཏུ་བར་སྲིད་འབྱུང་བའོ། །དེས་ན་སྐྱེ་སྲིད་དང་འཆི་སྲིད་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། སྲིད་པ་གཞན་གཉིས་ནི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ། །
何者所见
གསུམ་པ་ནི། དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་དམྱལ་བ་དང་། ལྷའི་བར་སྲིད་ལྷ་རིགས་མཐུན་གྱིས་མཐོང་ལ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷ་མིག་སྐྱོན་བཅུ་གཅིག་གིས་དག་པ་མངོན་ཤེས་ལས་བྱུང་བས་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེ་ཐོབ་ཀྱི་ལྷའི་མིག་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整直译的简体中文：
如果在母亲的梦中，见到有小象进入自己的胎中，这是与相师预言相符的征兆，并非那时形成了中阴身，因为百劫以来只积累了成熟善业，已经远离一切恶道。相师从征兆预言的例子，就像佛陀对克利克利王十梦的解释那样。中阴身不是从脐部进入，而是从产门进入，对于双胞胎，先入胎者后出生为兄，后入胎者先出生为弟，这是合理的。在迦腻色迦王时期的诗人"具法胜解"说道："白象具有六牙，美丽四足庄严，如同了知住处的仙人，进入母亲的胎中。"关于"了知住处的仙人"意为仙人在入胎时完全以象身形态显现的说法，若问这如何解释，那只是对母亲梦境征兆的臆测妄想，因为与三藏经典不符。色界天的中阴身体型成熟，具有惭愧心而着衣，菩萨也是如此。若问色究竟天身高一万六千由旬，不能容纳在赡部洲中，答：因为虚空广阔，且如宝珠光明，无处障碍。由于供养僧团衣物的愿力，白尼死后火化前仍穿着衣服。其他欲界众生则无惭无愧而裸体。《小品律》中说：地狱、畜生、饿鬼、欲界天人及色界的中阴身分别如焦炭、烟、水、金色和白色。《集论》中说：造作不善业者的中阴身如黑布或黑夜，行善者则如白布或月光之夜。《念处经》中说：极热地狱和无间地狱的中阴身寿量为八万四千岁，身形如八岁孩童。
第二，决定前时：
如果中阴身是前世有形态的显现，那前世有究竟是什么？前世有是死有之前的存在，即从生有那一刹那开始的五蕴相续。在四有中，已经解释了中阴有和前世有，生有是在各道受生的刹那，死有是最后死亡刹那，即有色众生死后产生中阴身的前一刻。因此，生有和死有是刹那性的，而其他两种有是相续性的。
第三，何者所见：
地狱的中阴身被同类地狱众生所见，天界中阴身被同类天众所见，还有通过修习获得的、不受十一种过患影响的天眼通能见到它们。而生得的、极为清净的天眼却不能见到。


 །སྐྱོན་བཅུ་གཅིག་ནི། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཡིད་ལ་མི་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་དྲགས་པ་དང་། སེམས་ཡ་ཡོ་བ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་། སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྒོམ་དྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་བཅུ་གཅིག་གོ ། ཁ་ཅིག་ལྷའི་བར་སྲིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ལྔ་ཀའི་བར་སྲིད་མཐོང་བ་ནས། མི་དང་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོའི་བར་སྲིད་ཀྱིས་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་། དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་ཀྱི་དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་ཁོ་ན་མཐོང་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྲིད་པ་བར་མས་དང་པོ་མན་ཆད་ཀྱི་དེ་མཐོང་གི། ཡན་ཆད་ཀྱི་དེ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་ལུགས་འདིར་
2-230b
བར་སྲིད་ནང་རིས་མཐུན་མཐོང་བྱ་བ་གཅིག་དང་། དེའི་ཁར་སྦྱོར་བྱུང་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ལྷའི་བར་སྲིད་སོགས་གོང་མས་འོག་མའི་བར་སྲིད་མཐོང་བྱ་བ་གཞན་ལུགས་སུ་བཀོད་པའི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མིག་ཕྱེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། བོད་གངས་ཅན་གྱི་མན་ངག་པའི་ཁྲིད་ཡིག་མང་པོར། བར་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷ་མིག་གི་མངོན་ཤེས་རྣམ་དག་ཡོད་ཟེར་པ་བྲིས་འདུག་པ་ནི་ནོར་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །
神通差别
གཉིས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ལས་ཀྱི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་མཁའ་ལ་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དགག་མི་ནུས་ཏེ། ལས་སྟོབས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
根差别
གསུམ་པ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་པོ་ཀུན་ཚང་བའོ། །
趣入差别
བཞི་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མི་ཟློག་སྟེ་ཐོགས་མེད་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་འབར་བ་གཤགས་ན། དེའི་ནང་ན་སྲིན་བུ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་ལྟ་བུའི་བར་སྲིད་དུ་གྲུབ་ནས་ལྷ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ནི་མི་ལྡོག་པར་ངེས་སོ། །མངོན་པ་གོང་མར་ཟློག་པ་ཡང་འདོད་དེ། ལས་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་གོང་མ་ལ་འོག་སའི་ཉོན་མོངས་མར་འཆི་འཕོ་ཁར་བྱུང་བའི་ལོག་ལྟས་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཁམས་གོང་གི་བར་དོ་སོགས་ཟློག་པར་ཡང་འདོད་ལ། དེའི་ཚེ་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུའི་བར་སྲིད་རང་དུ་མིར་སྐྱེ་བའི་ལས་བསགས་ནས་མིར་སྐྱེ་བ་སོགས་དང་། གཤིན་པོའི་དོན་དུ་དགེ་མི་དགེ་གང་བྱས་ཀྱང་བར་སྲིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་སུ་སོང་བས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏེ། གང་ཟག་དེས་དགེ་སྡིག་སོག་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་བཟང་
2-231a
ངན་དུ་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་ལན་བསབས་པ་ལས། ཤི་བའི་རྗེས་སུ་མྱ་ངན་བྱས་པས་ཀྱང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བཞེད་དོ། །གོང་མའི་ལུགས་འདིར་བར་སྲིད་ལ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསར་སོག་ཡོད་པར་བཞེད་ཀྱི། འོག་མའི་ལུགས་ལ་དེ་མེད་པར་བཞེད་ཀྱང་སྤྱིར་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་འགྲུབ་པ་ལ་མི་ཟློག་ཀྱང་། ཁྱད་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ཟློག་པའི་ལས་གསར་སོག་ནི་ཡོད་དེ། དེའི་དོན་དུ་དགེ་སྡིག་གི་ལས་བྱས་པས་མི་ལྟ་བུ་ལའང་རིགས་གཟུགས་འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་བཟང་ངན་དུ་འགྱུར་བའི་ཟློག་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །
所食差别
ལྔ་པ་ནི། འདོད་པའི་བར་སྲིད་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁམས་ཟས་ཀྱི་དྲི་ཟའོ་སྟེ། རགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དབང་རྒྱ་ཆུང་བ་རིགས་དམའ་བ་ནི་དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཟའོ། །དབང་ཐང་ཆེ་བ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་ཟའོ།

这些是十一种过患：疑惑、不作意、身体不良状态、昏沉、睡眠、掉举、过度精进、心不平衡、恐惧、各种想法、多言、过度禅修，这就是十一种过患。有些人说天界中阴身能见到五道所有中阴身，而人、饿鬼、畜生的中阴身分别能见到四种、三种和两种，地狱中阴身只能见到地狱中阴身。如此，初禅的中有身能见到初禅以下的中有，但见不到更高层次的中有。总之，在这种理论中，同类中阴相互可见是一种观点，再加上通过修习获得的清净天眼可见为第二种观点，以及天界中阴等上界能见下界中阴为第三种说法，这三种观点是对教理开启眼界的解释。而在雪域藏地许多口诀修法指导书中所说的"所有中阴身都具有清净的天眼神通"，这是一个很大的错误。
第二，神通差别：
中阴身具有从业力产生的迅速飞行虚空的神通力，但不具有变化的神通。这种神通即使佛陀也无法阻止，因为它具有强大的业力。
第三，根差别：
中阴身具足五种感官能力。
第四，趣入差别：
中阴身不被金刚等物阻碍，因为它具有无碍性。例如，就像铁锤燃烧时劈开，可见内中的虫子一样。已形成人类中阴身后，不会逆转变成天界等其他众生类型，这是确定的。《阿毗达磨俱舍论》认为可以有逆转，即异熟业的因和上界依据下界烦恼（在临死时生起的邪见作为条件）可使上界中阴等逆转。此时，如畜生中阴通过积累转生为人的业而转生为人等情况，以及为亡者所做的善恶业都依附于中阴身的业，与之相连，因为该人积累善恶业，因此可以转变为善恶趣处。《问答集》中说，死后亲属的悲伤也能使其逆转。在高层次的理论中，认为中阴身可以积累新的引导业，而低层次的理论则认为没有此业，但总体上虽然异熟的本质不可改变，但特殊情况下仍可通过新业逆转，比如为亡者所做的善恶业可使人类中阴的种姓、外貌、财富等特质变好变坏。
第五，所食差别：
欲界中阴身是法性的香食者，因为它不是粗重的物质。其中权势小、种姓低的吃不香的气味，权势大的则吃香气。


 །བར་སྲིད་དུ་རྒྱུན་ཅི་ཙམ་གནས་ཤེ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་བཙུན་པ་འཆོས་སྐྱོབས་ནི། བར་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚད་ཆོས་ཅན། རིང་ཐུང་ངེས་པ་མེད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། བར་སྲིད་ཀྱི་ཚེའི་འཕེན་པ་དུས་ཅན་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། དེའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་སྲིད་ཀྱང་ཡོད་དགོས་པར་ཐལ། དེ་ལ་བལྟོས་པའི་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་སྲིད་པ་དེ་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པར་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །སྟོན་པ་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དོགས་པ་འདི་ལྟར་བཅད་དེ། ཤའི་ཕུང་པོ་རི་བོ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་སྲིན་བུས་ཕྱུར་བུར་གཏམས་པ་ན། དེའི་བར་སྲིད་དེ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའམ། གཞན་ནས་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དོགས་པ་འདི་ནི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་མི་བྱུང་མོད། འོན་ཀྱང་དྲི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་ཚེ་
2-231b
ཐུང་མཐའ་མེད་ཡོད་པ་རྣམས་དྲི་རོ་དེ་ཚོར་བཞིན་ཆགས་ནས་འཆི་བ་ན། རྐྱེན་ཤའི་ཕུང་པོ་དེས་སྲིན་བུར་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ལས་སད་པར་བྱས་ནས། སྲེད་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱི་ཕྱིར་སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་པར་གནས་པ་ནི། མདོ་ལས། ཤིང་རཏའི་འཕང་ལོ་ཙམ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་གོ་ན་དུད་འགྲོ་ཕྲ་མོ་དཔག་མེད་གནས་པ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་ལྷ་མི་བས་གྲངས་མང་བར་གསུངས་སོ། །དེས་ནས་སྲིད་པ་བར་དོར་ཡུན་རིང་བསྡད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་རྣམ་སྨིན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་དུས་ལ་བབ་པ་ན་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གླིང་འདིར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཅན་དེ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲིར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བར་སྲིད་དུ་སྡོད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྟོན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བསམ་མི་ཁྱབ་ཏུ་གསུངས་སོ། །བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། བར་སྲིད་ཞག་བདུན་དུ་གནས་ལ། དེ་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་མ་རྙེད་ན་ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་དེར་སྐྱེའོ་ཟེར་རོ། །དེ་དང་མཐུན་པར་ཀུན་ལས་བཏུས་སུ་ཡང་། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཞག་གསུམ་གནས་ཏེ། དེ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ཤི་འཕོའོ་ཞེས་ཏེ། བདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྐྱེ་བ་རྙེད་ལ། མ་རྙེད་ན་ཤི་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ཞིང་རིང་ན་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་ཚེའི་ཞག་ཡིན་ནམ། གང་ནས་ཚེ་འཕོག་པ་དེའི་ཚེ་ཞག་གང་ཡིན་དཔྱད་དགོས་སོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། བར་སྲིད་ནི་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་འགྲོ་སྟེ། སྲིད་པ་འཚོལ་བའི་ཕྱིར། དུས་ཐུང་ངུ་ལས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། སྐབས་དེར་རྐྱེན་ཡང་མ་ཚོགས་ལ། ཡུལ་དེར་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ན་ལས་ཀྱིས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་འདྲེན་པ་སྐྱེ་
2-232a
བར་བྱེད་ལ། ཡུལ་དེར་སྐྱེ་བ་མ་ངེས་ན་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚོགས་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དབྱར་དང་སྟོན་དང་སོ་ག་དང་དགུན་གྱི་དུས་ངེས་པ་ཅན་བ་ལང་དང་ཁྱི་དང་རྟ་དང་དོམ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་དང་མ་ངེས་པའི་བ་མེན་དང་ལྕེ་སྤྱང་དང་བོང་བུ་དང་དྲེད་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་པ་འདི་ལ་ནི། འཕེན་པ་གཅིག་པས་གང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་བྱད་ཅན་ཡིན་པར་གསུངས་པས་གནོད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། རིགས་གཅིག་པ་དང་བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར། རིས་ཐ་དད་པས་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་ངེས་པའི་ལས་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་མཐོང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་རྐང་ཁྲ་སེང་གེའི་མངལ་ནས་དང་། རྒྱལ་པོ་གཏུམ་པོ་རབ་སྣང་སྡིག་པ་རྭ་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ།

中阴身能停留多久呢？经部尊者法救认为：中阴身的存在时间没有确定的长短，因为只要投生的条件未具足，就会一直存在。如果中阴身寿命有单独的时限，那么（中阴身的）寿命尽时也应该有死有，因为你已经承认了与之相关的前世有。但这是不可能的，因为这种有就是将要投生处的前世有，属于同一类。
第二位导师世亲这样解决了这个疑问：当一座山那么大的肉团中充满了虫子时，这些虫子的中阴身是本来就在那里，还是从别处来的？虽然这个疑问在经典和论著中没有出现，但那些对气味贪著的微小无量短寿众生，当它们感知到气味而贪著死亡时，肉团这一条件使它们将转生为虫子的业被唤醒，由于这种渴爱的缘故，它们就投生在这些虫子中。一般来说，众生存在无量无边，经中说：在车轮大小的空间内居住的微小畜生，其数量超过三千大千世界中的天人。
因此，在中有中长期停留后才投生，是业果的成熟，只有在异熟成就的因缘集合时机成熟时才能获得投生。否则，比如转轮王具有投生此洲的业，在人类寿命未达到八万岁之前，将一直停留在中有中。因此，佛陀说："众生业的异熟不可思议。"尊者胜友说：中阴身存在七天，如果之后仍未找到投生的机缘，则死亡转生到同一处。与此相符，《摄集论》也说："最多停留三天，之后死亡。"这意味着在七天内能找到投生，若未找到则死亡后仍投生在同处，最多七次。这种情况下，需要考察所说的天数是指将要投生之处的日数，还是从何处死亡之处的日数。
说一切有部认为：中阴身只会快速前行，因为在寻求投生之处，不会停留很长时间。若此时因缘未聚集，但确定要投生在某处，则业会引导因缘聚集而使其投生；若不确定投生某处，则会使其投生到因缘聚集的其他处所。
其他一些人说：如果投生的条件未集聚，将投生到类似的生处。在特定的春、夏、秋、冬季节，（某些众生）会分别转生为牛、狗、马、熊等，而非特定季节则投生为牦牛、狼、驴、野熊等。这种观点受到反驳，因为经中说同一引业使其成为将投生某处的形态。
导师胜友说：因为属于同一类，且未改变牛的形态和形状，所以不同种类并不损害业的引导力。即使是确定投生的业，也能见到各种投生的条件，比如国王斑足从狮子胎中出生，国王暴光从罪角中出生等。


 །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལྷ་ལྟ་བུའི་རིས་གཞན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མས། མི་ལྟ་བུའི་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ནི་བརྗོད་བྱ་མིན་ལ། རྟ་བོང་ལྟ་བུ་དུད་འགྲོ་སྤྱི་དང་ནང་ཚན་རིས་མཐུན་པས་རཏའི་སྲིད་པ་བར་མ་བོང་བུའི་མངལ་དུ་འཇུག་གོ ། འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེའི་གནས་བརྟན་བཙུན་པས་བར་དོའི་ཚེ། །ངེས་མེད་དེས་དྲངས་སྐྱེས་བུ་ལོ་བརྒྱ་པ། །འཚོ་བ་གང་དེ་དེ་ཡི་བར་སྲིད་ལ། །ལོ་གཅིག་འགོར་ན་དེ་ཡིས་ཟ་བའི་ཕྱིར། །སྔོན་དུས་སྲིད་ལ་གོ་དགུ་ལས་མི་འཚོ། །རིགས་པ་དེ་ཡིས་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །དབྱིག་བཤེས་རྐྱེན་རྙེད་ཞག་བདུན་གོང་དུའོ། །མ་རྙེད་ཞག་བདུན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང་། །དེ་ནས་མ་རྙེད་བདུན་ཕྲག་བདུན་སྡོད་ཟེར། །མདོ་སྡེ་པ་ཡི་ཁྱད་པར
2-232b
འགའ་ཞིག་དང་། །གནས་བརྟན་ཐོགས་མེད་ལ་སོགས་ཁ་ཅིག་གིས། །བདུན་ཕྲག་བདུན་ལས་ངེས་པར་མི་སྡོད་ཟེར། །བྱེ་སྨྲས་མྱུར་སྐྱེ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ན། །རྟ་ལྟ་བུ་ནི་འཁྲིག་སྤྱོད་དུས་མིན་ཀྱང་། །ལས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱུར་འཁྲིག་དྲངས་ནས། །དེ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཅེས་འདོགས་པར་སྣང་། །
入生门分
གསུམ་པ་དེས་སྐྱེ་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ལ་གསུམ། བསམ་པ་གང་གིས་འཇུག་པ། དབྱིབས་གང་གིས་འཇུག་པ། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་བཤད་པའོ། །
何种想所入
དང་པོ་ལ་གསུམ། སྐྱེ་གནས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་པ། དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་ཀྱི་བསམ་པ། བརྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་བསམ་པ།
初二生处所想
དང་པོ་ནི། བར་སྲིད་ནི་སྐབས་འདིར་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གིས་རང་སྐྱེ་ཡུལ་ཐག་རིང་ན་འདུག་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། བར་སྲིད་ཕོ་ཞིག་ཡིན་ན་མ་ལ་ཆུང་མ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ། བར་སྲིད་མོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཕ་ལ་ཁྱོ་བཞིན་དུ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་། མ་ལ་ཆན་ཆུན་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་དེར་རྩེ་དགས་འཁྲིག་ཅིང་ཉལ་བར་མོས་པས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་མངལ་དུ་ཁུ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཕོ་ལོང་གི་བར་གྱི་བུ་སྣོད་དེར་ཕྱིན་ནས་ཁུ་ཁྲག་ལ་བདག་གིར་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་འདུག་གོ། དེ་ནས་ནི། དེའི་ཕུང་པོར་ནུར་ནུར་པོ་སོགས་ཀྱིས་འཁྲང་པོར་གྱུར་ཏེ། བར་མའི་དྭངས་མའི་ལུས་དགག་པའི་ཕྱིར། ཕོ་ཡིན་ན་མའི་ལྟོ་གཡས་སུ་མཉེས་ནས་རྒྱབ་ཏུ་ཁ་བལྟས་ཤིང་། ཙོག་ཙོག་པོར་སྐྱེ་ཏེ། རང་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་ཡིན་ན་མའི་ལྟོ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་མཉེས་ནས་ལྟོ་བའི་ངོས་སུ་བལྟས་ཏེ་རང་ལ་ཆུང་མའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ནིང་ཡིན་ན། དེ་ཕོ་མ་ནིང་དང་མོ་མ་ནིང་གི་འདོད་ཆགས་
2-233a
གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སོ་སོར་ལྡན་ནོ། །བར་སྲིད་ནི་མི་དབང་པོ་ཚང་བའི་ཕྱིར། ཕོ་མོ་གང་ཡིན་ཞུགས་ནས་ཇི་ལྟར་ཞུགས་པ་བཞིན་དང་པོར་གནས་ཀྱང་ཕྱིས་ལུས་བརྟས་ཤིང་འཕེལ་བ་ན་མ་ནིང་དུ་གྱུར་རོ། །དཔྱད་པ་འདི་ཡོད་དེ། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁུ་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་འདིའི་དབང་པོའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ལས་རྣམས་ལས། ཁུ་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ཀྱང་དེ་ལས་མ་བཏོགས་པའི་འབྱུང་བ་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ཁུ་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ། ཁུ་ཁྲག་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་འགག་ལ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ནུར་ནུར་པོས་སོགས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་ཙམ་ལས་ས་བོན་འགགས་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་དང་། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དུར་ཁྲོད་བསྐྱེད་དོ། །ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་པས་ལུས་དབང་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མདོ་ཚིག་དེ་ལེགས་པ་ཡིན་ཟེར་རོ།

因此，没有过错。一位天界类中阴身不会投生为人类等同类，所以不用讨论这种转生。而马、驴等畜生类因为属于总体畜生类和内部相似类，所以马的中阴身可以进入驴的胎中。
在此说：经部长老尊者说中阴寿命，
无定限由业牵引百岁人，
凡是能活那么久的人，
其中阴若停一年因此食，
前世有不过九十九年活，
应当以此理由依次了知。
胜友说若得缘七日内，
未得则七日住后转生，
若再未得住满七个七。
某些经部宗的特殊观点，
以及长老无著等一些人，
说不定会超过七个七日住。
有部说速生若缘不具足，
如马等虽非交配时节时，
业会牵引成为出生缘由，
这被称为结生相续现象。
第三，入生门分：
分三：以何想入，以何形入，解说其他想的差别。
第一，何种想所入：
分三：前两种生处的想，湿生的想，化生的想。
初二生处所想：
在此情境中，中阴身凭借业力产生的眼睛能看到自己将要投生的地方，即使很远也能看见。如果是男性中阴身，会对母亲产生如对妻子般的贪欲；如果是女性中阴身，会对父亲产生如对丈夫般的女性贪欲，对母亲则产生如对情敌般的愤怒。由于心识颠倒，幻想着在两根之间嬉戏交合而睡，前往胎中精血之中，到达睾丸间的子宫后，对精血生起执著欢喜而住。然后，其蕴体以凝酪状等充满，为了遮断中有清净身，若是男性，在母腹右侧安置，面向背部，蹲坐着生，因为具有自己行交合的傲慢。若是女性，在母腹左侧安置，面向腹部，因为特别希望自己处于妻子的地位。若是双性人，则分别具有男双性或女双性的贪欲。因为中阴身具有完整的人类感官，所以男女各自入胎后，最初虽如入胎时那样存在，但后来身体强壮成长时变成双性人。
有这样的考察：是否因为业力使精血的大种成为此人根身的所依，还是虽然依靠精血，但从中产生另外未取自精血的大种？有些人说就是从精血的大种中产生，因为没有根身的精血消失，而有根身的凝酪状等生起，就像秤杆的升降只是种子消失芽生一样。如经中所说："从父母不净凝酪状生起"和"比丘们，你们长久以来培育坟场，取血滴"，这些经文很好地表明（精血）变成了身根的本体。
;
(注：本译文已按要求完整直译原文，不含任何意译或缩略。原文中的对偶诗歌体已尽量保持对仗形式。)


 །གཞན་ན་རེ། འབྱུང་བ་གཞན་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཁུ་ཁྲག་གི་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི། དཔེར་ན། ལོ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིན་བུའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་རོ། །
湿生所想
གཉིས་པ་ནི། མངལ་སྒོང་སྐྱེ་ཚུལ་གྱི་བགྲོད་པ་ནི་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། ལྷག་གཉིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྣང་བ་ལས། སྔ་མ་ལས་གཞན་དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་ནི་ལས་དང་མཐུན་པའི་སྐྱེ་གནས་གཙང་བའམ་མི་གཙང་བར་དྲི་འདོད་པས་འགྲོ་བ་དང་།
化生所想
གསུམ་པ་ནི། བརྫུས་སྐྱེས་གནས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པས་འགྲོའོ། །འོ་ན་དམྱལ་བའི་གནས་ཇི་ལྟར་འདོད་ན། བློ་ཕྱིན་
2-233b
ལོག་གིས་བདག་ཉིད་རླུང་ཆར་གྲང་མོས་བཏགས་ཉེན་པ་ན། དམྱལ་བ་ན་མེ་མཐོང་སྟེ་དྲོ་བར་འདོད་ནས་རྒྱུག་པ་དང་། ཡང་རླུང་ཚ་བ་དང་ཉི་མེས་གདུངས་ཤིང་ཉེན་པས་དེར་བསིལ་བ་མཐོང་བས་ཉེར་རྒྱུགས་ནས་མཚམས་སྦྱོར། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་དམ་མདོ་སྡེ་པ་དག །རང་ཤན་པ་དང་ལིངས་པ་སོགས་སྔོན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུག་གསོད་པ་དང་ཉ་འཛིན་པའི་སྣང་བ་སོགས་ལ་ཞུགས་ནས་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་འགྱུར་བས་དེ་མྱོང་ལས། །སྔར་བྱས་པས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟར། །སེམས་ཅན་དེ་འདྲ་མཐོང་གྱུར་ནས། །དམྱལ་བར་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ལྷའི་བར་སྲིད་ནི་སྐྱེ་གནས་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྟན་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ་གྱེན་དུ་འགྲོའོ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་གནས་སྐབས་བཞིན་འགྲོའོ། །
何种形态入
གཉིས་པ་དབྱིབས་གང་གིས་འཇུག་པ་ནི། དམྱལ་བ་ཡི་ནི་སྤྱིའུ་ཚུགས་ཡིན། ཅེས་མགོ་རྟིང་བཟློག་ནས་འགྲོ་སྟེ། ཡང་དག་སྡོམ་དང་དཀའ་ཐུབ་ཅན། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྐུར་འདེབས་པ། །དེ་དག་སྤྱི་ཚུགས་དག་ཏུ་ནི། །དམྱལ་བ་ཁོ་ནར་ལྷུང་བར་འགྱུར། ཞེས་བས་སོ། །དཀའ་ཐུབ་པ་ནི་སྤྱི་ཡང་དག་སྡོམ་ནི་སྦྱངས་ཡོན་བཅུ་གཉིས་ལ་གནས་པ། དྲང་སྲོང་ནི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་སོ། །
说别想差别
གསུམ་པ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་བཤད་པ་ལ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི། རང་རྒྱལ་གྱི། བྱང་སེམས་ཀྱི། ཐ་མལ་པའི།སྒོང་སྐྱེས་ཀྱི་ཁྱད་པར། སྔ་མ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པའོ། །
生转轮王差别
དང་པོ་ནི། ངེས་པར་བར་སྲིད་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ན་བློ་ཕྱིན་ལོག་གི་རྩེ་དགའ་ལོ་ནས་མིན་གྱི། །མདོ་ལས་མངལ་འཇུག་བཞི་གསུངས་པ་ལས། གཅིག་ནི་གནས་འབྱུང་ཤེས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པ་འཇུག་
2-234a
པ་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ །
生缘觉差别
གཉིས་པ་ནི། གཞན་ནི་འཇུག་པར་མ་ཟད་གནས་པ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུའོ། །
生菩萨差别
གསུམ་པ་ནི། གཞན་ནི་འཇུག་གནས་སུ་མ་ཟད་འབྱུང་བའང་ཤེས་བཞིན་དུའོ། །
2-234b
ཅིར་སྣང་གཏད་མེད་ཟེར། ཁ་ཅིག་འཇུག་ཀ་རྩེ་དགས་ཞུགས་ནས་ཐིབས་སོགས་སུ་ཤེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཕ་མ་ལ་ཕོ་མོར་ཤེས་པ་དེ་བློ་ཕྱིན་ལོག་མིན་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་སེམས་སུ་ཅིས་འགྲོ་སྙམ་ན། དེའི་ཆ་ནས་མིན་ཀྱང་ཕོ་མོ་ལ་སྲེད་པའི་ཆ་ནས་དེར་འཇོག་གོ། དབང་ཆེ་བ་ནི། ཀུན་རའམ། སྐྱེད་ཚལ། ཁང་བཟང་། ཁང་བརྩེགས་དང་ཁྲི་ལ་འཛེགས་ཕྱིར་འགྲོ་གནས་དབྱུང་སོགས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བཞིན་ལ་ནི་འཇུག་གནས་དབྱུང་གསུམ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ལོག་གི་ཤེས་མོས་མི་འབྱུང་པའི་ཕྱིར་ཆགས་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་རགས་པ་མི་འབྱུང་ཡང་ངའི་ཕ་མ་སྙམ་པའི་ཞེན་པ་འབྱུང་ངོ་། །
说前三原由
དྲུག་པ་ནི། ཡང་འཇུག་པ་ཤེས་ཕྱི་མ་གཉིས་མི་ཤེས་པ་དང་། དང་པོ་གཉིས་ཤེས་ཕྱི་མ་མི་ཤེས་པ་དང་གསུམ་ཀ་ཤེས་པའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་དག་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་དང་རང་བྱུང་རང་རྒྱལ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་གཉིས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུའོ།

有人说：只从其他大种生起，因为从他种生是依靠精血不净而同时生起的。依靠他物而生的例子，就像依靠树叶而有情虫的大种连同根身同时生起一样。
第二，湿生所想：
胎生卵生的入生方式如上所述，其余两种依情况而定，前述以外的湿生是依照业力相应的投生处，因为喜欢清净或不清净的气味而前往。
第三，化生所想：
化生是因为明显欲求（特定）处所而前往。那么，如何会欲求地狱呢？由于颠倒的心识，当自身感受风雨寒冷侵袭时，看到地狱中的火，希望取暖而奔向那里；或者被热风和烈日炙烤侵袭时，看到那里有凉爽而奔过去结生。导师无著或经部师说：像屠夫和渔夫等，以前作恶趣业的时候，进入杀羊或捕鱼的景象中结生，如经中所说："如何转变而经历，由先前所作如梦境，见到那样的众生后，向地狱迅速奔跑去。"天界中阴因为往上升的投生处而行，犹如从座位站起一样向上行走。人、畜生、饿鬼则各自按照自己的状态行进。
第二，以何种形态入：
地狱者是倒立姿势，即头部向下脚朝上行走，如经中所说："对正持戒与苦行者，对仙人诽谤的那些人，他们将以倒立姿势，唯向地狱坠落而去。"苦行者指一般人，正持戒指住于十二头陀行者，仙人指佛陀和菩萨。
第三，说明其他想的差别：
包括转轮王的，独觉的，菩萨的，普通人的，卵生的差别，以及解释前三者的原因。
第一，生转轮王差别：
中阴身必定入胎时，不是以颠倒心识的嬉戏方式，如经中所说的四种入胎方式中，一种是知道入胎但不知住胎和出胎。
第二，生缘觉差别：
另一种不仅知道入胎，而且知道住胎。
第三，生菩萨差别：
另一种不仅知道入胎和住胎，还知道出胎。
有人说（中阴身）什么都不执着；有些人说入胎时虽通过嬉戏进入，但能知道凝酪状等。若问：既然把父母视为男女的认知不是颠倒心，为何会成为烦恼心？回答：虽然从这方面看不是（颠倒心），但从对男女的贪爱角度仍归为此类。大能者（转轮王等）则是为了登上园林、花园、宫殿、楼阁和宝座而入胎、住胎、出胎，如前所述。对于具有正知者，因为对入胎、住胎、出胎三事完全了知，不会产生颠倒的认知和意向，所以不生粗重的贪嗔烦恼，但仍会生起"这是我的父母"的执着。
第六，说前三原由：
又有知入胎不知后二者的，知前二者不知最后一者的，以及三者都知道的入胎三种情况，分别对应转轮王、独觉佛和如来，按顺序对应。
;


 །དེ་ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པ་ནི་ལས་སམ། རང་རྒྱལ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱར་གོམས་པས་ཡེ་ཤེས་སམ། སངས་རྒྱས་ནི་ཚོགས་གཉིས་ཀ་རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ན་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་འཇུག་པ་ན་སངས་རྒྱས་སོགས་མིན་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་མིང་གིས་སོ། །སྒོང་སྐྱེས་དང་གང་ཟག་གསུམ་ལ་དམིགས་བཀོལ་གྱིས་སྐྱེ་གནས་གཞན་ལ་ཤེས་བཞིན་སོགས་ཅི་རིགས་ཡོད་པར་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་སོ། །ཡང་རང་རྒྱལ་འཇུག་གནས་གཉིས་ཀ་ཤེས་པ་དང་རྟག་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལྔ་ལེན་གྱི་རྒྱལ་བུ་སྒོང་སྐྱེས་རང་རྒྱལ་བ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ནི། འཇུག་གནས་ཤེས་པ་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྒོང་སྐྱེས་ནི་ཚོགས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་མི་ཉེས་ཞེས་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་འཆད་དོ། །ཡང་ན་འཇུག་གནས་ཤེས་པ་ནི་མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
2-235a
出生缘起
གཉིས་པ་སྐྱེ་ཚུལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ། ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཚུལ། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། །
蕴入胎分
དང་པོ་ནི། ཕྱི་རོལ་པས། བདག་གྲུབ་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་པས། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་འདོར་ལེན་བྱེད་པའི་བདག་ནི་མེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་རྣམ་སྨིན་ནི་ཡོད། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པས་ཆོས་སུ་བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་ཕུང་པོ་འདི་འདོར་ཞིང་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་བརྡར་བཏགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། འོ་ན་འཆི་སྲིད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུན་དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ཙམ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བདག་ཅེས་འདོགས་ན་ནི་བཀག་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་བཏགས་ཀྱང་རུང་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ཙམ་མ་འགག་པར་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་མཐུ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་དང་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་རྣམ་སྨིན་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ན་མངལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཀྱང་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བས་འབར་བཞིན་དུའོ།
蕴续无始
གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པ་བཞིན་རྣམ་ཤེས་མིང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་ཚོར་རིམ་གྱིས་རྒྱུན་སྐྱེས་ནས་ཏེ། དེ་ཡང་ལས་ཐ་དད་པས་འཕེན་པ་ཐ་དད་པས་མངལ་དུ་འཆི་བ་དང་། བུ་ཆུང་ངུ་འཆི་བ་དང་། དར་བབ་ཏུ་འཆི་བ་རྣམས་དེ་དག་གིས་ལས་སོ་སོར་བསགས་པས་འཕེན་པའོ། །རིམ་པ་ནི། གཙུག་ལག་ལས། དང་
2-235b
པོ་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་སྐྱེ། །མེར་མེར་པོ་ལས་ནར་ནར་སྐྱེ། །ནར་ནར་པོ་ལས་འཁྲང་འགྱུར་སྐྱེ། །འཁྲང་ལས་རྐང་ལག་འགྱུས་པ་དང་། །སྐྲ་སྤུ་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །མཚན་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ནུར་ནུར་ནས་འགྱུས་པའི་བར་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྔའོ། །མཚན་ནི་མིག་སོགས་ཀྱི་རྟེན་གསལ་བར་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཤ་རུས་སོགས་སོ། །དུས་གཞན་ན་མངལ་ན་ཡོད་པའི་ཟུག་རྔུར་སྨིན་པ་དེ་དེར་ཡོད་པའི་ལས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་པ་དེ་བསྒྱུར་ནས། མའི་ལུས་ཀྱི་མི་གཙང་བའི་སྒོ་ལོགས་སུ་ཁ་བསྟན་ནས་འཇོག་ལ། དེ་ནས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རླུང་གིས་རང་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤེད་པར་བྱེད་པ་ནི། ལུས་མཁྲང་པོ་དེ་རྩལ་པོ་ཆེས་བསྡམས་པ་བཞིན་དུ་འཚིར་བཞིན་པ་དེ་གཞན་དུ་སྤོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མའི་ཟས་དང་མའི་སྤྱོད་ལམ་ཉེས་པའམ་སྔོན་ལས་ཀྱིས་མངལ་ཁོ་ནར་འཆིའོ།

这也是转轮王因为业力，独觉因为百劫习练的智慧，佛陀因为二资粮广大的缘故，按顺序配对。他们入胎时虽然还不是佛陀等，但以未来的名称称呼。关于卵生和三种人，通过特别指出这些，也间接表明其他生处有相应的正知等情况。又有疑问：独觉知道入胎和住胎，与常时愚痴是相互矛盾的，那么五取王子卵生独觉是什么样的？对此，大师伽那跋摩解释道：知入胎和住胎是就独角兽型独觉而言，而卵生是指群居型独觉，所以没有过失。或者说，知入胎住胎是就胎生而言的。
第二，出生缘起：
分三：蕴结生方式，蕴相续无始，确立缘起性质。
第一，蕴入胎分：
外道问：应该存在自我，因为众生转生到另一世间，对此回答：不遍。没有作为内在行为者的、能舍取蕴体的自我，佛陀说业与异熟是有的，除了因果关联以法假名安立外，没有见到舍弃此蕴并在他处结生的作者。对此法假名安立，佛说："此有故彼生"等，广说缘起。若问，死有结生的相续是什么，就只是色等五蕴的相续。若将此称为自我，则不排斥，因为可随意安立。蕴体未灭就不能转生到其他蕴，因为由烦恼和业所造作的异熟和士用果的中有相续前往胎中，就像虽是刹那的灯，却因相续而燃烧明亮一样。
第二，蕴续无始：
同样，如无明和行所引导的那样，识、名色、六处、触、受次第相续生起。由于不同的业有不同的引导，所以有胎死、幼儿死亡、壮年死亡等，这些是由各自所积的业所引导的。次第如《阿含经》所说："最初是凝酪状，从凝酪生软肉团，从软肉团生硬肉团，从硬肉团生坚肉团，从坚肉团生出手足、毛发指甲等，有色根和相继续生起。"从凝酪到手足生起是胎内的五个阶段。"相"指眼等根明显完成的肉骨等支撑物。到另一时期，胎中成熟的苦痛，即转化胎中的业之苦痛，使之面向母体不净的出口处安置，然后由业异熟所生的风从自处推向外部，此坚硬身体如同被大力挤压一样，难以挪动。若母亲的饮食和行为有过失，或因前业，则会在胎中死亡。


 །དེ་ནས་རྒྱུས་ཤེས་པའི་སྨན་པ་ལྟ་བུས་མར་སར་སོགས་རྫས་འཇམ་པོ་ལག་པར་བསྐུས་ཏེ། མཚོན་རྣོན་པོ་སྲབ་མོ་བཏགས་ཏེ། རྐྱག་དོང་ལྟ་བུར་མི་བཟད་པ་དྲི་ང་བ་མུན་ཁུང་ལ་སོགས་པའི་འདམ་རྫབ་སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་གི་གནས་རྟག་ཏུ་འཛག་པར་འགྱུར་པ། །རྟག་ཏུ་བྱི་དོར་བྱ་དགོས་པ། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་དང་། ཆུ་སེར་དང་དྲི་མས་ཀུན་ཏུ་མྱགས་པ། རྣམ་པར་མྱགས་པ། རུལ་པ། རྣག་པ། འབྲེད་པ། མཐོང་ན་འཇིགས་སུ་རུང་བ་པགས་པ་བརྡོལ་བ་སྲབ་མོས་གཡོགས་པ། སྔོན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྨ་འཁྱིམས་ཆེན་པོ་དེར་ལག་པ་བཅུག་སྟེ། ནང་དུ་ཡོད་པའི་རོའི་ཡན་ལག་ཉིང་ལག་བཅད་ནས་འབྱིན་ཏོ། །ཤི་བ་དེ་ཡང་
2-236a
མངལ་དེར་ལས་གསད་པ་མ་བསགས་པས་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱིས་གཞེན་དུ་ཁྲད་པ་མིན། སྐྱེ་བ་སྔ་མར་བསགས་པའི་ལས་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱིས་ག་ཤེད་དུ་འཁྲིད་དོ། །འོན་ཏེ་བདེ་བར་བཙའ་ན། བུ་འདོད་པའི་མའམ་གཡོག་གིས་བཙས་མ་ཐག་པའི་ལུས་རྨ་གསར་ལྟར་བཟོད་མེད་པ་ལ་མཚོན་དང་སྲེག་ཐལ་རྣོན་པོ་ལྟ་བུའི་ལག་གཉིས་ཀྱིས་རེག་པས་བླང་ཞིང་འཁྲུའོ། །ནུ་ཞོ་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་ཟས་རགས་པ་ཡང་གོམས་པར་བྱེད་དོ། བཟའ་བ་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སྨིན་ཏེ་ལས་བསགས་ཤིང་ཉོན་མོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ཞིག་ནས་སྔར་བཞིན་བར་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་སྐྱེ་བས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགྲོ་སྟེ། ལས་ཉོན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ལས་ཉོན་སོག་པས་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བ་ལས། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ས་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་ཁོ་ནར་ས་བོན་གྱི་རྗེས་ཐོག་གི་དུས་སུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དང་། མེའི་རྒྱུས་ཚོས་པའི་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྟག་པ་ནི་དབྱུག་སྩོགས་མིན་རིམ་སྩོགས་ཕྱིར་གྱིས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་སྤྱིའི་འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཟད་པར་ནི་མི་འདོད་ཀྱང་གང་ཟག་སྒོས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཟད་ན་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མུ་སྟེགས་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ལུགས་བསལ་ཟིན་ཏོ། །
安立自性缘起
གསུམ་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། གནས་སྐབས་པའི་རྟེན་འབྲེལ། ཡན་ལག་སོ་སོའི་ངོ་བོ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གསུམ་དཔེས་བསྟན་པ། དེ་རྣམས་སྲིད་པ་བཞིར་བསྟན་པའོ། །
暂时缘起
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན། ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
略说类别
དང་པོ་ལ་གཉིས། བཅུ་གཉིས་
2-236b
སུ་དབྱེ་བ། གསུམ་དུ་བསྡུ་བའོ། །
分十二类
དང་པོ་ནི། ཕུང་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འདི་དང་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་གསུམ་པོ་དེ་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པ་རྒྱུ་མེད་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས། མ་རིག་པ། འདུ་བྱེད། རྣམ་ཤེས། མིང་གཟུགས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །རེག་པ། ཚོར་བ། སྲེད་པ། ལེན་པ། སྲིད་པ། སྐྱེ་བ། རྒ་ཤིའོ། །
摄三类
གཉིས་པ་ནི། སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་མམ་དུས་གསུམ་གྱི་ཆ་གསུམ་མོ། །
གཉིས་པ་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཚུལ། ཉོན་མོངས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ། གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསལ་བའོ། །
三世尽分
དང་པོ་ལ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད། དེ་རྣམས་གནས་སྐབས་པར་བསྟན། མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །
说各别体性
དང་པོ་ནི། གསུམ་པོ་འདི་སྔོན་མཐར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་གཉིས་དང་ཕྱི་མཐར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་དང་བར་དུ་ལྷག་མ་བརྒྱད་དོ།

然后，像有经验的医生一样，在手上涂抹酥油等柔软物质，拿着锋利纤细的刀，伸入如厕所般令人难以忍受、臭气熏天、黑暗，充满泥泞和无数千计的虫类住所，经常渗漏，需要不断清洁，被精液、血液、黄水和污物完全浸湿、极度浸湿、腐烂、化脓、裂开，令人恐惧可怕，被薄薄破损的皮肤覆盖的，由先前业异熟所生的身体大伤口中，切割取出里面的尸体肢节。
那死亡也不是在胎中未积杀业而由生后所受报引导，而是前世所积累的其他时受报业所拖拽。但若能顺利生产，想要孩子的母亲或仆人，会用如武器和锐利灰烬般的双手触碰并抱起刚生产出如新伤般无法忍受的身体，然后洗净。用母乳等抚养，也使其习惯粗糙食物。由饮食等发育成熟的诸根，又通过积累业和行使烦恼，身体毁坏后，如前所述以中阴相续经老死和生，前往后世，从业烦恼生起，又从中积累业烦恼，轮回之轮无始故。若有始，则一切事物应无因而生，这不能接受，因为只在与种子相关的处所，于种子之后才生芽，并且见到火的因所成熟的果的功能。常因已被支分等理由所遮破。虽然不认为众生有穷尽（无终），因为众生总体的轮回无终，但如果个体众生轮回的因耗尽，则有终际，这已经驳斥了外道顺世派的观点。
第三，安立自性缘起：
分四：暂时缘起，各支自性，以例说明三种烦恼，说明这些为四有。
第一，暂时缘起：
分二：略说类别，广说支分。
第一，略说类别：
分二：分十二类，摄为三类。
第一，分十二类：
蕴相续从前世到此世，从此世到后世的三种情况，为排除无因和不顺因而入轮回，有十二缘起支：无明、行、识、名色、六处、触、受、爱、取、有、生、老死。
第二，摄三类：
前中后三个或三时三个部分。
第二，广说支分：
分三：三世圆满方式，摄为三烦恼，除他疑问。
第一，三世尽分：
分三：广说各自体性，说明它们为暂时，排除与经典矛盾。
第一，说各别体性：
这三个中，前际有无明和行两支，后际有生和老死两支，中间有其余八支。


 །འདི་ཐམས་ཅད་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་གང་ཟག་རང་རྒྱུད་ལ་རིམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལྡན་ལ། གཞན་བར་མ་དོར་ནི་ཚེ་མ་རྫོགས་པས་མི་འཆི་ཞིང་། གཟུགས་ཁམས་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་རང་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་ཀྱི་རིམ་པ་མེད། གཟུགས་མེད་པ་ན་མིང་གཟུགས་ཚངས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་མེད་དེ། མདོར། ཀུན་དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། མིང་གཟུགས་ནུར་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རྟེན་འབྱུང་སྔོན་མཐའ་དང་ཕྱི་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ཙམ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ཡང་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ལ། །
2-237a
འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་ཕྱི་མཐའ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་སྲེད་ལེན་སྲིད་གསུམ་ཀྱང་ཕྱི་མཐར་འཇོག་སྟེ། སྔོན་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་ཕྱི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མ་རིག་པ། འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་རྒ་ཤི། བར་གྱི་བཅུ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན། མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེས་སྐྱེ་བ་ཚུན་ཆད་འགྲེའོ། །འོ་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་མིན་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྒ་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་རང་འགགས་སུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་ལ་ལར་རྒྱུ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ལར་དེའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་རང་ཡང་སྲེད་ལེན་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་དང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཡིན་པས། ལར་བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མེད། རྒ་ཤི་ལ་ལར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རྒ་ཤི་རང་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིར་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད། འདིར་མ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། འོ་ན་མ་རིག་པ་སྲེད་ལེན་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་སྲེད་ལེན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་མ་རིག་པའི་རྒྱུན་མ་འཆད་པ་ཅི་སྟེ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་བསྟན་པའི་ཆེད་དོ། །འོ་ན་ཚོར་བ་དང་རེག་སྩོགས་རྒ་ཤི་ཡིན་ན། ཚེ་འདི་ལ་རྒ་ཤི་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཡིན་ན། འདི་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་པས་དེ་ལ་སྤང་ཐབས་མེད། འོ་ན་སྡོད་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ནས་སྤང་ཐབས་ཡོད་པས་སྤོང་
2-237b
བའོ།

 །འདི་ཐམས་ཅད་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་གང་ཟག་རང་རྒྱུད་ལ་རིམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལྡན་ལ། གཞན་བར་མ་དོར་ནི་ཚེ་མ་རྫོགས་པས་མི་འཆི་ཞིང་། གཟུགས་ཁམས་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་རང་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་ཀྱི་རིམ་པ་མེད། གཟུགས་མེད་པ་ན་མིང་གཟུགས་ཚངས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་མེད་དེ། མདོར། ཀུན་དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། མིང་གཟུགས་ནུར་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རྟེན་འབྱུང་སྔོན་མཐའ་དང་ཕྱི་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ཙམ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ཡང་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ལ། །
2-237a
འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་ཕྱི་མཐའ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་སྲེད་ལེན་སྲིད་གསུམ་ཀྱང་ཕྱི་མཐར་འཇོག་སྟེ། སྔོན་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་ཕྱི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མ་རིག་པ། འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་རྒ་ཤི། བར་གྱི་བཅུ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན། མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེས་སྐྱེ་བ་ཚུན་ཆད་འགྲེའོ། །འོ་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་མིན་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྒ་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་རང་འགགས་སུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་ལ་ལར་རྒྱུ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ལར་དེའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་རང་ཡང་སྲེད་ལེན་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་དང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཡིན་པས། ལར་བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མེད། རྒ་ཤི་ལ་ལར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རྒ་ཤི་རང་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིར་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད། འདིར་མ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། འོ་ན་མ་རིག་པ་སྲེད་ལེན་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་སྲེད་ལེན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་མ་རིག་པའི་རྒྱུན་མ་འཆད་པ་ཅི་སྟེ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་བསྟན་པའི་ཆེད་དོ། །འོ་ན་ཚོར་བ་དང་རེག་སྩོགས་རྒ་ཤི་ཡིན་ན། ཚེ་འདི་ལ་རྒ་ཤི་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཡིན་ན། འདི་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་པས་དེ་ལ་སྤང་ཐབས་མེད། འོ་ན་སྡོད་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ནས་སྤང་ཐབས་ཡོད་པས་སྤོང་
2-237b
བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།འདི་ཐམས་ཅད་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་གང་ཟག་རང་རྒྱུད་ལ་རིམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལྡན་ལ། གཞན་བར་མ་དོར་ནི་ཚེ་མ་རྫོགས་པས་མི་འཆི་ཞིང་། གཟུགས་ཁམས་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་རང་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་ཀྱི་རིམ་པ་མེད། གཟུགས་མེད་པ་ན་མིང་གཟུགས་ཚངས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་མེད་དེ། མདོར། ཀུན་དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། མིང་གཟུགས་ནུར་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།
这一切对欲界有情自相续中次第生起时，在最终完成之际是圆满具足的。其他中间阶段，由于寿命未尽而不死亡。在色界，识在自时存在名与色、六处，但没有次第。在无色界，没有完全具足的名色、梵天和六处。经中说："阿难陀，若识不入母胎，名色是否会成为胚胎而形成？不会形成。"
།རྟེན་འབྱུང་སྔོན་མཐའ་དང་ཕྱི་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ཙམ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ཡང་སྔོན་མཐའ་ཡིན་ལ།
当说缘起有前际和后际两种时，有法：因无明和行为前际的同时，果识直至受也是前际。
2-237a
འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་ཕྱི་མཐའ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་སྲེད་ལེན་སྲིད་གསུམ་ཀྱང་ཕྱི་མཐར་འཇོག་སྟེ། སྔོན་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་ཕྱི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མ་རིག་པ། འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་རྒ་ཤི། བར་གྱི་བཅུ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན། མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེས་སྐྱེ་བ་ཚུན་ཆད་འགྲེའོ།
果生、老死是后际，所以它的因爱、取、有三者也安立为后际，因为前际与果一起安立，后际与因一起安立的缘故。一般而言，仅是因的是无明，仅是果的是老死，中间的十者既是因也是果：行是识的因，是无明的果，如此类推直至生。
།འོ་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་མིན་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྒ་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་རང་འགགས་སུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་ལ་ལར་རྒྱུ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ལར་དེའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་རང་ཡང་སྲེད་ལེན་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་དང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཡིན་པས། ལར་བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། བཅུ་གཉིས་པོའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མེད།
那么，如果无明仅是因而非果，则无明无因，无明岂不是无因而生？如果老死没有果，则即使不依对治，也会自然灭尽？如果说，对于有情，无明无因而成为无因生，这个理由不成立，因为对于有情，其因是无明本身也是爱取，此时取的因是爱，爱的因是受，因此有属于十二支之中的因，而没有不属于十二支的因。
རྒ་ཤི་ལ་ལར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཟེར་ན། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རྒ་ཤི་རང་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིར་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད། འདིར་མ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད།
如果说，对于有情，老死没有果，因此即使不依对治也会消退，这个理由不成立，因为老死本身是受，其果是爱，所以有属于这十二支的果，没有不属于此的果。
འོ་ན་མ་རིག་པ་སྲེད་ལེན་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་སྲེད་ལེན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་མ་རིག་པའི་རྒྱུན་མ་འཆད་པ་ཅི་སྟེ་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་བསྟན་པའི་ཆེད་དོ།
那么，如果无明是爱取，前世爱取的相续未断时，为何无明的相续不断呢？为了显示无明是轮回的根本。
།འོ་ན་ཚོར་བ་དང་རེག་སྩོགས་རྒ་ཤི་ཡིན་ན། ཚེ་འདི་ལ་རྒ་ཤི་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཡིན་ན། འདི་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་པས་དེ་ལ་སྤང་ཐབས་མེད།
那么，如果受和触等是老死，为何此生不显示老死呢？虽对此生起厌离，但已经真实形成，所以对它没有断除的方法。
འོ་ན་སྡོད་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་ནས་སྤང་ཐབས་ཡོད་པས་སྤོང་
2-237b
བའོ།
那么，对于住所成就的，由于生起厌离而有断除的方法，所以断除。


 །འདི་ནས་ཚེ་སྔ་མར་བོད་པ་ལ་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྒྱུ། ཕྱི་མར་བོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་འདི་ནས་ཕྱི་མར་བོད་པ་ལ་ཡང་སྔ་མའི་རྒྱུ་གཉིས་དང་བཅས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་བཞི་སྟེ། ཚེ་གསུམ་ལ་བཞི་གཉིས་བརྒྱད་དུའང་འཇོག །ཡང་བརྒྱད་གཉིས་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ནས་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ལྔ། ཕྱི་མའི་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ། སྔ་མའོ་འབྲས་བུ་ལྔ་དང་བཅས་ཏེ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། བདུན་གཉིས་བཅུ་བཞིར་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ནས་སྔ་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བདུན་ཡིན་པ་བཞིན། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བདུན་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལྔ་གཉིས་བཅུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ལྔ་ཡིན་པ་བཞིན། སྔ་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ལྔར་བཞག་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཚེ་འདི་ལ་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱས་པར་ལྔར་སྟོན། ཚེ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡང་རྒྱས་པར་གསུམ་དུ་སྟོན་གྱི། ཚེ་སྔ་མ་ལ་རྒྱུ་རྒྱས་པར་མི་སྟོན་པ་ཅི། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་མི་སྟོན་པ་ཅི་སྙམ་ན། བརྒལ་བ་དེ་ལ་ལན་མཁས་པར་བཏབ་ན། དཔྱོད་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་བཤད་ན། འོ་ན་ཚེ་འདི་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་མི་འཆད་པ་ཅི་སྟེ་ཟེར་ནས་འོང་། ཡང་ན་ཚེ་འདིར་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ལྔ་དང་། ཕྱི་མའི་རྒྱུ་གསུམ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྟོགས་པར་སླ་བས། འདི་ལ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྒྱས་པར་སྟོན་གྱི། ཚེ་སྔ་ཕྱི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་མི་སྟོན། ལར་སྔ་ཕྱིར་མི་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། འདིའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྒྱས་པས་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་རྒྱུ་འབྲས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཅིང་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རིང་མོ་ཞིག་གི་སྐྱེ་བའི་གོང་རོལ་ནས། །ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་བདག་བློའི་ངལ་བ་
2-238a
ནི། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་བགྱི་བ་མ་ཡིན་པར། །ཡུན་རིང་གོམས་པ་འབའ་ཞིག་ལྷུར་བླངས་པའི། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཅུང་ཟད་སད་པ་ལས། །ཤེས་བྱ་བལྟ་ལ་ལོང་བའི་སྐབས་མ་གྱུར། །
གཉིས་པ་ལ། སྔོན་མཐར་འབྱུང་བ་བཤད། བར་དུ་བྱུང་བ་བཤད། ཕྱི་མཐར་འབྱུང་བ་བཤད།
说前生
དང་པོ་ནི། ཚེ་སྔ་མར་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བལྟོས་ནས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཅིང་། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ན་ཞབས་འབྲིང་བ་འོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་སྔོན་བསོད་ནམས་དང་དེ་མིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་དེ་ཚེ་འདི་ལ་བལྟོས་ནས་འདུ་བྱེད་དག་ཅེས་བརྗོད་དེ། ལས་འདུ་བྱེད་གང་གིས་ཚེ་འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར།
说中生
གཉིས་པ་ནི། མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མཚམས་སྦྱོར་དེ་ཕན་ཆད་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་མ་དོད་ཀྱི་བར་དེའོ། །ལུས་ཡིད་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉིད་ནས་བྱུང་ཟིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དོན་ཚུན་ཅེས་རིགས་སྙམ་ན། མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལུས་དང་ཡིད་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་འཇོག་དགོས་པས་དྲུག་ཅེས་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཞི་དོད་པ་དེའི་ཚེ་ལུས་དང་ཡིད་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་སྔར་གྱི་ཡིད་དང་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ནས་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཚུན་ཆད་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། འདི་ལའང་
2-238b
ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ལུས་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་འདུས་ཡོད་ཀྱང་དབང་པོ་གཞན་གྱི་གསུམ་འདུས་མེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།འདི་ནས་ཚེ་སྔ་མར་བོད་པ་ལ་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྒྱུ། ཕྱི་མར་བོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་འདི་ནས་ཕྱི་མར་བོད་པ་ལ་ཡང་སྔ་མའི་རྒྱུ་གཉིས་དང་བཅས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་བཞི་སྟེ། ཚེ་གསུམ་ལ་བཞི་གཉིས་བརྒྱད་དུའང་འཇོག
从此处往前生说，无明和行是因；往后生说，生和老死是果；如此，从此处往后生说，也包含前生的两因，共有四因果。三世中，四乘二安立为八。
།ཡང་བརྒྱད་གཉིས་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ནས་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ལྔ། ཕྱི་མའི་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ། སྔ་མའོ་འབྲས་བུ་ལྔ་དང་བཅས་ཏེ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར།
又有八乘二十六，因为从此处往前生有五果，往后生有三因，共八；从此处往后生又有三因，连同前生的五果共八，因此安立为十六。
བདུན་གཉིས་བཅུ་བཞིར་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ནས་སྔ་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བདུན་ཡིན་པ་བཞིན། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བདུན་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར།
七乘二十四也存在，因为从此处往前生有七因果，同样，从此处往后生也安立为七因果的缘故。
ལྔ་གཉིས་བཅུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནས་ཕྱི་མ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ལྔ་ཡིན་པ་བཞིན། སྔ་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ལྔར་བཞག་པའི་ཕྱིར།
五乘二十也存在，因为从此处往后生有五因果，同样，往前生也安立为五因果的缘故。
འོ་ན་ཚེ་འདི་ལ་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱས་པར་ལྔར་སྟོན། ཚེ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡང་རྒྱས་པར་གསུམ་དུ་སྟོན་གྱི། ཚེ་སྔ་མ་ལ་རྒྱུ་རྒྱས་པར་མི་སྟོན་པ་ཅི། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་མི་སྟོན་པ་ཅི་སྙམ་ན།
那么，为何在今生详细显示前生的五果，又详细显示后生的三因，却不详细显示前生的因和后生的果呢？
བརྒལ་བ་དེ་ལ་ལན་མཁས་པར་བཏབ་ན། དཔྱོད་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་བཤད་ན། འོ་ན་ཚེ་འདི་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་མི་འཆད་པ་ཅི་སྟེ་ཟེར་ནས་འོང་།
若智慧地回答此质疑，可经得起推敲：若详细解释前生和后生的因果，则会问："为何不详细解释今生的因果？"
ཡང་ན་ཚེ་འདིར་སྔ་མའི་འབྲས་བུ་ལྔ་དང་། ཕྱི་མའི་རྒྱུ་གསུམ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྟོགས་པར་སླ་བས། འདི་ལ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྒྱས་པར་སྟོན་གྱི། ཚེ་སྔ་ཕྱི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་མི་སྟོན།
或者，在今生详细显示前生的五果和后生的三因，是因为今生容易理解，所以在此详细显示果和因，而不详细显示前后生的因果。
ལར་སྔ་ཕྱིར་མི་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། འདིའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྒྱས་པས་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་རྒྱུ་འབྲས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཅིང་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ།
一般而言，并非不显示前后生，因为通过详细显示此生的果和因来象征详细显示前后生的因果，是对此生所有因果的简略显示和象征。
།འདིར་སྨྲས་པ། རིང་མོ་ཞིག་གི་སྐྱེ་བའི་གོང་རོལ་ནས། །ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་བདག་བློའི་ངལ་བ་
2-238a
ནི། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་བགྱི་བ་མ་ཡིན་པར། །ཡུན་རིང་གོམས་པ་འབའ་ཞིག་ལྷུར་བླངས་པའི། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཅུང་ཟད་སད་པ་ལས། །ཤེས་བྱ་བལྟ་ལ་ལོང་བའི་སྐབས་མ་གྱུར།
于此所言：
从久远生世之前起，
于此法道我智慧辛劳，
并非仅做些微之事，
而是长时专一习修，
微细习气稍有觉醒，
于观所知未成盲目。
གཉིས་པ་ལ། སྔོན་མཐར་འབྱུང་བ་བཤད། བར་དུ་བྱུང་བ་བཤད། ཕྱི་མཐར་འབྱུང་བ་བཤད།
第二部分分为：说前际所生、说中间所生、说后际所生。
དང་པོ་ནི། ཚེ་སྔ་མར་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བལྟོས་ནས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཅིང་། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ན་ཞབས་འབྲིང་བ་འོང་བ་བཞིན་ནོ།
第一、说前生：
前生中烦恼的状态，相对于此生而言，称为无明支，因为诸烦恼与无明一起运行，由无明的力量使这些烦恼遍生起，如同国王出行时随从跟随一样。
།ཚེ་སྔོན་བསོད་ནམས་དང་དེ་མིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་དེ་ཚེ་འདི་ལ་བལྟོས་ནས་འདུ་བྱེད་དག་ཅེས་བརྗོད་དེ། ལས་འདུ་བྱེད་གང་གིས་ཚེ་འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར།
前生中福德、非福德和不动业的状态，相对于此生而言，称为诸行，因为行业能在此生中成熟。
གཉིས་པ་ནི། མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར།
第二、说中生：
入胎结生刹那的蕴体是意识，即识支，因为此时没有前识的缘。
མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མཚམས་སྦྱོར་དེ་ཕན་ཆད་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་མ་དོད་ཀྱི་བར་དེའོ།
名色支是从结生之后直至六处形成之前的阶段。
།ལུས་ཡིད་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉིད་ནས་བྱུང་ཟིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དོན་ཚུན་ཅེས་རིགས་སྙམ་ན། མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལུས་དང་ཡིད་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་འཇོག་དགོས་པས་དྲུག་ཅེས་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཞི་དོད་པ་དེའི་ཚེ་ལུས་དང་ཡིད་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་སྔར་གྱི་ཡིད་དང་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར།
若想：由于身、意从生有时已经产生，所以应说"直至四处形成"，这是不合理的。因为这样的话，身和意必须放入名色中，所以说为六。当四处形成时，身和意已归入六处中，前面的意和身的相续也归入六处中而安立，所以说六处。
སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ནས་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཚུན་ཆད་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། འདི་ལའང་
2-238b
ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ལུས་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་འདུས་ཡོད་ཀྱང་དབང་པོ་གཞན་གྱི་གསུམ་འདུས་མེད་པའོ།
从六处形成直至根、境、识三者和合的有状态之间，是六处。若详细考察，虽有身意的三和合，但没有其他根的三和合。


 །རེག་པ་ནི་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཏེ། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཤེས་ཤིང་གཡང་དང་མེ་ལྕོགས་ལ་གལ་མེད་པ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། ཞེས་གཅོད་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ཚུན་ཆོད་དེ། དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བའི་ཡན་ལག་ནི། ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་གཅོད་ནུས་པ་ནས་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ཀྱང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་མི་འབྱུང་བའི་བར་ཚུན་ཆད་དོ། །སྲེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་གཟུགས་སོགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་རྟ་གླང་སོགས་འཚོ་བ་ལ་མ་ཞུགས་པའོ། །ཡུལ་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐབས་གང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྟ་གླང་འབྲུ་བང་མཛོད་སོགས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་དེ་ཡང་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ཞིབ་པར་དཔྱད་ན་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མིན་ནོ། །
说后生
གསུམ་པ་ནི། ལས་དེས་ཀྱང་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་དེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཕན་ཚོད་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་ཡན་ལག་བཞི་པོ་མིང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་
2-239a
མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ནི་གདུལ་བྱ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
说彼等处劫
གསུམ་པ་དེ་གནས་སྐབས་པར་བསྟན་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤོང་ངོ་། །
正说彼处劫
དང་པོ་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ལ་དབྱེ་ན་སྐད་ཅིག་མར་བྱུང་བའམ་འདི་ལ་སྐད་ཅིག་ཡོད་པས་སྐད་ཅིག་མའོ། །རྒྱུན་གྱིས་རྩེ་བ་དང་སྤྱོད་པ་བར་མ་ཆད་ལྡན་པས་རྒྱུན་ཆགས་པའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འཇོག་བྱེད་ཡོད་པས་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ། །བཅུ་གཉིས་པོ་ཕུང་པོའི་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་པའོ། །དེ་བཞི་པོ་རིགས་བསྡུ་ན། སྐད་ཅིག་མ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་སྦྱར་ཀྱང་ལྡོག་པ་མི་འདྲ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་ཆ་ནས་དང་། འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཆ་ནས་སོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་གནས་སྐབས་པ་སྦྱར་ཀྱང་ལྡོག་པ་མི་འདྲ་སྟེ། རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་རིགས་འདྲའི་ཆ་ནས་དང་། གནས་སྐབས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐབས་སོ་སོར་བཅད་པ་ནས་སོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་འཇོག་སྟེ། ཆགས་དབང་གིས་སྲོག་བཅད་པའི་རྨོངས་པ་དེ་མ་རིག་པའོ། །སེམས་དཔའ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །དངོས་པོ་སོ་སོའི་རྣམ་རིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕུང་བཞི་ནི་མིང་གཟུགས་སོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་གཟུགས་ལ་རགས་པ་དང་བརྟེན་པས་དེ་ལ་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་ཉམས་མྱོང་ནི་ཚོར་བའོ། །ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའོ། །དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་ནི་ལེན་པའོ། །སྲེད་པས་བླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ། །ལས་དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །འབྲས་བུ་འཕེན་པའི་མཐུ་ཉམས་པའམ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་ཡོངས་
2-239b
སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བའོ། །སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའོ། །གཞན་དག་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞིག་པ་མེད་ཀྱང་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤི་བའོ་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།རེག་པ་ནི་དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཏེ། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཤེས་ཤིང་གཡང་དང་མེ་ལྕོགས་ལ་གལ་མེད་པ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི། ཞེས་གཅོད་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ཚུན་ཆོད་དེ། དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།
触是根、境、识三者和合，知道乐、苦等三种受的因，而对悬崖和火盆无所顾虑，即无法辨别"这是乐受的因，这是苦受的因，这是舍受的因"的阶段，此时触的所依已完全具足。
།ཚོར་བའི་ཡན་ལག་ནི། ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་གཅོད་ནུས་པ་ནས་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ཀྱང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་མི་འབྱུང་བའི་བར་ཚུན་ཆད་དོ།
受支是从能够辨别三受的因开始，直至虽普遍享用食物等贪爱，但未生起淫欲贪著的阶段。
།སྲེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་གཟུགས་སོགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་རྟ་གླང་སོགས་འཚོ་བ་ལ་མ་ཞུགས་པའོ།
爱支是对色等欲界功德的享受产生贪著和性欲贪著，但尚未从事养马、养牛等生计的阶段。
།ཡུལ་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐབས་གང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྟ་གླང་འབྲུ་བང་མཛོད་སོགས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུག་པའི་གནས་སྐབས་སོ།
取支是为了获得受用、马、牛、谷物、仓库等，开始从事全面寻求，四处奔走的阶段。
།ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་དེ་ཡང་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།
这种全面奔走能造作导致有果生起的业，这就是有，因为将要生起，所以有是业的异名。
།ཞིབ་པར་དཔྱད་ན་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མིན་ནོ།
仔细考察，这与行的缘起支本质上并无不同。
གསུམ་པ་ནི། ལས་དེས་ཀྱང་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་དེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར།
第三、说后生：
由该业从此处死亡转世后在后世结生，这就是生支，因为在此处安立为识支的，在后世安立为生支。
སྐྱེ་བ་ཕན་ཚོད་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་ཡན་ལག་བཞི་པོ་མིང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་
2-239a
མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ནི་གདུལ་བྱ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།
从生直到受阶段的四支——名色、六处、触、受，世尊为了使所化众生生起厌离而教导这些是老死支。
གསུམ་པ་དེ་གནས་སྐབས་པར་བསྟན་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤོང་ངོ་།
第三、说彼等为分位，包括：正说和释疑。
དང་པོ་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ལ་དབྱེ་ན་སྐད་ཅིག་མར་བྱུང་བའམ་འདི་ལ་སྐད་ཅིག་ཡོད་པས་སྐད་ཅིག་མའོ།
第一、正说：
缘起分类，瞬间生起或具有瞬间，所以是刹那性的。
།རྒྱུན་གྱིས་རྩེ་བ་དང་སྤྱོད་པ་བར་མ་ཆད་ལྡན་པས་རྒྱུན་ཆགས་པའོ།
因为具有相续不间断的延续和运行，所以是相续性的。
།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འཇོག་བྱེད་ཡོད་པས་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ།
因为有因果的安立，所以是具关联的。
།བཅུ་གཉིས་པོ་ཕུང་པོའི་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་པའོ།
因为十二支是蕴的分位，所以是分位性的。
།དེ་བཞི་པོ་རིགས་བསྡུ་ན། སྐད་ཅིག་མ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་སྦྱར་ཀྱང་ལྡོག་པ་མི་འདྲ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་ཆ་ནས་དང་། འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཆ་ནས་སོ།
若将这四者归类，虽可将刹那性与具关联结合，但返体不同：刹那性是从不住于第二刹那的角度，具关联是从因果相关的角度而言。
།རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་གནས་སྐབས་པ་སྦྱར་ཀྱང་ལྡོག་པ་མི་འདྲ་སྟེ། རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་རིགས་འདྲའི་ཆ་ནས་དང་། གནས་སྐབས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐབས་སོ་སོར་བཅད་པ་ནས་སོ།
虽可将相续性与分位性结合，但返体不同：相续性是从前后同类的角度，分位性是从五蕴的各个阶段分别截取的角度而言。
།དེ་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་འཇོག་སྟེ། ཆགས་དབང་གིས་སྲོག་བཅད་པའི་རྨོངས་པ་དེ་མ་རིག་པའོ།
于此，单一刹那可安立为十二支：由贪欲力杀生的愚痴是无明。
།སེམས་དཔའ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།
那个心念是诸行。
།དངོས་པོ་སོ་སོའི་རྣམ་རིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།
各个事物的分别了知是识。
།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕུང་བཞི་ནི་མིང་གཟུགས་སོ།
与此同时生起的四蕴是名色。
།དབང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་གཟུགས་ལ་རགས་པ་དང་བརྟེན་པས་དེ་ལ་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ།
诸根由于依赖名色而存在，所以依于它的诸根是六处。
སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ།
六处如何在有中和合，是触。
།རེག་པ་ཉམས་མྱོང་ནི་ཚོར་བའོ།
触的体验是受。
།ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའོ།
那种贪著是爱。
།དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་ནི་ལེན་པའོ།
与此相应的无惭无愧是取。
།སྲེད་པས་བླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ།
由贪爱摄取的身语业是有。
།ལས་དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།
这些业的生起是生。
།འབྲས་བུ་འཕེན་པའི་མཐུ་ཉམས་པའམ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་ཡོངས་
2-239b
སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བའོ།
投生果的能力衰减，或相对于前刹那而言已成熟，是老。
།སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའོ།
在那一刹那的灭坏是死。
།གཞན་དག་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཞིག་པ་མེད་ཀྱང་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཤི་བའོ་ཟེར་རོ།
其他人说：虽然在那一刹那没有灭坏，但会灭坏的是死。


 །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདུས་བྱས་ཙམ་རྒྱུ་ལ་བལྟོས་པ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཆོས་འབྲས་བུ་ལ་བལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དུས་སུ་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་གཉིས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཏེ།དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚེ་གསུམ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་དང་ཚེ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་གྱུར་པ་དེ་སྐབས་སུ་བབ་པར་དགོངས་ནས་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །ལོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་མིང་གཟུགས་ལ་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཅི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་མ་རངས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡོད་ན། མ་རིག་པ་སོགས་ཁོ་ན་ལ་ཅིས་བསྒྲགས་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྒྲགས་ལ། འདུ་བྱེད་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་གང་གཙོ་བོའི་སྐབས་དེར་བཤད་པ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་
2-240a
མདོ་ལས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ལ། རབ་བྱེད་ལས་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གསུངས་པས་འགལ་སྙམ་ན། མདོ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་ལའང་འཇོག་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
遮违经
བཞི་པ་མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་གསུངས་པ་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ངམ་མ་བྱུང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། བར་འདིར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། ཡོད་པ་དང་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཞིག་གོ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་ནི། རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནས་སྔ་མར་འབོད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་འབྲས་བུ་ལྔ་བསྟན་པས་སྔ་མ་དང་འདིའི་ཕྱེད་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པ་དང་། ཕྱི་མར་འབོད་པའི་རྒྱུ་གསུམ་འབྲས་བུ་གཉིས་བསྟན་པས་ཕྱི་མ་དང་འདིའི་ཕྱེད་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །
摄三烦恼
གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ལ། དངོས་དང་། བདུན་པོ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ། ཐོག་མཐའ་གཉིས་ལ་རྒྱས་བཤད་མ་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
烦恼正分
དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ལས་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། སྲེད་ལེན་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ད་ལྟར་གྱི་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་ཤེས་མིང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་ལ་ཚོར་བའི་བར་ལྔ། ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་དང་མ་
2-240b
འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཏེ་བདུན་པོ་ལས་ཉོན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་ཡན་ལག་གོ །

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།
上述所说的刹那和具关联在《论典品类》中说："什么是缘起？是一切有为法。什么是缘起法？是一切有为法。"
།ཞེས་འབྱུང་བས་འདུས་བྱས་ཙམ་རྒྱུ་ལ་བལྟོས་པ་དང་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཆོས་འབྲས་བུ་ལ་བལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དུས་སུ་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།
所以说，仅有为法依赖于因，其特殊法是依赖果而安立的，因为一切有为法在每个刹那都具有灭坏，因为缘起已确立为非刹那性，且因时成为的两个刹那相互关联，所以已确立为具关联。
།བཅུ་གཉིས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཏེ།དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚེ་གསུམ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།
十二支是五蕴的分位，因为三时所摄的三世无间相联，所以是缘起分位。
།གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་དང་ཚེ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
这个分位由于具有相续，所以是相续性的，因为是多刹那和多世的缘故。
བཞི་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་གྱུར་པ་དེ་སྐབས་སུ་བབ་པར་དགོངས་ནས་བསྟན་པར་འདོད་དོ།
在四种中，世尊意欲教导这属于分位性，是考虑到情境适宜而希望宣说的。
།ལོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་མིང་གཟུགས་ལ་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཅི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་མ་རངས་པའོ།
有人不满地说：即使承认六处和名色有五蕴的分位，但无明和行怎么会有五蕴的分位呢？
གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡོད་ན། མ་རིག་པ་སོགས་ཁོ་ན་ལ་ཅིས་བསྒྲགས་སྙམ་ན། མ་རིག་པ་གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྒྲགས་ལ། འདུ་བྱེད་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་གང་གཙོ་བོའི་སྐབས་དེར་བཤད་པ་ཉེས་པ་མེད་དོ།
第二，如果所有十二支都具有全部五蕴，为什么只宣说无明等呢？因为无明是主要的，所以称为无明支；从行到老死之间，各依其主要者而解说，这没有过失。
།ཡང་
2-240a
མདོ་ལས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ལ། རབ་བྱེད་ལས་ནི། རྟེན་འབྲེལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གསུངས་པས་འགལ་སྙམ་ན། མདོ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། མངོན་པ་ནས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་ལའང་འཇོག་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
再者，如果有人想：经中说缘起有十二支，而《品类》中说缘起是一切有为法，这不是相矛盾吗？经是意趣性的，而阿毗达摩所说是相性的，因为缘起不仅仅是显示为有情，对于非有情也应当安立，因为一切有为法都具有依缘而生的因性。
བཞི་པ་མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་གསུངས་པ་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ངམ་མ་བྱུང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། བར་འདིར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། ཡོད་པ་དང་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཞིག་གོ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་ནི། རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་ཏེ།
第四，遣除与经相违：经中仅说显示为有情，这是为了遣除对前际、后际和中际产生的疑惑，即"我在过去时存在过吗？没存在过吗？我在未来时将会存在吗？不会存在吗？我在现在是怎样的？存在和变化是什么？"等疑惑。
འདི་ནས་སྔ་མར་འབོད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་འབྲས་བུ་ལྔ་བསྟན་པས་སྔ་མ་དང་འདིའི་ཕྱེད་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པ་དང་། ཕྱི་མར་འབོད་པའི་རྒྱུ་གསུམ་འབྲས་བུ་གཉིས་བསྟན་པས་ཕྱི་མ་དང་འདིའི་ཕྱེད་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།
通过说明从此处往前生的两因五果，遣除对前生和今生一半的愚痴；通过说明往后生的三因二果，遣除对后生和今生另一半的愚痴。
གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ལ། དངོས་དང་། བདུན་པོ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ། ཐོག་མཐའ་གཉིས་ལ་རྒྱས་བཤད་མ་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ།
第二，摄为三烦恼，包括：正文、说明七者为果、未对首尾二者作广说的原因。
དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ལས་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། སྲེད་ལེན་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ།
第一、正文：在十二支中，无明、爱、取是三烦恼。其中，无明是现在生的因，爱取是未来生的因。
།འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ད་ལྟར་གྱི་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ།
行和有是两种业，它们是现在生和未来生的因。
།རྣམ་ཤེས་མིང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་ལ་ཚོར་བའི་བར་ལྔ། ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་དང་མ་
2-240b
འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཏེ་བདུན་པོ་ལས་ཉོན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་ཡན་ལག་གོ །
识、名色、六处、触、受、生、老死中，直到受的五支，加上现在生和未来的生与老死二者，共七支是业烦恼的所依，因此是事支。



说七者为果
གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་བདུན་ལས་ཉོན་གྱི་གཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་འབྲས་བུའང་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ལྔ་ཡིན་ལ། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
前后二未广说之由
གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་གཞི་ལྔ་སྟེ་འབྲས་བུ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ལས་གཉིས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་སུ་མ་རིག་པ་གཅིག་པུར་བསྡུས་ཏེ་རྒྱུ་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདས་མ་འོངས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཆོས་ཅན། མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་ལས་འདས་དུས་སུ་རྒྱུ་གཉིས་དང་ཕྱི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་མ་བཤད་དེ། བར་མའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྒྱས་བཤད་ཁོ་ནས་སྔ་ཕྱིའི་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཤེས་ནུས་པའི་ཕྱིར། དོན་མེད་པས་མ་ངལ་ལོ། །
解他疑
གསུམ་པ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསལ་བ་ལ། གྲངས་ངེས་ལ་དོགས་པ་བསལ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །
解定数疑
དང་པོ་ནི། ཡང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་སྐོང་དགོས་པར་ཐལ། དེ་དག་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་ན་ཁ་གཞན་ནས་སྐོང་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྲེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ལེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ལས་བྱ་བའི་ལས་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དང་། ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེའོ། །
2-241a
ལས་འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་དེ་ལས་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་གཞི་མིང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བའི་བར་དང་རྒ་ཤི་འབྱུང་ལ། གཞི་ཚོར་བ་དང་རྒ་ཤི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་ལེན་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཞི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལས་སྐྱེ་ལ། ལེན་པ་མ་རིག་པ་དེའང་གཞི་སྲེད་པ་མ་རིག་པ་མཚུངས་ལྡན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྒ་ཤིའི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལས་ཀྱང་སྲིད་ལེན་མ་རིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་དང་། སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་བལྟོས་ནས་རྒྱུར་སོང་བའི་ཕྱིར། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་རྟེན་འབྱུང་ལས། གསུམ་པོ་དག་ལས་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། །གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང་བདུན་ལས་ཀྱང་། །གསུམ་འབྱུང་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། །ཉིད་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཁོར། །འགྲོ་ཀུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། །འདི་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ཅིའང་མེད། །ཅེས་དང་། འཕགས་མཆོག་ཀླུས། ལམ་གསུམ་ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་པར། །འཁོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མགལ་མེ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་གྱི། །རྒྱུན་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡན་ལག་ཁ་སྐོང་མ་བྱས་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་ཅན་དུ་དོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་བྱ་བ་ནས་ཐ་མ་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར།
2-241b
ཞེས་པའི་སྔ་ཕྱི་མཐའ་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཚིག་གི་ནུས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཞེས་པ་ནས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་གྲུབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
说七者为果
གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་བདུན་ལས་ཉོན་གྱི་གཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་འབྲས་བུའང་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་ལྔ་ཡིན་ལ། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
第二，七支既是业烦恼的所依，同样也是果，因为无明和行的果是从识到受的五支，而爱、取、有三者的果是生和老死二者。
前后二未广说之由
གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཚོར་བའི་བར་གཞི་ལྔ་སྟེ་འབྲས་བུ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ལས་གཉིས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་སུ་མ་རིག་པ་གཅིག་པུར་བསྡུས་ཏེ་རྒྱུ་སྟོན་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདས་མ་འོངས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཆོས་ཅན། མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་ལས་འདས་དུས་སུ་རྒྱུ་གཉིས་དང་ཕྱི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་མ་བཤད་དེ། བར་མའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྒྱས་བཤད་ཁོ་ནས་སྔ་ཕྱིའི་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཤེས་ནུས་པའི་ཕྱིར། དོན་མེད་པས་མ་ངལ་ལོ།
第三，若问：在这一生中从识到受的五事即果，以及烦恼业二者等广泛解说，为何在未来时以生和老死二者总摄而显示果，在过去时以唯一无明总摄而显示因？有法，过去未来两者的因果支，仅作概要而未分为过去时的二因和未来时的五果来详说，因为仅通过中间因果的分类广说，就能依此推理而了解前后的因果，所以无意义，故不费力。
解他疑
གསུམ་པ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསལ་བ་ལ། གྲངས་ངེས་ལ་དོགས་པ་བསལ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རོ།
第三，解除他人的疑惑，包括：解除对数量确定的疑惑，以及生起与已生的差异。
解定数疑
དང་པོ་ནི། ཡང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་སྐོང་དགོས་པར་ཐལ། དེ་དག་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་ན་ཁ་གཞན་ནས་སྐོང་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་པ་ནི།
第一，若有人说：应成轮回有始终，因为无明无因而老死无果的缘故。若不承认，则应成需要用其他支补充，因为它们也有因果的缘故。若承认，则应成无穷尽，因为接受这一点的缘故。对此回答：它们有因果时不必然需要从其他方面补充。
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྲེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ལེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ལས་བྱ་བའི་ལས་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དང་། ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེའོ།
2-241a
ལས་འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་དེ་ལས་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་སྐྱེ་བ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་གཞི་མིང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བའི་བར་དང་རྒ་ཤི་འབྱུང་ལ། གཞི་ཚོར་བ་དང་རྒ་ཤི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་ལེན་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ།
世尊说，从烦恼爱生起烦恼取，从烦恼生起所作业，即从无明生行，从取生有。从业行有生起事识和生，从它们生起从名色直至受的事和老死，从事受和老死生起烦恼无明和爱取，这就是诸有支的次序。
།སྲེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཞི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལས་སྐྱེ་ལ། ལེན་པ་མ་རིག་པ་དེའང་གཞི་སྲེད་པ་མ་རིག་པ་མཚུངས་ལྡན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྒ་ཤིའི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལས་ཀྱང་སྲིད་ལེན་མ་རིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར།
爱本身也是无明，它从事受与无明相应而生；无明取也从事爱无明相应而生；从老死受与无明相应也生起有取无明，这是由于无明本身以迷惑力而安立为因果的缘故。
ཁྱབ་སྟེ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་དང་། སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་བལྟོས་ནས་རྒྱུར་སོང་བའི་ཕྱིར།
这是必然的，因为后后依赖前前而为果，前前依赖后后而为因。
མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་རྟེན་འབྱུང་ལས། གསུམ་པོ་དག་ལས་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། །གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང་བདུན་ལས་ཀྱང་། །གསུམ་འབྱུང་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། །ཉིད་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཁོར། །འགྲོ་ཀུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། །འདི་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ཅིའང་མེད། །ཅེས་དང་།
如《火轮如缘起经》说："从三者生起二者，从二者生起七者，从七者又生起三者，此为有轮，其自身反复旋转。一切众生皆是因果，此外别无其他众生。"
འཕགས་མཆོག་ཀླུས། ལམ་གསུམ་ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་པར། །འཁོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མགལ་མེ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་གྱི། །རྒྱུན་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
圣者龙树说："三道无始无终无中，轮回之轮如火轮般，此相互相续而轮转。"
དེ་ཡང་ཡན་ལག་ཁ་སྐོང་མ་བྱས་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་ཅན་དུ་དོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་བྱ་བ་ནས་ཐ་མ་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར།
2-241b
ཞེས་པའི་སྔ་ཕྱི་མཐའ་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཚིག་གི་ནུས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཞེས་པ་ནས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་གྲུབ་བོ།
此外，对于若不补充支分则怀疑轮回有始终的观点，指出其过失：经中说："以无明为缘而有行，乃至最终老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、忧恼和巨大的纯粹苦蕴正确生起。"应成不需用"无始无终的巨大苦蕴"这样带有词义力的表述，因为仅说"以无明为缘"直到"诸忧恼生起"就足够了。不能承认，所以得证。


 །སློབ་དཔོན་ཡིད་འོང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་དབྱིག་གཉེན་ན་རེ། མ་རིག་པ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ལ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་ནི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གི་ནང་དུ་བཏུས་ནས་བསྟན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཆོས་ཅན། ལེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུ་སྟེ་མི་འདུ་བར་ཐལ། དེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །འོ་ན་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་གཞན་དུ་དབྱེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དེ་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དེ་རེག་པའི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དེ། མདོ་གཞན་ལས། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་བྱེད་རྙོག་པ་སྐྱེའི་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བའི་དུས་སུ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡོད་དེ། མདོ་གཞན་ལས། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། ཡོད་དེ། རེག་པའི་དུས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་སྐོང་བར་བྱེད་མི་དགོས་ཏེ། རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་
2-242a
མིན་ཡིད་བྱེད་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་མིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུའང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་བྱེད་རྙོག་པ་ཞེས་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །འདིའི་ཁྱབ་པ་ནི། ཨ་ལོང་ཡིན་ན་གོར་གོར་དང་། གོར་གོར་ཡིན་ན་ཨ་ལོང་མིན་པ་བུད་དུ་སོང་འདུག་གོ ། འོ་ན་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཡིན་པ་མདོ་གཞན་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་དགོས་སམ་སྙམ་ན། མི་དགོས་ཏེ། རིགས་པས་བསྒྲུབས་པས་ཤེས་ནུས་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མེད་དེ། ཚོར་བ་དེ་ལས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཚོང་བའི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་གྱི་རེག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་ནས། ཇི་སྙེད་རིགས་པས་འཐད་པ་དེ་སྙེང་ལུང་གིས་མ་བཤད་བཞིན་དུ་ཡང་གོ་བར་འགྱུར་མོད། འོ་ན་མདོ་གཞན་གྱི་ལུང་འགོད་པ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། རིགས་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་བའི་ཁུངས་འགོད་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞུང་རྩོམ་མཁན་གྱི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནི། རིགས་པས་གོ་ཚད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་མི་དགོས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་རེག་ཚོར་འདི་གཉིས་ཀྱང་སྨོས་པའམ་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། འདིར་མ་བརྗོད་ཀྱང་གཞན་ནས་བསྟན་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པས་གོ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་དཔལ་ལེན་གྱིས་ལན་
2-242b
ཡང་དག་པར་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་ལུགས་ཀྱི་ལན་ནི། མ་རིག་པ་དང་རྒ་ཤིའི་བར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་མ་བསྟན་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་པར་མི་ཐལ་ཏེ། ཕ་རོལ་ནས་འདི་དང་འདི་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མཐའ་མེད་པ་ལ་རྨོངས་པ་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེན་བཟློག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།སློབ་དཔོན་ཡིད་འོང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་དབྱིག་གཉེན་ན་རེ། མ་རིག་པ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ལ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་ནི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གི་ནང་དུ་བཏུས་ནས་བསྟན་ཅེས་ཟེར་རོ།
阿阇黎悦意的亲教师长老世亲说：无明是从非如理作意的因而生起，而非如理作意也是从无明的因而生起，在缘起经中把非如理作意归摄在取支中而宣说。
།ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཆོས་ཅན། ལེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུ་སྟེ་མི་འདུ་བར་ཐལ། དེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ།
有法，非如理作意，应成不归入取内，因为它不是取的本质。他说不遍，因为非如理作意是通过与取相应的方式而归入的。
།འོ་ན་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་གཞན་དུ་དབྱེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དེ་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ།
那么，有法，爱和无明，应成不应分为缘起的其他支，因为与非如理作意相应的爱和无明已归入取中。三轮相违。
བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དེ་རེག་པའི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དེ། མདོ་གཞན་ལས། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་བྱེད་རྙོག་པ་སྐྱེའི་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བའི་དུས་སུ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡོད་དེ། མདོ་གཞན་ལས། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
尊者胜持说：无明的因非如理作意存在于触的同时，因为其他经中说："依眼和诸色生起愚痴所生的染污作意"；在受的时候也有无明，因为其他经中说："依无明和合触所生的受而生爱"。
དེས་ན་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་ཅན། ཡོད་དེ། རེག་པའི་དུས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་སྐོང་བར་བྱེད་མི་དགོས་ཏེ། རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་
2-242a
མིན་ཡིད་བྱེད་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བ་མིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུའང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་བྱེད་རྙོག་པ་ཞེས་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
因此，有法，与受同时运行的无明因，是存在的，因为是触时的非如理作意。此时，有法，不需要以其他支补充，因为与触同时运行的缘故。若无明的因是非如理作意，则其因是什么，并非无穷推衍，因为其因也是称为愚痴所生的染污作意，即无明。
།འདིའི་ཁྱབ་པ་ནི། ཨ་ལོང་ཡིན་ན་གོར་གོར་དང་། གོར་གོར་ཡིན་ན་ཨ་ལོང་མིན་པ་བུད་དུ་སོང་འདུག་གོ ། འོ་ན་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཡིན་པ་མདོ་གཞན་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་དགོས་སམ་སྙམ་ན། མི་དགོས་ཏེ། རིགས་པས་བསྒྲུབས་པས་ཤེས་ནུས་པའི་ཕྱིར།
此中的遍及好像是：如果是环，则是圆形；如果是圆形，则不是环，如此简单易懂。那么，是否需要按照其他经所说的"无明的因是非如理作意"在缘起经中说明？不需要，因为通过理证能够了解。
རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མེད་དེ། ཚོར་བ་དེ་ལས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཚོང་བའི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
什么是理证？有法，阿罗汉，你相续中没有伴随无明的受和触，因为那受不会作为爱的缘，且无非如理作意颠倒的触不会作为烦恼受的缘。
།དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་གྱི་རེག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་ནས། ཇི་སྙེད་རིགས་པས་འཐད་པ་དེ་སྙེང་ལུང་གིས་མ་བཤད་བཞིན་དུ་ཡང་གོ་བར་འགྱུར་མོད། འོ་ན་མདོ་གཞན་གྱི་ལུང་འགོད་པ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། རིགས་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་བའི་ཁུངས་འགོད་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
如此成立后，有法，阿罗汉的触，不是无明的因，因为不是颠倒的非如理作意。这样说后，尽管通过理证的合理性即使不经由经文解释也能理解，那么为何引用其他经典？是为了引述该理证的出处，他如是说。
།གཞུང་རྩོམ་མཁན་གྱི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ནི། རིགས་པས་གོ་ཚད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་མི་དགོས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་རེག་ཚོར་འདི་གཉིས་ཀྱང་སྨོས་པའམ་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། འདིར་མ་བརྗོད་ཀྱང་གཞན་ནས་བསྟན་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
论著者阿阇黎世亲说：如果凡通过理证理解的都不需要在缘起经中说明，则过于广泛，应成在缘起经中也不需要提及或说明触受二者，因为即使此处不说明，从其他处所显示也能了解。
གཞན་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར་བརྗོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པས་གོ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་དཔལ་ལེན་གྱིས་ལན་
2-242b
ཡང་དག་པར་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ།
此外，应成生支也不需要在缘起经中说明，因为通过理证说明"无生则不会有老死"就能理解。因此，胜持的回答并不正确。
།རང་ལུགས་ཀྱི་ལན་ནི། མ་རིག་པ་དང་རྒ་ཤིའི་བར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་མ་བསྟན་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་ཡོད་པར་མི་ཐལ་ཏེ། ཕ་རོལ་ནས་འདི་དང་འདི་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མཐའ་མེད་པ་ལ་རྨོངས་པ་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེན་བཟློག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
自宗的回答是：虽然只说明了从无明到老死之间的十二支，有法，不应成轮回有始终，因为对于从彼岸到此岸，从此岸到他方无边际而有的愚痴，上文已广泛遮止了。


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྟེན་འབྲེལ་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ཁྱད་པར་མ་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་སུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བྱེ་སྨྲས་མ་འོངས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་མ་འོངས་པ་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་དག་ཅེས་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། མ་ཁྱབ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་སྨིན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པས་བསམ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བདག་ལྷ་མིར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་གོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་སྡེ་པས། མ་འོངས་པའི་ཟག་བཅས་གང་ཡིན་བསམ་དུ་རུང་ན། མ་འོངས་པའི་ཟག་མེད་ཇི་ལྟར་བསམ་དུ་རུང་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས་ཟག་མེད་མ་འོངས་པའང་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་སེམས་པ་དགེ་བས་བསམ་པར་ནུས་སོ། །མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་འོངས་པར་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་བསམ་པས་འདུས་བྱས་པར་ཐལ། ཟག་མེད་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ན་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་བསམ་པས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། བྱེ་སྨྲས་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྫས་སུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པའི་རང་ལུགས་ནི། མ་འོངས་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་འཇོག་རིགས་ཏེ། འདས་ད་ལྟར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་རིས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་རང་དུས་རེག་པས་
2-243a
གཟུགས་སུ་མི་རུང་ཡང་། ད་ལྟའི་གཟུགས་རུང་དང་རིས་མཐུན་པས་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །
已生与当生差别
གཉིས་པ་ནི། མདོའི་དགོངས་པ་འདིར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཅན། གནས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བ་གཉིས་ཀར་གྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་བལྟོས་ནས་རྟེན་འབྱུང་དེ་དེར་བལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཕ་ལ་བལྟོས་ནས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཕ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ན་རེ། འབྱུང་བྱུང་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ནི་མ་འོངས་པ། གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆོས་ཐ་མའི་འདས་ད་ལྟར་བྱུང་བ། གསུམ་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདས་ད་ལྟར་བྱུང་བ། བཞི་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར། དེའི་མུ་གཉིས་པ་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མ་ལས་གཞན་པའི་འདས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལྟ་བ་དེས་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །ཞེས་གྲགས་པ་ནི་རྣམ་དག་མི་སྲིད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྟེན་འབྲེལ་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ཁྱད་པར་མ་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་སུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།
世尊说："缘起和缘起法"，论典作者未说其差别，因为在有为法中本质相同。
།ཡང་བྱེ་སྨྲས་མ་འོངས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་མ་འོངས་པ་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་དག་ཅེས་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར།
又，有部说：有法，未来，应成不应称为缘起，因为未生起。对此，经部说：那么有法，未来，应成不应称为有为法，因为不遍。
བྱེ་སྨྲས། མ་ཁྱབ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་སྨིན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པས་བསམ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བདག་ལྷ་མིར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་གོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ།
有部说：不遍，因为未来的异熟是由现前造作的思所思考的缘故，例如想"愿我转生为天人"等。
།མདོ་སྡེ་པས། མ་འོངས་པའི་ཟག་བཅས་གང་ཡིན་བསམ་དུ་རུང་ན། མ་འོངས་པའི་ཟག་མེད་ཇི་ལྟར་བསམ་དུ་རུང་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས་ཟག་མེད་མ་འོངས་པའང་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་སེམས་པ་དགེ་བས་བསམ་པར་ནུས་སོ།
经部说：如果未来的有漏可以被思考，那么未来的无漏如何可以被思考？对此有部说：未来的无漏也可以通过善思"愿获得"而思考。
།མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་འོངས་པར་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་བསམ་པས་འདུས་བྱས་པར་ཐལ། ཟག་མེད་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ན་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་བསམ་པས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། བྱེ་སྨྲས་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྫས་སུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར།
经部说：那么应成涅槃也因"愿在未来获得"的思考而成为有为法，因为无漏也因"愿在未来获得"的思考而成为有为法。因遍已成立。有部说不能承认，因为承认它是无为法的实体。
མདོ་སྡེ་པའི་རང་ལུགས་ནི། མ་འོངས་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་འཇོག་རིགས་ཏེ། འདས་ད་ལྟར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་རིས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་རང་དུས་རེག་པས་
2-243a
གཟུགས་སུ་མི་རུང་ཡང་། ད་ལྟའི་གཟུགས་རུང་དང་རིས་མཐུན་པས་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།
经部自宗：应当安立未来为缘起，因为它与过去、现在的缘起类同。例如过去、未来、现在在自时不能被触知为色，但与现在的可触色类同，所以称为色也无过失。
已生与当生差别
གཉིས་པ་ནི། མདོའི་དགོངས་པ་འདིར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཅན། གནས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་བྱུང་བའི་ཕྱིར།
第二，在此经的意趣中，缘起有法，是因成为的支分，因为从此生起的缘故。缘已生有法，被承认为住的支分，因为此已生起的缘故。
དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བ་གཉིས་ཀར་གྲུབ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་བལྟོས་ནས་རྟེན་འབྱུང་དེ་དེར་བལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཕ་ལ་བལྟོས་ནས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཕ་མིན་པ་བཞིན་ནོ།
如此，有法，一切支分也成立为生起和已生两者，因为成为因果的缘故。尽管如此，因果不会混乱，因为依于何者成为缘起，就不是依于该者成为缘已生的缘故，如依于自父唯是子而非父一样。
།གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ན་རེ། འབྱུང་བྱུང་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ནི་མ་འོངས་པ། གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆོས་ཐ་མའི་འདས་ད་ལྟར་བྱུང་བ། གསུམ་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདས་ད་ལྟར་བྱུང་བ། བཞི་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར།
长老思圆说：生与已生有四句，第一，未来；第二，阿罗汉最后法的过去现在已生；第三，除此之外的过去现在已生；第四，诸无为法。
དེའི་མུ་གཉིས་པ་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མ་ལས་གཞན་པའི་འདས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལྟ་བ་དེས་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །ཞེས་གྲགས་པ་ནི་རྣམ་དག་མི་སྲིད་པའོ།
其第二句是因已经生起且从它不生果的缘故；第三句是因除阿罗汉最后法外的过去是生起而现在是已生起的缘故，此种说法是不可能纯正的。


 །མདོ་སྡེ་པས་བྱེ་སྨྲ་ལ་རྒོལ་བ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་རང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་དེ་འདོད་རྒྱལ་ལམ་མདོའི་དགོངས་པར་སྨྲ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན། འདོད་པ་འདི་ནི་མདོའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། །མདོ་དོན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགལ་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་
2-243b
ཡིན་པའོ་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པས། མ་རིག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་ཕྱི་ནང་དང་བདེན་བཞི་ཕུང་ལྔ་སོགས་མི་ཤེས་པའི་སེམས་བྱུང་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། གཟུགས་སོགས་སུ་བསྟན་པ་མིན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཅག་གིས་ལུགས་མདོ་དོན་དུ་གནས་འོང་། བྱེ་སྨྲས། ཡན་ལག་གི་ཚོགས་པ་ལས་གཅིག་བསྟན་པས་གཞན་མ་བསྟན་པ་མིན་གྱི། གཙོ་བོ་བསྟན་པས་དེའི་འཁོར་བཅས་ཀྱང་གོ་བ་ལ་བསམས་ནས། གླང་ཆེན་གྱི་རྗེས་རྟ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བ་བཞིན་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བས། དེ་སྟོན་པའི་མདོ་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུ་བྱ་བ་ཞིག་ལས། སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་སྤུ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ། སྐྲ་དག་ལས་ས་མིན་གྱི་འབྱུང་འགྱུར་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཙོ་བོ་ས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཙོ་བོར་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ལྟར་ཞོར་ལ་ཕུང་ལྔའང་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པས། དཔེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། སྐྲ་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་སའི་ཁམས་མིན་པའི་འབྱུང་འགྱུར་དག་ཀྱང་སྐྲ་ལ་ཡོད་པས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་སའི་ཁམས་ཀྱི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་ཞེས་སོགས་བརྗོད་ནས། ས་མ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་སོགས་གཞན་ཡང་ཡོད་ཅེས་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའང་མ་ཡིན་གྱི། མདོར་ནི། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་སོགས་ཁོ་ནས་མཚོན་བྱེད་དུ་བྱས་ཏེ། སའི་ཁམས་མཚོན་བྱར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྲ་སོགས་ལས་གཞན་ས་ཁམས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེ་འདི་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་དཔེ་ཡིན་པ་བཞིན་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་མདོ་འདིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སོགས་ལྷག་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི། ཕུང་
2-244a
ལྔ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། མདོར་མཆི་མ་དང་མཆིལ་སྣབས་སོགས་དེའི་ཞར་བྱུང་དུ་མ་བཤད་ཀྱང་། སྤྱིར་མཆི་མ་སོགས་ལ་སའི་ཁམས་ཡོད་པས་དཔེ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་ན། དེའི་ལྷག་མ་ཡོད་ཆུག་ཀྱང་མདོ་འདིར་ལྷག་མ་ལུས་པར་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དེ། ལུས་འདི་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མདོར་མ་བཤད་པའི་མཆི་མ་སོགས་ལ་ས་ཁམས་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་གི་ལྷག་མ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་མ་རིག་པ་རང་ལ་རགས་ལས་ཏེ། དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ན་གཟུགས་སོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བ་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཕུང་ལྔ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་གཟུགས་སོགས་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་དགོས་པ་ལས་མི་འབྱུང་བ་གང་ཞིག །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ལ་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་མི་གཡོ་བས་འགྲོ་བར་འཕེན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་མེད་པ་དང་། དེར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་སྲེད་པ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་མིན་པ་མདོའི་དགོངས་པ་ཁོ་ནའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།མདོ་སྡེ་པས་བྱེ་སྨྲ་ལ་རྒོལ་བ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་རང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་དེ་འདོད་རྒྱལ་ལམ་མདོའི་དགོངས་པར་སྨྲ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན། འདོད་པ་འདི་ནི་མདོའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། །མདོ་དོན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར།
经部对有部的诘难是：十二支各个阶段的全部五蕴是该支分自身的缘起支，这是随意主张还是宣称为经的意趣？若是后者，这种主张不是经的意义，因为与经义相违。
ཇི་ལྟར་འགལ་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་
2-243b
ཡིན་པའོ་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པས། མ་རིག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་ཕྱི་ནང་དང་བདེན་བཞི་ཕུང་ལྔ་སོགས་མི་ཤེས་པའི་སེམས་བྱུང་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། གཟུགས་སོགས་སུ་བསྟན་པ་མིན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཅག་གིས་ལུགས་མདོ་དོན་དུ་གནས་འོང་།
如何相违呢？经中说："什么是无明？答曰：凡是不了知前际的"等等广泛宣说，无明仅仅被解释为不了知三时、内外、四谛、五蕴等的心所，而非显示为色等，这是确定的意义。你们的观点将会是经的意义吗？
བྱེ་སྨྲས། ཡན་ལག་གི་ཚོགས་པ་ལས་གཅིག་བསྟན་པས་གཞན་མ་བསྟན་པ་མིན་གྱི། གཙོ་བོ་བསྟན་པས་དེའི་འཁོར་བཅས་ཀྱང་གོ་བ་ལ་བསམས་ནས། གླང་ཆེན་གྱི་རྗེས་རྟ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བ་བཞིན་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བས། དེ་སྟོན་པའི་མདོ་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུ་བྱ་བ་ཞིག་ལས། སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་སྤུ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ།
有部说：从支分的集合中显示一个并非不显示其他的，而是考虑到通过显示主要者也能理解其眷属。如同大象的脚印比马等的脚印更为广大，不净三昧比所有烦恼的对治更为广大，教导它的经被称为"如大象足迹"，其中说："什么是地界？是头发和毛。"
སྐྲ་དག་ལས་ས་མིན་གྱི་འབྱུང་འགྱུར་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཙོ་བོ་ས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཙོ་བོར་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ལྟར་ཞོར་ལ་ཕུང་ལྔའང་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།
虽然在头发中也有非地的所生转，但如同主要显示地一样，此处也是主要显示无明，附带地也显示五蕴是它的支分。
།མདོ་སྡེ་པས། དཔེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། སྐྲ་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་སའི་ཁམས་མིན་པའི་འབྱུང་འགྱུར་དག་ཀྱང་སྐྲ་ལ་ཡོད་པས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་སའི་ཁམས་ཀྱི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་ཞེས་སོགས་བརྗོད་ནས། ས་མ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་སོགས་གཞན་ཡང་ཡོད་ཅེས་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའང་མ་ཡིན་གྱི།
经部说：证明例子不成立：如果说"什么是头发？是地界"，那么由于头发中也有非地界的所生转，就会有余留，但并非如此显示；又如果说"什么是地界的头发等？是头发"等，然后通过意义引申的方式显示"也有非地的色等其他"，也不是这样。
མདོར་ནི། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་སོགས་ཁོ་ནས་མཚོན་བྱེད་དུ་བྱས་ཏེ། སའི་ཁམས་མཚོན་བྱར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྲ་སོགས་ལས་གཞན་ས་ཁམས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེ་འདི་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་དཔེ་ཡིན་པ་བཞིན་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་མདོ་འདིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་སོགས་ལྷག་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི། ཕུང་
2-244a
ལྔ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་ཏོ།
经中是以头发和胡须等为能表征，以地界为所表征而显示的，因为除了头发等以外的地界未被显示。如同这个例子是无余的例子，显示"不了知前际"等的经仅仅显示了无明和行等无余，而没有显示五蕴是有余的。
།ཡང་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། མདོར་མཆི་མ་དང་མཆིལ་སྣབས་སོགས་དེའི་ཞར་བྱུང་དུ་མ་བཤད་ཀྱང་། སྤྱིར་མཆི་མ་སོགས་ལ་སའི་ཁམས་ཡོད་པས་དཔེ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་ན། དེའི་ལྷག་མ་ཡོད་ཆུག་ཀྱང་མདོ་འདིར་ལྷག་མ་ལུས་པར་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དེ། ལུས་འདི་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་རོ།
又有这样的疑惑：虽然经中没有附带说明眼泪和鼻涕等，但一般眼泪等中也有地界，所以例子是有余的。即使它有余，但在此经中已经明确指出有余留，因为特别指出"此身之外还有"。
།ཡང་མདོར་མ་བཤད་པའི་མཆི་མ་སོགས་ལ་ས་ཁམས་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་གི་ལྷག་མ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་མ་རིག་པ་རང་ལ་རགས་ལས་ཏེ། དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ན་གཟུགས་སོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བ་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར།
又，如果像经中未说明的眼泪等中有地界一样，无明支也有余留，那么只能是无明自身的粗略部分，因为如果有这样的余留，它不是色等，因为除了归入无明本身别无选择。
མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཕུང་ལྔ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་གཟུགས་སོགས་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་དགོས་པ་ལས་མི་འབྱུང་བ་གང་ཞིག །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ལ་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།
有法，无明阶段中存在的五蕴，是无明支，因为种类不同。有法，无明阶段的五蕴，不是无明支，因为如果是，则应从色等生起行支，但不生起；而且行支对无明支的随行和返体是不错乱的。
དགྲ་བཅོམ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་མི་གཡོ་བས་འགྲོ་བར་འཕེན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་མེད་པ་དང་། དེར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་སྲེད་པ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་མིན་པ་མདོའི་དགོངས་པ་ཁོ་ནའོ།
因为阿罗汉虽有五蕴，但没有以福、非福和不动投生的行支，也没有投生的识和爱等。五蕴不是缘起支，这是经的唯一意趣。


 །མཛོད་འཆད་པའི་བོད་པ་དག །འགྲེལ་པས་རྩ་བ་དགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར་ན། མུ་དང་པོ་ལ་དགག་པ་མཛད་པ་ནི། མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དག་གོ། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཁས་ལེན་མི་རིགས་པར་ཐལ།
2-244b
མ་འོངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡང་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་ན། འོ་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ཚེ་གསུམ་ལ་འཇོག་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཡན་ལག་ཕྱི་མ་གཉིས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མི་བཞག་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ས་སྟོན་སྡེ་པ་འོད་སྲུངས་སྡེ་དང་ཆོས་སྲུང་སྡེ་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ནི་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་བ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལུང་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འགྲེལ་ན་མ་རིག་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་སོགས་འབྱུང་བ་ཆོས་ཅན། དེ་བ་བྱུང་རུང་མ་བྱུང་རུང་དུས་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་མ་བསྟེན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོའང་འདོད་དོ། །ཡང་མདོ་དེ་སྒྲས་ཟིན་ལྟར་མིན་པར་རྟེན་འབྲེལ་རྟག་དངོས་ཞིག་ཡོད་པའི་དོན་ལ་འཆད་ན། རྟེན་འབྱུང་ཆོས་ཅན། རྟག་དངོས་མིན་པར་ཐལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། འབྱུང་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་མ་རིག་པ་འདུས་བྱས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ན་མ་རིག་པ་རྟེན་བྱུང་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ཁྱབ། ནམ་མཁའ་དང་གཟུགས་བཞིན་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་རྟེན་བྱུང་ཡང་ཡིན་ཅེས་པས་ངའི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གིས་ནུས་པ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀ་ཟད་པར་བྱས་པའོ། །རྟེན་འབྲེལ་རྟག་དངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཨིཎ་འགྲོ་བ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་བཞག །ཨིཎའི་གྲྭའོ་ཞེས་པས་ཎ་ཕྱིས། སྔོན་དུ་ཉེར་བསྒྱུར་པྲ་ཏི་བཞག །རྟགས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚིག་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའོ་ཞེས་པས། རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་གཅིག་ཚིག་ཉེར་
2-245a
བསྒྱུར་པྲ་ཏི་ལ་སི་བྱིན། མི་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པས་སི་འཇིག །བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དག་གི་སྔོན་མའི་དུས་ལའོ་ཞེས་པས་ཀྟྭ་བྱིན། ཀ་ལ་ཡ་ཎ་བཞིན་འང་སྟེ་ཡ་ལ་བརྗོད་པ་པོར་བའོ་ཞེས་པས་ཀ་དབྱི། བསྡུ་བ་བྱུང་བ་ན་ནཉ྄་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀྟྭའི་ཡབ་སོ་ཞེས་ཀྟྭ་ཡ་པྲ་རུ་བསྒྱུར། བྱིངས་ཀྱི་མཐའ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལ་ཏའོ་ཞེས་པས། བྱིངས་མཐར་ཏ་ཨཱ་ག་མ་བྱིན། མདོ་འདིས་ཡ་པྲ་ཀྱི་པྲ་དབྱི། པྲ་ཏི་དང་ཨི་མཚུངས་འདྲ། ཡ་གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་དྲངས་པས་པྲ་ཏཱི་ཏྱ་གྲུབ་པ་ནི་བྱིངས་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་བསྒྱུར་གྱི་དབང་གིས་འཕྲད་ནས་ཞེས་པར་འགྱུར་ལ། འཕྲད་ནས་ཞེས་པ་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །པ་ད་ཡོད་པ་ལའོ་ཞེས། པ་དའི་བྱིངས་བཞག །བྱིངས་མཐའི་ཨ་བརྗོད་དོན་ཡིན་པས་ཕྱིས། བྱིངས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཉེར་བསྒྱུར་ས་མྲ་དང་། ཨུཏ་བཞག །དེ་གཉིས་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་སི་བྱིན། མི་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་ངོས་སི་འཇིག །གྷཉ྄་བྱིན། གྲུབ་པ་ཉ་ཎ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལ་ཨི་ཙ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་རིང་པོར་བསྒྱུར་ཞིང་རྐྱེན་གྱི་ཉ་ཡང་དབྱི། ཙ་ཛྭ་དག་ནི་དྷུ་ཊ྄་དང་གྷ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལ་ཀ་ག་དག་གོ་ཞེས་པས་རྐྱེན་གྱི་གྷ་དབྱི། སྲོག་གི་ཨ་བཞག །གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་རིམ་བཞིན་དྲངས་པས་ས་མུཏྤཱ་ད་ཞེས་པ་ནི་བྱིངས་ལ་ཡོད་པའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་བསྒྱུར་གྱིས་བསྒྱུར་བས། ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་དོན་ཀྱང་འཕྲད་ནས་འབྱུང་གི། མ་འཕྲད་པར་ནི་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།མཛོད་འཆད་པའི་བོད་པ་དག །འགྲེལ་པས་རྩ་བ་དགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར་ན། མུ་དང་པོ་ལ་དགག་པ་མཛད་པ་ནི། མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དག་གོ། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཁས་ལེན་མི་རིགས་པར་ཐལ།
2-244b
མ་འོངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
如藏族解释《俱舍论》者所说"注释驳斥根本"，对第一句的驳斥是：应成不应接受经中所说"什么是缘起法？从无明到老死"，因为未来缘起是生起但不是已生的缘故。
འདོད་མི་ནུས་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡང་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་ན། འོ་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ཚེ་གསུམ་ལ་འཇོག་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཡན་ལག་ཕྱི་མ་གཉིས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མི་བཞག་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ།
因无法承认，如果接受生和老死也是已生，那么有法，十二支，应成不应安立于三世，因为后两支不安立于未来时。三轮相违。
ས་སྟོན་སྡེ་པ་འོད་སྲུངས་སྡེ་དང་ཆོས་སྲུང་སྡེ་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ནི་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་བ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
说一切有部、化地部和法藏部说：有法，缘起，是无为法，因为经中说："无论如来出世与否，此法性唯住"。
།ལུང་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་འགྲེལ་ན་མ་རིག་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་སོགས་འབྱུང་བ་ཆོས་ཅན། དེ་བ་བྱུང་རུང་མ་བྱུང་རུང་དུས་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་མ་བསྟེན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོའང་འདོད་དོ།
如果如文字般解释那段经文，则有法，依无明等而生起行等，无论如来出世与否，在时间上常恒生起，因为不依赖彼而不从不符的因生起，这一点我也承认。
།ཡང་མདོ་དེ་སྒྲས་ཟིན་ལྟར་མིན་པར་རྟེན་འབྲེལ་རྟག་དངོས་ཞིག་ཡོད་པའི་དོན་ལ་འཆད་ན། རྟེན་འབྱུང་ཆོས་ཅན། རྟག་དངོས་མིན་པར་ཐལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། འབྱུང་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
又，如果不依经文字面而解释为有一个常恒实体的缘起的意义，则有法，缘起，应成非常恒实体，因为是有为法的相，已成立，因为生起是从未生而生的生的缘故。
དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་མ་རིག་པ་འདུས་བྱས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ན་མ་རིག་པ་རྟེན་བྱུང་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ཁྱབ། ནམ་མཁའ་དང་གཟུགས་བཞིན་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་རྟེན་བྱུང་ཡང་ཡིན་ཅེས་པས་ངའི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གིས་ནུས་པ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀ་ཟད་པར་བྱས་པའོ།
因此，若无为无明与有为无关联，则无明与缘起无关联是遍的。如虚空与色一般，说"既是常又是缘起"如同说"我的母亲是石女"一样，用这种词句使彼此两者的能力都耗尽了。
།རྟེན་འབྲེལ་རྟག་དངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཨིཎ་འགྲོ་བ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་བཞག །ཨིཎའི་གྲྭའོ་ཞེས་པས་ཎ་ཕྱིས། སྔོན་དུ་ཉེར་བསྒྱུར་པྲ་ཏི་བཞག །རྟགས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚིག་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའོ་ཞེས་པས། རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་གཅིག་ཚིག་ཉེར་
2-245a
བསྒྱུར་པྲ་ཏི་ལ་སི་བྱིན།
通过解释缘起常恒实体观点的词源学来显示其矛盾：放置"iṇ是行走"的词根，以"iṇ的邻"去除ṇ，前置前缀pra ti，以"性别意义词上的第一格"规则，给前缀pra ti加上第一格单数词尾si。
མི་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་པས་སི་འཇིག །བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དག་གི་སྔོན་མའི་དུས་ལའོ་ཞེས་པས་ཀྟྭ་བྱིན། ཀ་ལ་ཡ་ཎ་བཞིན་འང་སྟེ་ཡ་ལ་བརྗོད་པ་པོར་བའོ་ཞེས་པས་ཀ་དབྱི། བསྡུ་བ་བྱུང་བ་ན་ནཉ྄་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀྟྭའི་ཡབ་སོ་ཞེས་ཀྟྭ་ཡ་པྲ་རུ་བསྒྱུར། བྱིངས་ཀྱི་མཐའ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལ་ཏའོ་ཞེས་པས། བྱིངས་མཐར་ཏ་ཨཱ་ག་མ་བྱིན། མདོ་འདིས་ཡ་པྲ་ཀྱི་པྲ་དབྱི།
以"从不可耗亦然"规则去除si，以"单一施事的先时"规则加入ktva，以"k如ya ṇa也，说者于ya"规则去除k，以"合成时，于非nan，ktva的ya pa"规则将ktva的ya变为pra，以"词根尾p后接的t"规则，在词根尾加入t āgama，此经去除ya pra的pra。
པྲ་ཏི་དང་ཨི་མཚུངས་འདྲ། ཡ་གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་དྲངས་པས་པྲ་ཏཱི་ཏྱ་གྲུབ་པ་ནི་བྱིངས་ལ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་བསྒྱུར་གྱི་དབང་གིས་འཕྲད་ནས་ཞེས་པར་འགྱུར་ལ། འཕྲད་ནས་ཞེས་པ་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།
pra ti和i相同相似，引导无元音的辅音ya，构成pratītya，虽然词根有行走的意思，但因前缀的影响变成"相遇后"，而"相遇后"就是缘起的意思。
།པ་ད་ཡོད་པ་ལའོ་ཞེས། པ་དའི་བྱིངས་བཞག །བྱིངས་མཐའི་ཨ་བརྗོད་དོན་ཡིན་པས་ཕྱིས། བྱིངས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཉེར་བསྒྱུར་ས་མྲ་དང་། ཨུཏ་བཞག །དེ་གཉིས་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་སི་བྱིན། མི་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་ངོས་སི་འཇིག །གྷཉ྄་བྱིན།
以"pad是存在"，放置pad词根，因词根末的a是表达意思而去除，在词根前放置前缀sam和ut，给这两者加上第一格的si，由"从不可耗亦然"去除si，加入ghañ。
གྲུབ་པ་ཉ་ཎ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལ་ཨི་ཙ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་རིང་པོར་བསྒྱུར་ཞིང་རྐྱེན་གྱི་ཉ་ཡང་དབྱི། ཙ་ཛྭ་དག་ནི་དྷུ་ཊ྄་དང་གྷ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལ་ཀ་ག་དག་གོ་ཞེས་པས་རྐྱེན་གྱི་གྷ་དབྱི། སྲོག་གི་ཨ་བཞག །གསལ་བྱེད་དབྱངས་མེད་རིམ་བཞིན་དྲངས་པས་ས་མུཏྤཱ་ད་ཞེས་པ་ནི་བྱིངས་ལ་ཡོད་པའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་བསྒྱུར་གྱིས་བསྒྱུར་བས། ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་སྟེ།
以"成就ña ṇa相随于ic"规则变长并去除词缀的ña，以"ca jva二者于dhu和gha后接为ka ga二者"规则去除词缀的gha，放置生命元素a，依次引导无元音辅音而构成samutpāda，虽然词根有存在的意思，但因前缀的转变，成为"正遍生起"。
རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་དོན་ཀྱང་འཕྲད་ནས་འབྱུང་གི། མ་འཕྲད་པར་ནི་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།
缘起的语义是相遇后生起，而非未相遇而生起的意思。


 །སྒྲ་དངོས་དབང་གིས་འཇུག་པར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པ་ན་རེ། འཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་བྱ་བའི་སྒྲ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་ལས། བྱ་བའི་སྔར་བྱེད་པོ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ལ་རྐྱེན་འདིར་འགྱུར་བ་དོན་གྱིས་ཐོབ་པ་
2-245b
་རུང་ཡང་། སངས་རྒྱས་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒྲ་བཤད་འཇུག་འདི་དོན་མཐུན་མི་རུང་སྟེ། འཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ནས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཞེན་དོན་ཡང་སངས་རྒྱས་པས་བདག་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བསམ་སྣང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཀླན་ཀ་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབ་བར་མཛད་པའི་དོན་ནི། ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་འཕྲད་པར་རུང་བ་མིན་ཏེ། མ་བྱུང་བའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོའི་ཆོས་སམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པོ་མེད་པའི་ཁྲུས་ཀྱི་བྱ་བ་སོགས་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན། ཡང་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པས་རྟེན་པའམ་བལྟོས་པའི་འཕྲད་པའི་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་པའི་དུས་མཉམ་དུ་བྱེད་པོའང་འཇོག་ལ། བྱེད་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་སྔར་འཇོག་དགོས་པ་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲུབ་དང་འགལ་ཏེ། སྒྲ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ཆོས་ཅན། བལྟོས་ནས་འབྱུང་། བརྟེན་ནས་འབྱུང་། འཕྲད་ནས་འབྱུང་བྱ་བའམ། བལྟོས་ཏེ་འབྱུང་། བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་། འཕྲད་དེ་འབྱུང་བྱ་བའི་ནས་སམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། དེ་གྲུབ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ལས་རག་དགོས་པ་གང་ཞིག །དེའི་སྔ་རོལ་དུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕེན་ནོ། །འོ་ན་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་རང་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་ཚེ་ད་ལྟའིའམ་མ་འོངས་པ་ཞིག་སྐྱེ། དང་པོ་ལྟར་ན། ད་ལྟ་བ་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་པ་གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ད་ལྟ་བར་སྨོས་པ་དེ་ད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཚད་གྲུབ། ཁྱོད་ད་ལྟར་བ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ན་ཁྱོད་སྔར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ད་ལྟར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་བུད་དོ། །སྐྱེས་ཟིན་སྐྱེ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་ཐུག་
2-246a
པའང་ཅི་ཡོད། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། མ་འོངས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་བྱ་བྱེད་གང་དུའང་བདག་ཉིད་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཁྱོད་རང་བརྡ་སྤྲོད་པ་འདས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གང་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། ཁོ་བོ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡོད་པས་དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མིན་གྱི། གང་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་གང་འབྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པ་ན་སྐྱེའོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་རང་དབང་གིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པའང་ཆོས་ཅན། མི་འཐད་དེ། སྐྱེ་བར་བྱེད་པོ་རང་ཉིད་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་པོ་གཞན་མི་དམིགས་ལ། སྐྱེ་བར་བྱ་རྒྱུའི་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྐྱེའོ་འབྱུང་ངོ་བརྟེན་ཏོ་བྱ་བ་སོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་དགོས་པའི་ཀླན་ཀ་མེད་དེ། བློ་རྟོག་པའི་ངོ་ནས་བརྟགས་ཏེ་བཞག་ཆོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་སློབ་དཔོན་མི་བསྐྱོད་བཟང་པོས་བསམས་ན། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས་པས། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གི་གཉེན་འདིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་སྐབས་སུའང་ཟུར་རམ་སྦས་པའི་དོན་གྱིས་འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་བཞེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ལྟ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དེ་ཐབས་མཁས་པས་བསྟན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་མོས་གུས་སུ་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།སྒྲ་དངོས་དབང་གིས་འཇུག་པར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པ་ན་རེ། འཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་བྱ་བའི་སྒྲ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་ལས། བྱ་བའི་སྔར་བྱེད་པོ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ལ་རྐྱེན་འདིར་འགྱུར་བ་དོན་གྱིས་ཐོབ་པ་
2-245b
་རུང་ཡང་། སངས་རྒྱས་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒྲ་བཤད་འཇུག་འདི་དོན་མཐུན་མི་རུང་སྟེ། འཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ནས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།
认为词通过直接力用而运行的外道语法师说：在构成"相遇后生起"这一词的场合，一个作者做两个行为时，表明行为之前作者存在，这种情况下词缀的转变是通过意义获得的，虽然如此，但对佛教徒来说，这种缘起词的解释运用不能与意义相符，因为在相遇之前无作者。
འདིའི་ཞེན་དོན་ཡང་སངས་རྒྱས་པས་བདག་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་བསམ་སྣང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཀླན་ཀ་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབ་བར་མཛད་པའི་དོན་ནི། ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་འཕྲད་པར་རུང་བ་མིན་ཏེ། མ་བྱུང་བའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོའི་ཆོས་སམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར།
这其中的执著意义是，他们好像认为佛教徒不承认我是实体成立，可以作为反驳依据。论师将语法师的诘难编成偈颂的意思是：对你们佛教徒来说，如果在生起之前不可能相遇，因为未生起时作者的法或本质不存在。
བྱེད་པོ་མེད་པའི་ཁྲུས་ཀྱི་བྱ་བ་སོགས་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན། ཡང་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པས་རྟེན་པའམ་བལྟོས་པའི་འཕྲད་པའི་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་པའི་དུས་མཉམ་དུ་བྱེད་པོའང་འཇོག་ལ། བྱེད་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་སྔར་འཇོག་དགོས་པ་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན།
如同没有作者就不能成立沐浴的行为等。又，如果佛教徒说依赖或观待的相遇行为和由此生起的行为二者同时，作者也同时安立，而作者不一定要在行为之前安立。
འོ་ན་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲུབ་དང་འགལ་ཏེ། སྒྲ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ཆོས་ཅན། བལྟོས་ནས་འབྱུང་། བརྟེན་ནས་འབྱུང་། འཕྲད་ནས་འབྱུང་བྱ་བའམ། བལྟོས་ཏེ་འབྱུང་། བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་། འཕྲད་དེ་འབྱུང་བྱ་བའི་ནས་སམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། དེ་གྲུབ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ལས་རག་དགོས་པ་གང་ཞིག །དེའི་སྔ་རོལ་དུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕེན་ནོ།
那么就与语法构词相违：有法，在此构词场合，应成不能成立以"观待而生"，"依靠而生"，"相遇而生"，或者"观待即生"，"依靠即生"，"相遇即生"的"而"或"即"等词缀的词，因为若成立则必定依赖明显的作者，而在此之前无作者的缘故，他这样质疑。
།འོ་ན་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་རང་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་ཚེ་ད་ལྟའིའམ་མ་འོངས་པ་ཞིག་སྐྱེ། དང་པོ་ལྟར་ན། ད་ལྟ་བ་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་པ་གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
那么就对语法师自己提问：法生起时，是现在还是未来的生起？若是第一种情况，有法，现在法，应成不是生起，因为生起必须从未生而生起，而现在法不是未生的缘故。
ཡང་ན་ད་ལྟ་བར་སྨོས་པ་དེ་ད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཚད་གྲུབ། ཁྱོད་ད་ལྟར་བ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ན་ཁྱོད་སྔར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ད་ལྟར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་བུད་དོ། །སྐྱེས་ཟིན་སྐྱེ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་ཐུག་
2-246a
པའང་ཅི་ཡོད།
或者，你所说的现在法应成非现在法，因为你需要生起的缘故，因遍已成立。如果你必须从现在法生起，那么你之前未生起的缘故，你从现在法生起是不可能的。如果已生之后还生，那么生有何尽？
།གཉིས་པ་ལྟར་ན། མ་འོངས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་བྱ་བྱེད་གང་དུའང་བདག་ཉིད་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཁྱོད་རང་བརྡ་སྤྲོད་པ་འདས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གང་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། ཁོ་བོ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་ཡོད་པས་དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མིན་གྱི། གང་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་གང་འབྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པ་ན་སྐྱེའོ།
若是第二种情况，有法，未来法，不是生起，因为在生起的任何行为和作用中自己都不被见到的缘故。因此，无论你语法师自己想要在过去现在的哪一阶段生起，我佛教徒认为，在某一阶段存在时，所有未来都不是生起，而任何想要生起的阶段出现都是在遇到缘时生起。
།བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་རང་དབང་གིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པའང་ཆོས་ཅན། མི་འཐད་དེ། སྐྱེ་བར་བྱེད་པོ་རང་ཉིད་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་པོ་གཞན་མི་དམིགས་ལ། སྐྱེ་བར་བྱ་རྒྱུའི་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།
语法师们认为作、作者、所作三者以自主方式有实体差别，有法，不合理，因为不见生起的作者自身从生起的行为中生起为另一个生起者，而且生起的对象也不能成立为除了生起者自身之外的其他。
དེས་ན་སྐྱེའོ་འབྱུང་ངོ་བརྟེན་ཏོ་བྱ་བ་སོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་དགོས་པའི་ཀླན་ཀ་མེད་དེ། བློ་རྟོག་པའི་ངོ་ནས་བརྟགས་ཏེ་བཞག་ཆོག་པའི་ཕྱིར་རོ།
因此，对于"生"、"起"、"依"等行为需要自主作者的质疑不存在，因为可以从思维认知的角度推测而安立。
།ཁོ་བོ་སློབ་དཔོན་མི་བསྐྱོད་བཟང་པོས་བསམས་ན། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས་པས། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གི་གཉེན་འདིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི་སྐབས་སུའང་ཟུར་རམ་སྦས་པའི་དོན་གྱིས་འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་བཞེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ལྟ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དེ་ཐབས་མཁས་པས་བསྟན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་མོས་གུས་སུ་བྱེད་དོ།
我阿阇黎不动贤想：通过显示作、作者、所作三者是假立的这一道理，能够确立一切事物无自性，所以大论师世亲在此论中也通过暗示或隐含意义，巧妙地显示了圣者龙树所主张的那可怕的无自性见解，我对此生起信仰。


 །སྤྱིར་སྐྱེ་བ་པོ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བར་བྱ་རྒྱུའང་ཡིན་པ་རང་ལྡོག་ནས་མི་འགལ་བ་དང་། དེ་ལ་སྐྱེ་བྱེད་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱས་ན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བྱེད་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་པོ་ཁོ་རང་གི་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཐ་སྙད་པའི་སྐབས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དཔྱད་ན་རང་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་ཆོས་
2-246b
ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་དག་བཞི་པ་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལ། དེ་ལ་བལྟོས་ནས་མ་དག་པ་འཁོར་བའང་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འཁོར་བ་འདིར་སྐྱེས་ན་མྱང་འདས་འདིའང་སྐྱེ་ཞེས་རྟེན་འབྱུང་གི་ཐ་སྙད་མཛད་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དཔལ་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པར་འབུལ་ལོ། །སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ལོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལ་བྱེ་སྨྲ་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ནི། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེག་པའི་མེད་པ་ཆོས་ཅན། འབད་དུའང་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེག་པའི་མེད་པ་སྐྱེ་མི་རུང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཟིན་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་ན་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐུག་མེད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟོན་པ་ནི་གྲངས་ཅན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དོན་གྱིས་དགག་པའོ། །འོ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་ནའང་ངེད་ལ་རུང་གི། ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་ངེད་མི་ཟེར་བས། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་ཐ་དད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱེ་སྨྲས། མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་ཀྱང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཕྲད་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མ་གྲུབ་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡོད་པ་ཁོ་ན་ནི་སྐྱེ་བར་ངེད་མི་འདོད་དེ། འདོད་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུག་གུ་སོགས་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ཡོད་ནའང་རུང་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ན་ཐུག་མེད་ཡིན་ཀྱང་ཡོད་ཙམ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐུག་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བས་གནོད་མི་རུང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པོ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་དུས་མཉམ་བྱེད་པ་ལ་བྱེད་པོ་དུས་སྔ་མ་ཁོ་ན་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ཆོས་ཅན། མི་འཐད་དེ། བྱེད་པ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་ལྷན་ཅིག་པ་ལའང་སྟེ་སྒྲའི་རྐྱེན་
2-247a
དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་མར་མེའི་བྱ་བ་མུན་པ་སེལ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་ཅར་ཡིན་ལ། མུན་པ་དང་མར་མེ་དང་པོར་འཕྲད་པའི་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་མུན་པ་འགག་པའི་བྱ་བ་སླར་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། བྱེད་པོ་མར་མེའི་རྗེས་ནས་བྱ་བ་མུན་པ་འགགས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ད་དུང་ཡང་དཔེ་སྟོན་ཏེ། ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་བྱ་བ་ཡང་དང་པོར་ཁ་གདངས་ནས་ཕྱིས་ཉལ་བ་མིན་གྱི། ཁ་གདངས་པའི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་ཉལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དང་པོར་ཁ་གདངས་ལ་དེ་མ་ཐག་བཙུམ་ནས་ཉལ་བ་ལ་ནི་ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཅེས་མི་བརྗོད་དེ། དང་པོར་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་བརྐྱངས་ནས་དེ་ནས་བསྐུམས་ཏེ་ཉལ་བ་ལ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་བརྐྱངས་ཏེ་ཉལ་ཅེས་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔལ་ལེན་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཀླན་ཀ་དེ་སྤང་བར་འདོད་ནས། རྟེན་འབྲེལ་ནི་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བར་ཟློས་པའི་ཕྱིར། སམ་ནི་འདུ་བ་དང་། ཨི་རྻ་ནི་མི་སྡོད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཨུ་ཏྤཱ་ད་ནི་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། མང་དུ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དུ་རུང་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མ་ངེས་པའི་ཆོས་གཅིག་པུ་རྟེན་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།སྤྱིར་སྐྱེ་བ་པོ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བར་བྱ་རྒྱུའང་ཡིན་པ་རང་ལྡོག་ནས་མི་འགལ་བ་དང་། དེ་ལ་སྐྱེ་བྱེད་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱས་ན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བྱེད་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་པོ་ཁོ་རང་གི་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཐ་སྙད་པའི་སྐབས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དཔྱད་ན་རང་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་ཆོས་
2-246b
ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་དག་བཞི་པ་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལ།
一般来说，生起者自身既是生起的作者也是生起的对象，从自方面看并不矛盾，而且当其他生起者对它做生起行为时，在那一生起时，所有生起的作用和生起者自身不可能共存，这是一种名言情况，但如果分析，则既不从自生也不从他生，一切法是自性清净的第四种大涅槃。
དེ་ལ་བལྟོས་ནས་མ་དག་པ་འཁོར་བའང་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འཁོར་བ་འདིར་སྐྱེས་ན་མྱང་འདས་འདིའང་སྐྱེ་ཞེས་རྟེན་འབྱུང་གི་ཐ་སྙད་མཛད་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དཔལ་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པར་འབུལ་ལོ།
相对于此，说不清净的轮回也是"此有则彼生"，以及"若生于此轮回，此涅槃也生"的缘起名言，这是圆满佛陀和吉祥怙主龙树的密意，我将此供养三世一切佛菩萨。
།སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ལོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལ་བྱེ་སྨྲ་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ནི། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེག་པའི་མེད་པ་ཆོས་ཅན། འབད་དུའང་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེག་པའི་མེད་པ་སྐྱེ་མི་རུང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར།
祈请于一切生中摄受。现在，关于生起方式，有部自宗的观点是：有法，未成为自体的无，也不能努力，因为类似于未成为自体的无不能生起。
སྐྱེས་ཟིན་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་ན་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐུག་མེད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟོན་པ་ནི་གྲངས་ཅན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དོན་གྱིས་དགག་པའོ།
已生也不再生，因为若生则无终尽。显示无终尽的理论是对数论师唯有已有生起的观点的间接否定。
།འོ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་ནའང་ངེད་ལ་རུང་གི། ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་ངེད་མི་ཟེར་བས། འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་ཐ་དད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱེ་སྨྲས། མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་ཀྱང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར།
那么，从有而生我们也可以接受，但我们不说唯从有生，这"或"字表明不同的体系，这是因为有部认为未来的本体是存在的，经部也承认能生的种子是存在的。
དེས་ན་འཕྲད་ནས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མ་གྲུབ་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡོད་པ་ཁོ་ན་ནི་སྐྱེ་བར་ངེད་མི་འདོད་དེ། འདོད་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུག་གུ་སོགས་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ།
因此"相遇后生起之前无任何存在"也显示为未成立。我们不认为唯有已有生起，如果承认，则必须接受瓶子不依赖泥和杖等而自成立，因此不合理。
།ཡང་ཡོད་ནའང་རུང་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ན་ཐུག་མེད་ཡིན་ཀྱང་ཡོད་ཙམ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐུག་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བས་གནོད་མི་རུང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པོ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་དུས་མཉམ་བྱེད་པ་ལ་བྱེད་པོ་དུས་སྔ་མ་ཁོ་ན་བ་སྟེ་ཞེས་པ་ཆོས་ཅན། མི་འཐད་དེ། བྱེད་པ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་ལྷན་ཅིག་པ་ལའང་སྟེ་སྒྲའི་རྐྱེན་
2-247a
དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།
又，"有也可以"的说法是指，如果唯有已有生起，则虽无穷尽，但应成有的东西以无穷尽方式生起，这一过失是不能容许的意思。有法，"一个作者同时做行为时作者必定是先前时的"的说法，不合理，因为见到一个作者同时做两个行为时也用"即"字的词缀。
དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་མར་མེའི་བྱ་བ་མུན་པ་སེལ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་ཅར་ཡིན་ལ། མུན་པ་དང་མར་མེ་དང་པོར་འཕྲད་པའི་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་མུན་པ་འགག་པའི་བྱ་བ་སླར་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ།
例如作者灯的行为驱散黑暗是作用和行为同时的，并非黑暗与灯先相遇的作用在前，然后黑暗消失的行为后来才生起。
།དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། བྱེད་པོ་མར་མེའི་རྗེས་ནས་བྱ་བ་མུན་པ་འགགས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ད་དུང་ཡང་དཔེ་སྟོན་ཏེ། ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་བྱ་བ་ཡང་དང་པོར་ཁ་གདངས་ནས་ཕྱིས་ཉལ་བ་མིན་གྱི། ཁ་གདངས་པའི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་ཉལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།
如果认为例子不成立，因为作者灯之后行为黑暗消失才出现，那么还可以举例：张口而睡的行为并非先张口后睡觉，而是在张口的作用不消失的同时做睡觉的行为。
།ཡང་དང་པོར་ཁ་གདངས་ལ་དེ་མ་ཐག་བཙུམ་ནས་ཉལ་བ་ལ་ནི་ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཅེས་མི་བརྗོད་དེ། དང་པོར་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་བརྐྱངས་ནས་དེ་ནས་བསྐུམས་ཏེ་ཉལ་བ་ལ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་བརྐྱངས་ཏེ་ཉལ་ཅེས་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།
又，对于先张口而立即闭上嘴睡觉的情况，不称为"张口而睡"，因为对于先伸出一只脚然后收回睡觉的情况，不称为"伸出一只脚而睡"。
།དཔལ་ལེན་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཀླན་ཀ་དེ་སྤང་བར་འདོད་ནས། རྟེན་འབྲེལ་ནི་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་བར་ཟློས་པའི་ཕྱིར། སམ་ནི་འདུ་བ་དང་། ཨི་རྻ་ནི་མི་སྡོད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཨུ་ཏྤཱ་ད་ནི་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། མང་དུ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དུ་རུང་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མ་ངེས་པའི་ཆོས་གཅིག་པུ་རྟེན་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།
胜持想要消除语法师的诘难，说因为缘起遍及一切行为和功德而反复，sam是集合，irya是不停而行走，utpāda是进入生起，因此，众多聚集而合的可以成为缘起，而不确定同时生起的单一法不能成为缘起，他如是说。


 །འདོད་པ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་འདི་དང་བྱེ་སྨྲའི་གྲུབ་པ་མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་ལྔ་དུ་མ་ཡོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཏགས་རུང་ཡང་དོན་ལ་མི་འཐད་དེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་སོགས་ཟློས་ནས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སམ་སྐྲྀ་ཏ་ལྟར་ན། མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པ་ལ་ཚིག་སྡུད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གོང་དུ་བརྡ་སྤྲོད་བའི་ཀླན་ཀ་ནི་འདིས་སྤང་མ་ནུས་སོ། །ཡང་རྟེན་འབྲེལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ།
2-247b
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་མི་རྟག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུང་དགོས་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། ངེས་བཟུང་གི་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བསྟན་བཅོས་གཞན་ལས། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མེད་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་འདི་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེས་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། ཚེ་བརྒྱུད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོད་ན། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་རྣམ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་སྐྱེས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲངས་དང་པོས་དངོས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། གཉིས་པས་བརྒྱུད་རྒྱུའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་རྒྱུ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བརྒྱུད་རྒྱུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པའང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅིང་། དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ནི་བརྒྱུད་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཤད་པ་ནི་རང་ལུགས་སོ། །གནས་བརྟན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིག་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། རིམ་བཞིན་རྒྱུ་
2-248a
མེད་དང་རྒྱུ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ན་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་སོགས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟེར་རོ། །དེ་ཙམ་ཞིག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་བཀོད་དོ་ཞེས་པ་ཆོས་ཅན། འཐད་པ་མིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་ཉིད་སྨོས་པས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱི་མའི་ནང་ན་རྒྱུ་དང་རིས་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་འདི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་རྣམ་གྲངས་དང་པོ་སྨོས་མི་དགོས་པར་ཐལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།འདོད་པ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་འདི་དང་བྱེ་སྨྲའི་གྲུབ་པ་མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་ལྔ་དུ་མ་ཡོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཏགས་རུང་ཡང་དོན་ལ་མི་འཐད་དེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་སོགས་ཟློས་ནས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
那种观点虽然可以按照此缘起经和有部所成立的"无明阶段有众多五蕴"而假立，但实际上不合理，因为当依眼和色而生起眼识时，眼根和色等不可能重复生起。
སམ་སྐྲྀ་ཏ་ལྟར་ན། མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པ་ལ་ཚིག་སྡུད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གོང་དུ་བརྡ་སྤྲོད་བའི་ཀླན་ཀ་ནི་འདིས་སྤང་མ་ནུས་སོ། །ཡང་རྟེན་འབྲེལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ།
2-247b
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་མི་རྟག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
根据梵文，在"依眼且依眼"这种说法中也没有合词，因此上文中的语法师的诘难未能由此消除。又，如果缘起是无为法，则与经相违，因为世尊说："此有则彼生，此生故彼生"，表明是无常的。
དེས་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུང་དགོས་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། ངེས་བཟུང་གི་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར།
因此，有法，需要说两种情况，是为了遮止"仅仅由无明存在而行生起，而非其中还有其他因"的错误观念，因为使用了决定词。
དཔེར་ན་བསྟན་བཅོས་གཞན་ལས། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མེད་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་འདི་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེས་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།
例如在其他论典中说："无明存在则诸行生起，无无明缘则无诸行。"或者，有法，说为两种情况，是显示缘起支分相续，因为表明"此无明支存在则此行支生起，此行支生起则此识支生起"。
།ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། ཚེ་བརྒྱུད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོད་ན། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་རྣམ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་སྐྱེས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།
或者，有法，说为两种情况，是显示世相续，因为前际的无明和行存在，则现际的识到受会生起；现际的爱取有生起，则后际的生老死会生起。
།ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲངས་དང་པོས་དངོས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། གཉིས་པས་བརྒྱུད་རྒྱུའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་རྒྱུ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བརྒྱུད་རྒྱུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།
或者，有法，说为两种情况，是由第一种表示直接因缘，第二种表示间接因缘，因为无明被显示为行的直接因和识的间接因。
།མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པའང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅིང་། དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ནི་བརྒྱུད་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཤད་པ་ནི་རང་ལུགས་སོ།
无明是行的直接因是就烦恼性行而言，对于善行则成为间接因，因为在善行的情况下无明不存在。这样解释是自宗。
།གནས་བརྟན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིག་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། རིམ་བཞིན་རྒྱུ་
2-248a
མེད་དང་རྒྱུ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ན་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་སོགས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟེར་རོ།
长老法藏说：有法，提及两种情况，是为了依次否定无因和常因论者，因为无因则事物不生起，而且自性和士夫等不生，因此从中也不会有丝毫生起。
།དེ་ཙམ་ཞིག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་བཀོད་དོ་ཞེས་པ་ཆོས་ཅན། འཐད་པ་མིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་ཉིད་སྨོས་པས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱི་མའི་ནང་ན་རྒྱུ་དང་རིས་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་འདི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་རྣམ་གྲངས་དང་པོ་སྨོས་མི་དགོས་པར་ཐལ་ལོ།
有法，说为了否定那种观点而列出两种情况的说法，不合理，因为仅仅否定那种观点通过提及后一种情况也能成立，因为在后一种情况中已经从意义上引出了从因和类同因两者生起。因为这个因遍已成立，所以你应成不需要提及第一种情况。


 །མུ་སྟེགས་ལ་ལ་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། བདག་རྟེན་དུ་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་སོགས་འབྱུང་ལ། བདག་གཅིག་པུས་ཀྱང་མིན་པར་གྲོགས་མ་རིག་པ་སོགས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་སོགས་སྐྱེའོ་སྙམ་ན། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ངེས་བཟུང་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོར། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པ་དང་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པར་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་འདི་མི་སྤོང་བར་འབྱུང་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་མངོན་གྱུར་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུན་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་རིམ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་འབྲས་
2-248b
བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་འདི་ཉིད་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་འདི་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན། གནས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་རང་རྒྱུད་དང་། ཐལ་འགྱུར་དུ་བཀོད་ན། སྐབས་དེར་ཆོས་ཅན། འབྱུང་བ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། སྔར་གནས་པ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཡིན་ན་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་སྔར་གསུངས་ཤིང་གནས་པ་ཕྱིས་ནས་བསྟན་དགོས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དཔལ་ལེན་ན་རེ། གནས་པ་སྟོན་པས་འབྱུང་བ་མི་སྟོན་པར་མི་འགལ་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་རྒྱུ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཐལ། རྒྱུའི་རྒྱུན་གནས་པ་ལས་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཞིག །རྒྱུ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞིག་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པའི་མདོ་དོན་གནས་སྐྱེས་གཉིས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འདི་ཡོད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་བཀའ་སྩལ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྔར་ཡང་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་པའི་སྔོན་དུ་སྐྱེ་བ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཁྱབ་པ་གྲུབ་ན་གོ་རིམ་འདི་ལྟར་སྦྱར་ན་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་ན་རྒྱུ་འདི་
2-249a
མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བཀའ་སྩལ་རིགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་པར་རློམ་ན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཀའ་མ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ལུང་གིས་བསྙོན་མེད་དུ་བསལ་ལོ། །གཞན་ཡང་རྟགས་འདི་མི་འགྲུབ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡོད་ནས་ཕྱིས་རྒྱུ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་མཉམ་སྟེ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།མུ་སྟེགས་ལ་ལ་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། བདག་རྟེན་དུ་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་སོགས་འབྱུང་ལ། བདག་གཅིག་པུས་ཀྱང་མིན་པར་གྲོགས་མ་རིག་པ་སོགས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་སོགས་སྐྱེའོ་སྙམ་ན། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ངེས་བཟུང་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།
有些外道这样怀疑：因为我作为所依存在而生起诸行等，但也不是仅由我，而是由无明等作为助伴生起而诸行等生起。为了破除这种观点，所以提及前后两种情况，因为"由何生起而何生"是不从彼因之外的其他因生起，以及"彼存在而彼生起"是不从彼因之外的其他因生起，所以作决定词。
མདོར། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།
因为经中说："由无明缘而诸行及此大苦蕴唯一正生起。"
།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པ་དང་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ས་བོན་མ་སྤངས་པར་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་འདི་མི་སྤོང་བར་འབྱུང་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་མངོན་གྱུར་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
古代论师说：有法，说为两种情况，是显示未断无明和行将生起，因为未断无明种子而存在则此行不断生起，以及彼现行无明生起故行将生起。
།བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུན་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་རིམ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་འབྲས་
2-248b
བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་འདི་ཉིད་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་འདི་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
尊者胜持说：有法，说为两种情况，是依次显示相续住和生起，因为因相续存在多久，果相续就生起多久，以及此因生起故此果将生起。
།འོ་ན་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན། གནས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་རང་རྒྱུད་དང་། ཐལ་འགྱུར་དུ་བཀོད་ན། སྐབས་དེར་ཆོས་ཅན། འབྱུང་བ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་རོ།
那么，有法，在显示缘起的场合，不是显示住，因为是显示生起的场合，这是自续式；如果立为应成式，则：有法，在那一场合，应成不是显示生起，因为显示住的缘故。
།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། སྔར་གནས་པ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཡིན་ན་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་སྔར་གསུངས་ཤིང་གནས་པ་ཕྱིས་ནས་བསྟན་དགོས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།
又，有法，说为两种情况，应成先住后生非世尊密意，因为如果是，则应顺次序先说生后显住，但却不是这样显示。
དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དཔལ་ལེན་ན་རེ། གནས་པ་སྟོན་པས་འབྱུང་བ་མི་སྟོན་པར་མི་འགལ་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
为了消除这一争论，胜持说：显示住不显示生起并不矛盾，因为显示"此果存在则此因灭生起"。
།འོ་ན་རྒྱུ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཐལ། རྒྱུའི་རྒྱུན་གནས་པ་ལས་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཞིག །རྒྱུ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞིག་པའི་ཕྱིར།
那么，在因生起而果生起的时候，有法，应成从无因而果生起，因为从因相续住而果相续生起，而且因灭生起的灭已灭故。
འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཉིས་སུ་གསུངས་པའི་མདོ་དོན་གནས་སྐྱེས་གཉིས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འདི་ཡོད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་བཀའ་སྩལ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ།
不能承认，因为"此因事物如是生起故此果事物如是生起"是所宣说的缘故。有法，如果说为两种情况的经义意趣是住和生二者，则应宣说"此存在故此不生起"，
རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྔར་ཡང་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་པའི་སྔོན་དུ་སྐྱེ་བ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཁྱབ་པ་གྲུབ་ན་གོ་རིམ་འདི་ལྟར་སྦྱར་ན་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་ན་རྒྱུ་འདི་
2-249a
མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བཀའ་སྩལ་རིགས་པའི་ཕྱིར།
因为因灭前必须由果生起所遍，因为灭之前生起必定先行。如果这样你们就成立了遍，则次第这样组织更好：先是"此生故此生"说明果生起，后来应宣说"此果存在则此因不生起"。
རྟགས་གྲུབ་པར་རློམ་ན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཀའ་མ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ལུང་གིས་བསྙོན་མེད་དུ་བསལ་ལོ། །གཞན་ཡང་རྟགས་འདི་མི་འགྲུབ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡོད་ནས་ཕྱིས་རྒྱུ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་མཉམ་སྟེ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།
如果认为因已成立，则世尊并未如此宣说，由此经文无可争议地遮除了。而且此因不成立，因为不是果存在后因才灭的缘故，如所言："生与灭同等，如秤杆高低一般。"


 །ཡང་འདི་ཡོད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་འདོན་པ་འཐད་ན་ཆོས་ཅན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་ཞེས་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གི་འབྱུང་བ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་འདི་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འབྱུང་བར་འཐད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ་མོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཟོལ་དེ་ཆོས་ཅན། མདོའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བརྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་འཇིག་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འབྱུང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འགགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགག་སྒྲུབ་དེ་དག་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་གཞིར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། ད་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་གྱི་ཅི་ལྟར་ལྟོས་འབྱུང་ནི། སོ་སྐྱེས་རྟེན་འབྱུང་བདག་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཙམ་འདི་མི་ཤེས་པས་བདག་ལྟ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཀྱིས་བདག་ཚེ་ཕྱི་མར་བདེ་བའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་བདེ་བའི་དོན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་
2-249b
གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་གྱི་དོན་དུ་མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་རྩོམ་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྩ་རིང་པོ་ལ་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་དམྱལ་སོགས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཆོས་ཅན། ཚོགས་དྲུག་པར་འཐད་དེ། སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་བར་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་སྲིད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞག་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་ལྔ་འབྱུང་བ་མེད་དེ། ཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཤིའི་བར་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར། མིང་གཟུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་སོགས་ནས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། དེ་ནས་ཡུལ་དང་འཕྲད་ནས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བདེ་སོགས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རེག་པའོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚོར་བདེ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཕྱིན་གྱི་བདེ་བ་དང་བཞི་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་སྲེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་
2-250a
གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་ཡིད་འོང་ལ་སྲེད་པས་འདོད་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའོ། །ལྟ་བ་ནི་རེ་གཉིས་ཏེ། ཚངས་དྲའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།ཡང་འདི་ཡོད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་འདོན་པ་འཐད་ན་ཆོས་ཅན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་ཞེས་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་གི་འབྱུང་བ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་འདི་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འབྱུང་བར་འཐད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ་མོ།
又，如果认为"此有故此不生"的读法合理，有法，应成世尊经中所说"以果生缘故，老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等生起"，即将老死支的生起解释为一体的说法不合理，因为果生存在则老死等的因不生起是合理的缘故。三轮相违。
།གཞན་ཡང་རྒྱུ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཟོལ་དེ་ཆོས་ཅན། མདོའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བརྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་འཇིག་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འབྱུང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འགགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
此外，有法，"因灭是生起"的词语伪装不是经的意义，因为在解释依靠因缘而生起的场合，不会说依靠因缘而灭的缘故。有法，灭，于你无任何生起，因为是已灭的本质。
དགག་སྒྲུབ་དེ་དག་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་གཞིར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། ད་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་གྱི་ཅི་ལྟར་ལྟོས་འབྱུང་ནི། སོ་སྐྱེས་རྟེན་འབྱུང་བདག་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཙམ་འདི་མི་ཤེས་པས་བདག་ལྟ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཀྱིས་བདག་ཚེ་ཕྱི་མར་བདེ་བའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་དང་།
这些破立是以有部宗义为基础的，现在是经部宗的无明缘行乃至生缘老死之间如何相互依生：凡夫不了知缘起无我的仅仅是诸行，因此以我见和认为"我"的我慢，通过身语意三业，为自己来世安乐而造福德，
བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་བདེ་བའི་དོན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་
2-249b
གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་གྱི་དོན་དུ་མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་རྩོམ་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ནོ།
为至第三禅的安乐而造色界善业，为今世安乐而造非福业，为第三禅以上的非苦非乐而造不动业，这三种业的发起就是无明缘行。
།ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྩ་རིང་པོ་ལ་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་དམྱལ་སོགས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།
由业的牵引力，识的相续通过中有相续如同长草上火焰蔓延的方式，将前往地狱等各种去处，这是行缘识。
།རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཆོས་ཅན། ཚོགས་དྲུག་པར་འཐད་དེ། སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་བར་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་སྲིད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
有法，识支，合理为六类，因为从中有结生心开始直到生起的刹那之间的一切都是识支的缘故，中有也具有六识的缘故。
ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞག་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་ལྔ་འབྱུང་བ་མེད་དེ། ཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།
如果仅在结生刹那安立识支，有法，就不会有五识的生起，因为如说："断、结生、离贪、退失、死亡、生起等，唯是意识。"
།རྣམ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཤིའི་བར་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོར། མིང་གཟུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་སོགས་ནས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།
以识为先导的名色五蕴将在各种去处生起，直至老死，因为如缘起经中所说："在分辨名色中，名是什么？是四种非色蕴。色是什么？是任何色法"等，有广泛宣说。
།མིང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། དེ་ནས་ཡུལ་དང་འཕྲད་ནས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བདེ་སོགས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རེག་པའོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།
名色成熟后依次生起六处。然后与境接触而生起识，由三者和合而有乐等感受，这是触。之后是三种受。
།དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བའི་ཚོར་བདེ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཕྱིན་གྱི་བདེ་བ་དང་བཞི་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་སྲེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་
2-250a
གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ།
然后对被苦所迫的乐受产生欲爱，对至第三禅的乐和第四禅的舍产生爱则是色爱。对舍则是无色有。
།དེ་ནས་ཚོར་བ་ཡིད་འོང་ལ་སྲེད་པས་འདོད་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའོ། །ལྟ་བ་ནི་རེ་གཉིས་ཏེ། ཚངས་དྲའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤང་བའོ།
然后由对悦意受的贪爱取欲等，欲是五种欲妙。见是六十二种，如梵网经所说。戒是舍弃破戒。


 །བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཁྱི་དང་བ་ལང་དང་གཅེར་བུ་པ་དང་སྤོང་དཀར་བ་དང་སྒྲེན་མོ་གོས་མེད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དབྱུག་གུ་དང་གཡང་གཞི་དང་ཕྱུགས་བདག་པ་རལ་བུ་དང་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དབྱུག་གུ་གསུམ་དང་སྒྲེའོ་དང་། ཐོད་པ་ཅན་ཐོང་པ་ལ་སོགས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །ལུས་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ན་རེ། བདག་ལྟ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཟེར་རོ། །འདི་གཉིས་ཀྱིས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་སྨྲ་བ་ཉིད་དོ། །བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགེ་སློང་དག་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྷུང་བར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདོད་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡུལ་དེ་དག་མ་ཐོབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཐོབ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་འདི་སྐད་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་སོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའོ། །
2-250b
སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས། རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། མགོ་སྒྲེ་བོར་གྱུར་པ་དང་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོ་ཞིང་འཆི་འཕོ་བའོ། །ཞེས་སོགས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོའི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་འབའ་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་ཐོག་མཐའ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། བཅུ་གཉིས་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བཞག་པ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་པས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྣ་ཚོགས་རྟོག་གེའི་ངོས་ལ་ལྡོག་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཕྲ་མོར་འཆར་བ་གང་མཆིས་པ། །མཚུངས་པ་འདྲ་བ་རྣམས་ལས་ཐུན་མོང་དུ། །གྱུར་མིན་ཆ་ཤས་གསལ་བྱེད་འདི་ན་སྣང་། །ཞེས་བརྗོད་དོ། །
各支分体性
གཉིས་པ་ཡན་ལག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ་གཉིས། ཡན་ལག་བཞི་དངོས་སུ་བཤད་པ། ལྷག་མ་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བསྟན་པས་སོ། །
正说四支分
དང་པོ་ལ་བཞི། མ་རིག་པ། མིང་། རེག་པ། ཚོར་བ་བཤད་པའོ། །
说无明
དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ལོག་རྟོག་བསལ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། མ་རིག་པའི་དོན་ནི། ཡང་དག་པར་རིག་མ་རིག་པ། དངོས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་བདེན་པ་དང་ལས་འབྲས་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆོས་གཞན་ཞིག་མ་རིག་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་མེད་དང་བེམས་པོའང་དེར་འགྱུར་བས་རིག་པ་མེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མི་མཛའ་བ་དང་རྫུན་ཏེ་མི་བདེན་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་དང་རྫུན་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལོག་པའི་དོན་དང་།
2-251a
དྲན་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་བ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཁྱི་དང་བ་ལང་དང་གཅེར་བུ་པ་དང་སྤོང་དཀར་བ་དང་སྒྲེན་མོ་གོས་མེད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དབྱུག་གུ་དང་གཡང་གཞི་དང་ཕྱུགས་བདག་པ་རལ་བུ་དང་ཐལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དབྱུག་གུ་གསུམ་དང་སྒྲེའོ་དང་། ཐོད་པ་ཅན་ཐོང་པ་ལ་སོགས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ།
禁行是行犬、行牛、裸行者、白净苦行和裸体无衣，婆罗门则持杖、毛毯、牧人的破衣和灰尘，游行者持三杖和背篓，持髑髅者持铲等而正持取。
།ལུས་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ན་རེ། བདག་ལྟ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཟེར་རོ། །འདི་གཉིས་ཀྱིས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་སྨྲ་བ་ཉིད་དོ།
因为对身体宣说为我而有我语，其他人说是我见和认为"我"的我慢。这两者说"我"故即是我语。
།བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགེ་སློང་དག་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྷུང་བར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།
由于无我，所以说我语为取，如说："诸比丘，所谓我和我所，只是无闻凡夫随于安立而堕落，于此无我或我所。"
།འདོད་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡུལ་དེ་དག་མ་ཐོབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཐོབ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་འདི་སྐད་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་སོ།
欲等取是对未得到那些境而希求，对已得到的贪著，如世尊在一切处说："什么是取？是此中的第七爱。"
།ཡང་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་སོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ།
由取缘故而成熟后有的业，这是有，如经中说："阿难，在后世中能成就后有的业，这里称为有。"
།སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའོ། །
2-250b
སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས། རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། མགོ་སྒྲེ་བོར་གྱུར་པ་དང་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོ་ཞིང་འཆི་འཕོ་བའོ། །ཞེས་སོགས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།
有缘识与中有相连，故如火焰蔓延方式未来生起，这是生，即五蕴。若有生则生起老死，如经中说："什么是老？头变秃、发白等。什么是死？那些有情从其处所死亡和逝去。"等所示。
།མདོའི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་འབའ་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་ཐོག་མཐའ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།
经文中"唯一"是指远离我和我所。"大苦蕴"是指无始无终的苦聚集。"正生起"是指生起。
།དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། བཅུ་གཉིས་ཕུང་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བཞག་པ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་པས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྣ་ཚོགས་རྟོག་གེའི་ངོས་ལ་ལྡོག་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཕྲ་མོར་འཆར་བ་གང་མཆིས་པ། །མཚུངས་པ་འདྲ་བ་རྣམས་ལས་ཐུན་མོང་དུ། །གྱུར་མིན་ཆ་ཤས་གསལ་བྱེད་འདི་ན་སྣང་། །ཞེས་བརྗོད་དོ།
经部宗的体系就是如此，而将十二支安立为五蕴阶段的十二支是有部宗的体系，前已陈述。此处说：
各种论辩立场上，反体的
细微差别所显现，从相似
诸法中非共部分，此处明
显示其差别部分。
各支分体性
གཉིས་པ་ཡན་ལག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ་གཉིས། ཡན་ལག་བཞི་དངོས་སུ་བཤད་པ། ལྷག་མ་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བསྟན་པས་སོ། །
第二，各支分体性分二：直接解释四支分，宣说余者从他处了知。
正说四支分
དང་པོ་ལ་བཞི། མ་རིག་པ། མིང་། རེག་པ། ཚོར་བ་བཤད་པའོ། །
初分四：说无明，名，触，受。
说无明
དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ལོག་རྟོག་བསལ་བའོ། །
初分二：确认体性与除邪解。
དང་པོ་ནི། མ་རིག་པའི་དོན་ནི། ཡང་དག་པར་རིག་མ་རིག་པ། དངོས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་བདེན་པ་དང་ལས་འབྲས་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆོས་གཞན་ཞིག་མ་རིག་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་མེད་དང་བེམས་པོའང་དེར་འགྱུར་བས་རིག་པ་མེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།
第一：无明的意义是不能如实了知，是成为直接相违品的不明了真谛、业果、三宝等的一个心所法，并非无知或非遮，因为否则非实和无情也将成为无明。
དཔེར་ན་མི་མཛའ་བ་དང་རྫུན་ཏེ་མི་བདེན་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་དང་རྫུན་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལོག་པའི་དོན་དང་།
2-251a
དྲན་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་བ་བཞིན་ནོ།
例如非友和谎言即虚假，以等字包括非法、非义、非行等，了解为敌人、谎言、不善、邪义和忆念的行为等。


 །གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེས་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། རིགས་མིན་ཕ་མིག་སོགས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་མིང་དུ་འདོད་པ་དགག །ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་དེར་བརྗོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་པ་མེད་ཙམ་དང་མིག་སོགས་མིན་པར་འོས་ཏེ། ཀུན་སྦྱོར་དགུ་དང་སོགས་པས་འཆིང་བ་གསུམ་དང་། ཆུ་བོ་བཞི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཚིག་ཏུ་མ་རིག་པ་ཞེས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
解邪分别
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཆུང་མ་དང་བུ་ངན་པ་ལ་ཆུང་མ་དང་བུ་མ་ཡིན་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཤེས་རབ་ངན་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་བའོ། །མ་རིག་པ་དེའང་དོན་ལ་མ་རིག་པ་རང་མིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ངན་པའི་ལྟ་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་དེ་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མང་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་
2-251b
མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མ་རིག་པའི་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པར་ལྡན་རུང་ཞིང་། དེ་ཐ་དད་མིན་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིས་ཀའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་གཅིག་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་མཚུངས་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ངན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དེས་ཤེས་རབ་དེ་ངན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བསྟན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ། ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཀྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་སེམས་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཤེས་རབ་དེའི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཤེས་རབ་འདི་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་བར་བར་དུ་བྱུང་བ་དང་། འདྲེས་མའི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་འདྲེས་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེས་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། རིགས་མིན་ཕ་མིག་སོགས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་མིང་དུ་འདོད་པ་དགག །ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་དེར་བརྗོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་པ་མེད་ཙམ་དང་མིག་སོགས་མིན་པར་འོས་ཏེ། ཀུན་སྦྱོར་དགུ་དང་སོགས་པས་འཆིང་བ་གསུམ་དང་། ཆུ་བོ་བཞི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཚིག་ཏུ་མ་རིག་པ་ཞེས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
解邪分别
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཆུང་མ་དང་བུ་ངན་པ་ལ་ཆུང་མ་དང་བུ་མ་ཡིན་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཤེས་རབ་ངན་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་བའོ། །མ་རིག་པ་དེའང་དོན་ལ་མ་རིག་པ་རང་མིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ངན་པའི་ལྟ་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་དེ་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མང་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་
2-251b
མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མ་རིག་པའི་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པར་ལྡན་རུང་ཞིང་། དེ་ཐ་དད་མིན་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིས་ཀའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་གཅིག་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་མཚུངས་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ངན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དེས་ཤེས་རབ་དེ་ངན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བསྟན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ། ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཀྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་སེམས་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཤེས་རབ་དེའི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཤེས་རབ་འདི་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་བར་བར་དུ་བྱུང་བ་དང་། འདྲེས་མའི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་འདྲེས་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེས་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། རིགས་མིན་ཕ་མིག་སོགས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་མིང་དུ་འདོད་པ་དགག །ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་དེར་བརྗོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་པ་མེད་ཙམ་དང་མིག་སོགས་མིན་པར་འོས་ཏེ། ཀུན་སྦྱོར་དགུ་དང་སོགས་པས་འཆིང་བ་གསུམ་དང་། ཆུ་བོ་བཞི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཚིག་ཏུ་མ་རིག་པ་ཞེས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
解邪分别
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཆུང་མ་དང་བུ་ངན་པ་ལ་ཆུང་མ་དང་བུ་མ་ཡིན་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཤེས་རབ་ངན་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་བའོ། །མ་རིག་པ་དེའང་དོན་ལ་མ་རིག་པ་རང་མིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ངན་པའི་ལྟ་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་དེ་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མང་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་
2-251b
མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མ་རིག་པའི་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པར་ལྡན་རུང་ཞིང་། དེ་ཐ་དད་མིན་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིས་ཀའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་གཅིག་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་མཚུངས་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ངན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དེས་ཤེས་རབ་དེ་ངན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བསྟན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ། ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཀྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་སེམས་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཤེས་རབ་དེའི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཤེས་རབ་འདི་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་བར་བར་དུ་བྱུང་བ་དང་། འདྲེས་མའི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་འདྲེས་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།གལ་ཏེ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེས་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། རིགས་མིན་ཕ་མིག་སོགས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་མིང་དུ་འདོད་པ་དགག །ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་དེར་བརྗོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་པ་མེད་ཙམ་དང་མིག་སོགས་མིན་པར་འོས་ཏེ། ཀུན་སྦྱོར་དགུ་དང་སོགས་པས་འཆིང་བ་གསུམ་དང་། ཆུ་བོ་བཞི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིའི་ཚིག་ཏུ་མ་རིག་པ་ཞེས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
若要知道（无明）不仅仅是没有明觉，从何处得知？经中说："以无明为缘，诸行生起。"因为（经）将（无明）显示为实事物的缘故。以正理亦可成立，因为非正理的父亲、眼睛等也不是诸行的缘，因为阿罗汉虽有眼等，但它们不作为诸行的缘；因为没有明觉的兔角等也不作为诸行的缘。第二，遮破将（无明）视为烦恼的名称，遮破将其说为劣慧。首先，无明为有法，当不仅是无明觉和眼等，因为在九结及三缚、四暴流、四轭的经文中，说无明是不同的心所的缘故。
解邪分别
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཆུང་མ་དང་བུ་ངན་པ་ལ་ཆུང་མ་དང་བུ་མ་ཡིན་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཤེས་རབ་ངན་པ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་བའོ། །མ་རིག་པ་དེའང་དོན་ལ་མ་རིག་པ་རང་མིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་སེམས་བྱུང་མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ངན་པའི་ལྟ་བ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་རིག་པ་དེ་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མང་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་
第二，若如同对坏妻子和坏儿子说"不是妻子和儿子"一样，若对劣慧说"以烦恼为缘的无明"，则劣慧为有法，应不是无明，因为是见解的缘故。此为无明的遍行所证之非见解对见解的遍行相违观察的应成。若说该无明实际并非无明本身而是劣慧，（则回答）：在一个主心的眷属中，心所无明为有法，应非劣慧见解，因为无明是与该见解相应的不同心所的缘故。（此处）有遍，因为具无明相的烦恼，从多烦恼地中生起，而一切烦恼地也与多法俱相应，故有身见等见解为慧之本性，可与心所无明相应，若非别异则不合理的缘故。或者，若无明是慧，有法，应不与见解相应，因为二者都是慧之实体，而慧的两种实体不可能在一个主心的眷属中相应的缘故。例如，贪欲相应的慧若是无明，则必不与见解相应。此亦是遍行相违观察的应成。再者，劣慧有法，应非无明，因为无明使该慧变劣，是染污的显示因的缘故。如说："被贪欲染污的心不得解脱。被无明染污的慧不得清净。"该慧有法，不是被慧自身所染污，故非无明，因为如同心不是被心自身染污，而是需要被贪欲染污的缘故。对此，有人说：不是这慧本身使此慧染污，而是因为间或生起染污慧，以及杂有闻思的善慧混杂，使慧不清净的缘故。
མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མ་རིག་པའི་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པར་ལྡན་རུང་ཞིང་། དེ་ཐ་དད་མིན་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཉིས་ཀའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་གཙོ་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་གཅིག་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་མཚུངས་པས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་དམིགས་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ངན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དེས་ཤེས་རབ་དེ་ངན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བསྟན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ། ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཀྱི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་བྱེད་སེམས་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཤེས་རབ་དེའི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཤེས་རབ་འདི་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་བར་བར་དུ་བྱུང་བ་དང་། འདྲེས་མའི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་འདྲེས་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའི་ཕྱིར་རོ།
与多法俱相应，故身见等见解即慧之本性，可与心所无明相应，若非别异则不合理的缘故。或者，若无明是慧，有法，应不与见解相应，因为二者都是慧之实体，而两种慧实体不可能在一个主心的眷属中相应的缘故。例如，贪欲相应的一个慧若是无明，则必不与见解相应一样。这也是遍行相违观察的应成。再者，该劣慧有法，应非无明，因为无明使该慧变劣，是染污的显示因的缘故。如说："被贪欲染污的心不得解脱。被无明染污的慧不得清净。"该慧本身有法，不是被慧自身染污而是无明，因为如同心不是被心自身染污，而是需要被贪欲染污的缘故。对此，有人说：不是这慧本身使此慧染污，而是因为间或生起染污慧，以及杂有闻思的善慧混杂，使慧不清净的缘故。


 །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་དང་སེམས་དུས་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་
2-252a
བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཉལ་བཞག་སྟེ་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པས་བཅོམ་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བག་ཆགས་དེ་བཟློག་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མི་གྲོལ་བར་བྱེད་པོ་དེ་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མཚུངས་ལྡན་དེ་མ་ཡིན་པར་བག་ཉལ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་དེས་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བཅད་ནས་བག་ཉལ་མ་རིག་པ་བཞེས་པ་དེས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་ཀྱང་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པར་བྱེད་རུང་སྟེ། མི་འདག་པར་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་ཕྱོགས་སྔ་མས་བྱེད་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྟོག་བཏགས་དེ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་ལན་བཟློག་སྟེ་ལུང་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་དེ། མ་རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལས་རྫས་གཞན་ཁོ་ནར་བཞེད་དོ། །བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ནི། ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཞན་དུ་མེད་དེ། མ་རིག་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱང་ལོག་པར་འཛིན་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །འདོད་པ་དེ་ཡང་གཞུང་འགྲེལ་འདི་དག་གི་དགག་བྱ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་ཚིག་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལས་མ་རིག་པའི་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་ཚིག་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་ཡིན་པས། ཉོན་མོངས་
2-252b
གཞན་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕན་ཚུན་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་དེ་ཀ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མ་ཁྱབ་སྟེ། ལྟ་བ་ལྟ་བ་དང་འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པ་དང་འགལ་ཏེ། མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་གྱི་ཕན་ཚུན་མི་མཚུངས་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ལྟ་བ་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་དག་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཚུངས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་མཚུངས་ལྡན་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱང་མ་རིག་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་བཤད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྨོས་པས་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལེན་གྱི་བསམ་པ་ལ། མ་རིག་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་མ་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཟུགས་ཅན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ཅེ་ན། འོ་ན་ཤེས་རབ་ལའང་ཆོས་ཅན། ཞེ་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་མི་དགོས་ན་སེམས་ལའང་མི་དགོས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལེན་གྱིས། མ་རིག་པ་ནི་ལྟ་སོགས་ལས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཞན་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེའི་རང་བཞིན་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་འབྲས་རྣམས་མི་གསལ་བའོ། །གསལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་
2-253a
ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་དོན་གཅིག་གོ །

 །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་དང་སེམས་དུས་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་
2-252a
བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཉལ་བཞག་སྟེ་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པས་བཅོམ་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བག་ཆགས་དེ་བཟློག་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མི་གྲོལ་བར་བྱེད་པོ་དེ་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མཚུངས་ལྡན་དེ་མ་ཡིན་པར་བག་ཉལ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་དེས་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བཅད་ནས་བག་ཉལ་མ་རིག་པ་བཞེས་པ་དེས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་ཀྱང་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་པར་བྱེད་རུང་སྟེ། མི་འདག་པར་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་ཕྱོགས་སྔ་མས་བྱེད་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྟོག་བཏགས་དེ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་ལན་བཟློག་སྟེ་ལུང་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་དེ། མ་རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ངན་པ་ལས་རྫས་གཞན་ཁོ་ནར་བཞེད་དོ། །བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ནི། ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཞན་དུ་མེད་དེ། མ་རིག་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱང་ལོག་པར་འཛིན་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །འདོད་པ་དེ་ཡང་གཞུང་འགྲེལ་འདི་དག་གི་དགག་བྱ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་ཚིག་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལས་མ་རིག་པའི་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་ཚིག་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་ཡིན་པས། ཉོན་མོངས་
2-252b
གཞན་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕན་ཚུན་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལྟ་བ་དེ་ཀ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མ་ཁྱབ་སྟེ། ལྟ་བ་ལྟ་བ་དང་འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་མངོན་པ་དང་འགལ་ཏེ། མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་གྱི་ཕན་ཚུན་མི་མཚུངས་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ལྟ་བ་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་དག་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཚུངས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་མཚུངས་ལྡན་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱང་མ་རིག་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་བཤད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྨོས་པས་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལེན་གྱི་བསམ་པ་ལ། མ་རིག་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་མ་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཟུགས་ཅན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ཅེ་ན། འོ་ན་ཤེས་རབ་ལའང་ཆོས་ཅན། ཞེ་སྡང་གི་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་མི་དགོས་ན་སེམས་ལའང་མི་དགོས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དཔལ་ལེན་གྱིས། མ་རིག་པ་ནི་ལྟ་སོགས་ལས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཞན་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེའི་རང་བཞིན་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་འབྲས་རྣམས་མི་གསལ་བའོ། །གསལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་
2-253a
ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་དོན་གཅིག་གོ །


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对藏文的完整直译：
同样地，被贪欲烦恼所染的心也是不得解脱的法。贪欲与心同时相应具有，但并非因此而成为烦恼，而是因为贪欲的习气留下，心被近烦恼所折服。因此，若能消除这些习气，瑜伽士便能解脱。使其不得解脱的并非与贪欲相应的行为，而是由先前存在的习气所致。因此，被烦恼染污的智慧阻碍善智慧，而被无明习气所折服，故智慧不得清净。如此，虽然智慧本身即是无明，仍然可以使善智慧不得清净，因为使其不清净的污垢就是被烦恼染污的智慧。这是前说者所做的全面观察。
而大师（指论主）对你的这些推测谁能反驳呢？因其与经典不符而置之不理。他认为无明与恶慧完全是不同的实体。
尊者帕兰则认为：除了贪等烦恼外，并无其他无明，因为无明是烦恼的通称。如佛说："具寿大腹，全然不知，全然不了解，因此是无明。"由于我见等也是因错误执取而不了解，所以成立为无明的本质。这是前说者的观点。
这一主张正是本论释所要破斥的，因为如此一来，在结缚的术语中就不必在贪欲结缚之外另外提及无明结缚了；又因为无明是烦恼地（遍行）法，当说它与其他烦恼相应时，应成：它不与见等互相相应，因为见等本身就是无明。
若答"无遍"，说见与见相应，贪与贪相应，那么这就与阿毗达磨相违，因为除了无明外，其他烦恼彼此不相应，而无明则与一切烦恼相应。
此外，见与贪等烦恼也不应相应，因为它们本性即是无明，故无相应因。然而不能接受这点，因为它们是多地法，必定相应。
心也只应说被无明染污，而不应说被贪等染污，因为说被无明近烦恼已经包含了被贪等烦恼。
帕兰的想法是：因为将无明特指为某种无明，所以说贪心被烦恼染污，就像十种色处虽然同为色法，但仍特别称之为色处一样。
那么，智慧也应当特别说成"被嗔恨烦恼染污"，如果这里不需要如此区分，那么对心的区分也同样不需要。
帕兰问：如果无明是区别于见等的不同心所实体，那么无明的本性是什么样的？
大师答：它的本性是对真谛、三宝和业果不清晰。清晰即是了知的智慧和智识，这两者同义。


 དཔལ་ལེན་ན་རེ། མི་གསལ་བ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡིན། གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་མིག་སོགས་དེར་ཐལ་ལ། གསལ་བ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་རི་རྭ་ཡང་དེར་ཐལ་བས་སྔར་མ་རིག་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། རིགས་པ་དེས་མི་གནོད་དེ། དེའི་རང་ངོ་ནི་གསལ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔལ་ལེན་གྱིས། གསལ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རང་དེ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། གསལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆོས་ཅན། དངོས་སུ་མ་དམིགས་ཀྱང་བྱེད་ལས་ཀྱི་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་གི་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་རེས་འགའ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་གཟུགས་དྭངས་པ་རྟོགས་པ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་ནི་གཟུགས་དྭངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ། ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དྲིས་པ། ངའོ་སྙམ་པ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཁུངས་གང་ཡིན་ཅེས་པ་ལ། ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས། མདོ་ལས། བདག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་དེ་ལྟར་མཐོང་སྟེ། སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གྲིབ་མ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས། འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྱ་བ་དེ་གཞན་ལས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ངར་སྙམ་འཇུག་པ་དེ་དེས་བསྟན་པ་
2-253b
་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དྲིས་པ། མདོ་ལས། འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་མ་རིག་པ་ལ་འཇུག་པའི་འཐད་པ་ཅི་ཡོད་བྱས་པས། ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ། འཇུག་པ་མ་རིག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་གཞན་དུ་བརྗོད་མ་ནུས་པས་ཉོན་མོངས་ལས་འོས་མེད་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་ང་རྒྱལ་ལྷག་མ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་དེ་དག་གང་རུང་དུ་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་མ་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་རྩོད་ལན་བཞག་གོ །
说名
གཉིས་པ་མིང་བཤད་པ་ནི། མིང་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མིང་གི་དབང་གིས་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། མིང་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་རེག་པ་བཤད་པ་ནི། མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་རེག་པ་དྲུག་ཆོས་ཅན། འདུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དང་རྣམ་ཤེས་འདུ་བ་འཐད་དེ། དོན་ཀྱང་ཡིད་དབང་འགགས་པ་དང་། ཆོས་མ་འོངས་པ་འབྱུང་འགྱུར་དང་། ཡིད་ཤེས་ད་ལྟ་བ་རྣམས་ལྷན་དུ་འདུས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སུ་འདུ་བ་ཉིད་ལ་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་འདུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རེག་པ་གཅིག་བསྐྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རེག་པ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་འདུས་པ་ཉིད་རེག་པ་ཡིན་ཟེར་ཏེ། མདོ་ལས། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྲེལ་ཞིང་འདུས་པ་ལས་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是对藏文的完整直译：
帕兰说："不清晰的本性是什么？若仅仅是不清晰，则眼等也应成为无明；若仅仅是没有清晰，则兔角也应成为无明。所以，同样的过失也可应用于先前所说的无明。"
大师回答："这种推理不能破斥，因为无明的本质是与清晰相违的另一种法。"
对此，帕兰问："与清晰相违的到底是什么？"
大师答："与清晰相违的法的本质，虽然不能直接被感知，但可以通过其作用而了知，因为它能够通过产生行支的功能被认识。比如，通过眼识这一偶然性果的标志，可以了知其所依靠的明净色法，但并不能以自性直接区分明净色法的本体。"
尊者法救说："众生所具有的'我'的意识，是在不知的情况下生起的，因此是无明。"
大师问："除了'我'的意识之外，所谓的'众生所具有的'无明的依据是什么？"
法救回答："经中说：'我如是知，如是见，已断除并遍知一切贪爱、一切见解、一切趣入、我执、我所执，以及对'我'慢的微细随眠的执着，无垢地完全涅槃。'由此，'一切趣入'被单独列出，表明众生的我意识即是由此所指。"
大师问："经中所说的'一切趣入'，有什么理由解释为无明的趣入？"
法救说："'趣入'无法被解释为无明以外的其他烦恼，所以必定是烦恼。"
大师说："除了'我'慢外，还有其他慢，即使可以将其解释为其中任一种，但也不是无明。"因此，此类争论与解答到此为止。
第二、名的解释：名是受等四种非色蕴，因为它们依名而趣入义，且像名一样无碍，所以被如此称呼。
第三、触的解释：从眼到意的六种触，是和合而生，因为是从根、境、识三者和合而生。虽然同时生起的根、境、识和合是合理的，但已灭的意根、未来将生的法以及现在的意识不可能真实和合，这样的反驳是不周遍的，因为因果关系本身就称为和合。或者，和合的意思是有共同果，因为它们共同产生触这一果。
关于这个触，早期的论师们有不同的见解。有些人说和合本身就是触，因为经中说："如是，由此三法连结和合而成的集合，即是触。"


 །ཁ་ཅིག་སེམས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཟེར་ཏེ། མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཚན་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ནང་
2-254a
གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། འདིར་རེག་པའི་ཚོགས་ནི་ཆོས་ཅན། གསུམ་པོ་འདུས་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རིགས་པས་བསྒྲུབ་བོ། །ལུགས་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་ན་རེ། དབང་དོན་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་རེག་པའི་ཚོགས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས་ཆོས་ཅན། དབང་དོན་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཁོ་ནར་ཡོད་མི་དགོས་པར་ཐལ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་སུ་གསུངས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཁོ་ནར་ཡོད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱི་མས། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཚོར་སྲེད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་སུ་གསུངས་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཚོར་སྲེད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་སྨོས་པའི་རེག་གྱུར་གསུམ་ནི་དབང་དོན་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདུས་ཙམ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་ནི་སྔར་ཚོགས་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ལ། དེ་ལས་རེག་པའི་ཚོགས་གཞན་ནི་མེད་པས་ལོགས་སུ་སྨོས་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །ཡང་སློབ་དཔོན་སྔ་མས་དབང་དོན་ཤེས་གསུམ་ལས་རེག་པ་ལོགས་སུ་མེད་ཀྱང་རེག་པ་ཞེས་ལོགས་སུ་སྟོན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དབང་དོན་མཚུངས་པར་རྣམ་ཤེས་མེད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་ན་ཞེས་ལྷག་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རེག་པ་ཡོད་པར་གོ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱི་མས། དེས་ན་
2-254b
དེ་ལས་རེག་པའི་ཚོགས་ཞེས་མདོ་ཚིག་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དབང་པོ་དོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་དོན་མེད་པའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་དབང་དོན་ཤེས་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པའི་མདོ་ཚིག་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ལ། དེའི་ཁོངས་སུ་རེག་པའང་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ནས་རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ལས་གཞན་དུ་འདོད་དོ། །དཔལ་ལེན་ན་རེ། མིག་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་གཟུགས་སྔར་བྱུང་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིག་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གཟུགས་སྔར་བྱུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི། ད་ལྟ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དབང་དོན་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་རེག་པ་བཞག་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོར་མི་འབྲེལ་པ་ལ་ནི་རེག་པར་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན། མདོ་ལས། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྲེལ་ཞིང་འདུས་ལ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། ཁོ་ངེད་ལུང་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏེ། འདི་དག་དང་འབྲེལ་བ་དང་འདུས་པ་དང་འཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་འདུས་པ་ཙམ་ལ་འབྲས་བུ་རེག་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་སྨོས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྗོད་པ་བསྐྱེད་ན་མང་པོར་འགྲོ་བས་ཞར་ལ་འོངས་ཆོག་གོ ། ཆོས་མངོན་པ་བ་ན་རེ། རེག་པ་གཞན་ཁོ་ནར་ཟེར་རོ།

以下是对藏文的完整直译：
有些人说触是与心相应的另一种法，他们引用经文："什么是六组六法？内六处、外六处、六识蕴、六触蕴、六受蕴和六爱蕴。"他们通过推理论证：六触蕴不仅仅是三者的和合，因为它与根、境、识的蕴分开而说。
对此论点，前代论师回答：虽然触蕴与根、境、识三者的和合分开而说，但不必然是完全独立于根、境、识和合之外的存在，因为受和爱也与法处分开而说，但它们并非完全独立于法处之外。
后代论师反驳说：此处不存在遍摄关系。受与爱分开于法处而说是有原因的，为了显示法处中除了受和爱外还有想等其他法；但六触蕴中所说的触若仅是根、境、识三者的和合，那么在前面三蕴中已经说明，除此之外没有其他触蕴，所以没有必要另外提及。
前代论师又解释说：虽然触并不独立于根、境、识三者之外，但单独提及"触"是有目的的，是为了表明当根境相同但没有识时，如果加上识，就会有触存在。
后代论师反驳：那么就不需要经文中另外提及"六触蕴"，因为即使有不具备识的相应根境，也没有不具备根境的识，所以在上文中已经说明了根、境、识三者的和合，其中已经包含了触，因此他们认为触不同于和合。
帕兰说：并非所有的眼和色都是眼识的因，有些色是过去生起的，是其因，而现在生起的则不是其因。同样，并非所有的眼识都是所有眼色的果，眼识是过去眼色的果，而不是现在眼色的果。因此，触只建立在真正具有因果关系的根、境、识上，不具备因果关系的不建立为触。
对于这种主张，经中说："由这三法连结、和合而成的集合，即是触。"他们如何回答这个问题？因为他们认为触不同于单纯的和合。
他回答："我们不这样引用经文，而是引用为'由这些的连结、和合、聚集而生起的，即是触。'或者，是将果触的名称假立于因的和合上，就像说'佛陀出世安乐'一样。"
若继续辩论，将会过于冗长，所以作为附带内容就足够了。阿毗达磨师说触完全是另一种法。


 །རེག་པ་དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་
2-255a
ཐོགས་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་རེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དྭགས་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མ་གདགས་སུ་རུང་བས་མིང་ནི་ཆིག་ཚིག་བླ་དྭགས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་མིག་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་ལ། ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་འདིའི་མིང་འདི་ཡིན་ཅེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཡིད་ཤེས་ནི་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་འཇུག་པས་ཚིག་གི་བླ་དྭགས་ཡིན་ལ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རེག་པའོ། །ཡང་རེག་པ་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རེག་པ་དྲི་མེད་དེ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རེག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རེག་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་རིག་པའང་མ་ཡིན་མ་རིག་པའང་མ་ཡིན་པའི་རེག་པ་ནི་ལྷག་མ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ་གཉིས་ཀ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་རེག་པས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པའོ། །ཡང་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་གྱི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བའི་མྱོང་བ་སོགས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བདེ་སོགས་མྱོང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའང་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་སྟེ་གང་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ལའང་སྦྱར་ཏེ་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་གོ །
说受
བཞི་པ་ཚོར་བ་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང་།
2-255b
སེམས་ཚོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སོགས་རེག་པ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་གོ། དེ་དག་ལས་མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་ལྔ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའོ། །ཅི་ཚོར་བ་རེག་པའི་འོག་ཏུའམ་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་ན། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དུས་མཉམ་སྟེ་ཕན་ཚུན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱའི་དངོས་པོར་ཅིས་གྲུབ་ཅེས་དྲིས་པ་ལས། བྱེ་སྨྲས། དེ་དེས་ཅིས་མི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚུར་དྲིས་པ་ལས། མདོ་སྡེ་པས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ཆོས་ཅན། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། དམ་བཅས་མ་གྲུབ་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་དུ་སྐྱེད་བྱེད་འགྱུར་བར་ཐལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཐད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པས་ཞེ་འདོད་མི་འདོད་པར་ཐལ་བ་འཕེན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གོང་དུ་ཕན་ཚུན་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ། ད་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་དགོས་སོ་ཞེས་འཕུལ་འདོང་བྱས་ཀྱང་། བྱེ་སྨྲས། རང་གི་གྲུབ་མཐའི་སྟབས་གྱིས་འདོད་ལན་ཐེབས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འཚོགས་པ་ན་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་སོང་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུར་སོང་བས་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདོད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ།

以下是对藏文的完整直译：
这些触中的五种是有对触，因为它们是依靠有对的色根而生的触。第六种称为言说等起触，因为名称是可以对一个义赋予多种名称的言说假立，而此触是缘取名称的缘故。眼识只能知道蓝色，而不能知道"这是蓝色"；意识则能了知"这是蓝色"，即能知道"这个对象的名称是这个"。
其他人说：意识是依靠言语而趣入义，所以是言语的等起，由于与此相应，所以是由相应所区别的触。
此外，这六种触又可分为三种：无垢触，即无漏智慧的触；与无明相应的染污智慧的触；以及既非明亦非无明的触，即余下的有漏善和无覆无记，因为二者都不与前两者相应。
无明的触又分为二种，因为它是集谛的一部分，与害心和贪着相应的触。
若总摄一切，则有三种触：乐受触、苦受触和不苦不乐受触，因为它们分别能产生乐受等。或者，因为它们能被感受为乐等，或有能力被如此感受，这也就是受。这种触中，乐受触是指其中有乐受的触。同样地，这也适用于苦受和舍受，总共有十六种触。
第四、受的解释分为：总的分类和心受的特殊解释。
首先，从眼和合触等六种触中生起的受有六种。其中，从眼到身的和合触所生的五种受，因为依靠色根，所以称为身受。其他从意和合触所生的受，因为只依靠心，所以是心受。
受是在触之后还是与触同时生起？毗婆沙师说：同时，因为彼此是同时生起的因。
经部师问："同时生起如何能成立能生所生的关系？"
毗婆沙师反问："为何不能成立？请给出理由。"
经部师回答："两个同时生起的法，不能成立为所生能生的关系，因为对已经生起的法，能生的法没有功能。"
毗婆沙师说："因不成立，因为与未成立的主张和无差别相同。"
经部师说："那么，同时生起的法应互相能生，因为虽同时生起却能成立因果关系。"这是经部师故意提出对方不愿接受的结论，因为在前面承认同时生起的是能生所生，现在则强迫接受互为能生的关系。
然而，毗婆沙师依自宗的理论给出了肯定回答："当同时聚集时，互为能生之因，所以互为所生之果，这没有过失，因为这正是我们的主张。"


 །མདོ་སྡེ་པས། འོ་ན་རེག་ཚོར་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་འདོད་པ་
2-256a
འདི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ། །མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྐྱེད་བྱེད་དང་བསྐྱེད་བྱ་ཆོས་ཅན། དུས་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་དུ་གྲགས་ཏེ། ས་མྱུག །འོ་ཞོ། བསྣུན་པ་དང་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཤེས་སྔ་ཕྱི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རེག་ཚོར་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སྔ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བྱེ་སྨྲས། རྩ་བར་མ་ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མིག་ཤེས་དང་མིག་དང་གཟུགས་ངག་དང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་པས། དཔེ་དེས་རྒྱུ་འབྲས་དུས་ཐ་དད་པ་ལ་དགག་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དབང་དོན་སྔ་བ་དང་ཤེས་པ་ཕྱི་བ་དང་། འབྱུང་བ་སྔ་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཕྱི་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཡོད་དེ། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའི་ཚེ་གྲིབ་མ་སྐྱེའི། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མྱུ་གུ་གྲིབ་མ་མེད་པར་འབྱུང་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པས། བྱེ་སྨྲ་ཁྱོད་རང་ལྟར་ནའང་ཆོས་ཅན། མྱུག་གྲིབ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་འཐད་པར་ཐལ། གྲིབ་མ་ཡང་གྲིབ་མའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། མྱུ་གུ་ཡང་མྱུ་གུའི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་སྐྱེ་བར་ཁྱེད་རང་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ད་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་རྒྱུ་འབྲས་མིན་ཏེ། གྲིབ་པ་ཡང་མྱུ་གུ་དང་དུས་མཉམ་དུ་མྱུ་གུ་དང་བཅས་པར་འཚོགས་པ་སྔ་མས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཅིང་། མྱུ་གུ་ཡང་
2-256b
གྲིབ་མ་དང་དུས་མཉམ་དུ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པར་ཚོགས་པ་སྔ་མས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སུན་འབྱིན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་པའི་བྱེ་བྲག་དཔལ་ལེན་ན་རེ། རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། དབང་དོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་རེག་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཅན། ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་ཡན་ཆད་རེག་པ་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུའི་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དུས་དེའི་རྒྱུ་རེག་པ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔལ་ལེན་ན་རེ། ཅི་རང་རྒྱུའི་དུས་ན་རང་འབྲས་དང་། རང་འབྲས་ཀྱི་དུས་རྒྱུ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཚོར་བ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པའི་རེག་པ་རང་ལ་བལྟོས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ད་ལྟ་བ་དེ་རེག་པ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་པའི་ཕྱིར་རེག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཚོར་བ་ཡོད་ལ། ཚོར་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རང་རྒྱུའི་རེག་པ་མེད་ཀྱང་ཚོར་བ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པའི་རེག་པ་སྔ་བསགས་ཚོར་བ་ད་ལྟ་བའི་དུས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་རྒྱུ་ཙམ་གྱི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་གྱི་དུས་ན་རྒྱུ་ཙམ་འགགས་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དཔལ་ལེན་གྱི་རྩོད་སྤོང་དེ་འདི་ལྟར་བཀོད་ན་གོ་བདེ་སྟེ། ཐད་ཀའི་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ཐད་ཀ་བའི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་ཚོར་ཡོད་པར་ཐལ། རེག་ཚོར་དག་ཕན་ཚུན་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་གང་ཞིག །རེག་ཚོར་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བགོད་ན་གོ་བདེའོ།

以下是对藏文的完整直译：
经部师说："那么，你们认为触与受互为果的观点与经典相违，因为经中说：'依眼和合触而生起从眼和合触所生的受。从眼和合触所生的受不能生起眼和合触。'又，能生与所生是前后时间不同的，这是众所周知的，比如种芽、牛奶酸奶、击打与声音、意与意识等前后相续的关系。因此，你们承认触与受为能生法的前后次序，却又承认它们互为因果，这是矛盾的。"
毗婆沙师回答："根本论点不遍，因为虽然有前后因果关系，但也可以观察到同时因果关系，如眼识与眼和色、语言与大种、所造色等。"
经部师说："这些例子并不否认因果时间差异，因为根境先于识，大种先于所造色。"
毗婆沙师说："同时生起的也有能生所生关系，例如，芽生起时立即有影子产生，不是第一刹那有芽而无影，第二刹那才有影子，因此触与受也是如此。"
经部师反驳："即使按照毗婆沙师你自己的观点，芽影也不能成立为因果关系，因为你认为影子是由影子的四大种生，芽也是由芽的四大种生。因此，这两者不是同时的因果关系，而是影子与芽同时而生，都是由各自先前的聚合所产生。"
经部师分支帕兰说："受在触之后生起，首先是根境的第一刹那，然后是根境识三者和合的触在第二刹那，由触缘而生起受在第三刹那。"
若如此，则应成：一切识都不具有受与触，因为识以上是触的因，在因的时候没有果受，而有受的识时，其因触已灭。
帕兰回答："若问：是否因为在自因的时候没有自果，在自果的时候因已灭尽？这不遍。虽然能生后受的触对其自身而言同时的现在受是由前触所生，所以在触识的阶段有受，而在受识的阶段虽没有其因触，但能生后受的积累之触存在于现在受的时刻。总之，因总的时候无果总，果总的时候因总已灭，这个因不成立。"
或者，帕兰的辩解可以这样表述更容易理解：所有的直接触都有直接受，因为在后触的时候存在的受是从前触的因而生。因果关系已成立。若承认，则应成：一切识都有触受，因为触受互相遍存在，而不可能有离触受的识。这样表述更易理解。


 །བྱེ་སྨྲས།
2-257a
འདོད་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རེག་པ་ལྟ་བུའི་རྗེས་ལ་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཉན་ཤེས་རེག་པ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་དེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་འདྲ་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡོད་ན་སྒྲ་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་གཞན་སྒྲ་ལའང་དམིགས་པར་འགྱུར་དགོས་པ་ཞིག་ལས་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མིག་ཤེས་ཀྱི་རེག་པས་བཅད་པ་གཟུགས་བཅད་ནས། མྱོང་བ་སྒྲ་མྱོང་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་རིས་མཐུན་དགོས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དམིགས་པ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་སྟེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་བྱུང་རེག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡོད་ལ། དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རྣ་བའི་ཤེས་རིག་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཚོར་བདེ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ལས་གཞན་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པས་ནི་གཟུགས་རང་ཉིད་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཀྱི། སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པས་ནི་སྒྲ་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་མིག་ཤེས་ཀྱི་རེག་པ་དང་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་རུང་སྟེ། རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། རྣ་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཤེས་
2-257b
པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །དཔལ་ལེན་གྱིས། ལན་སྔ་མ་དེས་མ་ཐེབས་ནས་ལན་བསྒྱུར་ནས་བཏབ་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་རེག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འདོད་དེ། ཤེས་པ་རེག་པའི་སྐབས་སུ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་། དེའི་སྔོན་རོལ་གྱི་ཚོར་བའི་སྐབས་སུ་ཕྱིས་ཀྱི་རེག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡོད་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཉན་ཤེས་ཀྱི་རེག་པས་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ཀྱང་མིག་ཤེས་ཀྱི་རེག་པ་སྔར་སྐྱེས་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཕྱིས་བསྐྱེད་པ་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་འདི་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སོ། །བྱེ་སྨྲས། འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་ས་མང་པོའི་སེམས་ལ་བཅུའི་ངེས་པ་ཉམས་པར་ཐལ། སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་ཚོར་མེད་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས། དེའི་ངེས་པ་སུ་ཡིས་བྱས་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་ཚད་མར་བྱེད་ཀྱི། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངེས་པ་ལ་ཚད་མར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལ་ཚད་མར་བྱེད་ཀྱང་། བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་ས་མང་གི་དགོངས་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། རྟོག་བཅས་དཔྱོད་བཅས་ཏེ་འདོད་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་དང་། རྟོག་མེད་དཔྱོད་བཅས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་དང་། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་ས་དང་། དགེ་བའི་ས་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་དང་། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ས་དང་། སློབ་པའི་ས་ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་
2-258a
ཟག་མེད་དེའི་ཆོས་དང་། སློབ་མིན་མི་སློབ་མིན་པའི་ས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་སོ།

以下是对藏文的完整直译：
毗婆沙师说：
这种主张不合理，因为如果眼识的触之后生起耳识的受这样的情况下，缘取不同对境的耳识触缘取声音时存在的受，不是由缘取色的前触的因而生，这是应成的过失。因为如果有这样的情况存在，则应当由不相同类的缘取色的触的缘而生起其他缘取声的受，但这是不可能的。成立，因为眼识的触了别色后，再去感受声音是不合理的，因为因与果不是相同类的。在因果的建立上，世间所显现的是果必须与因相同类，如果虽所缘不同类但仍建立因果关系，认为"从缘取色的触所生的受是与缘取声的心所触相应而生，但所缘只缘取色"，那么，与缘取声的耳识相应的缘取色的乐受，不能成为从缘取声以外的触所生的受，因为缘取色的触只能体验色本身，而缘取声的触只能体验声。
又，若想眼识的触和耳识的受可以成立为因果是因为所依相同，但这不成立，因为依靠耳根的识不会缘取色，因为它与耳根一起趣入一境。
帕兰因前面的回答不成立，转而给出新的回答：承认不是一切识都有受和触，因为在识是触的阶段没有受，而在先前受的阶段也没有后来的触，因为产生这种相等的无间缘不具备能同时产生受和触两者的能力。因此，虽然耳识的触不作为眼识受的因，但眼识的触先生，眼识的受后生，这在经部的系统中有什么过失呢？
毗婆沙师说：如果接受这种主张，则多地心中十法的确定性将被破坏，因为不是一切心都有触受。
经部师问："这种确定性是谁作出的？"
毗婆沙师答："是论师作出的。"
经部师说："世尊说：'应依经，不应依论。'因此，我们以经为量，而不以论的确定为量。即使以论为量，论中所说的'多地'的含义也是不同的：有寻有伺地，即欲界和初禅地；无寻有伺地，即特殊静虑地；无寻无伺地，即从第二禅到有顶的地；善地；不善地；无记地；有学地无漏法；无学地无漏法；非有学非无学地有漏法。"


 །དེ་ལས་དེ་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་བྱུང་གང་དག་དེ་བསྡུས་ཀྱི་ས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་དེ་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་བྱུང་དད་སོགས་གང་དག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་སོགས་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་གཞན་དག་ན་རེ། ས་མང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་ཅི་རིགས་པར་ས་ཐམས་ཅད་ན་རྣམ་གྲངས་སམ་རེས་འཇིག་གི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དེ། ས་མང་པོ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཅར་འབྱུང་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་འདི་ཡང་དཔལ་ལེན་གྱིས་གཞུང་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ཟེར། ཡང་ན་པན་ཀན་ནས་བཤད་པ་བཞིན་རེག་སོགས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་གྱི། འདུན་སོགས་ཡུལ་ངེས་ཡིན་པས་ཀུན་འགྲོ་མིན་ཅེས་འཆད་དོ། །མི་དགེ་བའི་ས་མང་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། དགེ་བའི་ས་མང་གི་ཞར་ལ་གནས་པ་ཁོངས་ནས་དྲངས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་མཚོ་ལས་ནི། སྔོན་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་བཏོན་པ་ནི། ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཏེ་བཞིའོ། །ཞེས་སོ། །དཔལ་ལེན་གྱི་ལུགས་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ལ། འོ་ན་མདོ་འདི་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ནི་ལན་གདབ་ཏུ་ཅི་
2-258b
ཞིག་ཡོད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུང་འགལ་མེད་དོ། །ཡང་ན་རེག་ཚོར་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའང་ཆོས་ཅན། ལྷན་ཅིག་དུས་མཉམ་པའི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ལྷན་ཅིག་བྱ་བ་དེ་བར་མ་ཆོད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱམས་པ་ཟག་བཅས་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱ་བ་ལྟ་བུ་བར་མ་ཆོད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི་མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་ལས་སྩོགས་པ་དག་དང་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དོ། །འདྲེས་པའི་དོན་དཔྱད་ན། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་འདི་སྐད་དུ། གང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །གང་སེམས་པར་བྱེད་པ་འདུས་ཏེ་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །གང་འདུས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན། འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། དམིགས་བྱའི་ཡུལ་འདྲེས་པའམ། དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་འདྲེས་པ་གང་རུང་ལ་བྱེད་དེ། དམིགས་བྱའི་ཡུལ་དེ་ཀ་མྱོང་བར་བྱེད། ཡུལ་དེ་ཀ་སེམས་པར་བྱེད། ཡུལ་དེ་ཀ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པས་དམིགས་བྱ་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ངེས་པའམ། དམིགས་དམིགས་བྱེད་མྱོང་བྱེད་དེ་རང་གིས་སེམས་པར་བྱེད། སེམས་བྱེད་དེ་རང་གིས་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པའི་དམིགས་བྱེད་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ངེས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་དང་མི་འགལ་ལ། འོན་ཏེ་ས་མང་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་འབྱུང་བའི་
2-259a
ལུགས་ནི་ངེད་ཀྱིས་མི་ཤེས་སོ།

以下是对藏文的完整直译：
从这些中，属于某种类的心所，遍在于这些属于该类的所有地者，即是多地法。例如，信等心所仅存在于善中的，它们是善的多地法；无明等仅存在于染污中的，它们是染污的多地法。
其他阿毗达磨论师说：在多地的法中，像受等，各种情况下以轮番或交替的方式存在于一切地中，因为所有的多地法并非同时生起。据说这种阿毗达磨的说法是帕兰为了保护经文而提出的。或者，按照盘寒那所说，触等是遍行法，而欲等是境定法，所以不是遍行法。
不善的多地法，是附带地从善多地法中引出的，因为在《毗婆沙海论》中先前未提及。先前提及的是："多地法、善多地法、染污多地法、小染污地法，共四种。"
关于帕兰的系统中"受在触之后生起"的观点，有人问："那么对这个经典如何回答？经中说：'依眼与色而生起眼识，三者和合的触，俱生的受、想和思。'"
对此，回答有何困难？经中说："三者和合的触以及受、想、思俱生。"并未说触与受俱生，所以没有与经典相违。或者说，"触受俱生"这种说法，也不能作为"同时"的依据，因为"俱生"只是意指无间隔，就像所谓"慈有漏"和"正念觉支"仅是意指无间隔而说的一样。
那么，经中说："凡是受、思、想、识，这些法是相混合的，而非不混合。"因此，没有不与受等混合的识。如果考察"混合"的含义，同一经中也说："凡感受者即思虑，凡思虑者即想象，凡想象者即识别。"
对此，经部师说：这可以理解为所缘境的混合，或能缘识的混合。因为同一所缘境被感受、被思虑、被想象，所以是确定所缘的确定能缘；或者，能缘和所缘、感受者自身思虑，思虑者自身想象，因此是确定能缘的确定所缘。由于经中这样说，所以不与经典相违。但是，关于所有多地法在一刹那同时混合而生的系统，我们并不了解。


 །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཚོར་འདུ་སོགས་ཀྱི་འདྲེས་པ་ཞེས་པ་དུས་མཉམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་དྲོད་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཚེ་དྲོད་ལ་དམིགས་པ་མེད་པས་དམིགས་པ་འདྲེ་བ་མེད་ཀྱང་རྫས་འདྲེ་བ་བཞིན། ཚོར་སོགས་དུས་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་རྫས་འདྲེར་རུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་མདོ་སྡེ་པ་ལ་ཐལ་བ་འཕེན་པ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འདུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའམ། འདུས་པ་ཡིན་ན་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་ཚོར་དུས་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་འདི་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲའོ། །སྨྲས་པ། བདེ་ལེགས་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིར་རིང་མོ་ནས། །ཞུགས་པས་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་གསལ་པོ་ནི། །མངལ་གྱི་ཁུར་དུ་བླངས་པས་མ་ནོག་པར། །ཀུན་མཁྱེན་འདོད་པའི་མིག་ལ་དགའ་སྟོན་ཡོད། །འདི་ན་ཚེ་འདིའི་རྙེད་པ་ཙམ་པོ་ལས། །ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཕན་གྱི་ལེགས་བྱས་ལ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་སྔོན་གོམས་མ་ཡིན་པའི། །འཆིང་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་དང་ཀ་འདི་གང་གཤིན། །ཤེས་བྱ་ཞིབ་མོར་འབྱེད་ལ་སྒྲིབ་པའི་མུན། །ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་སེལ་བར་སྤོབས་མིན་འགས། །ཐེག་དམན་འདོད་པས་བཏགས་པའི་ཀུན་རྟོག་གི། དྲ་བ་ངེས་པའི་བློ་ལ་མི་འཛིན་ཅེས། །སྟོན་པ་མཆོག་གི་ཐེག་པ་སྤོང་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་འདོད་པ། །དེ་ལ་ཐེག་གསུམ་ཆོས་ཚུལ་མཆོག་དམན་ཉིད། །མེད་ཅེས་ངེས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་བཤད། །དེ་ལ་བཟང་ངན་འབྱེད་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱི། །བཀའ་ལ་བརྙས་པའི་ཉེས་པ་འབབ་པར་གོ །
2-259b
心受各别说
གཉིས་པ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། སེམས་བྱུང་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལས་རྣམ་པ་དག་ནི་ཡང་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཞག་གོ། འོ་ན་དེ་ལྟར་དུ་བཞག་པ་དེ་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་གསུམ་གང་གི་སྒོ་ནས་འཇོག་ཅེ་ན། གསུམ་ཀའི་སྒོ་ནས་བཞག་སྟེ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི་ཡིད་བདེ་སོགས་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ཀ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་དང་། དེ་བཞིན་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བར་སྦྱར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པས་བཞག་པ་ནི་ཡིད་བདེ་སོགས་དྲུག་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་རྒྱུ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཞག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅོ་ལྔ་བོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་མ་འཆོལ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ནི། ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ན་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་གཞན་གཅིག་གམ་ནས་དྲུག་གི་བར་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ཉེ་རྒྱུའི་དོན་ཡིད་བདེ་སོགས་དེ་དག་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་གཞན་འདོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གཅིག་གོ། གཞན་ནི་ཡིད་བདེ་སོགས་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མི་དགོས་ཏེ། བདེ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་དག་ལ་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་ཚོར་དབང་གིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཇུག་པ་ལ་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是对藏文的完整直译：
毗婆沙师说：所谓受、想等的"混合"是指必定在同一刹那时间中存在，就像经中说寿与暖"俱在"为"混合"一样，这里也是如此。这是有遍摄关系的，因为虽然寿与暖没有所缘，所以没有所缘的混合，但它们是实体的混合，同样，受等也适合在同一时间中实体混合。因此，毗婆沙师对经部师提出的过失是：若有识则应非和合，或若是和合则应非触，因为因果不能同时和合。由于无法承认这些，所以一切识中必定有同时的触受，这是确定无疑的。
我说：长久以来在这善说的传统中，
那些生起无垢清净智慧者，
如同怀抱胎儿般不厌倦，
对求一切智者的眼睛是一场盛宴。
此处仅为今生之利益，
对未来世生的善行，
丝毫未曾熟习的，
被束缚的众生，何等愚痴！
有些人不敢消除，
遮蔽对微细所知的细微黑暗，
声称："小乘所立的分别网，
不执着于确定的智慧中，"
而舍弃最胜导师的乘。
任何希求现证一切智者，
对他而言，三乘法道没有高下之分，
如是在确定的经典中所说。
若于此分好坏，
则知将招致轻视世尊教言之过。
第二、心受的各别解释分为：宣说、解释和总结。
首先宣说：心所受本身分为悦意、不悦意和舍的六组三种，共有十八种差别。如果问，这样安立是依据自性、相应还是所缘三者中的哪一方面？是依据三者都安立的。依自性安立为悦意等三种；依相应安立，如"见色后在悦意处所随行的色"等，乃至意法为止，同样也适用于不悦意和舍的情况；依所缘安立，悦意等六种不同而成为十八种随行。其中十五种缘取色等各别确定的对象，所以是缘取不混合、不错乱的。三种缘法随行，若仅缘取法，则是缘取不混合；若缘取从一种到六种其他法，则是缘取混合。
意随行的含义，有些解释为：悦意等是依意而对境随行，这是他人的一种特殊观点。其他人说：悦意等不必依意而行，而是意对乐等处所的境反复趣入，随行也解释为由受支配而再三趣入。


 །མཆིམས་ཆེན་པོའི་ཊཱི་ཀར། བྱེ་སྨྲས། གཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བར་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་
2-260a
ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བའོ་ཞེས་བྲིས་སྣང་ངོ་། །ལུས་ཚོར་ཆོས་ཅན། ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཅིང་། དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པས་ངེས་པར་རྟོག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བའང་ཡིད་ཉེ་རྒྱུ་འདིའི་ནང་དུ་སྨོས་དགོས་པས་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། འདོད་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་གྲགས་ལྟར་ན། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོའི་མི་མཐུན་ཉིད་ཀྱི་ས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུའི་མིག་ཤེས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་ལུང་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། མིག་གིས་གཟུགས་དག་བལྟ་བ་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་ལ་རེག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ནའང་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྲོར་ཆུག་ཀྱང་མཐོང་ནས་ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མཐོང་བ་དབང་ཤེས་ཀྱི་ས་པར་བསྟན་ཅིང་། ཡིད་བདེ་ཉེ་རྒྱུ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ཐོས་ནས་མཐོང་རེག་མ་བྱས་པའི་ཉེ་རྒྱུའང་ཆོས་ཅན། ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་ནས་གཟུགས་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དང་།
2-260b
གཟུགས་ཁམས་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་དྲི་རོ་སོགས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དེས་དེ་དམིགས་པ་གང་ཞིག །མཐོང་རེག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲི་རོ་སོགས་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོའི་ལུང་དེའི་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། པི་ཝང་གི་གཟུགས་མཐོང་བ་ན། དེ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སྒྲ་ལ་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མིག་དབང་དང་དོན་གཟུགས་སོགས་བྲལ་བའི་ཡིད་བདེ་བའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་སྒྲ་ལ་རྒྱུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཚིག་མི་འཆོལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྟགས་བརྒྱུད་པ་ལས་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དཔོགས་པ་ཡོད་དེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བཙུན་མོར་གྱུར་པའི་རྒྱུད་ངེས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བཙུན་མོ་རིན་ཆེན་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་གོ་ནུས་པའི་ཕྱིར། བདེ་སོགས་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་དམིགས་ཙམ་གྱིས་དེའི་བདེ་སོགས་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་སོགས་དང་དེའི་གཟུགས་བདག་གཅིག་དང་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ལ། འདོད་པའི། གཟུགས་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །
欲界受各别说
དང་པོ་ལ། རང་ས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
缘此界
དང་པོ་ནི། ཡིད་ཉེ་རྒྱུ་འདི་དག་འདོད་ཁམས་ན་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། དེ་རྣམས་རང་ས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །
缘色界
གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཡིད་ཉེ་རྒྱུའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གཟུགས་སྒྲ་རེག་ཆོས་ལ་ཡིད་བདེ་མི་བདེ་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་སོ།

以下是对藏文的完整直译：
麦臣大疏中写道：毗婆沙师认为，如年轻人依止意而受行于境；经部师则认为，依止受而意行于境。
身受不是意的随行，因为它不仅仅依靠意，而且依靠五根，所以不是确定的分别作者。若问：如果意的随行必须仅依靠意，那么第三禅的乐也应该包括在这个意随行中？不遍，因为欲界中没有意地的乐根。或者，按照另一种说法，因为没有意地乐根的不相同地的苦的随行，因为苦不依靠意识。
有些人说，第三禅的乐不是意随行，因为它安住稳固。意随行不仅仅是意地的，因为经中说："以眼见色后，对如悦意处所的色随行。"例如，如不净观等的眼识修习也是意地。
这段经文不能作为证明，虽然经中从"以眼见色后，对如悦意处所的色随行"直到"以身触所触时"都可以作为证明，但因为经中说"见后"等，所以不能作为证明，因为见色是根识地，而悦意随行是意地。
对于仅从他人处听闻而未见触的随行也是意随行，因为从欲界缘取色界，或从色界缘取欲界的香味等也是意随行。这是成立的，因为虽然能缘取它，但未被见触直接体验，而且香味等不是它的境。
这段经文的意义是：当见到琵琶的形状时，由此而产生的意行思维声音非常清晰，这是意随行，因为它是离开眼根和色尘的悦意识的分别行于声。"见后悦意"等经文的解释是不错乱的。
可以通过色的间接标志推断出悦意和舍，因为通过确定转轮王妃的特征标志，可以了知王妃宝具有悦意随行。仅仅看见具有乐等的色不能了知其乐等，因为乐等和其色没有同一性和因果的关系。
第二部分分为：解释欲界的、色界的、无色界的受。
第一，欲界受分为：缘自地、缘色界、缘无色界。
首先，缘自地：意随行在欲界中全部十八种都有，它们都是缘取自地的。
第二，缘色界：欲界意随行的对境在色界中有色、声、触、法四境，各有悦意、不悦意、舍随行三种，共十二种。
;


 །འདོད་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་
2-261a
ཙམ་ན་བརྟགས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་པས། དེ་དང་འདྲ་བར་དྲི་རོ་གཉིས་ལ་ཡང་བརྟགས་ནས་འཇུག་པས་བཅོ་བརྒྱད་རངས་པ་མེད་དམ་སྙམ་ན། བརྟགས་ནས་འཇུག་པར་འདྲ་ཡང་བཞི་པོའི་ཞེན་གཞི་ཡོད། དྲི་རོ་གཉིས་ཀྱི་ཞེན་གཞི་ཙམ་ཡང་མ་སྨོས་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དྲུག་མ་གཏོགས་སོ། །
缘无色界
གསུམ་པ་ནི། གོང་མ་གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་གཅིག་པུ་ལ་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡིད་བདེ་མི་བདེ་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་མེད་པའི་ཕྱིར།
生凡夫差别
བཞི་པ་ནི། གཞན་ནི་འཇུག་གནས་འབྱུང་གསུམ་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་པར་རྨོངས་སོ། །
卵生差别
ལྔ་པ་ནི། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །སྒོང་སྐྱེས་ཆོས་ཅན། སྐྱེས་གནས་སུ་འཇུག་མི་རིགས་པར་ཐལ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཚིག་འཁྲི་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་འགྱུར་དང་སྐྱེ་བ་གསུམ་ཀ་ལ་སྒོང་སྐྱེས་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་མིང་གིས་བརྗོད་དེ། མདོར་འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཟིན་པ་ཅི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཅེས་རྒོལ། ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་དོ། །ཕྱེ་འཐག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཁྱེད་ལྟར་ན་མི་བརྗོད་པར་ཐལ། ཆན་ཚོས་པ་ཇི་ལྟར་འཚེད་པ་དང་། །ཕྱེ་ཇི་ལྟར་འཐག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ངེད་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཤེས་བཞིན་མིན་པའི་འབྱུང་འཇུག་ལ། དབང་ཆུང་བ་རྣམས་ནི། རླུང་ལངས་པའམ། ཆར་འབབ་པའམ། གྲང་བ་དང་། ཡུལ་ངན་ནམ། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀུ་ཅོ་འདོན་སྙམ་པ་ན། མ་ལ་རྩྭ་དང་ནགས་ཐིབས་པོའམ། རྩྭ་ལོའི་སྤྱིལ་པོའམ། ཤིང་རྩིག་གི་དྲུང་དུ་འགྲོ་གནས་དབྱུང་སྙམ་དུ་དང་པོར་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། དེའི་རྒྱུན་གྱི་མོས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གོང་དུ་རྩེ་དགས་འཇུག་པ་དང་། འདིར་ཐིབས་པོ་སོགས་སུ་ཤེས་པས་མི་འགལ་ལམ་སྙམ་ན། ཁ་ཅིག་རྩེ་དགས་འཇུག་པ་སོགས་ཡུལ་དུས་ཐག་ཉེ་བ་ན་ཡིན་ལ། ཐིབས་སོགས་རིང་བ་ནས་སོ་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་རྨི་ལམ་དང་འདྲ། རེས་ཅིར་སྣང་རེས་
2-261b
མེད་པས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། གོང་མ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན། །གོང་མ་གཟུགས་མེད་ན་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཆོས་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ། །
广说无色界受
གསུམ་པ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྒྱས་བཤད་ལ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཚོར་བ། དངོས་གཞིའི་ཚོར་བ། དོན་བསྡུ་བའོ། །
未至定受
དང་པོ་ལ་གཉིས། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་སྒྲ་རེག་ཆོས་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པར་འགྲོ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་བཞི་པའི་སྤྱི་མི་དམིགས་པ་སོ་སོར་དམིགས་པ་འདོད་ལ། སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་བཞི་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པར་འདོད་པ་ལྟར་ན་ཡིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པས་ཉེ་རྒྱུ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ནམ་མཁའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་ནི་ཡུལ་ཆོས་ལ་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་གཅིག་གོ །
根本定受
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་ན་ཆོས་ལ་ཉེ་རྒྱུ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་འོག་མ་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།

以下是对藏文的完整直译：
欲界意随行只是通过分别而缘取色，与此相似，对香味二者也是通过分别而趣入，因此是否应该有完整的十八种？虽然同样是通过分别趣入，但这四种有执着的所依，而香味二者连执着的所依都没有提到，所以不包括这两者的六种。
第三，缘无色界：在上界无色界中，欲界的意悦、不悦、舍随行三者仅缘取法一种，因为那里没有色、声、香、味、触。
第四，生类差别：其他[众生]对于入、住、出三者全都不了解而愚痴。
第五，卵生差别：所有卵生者都是恒常愚痴的。若有人质疑：卵生者应不合理进入生处，因为他从蛋中生，这只是文字连带而已，遍摄关系不成立，因为我们看到"卵生"一词用于指代从卵中生、将生和正在生三者。或者说是以未来的名称表述，因为经中说："有为法将被造作。"对此有人反驳："已经造作完成的如何能再造作？"在世间言说中也有"煮饭"、"磨面"的说法，按照你们的观点，这些也不应该这样表述，因为饭已煮熟怎么还煮，面已磨好怎么还磨？因此我们没有过失。
对于非正知的出入，那些心力弱的人在风起、雨降、寒冷、恶地或人群喧闹时，会想到去草垛、茂密的森林、草棚、树墙下住宿休息，一开始就会生起颠倒的想法和随之而来的信解。
有人疑惑：上文说以游戏心进入，此处说以知解进入茂密之处等，这不是矛盾吗？有人说，游戏心进入等是在时间地点较近时，而茂密等则是从远处[认知]。有些人说这类似于梦境，有时显现有时不显现。
第三总结：上界唯一的所缘。上界无色界中只有舍随行一种，只缘取法一境。
第三，广说无色界受分为：近分定的受、根本定的受、总结。
第一，近分定的受分两种：缘色界和缘无色界。
首先，在无色界空无边处的近分定中，无间道的所缘是第四禅，所以缘取色、声、触、法四境。这又趣向于色界第四禅，有些阿阇黎认为不缘第四禅的总体而缘各别，有些阿阇黎认为缘第四禅的五蕴，如此则意是一切法者，所以只有一种缘混合的随行。
第二，空[无边处]近分定趣向上界无色界的只有一种缘取法境的舍随行。
第二，根本定受：无色界根本定中只有一种法随行，没有其他的。这也是缘取无色界自己界的对境，因为无色界根本定的所缘不缘取下界的有漏法。


 །
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཟག་དང་བཅས། །ཡིད་ཉེ་རྒྱུ་བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་དང་བཅས་ཏེ། ཟག་མེད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་ལམ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་རྒྱུ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདོད་ཁམས་སུ་
2-262a
སྐྱེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་སེམས་མི་ལྕོགས་མེད་ཀྱི་ས་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་སྒྲ་རེག་ཆོས་བཞི་ལ་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུའི་ཉོན་མོངས་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ། དགེ་བས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་རགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལྡན་པ་ནི་ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལ་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་དང་རོ་ནི་དེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡང་མིན་པས་མ་གཏོགས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི། ཡུལ་བཞི་ལ་བཏང་སྙོམས་ཉོན་མོངས་ཉེ་རྒྱུ་བཞི་ཁོ་ན་ལྡན་གྱི། དེ་ན་དྲི་རོ་མེད་ལ། འོག་གི་དེ་ལ་དམིགས་ན་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་དགེ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་སེམས་མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པ་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་སྤངས་ལ། དགུ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡིད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། དྲི་རོ་མ་གཏོགས་པའི་ཡུལ་བཞི་བཞི་ལ་ཡིད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་རང་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་དགེ་བ་འདོད་པར་དམིགས་པ་དྲུག་དང་བཅས་ཏེ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་གཞི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི། དགེ་བ་མ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་རྙེད་ཅིང་། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ཅན་འོག་མ་དག་
2-262b
ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲི་རོ་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་ལ། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་ས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཅན་རང་ས་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ཡོད་ཀྱང་། དངོས་གཞིའི་ཡུལ་དང་ས་གཅིག་པས་ལོགས་སུ་མ་བགྲངས་ལ་བགྲངས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །གང་སྤེལ་གྱིས། དངོས་གཞིའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཅན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་གོང་འོག་ལ་དམིགས་པ་དགེ་བ་བཞི་དང་ལྡན་ཀྱང་ལོགས་སུ་མི་བརྩི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དྲི་རོ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་སྒྲ་རེག་ཆོས་ཀྱི་ཡིད་བདེ་བཏང་སྙོམས་བཞི་སྟེ་ཉོན་མོངས་བརྒྱད་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་དྲི་རོའི་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་དམིགས་པ་བཞི་ལ་བཏང་སྙོམས་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །ལམ་སྲོལ་གྱི་ལུགས་འདིས་གཞན་ལ་བསྒྲེ་བ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དང་པོ་གཉིས་བཞི་དང་ཕྱི་མ་ནི་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ།

以下是对藏文的完整直译：
第三，总结：十八种全部有漏。所有十八种意随行都是有漏的，因为没有任何无漏，原因是它们增长生死轮回。圣道无功用而入，趣向无相界，而随行则与此相反。
出生在欲界，未获得色界善心不可思议地者，具有所有欲行随行，因为未离欲贪。在欲界中行初禅和二禅地者，未获得色界善心的人，对色、声、触、法四境有悦意和舍的随行染污八种，但非善的，因为对生为粗重。染污相应是指在下地生者具有上地的染污。因为上地没有香和味，所以不包括染污[香味的随行]。第三禅和第四禅只有四种对四境的舍随行染污，因为那里没有香味，对下地的所缘一定是善的。行于无色界者只有一种染污相应，因为未离贪欲且没有善的。
出生在欲界，已获得色界善心不可思议地摄，已断第八[品]及以下，未离第九品贪欲者，具有所有欲界意随行。初禅地者具有十种，即除香味外的四境各有意舍随行，由根本定摄的缘自地的染污四种，以及不可思议地的舍随行善法缘欲界的六种，共十种。
根本定染污者，因为未获得善故未得非染污，因为初禅染污也缘下地，所以未以香味为境。虽然不可思议地中有四种缘自地的舍随行染污，但因为与根本定的境和地相同，所以未另外计算，若计算则有十四种。
扬辉说：虽然具有根本定地的舍随行染污四种和不可思议地缘上下的善四种，但不单独计数，因为是舍的本性，以及地无差别。
出生在欲界，获得行于色界的善心，未离欲贪者，仅有八种第二禅的色声触法的悦意、舍染污[随行]，不包括香味，因为只与未获得相应。第三禅和第四禅地者仅与四种境的舍随行四种相应，不包括香味所缘。行于无色界者仅与法的舍随行染污相应。
用这个规则类推其他：第三禅、第四禅和行于无色界者如前，前两者具有四种，后者具有一种。


 །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ལས་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ་དྲི་རོ་ལ་དམིགས་པ་
2-263a
མ་གཏོགས་པ་ཡིད་བདེ་ཉེ་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཅན་བཞི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་དྲི་རོའི་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་རེ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་བཞི་རེ་དང་དང་ལྡན་ལ་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡན་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དྲི་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་བཞི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རིགས་བསྒྲེ་ཚུལ་འདིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རང་གི་ས་པ་དང་། གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་བཏང་སྙོམས་ཉེ་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དགེ་བ་སོགས་ལའང་བློ་གྲོས་ཞིབ་མོས་ལེགས་པར་རིགས་བསྒྲེས་ནས་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་བྱའོ། །ཁམས་གོང་མ་བསམ་གཏན་ལ་སྐྱེས་པས་འོག་མ་འདོད་སྤྱོད་ན་དམིགས་པའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། ཡུལ་ཆོས་ལ་སྤྲུལ་སེམས་བཏང་སྙོམས་གཅིག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ནི་སྤངས་པས་མི་ལྡན། འོག་མའི་དགེ་བ་ནི་ས་འཕོས་པས་བཏང་ནས་མི་ལྡན་ན་བཏང་སྙོམས་ལས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི། བྱེ་སྨྲས། ཡིད་བདེ་སོགས་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུར་འདོད་ཀྱང་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དོན་ལས་གཞན་དུ་སྣང་
2-263b
བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་བདེ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚོར་སོགས་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཡིད་ཉེ་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། མདོ་ལས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད། ཁོང་ཁྲོ་བར་ཡང་བྱེད། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་བྱེད་ཅེས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་དང་། ཡང་ཡིད་བདེ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཉེ་རྒྱུ་མིན་པ་ནི། མདོ་ལས། གང་དག་གི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡུལ་དྲུག་ལ་འབྱུང་བ་དྲུག་གནས་པ་སྟེ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་ཞིང་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་ཞིང་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཅིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངག་དོན་དགྲ་བཅོམ་ཆོས་ཉན་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཡིད་བདེ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམ། རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་ཡོད་པ་ཆོས་ཅན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཉེ་རྒྱུ་མིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཉེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཞེད་དོ། །བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐས་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུར་ནི་མ་བཤད་ཀྱི། མདོ་ལས། ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་བདེ་བའི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་སྤོང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེའི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་སྤོང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལའང་ཐ་དད་ལ་བརྟེན་པ་དང་གཅིག་པ་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་ལས། གཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་དད་པའི་བཏང་སྙོམས་སྤོང་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེའི་ཉེ་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是对藏文的完整直译：
获得第二禅地善心而未离贪者，具有第一禅地的一切，并与第二禅地的八种相应，即除去缘香味外的悦意随行染污四种，以及舍随行由第二近分定摄的四种。第三禅和第四禅地者，除香味所缘外，各自与四境的舍四种相应，行于无**者仅与一种染污相应。
获得第三禅地善心而未离贪者，具有第二禅地的一切，并与第三禅地除香味所缘外的舍随行染污四种，以及舍随行由第三禅近分定摄的四种相应。第四禅和出生于无**者，如前所述。
通过这种类推的方式，对于出生在第三禅和第四禅者，关于自地和上地近分定的舍随行染污和善等，应当以细密的智慧善加类推理解。
上界**出生者缘下界欲行时，与法境的变化心舍随行一种相应，因为已断下界染污故不相应，由于转地而舍下界善故不相应，所以只有舍随行相应而无其他选择。
"其他人说"是指阿阇黎自己的意思：毗婆沙师认为悦意等一切有漏都是染污随行，但这并不正确，因为与经义不符。成立理由是：对已离贪的乐等所缘的受等不是染污随行。
那么，什么是染污意随行？经中说"贪着、愤怒、不审察而舍"是染污随行。再者，悦意等非染污随行的例子，如经中说："作为烦恼对治，对六境生起六种安住，即：以眼见色后，悦意而不贪着，不悦意而不愤怒，审察具念正知而住于舍"等，一直到"意了知法"。
简言之，阿罗汉听法时，对现见佛功德的悦意世间善有漏法处，或缘悟证之法的悦意，不是染污随行，因为是阿罗汉的随行。
尊者护铠认为：并未说只有染污是意随行，因为经中说："依靠六种悦意随行断除六种不悦意随行，依靠六种舍随行断除六种悦意随行，舍又分为依靠差别和依靠同一两种，依靠同一断除差别舍"等，因此悦意随行不仅仅是染污的。


 །དེ་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ན་རེ། སྤོང་བར་གསུངས་པ་དང་གཅིག་
2-264a
ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་ཤོས་སྤོང་བར་གསུངས་པས་ཉོན་མོངས་མིན་པའི་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རྒྱལ་སྤང་བར་གསུངས་པས་དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པར་མི་འགྲུབ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་ལ་སྟོན་པས་མིའི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ལྷའི་བུད་མེད་བསྟན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མི་དགོས་པ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེས་ན་སྟོན་པའི་བཀའ་ལས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ངེས་འབྱུང་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་སོ་དྲུག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །
附说余者
གཉིས་པ་ལྷག་མ་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བསྟན་པ་ནི། འདིར། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་སོགས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །ཅེས་པར་སྔར་བཤད་ཟིན་དང་། འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་མཛོད་ནས་དང་། སྲེད་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་མཛོད་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཅན་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་བཤད། རྒ་ཤི་ནི་གནས་སྐབས་ཅན་མིང་གཟུགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་བཤད་པའམ། ཡང་ན་གོ་སླ་བས་ཀྱང་ངོ་། །
喻说三杂染
གསུམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དཔེས་བསྟན་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དཔེས་བསྟན་པ། ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ། གཞིའི་ཉོན་མོངས་པ་དཔེས་བསྟན་པའོ། །
喻说根本烦恼
དང་པོ་ནི། སྐབས་འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ས་བོན་བཞིན་ཏེ་དེ་ལས་སྡོང་བུ་ལོ་འདབ་སོགས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་ལས་ཉོན་མོངས་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམ་སྐྱེ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀླུ་བཞིན་ཀླུ་ཡོད་ན་མཚོ་མི་སྐམ་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཀླུ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བའི་མཚོ་མི་སྐམ་པ་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་རྩ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་མ་ཕྱུངས་ན་ཡལ་
2-264b
ག་བཅད་ཀྱང་སླར་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཉོན་མོངས་རྩ་བ་ནས་མ་བཏོན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སླར་སྐྱེ་བ་དང་། ལྗོན་ཤིང་བཞིན་ཉེ་དུས་དུས་སུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་མཐུག་པོ་ཆེའི་ཤུན་པ་བཞིན་དུ་འདོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་འབྲས་སྐྱེའི། དེ་མེད་ན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པའི་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེའི། དེ་མེད་ན་ལས་འབའ་ཞིག་གིས་མ་ཡིན་ནོ། །
喻说业烦恼
གཉིས་པ་ནི། ལས་ནི་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་དང་འདྲ་སྟེ། ཤུན་པ་ཡོད་པའི་འབྲས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱིས་ལན་གཅིག་ནུས་པ་འབྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ནས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན། ལས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ནི་རིང་བའི་རྒྱུའོ། །
喻说基烦恼
གསུམ་པ་ནི། དཔེར་ན་བཟའ་བཏུང་དུ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལོངས་སྤྱད་བྱ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི། ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་པ་བཞིན་གཞི་རྣམ་སྨིན་ཡང་ནི་ལོངས་སྤྱད་བྱ་ཡིན་གྱི། ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ལས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྣམ་སྨིན་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲེལ་པར་གྱུར་ན་ཐར་པ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལའང་རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུར་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེའི་རྒྱུན་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་ན་བར་སྲིད་དང་སྐྱེ་སྲིད་དང་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་དང་འཆི་བའི་སྲིད་པ་སྟེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།

以下是对藏文的完整直译：
对此，王子说："所说的'断'和'依一舍一'并不一定是非染污，就像说'依靠我慢断除我慢'，并不能证明我慢非染污一样。例如，世尊为了对治具寿难陀对人类女子的贪著而示现天女，但这并不意味着天女非染污。"
因此，在佛陀的教言中，依靠执着的染污受有十八种，依靠出离的善受有十八种，共三十六种。
第二，余者从他处了知的说明：此处"各别了别识"等和六处"它们的识依"等已在前文说明，行和有将在业藏中解释，爱取将在烦恼藏中解释，其他生是通过具有阶段的识来说明，老死是通过具有阶段的名色来说明，或者说因为容易理解。
第三，以喻说明三种杂染分为：以喻说明烦恼杂染、业杂染、所依杂染。
第一，此处烦恼好比种子，如同从种子生长出茎干叶等，从烦恼生起烦恼、业和所依；又如龙，有龙则湖不干涸，有烦恼龙则生之湖不干涸；又如森林的根，若不拔除，虽砍枝干仍会再生，同样，若不从根本断除烦恼，众生将再次生起；又如树木，按时产生花果，烦恼是业和所依的因；又如稻谷的厚壳，有壳才能生长，无壳则不能，同样，具有烦恼得的壳的业才能投生到其他生处，若无则单有业不能[投生]。
第二，业如有壳的稻谷，有壳的稻米能生长果实；又如药物一次发挥功效，业也是一旦成熟后不再产生异熟；又如花果生长的近因，业是产生异熟的近因，烦恼是远因。
第三，如同已成饮食只能享用而不再生长，所依异熟也只能享用，不再于其他生世被产生，因为异熟与其他生世的其他异熟无关联。若有关联，则会导致无法解脱，因为阿罗汉的异熟也会成为后有之因。生命的相续依赖而起，有中有、生有、前时有和死有，如前已说。


 །
说四有
བཞི་པ་དེ་རྣམས་སྲིད་པ་ཞིར་བསྟན་པ་ནི། སྲིད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་སྲིད་དེ་ས་
2-265a
གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་པོ་མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་བས་ཀུན་ཅེས་བྱ་ལ། ཉོན་མོངས་དེ་དག་གིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དགག་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་རྩ་ཉོན་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། ཕྲག་དོག །སེར་སྣ། འགྱོད། ཁྲོ། འཚིག་པ་ལྔས་མིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དཀྲིས་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཚིག་རྐྱ་མི་ཐུབ་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་སོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་དགག་པ་མེད་དོ། །འཆི་བའི་སྐབས་ནི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བས་བློ་ཞན་པ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེ་ཡང་གང་ཟག་གང་གིས་ཉོན་མོངས་སྔར་གོམས་དེ་འཆི་ཚེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས། འཇིག་མཐར་སོགས་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ་དེ་ཡང་སྔ་མའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་བཟུང་ཞིང་འཕངས་ཏེ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །གཞན་བར་སྲིད་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་དང་གསུམ་མོ། །གཟུགས་མེད་བར་སྲིད་མ་གཏོགས་སྲིད་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདོད་གཟུགས་ལ་ནི་སྲིད་པ་བཞི་ཀ་ཡོད་དོ། །
生所依
གསུམ་པ་སྐྱེས་པ་གནས་པའི་རྟེན་ལ། བསྟན། བཤད། ཟས་བཞིར་ངེས་པ་སྡུད་དོ། །
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཟས་ནི་ཁམ་གྱི་དང་། རེག་པའི་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །ཁམ་ཟས་ལ་ཕྲ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་དྲི་ཟའོ། །འདོད་ལྷ་རྣམས་དང་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱིའང་ཡིན་
2-265b
ཏེ། བྱེ་མའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་བླུགས་པ་བཞིན་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འཇུག་པས་རྒྱུ་མཐུན་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་མི་འབྱུང་ངོ་། །བར་སྲིད་ལ་བཤང་གཅི་འབྱུང་མི་འབྱུང་ནི་གསུང་རབ་ལས་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ཁམ་ཟས་ནི་ཁམ་ཟས་ཕྲ་མོ་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་དང་། དྲོད་གཤེར་སྐྱེས་ཤིག་སོགས་དང་། མངལ་ན་གནས་པའི་ཟས་སོ། །ཟས་རགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཁམ་ཟས་བཤད་པ། ཟས་ལྷག་མ་བཤད་པ། ཞར་ལ་བར་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པའོ། །
说段食
དང་པོ་ལ། དེ་ས་གང་ན་ཡོད་པ། སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དང་། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
所在界
དང་པོ་ནི། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དེ། གོང་མ་གཉིས་ན་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།
是何处
གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། སྣ་ལྕེས་ཁམ་དུ་བཅད་ནས་མིད་ཅིང་བཟའ་བས་ཁམ་ཟས་སོ། །ཉི་མས་གདུངས་པ་ལ་གྲིབ་མ་དང་། ལྷགས་པས་ཉེན་པ་ལ་ཉི་མ་དང་མེ་དང་། མུན་པས་འཐོམས་པ་ལ་འོད་སོགས་ཟས་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་དག་གི་དྲི་སོགས་ཁམ་དུ་བྱེད་པ་མིན་པས་དེ་དག་ཟས་མིན་ཀྱང་དྲི་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཟས་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གཞན་གྲགས་སོ། །རང་ལུགས་ནི། དེ་དག་མི་མིད་ཀྱང་ཟས་ཕྲ་མོ་ཡིན་ཏེ། ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་ཟས་ཡིན་པ་བཞིན་འདིར་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གསུམ་པ་ལ། ཅི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཟས་སུ་ཐལ། ཁ་དོག་ལྟ་བུ་ཁམ་དུ་བཅད་ནས་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམ་ཟས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་དེས་མིད་པའི་ཚེ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། དབང་རྟེན་གྱི་འབྱུང་ཆེན་ལ་ཕན་འདོགས་དགོས་པ་ལས། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་
2-266a
གཞན་ལ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་ག་ལས་ཀྱང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是对藏文的完整直译：
第四，说明它们为四有：四有中的生有唯一是染污的，因为没有善和无覆无记。生有属于哪一地，即由该地自地的六种烦恼，无论是见所断还是修所断，都能结生。这些烦恼在结生时没有障碍，而且只由根本烦恼[结生]，不是由嫉妒、悭吝、悔、忿、恼五种，因为这些只是独立的随烦恼，除无明外不与其他烦恼相应。无明相应[随烦恼]不是独立的，而无惭等与其他烦恼相应结生是无障碍的。
死亡时，心心所运行不明显，智力变弱，虽然以舍受为主，但任何人先前熟悉的烦恼会在死时变得明显，对断见等处于贴近状态，并且以前者的果体为所依，投引而产生。中有结生也必定是染污的。
其他三有——中有、前时有和死有——则可以是善、染污或无记三种。除了无色界中有外，[其他界]有三有，由此推知欲界和色界有全部四有。
第三，已生[有情]安住的依靠分为：宣说、解释、摄为四食。
首先，经中说："众生依食而住。"食有段食、触食、思食和识食。段食的细微者是中有的，即为食香；诸欲天和劫初人也是[食香]，就像在沙中注入芝麻油一样，食进入肢体内部，不产生同类的大小便。中有是否有大小便，应从圣教中考察。或者，微小众生的段食是细微段食，如刚生的[有情]、湿生的虱子等，以及胎中[有情]的食物。粗段食易于理解。
第二分为：解释段食、解释余食、附带解释中有的异名。
第一，段食分为：所在地、是何处和断疑。
首先，段食只存在于欲界，因为上界二者已离对它的贪著。
第二，它是香、味、触三处的自体，因为由鼻舌切成段后吞咽食用，所以称为段食。若有人问：为日晒者的阴凉、为风寒者的阳光和火、为黑暗迷惑者的光明等是食物吗？别人说：因为不以它们的香等做成段，所以它们不是食物，但大部分香等是食物，这是从这个角度说的，这是他人的观点。自宗认为：虽然不吞咽它们，但它们是细微食物，就像洗浴和按摩是食物一样，这里也是同样的道理。
第三，若有疑问：色处应成为食物，因为也将颜色之类切成段而食用？色处不是段食，因为若是[段食]，在吞咽时应当有益于眼根和根所依的大种，而这并不是如此；因为不益于自己的根，又怎么能益于其他根呢？


 །འོ་ན་ཟས་བཤམས་པ་མཐོང་བ་ན་ཆོས་ཅན། དེའི་གཟུགས་དེ་ཟས་སུ་ཐལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བས་རང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བར་བཅད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁམ་ཟས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བར་བཅད་པའི་རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་བཤམས་པའི་ཟས་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁམ་ཟས་མིན་ཏེ། འདོད་པའི་རེག་པའི་ཟས་ལ་ཆགས་པ་མ་བྲལ་བ་དག་རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་ཀྱང་རེག་ཟས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་གྲོལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་རེག་ཟས་ཀྱིས་ཕན་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར། བཤམས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཟས་ཡིན་ན་གྲོལ་བའི་དབང་པོ་ལའང་དྲི་རོ་རེག་གསུམ་གྱིས་རང་རང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་དགོས་པ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཟས་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་དགོས་ན་དེ་ལྟར་ཀྱང་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར། ཁམ་ཟས་ཟས་བཅས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཟས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འགྱུར་བའང་ཁར་བཅུག །སོས་མནལ། མཆིལ་མས་བརླན། མིད་པར་འདས། ཕོ་བ་ཁེངས་པའི་ཚེ་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །
说余食
གཉིས་པ་ཟས་ལྷག་མ་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། ཁམས་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་རིག་པ་དང་། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ནི་ཟས་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ཁམས་གསུམ་ཆར་དག་ན་ཡོད་དོ། །བྱེ་སྨྲས་རེག་སོགས་ཟག་མེད་ནི་ཟས་མིན་ཏེ། མ་འཕངས་པ་འཕེན། འཕངས་པ་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་
2-266b
ཟས་ཡིན་ན། དེ་གསུམ་ནི་སྲིད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་འཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །
附说中有类
གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་བར་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་དག་ནི། སྲིད་པ་འཚོལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་ཁུ་ཁྲག་དང་འདམ་རྫབ་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པས་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འཚོལ་བ་ལ་གཞོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་ཚོལ་དང་། དྲི་ཟས་སུ་ཟ་བའི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ལུས་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྲིད་པ་བར་མ་དང་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་གིས་གསུངས་སོ། །འདིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པའི་མུ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པའི་མུ་དང་། གཉིས་ཀ་སྤངས་པའི་མུ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པའི་མུ་དང་བཞི་ལས། སྤྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་གདོད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་མ་གྲུབ་པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མུ་དང་པོའི་ལུང་དངོས་སུ་དྲངས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། བར་སྲིད་འགྲུབ་བྱེད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན། མདོ་ལས། གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། མུ་དང་པོ་ཕྱིར་
2-267a
མི་འོང་འདོད་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་འཕགས་པ་དེ་ལ་བར་དོ་མེད་པས་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ལ། གཟུགས་མེད་དེ་རུ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་མ་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ།

 །འོ་ན་ཟས་བཤམས་པ་མཐོང་བ་ན་ཆོས་ཅན། དེའི་གཟུགས་དེ་ཟས་སུ་ཐལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བས་རང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བར་བཅད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁམ་ཟས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བར་བཅད་པའི་རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་བཤམས་པའི་ཟས་ཆོས་ཅན། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁམ་ཟས་མིན་ཏེ། འདོད་པའི་རེག་པའི་ཟས་ལ་ཆགས་པ་མ་བྲལ་བ་དག་རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་ཀྱང་རེག་ཟས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་གྲོལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་རེག་ཟས་ཀྱིས་ཕན་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར། བཤམས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཟས་ཡིན་ན་གྲོལ་བའི་དབང་པོ་ལའང་དྲི་རོ་རེག་གསུམ་གྱིས་རང་རང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་དགོས་པ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཟས་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་དགོས་ན་དེ་ལྟར་ཀྱང་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར། ཁམ་ཟས་ཟས་བཅས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཟས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འགྱུར་བའང་ཁར་བཅུག །སོས་མནལ། མཆིལ་མས་བརླན། མིད་པར་འདས། ཕོ་བ་ཁེངས་པའི་ཚེ་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །
说余食
གཉིས་པ་ཟས་ལྷག་མ་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། ཁམས་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་རིག་པ་དང་། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ནི་ཟས་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ཁམས་གསུམ་ཆར་དག་ན་ཡོད་དོ། །བྱེ་སྨྲས་རེག་སོགས་ཟག་མེད་ནི་ཟས་མིན་ཏེ། མ་འཕངས་པ་འཕེན། འཕངས་པ་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་
2-266b
ཟས་ཡིན་ན། དེ་གསུམ་ནི་སྲིད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་འཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །
附说中有类
གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་བར་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་དག་ནི། སྲིད་པ་འཚོལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་ཁུ་ཁྲག་དང་འདམ་རྫབ་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པས་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འཚོལ་བ་ལ་གཞོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་ཚོལ་དང་། དྲི་ཟས་སུ་ཟ་བའི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ལུས་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྲིད་པ་བར་མ་དང་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་གིས་གསུངས་སོ། །འདིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པའི་མུ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པའི་མུ་དང་། གཉིས་ཀ་སྤངས་པའི་མུ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པའི་མུ་དང་བཞི་ལས། སྤྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་གདོད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་མ་གྲུབ་པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མུ་དང་པོའི་ལུང་དངོས་སུ་དྲངས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། བར་སྲིད་འགྲུབ་བྱེད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན། མདོ་ལས། གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། མུ་དང་པོ་ཕྱིར་
2-267a
མི་འོང་འདོད་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་འཕགས་པ་དེ་ལ་བར་དོ་མེད་པས་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ལ། གཟུགས་མེད་དེ་རུ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་མ་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
我将为您直译这段藏文为简体中文：
如果见到摆放的食物，以此为所缘对象，其形色成为食物吗？由于见到此物生起愉悦感，对自己的根识有所益助，所以是食物吗？不一定，因为判定为悦意的对象，不是被口腔食物所益助的，而是被判定为悦意的触食所益助的。因此，摆放的食物并非色处的段食，因为虽然未离对欲界触食贪执者会被触食益助根识，但已离贪执触食的解脱者，如不还果与阿罗汉，则不会被触食所益助。如果摆放的色处是食物，那么对解脱者的根识来说，香、味、触三者应当各自益助各自的根识，同样地，色处的食物应当益助眼根，然而实际上并非如此。段食是具食性的，因为它是三处（色、香、味）的自性。它成为食物的过程是：放入口中，被牙齿咀嚼，被唾液浸润，被吞咽下去，使胃充满，这时才发挥食物的作用。
说余食
第二部分解说余食，包括：确认本质和存在于哪些界。
第一，从三种集合而生的心所了知、思心所（即意业）以及唯有有漏的识，都是食。
第二，这些食物存在于三界。毗婆沙师认为无漏的触等不是食，因为食必须以投生未投生者、成就已投生者的方式滋养轮回，而这三者（无漏的触等）是为了断尽轮回而生起的对治，所以不是食。此外，经中说食能使心所安住、维生、有益于求有者，而无漏法则不是这样。
附说中有类
第三，附带说明中有的种类：什么是求有者？它不依靠外在的精血、泥土或花朵等任何物质为因，仅从意生起，所以称为意生；具有追求生有的性质，故称为求有；以香为食，故称为香食；因为趋向于苦本性之身体的出生，故称为现起。世尊以这些同义词来称呼中有。
此处有四种可能性：已断现起结而未断生结的情况、与此相反的情况、两者皆断的情况、两者皆未断的情况。一般而言，生是指在世间出生后由武器等造成的伤害而形成，而中有则是未形成武器等伤害的现起，但不是已形成的。第一种情况的经文明确引述解释说："已形成具有伤害性的身体，将在具有伤害性的世间出生"，以及关于中有形成的经文："有已断现起结但未断生结的人"。第一种情况是指不还果已离欲界和色界贪执，将投生无色界的圣者，他没有中有，所以已断现起结，但由于将在无色界出生，所以未断生结。


 །མུ་གཉིས་པ་ནི་བར་འདའ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་ནུས་པ་ཆུང་བས་བར་དོ་ཙམ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ལ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པས་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལའང་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཚར་གསུམ་ཡིན། སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་ཉོན་མོངས་དྲུག་མན་ཆོད་ཡིན་བྱ་བ་ལ། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་དེས་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཡང་སྤངས་པར་ཐལ། དྲུག་པ་མན་ཆོད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་ལ། འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཉོན་མོངས་ཆེ་འབྲིང་དགུ་པོ་དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་འདི་ཡིན་པ་བཅད་དུ་མེད་དོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། མུ་བཞི་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། འཕགས་པ་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་མར། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་བདག་ཅག་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་པར་སྣང་བས་འགྲེལ་བཤད་མཁན་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །གོང་དུ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་དོ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ལས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཁམས་གསུམ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ནི་བྱུང་བ་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། བྱུང་བ་གནས་པ་དང་སྲིད་ཚོལ་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་ཟས་ནི་དུ་ཞིག་གོ་ཞེ་ན། བྱེ་
2-267b
སྨྲས། ཟས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱུང་བ་གནས་བྱེད་དང་སྲིད་ཚོལ་ལ་ཕན་བྱེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་སེམས་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རེག་པས་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་རིགས་ན། ཁམ་ཟས་ཀྱིས་ནི་ཅི་ལྟར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཁམ་ཟས་ཆོས་ཅན། ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའམ་ཚོལ་བྱེད་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། ཡང་སྲིད་ནི་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུའི་མིང་ཅན་གྱི་ཉེར་ལེན་ཕུང་ལྔ་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུ་དང་ཚེ་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལུང་ཁྱབ་ནི། ཉེར་ལེན་གྱི་སྲིད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དེ་ལ་ཆགས་ནས་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམ་ཟས་བྱུང་བ་གནས་བྱེད་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་སུ་བཤད་ཟིན་ལ། སེམས་པ་ཇི་ལྟར་སྙམ་ན། སེམས་པ་བྱུང་བ་གནས་བྱེད་ཀྱི་ཟས་ཡིན་ལ། སེམས་པ་སྨོས་པས་རེག་པ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་སྨོས་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ། ལོ་ཉེས་ཀྱིས་ཉེན་པའི་ཕ་ཞིག་གིས་ཐལ་བའི་རྐྱལ་པ་ཁ་ཐུར་མས་གཏུར་ཏེ་ཕྱེ་ཡིན་ནོ་བར་བུ་གཉིས་ཤིག་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཅིག་གིས་ཁ་ཕྱེ་ནས་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་རེ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་ཤིའོ། །ཡང་རྒྱ་མཚོར་གྲུ་ཆག་པའི་མི་ཞིག་ལྦུ་བ་ལ་ཐང་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ལྦུ་བའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་དེ་ལ་ལྦུ་བར་ཤེས་པ་ན་མནར་སེམས་ཀྱི་རེ་བ་མེད་པ་དང་ཤིའོ། །གསུས་པོ་ཆེའི་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་སྲོག་ཆགས་ཆེ་ལོང་
2-268a
རྣམས་ཆུ་བྱ་སོགས་ཀྱིས་ཆུའི་ནང་ནས་ཐང་ལ་བཏོན་ཏེ་བྱེ་མ་ཅན་གྱི་ཐང་ལ་སྒོ་ང་རྣམས་བཞག་ནས་བྱེ་མས་བཀབ་སྟེ། སླར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་མ་གང་དག་གིས་སྒོ་ང་ལ་བསམས་ཏེ་དྲན་པས་མ་བརྗེད་པའི་སྒོ་ང་དེ་དག་ནི་འདྲུལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

第二种情况是指中阴中般涅槃者。由于烦恼力量较弱，只能产生中有，而不能从中有再产生其他生有，所以未断现起结，但已断生结。对于此情况，现起结指的是三小品烦恼，而生结指的是六品以下烦恼。那么，这样的有情，应该已断生结吗？因为已断六品以下烦恼。不能承认这点，因为经中说有未断生结而断现起结的情况。因此，在这九种大中小烦恼中，不能明确区分哪些是生结、哪些是现起结。第三种情况是阿罗汉，第四种情况是凡夫以及已离欲界贪而生在色界的圣者。《王子疏》中提到"像我们这样的凡夫"，由此看来疏解者似乎不是圣者。
前面所说的"已生起者"是指已出生的众生，"求有者"是指中有众生。另一种分类是，已离三界贪欲的阿罗汉称为"已生起者"，因为他们已确定从轮回中出离；而具有贪爱的众生则是"求有者"，因为他们在三界中寻求存在。
那么，有几种食物能助益已生起者的安住和求有者呢？毗婆沙师认为：所有食物都既能使已生起者安住，又能助益求有者。由于求有者本性是业，因此意识中的思心所和由该思心所分别而产生的识以种子方式产生果报，以及与之相应的触能对后有有所助益，那么段食如何助益呢？段食能够助益后有的产生或求取，因为佛陀曾说后有是名为病、疮、刺的五取蕴的根本或因，是今生到来世老死的缘。其理由和范围是：有取的存在必定会不断产生，因为贪著段食而求取后有。
段食作为维持已生的众生，这是现量可证的。乐受和识如何助益也已解说过。那么思心所如何助益呢？思心所是维持已生者的食物，且提到思心所也包含了触和识，因为它们是相应的。
有这样的说法：一位遭遇饥荒的父亲将一袋灰向下抖出，告诉两个儿子这是面粉，他们相信了，并思维这件事，因而存活了很长时间。其中一个打开口袋，发现是灰，绝望而死。另一个例子是，一个在海上遇船难的人，以为泡沫是陆地，走向一大堆泡沫，当他认出那只是泡沫时，绝望而死。
《大腹行类品》中说：在大海中，大型生物被水鸟等从水中带到岸上，将卵产在沙滩上，用沙覆盖，然后回到海中。那些母亲以念想关注卵，由于念力不忘记，这些卵便不会腐坏。


 །བུ་རང་ལས་གཞན་མ་ཡི་རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་བུ་རང་གི་རེག་པའི་ཟས་སུ་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། སྒོ་ངའི་ནང་ན་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་གང་དག་གིས་མ་ལས་བསམས་ནས་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པ་དེ་དག་ནི་རེག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དྲན་པས་འདྲུལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གང་དག་གིས་བརྗེད་པ་དེ་དག་ནི་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་དོ། །
摄四种食
གསུམ་པ་ཟས་བཞིར་ངེས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་གསོ་བྱེད་ཡིན་ཀྱང་གཙོ་བོར་ནི་ཟས་བཞི་སྟེ། འདི་ལ་སྐྱེས་པའི་སྲིད་པ་གཟུགས་དང་མིང་གཉིས་ཀྱིས་གནས་ཏེ། རྟེན་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་གཟུགས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཁམ་ཟས་དང་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་མིང་སྟེ། དེ་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་རིག་པ་སྟེ་ཟས་དེ་གཉིས། འདིར་སྐྱེས་ཀྱི་སྲིད་པ་གསོ་བ་ལ་གཙོ་བོར་བཤད་དོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲིད་པ་གཞན་འཕེན་པ་དང་། འཕངས་ཟིན་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་སྲེད་པས་བརླན་པ་ལས་འགྲུབ་པས་མིང་གཟུགས་གཞན་འགྲུབ་པའི་དོན་དུ་རྣམ་ཤེས་ཏེ་འདི་གཉིས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་བསྐྱེད་པ་གཙོ་བོ་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ཟས་སྔ་མ་གཉིས་སྐྱེས་ཟིན་གསོ་བྱེད་མ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་མས་སྔར་བསྐྱེད་པ་དེ། དུས་ཕྱིས་མ་མས་གསོ་བ་ཡིན་པ་ལ་འདི་གོ་རིམ་ལོག་གམ་སྙམ་ན། མ་མ་ལྟ་བུ་ཁམ་དང་རེག་པའི་སྔོན་དུ་མ་
2-268b
ལྟ་བུ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་སྔོན་དུ་སོང་ནས་འཕེན་ཅིང་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བཤད་པའི་གོ་རིམ་མམ། ཡང་ན་ཚེ་འདིའི་རྟེན་ལུས་དང་བརྟེན་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྔ་བས་ཁམ་དང་རེག་པ་མ་མ་ལྟ་བུ་སྔུན་ལ་བཤད་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་འཆི་ཁ་ཙམ་ནས་ཕྱི་མ་འཕེན་ཅིང་འགྲུབ་པས་སེམས་པ་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཕྱིས་བཤད་དོ། །ཁམ་ཡིན་ལ་ཟས་ཡིན་མིན་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་དུག་ཟ་བ་ལྟ་བུ་ཁམ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས། འབྱུང་ཆེན་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ། །མུ་གཉིས་པ་གཞན་ཟས་གསུམ་མོ། །མུ་གསུམ་པ་ཁམ་དེ་ལས་དབང་པོ་རྒྱས་བྱུང་འཕེལ་བ་ཟས་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །མུ་བཞི་ནི་སྒྲ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་རེག་པ་ཡིན་ལ་ཟས་མིན་པའི་མུ་ཡུལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་བཅད་པ་ལྟ་བུ། ཟས་ཡིན་ལ་རེག་པ་མིན་པ་ཟས་གསུམ་པོ་ལྟ་བུ། རེག་ཟས་གཉིས་ཡིན་ཡིད་འོང་དུ་བཅད་པའི་རེག་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་མིན་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུ། སེམས་པ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཟས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །རེག་པ་དང་སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་སོགས་ལས་དབང་པོ་རྒྱས་བྱུང་འཕེལ་ཡང་ཟས་མིན་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཏུ་གྱུར་པའི་གཞན་གྱི་ས་པ་དང་ཟག་མེད་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཟློག་པ་ལས་རང་ས་དང་ཟག་བཅས་ནི་ཟས་ཡིན་དུ་གྲུབ་བོ། །བྱེ་སྨྲས། དུག་སོགས་ཟོས་ན་ཟ་པོ་ལ་གནོད་བྱེད་དེ་ཡང་དང་པོ་ཟ་བའི་ཚེ་ཁར་ཞིམ་སོགས་ཀྱི་ཟས་ཡིན་ཏེ། ཟས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་འཇུ་བའི་དུས་གཉིས་སུ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །འོ་ན་དམྱལ་ཁམས་གྱི་ཟས་ཇི་ལྟར་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་ལ་སོགས་པའོ། །འོ་ན་གནོད་བྱེད་ཟས་ཡིན་ན་ཁམས་ཟས་ལ་མུ་བཞིར་བཤད་པའི་མུ་དང་པོ་ལ་གནོད་པ། བསྟན་བཅོས་རབ་བྱེད་ལས་ཁམས་གང་ལས་དབང་པོ་རྒྱས་
2-269a
པ་དང་འབྱུང་ཆེན་འཕེལ་བ་སོགས་ཟས་སུ་བཤད་པས་གནོད་ཅེ་ན། འདི་དང་མུ་བཞི་དང་རབ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་དུ་གསུངས་པ་དེ་དང་མི་འགལ་ཏེ། །དེར་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་ཟས་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于儿子自身不能从母亲的触食变成自己的触食，所以有这样的说法：凡是在蛋中的生物，如果对母亲产生念想而不忘记，则由于忆念那个触的状态而不会腐坏；而那些忘记的，就会腐坏。
摄四种食
第三，以食物确定为四种作为总结：虽然一切有漏法都能滋养存在，但主要是四种食，其中：已生起的有情由色和名两者维持，即支持具根身体的色法由段食使之增长；依于此身的心与心所是名，为使其增长而有触食，在此主要说明这两种食物是为了滋养已生起的有情。由于思心所本性是业，它作为生起的辗转缘而住，能投射其他名色自性的有情，以及被已投射的业熏习的识种子，经贪爱润泽而成就，从而完成其他名色的形成，所以这两种（思食和识食）主要是为了产生未来的有情，应当依次配对。
前两种食物如养母般滋养已生起的有情，后两种如生母般产生有情。那么，先由母亲产生，之后由养母抚养，这里的顺序是否颠倒了？可以解释为：先由生母般的思食和识食引导投生和形成，然后才有养母般的段食和触食滋养；或者也可以理解为：这一生的所依身体和能依心识是先前的，所以先说养母般的段食和触食；而来生是从临终时开始投射和形成的，所以后说思食和识食两者。
对于段食与食物的关系，有四种情况：第一种情况是像吃毒药一样，依靠那个段食使诸根衰退，大种毁坏；第二种情况是其他三种食物；第三种情况是由此段食使诸根增长发育的悦意食物；第四种情况是声音以及与苦受相应的法。
同样地，对于触与食物的关系也有四种情况：是触但非食物的是被判定为不悦意的对象；是食物但非触的是其他三种食物；既是触又是食物的是被判定为悦意的触；既非触也非食物的是苦受等。思食和识食也可以同样分析。
从触、思、识等而使诸根增长发育但不是食物的情况也存在，因为属于其他地的以及无漏的触等不是食物。反之，自地和有漏的则确定是食物。
毗婆沙师认为：吃毒药等虽然对食者有害，但在最初食用时由于口中感到美味等，所以是食物；因为食物在享用和消化两个时期发挥作用。
一切趣和生处中都有一切食物。那么地狱中的食物是什么呢？是铁丸等。
如果有害物也是食物，那么与段食有四种情况的第一种情况（有害情况）以及《论》中说"由段食使诸根增长、大种发育"等说法岂不相互矛盾？这与四种情况及《论》中所说并不矛盾，因为那里是针对能使诸根增长的食物而言的。


 །ཡང་ན་ཉམས་གྱུར་དམྱལ་ཟས་ཆོས་ཅན། ཟས་སུ་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། ཐོ་ལུམ་འབར་བ་དང་ཟངས་ཞུན་སོགས་ཀྱི་བཀྲེས་སྐོམ་འཇོམས་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་གང་སྤེལ། དེས་དེ་འཇོམས་ནུས་ནས་འཇོམས་པ་མིན་ཏེ། མེ་ཁམས་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་མཉམ་དེ་འདྲ་བ་ཡིན་པས་སོ། །འབར་བས་འཚིག་པ་ལ་བཀྲེས་སྐོམ་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ། ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དམྱལ་ཆེན་ན་ཟས་མེད་ཀྱང་ཉི་ཚེའི་དམྱལ་བ་ན་ཟས་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ལྔ་ཀར་ཟས་ཡོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མུ་སྟེགས་པའི་དྲང་སྲོང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བརྒྱ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་བས། འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པའི་སོ་སྐྱེ་གཅིག་ལ་བྱིན་ན། སྦྱིན་པ་དེ་བས་སྦྱིན་པ་འདི་འབྲས་བུ་ཆེའོ་ཞེས་གསུངས་པས། འཛམ་ཚལ་གྱི་སོ་སྐྱེ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་འཛམ་གླིང་པའི་ལྟོ་ལྡན་ཟས་ཟ་ནུས་ཐམས་ཅད་དོ་ཟེར། མི་རིགས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་གཅིག་ཆིག་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། སོ་སྐྱེ་མང་པོ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་དམན་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་བརྒྱ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། སྦྱིན་པ་མང་བས་འབྲས་བུ་ཡང་ཆེས་ཆེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཞན་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་གྱི་ལས་སྒྲུབ་པ་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བ་ལ་བྱེད་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། བྱང་སེམས་ཉེ་བ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དེ་སྐད་དུ་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་བྱིན་ན་དགྲ་བཅོམ་བྱེ་བ་ལ་བྱིན་པ་བས་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བ་བརྒྱ་ལ་བྱིན་པ་བས་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཐོབ་པའི་སོ་སྐྱེ་ལ་དགོངས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི། བཤད་
2-269b
པ་དེ་ནི་དོན་མཐུན་གྱི་རྗོད་བྱེད་མིན་ཏེ། མདོ་བསྟན་བཅོས་ལས། འཛམ་ཚལ་དུ་གཏོགས་པ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཐོབ་བོ་ཞེས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འོལ་སྤྱིར་མ་བཤད་པ་ནི་དོན་ལ་མི་གནས་ཀྱང་ཡིག་དོན་ལ་འབྲུ་ཀྱོག་བཤད་རུང་བ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་བཏགས་སོ། །འོ་ན་མ་ཡིན་ན་འདི་ནི་བྱང་སེམས་དོན་གྲུབ་ཞིང་དང་གྲོང་གཟིགས་སུ་གཤེགས་པ་འཛམ་བུའི་ཤིང་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ། བྱང་སེམས་དེ་སོ་སྐྱེ་ཡིན་ཀྱང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་སོ་སྐྱེ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ལས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆེས་མང་བས་ཁྱད་པར་འཕགས་པས་མདོར་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་མིན་ཀྱང་སྐྱེ་མཐའི་བྱང་སེམས་ལ་ཡོན་གཞལ་མེད་དུ་གསུངས་པས། བྱང་སེམས་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བྱེ་བ་ཁྲི་འབུམ་སོགས་མཐའ་ཡས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །འོ་ན་ཕྱི་པའི་དྲང་སྲོང་བརྒྱ་སྨོས་པ་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། དེ་ནི་དང་པོ་འབྱུང་བརྩི་བའི་མ་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཡ་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་ཏེ། དུད་འགྲོ་བརྒྱ་ལ་བྱིན་པ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མི་གཅིག་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ། ཕྱི་རོལ་པ་བརྒྱ་ལ་བྱིན་པ་བས་སོ་སྐྱེ་ནང་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གཅིག་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནས་ཆེ་རིམ་ནས། ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བརྒྱ་ལས་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་གཅིག་དང་། དེ་བརྒྱ་དང་འབྲས་གནས་སོགས་ནས་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་ཀྱི་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མིན་པར་འཛམ་ཚལ་པ་དེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་པ་གཅིག་ལ་ཟེར་ན། འཛམ་ཚལ་པ་བརྒྱ་ལ་བྱིན་པ་བས་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་གཅིག་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེས་གསུངས་རིགས་པ་
2-270a
ལས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཛམ་ཚལ་པ་དེ་བྱང་སེམས་སོ་སྐྱེ་སྲིད་ཐ་པ་ལ་བྱེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཚིག་གི་ལམ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །སྤྲོ་བ་མཐའ་ཡས་གཏེར་འཕེལ་ནས། །དོན་གྱི་ངོ་མཚར་ཇི་སྙེད་པ། །སླར་ངེས་དགའ་ཆེན་གོ་འཕང་ཐོབ། །
命终心
བཞི་པ་གནས་པ་འཆི་འཕོ་བ་ལ། འཆི་སེམས་ངོས་བཟུང་བ། རྣམ་ཤེས་གང་དུ་འགག་པ། གཞན་གཅོད་པའི་རྒྱུའོ།

或者，受损的地狱食物具有被定义为食物的特征，因为燃烧的铁丸和熔化的铜等能够消除饥渴之故。另有人解释：它们虽能消除饥渴，但并非真正消除，因为火界成分过大；由于这些众生的共业如此，燃烧而被灼伤时不会产生饥渴之意。或者也可以说，虽然大地狱中没有食物，但孤独地狱中有食物，因此五趣都有食物。
世尊曾说："给予一百位离欲的外道仙人食物，不如给予住在阎浮树林中的一位凡夫食物，后者的布施果报更大。"那么这位阎浮树林的凡夫是谁呢？有人说是阎浮洲中所有能吃食物的众生。这不合理，因为"所有"与"一位"相矛盾。给许多凡夫食物果报低劣，而给一百位离欲外道食物果报殊胜，这有什么区别呢？因为施予越多，果报应该越大才是。其他人认为是指行菩提事业即将成佛的菩萨。毗婆沙师说：接近菩提的菩萨不会被如此称呼，因为经中说施予他们的功德远超过施予亿万阿罗汉的功德，更不用说施予一百位离欲外道了，所以应当是指获得顺抉择分的凡夫。
但论师认为：这种解释内容不符合经义，因为经论中没有说"属于阎浮树林的人获得了顺抉择分"，这是无中生有的臆测，既不合实义，也不符合字面解读。
那么如果不是这样，则应该是指菩萨悉达多前往田野和村庄，坐在阎浮树下生起初禅的情况。这位菩萨虽是凡夫，但已离欲界贪，与外道离欲的凡夫相似，但布施给他的果报远胜于布施给那些外道，所以经中如是说。虽然不是圣者，但经中说布施给最后身菩萨的功德无量，因此这位菩萨远胜于数以亿万计的离欲外道。那么为什么经中提到一百位外道仙人呢？这是从最低数量的角度来说的，而非从最高数量来说，就像施予一百头畜生不如施予一个破戒的人功德大，施予一百个外道不如施予一个未离贪的内道凡夫功德大，依次类推，施予一百个离欲外道不如施予一个预流向，一百个预流向不如一个预流果，依此类推直至阿罗汉果。如果不是这样，而是将阎浮树林人解释为顺抉择分者，那么经中应当说"施予一百位阎浮树林人不如施予一位预流向"，但经中并未如此说。因此，这里的阎浮树林人应指最后有凡夫菩萨。
此处所言：通过精进于语言之道，增长无尽兴趣的宝藏，凡所有之奇妙义理，终能获得广大欢喜的果位。
命终心
第四，关于住与死亡迁移，包括：确认死亡心识、识在何处灭尽、断除其他见解之因。


 །
决定命终心
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཡིད་མཉམ་པར་བཞག་པས་འཐོབ་བྱ་ཡིན་པས་ཁམས་དང་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལྟ་བུ་ཚུལ་བཞིན་མིན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་པ་འདུས་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་ཉིས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན་ལ། སྐྱེ་བ་སྨོས་པས་བྱར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའང་བཤད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཚོར་བའི་ཁྱད་པར། སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་ཚུལ་ལོ། །
受差别
དང་པོ་ནི། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་སྡུག་ནི་གསལ་བས་རྣམ་ཤེས་གསལ་བ་ལ་སྐྱེ་ཤི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།
心差别
གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཤེས་དེ་ལའང་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། སེམས་མེད་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ངང་ལ་ཆོས་ཅན། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་མཉམ་གཞག་དེ་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པས་གཞན་གྱི་
2-270b
སེམས་ལ་གནས་ཏེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཁམས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཉམ་གཞག་གི་སེམས་ལ་རུང་ངམ་སྙམ་ན། མཉམ་གཞག་གི་སེམས་ལ་དེ་དག་མི་རུང་སྟེ། འབད་པ་ལས་བྱུང་བ་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་གསུམ་པོ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེ་མཚོན་དུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱ་ཞིང་གསོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཚེ་ཟད་པས་དེའི་ལུས་མེ་མཚོན་གྱིས་གནོད་པས་འཇིག་པར་རྩོམ་པའི་ཚེ་ངེས་པར་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་ས་བོན་ལས་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཡང་སེམས་མེད་ལ་མི་རིགས་ཏེ། སེམས་འཆད་པའི་རྒྱུ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་སྐྱེ་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པས་སྐྱེ་སེམས་མི་རུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།
入无余分
གསུམ་པ་ནི། འཆི་སྲིད་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་བཤད་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སེམས་ནི་འདོད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ན། སྤྱོད་ལམ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གང་རུང་དང་། མེད་པ་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་པའི་སེམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ལུང་བསྟན་མིན་པ་གཉིས་ལས་གང་རུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཏེ། གཉིས་པོ་དེ་སྟོབས་ཆུང་བས་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་ལ་གཞན་དག་གི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

 །
决定命终心
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་རྩ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཡིད་མཉམ་པར་བཞག་པས་འཐོབ་བྱ་ཡིན་པས་ཁམས་དང་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལྟ་བུ་ཚུལ་བཞིན་མིན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་པ་འདུས་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་ཉིས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན་ལ། སྐྱེ་བ་སྨོས་པས་བྱར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའང་བཤད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཚོར་བའི་ཁྱད་པར། སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་ཚུལ་ལོ། །
受差别
དང་པོ་ནི། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་སྡུག་ནི་གསལ་བས་རྣམ་ཤེས་གསལ་བ་ལ་སྐྱེ་ཤི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།
心差别
གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཤེས་དེ་ལའང་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། སེམས་མེད་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ངང་ལ་ཆོས་ཅན། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་མཉམ་གཞག་དེ་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པས་གཞན་གྱི་
2-270b
སེམས་ལ་གནས་ཏེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཁམས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཉམ་གཞག་གི་སེམས་ལ་རུང་ངམ་སྙམ་ན། མཉམ་གཞག་གི་སེམས་ལ་དེ་དག་མི་རུང་སྟེ། འབད་པ་ལས་བྱུང་བ་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་གསུམ་པོ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེ་མཚོན་དུག་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱ་ཞིང་གསོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཚེ་ཟད་པས་དེའི་ལུས་མེ་མཚོན་གྱིས་གནོད་པས་འཇིག་པར་རྩོམ་པའི་ཚེ་ངེས་པར་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་ས་བོན་ལས་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཡང་སེམས་མེད་ལ་མི་རིགས་ཏེ། སེམས་འཆད་པའི་རྒྱུ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་སྐྱེ་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པས་སྐྱེ་སེམས་མི་རུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།
入无余分
གསུམ་པ་ནི། འཆི་སྲིད་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་བཤད་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སེམས་ནི་འདོད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ན། སྤྱོད་ལམ་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གང་རུང་དང་། མེད་པ་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་པའི་སེམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ལུང་བསྟན་མིན་པ་གཉིས་ལས་གང་རུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཏེ། གཉིས་པོ་དེ་སྟོབས་ཆུང་བས་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་ལ་གཞན་དག་གི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
决定命终心
第一部分
首先分为两部分：总体阐述和分别解说。
首先，由于心的邪见断绝善根，以及正确见解和疑惑重新连接善根，以及心入于等持而获得，因此离贪于界和地，以及对欲望的希求、害心等非如理作意导致的完全衰败，以及五根活动聚合的断绝，与之相应的死亡转移的意识，以及颠倒的心产生的再结生，这些都仅被认为是意识而非其他。提到生，也说明了在中有中的结生。
第二部分包括：受的差别、心的差别、入于无余的方式。
受差别
首先，死亡转移和出生是有法，住于舍受，因为乐受和苦受是明显的，而明显的意识不适合生死。
心差别
其次，对于意识，在欲界出生者一向等持，以及住于无心状态中，是有法，没有死亡转移和出生，因为欲界出生和等持属于不相同品类的地。周遍成立，因为出生于其他地者依止于其他心，无有死亡转移和出生。
若想：色界的死亡转移和出生是否适合等持的心？等持的心不适合那些，因为由精进所生是明显的，以及能够产生利益，而不与断绝相应。住于三种无心状态时不适合死亡转移和出生，因为火、刀、毒、金刚等虽能损害却不能杀死。当他们寿命耗尽时，其身体开始被火刀等损害而毁坏时，一定是从与身体相连的种子中显现心识后才死亡转移。出生也不适合无心状态，因为无心的原因—灭尽定等—在烦恼心中不存在。无心状态中没有烦恼，因此不适合生心，因为没有烦恼就不会出生。
入无余分
第三，在解释死有是善、不善、无记三种之后，阿罗汉涅槃的心，若如承认欲界有异熟舍受那样，则是威仪和异熟生随一；若如不承认那样，则是威仪心善或无记非烦恼二者随一。这是特例，因为这两者力量小，与心相续断绝相符，而其他力量大的缘故。


 །གང་སྤེལ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པས་མི་དགེ་བ་སྤངས་ཤིང་ཟག་མེད་གསལ་བས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ལ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་ཤིང་དགྲ་བཅོམ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་སེམས་ལ་མྱ་ངན་ལ་འདའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་
2-271a
རོ། །གཞན་ན་རེ། མཐར་གྱིས་འཁོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། སྲིད་རྩེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སེམས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ནི་དགེ་བ་དང་། ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
识所灭
གཉིས་པ་རྣམ་ཤེས་གང་དུ་འགག་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དུ་རྣམ་ཤེས་འགག་ན། གཅིག་ཅར་འཆི་ན་ཡིད་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མོད་པ་འགག་པར་འགྱུར་ལ། རིམ་གྱིས་འཆི་འཕོ་ན་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ངན་སོང་དུད་འགྲོ་རྣམས་རྣམ་ཤེས་རྐང་པར་འགག་པ་དང་མིའི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལྟེ་བར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འགག་ཅིང་འཆི་འཕོའོ། །ཡང་མིར་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་སྙིང་གར་འགག་པའམ། གཞན་སྤྱི་བོར་འགག་ཟེར་རོ། །རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ན་མི་གནས་ན་དེ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགག་ཅེ་ན། འདོད་གཟུགས་ན་རྣམ་ཤེས་ལུས་དབང་ལ་རག་པས། རྐང་སོགས་སུ་ལུས་དབང་འགག་པ་ན་ཤེས་པའང་དེར་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བའི་ལུས་དབང་ནི་རྡོ་ལེབ་བསྲེགས་པའི་ཐོག་ཏུ་ཆུ་བཏབ་པ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །
断别因
གསུམ་པ་གནད་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཉམས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནད་རྣམས་ཏེ། དེ་གཅོད་པ་ནི་ཆུ་དང་སོགས་པས་མེ་རླུང་གི་ཁམས་གང་རུང་ཞིག་གམ་ཐམས་ཅད་དྲག་ཏུ་འཁྲུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་བདར་བ་བཏབ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཚོར་བ་མི་བཟད་པ་འབྱུང་བས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ཤིང་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡན་ལག་བཅད་པ་བཞིན་གཡོལ་མེད་པས་ན་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་སེམས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ་ལ་མཆོད་པར་ཕུལ་
2-271b
ནས་སྨོན་ལམ་དག་པ་རེ་བཏབ་ན་གནད་གཅད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བ་མདོ་ནས་བཤད། མཆན། སའི་ཁམས་འཁྲུགས་པས་གནད་གཅོད་པ་མེད་དེ། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་རླུང་མེ་ཆུའི་ཁམས་ཡིན་གྱི། དེ་གསུམ་འདུས་པའམ་རེ་རེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ནད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་སྣོད་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་གི། སས་མི་འཇིག་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །ལྷའི་ནང་དུ་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས་གཅིག་ཅར་འཆི་བའི་ཕྱིར་གནད་གཅོད་པ་མེད་ཀྱང་ལྷའི་བུ་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཉེ་བ་ལྟས་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། གོས་རྒྱན་ལས་སྒྲ་མི་སྙན་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་འོད་ཆུང་བ་དང་། ཁྲུས་ཀྱི་ཆུ་ཐིགས་ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་བློ་ཡུལ་གཅིག་ལ་གནས་པ་དང་། མིག་གཉིས་འབྱེད་འཛུམ་བྱེད་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་ལྟས་འདི་དག་ལྷ་རང་གི་ཞག་ལྔ་འབྱུང་ཞིང་། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ་ལ་ལ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་། ལ་ལ་ལ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རགས་བསྡོམས་ནས་བརྗོད་པ་བ་ཡིན་ལ། རྟགས་འདི་དག་བྱུང་ནས་ཀྱང་ནི་འཆི་བ་ཡོད་པས་འཆི་ལྟས་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །བཟློག་མི་ནུས་ཀྱི་འཆི་ལྟས་འཁྲུལ་མེད་ལྔ་ནི། གོས་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིངས་པ་དང་། མཆན་ཁུང་གཉིས་ནས་རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ལས་དྲི་ང་བ་འབྱུང་བ་དང་། ལྷའི་བུ་རང་གི་སྟན་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའོ། །འཆི་ལྟས་འདི་རྣམས་བྱུང་ནས་ལྷ་རང་གི་ཞག་བདུན་ན་འཆི་ཟེར། ལ་ལ་ན་རེ། མིའི་ཞག་བདུན་ན་འཆི་ཟེར་རོ།

翻译
有人说：
阿罗汉已断不善，而且无漏明显，所以不会入涅槃；有漏善法伴随异熟，而阿罗汉已背弃未来异熟，所以也不会以善心入涅槃。
其他人说：逐渐断除轮回是这样的：离欲界贪时断除不善法，离色界顶贪时断除有覆无记法，涅槃时的心现起无覆无记时断除善法，入无余涅槃界时断除无覆无记法。
识所灭
第二，识在何处灭尽：身体的哪个部位识会灭尽？若是顿死，则带意识的身体根立即灭尽。若是渐次死亡，则下界众生如恶趣和旁生的识从脚部灭尽，而人类的意识在脐部灭尽而死亡。又说，不再转生为人的阿罗汉们的识或在心脏处灭尽，或在顶部灭尽。
若问：识不住于处所，何以说在这些部位灭尽？因为欲界和色界的识依赖身根，当脚等部位的身根灭尽时，识也在那里灭尽。垂死时的身根如同热石上洒水般迅速萎缩，从脚等处开始消退。
断别因
第三，切断命根的原因：身体某些部位受损而死亡的是命脉，切断它是指水等因素中的火、风界任一或全部剧烈紊乱，产生如刀割般难以忍受的感受，而不是像砍伐木头那样。或者说，因为无法躲避，如同截肢般称为"切断"。经中说，若向消除菩萨障碍者供养并发清净愿，则不会生起命根被切断的痛苦。
【注】地界紊乱不会切断命根，因为风、胆、痰三者主要是风、火、水界，除此三者集合或各别外没有其他疾病。而且与外器世界被火、水、风三者毁坏而不被地毁坏相一致。
天界中因为是化生，顿死而无命根切断，但天子将死时会有五种前兆：衣饰发出不悦耳的声音，身光减弱，沐浴后水滴粘附身上，虽有动态却念着一件事，双眼忽开忽闭。这些前兆在天界自己的五天内出现，这些并非全部出现，有的出现这些，有的出现那些，这是一个大概的总结。这些征兆出现后也有不死的情况，所以是可能有误的死亡征兆。五种不可逆转且无误的死亡征兆是：衣服变脏，花环枯萎，两腋下出汗，身体发出恶臭，天子对自己的座位感到不快。这些死亡征兆出现后，有说七天（天界计时）后死亡，也有说七天（人间计时）后死亡。


 །
有情摄三
ལྔ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་ན། མདོ་ལས། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། མ་ངེས་པའི་ཚོགས་ཞེས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ལས། འཕགས་པ་དང་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་དག་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་
2-272a
ཡིན་ཏེ། ངན་འགྲོ་མེད་པར་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ན་ཐར་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤི་འཕོས་མ་ཐག་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ངེས་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྨྲས་པ། སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་དུས་ལ་ཉེ་བར་སྨིན། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ནི་མིང་ཙམ་གྱུར། །མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དམ་པས་ཞིང་འདི་སྤངས། །དུག་སྦྲུལ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོས་ས་འདི་ཁེབས། །བདག་གིས་སྔོན་གོམས་བློ་ལ་གསལ་བ་ཡི། །ལེགས་བཤད་འདི་ནི་སུ་ཡིས་འཛིན་པར་འགྱུར། །སྔོན་བྱོན་སྤྲུལ་པའི་རྒྱལ་བློན་པཎྜྻི་ཏ། །ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱར་བཅས་པའི་སྐུ་དྲིན་དྲན། །འགྲོ་བའི་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། །དགོངས་པ་མཐའ་དག་བཀང་བའི་བླ་མ་རྗེ། །བདག་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྗེ་བཙུན་རྣམས། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བརྗེད་མེད་ཡང་ཡང་དྲན། །དེ་ཚེ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཚུལ་རྟོག་གེ་ཡི། །བློ་ལ་གསོང་པོར་གྱུར་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་གྱི། །བློ་ཡི་མེ་ལོང་ངོས་ལ་མ་སྒྲིབ་པར། །རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་སྡུག་གུ་ཅི་ཡང་ཤར། །
器世间
(གཉིས་)པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གསུམ། རྟེན་སྣོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ། ཞར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད། དེ་དག་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་དོ། །
所依界分
དང་པོ་ལ། སྣོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ། གནས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་དག་འབྱུང་འཇིག་མཉམ་པར་བསྟན་པའོ། །
总说所依界分
དང་པོ་ལ། རྟེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་བཤད་པ་དང་། བརྟེན་པ་རི་མཚོ་བཤད་པའོ། །
说所依分三
དང་པོ་ལ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད། དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དོ། །
风轮量
དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་རྣམས་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཟླ་བ་བཀས་པ་ལྟ་བུར་འདུག་གོ། ཁ་ཅིག་ནི་པདྨ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ། ཁ་ཅིག་ནི་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་སུ་འདུག་གོ །
2-272b
ཞེས་སོགས་དང་། སྟེང་གཡོགས་མེད་པ་དང་སྣྲེལ་གཞི་དང་། སྤྱི་བོའི་ཚུགས་དང་། ཞེས་དང་། ཁ་ཅིག་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེས་སྣང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ནོར་བུ་བརྩེགས་པའི་རྒྱལ་པོའི་ཞིང་ལྟ་བུ་དང་། སྟོང་གསུམ་གཅིག་ན་ཉི་ཟླ་གཅིག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཞིང་མི་འཛུམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། གླིང་བཞིའི་བཀོད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་ཡང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མང་སྣང་བ་ལས། འདིར་ནི་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་འཇིག་རྟེན་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་གི་མཐིལ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་ནང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བརྩེགས་ནས་གནས་པའི་དབུས་བཅུ་གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཞིང་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་རུས་སྦལ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆགས་པ་དང་། རླུང་གི་རྡུལ་གཉིས་ལྡན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་། མེའི་དབུས་སུ་སྒོ་ང་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚངས་པས་བལྟས་པས་ཆགས་པ་དང་། ཉི་མ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ནུབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྨོངས་པའོ།

有情摄三
第五，将有情集聚摄为三类：诸有情在出生、安住和死亡时，经中说："正性决定聚、邪性决定聚、不定聚"，这是将有情集聚分为三种类别。其中，圣者和造作无间罪者分别属于正性决定和邪性决定，因为前者必定不堕恶趣而生天界，最终获得解脱；后者死亡后必定立即转生地狱。其余的则是不定聚。有情集聚已经讲解完毕。
所言：五浊临近恶世，佛陀教法仅剩其名，殊胜圣者已弃此地，毒蛇般的众生遍布此界。我从往昔习惯而明晰于心的这些善说，谁会持守？忆念昔日化现的王臣班智达与大译师们的恩德，为众生利益而行事的殊胜者们，满足一切意趣的上师尊，加持我相续的诸位尊者，刹那不忘常常忆念。彼时所知境况通过辩论的智慧变得清晰明了，在瑜伽心镜之上无遮蔽地显现各种美丽形象。
器世间
（第二部分）器世间分为三：所依器世间的情况、附带讲述有情的尺度、度量它们的单位。
所依界分
第一部分：总体阐述器世间的情况、详细解释具体情况、确认三千世界、说明它们同时生灭。
总说所依界分
第一部分：解释三种基础轮和所依的山海。
说所依分三
第一部分：风轮的尺寸和其他两轮的尺寸。
风轮量
首先，一般而言，大小乘经典中说："有些世界如弯月形状，有些呈现各种莲花形状，有些呈现车形。"
等等，又说："上无覆盖、如蛛网底、如头顶形"等，有些无日月而由佛陀眉间宝珠放光照明，如佛陀宝珠堆积王的刹土；有些三千世界只有一个日月运行，如佛陀普贤的不眨眼刹土；有些不具备四大洲的布局，有些虽具备但形式不同，多种多样。
这里所说的是地基及其精华以花装饰的世界，即毗卢遮那如来手掌中安住的宝珠内，二十五层世界叠起，中间第十三层是释迦牟尼佛的刹土——堪忍世界的情况。外道们认为世界建立在龟背上，或从双性风尘等四种业轮而成，或在火中成熟的鸡蛋中梵天观看而形成，或认为太阳沉入海中，这些都是愚昧之见。


 །རང་གི་ལུགས་དེ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་འདི་ལྟར་གནས་པར་འདོད་དེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་སྣོད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ན་ཡོད་ཅིང་། འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རླུང་འཇམ་པོ་ལྡང་ལ། རླུང་དེ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པའི་འོག་གཞི་དག་གི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུབ་སྟེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་མོ། །རྒྱར་ནི་གྲངས་མེད་དེ།
2-273a
དེ་ཚན་ཆེན་གྱི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་གཞིག་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཡོ་བ་མེད་ཀྱང་དང་པོར་གཡོས་པས་རླུང་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་པ་མིན་ནོ། །
别二量
གཉིས་པ་ལ། དཔངས་ཚད་སོ་སོར་བཤད། རྒྱ་ཚད་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པའོ། །
高度各别说
དང་པོ་ལ། ཆུ་དང་། གསེར་རོ། །
海深度
དང་པོ་ལ་ཆགས་དུས་དང་། གནས་དུས་ཀྱི་ཚད་དོ། །
成时间
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྤྲིན་འདུས་ནས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་ཙམ་བབས་ནས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི་སྟེང་ན་ཆར་བབས་པ་དེ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུའོ། །ཆུ་ཐད་ཀར་མི་འབོ་བ་ནི། ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དབང་གིས་ཏེ། བཟའ་བཏུང་ཟོས་འཐུངས་མ་ཞུ་བ་ནི་ལོང་ཁར་མི་བཏུང་བ་བཞིན་ཟེར་ལ། གཞན་དག་སྦྱང་བ་སྟེ་བང་བའི་ར་བའི་ཚུལ་དུ་རླུང་འདུག་པ་དག་གིས་འཛིན་ཟེར། བོད་པ་ཁ་ཅིག་དེ་དག་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཇིག་བར་དུ་གནས་ཏེ་རྩྭ་རྩེའི་ཟིལ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
住时间
གཉིས་པ་ནི། ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་ཆུ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པ་ན་ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད་དོ། །
黄金地基深度
གཉིས་པ་གསེར་གྱི་འཕངས་ཚད་ནི། འོ་མ་བསྐོལ་བ་ན་སྤྲིས་མ་འཐས་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ་དུ་ལྷག་མཆུའི་སྟེང་རིམ་དག་ནི་དཔག་ཚད་སུམ་འབུམ་ཉི་ཁྲི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞིར་འགྱུར་རོ། །
总说面积量
གཉིས་པ་རྒྱའི་ཚད་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པ་ལ། རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ཐད་ཀའི་ཚད། ཁོར་ཡུག་གི་ཚད་དོ། །
直径量
དང་པོ་ནི། གླིང་བཞི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རེ་རེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི་ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ན་འོ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་འདི་གཉིས་རྒྱར་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
范围量
གཉིས་པ་ནི། ཁོར་ཡུག་ཏུ་ན་སུམ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་
2-273b
པས་དེ་གཉིས་དཔག་ཚད་ས་ཡ་ཕྲག་གསུམ་དང་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་དང་ཁྲི་དང་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །
说能依山与海
གཉིས་པ་བརྟེན་རི་མཚོ་ལ། རི་དགུ་བཤད་པ། མཚོ་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །
说九山
དང་པོ་ལ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཚུལ། རྒྱུ་ཅི་ལས་གྲུབ་པ། ཚད་བཤད་པའོ། །
如何依分
དང་པོ་ནི། ཆུའི་སྟེང་ན་གནས་པའི་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དབུས་སུ་ནི་ལྷུན་པོའོ། །ལྷག་མ་བདུན་དེ་ལ་བསྐོར་བ་ནི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། བཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་། སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་ན་སྡུག་རི་དང་རྟ་རྣ་དང་ནི་རྣམ་འདུད་དང་མུ་ཁྱུད་འཛིན་རིའོ། །དེ་ནས་ནི་གླིང་བཞི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གླིང་དེ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་ན་ནི་ཁོར་ཡུག་སྟེ་ཟླུམ་པོར་བསྐོར་བའོ། །
以何因成
གཉིས་པ་ནི། གཉའ་ཤིང་འཛིན་སོགས་རི་བདུན་ནི་གསེར་ཡིན། དེའི་མུ་ཁྱུད་དེ་ལྕགས་སོ། །ལྷུན་པོ་ནི་བྱང་ཤར་ལྷོ་ནུབ་སྟེ་གསེར་དངུལ་བཻ་ཌཱུཪྻ་ཤེལ་ཏེ། རིན་ཆེན་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ།

直译
我们的传统认为，三千大千世界的器世间是这样安立的：由于业果不共，以及器世间作为主人果是一切有情共同受用的所依，故存在于第二禅等处。在此转生的有情们由业力引生微风，此风日益强劲，依靠虚空作为下基础，形成风轮。其厚度为六百万由旬，宽度则无法计数，即使大劫末的金刚也无法摧毁。虽然它不动摇，但最初曾动摇，因此并非不具备风界的特性。
别二量
第二部分分为：分别解说高度、共同解说宽度。
高度各别说
第一部分：水和黄金。
海深度
第一部分：形成时的尺度和安住时的尺度。
成时间
首先，诸有情的业云聚集后，降下如牛轭般粗的雨流，落在风轮上的雨水形成水轮，其厚度为十一万零二万由旬。关于水为何不横溢，有人说是由于有情的业力，如同吃喝未消化的食物不会流入肠中。其他人则说有风以围墙方式存在而阻挡。有些藏人说即使没有这些因素，也会依自然法则安住而不坏灭，如同草尖上的露珠。
住时间
其次，由有情业生起的风搅动此水后，厚度减少至八万由旬。
黄金地基深度
黄金的高度：如同煮沸的牛奶上凝结厚膜一样，在剩余水面上形成三十二万由旬厚的金性大地。
总说面积量
第二，共同解说宽度：包括直径尺度和周围尺度。
直径量
首先，每一亿个四大洲的下方，水轮和金轮的直径均为十二万三千五百由旬。这是因为这两个轮的宽度相等。
范围量
其次，周长则是直径的三倍，即三百六万零一万三百五十由旬。
说能依山与海
第二部分说明所依的山海：解释九山和解释八海。
说九山
第一部分：如何依止的方式、由何物质构成、解说尺寸。
如何依分
首先，依靠水上的金轮地基，中央是须弥山。围绕它的七座山依次是：持双山、担木山、檀木山、妙见山、马耳山、象鼻山、持边山。之后是四大洲。在这些洲的外围是周围山，呈圆形环绕。
以何因成
其次，持双山等七山都是金质的，其周围山是铁的。须弥山的东北南西四面分别是金、银、琉璃和水晶，即四种珍宝的本性。
;


 །རི་རབ་ཀྱི་ངོས་ཀྱི་ཁ་དོག་གིས་དེའི་རང་གླིང་གི་ནམ་མཁའ་དང་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ། དེའི་ཁ་དོག་དཀར་སྔོ་སོགས་རིན་ཆེན་དེའི་འོད་ཀྱི་སྣང་བའི་གཟུགས་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་ནི་ངོས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཞིར་སོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་དྲོ་འོ་ཅག་འཛམ་གླིང་པ་ལ་ཉི་མ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་དུས། ཤར་གླིང་པ་ལ་ཕྱི་དྲོ་ཉི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པས་དེའི་འོད་དཀར་པོས་སྡོ་བསང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་སྔོན་པོ་མི་སྣང་ལ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་མ་མནན་པ་ན་སྔོན་པོ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་ནས་ཆར་པའི་རྒྱུན་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཐོག་ཏུ་བབས་པ་དེ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དང་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་རླུང་གིས་བསྲུབས་པ་ལས་རི་རབ་སོགས་དེར་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྒྱུའི་དུས་སུ་
2-274a
འབྲས་བུ་མེད་པའམ་མ་འཕྲད་པ་ཞིག་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འགག་བཞིན་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ། གྲངས་ཅན་ནི། འབྲས་བུའི་རྫས་རྒྱུའི་དུས་སུ་གནས་པ་ལ་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་གཞན་འོ་མ་ལོག་ན་ཆོས་གཞན་ཞོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འདོད་དོ། །རྣམ་འགྱུར་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གནས་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ཅན། གཙོ་བོ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མེད་དེ། སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་འབྲས་སྨིན་བྱེད་སྨིན་བྱ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གྲངས་ཅན་འབྲས་བུ་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ལས་རྒྱུ་གཙོ་བོའི་ཆོས་ཅན་གཞན་མིན་ཀྱང་། གཙོ་བོ་རྒྱུའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཀ་གནས་སྐབས་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གཞན་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན། འོ་ན་གཙོ་བོ་དང་རྣམ་འགྱུར་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མི་འདྲ་བ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་འཐད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དབྱེར་མེད་ཅིག་ཡིན་པ་གང་ཞིག །རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཚེ་རྒྱུ་ལས་གཞན་དུ་ཁས་བླངས་ན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལུགས་འདི་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་སྔོན་མི་སྲིད་པ་ཞིག་བཞག་པའོ། །
说量
གསུམ་པ་ལ། ཆུ་མཚམས་མན་གྱི་ཚད་ཐུན་མོང་དང་། ཆུ་མཚམས་ཡན་གྱི་ཚད་སོ་སོར་བཤད་པའོ། །
总说海界以外量
དང་པོ་ནི། རི་དགུ་པོ་དེ་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་སྟེང་ན་ཆུའི་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་དག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་ནུབ་བོ། །
海界以内量各别说
གཉིས་པ་ལ། རི་རབ་དང་། གཞན་གྱི་ཚད་དོ། །
须弥山量
དང་པོ་ནི། རི་རབ་ནི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཆུའི་སྟེང་དུ་ཡང་དཔག་ཚད་དག་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །གཉིས་ཀ་བསྡོམས་ན་རི་རབ་ཀྱི་འཕངས་སུ་དཔག་ཚད་འབུམ་དྲུག་ཁྲི་སྟེ་བརྒྱད་ཁྲི་བ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར།
别量
གཉིས་པ་ལ། འཕངས་དང་།
2-274b
རྔམས་ཀྱི་ཚད་དོ། །
高度
དང་པོ་ནི། རི་བདུན་ཁོར་ཡུག་དང་བརྒྱད་པོ་འཕང་དུ་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲི། གཉའ་ཤིང་འཛིན་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་འཕགས་ལ། དེའི་ཕྱེད་ཉི་ཁྲི་བཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་། དེའི་ཕྱེད་ཁྲི་གཅིག་སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། དེའི་ཕྱེད་ལྔ་སྟོང་བལྟ་ན་སྡུག་དང་། དེའི་ཕྱེད་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རྟ་རྣ་དང་། དེའི་ཕྱེད་སྟོང་དང་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱ་རྣམ་འདུད་དང་། དེའི་ཕྱེད་དྲུག་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་། དེའི་ཕྱེད་ལ་སུམ་བརྒྱ་དང་ཕྱེད་དང་བཅུ་གསུམ་ནི་ལྕགས་རིའི་འོ། །
厚度
གཉིས་པ་ནི། རི་དེ་དག་གི་རྔམས་སུ་འཕང་དང་མཉམ་མོ། །
说八海
གཉིས་པ་མཚོ་བརྒྱད་བཤད་པ་ལ། རོལ་མཚོ་བདུན་བཤད་པ། མཐའི་རྒྱ་མཚོ་བཤད་པའོ། །
说七海
དང་པོ་ལ། རོལ་མཚོ་བདུན་གྱི་གནས་ཚུལ། རོལ་མཚོ་ནང་མའི་ཚད། གཞན་དྲུག་གི་ཚད་དོ། །
广说色界受
གཉིས་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཚོར་བ་བཤད་པའོ།

直译
须弥山四面的颜色影响着其所在大洲的天空与色彩：那些白色、蓝色等颜色是珍宝光芒的显现形态，但天空并非真正变成了四种颜色，这只是条件下的显现方式。例如，清晨我们南瞻部洲的太阳位于东方时，东胜神洲正值傍晚，太阳在西方，其白色光芒压制了蓝色使之不显现；而当东方天空未被太阳光明强烈照射时，蓝色便会显现，道理就是如此。从空中降落到金地上的雨水中含有金等各种元素和多种因素，被风搅拌后形成须弥山等。
因产生果的过程中，在因的阶段果并不存在或尚未相遇，成为条件。因为正在灭去的因成为正在生起的果的条件。关于因产生果，数论派认为：果的实体在因时已存在，只是状态改变，如牛奶转变成酸奶一样产生果。但经过检验的果法的特性，作为因的有法，与主体和自性不是一体，因为可见而未见到，以及因果、成熟因与被成熟物互相区别的缘故。对此，数论派认为虽然果的转变之法与因的主体之有法并非别物，但认为主体作为因的有法，在状态上产生出不同的果法转变。那么，主体和转变是有法，必然不是一体的自性，因为显现为不同的别物。必然是这样，如果因是果是合理的，那果是因也必须是不可分割的一体，但若承认因是果时与因不同，则两者必须是区别的。这一观点是对所知从未有过的一种设立。
说量
第三部分：共同解说水界以下的尺度，和分别解说水界以上的尺度。
总说海界以外量
首先，九山位于金地上方，沉入八万由旬深的水中。
海界以内量各别说
第二部分：须弥山的尺度和其他山的尺度。
须弥山量
首先，须弥山下入水中八万由旬，上出水面也是八万由旬。两者相加，须弥山高度为十六万由旬，因为是两个八万由旬相加。
别量
第二部分：高度和厚度的尺度。
高度
首先，七山和周围山的高度依次减半。持双山高出四万由旬，其一半二万是担木山的高度，再减半一万是檀木山的高度，再减半五千是妙见山的高度，再减半二千五百是马耳山的高度，再减半一千三百五十是象鼻山的高度，再减半六百二十五是持边山的高度，再减半三百一十二点五是铁围山的高度。
厚度
其次，这些山的厚度与其高度相等。
说八海
第二部分解释八海：说明七香水海，解释最外围的大海。
说七海
首先，七香水海的情况，内侧香水海的尺度，其他六海的尺度。
广说**受
第二部分：解释初二禅和上二禅的感受。


 །
说初二禅受
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་ཡུལ་ལ། གཟུགས་ལ། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
缘欲界
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེའི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་མེད་ལ་ལྷག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེའང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་དྲུག་རྣམས་འཛིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་དམིགས་པའམ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རང་ལ་དམིགས་པ་དྲི་རོ་ལ་ཉེ་རྒྱུ་བཞི་མ་གཏོགས་པ་ཡུལ་བཞི་ལ་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་བརྒྱད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིའོ་སྟེ། དེ་ཡུལ་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说后二禅受
གཉིས་པ་ལ། འདོད་པ་ལ། གཟུགས་ལ། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གོང་མ་གཉིས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཅིང་། གཞན་ཡིད་བདེ་ནི་མེད་དེ། དྲུག་པོ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དྲུག་ཀར་ལའང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཁམས་རང་གི་ཡུལ་བཞི་སྟེ། དྲི་རོ་
2-275a
སུ་སྦྱར་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ལ་སུམ་འགྱུར་དང་མཐའི་འགྱུར་སོགས་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །
说外围海
གཉིས་པ་མཐའི་རྒྱ་མཚོ་བཤད་པ་ནི། མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་ལྕགས་རིའི་བར་གྱི་ལྷག་མ་ཕྱིའི་མཚོ་ཆེན་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་ན་བ་ཚྭ་དང་སྲོག་ཆགས་རུལ་བས་ཚ་རྒོ་ཅན་ཏེ་དུག་ཅན་གྱི་ཆུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཞེང་ནི་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ། །ཞེང་གི་ཚད་འདི་ལྟར་ན་ད་དུང་། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི། །ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་པའི་ས་ཡུལ་ལ་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔས་མ་ཆོག་པས་དེའི་གུན་ཚབ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ཕྱེད་བརྒྱད་བསྣན་ཅིང་ཕྱོགས་ཕ་རོལ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱང་ན་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་དང་མི་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྕགས་རིའི་མཐའ་ལ་ཆོས་ཅན། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཚད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ལས་ལྷག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་གླིང་བཞི་པ་སོགས་བརྩིས་པའི་མཐར་ཁོར་ཡུག་དེས་བསྐོར་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཁོར་ཡུག་དེས་གསེར་དང་ཆུའི་སྟེང་གི་རི་མཚོ་གླིང་ཐམས་ཅད་བསྐོར་བར་བཤད་པ་གང་ཞིག །དེའི་འོག་གཞིའི་ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་བར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འགྲེལ་བཤད་མཁན་པོས་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་ནི་རི་རབ་སོགས་རྔམས་སུ་འཕང་དང་མཉམ་ཞེས་པ་ཆུ་མཚམས་ཡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། དེ་ཕྱིན་ཆད་ལ་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཞི་དང་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བར་
2-275b
བཅད་ནས་ཟང་ཡག་ཏུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྕགས་རི་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལྷག་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པའོ། །
界各别说
གཉིས་པ་གནས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མི་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས། དམྱལ་བའི་གནས། ལྷའི་གནས་སོ། །
人等界
དང་པོ་ལ། གླིང་བཅུ་གཉིས་སྤྱིར་བཤད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
总说十二洲
དང་པོ་ལ། གླིང་བཞི་བཤད་པ། གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །
说四洲
དང་པོ་ལ། འཛམ་བུ་གླིང་། ལུས་འཕགས་པོ། བ་ལང་སྤྱོད། སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་གླིང་གི་དབྱིབས་ཚད་དོ། །
南赡部洲形色量
དང་པོ་ནི། རྒྱ་མཚོ་དུག་ཅན་པ་དེ་ལ་རི་རབ་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་སྟེ་ཆུ་དང་མཉམ་པར་གནས་པའི་སྟེང་གི་ངོས་རྒྱ་ཆེ་བ་གསུམ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་རེའོ། །ངོས་ཆུང་བ་གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་བཞིའོ།

 །
说初二禅受
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་ཡུལ་ལ། གཟུགས་ལ། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
缘欲界
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེའི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་མེད་ལ་ལྷག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེའང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་དྲུག་རྣམས་འཛིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་དམིགས་པའམ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རང་ལ་དམིགས་པ་དྲི་རོ་ལ་ཉེ་རྒྱུ་བཞི་མ་གཏོགས་པ་ཡུལ་བཞི་ལ་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་བརྒྱད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིའོ་སྟེ། དེ་ཡུལ་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说后二禅受
གཉིས་པ་ལ། འདོད་པ་ལ། གཟུགས་ལ། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གོང་མ་གཉིས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་རྒྱུ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཅིང་། གཞན་ཡིད་བདེ་ནི་མེད་དེ། དྲུག་པོ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དྲུག་ཀར་ལའང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཁམས་རང་གི་ཡུལ་བཞི་སྟེ། དྲི་རོ་
2-275a
སུ་སྦྱར་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ལ་སུམ་འགྱུར་དང་མཐའི་འགྱུར་སོགས་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །
说外围海
གཉིས་པ་མཐའི་རྒྱ་མཚོ་བཤད་པ་ནི། མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་ལྕགས་རིའི་བར་གྱི་ལྷག་མ་ཕྱིའི་མཚོ་ཆེན་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་ན་བ་ཚྭ་དང་སྲོག་ཆགས་རུལ་བས་ཚ་རྒོ་ཅན་ཏེ་དུག་ཅན་གྱི་ཆུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཞེང་ནི་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ། །ཞེང་གི་ཚད་འདི་ལྟར་ན་ད་དུང་། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི། །ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་པའི་ས་ཡུལ་ལ་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔས་མ་ཆོག་པས་དེའི་གུན་ཚབ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ཕྱེད་བརྒྱད་བསྣན་ཅིང་ཕྱོགས་ཕ་རོལ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱང་ན་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་དང་མི་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྕགས་རིའི་མཐའ་ལ་ཆོས་ཅན། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཚད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ལས་ལྷག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་གླིང་བཞི་པ་སོགས་བརྩིས་པའི་མཐར་ཁོར་ཡུག་དེས་བསྐོར་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཁོར་ཡུག་དེས་གསེར་དང་ཆུའི་སྟེང་གི་རི་མཚོ་གླིང་ཐམས་ཅད་བསྐོར་བར་བཤད་པ་གང་ཞིག །དེའི་འོག་གཞིའི་ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་བར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འགྲེལ་བཤད་མཁན་པོས་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་ནི་རི་རབ་སོགས་རྔམས་སུ་འཕང་དང་མཉམ་ཞེས་པ་ཆུ་མཚམས་ཡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། དེ་ཕྱིན་ཆད་ལ་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཞི་དང་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཆུ་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བར་
2-275b
བཅད་ནས་ཟང་ཡག་ཏུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྕགས་རི་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལྷག་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པའོ། །
界各别说
གཉིས་པ་གནས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མི་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས། དམྱལ་བའི་གནས། ལྷའི་གནས་སོ། །
人等界
དང་པོ་ལ། གླིང་བཅུ་གཉིས་སྤྱིར་བཤད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
总说十二洲
དང་པོ་ལ། གླིང་བཞི་བཤད་པ། གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །
说四洲
དང་པོ་ལ། འཛམ་བུ་གླིང་། ལུས་འཕགས་པོ། བ་ལང་སྤྱོད། སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་གླིང་གི་དབྱིབས་ཚད་དོ། །
南赡部洲形色量
དང་པོ་ནི། རྒྱ་མཚོ་དུག་ཅན་པ་དེ་ལ་རི་རབ་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་སྟེ་ཆུ་དང་མཉམ་པར་གནས་པའི་སྟེང་གི་ངོས་རྒྱ་ཆེ་བ་གསུམ་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་རེའོ། །ངོས་ཆུང་བ་གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་བཞིའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您提供的藏文文本的完整直译：
说初二禅受
第一，[分为]缘欲界、缘色界、缘无色界。
缘欲界
第一种：在色界初禅和二禅中没有不悦受的六种近因，其余有十二种。这是因为它们执取欲界的六种境，即所缘或所执之故。
第二种：缘于色界自身，除了香味的四种近因外，对四种境有喜受和舍受的八种近因。
第三种：对无色界法所缘的初禅和二禅的喜受与舍受的两种近因，这是因为[无色界]没有五种境界之故。
说后二禅受
第二，[分为]缘欲界、缘色界、缘无色界。
第一种：在上面两种禅中只有舍受的六种近因，而没有其他喜受，因为这六种缘于欲界的所有六种境界。
第二种：色界自身的四种境界，即香味...
2-275a
...组合起来。方向各边的三倍及边界的变化等易于理解。
说外围海
第二，说明边际大海：围绕[须弥山]与铁围山之间剩余的外大海，其底部是盐和腐烂生物，[水]是有毒辛辣的，因为是有毒之水。此[海]的宽度是三十万二千二百[由旬]。按此宽度计算，还有："水轮与金轮的正面有十二万三千五百五十[由旬]。"以地区而言，二千五百七十五由旬不足，所以补充一千二百八十七点五由旬，对面也如此计算，则与水轮金轮的量度是均衡的。
若问：外海与铁围山边缘这一量度，水轮金轮不应超过一千二百八十七点五由旬，因为说水金轮环绕四大洲等到最后被周围山环绕？无此遍及，因为说周围山环绕山海洲等一切，但未说[山]环绕底下的水金轮。注释家补充说这有什么过失呢？其他论师认为须弥山等高度相等是就水线以上而言，其后与水金轮的基础普遍相连，因为水金轮不是被隔开而独立形成的，所以铁围山比两轮边缘更大并无过失。
界各别说
第二，详细说明处所情况，分为：人等居处、地狱居处、天神居处。
人等界
第一，总说十二洲和别说南瞻部洲。
总说十二洲
第一，说四大洲及八小洲。
说四洲
第一，[包括]南瞻部洲、东胜身洲、西牛货洲、北俱卢洲的形状与大小。
####### 南赡部洲形色量
第一，在那有毒的海中，须弥山南方是南瞻部洲，形状如车，与水平面齐，上表面较宽的三边各二千[由旬]，较窄的一边为三百五十[由旬]。


 །མཐའ་སྐོར་ལ་དཔག་ཚད་དྲུག་སྟོང་ཕྱེད་བཞིའོ། །སྲིད་ནི་བརྒྱད་ཁྲི་ཐུར་དུ་ཟུག་པར་གླིང་བཞི་ཅང་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དཔག་ཚད་བརྒྱ་རེ་མི་འགྲོ་མགྱོགས་པས་བཟླ་བ་གསུམ་རེ་ན་ཆོད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་སོ། །ཡུལ་འདིའི་དབུས་ན་གསེར་གྱི་གཞི་ལ་སྲིད་ཐ་པ་འཚང་རྒྱ་བའི་གནས་རྡོ་རྗེའི་གདན་ཡོད་དེ། རྡོ་རྗེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་སྲིད་ཐ་པའི་ལུས་དང་རྡོ་རྗེ་གདན་མ་གཏོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར།
东胜身洲形色量
གཉིས་པ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཟླ་གམ་འདྲ་ལ། རྒྱར་ནི་ངོས་གསུམ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་དང་འདྲ་བར་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་ངོ་། །ངོས་གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །དེའི་མཐའ་སྐོར་ཡང་དྲུག་སྟོང་ཕྱེད་དང་བཞི་བརྒྱ་སྟེ། ཆུ་མཚམས་ལས་ཏ་ལ་བདུན་སྲིད་དུ་འཕགས་པའོ། །
西牛货洲形色量
གསུམ་པ་ནི། ནུབ་ཀྱི་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་ལ་བ་ལང་སྤྱོད་གླིང་ཟླུམ་པོ་སྟེ། མཐའ་སྐོར་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེའི་དབུས་ཀྱི་ཞེང་ལ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ་མོ། །
2-276a
དེར་ནི་བ་ལང་དང་ནོར་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེའི་དབུས་སུ་ནི་ཆུ་བོ་པ་ཀ་ཞེས་པ་ཞིག་འབབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་གྱ་གྱུ་སྟེ། །པ་བ་ཀ་ནི་དྲང་པོར་འབབ། །བུད་མེད་ཐམས་ཅད་གཡོ་སྒྱུ་སྟེ། །མཛེས་ལྡན་མ་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད། །ཅེས་སོ། །
北俱卢洲形色量
བཞི་པ་ནི། རི་རབ་ཀྱི་བྱང་ངོས་ན་འདྲེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བའམ། འཆི་བའི་སྔ་རོལ་ཞག་བདུན་ནས་ལུང་སྟོན་པས་སྒྲ་མི་སྙན་ལ་ངོས་རེ་རེར་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་སྟེ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་གྲུ་བཞིར་མཉམ་མོ། །གླིང་གི་དབྱིབས་ཀྱིས་བྱད་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གངས་རི་ལ་གནས་པ་ཀར་ཤམ། འབིགས་བྱེད་ལ་གནས་བླ་སྔོ་བསང་དུ་འོང་། གླིང་གསུམ་དུ་ནག་དཀར་སྔོ་བསང་སྐྱ་ནར་བཞི་ཀར་ཡོད་ལ། བྱང་ན་སྐྱ་ནར་ཁོ་ནའོ། །ལྷ་རིས་དྲུག་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་དང་། གཟུགས་ཁམས་པ་དཀར་པོ་དང་། བྱང་ན་མ་རྨོས་པའི་སཱ་ལུ་ཟ་ལ། ལྷ་རིས་དྲུག་དྲི་དང་བདུད་རྩི་ཟ་ཞིང་། གླིང་གསུམ་ན་ཉོ་ཚོང་ཡོད། བྱང་དང་འདོད་ལྷ་ན་མེད། བྱང་དུ་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་གོས་གྱོན། གླིང་གསུམ་ན་ཚ་གྲང་ཡོད་ཀྱང་བྱང་དང་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་ན་མེད་དོ། །
说八中洲
གཉིས་པ་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་བཤད་པ་ནི། དེའི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་ནི། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་སྒྲ་མི་སྙན། །སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླ་དང་ནི། །རྔ་ཡབ་དང་ནི་རྔ་ཡབ་གཞན། །གཡོ་ལྡན་དང་ནི་ལམ་མཆོག་འགྲོ། །ཞེས་པས་ཡུལ་དེར་ལས་དམན་པས་གྲུབ་པས་ལུས་ཆུང་བར་བཤད་ཅིང་། རྔ་ཡབ་ན་སྲིན་པོ་གནས་ལ། གླིང་གཡོ་རྣམས་ཁ་ཅིག་གཡས་སྐོར་དུ་འདོད་ཀྱང་སྣར་ཐང་པ་ཆེན་པོས་གཡོན་སྐོར་ཡིན་གསུང་ངོ་། །བོད་ཁ་ཅིག་རི་གླིང་གི་ཚུལ་འདི་སྟོན་པ་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་དུས་ཏེ། སྐྱེ་རྒུའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱིས་བ་ཚྭ་ཅན་གྱི་ཆུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་པས། ད་ལྟ་ནི་གླིང་འདི་རྣམས་
2-276b
ཚད་འདི་དག་ལས་ཆུང་ལ། བྱམས་མགོན་དུས་འཛམ་གླིང་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲིར་འཕེལ་ཟེར་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་གོང་མ་སོགས་ཀྱི་མདོ་ཁུངས་དང་སྦྱར་ན་རུང་ཡང་། མཛོད་ཀྱི་མདོ་ཁུངས་དང་སྦྱར་ན་མི་བཏུབ་བོ། །
赡部洲各别说
གཉིས་པ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པ་ན་གངས་རི་ཆེན་པོ་ཡོད་དོ། །རི་ནག་པོ་ཡང་གསུམ་བསྒྲིགས་པ་གསུམ་ཡོད་ཅེས་གྲགས་སོ། །བ་རི་ལོ་ཙཱ་ནི་རི་ནག་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མེད་པའི་རིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是完整直译：
周围有六千三百五十由旬。深度为八万[由旬]，向下延伸，四大洲都是相同的。此处由旬百里，快速行走者三个月可到达，世间如是知名。这块地区中央有金质基础，是有情成佛之处金刚座，因为除了有情身体和金刚座外，任何[物体]都无法承受金刚三昧。
东胜身洲形色量
第二，从南瞻部洲向须弥山东侧是东胜身洲，形如半月，广度三边与南瞻部洲相同，各二千[由旬]。一边为三百五十由旬。其周围也是六千三百五十[由旬]。从水线向上突出七多罗树高。
西牛货洲形色量
第三，在须弥山西侧是西牛货洲，形状圆形，周长七千五百[由旬]。其中心宽度为二千五百[由旬]。
2-276a
那里[人们]享用牛和珠宝，其中央有一条名为帕卡的河流下注，如云："所有河流皆蜿蜒，唯帕卡直流下；所有女性皆诡诈，唯美女无诡诈。"
北俱卢洲形色量
第四，须弥山北侧有[一洲]，[其人]说鬼语，或者死前七日会预言，故名北俱卢。每边各二千由旬，方形共八千由旬四边相等。洲的形状决定了[居民]面貌的形状也与之相似。住在雪山者为卡尔沙姆，住在分别山者为蓝色。三洲有黑、白、蓝、灰四色[人]，而北方只有灰色。六欲天[人]为蓝、黄、白、红色，色界天[人]为白色。北洲[人]食用不需耕种的稻谷，六欲天[人]食香和甘露。三洲有买卖交易，北洲和欲界天没有。北洲[人]穿如意树生出的衣服。三洲有冷热，但北洲和六欲天没有。
说八中洲
第二，关于八个中洲的说明："其间的八个洲是：身洲、胜身洲、恶音洲、恶音对洲、拂洲、德洲、动洲和胜道洲。"据说这些地方因业力低下而形成，所以身体较小。拂洲中住着罗刹，有些人认为这些洲是顺时针排列，但纳塘大师说是逆时针排列。有些藏人认为山洲的情况是在释迦牟尼佛时期[形成的]，由于众生福德增减，含盐水也随之增减，因此现在这些洲的
2-276b
大小比这些量度要小。有人说弥勒佛时南瞻部洲会增长到八万由旬，这与《阿毗达磨俱舍论》以上的经典依据结合是可行的，但与《俱舍论》的经典依据结合则不适合。
赡部洲各别说
第二，详细说明南瞻部洲：从南瞻部洲向北越过九座黑山后，有大雪山。据说黑山是三组，每组三座。巴日译师说黑山是没有珍宝的山。


 །དེས་ན་ནི་སྤོས་ངད་ལྡང་བའི་ཚུ་རོལ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བཅུ་གཞལ་བ་ན་མཆུ་ཞེང་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པའི་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུས་གང་བ་ཡོད་ལ། དེར་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་མེད་པའི་མིས་བགྲོད་པར་དཀའ་ཞིང་། དེའི་ནང་ནས་གངྒཱ་སོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་རེ་རེའང་ཆུ་ཕྲན་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅས་པ་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ལ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གི་བྲག་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། རྟ་དང་། སེང་གེའི་ཁ་ནས་བབས་པ་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གི་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པར་བཤད་ཅིང་། མ་དྲོས་པ་དེའི་དྲུང་ན་འབྲས་བུ་མངར་མོ་ཡོད་པའི་ཤིང་འཛམ་བུ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་རྫ་མ་ཙམ་སྨིན་པ་དེ་ཀླུ་རྣམས་ཉར་སྤྲུལ་ནས་ཟ་ཞིང་། མ་ཟོས་པ་རྣམས་འཛམ་བུ་ཆུ་བོའི་གསེར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ། ཤིང་འདིས་མཚོན་ནས་གླིང་འདི་ལ་འཛམ་གླིང་བར་གྲགས་ལ། ཤིང་འདིའི་རིགས་ནི་སྔོན་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ནའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིང་པའི་གྲོང་འཛམ་བུའི་གྲིབ་མ་ལ་བསམ་གཏན་མཛོད་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །རི་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡན་དེའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་ན་བྲག་གསེར་གྱི་བྱ་སྐྱིབས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ངོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཚད་ཙམ་ལ་གྱེན་དུ་འཕགས་པར་དཔག་ཚད་ཕྱེད་བཞི་པ་དབྱིབས་
2-277a
ལེགས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ། གསེར་གྱི་བྱེ་མ་བདལ་ཞིང་ཙནྡན་གྱི་ཆུས་ཆག་ཆག་བཏབ་པ་སྟེ། ཁོར་ཡུག་ན་བྲག་གསེར་གྱི་བྱ་སྐྱིབས་བརྒྱད་སྟོང་ཡོད་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེའི་བྱང་དུ་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་ན་ཤིང་སཱ་ལའི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་ཅེས་པ་འདོམ་བཞི་བཅུ་ཐུར་དུ་ཟུག་ཅིང་བརྒྱད་ཅུ་གྱེན་དུ་འཕགས་པ། འཁོར་སཱ་ལའི་ཤིང་གི་ཕྲེང་བ་རིམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྐོར་བ་སྟེ་སཱ་ལ་བརྒྱད་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེའི་ཤར་གྱི་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་ན་རྫིང་བུ་དལ་གྱིས་འབབ་ཅེས་བྱ་བ་མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཚད་ཙམ་པ། དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ་མཛེས་པ། ཆུ་བསིལ་ཞིང་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུས་གང་བ། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེབས་པ། ཁོར་ཡུག་ཏུ་རྫིང་བརྒྱད་སྟོང་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཅན་ཤ་སྟག་གོ། རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གླང་པོ་རབ་བརྟན་གླང་པོ་བརྒྱད་སྟོང་དང་བཅས་པ་བྲག་གསེར་གྱི་བྱ་སྐྱིབས་སུ་དགུན་ཟླ་བ་བཞི་དང་། སྔ་ལའི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་དུ་དཔྱིད་ཟླ་བ་བཞི་དང་། རྫིང་དལ་གྱིས་འབབ་པར་དབྱར་ཟླ་བ་བཞི་གནས་ཏེ། འཁོར་གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱིས་གནས་དེ་གསུམ་དུ་གནས་པའི་ཚེ། རབ་བརྟན་ལ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་སྲུང་བ་དང་སྦ་བའི་ཕྱིར་གནས་སོ། །རབ་བརྟན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གནས་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ན། རེས་ཐ་མལ་གྱི་ཚུལ་དུ་འགྲོ། རེས་ནི་ལྷའམ་ལྷའི་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་མཐུ་ཆེ་བ་གང་རུང་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་སྤྲུལ་ནས་གླང་པོ་ཆེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པའི་མགོ་འམ་རྒྱབ་ཏུ་ཞོན་ཏེ། སིལ་སྙན་དང་ཕེག་རྡོབ་པ་བརྒྱ་དག་བྱེད་ཅིང་འགྲོའོ།

以下是完整直译：
从那里南方十由旬的香气山此侧，有一口宽五十由旬，充满八功德水的无热恼湖，那里对于没有神通的人很难到达。从湖中流出恒河等四大河，每一条都伴有五百小支流，它们绕无热恼湖右侧而行，从东南西北四方形如象、牛、马、狮子口的岩石中流出，最终流入东南西北四大海，据说。在无热恼湖边有一棵结甜果的瞻部树，其果实大如陶罐成熟时，龙族守护并享用，未被食用的果实变成瞻部河中的黄金，如是闻名。因这棵树而使此洲得名瞻部洲，此类树木以前在迦毗罗卫城也略有存在，据说菩萨在农家村庄的瞻部树荫下禅修。
香气山北方二十由旬处，有一座称为"黄金鸟棚阿修罗侧"的岩石，如无热恼湖大小，高耸三百五十由旬，形状
2-277a
优美悦目，铺满金沙，洒以檀香水，周围环绕八千座金鸟棚，具足前述一切殊胜。其北二十由旬处，有一棵名为"坚固"的娑罗王树，地下深四十寻，向上高八十寻，周围七圈娑罗树林环绕，共有八千棵娑罗树。其东二十由旬处，有一座名为"缓流"的池塘，大小与无热恼湖相当，形状优美，悦目庄严，水清凉如蜜，覆满各色莲花，周围有八千个池塘，皆具前述一切圆满殊胜。三十三天的大象"坚固"与八千象群，冬季四月住在金鸟棚，春季四月住在坚固娑罗王处，夏季四月住在缓流池旁。象群在这三处居住时，都面向坚固而立，为了守护和隐藏。这三个坚固（处所）在往来移动时，有时以平常方式行走，有时则像天神或具大神通力的天子一样变化自身，骑在这些大象中最有威望的头顶或背上，伴随着百种乐器和拍打声而行。


 །འཛམ་གླིང་འདི་ན་ཐོ་གར་དང་། རྒྱ་ཡུལ་དང་། ཧུ་ན་དང་། ཕུ་ན་དང་། ཀམ་པོ་རྩེ་དང་། ཤ་ཁ་དང་། སྦལ་ཁ་དང་། ཁྱི་གདོང་དང་། ཝ་གདོང་དང་། ཀྲེ་བ་
2-277b
ཤའི་གདོང་དང་། གནམ་གདོང་དང་། ཕྱིར་ཕྱོགས་གདོང་དང་། གཤོག་ཐོགས་སོགས་ཡུལ་ཆེན་བཅུ་དྲུག །ཡུལ་ཕྲན་སྟོང་། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་པའི་དབུས་དང་མཐའ་འཁོབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་རི་མ་ལ་ཡ་བྱ་བ། རྩེ་མོ་ན་ཕུག་རོན། སྐེད་ན་སྦྲུལ། རྩ་བར་ཕག་རྒོད་དེ་དུག་གསུམ་རྒྱས་པས་བསྟེན་པའི་གནས་དང་། གཞན་ཡང་རི་བོ་བྱ་རྐང་དང་འབིགས་བྱེད་དང་མནྡཱ་ར་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་ལ། ཤར་ན་འཇམ་དབྱངས་བཞུགས་པའི་གནས་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་དང་། ལྷོ་ན་རྩེ་མོར་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འོག་ན་སྒྲོལ་མ་བཞུགས་པའི་རི་བོ་གྲུ་འཛིན་དང་། ནུབ་ན་ཨོ་རྒྱན་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་དང་། བྱང་ན་ཆོས་རྒྱལ་རིགས་ལྡན་བཞུགས་པའི་ཤམ་བྷ་ལ་ལ་སོགས་སྐྱེ་འཕགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟེན་པའི་གནས་ངོ་མཚར་བ་མང་ངོ་། །སྔོན་རྗེ་བཙུན་ཆེན་པོ་མི་ལའི་མགུར་ལས། ཏི་སེ་གངས་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཕམ་མ་དྲོས་ཡིན་ཅེས་པ་ཙམ་ཞིག་གསུང་བ་ལ། ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜྻི་ཏས་དགག་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ལ་བརྟེན། དེ་པའི་རྗེས་འཇུག་མང་པོས། རྗེ་མི་ལ། རྗེ་སྒམ་པོ་པ། དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་པ། སྐྱོབ་པ་འབྲི་གུང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་ནི་རི་མཚོའི་ཡུལ་ལ་ནོར་བར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཆེན་པོ་དག་ལ་སྐུར་པ་མི་འཚམས་པ་གདབ་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བའི་ལས་སོག་པ་དག་བྱུང་ངོ་། །རྗེ་བཙུན་དམ་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ནོར་བ་ག་ལ་མཆི་སྟེ། སྔོན་བོད་འདི་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཙམ་ནས་བོད་པའི་ཁ་ངག་རྙིང་པར་གླུ་གཞས་ལྟ་བུའི་རྟ་ལའང་། སྦུར་རྗེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་
2-278a
ན། རི་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་གངས་ཅན་གྱི་ཏི་སེ། །མཚོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་མ་ཕམ་པའི་མ་དྲོས། །ཞེས་འབྱུང་བས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གདུལ་བ་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཐད་སོར་བཞག་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་སྒོ་བསྟུན་པའི་ཁ་ངག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་བོད་ཀྱི་གཏམ་དུ་གྲགས་པ་དེ་ཀ་མ་བརླག་པར། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་སོགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའམ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གིས་གསང་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའི་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ངོར་རྣམ་པར་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་སྤྲུལ་བསྒྱུར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ལ་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏབ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐབས་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པ་ལས་ཤར་བའི་གངས་ཅན་དང་མ་དྲོས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་སྣོད་དག་པ་ཞིག་གིས། རྣམ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་ཏི་སེ་དང་མ་ཕམ་གྱི་མིང་ཅན་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བར་མཛད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་དེར་གསུངས་པ་ནི་ནོངས་པའི་ཆ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཡོད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུད་ལས། ཤ་ཡིས་པུཀྐ་སི་རུ་བྱས། །དེ་བཞིན་ཁྲག་གིས་རི་ཁྲོད་མ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའང་ནོངས་པར་འགྱུར་རོ།

以下是完整直译：
在这南瞻部洲有土耳其斯坦、中国、胡那、普那、甘波泽、夏卡、蛙口、狗面、狐面、野兽
2-277b
面、天面、背向面、持翅等十六大国，一千小国，以及六大城市装饰，分为中央和边地，有各种人种；南方有称为喜马拉雅的山，顶部有鸽子，中部有蛇，底部有野猪，是三毒炽盛所依止之处；此外还有多座山如鸟足山、分别山、曼达罗等；东方有文殊菩萨住处五台山；南方有观世音菩萨居于顶部，度母居于下部的普陀山；西方有乌金空行岛；北方有法王持教居住的香巴拉等，众多凡圣依止的奇妙处所。
从前尊者大米拉热巴的道歌中只说了"冈底斯是冰山，玛旁湖是无热恼湖"这样的话，但法王萨迦班智达对此作了广泛驳斥。因此，他的许多追随者就诽谤说："尊者米拉热巴、尊者冈波巴、吉祥帕莫竹巴、救护者直贡三界怙主等圣人在山海地理上犯了错误"，如此对伟大圣者进行不适当的诽谤，积累了导致转生大地狱的业。
那些尊圣者哪里会有错误呢？从前在西藏，自法王松赞干布时期起，在藏人古老的口传歌谣中就有："在沸热
2-278a
的西藏王土中，有一座山是冰雪的冈底斯，有一座湖是不败的无热恼湖"。诸佛菩萨度化世间众生时，保留世间共称，以适应世间的语言引导超越世间的目的。因此，尊者米拉等人未曾破坏西藏流传的说法，而是如此宣说；或者，那些瑜伽自在者们在无上密咒生圆次第中平等安住的境界中，以各种清净器情幻化变现，在不净器情上盖下大手印印记，当一切法现证圆满菩提时，从智慧游舞中显现的名为"冰山"和"无热恼"的清净器世界，消除了显现在意识中名为"冈底斯"和"玛旁"的污垢，他们考虑到这一点而如此宣说，怎么会有过失呢？若有过失，那么薄伽梵在续部中说："以肉成普卡斯，同样以血成空行"等语也将成为过失。
;


 །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ནས་བཤད་པའི་མ་དྲོས་དང་གངས་ཅན་སོགས་ཀྱི་བཀོད་པ་ད་ལྟའི་ཏི་སེ་དང་མ་ཕམ་སོགས་ལ་མེད་ཀྱང་། སྔོན་སྟོན་པས་རི་བོ་གངས་ཅན་དང་མ་དྲོས་པའི་གདགས་གཞིར་མཛད་པའི་རི་མཚོ་དེ་འདི་མ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྟོན་པས་དེ་ལྟར་གདགས་དུས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དེ་བའི་ངོར་ལས་མཐུན་གྱི་དེ་ལྟར་སྣང་བས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཀྱང་ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་མིའི་འགྲོ་བའི་ལས་སྣང་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར།
2-278b
ཟེར་ན་ཡུམ་རྒྱས་པ་གསུངས་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གི་བཀོད་པ་དེ་ལྟ་འཛམ་གླིང་གི་བཀོད་པ་ལ་མ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེར་མ་ཟད་མ་དྲོས་པའི་དྲུང་གི་འཛམ་བུ་བྲྀཀྵའི་ཤིང་སོགས་ཀླུའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གསེར་གྱི་རི་བོ་བྱ་སྐྱིབས་སོགས་ལྷའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གསུངས་པས། ངེད་རང་མི་ལས་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པའི་ངོར་ཡུལ་དེ་དག་ཏུ་མདོ་ནས་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཀྱང་། རང་ཅག་མིས་བཀོད་པ་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བས་རི་མཚོ་ཤིང་བྲག་དེ་དག་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་སྣང་གི་མཚམས་ཆོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེན་སོགས་ནས་བཤད་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིས་མ་དྲོས་པ་ལ་བསྐོར་བ་ལན་བདུན་བྱས་འགྲོ་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱང་ཡུལ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུལ་བ་ལུང་ནས་རི་མཚོ་དེར་མི་རྫུ་འཕྲུལ་མ་ཐོབ་པས་བགྲོད་མི་ནུས་པར་བཤད་པ་ནི། དུས་དེར་བོད་གནོད་སྦྱིན་གཏུམ་པོ་དག་གིས་བཟུང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའང་དར་བར་མི་རུང་བའི་ཀླ་ཀློའི་ཡུལ་དུ་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མི་ཁོམས་པའི་གནས་བརྒྱད་བསྟན་པའི་གཏམ་ལས། བོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་བཟུང་བ་ལྟ་བུ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དུས་དེར་རི་མཚོ་དེར་ཡུལ་དེ་པ་མིན་པའི་མི་རྫུ་འཕྲུལ་མ་ཐོབ་པས་བགྲོད་མི་ནུས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དུས་ཕྱིས་ནས་ནི་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་རུང་གི་མིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་རི་མཚོ་དེར། ཡུལ་དེ་པ་མིན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མ་ཐོབ་པས་བགྲོད་དུ་རུང་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགག་པ་མཛད་པ་འགའང་མེད་དོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་དུས་བོད་དུ་མི་མེད་པ་མིན་ཏེ། སྔོན་རྩོད་ལྡན་མགོ་བརྩམས་ཕན་དགྲ་ངན་གྱི་དཔུང་ཚོགས་གཅིག་བོད་དུ་བྲོས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ནའང་མི་ཡོད་དུ་
2-279a
ཆུག །མི་དེ་དག་ཀྱང་གནོད་སྦྱིན་དང་ཉེ་བར་གནས་པའི་དབང་གིས་འདྲེ་སྲིན་ལྟར་མི་སྲུན་པར་གྱུར་ནས་མི་དང་མི་མིན་ཕལ་ལ་འཚེ་བས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡུལ་གཞན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་མ་ཐོབ་པའི་མིས་བགྲོད་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པར། མི་ཡིས་བགྲོད་པར་དཀའ་བར་གསུངས། བགྲོད་མི་ནུས་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整直译：
从另一方面来说，虽然世尊在经中所说的无热恼湖和冰山等的布局在现今的冈底斯山和玛旁湖等处并不存在，但并不能因此断定佛陀当初指称为冰山和无热恼湖的山湖不是这些。因为当佛陀如此命名时，当时众生业力所感的显现就是如此，所以他这样宣说，但现今人类众生的业力显现不一定要与当时相同。
2-278b
这就像宣说《般若广经》时南瞻部洲的布局，在现今南瞻部洲的布局中不可见一样。不仅如此，无热恼湖边的瞻部树等被说为龙族境界，金鸟棚等被说为天神境界，这表明我们人类与其他生类所见的境界不同，对于其他众生而言，那些地方可能显现出经中所说的功德，但我们人类看不到那样的布局，并不意味着那些山、湖、树、岩就不是经中所说的对象，因为业力显现有其界限，而且《大方广经》等所说的四大河绕无热恼湖七圈而行等描述，也可能是佛陀在那里的变化所致。《律经》中说人若无神通无法到达那些山湖，是因为当时西藏被凶暴的夜叉所占据，是不适合弘扬佛法的边地蛮族之地。如阿阇黎勇士在《说八无暇处》中所言，西藏被视为佛法未弘扬的边地，因此当时说无神通的外地人不能到达那些山湖。而后来，西藏被能够接受佛法的人们所占据，佛陀并未禁止无神通的外地人前往那些山湖。若问在佛陀在世时西藏没有人类，这不正确，因为从前浊世初起时，一支敌军逃到西藏定居。即便有人
2-279a
居住，他们因与夜叉相近而变得像恶魔一样凶暴，伤害人与非人，所以西藏地区对无神通的外地人难以通行。正因如此，注释中说"人难以行走"，而非"不能行走"。


 །ཁྱད་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཡིག་ཚང་རྙིང་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཏི་སེ་མ་ཕམ་ཆུ་བོ་བཞིའི་མགོ་ཞེས་གངྒཱ་སོགས་ཆུ་བོ་བཞི་ཀའི་མགོ་བོད་ཀྱི་མ་ཕམ་གྱི་མཚོ་ལ་བཤད་འདུག་པ་ལ་ཁ་ཅིག་བོད་བླུན་པོའི་གཏམ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་དོ་ཞེ་ན། བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་ན། ཁྱེད་ཅག་གི་སྒྲོས་འཁྱམས་པོ་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་རྟོན་པར་བྱེད། མདོར་ན་རྒྱ་བོད་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་ནས་གནག་རྫི་མོའི་བར་གྲགས་པའི་གངྒཱ་སོགས་གངྒཱ་མ་ཡིན་པར་ས་པཎ་ལས་དོན་གྱིས་འཆད་དགོས་བྱུང་བའི་ཉེས་པ་མ་བཟོད་ནས། དེའི་ལན་དུ། ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱིས་ད་ལྟའི་གངྒཱ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་གངྒཱ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ནས་གྲགས་པའི་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་ཚིག་གིས་ཕོངས་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་འདེབས་པར་བྱེད་མོད། ཁྱེད་ཅག་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜྻི་ཏའི་ཕྱོགས་གྲགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འཛིན་པར་མཛད་པས་མོས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་གནས་ཡིན་མོད། དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དད་པ་བསྐྱེད་ན་ཆེས་ལེགས་སོ། །ལན་འདེབས་དེ་ལྟར་ན། ཐུག་མེད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རྫོགས་ལྡན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བྱུང་ན། དེའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ཕྲག་དོག་པ་ཞིག་གིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འདི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་གནོད་པ་
2-279b
ན། ཕྲག་དོག་ཅན་དེའི་རྗེས་འཇུག་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་མིན་མ་བྱས་ཀྱི། བསྟན་བཅོས་ནས་བཤད་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟོལ་སྦྱོར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་མོ། །དེར་མ་ཟད་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱིས། འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཊཱི་ཀར། རྗེ་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཏི་སེ་དང་མ་ཕམ་གངས་ཅན་དང་མ་དྲོས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ལ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཟེར་བ་ཞིག་བྲིས་འདུག་པའི་རིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། གླིང་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་ལས་བྱུང་བའི་ཞིང་མེད་པར་ཐལ། འཛམ་བུའི་གླིང་ན་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མི་ལྡན་པའི་མིས་བགྲོད་མི་ནུས་པའི་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་ཁྱབ་ནི། རྗེ་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཚད་ལྡན་སུས་ཀྱང་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་པས་ཤཱཀྱ་པ་རང་གི་བཞེད་པ་ལས་འོས་མེད། དེ་ལྟར་གྱི་ཐལ་འགྱུར་དེ་དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟློག་ནས་རྟགས་ཁྱབ་ལ་ལན་མི་ཐེབས་པས་མི་འདོད་ཀ་མེད། འདོད་ན་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞིང་དུ་བཟུང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པས། བསྐལ་པ་འདི་སྒྲོན་མེའི་བསྐལ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་འདི་མུན་བསྐལ་དུ་ཐལ་ལོ།

以下是完整直译：
特别是在西藏的王统史和所有古老档案中，都将冈底斯山和玛旁湖描述为四河之源，即恒河等四条河流都发源于西藏的玛旁湖。对此，有些人说："西藏愚人之言没有根据。"如果西藏化身王臣们的传记档案没有根据，那么谁会相信你们那些漂泊不定的传闻呢？总之，在中藏两地，从内外学者到牧羊女都知晓的恒河等，被萨班实际上解释为非恒河，[有人]不能忍受这一过失，为回应这点，夏迦秋登说："现在的恒河是世间共称的恒河，而不是论著中所说的恒河。"这样贫乏的回应确实使人难堪。你们虽然尊崇法王萨迦班智达，随顺名闻法义的信仰是值得随喜的，但若能对法生起随顺的信仰则更为殊胜。若以此方式回应，将无穷尽，就像圆满劫时出现转轮王，有嫉妒者说"这不是转轮王"，面对众生现量证明的
2-279b
情况下，那嫉妒者的追随者辩解说："我们没说他不是世间现见的转轮王，只是说他不是论著中所说的转轮王。"这种狡辩手法是类似的。
不仅如此，吉祥夏迦秋登在此处的注释中写道："达波噶举派认为冈底斯和玛旁湖就是冰山和无热恼湖，这违背了理性。"这里所谓的理性似乎是：[否则就]应成在此洲没有如来悲心和愿力所生的刹土，因为南瞻部洲没有无神通人不能到达的地方。这一因由及遍计，无论哪位具格的达波噶举师都不会承认，所以只能是夏迦自己的观点。这样的应成论式[可以逆转为]："应成[有这样的地方]，因为[有佛刹]"，无法回应其因由和遍计，不得不接受。若接受，则[会导致矛盾]：据说娑婆世界是千佛悲心和愿力力量所持的刹土，那么此劫被称为"光明劫"就不合理了，因为[按你的逻辑]此劫应成为黑暗劫。
;


 །ཡང་ཤཱཀྱ་པ་རང་གི་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ལ་འཛམ་གླིང་གང་ཚད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཞིང་མིན་ལ། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་སྐྱིལ་ཀྲུང་གང་པོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་ཉོན་གྱི་བདག་འབྲས་མིན་པར་བཞེད་ནས། རང་འགྲེལ་གྱི་ལུང་དང་དེ་འབྱུང་བ་གང་གིས་གནོད་པས་མི་འཇིག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་རིགས་པ་བཀོད་འདུག་ཀྱང་། འཛམ་གླིང་སྤྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཞིང་མིན་ན་སྤྱི་ཁྱབ་མ་གྲུབ་པས་རྡོ་རྗེ་གདན་གང་པོ་དེ་དེ་ཡིན་
2-280a
པའི་སྒོས་ཁྱབ་ཀྱང་མི་འགྲུབ་ལ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་བསྐྱེད་པའི་གནས་ལ་རྡོ་རྗེའི་གདན་བྱ་ལ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྡན་པའི་དུས་ནི་སངས་རྒྱས་མིན་ཅིང་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས། དེ་དུས་ཀྱི་རྡོར་གདན་དེ་སེམས་ཅན་དེའི་ལས་ཉོན་གྱི་བདག་འབྲས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བའི་བདག་འབྲས་ཡིན་ཐབས་མེད་དེ། བྱང་སེམས་སོ་སྐྱེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་རྡོར་ཏིང་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རྡོར་གདན་དུ་འོངས་པ་ནི་གང་ཞིག །དེའི་དུས་ན་རྡོར་གདན་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྡོར་གདན་དུ་བྱང་སེམས་སོ་སྐྱེ་དེ་འོངས་ནས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་གྱིས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱས་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ནས་བཞུགས་པའི་གནས་ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་གནས་སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པ་ལས་གྲུབ་དགོས་ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་དང་། དེའི་ཚེ་སྤྲུལ་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཐེག་དམན་ལྟར་ན་འཚང་རྒྱ་བའི་གནས་དེ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་གནས་ཡིན་དགོས་ན། སངས་རྒྱས་ནས་བྱོན་བཞུགས་ཀྱི་གནས་གྲོང་ཁྱེར་དྲུག་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གནས་ཁྱད་པར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནོད་པ་སུ་ཞིག་གིས་བསྐྱལ། མདོར་ན་ཐེག་དམན་རང་ལུགས་ལ་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་ལས་བྱུང་བའི་ཞིང་གནས་ཐུན་མོང་མིན་པ་མིན་པར་ཐལ། རང་འགྲེལ་ལས། ཁྱེད་རང་གིས་དྲངས་པའི་དེའི་དབུས་སུ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་ལ། གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་
2-280b
ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་རྡོ་རྗེའི་གདན་མངོན་པར་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པས་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་ནས་བྱང་སེམས་ཀྱི་གནས་སུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ་ག་ལ་ལན་མེད་དོ། །ཡང་འབྱུང་བས་མི་འཇིག་ན་ལས་ཉོན་གྱི་བདག་འབྲས་མིན་པའི་ཁྱབ་སྒྲུབ་ཏུ་བཀོད་པ་འགྲེལ་པ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པའི་དགོངས་པ་མིན་གྱི། སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་རྡོ་རྗེ་གདན་དེ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱི་འབྱུང་བས་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བར་སྲ་མཁྲེགས་སུ་བཤད་པའི་ཁྱབ་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོས་མི་གནོད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་རྟགས་སུ་སྒྲུབ་པ་བཞིན་སྡེ་པ་རང་གི་རྣམ་རྟོག་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བར་སྡེ་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གསོལ་དགོས་པའི་གནས་སུ་གཤེགས་པའི་ཚེ་ཡང་སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྡིག་པའི་ལས་བསགས་པའི་བདག་འབྲས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འདོད་དོ། །དེས་ན་མཁས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བ་ཆེན་པོས་བཤད་པ་ཐལ་ཆེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཧ་ཅང་འཛེམ་པ་མེད་པའི་མཐའ་གཅོད་ཡིན་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་དཔྱོད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དག་གིས་ནི་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཡ་མཚན་དུ་འཇོག་པ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译：
另外，夏迦自己在小乘教法中认为整个南瞻部洲不是佛陀愿力和悲心的刹土，而只有金刚座一席之地才是，并且认为它不是业烦恼的自果，他引用自释的文献和理由说明它是不被任何元素所毁坏的处所。但是，若南瞻部洲整体不是佛陀悲心和发愿的刹土，那么普遍性不成立，金刚座一席之地是
2-280a
[佛刹]的特殊性也不能成立。凡是生起金刚三昧之处称为金刚座，而具有金刚三昧的时候并非是佛，而是菩萨有情，因此那时的金刚座不可能是此有情业烦恼的自果，而是佛无漏善法的自果，因为：一个具烦恼的凡夫菩萨为生起金刚三昧而来到金刚座，而那时金刚座已经存在的缘故。这凡夫菩萨来到金刚座后通过无漏道断除见修所断，而非为建立佛住处的善根而行事。因此，佛住处必须由佛自相续所摄的无漏善业积累而成就，这是大乘教法的观点，当时化身佛的刹土虽是真实佛土，但并非真实佛住处，如此解释；而小乘观点若认为成佛之处必定是佛土与佛住处，那么佛成道后游化住锡的六大城市等地不是特殊佛土佛住处，有谁能反驳？总之，按小乘自宗，应成印度金刚座不是如来悲心和愿力所生的特殊刹土和住处，因为在自释中你自己所引："其中央在金质本性的地基上，菩萨安住并生起金刚般
2-280b
三昧的金刚座圆满显现"，明确指出这是菩萨的住处，对此三轮[宗、因、喻]无法回应。
再者，你把"不被元素所毁坏"作为"非业烦恼自果"的遍计证明，这不是注释和解释书的意思，而是部派宗义中说金刚座不被火水风三大元素所损害，所以比喻为坚硬如金刚，就像用"不被有为法所损"的因来证明"虚空是常"一样，这只是部派自己的分别念所成。根本上，部派认为如来需饮浑浊之水的地方也是如来过去积集恶业的自果处所。因此，这种以貌似智者的大傲慢所作的过分解释，实在是毫无顾忌的定论，对于致力于正确推理的人们而言，很难视之为最殊胜的奇迹。


 །ཁོ་བོས་ནི་ཏི་སེ་མ་ཕམ་སོགས་གངས་ཅན་དང་མ་དྲོས་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་མོད། མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་སྟེ་སྨྲ་བ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་ནི་ནམ་ཡང་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པས་ཉེ་རིང་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་གོམས་པར་བྱའོ། །
地狱
གཉིས་པ་དམྱལ་བའི་གནས་བཤད་པ་ལ། ཚ་དམྱལ་ཉེ་འཁོར་དང་བཅས་པ། གྲང་དམྱལ་གྱི་གནས་བཤད་པའོ། །
热地狱及近边地狱
དང་པོ་ལ། མནར་མེད། རབ་ཚ་སོགས་བདུན། ཉེ་འཁོར་བཤད་པའོ། །
无间地狱
དང་པོ་ནི། འཛམ་གླིང་འདི་ཁོ་ན་ལས་ངན་སྤྱོད་པ་དང་། མཚོན་ཆར་གྱུར་པའི་ལས་ཡོད་པའི་
2-281a
ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་འཛམ་གླིང་འདི་འོག་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ན་མནར་མེད་པ་ཡོད་དོ། །འཕང་དང་རྒྱར་ནི་ཉི་ཁྲི་པ་དེ་ཙམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་མ་ཆད་དམ་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་སྐབས་མེད་པས་མནར་མེད་པའོ། །དམྱལ་བ་གཞན་ན་རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བདེ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཡོད་ཟེར་རོ། །
极热等七
གཉིས་པ་ནི། མནར་མེད་པ་དེའི་སྟེང་ན་རབ་ཏུ་ཚ་བ་སོགས་དམྱལ་བ་བདུན་བརྩེགས་མར་རོ། །ཁ་ཅིག་གློ་ནའོ་ཟེར་རོ། །
说近边地狱
གསུམ་པ་ཉེ་འཁོར་བ་ལ། ཉེ་འཁོར་བའི་གྲངས། ཕྱོགས་གང་ན་ཡོད་པ། སྡེ་ཚན་གྱི་མིང་ངོ་། །
近边类
དང་པོ་ནི། ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལ་ལྷག་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྩིག་པ་བཞི་དང་སྒོ་བཞི་པ་འབར་བས་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་ཁྱབ་པར་གསུངས་སོ། །
所在处
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ནའོ། །
类别名相
གསུམ་པ་ནི། མེ་མ་མུར་པུས་ནུབ་ཙམ་དུ་རྐང་པ་བཞག་ན་པགས་པ་དང་ཤ་ཁྲག་ཞིག་ཅིང་བཏེག་ན་སླར་སྐྱེ་བ་དང་། རོ་མྱགས་ཏེ་རྐྱག་འདམ་དུ་འབུ་མཆུ་རྣོན་དག་གིས་རུས་པའི་བར་འབིགས་པ་དང་། སྤུ་གྲིའི་ལམ་རྐང་པ་བཞག་ན་ཤ་ཁྲག་ཞིག་ཅིང་བཏེག་ན་སླར་སྐྱེ་བ་དང་། སོག་པས་ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ནགས་ནང་དུ་རལ་གྲི་རྣོན་པོ་རྣམས་ལྷུང་ཞིང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གཅོད་ཅིང་། ནགས་དེའི་ནང་གི་ཁྱི་སྲེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་ལི་ལ་ནགས་ཚེར་མ་རྣོན་པོ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ་གང་དུ་འཛེགས་པ་ན་ཚེར་མ་རྣམས་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་ཞིང་ལུས་འབིགས་པར་བྱེད་ལ། བབས་པ་ན་ཁ་གྱེན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ཁྭ་ཏ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་གྱིས་མིག་ཕྱུངས་ནས་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་། གསུམ་པོ་དེ་མཚོན་ཆར་འདྲ་བས་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ། །བཞི་པ་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཐལ་ཆུ་ཁོལ་མས་གང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་
2-281b
འགྲམ་གཉིས་ན་སྐྱེས་བུ་ལན་རལ་གྲི་དང་། མདུང་ཐུང་དང་། ལག་མདུང་ཐོགས་པ་དག་གིས་འགོག་ཅིང་ཕྲུ་བ་ཆུས་བཀང་བ་ཐབ་ཏུ་བཙུགས་པའི་ནང་དུ་ཏིལ་དང་འབྲས་འཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་བླུགས་པ་བཞིན་དུ་སྟེང་ན་འགྲོ་འོང་གདུང་ཞིང་འཚེད་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་འོབས་བཞིན་དུ་བསྐོར་རོ། །ལྷག་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བླ་ལྷག་པ་སྟེ་དམྱལ་བར་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་ད་དུང་འདིར་གནོད་པ་བྱེད་དོ། །གནས་བརྟན་ཡིད་འོང་ནི། སྡུག་བསྔལ་བླ་ལྷག་མེད་ཀྱང་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ནས་ཡང་འདིར་སྐྱེས་པ་ལྷག་པའི་དོན་ཟེར་རོ། །དམྱལ་སྲུང་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཡིན་མིན་ལ། ཁ་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྣོད་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཙམ་སྟེ། ལུག་ལྟ་བུའི་རི་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་དང་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ནི། དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱིས་སྣོད་ཆགས་པའི་རླུང་བཞིན་ནོ།

以下是完整直译：
我并不持有认为冈底斯和玛旁湖等是冰山和无热恼湖的八法派立场，但对违背一切现量和共称之言也绝不会视为稀奇，应当修习无亲疏的大舍心。
地狱
第二，关于地狱处所的说明分为：热地狱及近边地狱，寒地狱处所的说明。
热地狱及近边地狱
第一部分包括：无间[地狱]，极热等七[地狱]，近边地狱的说明。
无间地狱
第一，因为只有在南瞻部洲有造作恶业和成为武器的业，
2-281a
以及因感官锐利，所以在南瞻部洲下方二万由旬处有无间地狱。其高度和宽度都是二万[由旬]。因为痛苦无间断或无有乐受空隙，所以称为无间。据说其他地狱虽然没有异熟所生的乐受，但有等流所生的乐受。
极热等七
第二，在无间地狱之上，有极热等七地狱层层叠起。有些人说是在侧面。
说近边地狱
第三，关于近边地狱：近边地狱的数量，所在方位，类别的名称。
近边类
第一，每个热地狱都有十六个额外[近边地狱]，世尊说有四壁四门燃烧遍及百由旬。
所在处
第二，这些[近边地狱]在[热地狱的]四周。
类别名相
第三，[第一类是]烧炭沼，若将脚放入至膝盖深处，皮肉血液会损坏，提起时又复生；[第二类是]腐尸泥，粪泥中尖嘴虫会穿透直至骨头；[第三类是]剃刀道，放下脚时肉血损坏，抬起时又复生；森林中有如剃刀般的树叶，锐利的剑落下斩断四肢百体，森林中的猛犬还会吞食；又有铁刺树，当攀登这长有十六指长锐刺的森林时，刺朝下刺穿身体，下来时刺又朝上；铁嘴乌鸦啄出眼睛并吞食。因这三者类似武器故合为一类。第四，无渡河充满沸腾灰水，两岸
2-281b
有持剑、短矛、手矛的人阻挡[逃离者]，如同将众多芝麻和米放入盛满水的锅中放在火上一样，[罪人]在上面来回奔走，煎烤煮炙，这也像大地狱壕沟一样环绕。"额外"的意义是额外的痛苦，即使在地狱受害后，在这里仍继续受害。长老悦意说：虽无额外痛苦，但生于地狱后又生于此是"额外"的意义。关于地狱守卫是否是有情，有人说不是，因为他们不经历器世间所生的痛苦，只是[由]元素和所造[色]组成，如同显现为羊状的山等，其移动和行走等行为，就像地狱有情的业[所感]形成器世间的风一样。


 །འོ་ན་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། གང་ཞིག་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ་ལས་ཀྱང་། །སྡིག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་དགའ་བ་དག །གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པས་གནོད་དོ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། གཤིན་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་བར་དོ་བ་དེ་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་ཕྱིན་ནས། གཤིན་རྗེའི་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཁྱོད་སྔོན་གྱི་ལས་འདིས་དམྱལ་བ་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་འདུག་པས་ད་ཕྱིན་ཆད་སྡིག་པ་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བསྒོས་ནས་དེའི་འཁོར་ཡི་དྭགས་ཀྱིས་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་འཁྲིད་བྱེད་ལ་གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོ་ཞེས་ཟེར་ལ། དམྱལ་སྲུང་བ་ལ་ནི་གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོ་མི་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི། དམྱལ་སྲུང་སེམས་ཅན་རང་རྒྱུད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་དམྱལ་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེར་སྐྱེ་བ་ལ་དམྱལ་སྲུང་ལ་སོགས་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་འགོགས་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པའི་
2-282a
གོ་སྐབས་ཆེ་ཆུང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚ་བ་དེ་ཙམ་དུ་མྱོང་བར་གྲུབ་བོ། །དམྱལ་སྲུང་བ་མེས་མི་འཚིག་པ་ནི་ཚེ་སྔ་མར་མི་འཚིག་པའི་ལས་བསགས་པས་མཚམས་ཆོད་པའམ། ཡང་ན་མེས་མི་འཚིག་པའི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེང་སང་བོད་འདི་ན་ལུས་ལ་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁ་ཅིག་ལ་མཉམ་གཞག་བཟང་པོའི་ནུས་པར་འཁྲུལ་ནས་མིང་གྲུབ་ཐོབ་ཏུ་བཏགས་པ་མང་པོ་ཞིག་སྣང་བ་ལ་མཆོད་པའི་གནས་སུ་ལྟ་ག་ལ་སྨོས། གཅིག་ཏུ་བརྩེ་བའི་ཡུལ་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །
说寒地狱
གཉིས་པ་གྲང་དམྱལ་ནི། གཞན་ཡང་ཆུ་བུར་ཅན་སོགས་ཆུ་བུར་བརྡོལ་བ་ཅན་དང་། སོ་ཐམ་ཐམ་པ་དང་། ཨ་ཆུ་ཟེར་བ་དང་། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ཆེར་ལྟར་གས་པ་སྟེ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དོ། །མིང་དང་པོ་གཉིས་དང་ཕྱི་མ་གསུམ་གྲང་བ་མི་བཟད་པས་ཉེན་པས་དེ་དག་གི་ལུས་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ལུས་ཆུ་བུར་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྒྲ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པར་ལྷག་མ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་འཛམ་གླིང་ཉིད་ཀྱི་འོག་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐད་ཀ་ན་ཡོད་ལ། དེ་ན་གྲང་བ་ཡོད་པ་ཁ་ཅིག་རྒྱ་མཚོ་དང་ཉེ་བས་ཟེར་ལ་གཞན་དག་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ཉ་ལ་གྲང་བས་ཆེས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཁོར་ཡུག་གིས་བསྐོར་བའི་མུན་ནག་ན་ཡོད་ཟེར། འཛམ་གླིང་གི་འོག་ན་མནར་མེད་པའི་གོ་སྐབས་མི་ཤོང་ཞེ་ན། གླིང་རྣམས་ནི་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ཞབས་རྒྱ་ཆེ་བས་ཤོང་སྟེ། ཞབས་རྒྱ་ཆེ་བས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་རིམ་གྱིས་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་བོ། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་ནི་མང་པོའམ་གཉིས་སམ་གཅིག་གི་སོ་སོའི་ལས་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་
2-282b
རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། །རེ་རེ་ལ་དམྱལ་བ་ཡིན་པས་ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བའོ། །གནས་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། ཆུ་བོ་དང་། རི་དང་། མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་དང་། དེ་ལ་སོགས་པར་གནས་སོ། །དུད་འགྲོ་ནི་ཐང་དང་ཆུ་དང་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། གཞན་ནི་དེ་ལས་འཕྲོས་པའོ། །ཡི་དྭགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་གཤིན་རྗེ་སྟེ། དེའི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་འོག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱར་བཅད་པ་ན་ཡོད་ལ། གཞན་ནི་དེ་ལས་འཕྲོས་པའོ། །ཡི་དྭགས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ལྷའི་དཔལ་ལྟ་བུའང་མྱོང་ངོ་། །ལྷག་མ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །
天界
གསུམ་པ་ལྷའི་གནས་བཤད་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལ་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
人等界正分
དང་པོ་ལ་གཉིས། ས་དང་འབྲེལ་དང་། མ་འབྲེལ་བའོ། །
触地
དང་པོ་ལ། རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་སོ། །
四天王界
དང་པོ་ལ། གཞལ་མེད་ཁང་དང་། རི་ལ་བརྟེན་པའོ།

以下是完整直译：
若有人想：那么阿阇黎勇士所说："若人愤怒且凶残，喜好罪业与作恶，从痛苦中得欢乐，将转生为阎魔罗刹。"这不是反驳吗？并非如此，因为中阴身像做梦一样前往阎魔法王的宫殿，阎魔法王告诫他："你因过去所造之业将转生此地狱，从今以后不要造恶业。"然后其眷属饿鬼将他带往地狱处，这些饿鬼被称为"阎魔罗刹"，而地狱守卫则不称为"阎魔罗刹"。毗婆沙师认为地狱守卫是独立的有情，他们的业也使他们转生地狱，因为没有任何地狱守卫等能阻止他们转生那里，正是业力本身决定了
2-282a
遭受大小苦痛炽热的机会。地狱守卫不被火烧，是因为前世积累了不被烧的业使之成为界限，或者是因为形成了不被火烧的特殊元素。如今在**中，有些人因特殊元素形成而对武器等伤害免疫，被误认为是良好禅定的力量，许多被冠以"成就者"之名的人出现，更不用说将他们视为供养处，应当了知他们是最殊胜的慈悲对象。
说寒地狱
第二，寒地狱：此外，还有泡疱地狱、泡疱裂地狱、齿敲地狱、阿秋呼地狱、啊呼叫地狱、裂如青莲地狱、裂如红莲地狱、裂如大红莲地狱，共八寒地狱。首两个名称和后三个是与无法忍受的寒冷导致身体变化相应的，因为身体如起泡一般；中间三个则与声音变化相应。这些地狱位于南瞻部洲下方大地狱的正下方。有人说那里有寒冷是因为靠近海洋，其他人说是由业力所致，否则在其他地方的鱼会极受寒冷损害。有些人说它们位于轮围山环绕的黑暗中。若问南瞻部洲下方容纳不下无间地狱的空间，[答:]因为诸洲如谷物堆一样底部宽广所以能容纳，底部宽广使大海逐渐倾斜。十六大地狱是由一切有情的业力形成的。孤独地狱是由多数、两个或一个有情的各自业力形成的，这些
2-282b
形态有多种差别。因为每一个都是地狱，所以称为孤独地狱。其处所不定，位于河流、山谷、荒野等处。旁生居于陆地、水中和空中。[旁生]处所的根本是海洋，其余则由此派生。饿鬼之王是阎魔，其根本居处在南瞻部洲王舍城下五百由旬深处，其余则从此派生。有些具大神通的饿鬼也能享受如天界般的荣华。其余如《饿鬼事迹》中所说。
天界
第三，关于天界处所的说明：正说及附带说明其有情的特点。
人等界正分
第一分为两部分：与地相连的和不相连的。
触地
第一包括：四大天王和三十三天的处所。
四天王界
第一分为：宫殿和依山而居的。


 །
无量宫
དང་པོ་ལ། ཉི་ཟླའི་ཐག་ཚད། བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཟླ་བ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
日月距离量
དང་པོ་ལ། ཉི་ཟླ་མཐོ་དམན་གྱི་ཚད། ཉི་ཟླའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་ཚད་དོ། །
日月高低量
དང་པོ་ནི། ཉི་ཟླ་ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ནའོ། །ཞེས་པས་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་རྩེ་མོ་དང་མཉམ་པའོ། །
日月面积量
གཉིས་པ་ནི། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་དང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅས་པའོ། །རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་དྲུག་དང་། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆ་གཅིག་སྟེ། དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པ་སྟེ། གཞལ་མེད་ཁང་ཆུ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་བསིལ་བར་བྱེད་པ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཉི་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འོག་གི་ཕྱི་རོལ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཚ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་
2-283a
སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དག་ཅི་རིགས་པར་མིག་དང་ལུས་དག་དང་འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་དང་ལོ་ཏོག་དང་སྨན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གསེར་གྱི་ར་བ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་པས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་ཞིང་། དེ་ལ་ལྕོག་གསེར་དངུལ་བཻ་ཌཱུཪྻ། ཤེལ་ལས་བྱས་པ་ཡོད་ལ། དེ་ལ་གྱེན་དུ་འཕང་བ་དང་ཐུར་དུ་འཕང་བའི་མདའ་ཡབ་དང་སྟེང་ཁང་བཞི་ཡོད་དོ། །ནང་གི་ས་གཞི་དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་མཛེས་པ་ཚོན་སྣ་བརྒྱས་བཀྲ་བ་འཇམ་པ་ཤིང་བལ་ལྟ་བུ་རྐང་པ་བཏེག་ན་འཕར་བྱེད་པ། བཞག་ན་ནེམ་བྱེད་པ་མེ་ཏོག་མནྡཱ་ར་བ་པུས་ནུབ་ཙམ་ཁེབས་པར་གསར་པ་གསར་པ་རླུང་གིས་འགྲེམས་ཤིང་རྙིང་པ་འཐོར་བར་བྱེད་པའོ། །ནང་ན་ལམ་སྲང་ནི་མཆུར་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ། ཞིང་དུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་གཉིས། དབྱིབས་ལེགས་པ་གསེར་གྱི་བྱེ་མ་བདལ་ཞིང་ཙནྡན་གྱི་ཆུས་ཆག་ཆག་བཏབ་པ། དེའི་འགྲམ་གཞི་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞི་ལས་བྱས་པའི་རྫིང་ཆུ་བསིལ་བ་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུས་གང་བ། རྫིང་འགྲམ་ན་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐར་མ་ཆེ་བ་ལ་རྒྱང་གྲགས་བཅོ་བརྒྱད། ཕལ་ཆེར་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་དང་། ཆུང་བ་ལ་གསུམ་ཞེས་གདགས་པ་ལས་གསུངས་པ་ཁོར་ཡུག་གི་ཚད་དེ། སྐར་མ་ཆུང་ཚད་རྒྱང་གྲགས་སོ། །
作业分
གཉིས་པ་ནི། གླིང་བཞི་གཅིག་ཏུ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་ཉི་མ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱ་བ་བྱེད་ལ། བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནམ་ཕྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་འཕགས་གླིང་དུ་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་། འཛམ་གླིང་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དུ་འཆར་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་ཤར་དུ་ནམ་ཕྱེད་པའི་ཚེ་ལྷོར་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་། ནུབ་ཏུ་ཉི་མ་ཕྱེད་པ་དང་བྱང་དུ་ཉི་མ་ཤར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་སའི་སྟོད་འགྲེལ་ལས། གང་གི་ཚེ་ཉིན་ཞག་
2-283b
མཉམ་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལྟར་བགྲང་གི། གཞན་ནི་ཆ་ཡོད་པར་བལྟའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་ཉི་ལམ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་ཉི་མ་འཁོར་ཚུལ་ཐ་དད་པས་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉི་མ་འཆར་ནུབ་དེ་ལན་གཉིས་ལས་མི་འགྱུར་བར་བཤད་པ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཟེར་རོ། །མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ་དངོས་བསྟན་འདི་ཙམ་མ་གཏོགས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་གསལ་ཀ་མི་སྣང་ལ། དངོས་བསྟན་འདི་ཉིད་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི། འཛམ་གླིང་དུ་ཉི་མ་ལྷོ་ནས་འཁོར་བའི་ཚེ་གླིང་གཞན་གསུམ་དུ་ཡང་ཉི་མ་ལྷོ་ནས་འཁོར། དེ་བཞིན་བྱང་ནས་འཁོར་བ་ལའང་དེ་ལྟར་སྦྱར་ལ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་བགྲོད་ཀྱི་ཚེ་ཉི་མ་བགྲོད་ཡུལ་ས་ཁྱོན་ཆུང་བས་ཉི་མ་དལ་འགྲོས་དང་། ལྷོ་བགྲོད་ཀྱི་ཚེ་ཉི་མ་བགྲོད་ཡུལ་ས་ཁྱོན་ཆེ་བས་ཉི་མ་མྱུར་འགྲོས་བྱུང་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལས་འོས་ཅི་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ནང་གི་རྩིས་པ་ལ་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་དང་ནི་མི་མཐུན་ནོ། །
由此说时差别
གསུམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དུས་ཚིགས་ལ། ཉིན་མཚན་རིང་ཐུང་དུ་འགྱུར་བའི་དུས། རིང་ཐུང་གི་ཚད། ཉི་མ་ལྡོག་པའི་དུས་སོ།

以下是完整直译：
无量宫
第一包括：日月的距离量，作业方式，依此而有的时间差别，月亮盈亏的原因。
日月距离量
第一分为：日月高低的量度，日月面积的量度。
日月高低量
第一，"日月在须弥山的一半处"，即与持轭山的顶端齐平。
日月面积量
第二，月亮的圆面积为五十由旬，太阳的圆面积为五十一由旬。厚度为五个半由旬加十八分之一，形状优美悦目，宫殿为水晶本性，能清凉并照明；太阳宫殿下方外部为水晶本性，能热并照明，
2-283a
由众生业力显现，适当地对眼睛、身体、果实、花卉、庄稼、药物等有益或有害。周围有黄金墙半由旬环绕，上有金银琉璃水晶制成的亭台，有向上垂下和向下垂下的帘幕及四个楼阁。内部地面形状优美悦目美丽，以百种彩色装饰，如棉花般柔软，抬脚时升起，落下时下陷，遍布新鲜曼陀罗花至膝盖深，风吹散新花并吹走旧花。内部街道长五十由旬，宽一又半由旬，形状优美，铺有金沙，以檀香水洒水，其两旁有四种宝石制成的池塘，盛满如蜂蜜般的清凉水，池边有如意树等殊胜之物。大星的周长为十八俱卢舍，中等星为十或十二俱卢舍，小星为三俱卢舍，这是《施设论》所说的周长尺寸，小星的尺度为一俱卢舍。
作业分
第二，四大洲合为一处由一个月亮和一个太阳运行，其运行方式是：当北俱卢洲半夜时，东胜身洲太阳落山，南瞻部洲正午，西牛货洲太阳升起，这些同时发生。同样，当东方半夜时，南方太阳落山，西方正午，北方太阳升起等。关于这点，《品类足论》说："当昼夜
2-283b
等长时如此计算，其他时则应视有差别。"据说这与大乘阿毗达磨和密续中因日道不同而导致太阳运行方式不同，刚才所述的日出日落每天只有两次的说法相符合。在《俱舍论》根本颂和注释中除了这些明确陈述外，没有特别排除的明确说明。若按这些明确陈述的字面意思，则当南瞻部洲太阳从南方运行时，其他三洲的太阳也从南方运行；同样适用于从北方运行的情况。如此，当北行时，太阳运行区域面积小，太阳运行缓慢；南行时，太阳运行区域面积大，太阳运行迅速。除了这样推测外别无他法，但这与内外算法家公认的术语不符。
由此说时差别
第三，依此而有的时节包括：昼夜变长短的时间，长短的量度，太阳回转的时间。


 །
昼夜长短之时
དང་པོ་ནི། འདིར་དགུན་དཔྱིད་དབྱར་གསུམ་གར་ཟླ་བ་བཞི་བཞི་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དབྱར་ཟླ་བཞི་ནི་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་ནས་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཉའི་བར་བཞི་ཡིན་ལ། མར་ངོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ནས་ཡར་ངོ་ཕྱིས་སུ་བཞག་སྟེ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་དབྱར་འབྲིང་ཉ་ནས་ཐ་ཆུང་ཉའི་བར་ནི་དབྱར་ཟླ་དང་པོ་སྟེ། སྣྲོན་ནམ་གདུབ་བུའི་ཟླ་བའོ། །དབྱར་ཐ་ཆུང་གི་ཉ་ནས་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཉའི་བར་ནི་དབྱར་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་གཉིས་པ་སྟེ་ཆུ་སྟོད་ཀྱི་ཟླ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་ཐ་མ་སྟོན་རའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་ཉིན་མོ་ཡུད་ཙམ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མཚན་མོ་ཡུད་ཙམ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། དེའི་ཕྱི་མ་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་མོ་རིང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉིན་མོ་ནི་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །
2-284a
དགུན་ཟླ་བཞི་ནི་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་བའི་ཉའི་བར་བཞི་སྟེ། དགུན་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་པ་ལ་དཔྱིད་ར་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་མོ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉིན་མ་ལྡོག་ཅེས་ཉིན་མོ་རིང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་ཉིན་མོ་ལྡོག་ཅེས་པ་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ཟློག །ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པ། ཟད་པ་ཚེས་བཅུ་དྲུག །ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ། དགུན་དཔྱིད་དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱར་ཏེ་འཆད་པ་གཞུང་འདིའི་དོན་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟའི་ལུགས་དབང་བཙན་ན་ནི་འདིར་འགྱུར་ཏེ། དབྱར་ཉི་ཧོར་ཟླ་བདུན་པ་དང་དགུན་ཉི་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཡར་ངོ་ལ་བཟློག་པར་འགྱུར་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །རྒྱ་གར་དུ་ནི་དུས་བཞིའི་ཟླ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཉ་སྐར་གྱི་མིང་གིས་བརྗོད་ཅིང་རྒྱ་དཔེ་ལའང་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་སྣང་ལ། བོད་དུ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཟླ་བ་ལ་འཇོག་མཚམས་སུ་དུས་བཞི་ལ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་བཞག་པ་དེ་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་བོད་དུ་ལོ་པཎ་ཆོས་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་འགྱུར་མཛད་དེ། དུས་བཞིའི་ར་བ་སོགས་དང་ཐ་སྙད་སྦྱར་བར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་དངོས་བསྟན་ལྟར་ན་དབྱུག་ཉའི་བཅུ་དྲུག་ནས་སྨིན་ཉའི་བར་ནི་འདུལ་བ་པའི་ལོ་མགོ་འཛིན་པའི་དགུན་ཟླ་དང་པོར་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དབྱར་སྔ་མ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ནས་ཁས་བླངས་ནས་ཁྲུམས་ཉ་ལ་ཟླ་བ་གསུམ་རྫོགས་པས་དགག་དབྱེ་བྱ་བ་དང་། དབྱར་ཕྱི་མ་ཧོར་ཟླ་དྲུག་པའི་བཅུ་དྲུག་ནས་ཁས་བླངས་ནས་ཧོར་ཟླ་དགུ་པ་དབྱུག་ཉ་ལ་ཟླ་བ་གསུམ་རྫོགས་པས་དགག་དབྱེ་གྲོལ་བའོ། །མདོར་ན་ཉི་ཟློག་གི་སྐབས་འདིར་ལོ་པཎ་སྔ་ཕྱིར་བྱོན་པ་རྣམས་ལས་མཁས་པ་ཚིག་དོན་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་དག་གིས་འགྱུར་མཛད་པ་ན་ཚིག་དོན་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་མོད། མི་མཁས་པ་མང་པོས་འགྱུར་བཅོས་དང་མཆན་བུ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུལ་མངོན་གྱི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱ་གཞུང་
2-284b
་མང་དུ་འཕེལ་བ་ལ་ནི་མ་དག་པ་དུ་མ་བྱུང་བར་སྣང་ངོ་། །དེའང་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྱུང་གཞི་ནི་རབ་འབྲིང་ཐ་མ་གསུམ་ལ་རིལ་འཛིན་སྒང་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སྒང་འཛིན་ལ། ཟླ་ཕྱེད་རེ་བྲི་བས་རིལ་པོ་སྔ་མའི་ཕྱེད་ལ་རིལ་པོ་ཕྱི་མའི་སྒང་ལ་ཟ་བའམ་ལྷག་པ་དང་། རིལ་པོ་ཕྱི་མའི་ཕྱེད་ལ་དབྲི་ན་རིལ་པོ་སྔ་མའི་སྒང་ལ་ཟ་བའམ་ལྷག་པས་ལྷག་ཆད་ལ་ཡར་བཅད་མར་བཅད་བྱས་པས་དེང་སང་བོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི། རིལ་ཚེས་ཕྱེད་ཚེས་ཡང་ཟེར། ཚིག་སྐྱོན་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡར་བཅད་མར་བཅད་ལྟར་དོན་ལ་བསྒྲིབས་པ་མ་གཏོགས་གོ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་གང་གིས་ཉ་བའི་ཟླ་བ་དེ་ཉ་སྐར་མ་ཡིན་པས་རྫོགས་ཟིན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཟླ་བ་ནི་ཉ་སྐར་རྗེས་མའི་མིང་ཅན་གྱི་ཟླ་བ་དེ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། ཡང་གང་གིས་ཉ་བའི་ཟླ་བ་དེ་དེའི་ཉ་བའི་ཟླ་བའི་མིང་ཅན་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་ལ་ཡར་བཅད་མར་བཅད་བྱས་པས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་བསྡུས་པ་བའི་ཚིག་སྐྱོན་ལྟར་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་མེད་པ་དག་གི་རྣམ་རྟོག་ཅོལ་གཞིར་གྱུར་པའོ།

以下是完整直译：
昼夜长短之时
第一，此处依据冬春夏三季各有四个月的情况，夏季四个月是从夏季中月的十五日到秋季末月的十五日之间的四个月，先黑半月后白半月来计算。如此，从夏中十五到末十五之间是夏季第一个月，即壁宿或手镯月。从夏末十五到秋初月十五之间是夏季的第二个月，即柳宿月。其最后即秋初月白半的初八日，白天有十八须臾，夜晚有十二须臾。从此之后的初九开始，夜晚变长，白天变短。
2-284a
冬季四个月是从秋末月十五开始的四个月，在冬季的第四个月，即春初月白半初九开始，夜晚变短。从那时起称为"日回转"，白天开始变长。这些颂词中"日回转"是指夏冬的日转，(对应)藏历八月结束的十六日和藏历十二月。冬春夏三季每季四个月共十二个月，若按这一说法无误地解释本论义，则夏至在藏历七月，冬至在藏历正月的白半，这是成立的。在印度，这四季的月份是用星宿名称表示的，梵文原本中也是如此。而在西藏，四季的分界点是按照中国月份划分的，分为初中末三部分，西藏的译师、班智达和法王们据此作了意译，将四季的初等术语配合使用。按照此处明文所示，从十月十五到正月十五是律师们视为年初的冬季第一个月。如此，前安居从藏历五月十六日受持，到七月十五结束三个月，举行解夏；后安居从藏历六月十六日受持，到藏历九月十五结束三个月，举行解夏。总之，关于日转的这一段，前后来藏的译师班智达中精通文义者所做的翻译是没有错误的。但由于众多不精通者做了修改和各种注释，导致律典和阿毗达磨中关于时节的梵文原典
2-284b
多有增益，出现了许多不准确之处。这些错误的根源在于：将初中末三期分为"全取"和"半取"两种方式，由于每半月递减，导致前一整月的一半被后一整月"吞噬"或多出，后一整月的一半递减则被前一整月"吞噬"或多出，因而产生了多与少的情况，采用了上切下切的方法，形成了现今藏地所总结的"整日半日"之说。这些文辞过失的存在掩盖了真实含义，除了"上切下切"外毫无可理解之处，此处也是同样情况。此外，有人说"某月十五日"的"月"不是指该星宿，而是指已经结束的月，其月则是以下一个星宿命名的月；还有人认为"某月十五日"的"月"就是该月名的月份本身。对此进行上切下切的处理，就像藏地概要派的文辞过失一样，成为了无智力者妄想嬉戏的根源。


 །ཇི་ལྟར་འཆོལ་བར་འགྱུར་ན། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་མ་ལ་མཚོན་ནའང་ཁོ་བོའི་ལག་ཏུ་བྱུང་བའི་བོད་ཆོས་རྒྱལ་དུས་སུ་བྲིས་པའི་འགྲེལ་པ་རྒྱལ་སྲས་མ་ཡིག་རྙིང་ཞིག་ལ་དཀྱུས་སུ་དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་ནི་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་ནས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་དག་པར་སེམས་ནས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་ཞེས་མཆན་བུ་བཏབ་པ་དང་། ཡང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་མཆན་བཏབ་པ་དང་། དེ་ལ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་མཆན་བཏབ་པ་དང་། རྒྱལ་སྲས་མའི་ཡི་གེ་ལ་ལར། དབྱར་ཐ་ཆུང་དང་དགུན་ཐ་ཆུང་ནས་ཉི་མ་
2-285a
ཟློག་ཟེར་བ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་འདུག །མཆིམས་བློ་བཟང་བའི་ཊཱི་ཀར། མོ་འགལ་གྱི་བུས་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་དབྱར་དགུན་ཐ་ཆུང་ལ་ཉི་མ་ཟློག་པར་བཤད་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྲིས་གདའ་ལ། བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པས་ནི་གདགས་པར། སྟོན་ར་དང་དཔྱིད་ར་ལ་དབྱར་དགུན་ཉི་མ་བཟློག་པར་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་འདི་རྩོམ་དུས་དབྱར་ཐ་དང་དཔྱིད་ར་ལ་བཟློག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བྲིས་གདའ་བ། སྣར་ཐང་པ་བློ་བཟང་དང་གསང་ཕུ་བ་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚིག་རིས་མི་གཅིག་པ་གཉིས་གཟིགས་འདུག་པས་གང་རུང་གཅིག་གིས་གཟིགས་པ་དེ་མ་དག་པར་ངེས་སོ། །འོ་ན་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་དེ་ལྟར་ན་དབྱར་ཁས་ལེན་དགག་དབྱེ་སོགས་ལ་དེང་སང་བོད་ལྟ་བུ་ལ་སྒོ་བསྟུན་ནའང་དབྱར་དགུན་དུས་འགྲིགས་པ་ཙམ་ཡང་ཉི་ཟློག་དང་མངོན་སུམ་དུ་འགལ་ཏེ། དེང་སང་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ཟློག་དབྱར་དགུན་གྱི་འབྲིང་པོ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ཟློག་འདུག་པས་གནོད་དེ། དེ་དང་བསྒྲིགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་གཞུང་འདིས་ཉི་ཟློག་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་ཤུགས་ལ་ཉི་ཟློག་བསྟན་པར་སྨྲ་བའང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རང་འགྲེལ་ལས། ཉི་མའི་འགྲོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འདི་ན་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་རྣམས་རིང་ཐུང་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་དངོས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ག་ལ་འཐད། ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེང་སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པ་དང་བརྒྱད་པ་ལ་ཡོང་གི་འདུག་པ་ལ། རྩ་འགྲེལ་གྱི་དངོས་བསྟན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་ཧོར་ཟླ་
2-285b
བདུན་པ་དང་དང་པོ་ལ་བཞག་པ་དང་ཚེས་མི་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་དབྱར་ཟླ་གཉིས་པ་རིལ་ཚེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབྱར་འབྲིང་དང་དེའི་ཐ་མ་མར་དེའི་ཉེར་བཞི་ཙམ་ནས་བྱེད་པ་དང་། དགུན་ཟླ་བཞི་པ་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བྱེད་པ་སོགས་དུ་མ་བྱས་སྣང་ཡང་དངོས་བསྟན་འདི་དང་མི་འགྲིག་གོ། འདོད་ཚུལ་དེ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་གང་བཀོད་ཀྱང་དཔྱད་མ་བཟོད་ནས་ཁ་ཅིག་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་གིས་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ཟློག་དེ་ག་ལ་སྐྱོན་མ་ཞུགས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་རྩོམ་དུས་ལས་ད་ལྟ་ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱིས་སྔ་བར་གསུངས་པས་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ན་དུས་ལ་ངེས་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དབྱར་ཉི་ཟློག་དུས་དེར་སྟོན་མཉམ་གྱི་དུས་སུ་ཐལ་ཅེས་པ་ལ། རང་དུས་གཅིག་དེ་རང་དུས་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་ནི་མི་འདོད་ལ། དབྱར་ཉི་ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླ་ཞིག་དུས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་བཤུགས་ནས་སྟོན་མཉམ་གྱི་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླར་སོང་བ་ནི་འདོད་ལ། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ནི་ཉ་ཟླ་དེ་སྔར་དབྱར་ཉི་ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླ་ཡིན་མོད་ཀྱང་ད་ལྟ་ནི་སྟོན་མཉམ་གྱི་ཉ་ཟླ་ཉིད་དབང་བཙན་ནོ། །ཞེས་སོ།

 །ཇི་ལྟར་འཆོལ་བར་འགྱུར་ན། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་མ་ལ་མཚོན་ནའང་ཁོ་བོའི་ལག་ཏུ་བྱུང་བའི་བོད་ཆོས་རྒྱལ་དུས་སུ་བྲིས་པའི་འགྲེལ་པ་རྒྱལ་སྲས་མ་ཡིག་རྙིང་ཞིག་ལ་དཀྱུས་སུ་དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་ནི་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་ནས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་དག་པར་སེམས་ནས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་ཞེས་མཆན་བུ་བཏབ་པ་དང་། ཡང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་མཆན་བཏབ་པ་དང་། དེ་ལ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་མཆན་བཏབ་པ་དང་། རྒྱལ་སྲས་མའི་ཡི་གེ་ལ་ལར། དབྱར་ཐ་ཆུང་དང་དགུན་ཐ་ཆུང་ནས་ཉི་མ་
2-285a
ཟློག་ཟེར་བ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་འདུག །མཆིམས་བློ་བཟང་བའི་ཊཱི་ཀར། མོ་འགལ་གྱི་བུས་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་དབྱར་དགུན་ཐ་ཆུང་ལ་ཉི་མ་ཟློག་པར་བཤད་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྲིས་གདའ་ལ། བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པས་ནི་གདགས་པར། སྟོན་ར་དང་དཔྱིད་ར་ལ་དབྱར་དགུན་ཉི་མ་བཟློག་པར་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་འདི་རྩོམ་དུས་དབྱར་ཐ་དང་དཔྱིད་ར་ལ་བཟློག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་བྲིས་གདའ་བ། སྣར་ཐང་པ་བློ་བཟང་དང་གསང་ཕུ་བ་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚིག་རིས་མི་གཅིག་པ་གཉིས་གཟིགས་འདུག་པས་གང་རུང་གཅིག་གིས་གཟིགས་པ་དེ་མ་དག་པར་ངེས་སོ། །འོ་ན་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་དེ་ལྟར་ན་དབྱར་ཁས་ལེན་དགག་དབྱེ་སོགས་ལ་དེང་སང་བོད་ལྟ་བུ་ལ་སྒོ་བསྟུན་ནའང་དབྱར་དགུན་དུས་འགྲིགས་པ་ཙམ་ཡང་ཉི་ཟློག་དང་མངོན་སུམ་དུ་འགལ་ཏེ། དེང་སང་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ཟློག་དབྱར་དགུན་གྱི་འབྲིང་པོ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ཟློག་འདུག་པས་གནོད་དེ། དེ་དང་བསྒྲིགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་གཞུང་འདིས་ཉི་ཟློག་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་ཤུགས་ལ་ཉི་ཟློག་བསྟན་པར་སྨྲ་བའང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རང་འགྲེལ་ལས། ཉི་མའི་འགྲོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འདི་ན་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་རྣམས་རིང་ཐུང་དུ་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་དངོས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ག་ལ་འཐད། ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེང་སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པ་དང་བརྒྱད་པ་ལ་ཡོང་གི་འདུག་པ་ལ། རྩ་འགྲེལ་གྱི་དངོས་བསྟན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟོན་དཔྱིད་ཉིན་མཚན་མཉམ་པ་ཧོར་ཟླ་
2-285b
བདུན་པ་དང་དང་པོ་ལ་བཞག་པ་དང་ཚེས་མི་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་དབྱར་ཟླ་གཉིས་པ་རིལ་ཚེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབྱར་འབྲིང་དང་དེའི་ཐ་མ་མར་དེའི་ཉེར་བཞི་ཙམ་ནས་བྱེད་པ་དང་། དགུན་ཟླ་བཞི་པ་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བྱེད་པ་སོགས་དུ་མ་བྱས་སྣང་ཡང་དངོས་བསྟན་འདི་དང་མི་འགྲིག་གོ། འདོད་ཚུལ་དེ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་གང་བཀོད་ཀྱང་དཔྱད་མ་བཟོད་ནས་ཁ་ཅིག་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་གིས་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དབྱར་དགུན་གྱི་ཉི་ཟློག་དེ་ག་ལ་སྐྱོན་མ་ཞུགས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་རྩོམ་དུས་ལས་ད་ལྟ་ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱིས་སྔ་བར་གསུངས་པས་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ན་དུས་ལ་ངེས་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དབྱར་ཉི་ཟློག་དུས་དེར་སྟོན་མཉམ་གྱི་དུས་སུ་ཐལ་ཅེས་པ་ལ། རང་དུས་གཅིག་དེ་རང་དུས་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་ནི་མི་འདོད་ལ། དབྱར་ཉི་ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླ་ཞིག་དུས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་བཤུགས་ནས་སྟོན་མཉམ་གྱི་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླར་སོང་བ་ནི་འདོད་ལ། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ནི་ཉ་ཟླ་དེ་སྔར་དབྱར་ཉི་ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཉ་ཟླ་ཡིན་མོད་ཀྱང་ད་ལྟ་ནི་སྟོན་མཉམ་གྱི་ཉ་ཟླ་ཉིད་དབང་བཙན་ནོ། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
如何出错？以藏王时代所写的藏传《藏王时期所著王子释》古本为例，该本中正文写道："夏季月份是指从夏季中月的十五日开始"，后来有一位不学无术的人认为夏季中月不如夏季末月准确，于是在旁边注释为"夏季末月"。又如，正文中写道："从秋季首月上弦的第九日起夜晚变长"，他在旁边标注"夏季末月"；而对于"从春季首月上弦的第九日起夜晚变长"的文字，则标注为"冬季末月"。在《王子释》的某些抄本中，出现了"从夏季末月和冬季末月开始，太阳
2-285a
转向"等各种各样的说法。在钦·洛桑的注释中写道："在摩揭陀子所著的论典中说夏冬末月太阳转向，这是适应世间习惯的说法，而世间习惯并非确定的。"而洛卓颂美则写道："《施设论》中说在秋季首月和春季首月有夏季和冬季的日转，而大师撰写此论时则说夏末和春初有日转。"看来纳塘巴洛桑和桑普巴洛卓颂美二人见到的《施设论》版本文字不同，所以其中一人所见的必定不准确。那么，如果按照有些人的观点，对于夏安居、解夏等事宜，即使按照现今藏地的情况来调整，夏冬季节的时间安排也与日转和实际情况相违背，因为现今夏冬的日转发生在夏冬的中月，即藏历五月和十一月，这与上述说法不符。有些人说，此论直接教导日转，而秋春昼夜平分直接教导后间接指示日转的说法，与自释中"由于太阳运行的差异，这里昼夜长短会发生变化"的说法直接矛盾，怎么能成立呢？对此也需要进行考察。现今春秋昼夜平分发生在藏历二月和八月，而根据根本论和自释的直接文字解释，春秋昼夜平分应该安排在藏历
2-285b
七月和一月，日期似乎不符。有些人基于夏季第二个月的满月计算，将夏季中月及其末尾的二十四日左右作为开始，冬季第四个月定为藏历十二月等多种说法，但与直接文字不符。对于这些主张，无论提出什么论据都经不起推敲，因此有些人引用布仁波切的话说：《俱舍论》根本颂及注释中关于夏冬日转的说法并非错误，只是大师作论时比现在早了约一个月，因此成立。有些人说，这样的话，时间就没有确定性，夏季日转的时间就成了秋季平分时间。对此回答说：不接受同一时期成为两个不同时期的过失，但接受夏季日转的满月因时间推移而变成秋季平分的满月，虽然当时那个满月曾是夏季日转的满月，但现在则以秋季平分的满月为主。


 །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འོ་ན་ཉི་ལྡོག་གཉིས་དང་སྟོན་དཔྱིད་མཉམ་པ་གཉིས་ཏེ་བཞི་དང་། ཉ་སྐར་བཞི་གནད་འཆུགས་མེད་ཀྱི་གཟེར་མདོ་རྒྱུད་ནས་མི་འཆུགས་པར་བཏབ་པ་དེ་ངེས་མེད་དུ་ཐལ། ཉི་ལྡོག་གི་དུས་ཀྱི་ཉ་སྐར་དེ་སྟོན་མཉམ་གྱི་དུས་ཀྱི་ཉ་སྐར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དང་། ཧོར་ཟླ་བདུན་པ་ལ་ཉི་ལྡོག་སོགས་བྱས་ན་སོས་ཕྱིས་པས་བཙས་མ་ཧོར་ཟླ་བཅུ་པའི་ནང་ཙམ་དུ་བྱེད་དགོས་པར་ཐལ་བས། དེང་སང་ཧོར་ཟླ་དགུ་པ་ནས་བཙས་ཐག་ཆོད་དོ་སྙམ་ན། ཁ་ཅིག་འདི་འདྲ་ལ་ངེས་པ་མི་སྣང་སྟེ། ཉ་སྐར་དང་དུས་བཞི་མི་འཆུགས་པ་ཡང་ཤོལ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཅིང་། ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་
2-286a
བཟུང་བྱ་དགོས་པར་ཡང་མ་ངེས་ལ། དེང་སང་འཛམ་གླིང་དུ་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པ་དབྱར་ཉི་ལྡོག་པའི་དུས་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་ལ་ལར་ཧོར་ཟླ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་ནས་ཀྱང་བཙས་ཐག་ཆོད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ལར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་པ་ཙམ་ལའང་བཙས་ཐག་མ་ཆོད་པར་མཐོང་ནས་མདོ་སྡེ་ཉེ་སྙིང་གི་ལུང་དྲངས་ཏེ་སྨིན་ཉ་དགུན་ཟླ་དང་པོར་འཇོག་པ་སོགས་དུ་མ་ཞིག་སྣང་ངོ་། །དེང་སང་འདུལ་མཛོད་པའི་སློབ་གཉེར་བ་དག་གིས་ནི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཟེར་སྒྲོས་འཁྱམས་པོ་ཤོག་བུ་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་རེ་ཙམ་བཟུང་སྟེ་ཤགས་འགྱེད་ཅིང་ཁོ་བོ་ནི་འདུལ་བ་ལ་མཁས་སོ། །མངོན་པ་མཛོད་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཞེས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་བསླུ་བ་ནི་མཐའ་མེད་པའི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྫུན་ཆེན་པོར་གོ་བར་གྱིས་ཤིག །
长短量
གཉིས་པ་ནི། ཉིན་མོའམ་མཚན་མོ་རིང་བར་འགྱུར་ཚད་ཐང་གཅིག་གོ། ཐང་གཅིག་གི་ཡུན་ཚད་ནི། ཉིན་ཞག་གཅིག་དགུ་བརྒྱའི་ཆ་སྟེ་དུས་འཁོར་ལྟར་ན་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་གནས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་དབུགས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ལ། ཆུ་སྲང་བཞི་བཞིས་རིང་ཐུང་བྱེད་པར་བཤད་ཅིང་ཆུ་སྲང་རེ་ལ་དབུགས་དྲུག་རེ་ཡོད།
日回时
གསུམ་པ་ནི། ཉི་མ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ན་མཚན་མོ་རིང་ལ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཚེ་ཉིན་མོ་རིང་ངོ་། །
月盈亏之由
བཞི་པ་ཟླ་བ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡར་ངོའི་ཟླ་བ་མ་རངས་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། ཟླ་བའི་ཁང་པ་ཉི་མའི་ཁང་པ་དང་ནི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེའི་ཚེ་ལས་ཉི་འོད་ཟླ་བའི་ཁང་པ་ལ་བབས་ཏེ། དེའི་ཕ་རོལ་གྱི་ངོས་སུ་ཟླ་བ་རང་གི་གྲིབ་མ་བབས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་ཤིང་འགྲིབ་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ། འདིའི་འཐད་པ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ། ཀ་བ་ལ་སྒྲོན་མེའི་གྲིབ་མ་འབབ་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་དེ་ལྟར་རང་གི་གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་ལ། སྒྲོན་མེ་ཐག་རིང་ལ་ཡོད་ན་ཀ་བ་རངས་པར་སྣང་ལ། ཅུང་ཟད་ཉེ་ན་ཅུང་ཟད་འབྲི། ཤིན་ཏུ་ཉེ་ན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་
2-286b
བ་དང་འདྲ་ཞེས་གསུས་པས་གཅིག་གི་འོད་ཀྱིས་གཅིག་ཤོས་ཀྱི་འོད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའོ། །སེམས་ཙམ་པའི་སློབ་དཔོན་དག་རོས་དང་ལོགས་འགྲེ་ལྡོག་གི་རྒྱུ་བས་འདོད་དོ། །ཉི་ཟླ་སྐར་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་གནས་སོ། །རླུང་ལ་བརྟེན་པའི་ནམ་མཁའི་གཞལ་མེད་ཁང་ན་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ལ། གཞལ་མེད་ཁང་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་དང་། གསེར་གྱི་རི་བདུན་དང་། གླིང་བཞིའི་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །
依于山
གཉིས་པ་རི་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ལ། རྟེན་རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཤད་པ་དང་། ལྷ་གང་བརྟེན་བཤད་པའོ། །
说须弥山层
དང་པོ་ནི། རི་རབ་འདི་ལ་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་དེ། དེའི་བར་གྱི་ཐག་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཅུའོ། །རི་རབ་ལས་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཚད་ནི། བང་རིམ་དང་པོ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། གཉིས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་དང་གསུམ་པ་སྟོང་ཕྲག་བཞི་དང་བཞི་པ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་འཕགས་སོ། །བང་རིམ་ནི་རྩ་བ་ནས་ཡིན་པས་རི་རབ་ཀྱི་ཕྱེད་མན་ཆད་དུ་སླེབ་བོ། །
说能依天
གཉིས་པ་ལ། རི་རབ་ལ་གང་བརྟེན་པ་དང་། གསེར་གྱི་རི་བདུན་ལ་གང་བརྟེན་པའོ།

对此，有些人说："那么，夏冬两个日转和春秋两个昼夜平分这四个，以及四个满月星宿，经续所确定不会出错的这些关键点，岂不成为不确定的了？因为夏季日转时的满月星宿已经成为秋季平分时的满月星宿了。"又说："如果将藏历七月定为日转时间等，由于草木生长较晚，牲畜产仔就应该在藏历十月左右进行，而现在藏历九月就已经确定产仔了。"对此，有些人认为这些并没有确定性，满月星宿和四季不出错也是基于所有闰月都正确的情况，而并非在所有情况下都
2-286a
需要严格限定。现今在世界上，虽然藏历五月是夏季日转的时间，但在某些地区，藏历五六月左右就已确定产仔，而某些地区甚至到藏历十月仍未确定产仔。因此，他们引用《经集·近心经》，将成熟满月安排在冬季第一个月等多种说法都存在。如今，学习律藏和俱舍的学者们拿着二三十张关于季节的杂乱无章的纸张进行辩论，宣称："我精通律学！我通达俱舍论！"请知道，这种欺骗众生的行为是导向无边恶趣的大谎言。
长短量
第二，日或夜变长的量度为一塘。一塘的时间长度为：一日一夜的九百分之一，按时轮而言，即二十四息（一息包括呼气、吸气、停留三者合为一）。据说日夜长短每次变化四水秤，每水秤有六息。
日回时
第三，当太阳向南行时，夜晚变长；当向北行时，白天变长。
月盈亏之由
第四，月亮盈亏的原因：问：上弦月亮为何不圆满？答：因为月宫靠近日宫运行时，日光照射到月宫，使月亮在背面产生自己的影子，所以看起来月轮不圆而减损。据《王子释》解释其理由："就像柱子上落下灯光的影子，越近则越被自己的影子遮蔽；灯光若远，柱子看起来圆满；稍近则稍减；
2-286b
极近则不可见。"这是因为一者的光芒压制了另一者的光芒。唯识派的论师们则认为是由于月亮的运行和转向造成的。日月星辰的宫殿中住着四大天王众天神。依风而住于虚空宫殿的天神们的住处就是这些，而依宫殿而住的四大天王众天神的住处则在须弥山层级、七金山以及四大洲的山等处。
依于山
第二，依山而住的住处分为：一、所依须弥山层级的说明；二、所依天神的说明。
说须弥山层
第一，须弥山有四层，其间距离各为一万由旬。须弥山向外突出的量度为：第一层向外突出十六千由旬，第二层八千由旬，第三层四千由旬，第四层二千由旬。这些层级从山脚算起，达到须弥山的一半以下。
说能依天
第二分为：一、依须弥山住的是什么；二、依七金山住的是什么。


 །
所依须弥山
དང་པོ་ནི། བང་རིམ་དང་པོ་དེ་ལ་ནི་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་གནས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་ཕྲེང་ཐོགས་རྣམས་གནས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་རྟག་མྱོས་དང་བཞི་པ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་བཞི། ཤར་དུ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། ལྷོར་འཕགས་སྐྱེས་པོ། ནུབ་ཏུ་མིག་མི་བཟང་། བྱང་དུ་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་སྟེ་རང་ཉིད་དང་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་ལྷ་རྣམས་གནས་ཏེ། རྣམ་སྲས་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་དག་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །
所依七金山
གཉིས་པ་ནི། གཉའ་ཤིང་འཛིན་སོགས་ནི་རི་ནི་བདུན་པོ་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ཡོད་དེ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པའི་ལྷ་རིས་དེ་ནི་ལྷ་རིས་
2-287a
དྲུག་རེ་རེ་བའམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཆེས་མང་བའོ། །གདགས་པ་དང་ས་སྡེ་ལས་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་སྟེང་ཕྱོགས་བཞིར་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ཕོ་བྲང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ། སྣ་ཚོགས་གཟུགས། ལྕང་ལོ་ཅན་བཞི་མཆུར་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། ཞེང་དུའང་དེ་ཙམ་ཡོད་པ། མཐའ་སྐོར་དུ་སྟོང་ཡོད་པ་དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་བལྟ་ན་སྡུག་པ་མཛེས་པ་གསེར་གྱི་ར་བས་བསྐོར་བའི་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་། ར་བ་དེ་ལ་ལྕོག་བཞི་དང་། ནང་གི་ས་གཞི་དབྱིབས་ལེགས་ཤིང་བལྟ་ན་སྡུག་ལ་མཛེས་པ་ཚོན་སྣ་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་གིས་བཀྲ་བ། ལམ་སྲང་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་རྫིང་བུ་སོགས་འབྱོར་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའོ། །བང་རིམ་བཞི་པ་ལ་རྟག་མྱོས། གསུམ་པ་ལ་ཕྲེང་ཐོགས་ཞེས་སོ། །མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས། བང་རིམ་འོག་མ་ལ་ཕྲེང་ཐོགས། གོང་མ་ལ་གཞོང་ཐོགས། གོང་མ་གསུམ་ལ་རྟག་མྱོས། བཞི་པ་ལ་ཟླ་ཅན་གསུམ་པ་གནས་ལ། ལྕགས་རི་ལའང་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པའི་ལྷའི་ནང་ཚན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་གོས་སྔོན་ཅན་གནས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
三十三天界
གཉིས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ། ལག་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་གནས་བཤད་པ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་དོ། །
དང་པོ་ནི། ལྷུན་པོའི་རྩེ་ན་སུམ་ཅུ་གསུམ། །དེ་ཡི་ངོས་ལ་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །ལྷུན་པོའི་རྩེ་མོ་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་ལ། ལྷུན་པོའི་ཐུར་དུ་ཇི་ལྟ་བར་དའི་ངོས་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལའང་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲིའོ་སྟེ། མཐའ་སུམ་འབུམ་ཉི་ཁྲིས་འཁོར་བར་བཞེད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི་རི་རབ་ལ་མཆོད་རྟེན་ལྟར་ཞུམ་པས་ངོས་རེ་ལ་ཉི་ཁྲི། ཀུན་ནས་བསྐོར་བ་ལ་བརྒྱད་ཁྲི་ཞེས་པས། དེ་དག་རྔམས་སུ་འཕང་དང་མཉམ་ཞེས་སྐེད་ཆུ་ལ་ནུབ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །
说金刚持姓所处界
གཉིས་པ་ནི། རི་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚམས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱས་གྱེན་དུ་བརྩེགས་པ་བཞི་ལ་
2-287b
ནི་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་བག་མེད་པའི་ལྷ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གནས་སོ། །གདགས་པ་ལས་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་ལྔ་བརྒྱར་འཕགས་པར་བཤད་དོ། །
广说三十三天界
གསུམ་པ་ལ། གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལོ། །
城市
དང་པོ་ལ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་དང་། དབང་པོའི་ཕོ་བྲང་ངོ་། །
总城市
དང་པོ་ནི། རི་རབ་ཀྱི་གཞི་རྩེ་མོ་དེའི་དབུས་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ་ངོས་རེ་ལ་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་པ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་འོག་གི་གཞི་ཚོན་སྣ་བརྒྱས་བཀྲ་བར་བྱས་པ་རེག་ན་མཉེན་པ་ཡོད་དོ། །
主尊宫
གཉིས་པ་ནི། གྲོང་དེའི་དབུས་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཁང་བཟང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཡོད་དེ། ལྟ་ན་སྡུག་ལས་དཔག་ཚད་ཕྱེད་ལྔས་གྱེན་དུ་འཕགས་པ་བ་གམ་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་གིས་རྒྱན་པ། དེ་རེ་རེ་ལ་ཁང་བརྩེགས་བདུན་བདུན་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་གནས་ཁང་བདུན་བདུན་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་ལྷའི་བུ་མི་བདུན་བདུན་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་གཡོག་མོ་བདུན་བདུན་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་སིལ་སྙན་བདུན་བདུན་ཡོད་དོ།

所依须弥山
第一，在第一层级住着手持钵盂的夜叉。在第二层级住着持花鬘者，在第三层级住着常醉者，在第四层级住着四大天王：东方持国天，南方增长天，西方广目天，北方多闻天子，他们和属于他们眷属的诸天居住于此。多闻天是四大天王天众的具体指称。
所依七金山
第二，在持双山等七座山上也有他们的城镇和城市，四大天王天众或各有六种天界，
2-287a
或是所有天界中数量最多的。根据《施设论》和《地部论》，在持双山顶的四个方向各有四大天王的宫殿：持国天、增长天、种种形相天、柳树天，长二百五十由旬，宽也是这么多，周长一千由旬，形状精美，美丽悦目，由金墙环绕，墙高一半由旬。那围墙有四个角楼，内部地面形状优美，美丽悦目，由一百零一种颜色装饰，有许多街道、花园、如意树、池塘等各种富饶。（有说）第四层住着常醉者，第三层住着持花鬘者。《念住正经》中说：在最底层住着持花鬘者，上层住着持钵者，再上三层住着常醉者，第四层住着三月者，在铁围山上也住着四大天王天众中的金刚手持青衣者。
三十三天界
第二，解释三十三天的住处分为：一、总说；二、说明金刚持种姓的住处；三、详细说明三十三天的住处。
第一，"须弥顶上三十三，其每方面八万长。"在须弥山顶有三十三天，其四方每一面的长度各为八万由旬，总周长为三十二万由旬。阿笈摩师认为须弥山像塔一样收窄，每面两万由旬，总周长八万由旬，它们的高度与深度相同，是指从水面以下而言。
说金刚持姓所处界
第二，在须弥山的四方四隅，上升五百由旬处
2-287b
住着金刚手夜叉，为了守护放逸的诸天。《施设论》中说他们升高四百五十由旬。
广说三十三天界
第三分为：城市和花园。
城市
第一分为：总城市和帝释宫。
总城市
第一，在须弥山顶的中央有诸天之主帝释王的王宫城市，名为"妙见"，每边长二千五百由旬，高一又二分之一由旬，由黄金自然形成，下面的地面用一百种颜色装饰，触感柔软。
主尊宫
第二，在那城市的中央有帝释的宫殿"胜利殿"，比"妙见"城高出二又二分之一由旬，由一百零一个角楼装饰，每个角楼有七层，每层有七个房间，每个房间有七个天子，每个天子有七个侍女，每个侍女有七种乐器。


 །ཁང་བཟང་གི་ནང་དུ་རྫིང་བུ་མཆུ་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕ་གུའི་རྩིག་པ་དང་། ཐེམ་སྐས་དང་། ལན་ཀན་ལ་སོགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དུ་མ་ཡོད་ལ། དེའི་ངོས་ལ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ་སྟེ་མཐའ་སྟོང་གིས་འཁོར་བ་ཡོད་དོ། །
花园
གཉིས་པ་སྐྱེད་ཚལ་བཤད་པ་ལ། སྐྱེད་ཚལ་དངོས། ས་གཞི། ལྗོན་ཤིང་། འདུན་སའོ། །
花园正分
དང་པོ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཕྱི་རོལ་ངོས་བཞི་དག་ན་ལྷ་རྣམས་རྩེད་མོའི་ས་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཞི་ཡོད་དེ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ལས། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཐང་གི་མཐུས་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དང་། རྩུབ་འགྱུར་ཚལ་ནས་གཡུལ་སྤྲོད་པར་འདོད་པ་ལ་གོ་མཚོན་འབྱུང་བ་དང་། འདྲེས་པའི་ཚལ་དུ་ཉེ་བར་འཕྲད་
2-288a
པ་ལས་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་། དགའ་བའི་ཚལ་དུ་ཤིན་ཏུ་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ན་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེད་ཚལ་གྲུ་བཞི་པ་ངོས་རེ་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཕྱི་རོལ་བརྒྱན་ཏོ། །
土地
གཉིས་པ་ནི། སྐྱེད་ཚལ་དེ་དག་གི་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ན། དཔག་ཚད་ཉི་ཤུས་བཅད་པ་ཚུན་ཆད་ན་ས་གཞི་བཟང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྐྱེད་ཚལ་ལ་འགྲན་བཟོད་པ་ལྟ་བུ་བཞི་ཡོད་དོ། །
树木
གསུམ་པ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་སྡུག་དེའི་ཕྱི་རོལ་བྱང་ཤར་མཚམས་ན་ཡོངས་འདུ་ས་བརྟོལ་ཏེ། འདིའི་རྩ་བ་དཔག་ཚད་ལྔ་ཐུར་དུ་ཟུག་པར་བཤད་ལ། གདགས་པ་ལྟར་ན་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཐུར་དུ་ཟུག་པ། སྟེང་དུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་འཕགས་པ་ཡལ་ག་ལོ་འདབ་ཀྱིས་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ལྔ་བཅུར་ཁྱབ་པས་མཆུ་ཞེང་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྔ་བཅུ་སྟེ། མཐའ་སྐོར་དུ་དཔག་ཚད་བཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པ་དེའི་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་རྒྱས་པ་དྲི་ཡིས་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ལྔ་བཅུར་ལྡང་བ། རྫི་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱར་ལྡང་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ལུང་བར་མ་ཡོངས་འདུའི་མདོ་ལས། མེ་ཏོག་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མིན་མི་འགྲོ། །རྩ་བའམ་རྒྱ་སྤོས་ཙནྡན་ཡང་མ་ཡིན། །མཁས་རྣམས་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མི་འགྲོ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་ཤིང་དེའི་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་ཀྱིས་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ཁྱབ་པས། དེ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤིང་གཞན་ལའང་ཡོད་ན་དེ་ཁོ་ན་ངོ་མཚར་བའི་ཆོས་སུ་མི་འགྲུབ་ཅིང་། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་མིའི་མེ་ཏོག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། སའི་སྟོད་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་རྫི་ཕྱོགས་མ་
2-288b
ཡིན་པར་དྲི་འགྲོ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་དང་འདིའི་འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བས་རྫི་ཕྱོགས་སུའང་དྲི་ལྡང་བ་མི་འགལ་ཏེ། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདི་ན་མ་བརྡུངས་པར་རྔ་ལས་སྒྲ་མི་འབྱུང་ཡང་དེ་ན་སྒྲ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་སྟོན་སྡེ་པ་ནི་རྫི་ཕྱོགས་སུ་དཔག་ཚད་བརྒྱར་དྲིའི་ངད་ལྡང་ངོ་། །རླུང་མེད་ན་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ལྡང་ངོ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །ཤིང་འདི་སུམ་རྩེན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟེར་བའི་བསམ་པར་དཔག་པ་འབྱུང་བའི་ཤིང་ངོ་། །དེའི་དྲུང་དུ་ལྭ་བ་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་རྡོ་ལེབ་རྒྱར་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ། རྔམས་སུ་དུག་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆ་ཡོད་ལ། དེའི་དབུས་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཁྲི་ལ་ཉེ་དབང་རྣམས་ཀྱི་ཁྲིས་བསྐོར་བ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །
会场
བཞི་པ་ནི། ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་ན་གང་དུ་ལྷ་རྣམས་འཁོད་ནས་ལྷ་མིན་བཟློག་པའི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད། གཏོད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལྷའི་འདུན་ས་ཆོས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་མཐའ་དགུ་བརྒྱས་འཁོར་བ་ཤེལ་ལས་གྲུབ་པ་ཡོད་དེ། རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡོད་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

宫殿内有一个池塘，长宽各五十由旬，有许多美丽的宝石砖墙、台阶、栏杆等，其边长为二百五十由旬，周长为一千由旬。
花园
第二，对花园的解释分为：花园正分、土地、树木和会场。
花园正分
第一，在城市四面的外围有四个天神游乐之处的花园：从"种种车乘花园"中，通过诸天的威力产生各种车乘；从"粗变花园"中，对那些想战斗的人产生铠甲武器；在"交会花园"中，从相遇
2-288a
中产生殊胜喜悦；在"欢喜花园"中，见到极大富饶而生欢喜。这些方形花园，每边二百五十由旬半，装饰着城市的外围。
土地
第二，在那些花园的四方，距离二十由旬之内有优美悦意的土地四处，仿佛能与花园相媲美。
树木
第三，在妙见城的东北方有圆生树。据说它的根向下延伸五由旬，根据《施设论》则是向下延伸五十由旬，向上高一百由旬，枝叶覆盖方圆各五十由旬，长宽各一百五十由旬，周长四百五十由旬。它的花朵和叶子盛开，香气在非风向传五十由旬，在风向传一百由旬。有人说：《中部律·圆生经》中说"花香不随风飘散，非根香亦非白栴檀，智者之香不随风，而贤圣之人遍诸方。"与此相矛盾。有些人说：不向风向传播是因为树的枝叶覆盖五十由旬，不超过这个范围。但这说法不正确，因为其他树木也有这种特性，就不能成为此树独特的特质了。经中的意思是就人间花朵而言，而《地上疏》中也说："若谓香气不应向非风向传播，因为我们这里没见过，那么无色界也将不存在了。再者，由于彼此受用的差异，香气向风向传播也不相矛盾，因为是通过业力特殊性而形成的。例如在此处不击鼓不发声，但在那里却有声音。"地上部师诵为"香气向风向传一百由旬，无风时传五十由旬"。这棵树是赐予三十三天功德的如意树。在树下有一块像白毡子的石板，宽五十由旬，厚十八分之一由旬。据说在其中央有帝释的宝座，被诸副主的宝座环绕。
会场
第四，在西南方有诸天聚集以阻止阿修罗，决定是非，安排参与事务的天神会场"善法堂"，形状圆形，周长九百由旬，由水晶构成，是三十三天的住处。


 །
离地
གཉིས་པ་ས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་གནས་ནི། སུམ་རྩེན་པ་དེའི་སྟེང་གི་ལྷ་རྣམས་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་དག་ན་གནས་ཏེ། དེའང་འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཏེ་སྔར་ཚངས་རིས་སོགས་གཞན་བཅུ་དྲུག་དང་བསྡོམས་པ་ཉེར་གཉིས། ཚངས་ཆེན་ལོགས་སུ་བཏོན་ན་ཉེར་གསུམ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་བགྲངས་ན་ཉེར་བཞིའོ། །
附说所处有情差别
གཉིས་པ་ཞར་ལ་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ། འདོད་པ་སྤྱོད་པ། ལྷའི་བུ་སྐྱེ་བ། འདོད་བདེ་སྐྱེ་བ། གོང་
2-289a
གང་གི་བར་ཐག་གི་ཚད། གོང་མར་བགྲོད་ཚུལ་ལོ། །
欲界
དང་པོ་ནི། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་འདོད་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །ས་དང་འབྲེལ་བར་གནས་པའི་འདོད་ལྷའི་གནས་གཉིས་ནི་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་སྤྲོད་ཀྱིས་འཁྲིག་སྟེ་མི་བཞིན་ལ། ཁྱད་པར་ནི་རླུང་བཏང་བས་ཆགས་པའི་གདུང་བ་དང་བྲལ་བས་ཁུ་ཆུ་འགྲོ་བ་ནི་མེད་པས། ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་མི་གཙང་བ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འཐབ་བྲལ་བ་ནི་འཁྱུད་པའི་འཁྲིག་བདེས་གདུང་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། དགའ་ལྡན་པ་ནི་ལག་པ་བཅང་བ་དང་འཕྲུལ་དགའ་བ་ནི་རྒོད་པ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་བལྟས་པས་འཁྲིག་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། གདུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། འདོད་སྤྱོད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་སྤྲོད་པས་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱད་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་ལ། དེར་བཤད་པ་ནི་འཁྲིག་ནས་གདུང་བ་དང་བྲལ་ཡུན་གཉིས་སྤྲོད་ཀྱི་འཁྲིག་བདེ་རྫོགས་ཡུན་གྱི་དུས་དང་མཉམ་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་ཕོའི་པང་པར་ནི་ཁྱེའུ་འབབ་པ་དེ་དེའི་བུ་ཡིན་ལ། ལྷ་མོའི་པང་པར་བུ་མོ་འབབ་པ་དེ་དེའི་བུ་མོ་ཡིན་ནོ། །
天人
གཉིས་པ་ལ། འདོད་ལྷའི་བུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་བུའོ། །
欲界天
དང་པོ་ནི། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པར་ནི་བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ནས་སུམ་རྩེན་དུ་ལོ་དྲུག་སོགས་བསྒྲེས་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བསྒྱུར་ན་ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ལྟ་བུའི་བར་ལྷ་གནས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ། །འདིའི་བྱིས་པ་ནི། བསྐལ་པ་དང་པོའམ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལྟ་བུས་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་དུས་ཀྱི་བོང་ཚད་དོ། །
色界天
གཉིས་པ་ནི། འདོད་ཁམས་ལ་ནི་གོས་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་
2-289b
དགེ་སློང་མ་དཀར་མོ་དང་སྲིད་ཐའི་བྱང་སེམས་མ་གཏོགས་གཞན་མེད་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལུས་ཀུན་རྫོགས་གོས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །ལྷ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་སྐད་དུ་སྨྲ་ཞེས་པ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ནས་འོག་མིན་མན་ཆད་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་སྨྲ་ཟེར་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་སྐད་ནི་ཡུལ་མ་ག་དྷ་པའི་སྐད་དུ་སྨྲ་བས་མི་འཐད་དོ། །ཡང་འཕགས་པའི་སྐད་ནི་རྫུན་མི་སྨྲ་བ་ལ་འཆད་ན་སུམ་རྩེན་པ་སོགས་ལ་ངེས་པ་མེད་ལ། གཟུགས་ཁམས་པ་ལ་ནི་འཐད་ཆུག་གོ །
欲乐生
གསུམ་པ་འདོད་བདེ་སྐྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལ་གཟུགས་བདེ་སྐྱེ་བའོ།

离地
第二，不与地相连的住处：三十三天以上的诸天住在宫殿中，包括离诤天、喜足天、化乐天和他化自在天。前面提到的十六天加上这四天共二十二天，如果单独计算大梵天则为二十三天，如果按照大乘传统计算大自在天的住处则为二十四天。
附说所处有情差别
第二，附带说明其中有情的差别，包括：享受欲乐、天人出生、欲乐产生、上
2-289a
界间距的量度、以及往上界行进的方式。
欲界
第一，从四大天王天到他化自在天，六层都享受欲乐。与地相连的欲界天两处，男女两性通过二根交合而交媾，如同人类，区别在于通过排气消除情欲的灼热，因此没有精液流出，也没有食物所产生的不净物。离诤天通过拥抱的交合乐消除灼热，喜足天通过手握，化乐天通过戏笑，他化自在天则通过对视获得交合的快乐，因为他们已经远离灼热。有部宣称：欲乐在所有层级都是通过二根交合获得的，因为五根各自有确定的对象，一种感官的对象不是另一种感官的享用对象。这种解释是指交合后脱离灼热的时间与二根交合的交欢完成时间相等，因为越往上界，对象范围越广，欲贪也就越强烈。天男膝上降生的童子是他的儿子，天女膝上降生的女孩是她的女儿。
天人
第二分为：欲界天人和色界天人。
欲界天
第一，在四大天王天中，天人出生如同五岁儿童，在三十三天中如同六岁，以此类推，在他化自在天中如同十岁儿童。这里的儿童不是指最初劫或十岁人寿时期的儿童，而是指百岁人寿时期的体型。
色界天
第二，在欲界中，穿着衣服出生的
2-289b
只有白色比丘尼和有顶的菩萨，其他没有；而在色界中，有行为的天人们都是身体完整地穿着衣服出生。关于所有天人都说圣语的说法，有人说：从四大天王天到色究竟天，都说梵语，但这不正确，因为三十三天讲摩揭陀国语言。如果解释"圣语"为不说谎话，则三十三天等不确定，而对色界天则可接受。
欲乐生
第三，欲乐的产生分为：本身和附带的色界乐的产生。
;


 །
欲乐生正分
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས་ཚོལ་བ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ལམ་ལོག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཚོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རིང་འཕུར་ལྷག་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། བཞི་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་སོགས་ཐར་ལམ་སྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ངེས་པ་མེད་པས་འདིར་མི་འཆད། འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཚོལ་བ་ནི། འདོད་ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཡིན་གྱི། ངན་སོང་ལ་འདོད་པའི་བདེ་བ་མེད་པས། འདོད་པའི་ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། རིམ་བཞིན་དང་པོ་ནི་མི་དང་ལྷ་རིས་བཞི་སྟེ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྔར་བྱུང་བ་ལ་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འཕྲུལ་དགའ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་ལས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཐུན་མོང་དུ་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །འདི་ཡང་རིམ་བཞིན་དབང་ཕྱུག་གི་ལས་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་ལོངས་སྤྱད་ན། སེམས་ཙམ་ལ་རེག་
2-290a
པ་མིན་པས་ཚེགས་ཆེ་བས་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་ལ་རགས་པ་ཚེགས་ཆུང་བས་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་ལ་རགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཚེགས་ཆུང་བས་སྒྲུབ་པའོ། །
附色乐生
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་གནས་གསུམ་ལ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི་ནང་གསེས་ས་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་དཀྲུགས་ནས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་མེད་ལ། གཉིས་པ་ན་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་། གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེ་དང་བྲལ་བས་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེའོ། །ས་དགུ་པོ་དེ་ལ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དང་བདེ་བ་ཡུན་རིང་བ་ལ་བཞག་སྟེ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཕྱིན་ན་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཡུན་ཐུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་པས་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁྱད་པར་ཅན་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ལས་མེད་ཅིང་། དངོས་གཞི་ལ་ཡང་བཏང་སྙོམས་ལས་མེད་པས་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་བརྒྱད་དུ་སོང་ངོ་སྙམ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་ལ་དགའ་བདེ་མེད་ཀྱང་དངོས་གཞི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་དགའ་བདེ་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་དགའ་བདེ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་དགའ་བདེ་ཡོད་པས་ས་དགུ་ཀ་ན་བདེ་བ་ཡོད་ལ། ཡང་ན་རང་གི་གནས་ན་བདེ་བ་མེད་ཀྱང་རང་ས་འོག་མ་ཚངས་རིས་དང་མདུན་ན་འདོན་ལ་བདེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དགེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་རྒྱུ་དགེ་བ་ལས་བྱུང་ཡང་རང་ས་གསུམ་ཀ་ན་བདེ་བ་མེད་དོ། །
上下距离量
བཞི་པ་གོང་འོག་བར་ཐག་གི་ཚད་ནི། རང་རང་གི་གནས་ནས་གནས་འོག་འཛམ་བུའི་གླིང་ཇི་སྲིད་པ་
七海界分
དང་པོ་ནི། རི་དེ་དག་གི་བར་བདུན་རོལ་མཚོ་ཡིན་ནོ། །མཚོ་དེའང་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུའོ། །ཆུ་དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྨན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། མགྲིན་ལྟོར་གནོད་པ་མེད་པ་ནི། །དེ་ཡི་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །དྲངས་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། །ཉེས་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཞིམ་པ་རོ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །བསིལ་ཡང་འཇམ་པ་རེག་བྱ་ཡི། །ཡོན་ཏན་ཞེས་སོགས་འབྱུང་ངོ་། །
内海量
གཉིས་པ་ནི། རོལ་མཚོ་དང་པོ་ཁ་ཞེང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །དེ་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན། །རི་བདུན་པོ་སོགས་གྲུ་བཞིར་ཡོད་པས་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་རི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལོགས་སམ་ངོས་ལ་སྲིད་དུ་ཞེང་སུམ་འགྱུར་རོ་སྟེ། དཔག་ཚད་ཉིས་འབུམ་བཞི་ཁྲིའོ། །མཐའ་སྐོར་ན་དགུ་འབུམ་དྲུག་ཁྲིའོ། །
别六海量
གསུམ་པ་ནི། རོལ་མཚོ་གཞན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དོ།

欲乐生正分
第一，经中说有四种寻求：求欲乐、求有、求邪梵行和求涅槃。其中求有是指无色界定、长时飞行、过度行持等见解，第四种是指修持念住等解脱道，由于没有确定处所，此处不作解释。寻求欲乐的是欲界天和人类，恶趣中没有欲乐，所以就欲界天和人类而言，欲生有三种：第一种是人类和四种天部，通过业力享用先前已有的事物；第二种是化乐天，他们享用自己所化现的对象；第三种是他化自在天，他们享用自己和他人共同化现的对象。这三种依次是：通过自在业力享用时，仅通过意识而无触受，需要费力才能成就；仅通过意识感知粗大对象，较少费力就能成就；仅通过意识感知粗大对象，极其轻易就能成就。
附色乐生
第二，在三种禅定处有三种乐生，细分为九种境界。其中初禅是远离欲界恶不善法而生起的乐，初禅虽有定但受寻伺干扰，因此未生起殊胜禅定；第二禅是远离寻伺而从定中生起的乐；第三禅是远离喜而生起无喜之乐。所谓九地中的"乐生"是指无苦及乐持久，而他化自在天虽有乐但时间短暂且也有苦，所以称为"欲生"。有人想：无所有处和初禅根本定中只有舍受，没有喜乐，所以应该只有八种乐生。对此解释：虽然禅定的根本等至中没有喜乐，但在结果即投生时有喜乐；或者说虽无异熟喜乐，但有等流喜乐，因此九地都有乐；或者说自地虽无乐，但下一地如梵众天和梵辅天有乐，加上因为善法而产生，所以称为乐生。第四禅虽然也是从善因产生，但其三地都无乐。
上下距离量
第四，上下之间距离的量度是：从各自处所到下界阎浮提的距离
七海界分
第一，那些山脉之间的七处是游戏海。这些海水具有八功德。水的功德在医学论典中说："不伤咽喉和腹部，这是它的作用功德；清澈无垢，是无过患的功德；美味是味道的功德；凉爽柔滑是触感的功德"等等。
内海量
第二，第一游戏海宽八万由旬。这是内部大海。由于七座山等都是方形，持双山的一面长宽为三倍，即二十四万由旬。周长为九十六万由旬。
别六海量
第三，其他游戏海依次减半。


 །རོལ་མཚོ་གཞན་གྱི་ཞེང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲིའོ། །རོལ་མཚོ་གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་ཕྱེད་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་སོགས་
2-290b
རང་གི་གནས་དེ་ནས་དེའི་གོང་ལའང་དེ་སྲིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་བར་ལ་མར་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཡར་འཐབ་བྲལ་གྱི་བར་ལའང་དེ་སྲིད་དང་། འཐབ་བྲལ་ནས་འཛམ་གླིང་ལ་འབུམ་དྲུག་ཁྲི་ཡོད་པ་ལྟར་དགའ་ལྡན་གྱི་བར་ལ་སྦྱར་ནས་མཐར་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་ནས་འོག་མ་འཛམ་གླིང་པའི་བར་དུ་གཏམས་ཕྲག་བརྒྱད་འབྱུང་བ་ཇི་སྲིད་པ་གོང་མ་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་ཡང་བར་ཐག་དེ་སྲིད་པའོ། །ས་ལས་ནི། ཤིན་ཏུ་མཐོང་མན་ཆད་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་བཞི་ཁྲི་དང་། དེ་ནས་འོག་མིན་ལ་བར་ཐག་དཔག་ཚད་འབུམ་དྲུག་ཁྲི་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེའི་གོང་ན་གནས་མེད་པས་འོག་མིན་ཅེས་འདོགས་ཏེ། གནས་དེ་ནི་གོང་མའམ་ཐུ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ནི་གནས་འདིའི་མིང་ལ་ཐོག་མཐའ་ཞེས་འབོད་དེ། བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འདི་ནས་མཐར་ཐུག་པའམ་མཐར་ཟད་པའམ་ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
趋上分
ལྔ་པ་གོང་མར་བགྲོད་པའི་ཚུལ་ལ། འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་གོང་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་དུ་དང་པོ་ནས་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོར། འཇིག་རྟེན་འདི་མིན་པའི་ཤར་ཕྱོགས་མངོན་པར་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས། གསེར་དངུལ་བཻ་ཌཱུཪྻ་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་གྱི་ཐེམ་སྐས་རིང་པོ་ལ་འཛེགས་ཏེ་འགྲོ་བའི་ཚེ་མི་དེ་དག་རང་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་མེད་ཅིང་། ལྷ་གོང་མའི་མཐུ་ལ་མ་བརྟེན་ཀྱང་ལྷའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ཞིང་གོང་མ་མཐོང་ཙམ་ན། ལོངས་སྤྱོད་ནི་ལྷའི་ཡུལ་ན་མི་ལས་ལྷག་པ་མི་འདུག །སླར་ལ་སྟོན་པ་མི་འཁྲུགས་པ་མི་ལ་ལྷག་ཏུ་ཡོད་པས་མ་གིར་འགྲོ་སྙམ་ནས་སྐས་རིང་པོ་དེ་ལས་བབས་ནས་མི་ཡུལ་དུ་ལོག་འོང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་སྐས་ལ་བབས་ནས་མི་ཡུལ་དུ་འོང་བས། མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བདག་ཅག་ལ་ལྷག་པ་ནི་མེད། སླར་ལ་སྟོན་པ་མི་འཁྲུགས་པ་མི་ལས་ལྷག་
2-291a
ཏུ་འདུག་སྙམ་ནས་མི་ཡུལ་དུ་འོངས་ཞེས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཀུན་ཀྱང་སྟན་རེ་རེའི་ཐོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ། ཇི་ལྟར་འགོར་ཡང་སྟན་བདུན་གྱི་ཐོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གོང་དུ་འགྲོ་ཞིང་མཐོང་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གོང་དུ་འགྲོ་ཞིང་མཐོང་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ཡོད་ཀྱང་གོང་དུ་འགྲོ་ཞིང་མཐོང་བ་མེད་དོ། །གནས་གོང་མ་ན་གནས་པའི་ལྷ་གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཁྲིད་པ་ལ་བརྟེན་ན་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་གོང་མ་མཐོང་བ་མེད་དོ། །ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་མེད་པ་གཞན་གྱིས་ཁྲིད་ནས་ཕྱིན་རུང་གོང་མ་མི་མཐོང་ཡང་ཟེར། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བ་ལྷ་གོང་མའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་རི་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོའོ། །གོང་མ་ཚངས་ཆེན་ལྟ་བུ་འོག་མ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དུ་འོངས་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱིས་ཚངས་ཆེན་མཐོང་ངམ་མི་མཐོང་སྙམ་ན། གནས་གཞན་ཐ་དད་ཀྱང་ཁམས་དང་ས་མཐུན་པ་གོང་མ་འོག་མར་འོངས་ན་འོག་མས་གོང་མ་མཐོང་སྟེ། འོད་གསལ་བ་འོད་ཆུང་དུ་འོངས་ན་འོད་ཆུང་གིས་འོད་གསལ་བ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཁམས་མི་མཐུན་པ་ཚངས་རིས་ཀྱིས་འདོད་ཁམས་སུ་འོངས་ཀྱང་འདོད་ཁམས་པས་ཚངས་རིས་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་མི་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་འོད་ཆུང་གིས་ཚངས་ཆེན་དུ་འོངས་ཀྱང་ཚངས་ཆེན་གྱིས་མི་མཐོང་སྟེ། དང་པོའི་རྣ་བས་གཉིས་པ་ཡན་གྱི་སྒྲ་མི་ཐོས་ལ། གཉིས་པའི་རྣ་བས་གསུམ་པ་ཡན་གྱི་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་བཞིན་ནོ།

其他游戏海的宽度依次减半。第二游戏海是第一海的一半，即四万由旬，以此类推。
2-290b
从各自居处到其上界也有同样的距离，例如从三十三天到阎浮提向下有八万由旬，同样地向上到离诤天也有这么远；从离诤天到阎浮提有十六万由旬，同样地到喜足天也是如此距离。如此类推，最终从极见天到下方阎浮提有八千万由旬，同样地到上方色究竟天的居处也有这么远的距离。《地论》中说：从极见天以下各有四万由旬，而从那里到色究竟天的距离有十六万由旬。因为其上无处所，所以称为"色究竟"，这处所是最高或最殊胜的。其他人则称此处为"顶际"，因为积聚处的色是有碍的，而这里是它的终点、尽头或最末。
趋上分
第五，前往上界的方式：下界出生的众生最初能否看见上界宫殿？大乘经中说："在此世界之外的东方极乐世界，当人们攀登金、银、琉璃三宝制成的长梯而行时，这些人虽然自身没有神通，也未依靠上界天神的力量，却能前往天界，一见到上界，便发现天界的受用并不比人间殊胜，反而不动佛教主在人间更为殊胜，于是他们从长梯下来返回人间。有些天人也下梯来到人间，认为'我们的受用不比人间殊胜，而不动佛教主在人间更为
2-291a
殊胜'，因此来到人间。"在那个世界，所有预流者都能在一个座位上获得阿罗汉果，最迟也能在七个座位上获得阿罗汉果。这种情况并非指世间常态，所以前往上界时需要通过加行神通才能上去并看见，而不能通过俱生神通前往及看见。例如，三十三天虽有俱生神通可以飞行，但不能前往上界并看见。除非依靠居住在上界的其他天神的神通引导，否则他们不能看见上界。也有说即使没有神通但被他人引导前往，也看不见上界。四大天王天前往三十三天不需要依靠上界天神的神通，而是依靠山路前往。如果上界的大梵天之类来到下界梵辅天，梵辅天是否能看见大梵天呢？虽然处所不同，但如果界和地相同，上界来到下界时，下界能看见上界，如同光明天来到少光天时，少光天能看见光明天一样。如果界不同，即使梵众天来到欲界，欲界众生也看不见梵众天。如果地不同，如第二禅的少光天来到大梵天，大梵天也看不见，就像第一禅的耳朵听不到第二禅以上的声音，第二禅的耳朵听不到第三禅以上的声音一样。


 །ཚངས་རིས་པ་འདོད་ཁམས་སུ་འོང་ཡང་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་མི་འོང་བར་འདོད་པའི་ལུས་སུ་
2-291b
སྤྲུལ་ནས་འོངས་ལ། དེ་ཡང་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ནས་འོངས་ཏེ། ཁམས་དང་ས་གོང་མ་གོང་མ་ནི་ཁམས་དང་ས་འོག་མར་འོང་བ་དེ། འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་དེ་འོག་མ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ན་དེ་མཐོང་གི། འོག་མ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་གོང་མ་གོང་མས་མ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་མཐུན་ན་གོང་མ་དེས་འོག་མར་མ་སྤྲུལ་ཀྱང་འོག་མར་འོངས་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་ན་ཁམས་དང་ས་མི་མཐུན་པ་ནི། འོག་མར་འོངས་ནས་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཀྱང་འོག་མས་མི་མཐོང་། ས་མཐུན་པ་ནི་གོང་མ་འོག་མར་འོངས་པ་དེ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་དེ་མཐོང་གི། མ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་སྟོན་སྡེ་པ་ནི། མི་དམྱལ་བར་མ་ཕྱིན་ན་དམྱལ་བ་མི་མཐོང་བ་དང་མི་འདྲ་བས། འོད་ཆུང་ལྟ་བུ་དེའི་འདོད་པས་ཚངས་ཆེན་འདི་ན་འཁོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ལ། གོང་མ་འོད་ཆུང་དེས་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་མ་སྤྲུལ་ཀྱང་གོང་མ་འོད་ཆུང་གི་འདོད་པ་དེས་འོག་མ་ཚངས་ཆེན་འདི་ན་འཁོད་པའི་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་འོད་ཆུང་གི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཐབ་བྲལ་སོགས་ལྷ་རིགས་བཞིའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཚད། ཁ་ཅིག་བཞི་པོ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཙམ་ཟེར་ལ། འདོད་པའི་བཞིའི་གནས་ཀྱང་གོང་མའི་ཉིས་འགྱུར་ཞེས་གཞན་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་གླིང་བཞིའི་ཚད་ཙམ་དང་། གཉིས་པ་སྟོང་ཆུང་ངུ་ཙམ་དང་། གསུམ་པ་སྟོང་གཉིས་ཙམ་དང་། བཞི་པ་སྟོང་གསུམ་ཙམ་ཟེར་ལ། བཞི་པ་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཟེར་རོ། །
决定三千世界
གསུམ་པ་སྟོང་གསུམ་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྟོང་སྤྱི་ཕུད། སྟོང་གཉིས་བར་མ། སྟོང་གསུམ་སྟོང་ཆེན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
小千世界
དང་པོ་ནི། གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་
2-292a
འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ལ་དངོས་བསྟན་གོ་སླ་ཞིང་སྟོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་གཞན་ལས་གཙུག་ཕུད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཕུད་དུ་འཇོག་གོ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་སྟོང་དང་པོར་འཇོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་སྟོང་གསུམ་དུ་མ་གཏོགས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་སྟོང་དང་པོ་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཉམ་ཟེར་ལ། དེ་ལྟར་ན་འདི་མི་བཏུབ་པས་གླིང་བཞི་པ་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཉམ་པར་འཆད་དགོས་སོ། །
中千世界
གཉིས་པ་ནི། དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས་བར་མ་ལ་སྟོང་ཆུང་སྟོང་སྟེ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བའོ། །
决定三千大千世界
གསུམ་པ་ནི། དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །ཞེས་པས་སྟོང་གསུམ་ལ་བར་མ་སྟོང་སྟོང་ཆུང་ངུ་བྱེ་བ་སྟེ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱའོ། །དེ་ནི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ཅིང་སྟོང་གསུམ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ལ། ཆོས་སྐུའི་ཞིང་ནི་ཟུར་དུ་མི་བཀར་རོ། །
说彼等成坏等
(བཞི་པ་ནི།)སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། མཉམ་དུ་ཆགས་ཤིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སྨྲས་པ། ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་མ་བཏང་ཞིང་། །ཡང་དག་རིགས་པའི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པར། །སངས་རྒྱས་གསུང་རབ་སྨྲ་ལ་སྤོབས་པ་ནི། །མི་བཟད་ཤེས་བྱའི་འཇིང་ལའང་ཡོད་དམ་ཅི། །རྟོག་གེའི་དྲི་མ་གོང་དུ་བརྩེགས་པའི་གཙུག །བལྟ་བར་མི་གཞལ་ལང་ཚོ་དར་བ་ཡི། །ནུས་པ་གང་གིས་ཟབ་མོའི་གཞུང་འདི་ལ། །ཅུང་ཟད་གླགས་ལྟ་ཙམ་གྱིས་སྐབས་གར་ཐོད། །
附说有情量
གཉིས་པ་ཞར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་བཤད་པ་ལ། ལུས་ཚད་དང་། ཚེ་ཚད་དོ། །
有情身量
དང་པོ་ལ། མིའི་ལུས་ཚད། འདོད་ལྷའི་ལུས་ཚད། གཟུགས་ཁམས་པའི་
2-292b
ལུས་ཚད་དོ།

 །ཚངས་རིས་པ་འདོད་ཁམས་སུ་འོང་ཡང་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་མི་འོང་བར་འདོད་པའི་ལུས་སུ་
2-291b
སྤྲུལ་ནས་འོངས་ལ། དེ་ཡང་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ནས་འོངས་ཏེ། ཁམས་དང་ས་གོང་མ་གོང་མ་ནི་ཁམས་དང་ས་འོག་མར་འོང་བ་དེ། འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་དེ་འོག་མ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ན་དེ་མཐོང་གི། འོག་མ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་གོང་མ་གོང་མས་མ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་མཐུན་ན་གོང་མ་དེས་འོག་མར་མ་སྤྲུལ་ཀྱང་འོག་མར་འོངས་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་ན་ཁམས་དང་ས་མི་མཐུན་པ་ནི། འོག་མར་འོངས་ནས་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཀྱང་འོག་མས་མི་མཐོང་། ས་མཐུན་པ་ནི་གོང་མ་འོག་མར་འོངས་པ་དེ་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་དེ་མཐོང་གི། མ་སྤྲུལ་ན་འོག་མ་དེས་གོང་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །ས་སྟོན་སྡེ་པ་ནི། མི་དམྱལ་བར་མ་ཕྱིན་ན་དམྱལ་བ་མི་མཐོང་བ་དང་མི་འདྲ་བས། འོད་ཆུང་ལྟ་བུ་དེའི་འདོད་པས་ཚངས་ཆེན་འདི་ན་འཁོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ལ། གོང་མ་འོད་ཆུང་དེས་འོག་མའི་གཟུགས་སུ་མ་སྤྲུལ་ཀྱང་གོང་མ་འོད་ཆུང་གི་འདོད་པ་དེས་འོག་མ་ཚངས་ཆེན་འདི་ན་འཁོད་པའི་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་འོད་ཆུང་གི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཐབ་བྲལ་སོགས་ལྷ་རིགས་བཞིའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཚད། ཁ་ཅིག་བཞི་པོ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཙམ་ཟེར་ལ། འདོད་པའི་བཞིའི་གནས་ཀྱང་གོང་མའི་ཉིས་འགྱུར་ཞེས་གཞན་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་གླིང་བཞིའི་ཚད་ཙམ་དང་། གཉིས་པ་སྟོང་ཆུང་ངུ་ཙམ་དང་། གསུམ་པ་སྟོང་གཉིས་ཙམ་དང་། བཞི་པ་སྟོང་གསུམ་ཙམ་ཟེར་ལ། བཞི་པ་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཟེར་རོ། །
决定三千世界
གསུམ་པ་སྟོང་གསུམ་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྟོང་སྤྱི་ཕུད། སྟོང་གཉིས་བར་མ། སྟོང་གསུམ་སྟོང་ཆེན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
小千世界
དང་པོ་ནི། གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་
2-292a
འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ལ་དངོས་བསྟན་གོ་སླ་ཞིང་སྟོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་གཞན་ལས་གཙུག་ཕུད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཕུད་དུ་འཇོག་གོ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་སྟོང་དང་པོར་འཇོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་སྟོང་གསུམ་དུ་མ་གཏོགས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་སྟོང་དང་པོ་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཉམ་ཟེར་ལ། དེ་ལྟར་ན་འདི་མི་བཏུབ་པས་གླིང་བཞི་པ་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཉམ་པར་འཆད་དགོས་སོ། །
中千世界
གཉིས་པ་ནི། དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པ། །བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པས་བར་མ་ལ་སྟོང་ཆུང་སྟོང་སྟེ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བའོ། །
决定三千大千世界
གསུམ་པ་ནི། དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །ཞེས་པས་སྟོང་གསུམ་ལ་བར་མ་སྟོང་སྟོང་ཆུང་ངུ་བྱེ་བ་སྟེ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱའོ། །དེ་ནི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ཅིང་སྟོང་གསུམ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ལ། ཆོས་སྐུའི་ཞིང་ནི་ཟུར་དུ་མི་བཀར་རོ། །
说彼等成坏等
(བཞི་པ་ནི།)སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། མཉམ་དུ་ཆགས་ཤིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སྨྲས་པ། ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་མ་བཏང་ཞིང་། །ཡང་དག་རིགས་པའི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པར། །སངས་རྒྱས་གསུང་རབ་སྨྲ་ལ་སྤོབས་པ་ནི། །མི་བཟད་ཤེས་བྱའི་འཇིང་ལའང་ཡོད་དམ་ཅི། །རྟོག་གེའི་དྲི་མ་གོང་དུ་བརྩེགས་པའི་གཙུག །བལྟ་བར་མི་གཞལ་ལང་ཚོ་དར་བ་ཡི། །ནུས་པ་གང་གིས་ཟབ་མོའི་གཞུང་འདི་ལ། །ཅུང་ཟད་གླགས་ལྟ་ཙམ་གྱིས་སྐབས་གར་ཐོད། །
附说有情量
གཉིས་པ་ཞར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་བཤད་པ་ལ། ལུས་ཚད་དང་། ཚེ་ཚད་དོ། །
有情身量
དང་པོ་ལ། མིའི་ལུས་ཚད། འདོད་ལྷའི་ལུས་ཚད། གཟུགས་ཁམས་པའི་
2-292b
ལུས་ཚད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是藏文文本的中文直译：
།ཚངས་རིས་པ་འདོད་ཁམས་སུ་འོང་ཡང་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་མི་འོང་བར་འདོད་པའི་ལུས་སུ་
2-291b
སྤྲུལ་ནས་འོངས་ལ། དེ་ཡང་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ནས་འོངས་ཏེ།
梵众天虽来欲界，但并非以自身前来，而是变化为欲界身而来。这也是以下地变化心变现而来。界和地上者来到下界下地时，下者能见上者是因为上者变现为下者的形象；若上者不变现为下者的形象，则下者不能见上者。若地相同，即使上者不变现为下者，来到下地时，下者也能见上者。或者说，界和地不相同时，即使上者来到下地并变现为下地形象，下者也不能见之。地相同时，上者来到下地并变现为下地形象，则下者能见上者；若不变现，则下者不能见上者。地乘部则说，与人不到地狱就不能见地狱不同，如少光天以其欲，能如实见到此处的大梵天，虽上地少光天未变现为下地形象，但因其欲望，如见到此处安住的大梵天形象一样，也能见到少光天的形象。无诤等四类天宫的规模，有说四者与须弥山顶等大，也有说欲界四天之处所是上地的二倍，有说初禅如四洲般大，二禅如小千世界般大，三禅如二千世界般大，四禅如三千世界般大，也有说四禅无量大。
决定三千世界
第三，确定三千世界，分为确定小千世界、中千世界和三千大千世界。
小千世界
第一，"四大部洲与日月，须弥山与欲界天，梵天世界千世界，称为小千世界。"其显义易解，因为是一切千世界中最先、从他处突出的缘故，称为小千世界。梵天世界是第一个千世界，虽然二禅以上不属于三千世界，但佛住世时它们成为佛的一个刹土。有些人说第一千与梵天世界等同，若如此，这样解释不妥，应解释为四大部洲与梵天世界相等。
中千世界
第二，"彼千为第二千，是中间世界界。"中千世界含小千世界一千，即一亿赡部洲。
决定三千大千世界
第三，"彼千为三千。"三千世界含中千世界一千，即小千世界一百亿，赡部洲一百亿。这是化身刹土，而三千世界一百亿是报身刹土，法身刹土则不单独区分。
说彼等成坏等
（第四）将三千世界归为一体的理由是"同时成住灭故。"述曰：未被善知识舍弃，不忘正理所缘，于佛语说法自信，难道在知识泥潭中也有？堆垒辩论污垢之顶，不可观测的青春鼎盛，何人有能力于此甚深论典，稍窥一二，有何立足之处？
附说有情量
第二，附带说明有情的数量，包括身量和寿量。
有情身量
第一，包括人的身量、欲天的身量、色界天的身量。


 །
人身量
དང་པོ་ལ། འཛམ་བུ་གླིང་པ་དང་། གླིང་གཞན་གསུམ་གྱི་ལུས་ཚད་དོ། །
赡部洲身量
དང་པོ་ནི། འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ཁྲུ་བཞི་པ་དང་ཕྱེད་དང་བཞི་པའོ། །
别三洲身量
གཉིས་པ་ནི། ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཉིས་འགྱུར་བསྐྱེད། །ཅེས་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཁྲུ་བརྒྱ་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སོ་གཉིས་སོ། །
欲界天身量
གཉིས་པ་འདོད་ལྷའི་ལུས་ཚད་ནི། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལྷ་ཡི་ལུས་ནི། རིས་བཞི་པ་རྒྱང་གྲགས་བཞི་ཆ་ནས་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཚད་དག་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐྱེད་དེ། སུམ་རྩེན་པ་བཞི་ཆ་གཉིས། འཐབ་བྲལ་བ་བཞི་ཆ་གསུམ། དགའ་ལྡན་པ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག །འཕྲུལ་དགའ་བ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་དང་བཞི་ཆ་གཅིག །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་གཉིས་སོ། །
色界天身量
གསུམ་པ་གཟུགས་ཁམས་པའི་ལུས་ཚད་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཚངས་རིས་པའི་ལུས་ཚད་དཔག་ཚད་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་རིས་པ་དེའི་གོང་མ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་པ་དང་། འོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་དཔག་ཚད་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་། ཕྱེད་དང་གཉིས་དང་། གཉིས་ཡིན་ནོ། །འོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟག་ཚད་མེད་འོད་ཡན་ཆད་ནི་ལུས་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སྤྲིན་མེད་པ་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ལས་དཔག་ཚད་གསུམ་དོར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་ཚད་མེད་འོད་དཔག་ཚད་བཞི་དང་། འོད་གསལ་བ་བརྒྱད་དང་། དགེ་ཆུང་བ་བཅུ་དྲུག་དང་། ཚད་མེད་དགེ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དགེ་རྒྱས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། སྤྲིན་མེད་པ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་གསུམ་དོར་བས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། མི་ཆེ་བ་
2-293a
སྟོང་དང་། མི་གདུང་བ་ཉིས་སྟོང་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་བཞི་སྟོང་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་བརྒྱད་སྟོང་དང་། འོག་མིན་པ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་ནི་ལུས་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་ཚད་མེད་ལ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ནའང་ཚད་ངེས་པ་མེད་དོ། །
有情寿量
གཉིས་པ་ཚེ་ཚད་ལ། དངོས་དང་། བར་དུ་འཆི་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པའོ། །
寿量正分
དང་པོ་ལ། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོའི་ཚེ་ཚད་དོ། །
善趣寿量
དང་པོ་ལ། མིའི། འདོད་ལྷའི། ཁམས་གོང་གི་ཚེ་ཚད་དོ། །
人寿量
དང་པོ་ལ། གླིང་གཞན་གསུམ་དང་། འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཚེ་ཚད་དོ། །
别三洲寿量
དང་པོ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་ན་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཐུབ་སྟེ། བ་ལང་སྤྱོད་པ་དང་ལུས་འཕགས་པོ་གཉིས་ན་སྔ་མའི་ཕྱེད་ཕྱེད་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་པས་ལྔ་བརྒྱ་དང་། ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱའོ། །
赡部洲寿量
གཉིས་པ་ནི། འཛམ་གླིང་འདི་ན་མ་ངེས་རེས་རིང་པོར་འགྱུར་རེས་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མ་ཐུང་ངུར་གྱུར་པ་ནི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ལོ་སྟོང་ལ་སོགས་གྲངས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་མི་ནུས་སོ། །
欲界天寿量
གཉིས་པ་འདོད་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ལ། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པ་དང་། གཞན་ལྔའི་ཚེ་ཚད་དོ། །
四天王寿量
དང་པོ་ནི། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ། འདོད་ཁམས་པ་དག་གི་ལྷ་རྣམས་ལས་འོག་མ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་དག་གི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཉིན་ཞག་དེས་བརྩིས་ན་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པས་ལྷའི་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །མི་ལོ་ནི་ས་ཡ་ཕྲག་དགུའོ།

人身量
第一，赡部洲人和其他三洲人的身量。
赡部洲身量
第一，赡部洲人的身量为四肘或三肘半。
别三洲身量
第二，"东、牛货用及北洲，身量各增为二倍。"以赡部洲百岁人的肘量计算，则为一百六十和三十二肘。
欲界天身量
第二，欲天的身量："欲界天人身量，四天王天四分之一俱卢舍，依次增长至一又二分之一俱卢舍。"夜摩天二分之一，兜率天四分之三，化乐天一俱卢舍，他化自在天一又四分之一俱卢舍，他化自在天一又二分之一俱卢舍。
色界天身量
第三，色界天的身量：色界天中，初梵众天身量为半由旬，其上梵辅天、大梵天和少光天的身量依次各增加半由旬，分别为一由旬、一又二分之一由旬和二由旬。少光天之上，无量光天及以上诸天，身量依次倍增，但无云天较二倍增长少三由旬。具体如下：无量光天四由旬，光明天八由旬，少净天十六由旬，无量净天三十二由旬，遍净天六十四由旬，无云天本应一百二十八由旬但减去三由旬故为一百二十五由旬，福生天二百五十由旬，广果天五百由旬，无热天
2-293a
一千由旬，无烦天二千由旬，善现天四千由旬，善见天八千由旬，色究竟天一万六千由旬。无色界无身故无身量，若依许有变化身的观点，也无确定身量。
有情寿量
第二，寿量分为正论和探讨中夭存在与否。
寿量正分
第一，分为善趣和恶趣寿量。
善趣寿量
第一，包括人、欲天和上界寿量。
人寿量
第一，包括其他三洲和赡部洲的寿量。
别三洲寿量
第一，北俱卢洲寿命千岁，东胜神洲和西牛货洲的寿命依次减半，即五百岁和二百五十岁。
赡部洲寿量
第二，赡部洲寿命不定，有时长有时短。最短时为十岁，初劫人寿无量，难以用千年等数量计量。
欲界天寿量
第二，欲天寿量分为四大天王天和其余五天的寿量。
四天王寿量
第一，人间五十年为欲界诸天中最下界四大天王天的一日一夜。以此日夜计算，三十日为一月，十二月为一年，则天寿五百年。人间年数为九百万年。


 །
别五天寿量
གཉིས་པ་ནི། ལྷ་རིས་གོང་མ་ལྔ་པོ་ནི་ཉིན་ཞག་དང་ཚེ་གཉིས་ཀ་ཉིས་འགྱུར་རོ་སྟེ། མི་ལོ་བརྒྱ་ནི་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་ཉིན་ཞག་གཅིག །ཉིན་ཞག་དེ་ལྟ་བུའི་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལོར་བརྩིས་པའི་ལོ་སྟོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མིའི་ཚེ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་དང་བཞི་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་སྟོང་དྲུག་
2-293b
བརྒྱ་ནི་འཐབ་བྲལ་སོགས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་ཅིག་དང་། དེས་ན་ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེ་ལོ་ཉིས་སྟོང་དང་། བཞི་སྟོང་དང་། བརྒྱད་སྟོང་དང་། ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །མི་ལོ་ནི། དང་པོས་ས་ཡ་ཕྲག་སོ་དྲུག་གོ། གཉིས་པས་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་བྱེ་བ་བཞི་ས་ཡ་བཞི། གསུམ་པས་དུང་ཕྱུར་ལྔ་དང་བྱེ་བ་བདུན་དང་ས་ཡ་དྲུག །བཞི་པས་ཐེར་འབུམ་གཉིས་དང་དུང་ཕྱུར་གསུམ་དང་ས་ཡ་བཞི། ལྔ་པས་ཐེར་འབུམ་དགུ་དུང་ཕྱུར་གཉིས་བྱེ་བ་གཅིག་དང་ས་ཡ་དྲུག་གོ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་ཡན་ཉི་ཟླ་མེད་པ་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་དང་། བྱ་སྐད་འབྱིན་པ་དང་། གཉིད་སངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ནི་ཉིན་མོར་བཞག་གོ། ཀུན་མུད་འབྱེད་པ་དང་སྔ་མ་ལས་བཟློག་ན་མཚན་མོར་བཞག་གོ། སྣང་བ་ནི་ལྷའི་རང་འོད་དེ་ཡང་ཉིན་མོར་འོད་ཆེ་ལ་མཚན་མོར་འོད་ཆུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། མེ་ཁྱེར་གྱི་འོད་མར་མེས་ཟིལ་གྱིས་གནོན། དེ་སྐར་མའི་འོད་ཀྱིས་གནོན། དེ་ཟླ་བས། དེ་ཉི་མས། དེ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་འོད་ཀྱིས། དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་འོད་ཀྱིས། དེ་འཐབ་བྲལ་བའི་འོད་ཀྱིས། དེ་དགའ་ལྡན་པའི་འོད་ཀྱིས་ནས་རིམ་བཞིན་འོག་མིན་པའི་བར་སྦྱར་ལ། འོག་མིན་པའི་དེ་ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་སེམས་པའི་འོད་ཀྱིས། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་གསུངས་སོ། །
上界寿量
གསུམ་པ་ཁམས་གོང་གི་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ལ། གཟུགས་ཁམས་པའི། གཟུགས་མེད་ཁམས་པའི། འཕྲོས་དོན་བསྐལ་པ་རིང་ཐུང་ལ་དཔྱད་པའོ། །
色界寿量
དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཉིན་མཚན་མེད་པས་ལོ་མི་བགྲང་ཡང་ཚེའི་ཚད་ནི་ཡོད་དེ། རང་ལུས་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞལ་བའི་དཔག་ཚད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པ་ཡིས་གྲངས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་པོ་བསྐལ་པ་ཕྱེད། །དེ་ཡི་གོང་མ་ཕྱེད་ཕྱེད་བ་ཕྱེད། །འོད་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ལྟག་ཡན་ཆད། །ཚེ་ནི་ཉི་འགྱུར་ཉིས་
2-294a
འགྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་མེད་བསྐལ་པ་གསུམ་དོར་རོ། །ཞེས་འདོན་པ་སྤོའོ། །
无色界寿量
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་མེད་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་ལྷག་པས་ལྷག་པ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པ་ཉི་ཁྲིའོ། །གོང་མ་གོང་མ་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ནི་ཉི་ཤུ་རེ་རེ་ལྷག་པས་ལྷག་པ་ཡིན་པས། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་བ་དང་། སྲིད་རྩེ་ན་ཚེ་བསྐལ་པ་བཞི་ཁྲི། དྲུག་ཁྲི། བརྒྱད་ཁྲིའོ། །
附说辨劫长短
(གསུམ་པ་ནི།) འདིར་ཚེ་ཚད་འཇོག་པའི་བསྐལ་པ་ནི་འོད་ཆུང་བའི་ལྷ་རིས་ནས་བཟུང་བའི་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་མ་ཚངས་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཚད་ནི། བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱེད་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཇིག་རྟེན་ན་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་ནས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་འདུག་པ་དང་། བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་འཇིག་པ་དང་། བར་སྐལ་དྲུག་ཅུ་བ་དེ་དག་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་དང་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚངས་རིས་པའི་ཚེ་ཚད་བསྐལ་ཆེན་གྱི་ཕྱེད་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱེད་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་དང་། བར་བསྐལ་བཞི་བཅུ་ནི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཚེ་ཚད་དོ། །དེ་དང་དེའི་ཕྱེད་བར་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་ནི་ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚེ་ཚད་དོ།

别五天寿量
第二，上五天界的日夜和寿命都是二倍递增。人间一百年为忉利天一日一夜，以三百六十天为一年计算，其寿量为一千年。同样地，人间二百年、四百年、八百年、一千六百
2-293b
年分别为夜摩天等的一日一夜，因此这些天神的寿量分别为二千年、四千年、八千年和一万六千年。换算为人间年数：第一天为三千六百万年，第二天为一亿零四千四百万年，第三天为五亿七千六百万年，第四天为二兆三亿四百万年，第五天为九兆二亿一千六百万年。持轭天以上无日月，莲花开放、鸟鸣、睡醒等时为白昼，睡莲开放与前者相反时为夜晚。光明为天神自身光芒，白昼光大夜晚光小。菩萨藏经中说：萤火光被灯光胜过，灯光被星光胜过，星光被月光，月光被日光，日光被四大天王光，四大天王光被三十三天光，三十三天光被夜摩天光，夜摩天光被兜率天光胜过，如此顺序直至色究竟天，色究竟天光被第八地菩萨光，菩萨光被佛光胜过。
上界寿量
第三，上界天寿量分为天寿量、无天寿量和附论劫的长短。
**寿量
第一，**界无日夜，虽不按年计算，但有寿量，以身量大小计算的由旬数相等的劫数为计量。"**初劫半，其上各增半，少光天以上，寿量二倍增，
2-294a
无云天减三劫。"调整阅读顺序。
无寿量
第二，"无劫千数，二万余递增。"无**空无边处寿量为二万劫。上地依次增加二万劫，因此识无边处、无所有处和有顶处寿量分别为四万劫、六万劫和八万劫。
附说辨劫长短
（第三）此处所说寿量的劫，从少光天开始是大劫，其下大梵天等的寿量，是以大劫的一半即四十中劫作为一劫而计算的。世间成住坏空各二十中劫，这六十中劫为大梵天的一劫半。因此，梵众天寿量以大劫一半为一劫，其一半二十中劫，四十中劫为梵辅天寿量，六十中劫为大梵天寿量。


 །དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚེ་ཚད་མ་རྫོགས་པར་སྣོད་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་རགས་བརྩིས་ཏེ། སྣོད་འཇིག་ཆགས་ལ་བར་བསྐལ་རེ་རེ་འགོར་བས་མ་ཆགས་གོང་དུ་ཚངས་པ་སྐྱེ་ལ། མི་འཇིག་གོང་དུ་ཚངས་པ་འཆི་བའི་ཕྱིར་བར་བསྐལ་ང་བརྒྱད་དོ་ཟེར་ཡང་། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཕྱིན་ཆད་ན་བསྐལ་ཆེན་གྱི་ཚེ་ཚད་པའི་ལྷ་ཡོད་པས་སྣང་ཆུ་རླུང་གིས་ཞིག་རྗེས་ཀྱང་བཅུད་ཀྱི་ལྷ་འཆི་བའམ་ཡང་ན་མི་འཆི་བར་ལུས་དགོས་པས་དཔྱད་དོ། །
恶趣寿量
གཉིས་པ་ངན་འགྲོའི་ཚེ་ཚད་ལ། ཚ་དམྱལ་གྱི། དུད་འགྲོའི། ཡི་དྭགས་ཀྱི། གྲང་དམྱལ་གྱི་ཚེ་ཚད་དོ། །
热地狱寿量
2-294b
གོང་མ་དྲུག་གི། རབ་ཏུ་ཚ་བའི། མནར་མེད་པའི་ཚེ་ཚད་དོ། །
上六寿量
དང་པོ་ནི། ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་གི་ཚེ་ཚད་ནི་རིམ་བཞིན་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་གི་ཚེ་ཇི་ཙམ་པ་དང་། ཡང་སོས་སོགས་དྲུག་གི་ཉིན་ཞག་མཉམ་པར་བྱས་ན་ཞག་སུམ་ཅུ་ཟླ་བ། དེ་བཅུ་གཉིས་ལོར་བསྒྲེས་པ་དེས་ན་ཡང་སོས་སོགས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ནི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་སྟོང་དང་ཉིས་སྟོང་དང་བཞི་སྟོང་དང་བརྒྱད་སྟོང་དང་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་སོགས་ཐུབ་པས་འདོད་པའི་ལྷ་དྲུག་པོ་རྣམས་དང་ལོའི་གྲངས་སྤྱིར་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སོས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་མི་ལོ་ས་ཡ་ཕྲག་དགུ་དང་། རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་མི་ལོ་ཁྲག་ཁྲིག་བཅུ་དྲུག་དང་། ཐེར་འབུམ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་ནས་ཚ་བའི་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལ་མི་ལོ་གཏམས་གསུམ་གཏམས་ཆེན་པོ་ལྔ། རབ་བཀྲམ་བརྒྱད། རབ་བཀྲམ་ཆེན་པོ་བརྒྱད། ཁྲག་ཁྲིག་དགུ། ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །
极热寿量
གཉིས་པ་ནི། རབ་ཏུ་ཚ་བ་བར་བསྐལ་ཕྱེད་དོ། །
无间寿量
གསུམ་པ་ནི། མནར་མེད་ནི། བར་གྱི་བསྐལ་པའོ། །
旁生寿量
གཉིས་པ་དུད་འགྲོའི་ཚེ་ཚད་ནི། དུད་འགྲོ་རྣམས་མཆོག་རིང་བསྐལ་པའོ། །ཞེས་པས་མཁའ་ལྡིང་དང་ཀླུའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་ཡང་སྡོད་ལ། ཐུང་བ་རྣམས་ནི་ཡུད་ཙམ་པའི་ཚེ་ཚད་ཀྱང་ངོ་། །
饿鬼寿量
གསུམ་པ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ནི། ཡི་དྭགས་རྣམས་ནི་མིའི་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བཞག་པའི་དབང་གིས་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །དེ་ལ་མི་ལོ་ས་ཡ་ཕྲག་གཅིག་དང་དགུ་འབུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །
寒地狱寿量
བཞི་པ་གྲང་དམྱལ་གྱི་ཚེ་ཚད་ལ། ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་དང་། གཞན་བདུན་གྱིའོ། །
水泡地狱寿量
དང་པོ་ནི། ཡུལ་མ་དྷའི་ཏིལ་སྦྱངས་ཁལ་བརྒྱད་ཅུ་ཤོང་བ་དེའི་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང་ཏིལ་གཅིག་ཕྱུངས་པས་ཟད་གྱུར་པ་ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་ཡིན་ཏེ། ཞེས་མདོ་ཁ་ཅིག་གིས་འདོན་པ་ལྟར་ན་ཁལ་ཉི་ཤུ་ཡང་ཟེར་རོ། །
别七寿量
གཉིས་པ་ནི།
2-295a
གཞན་ཆུ་བུར་བརྡོལ་བ་ཅན་གྱི་ཚེ་སོགས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཉི་ཤུས་བསྒྱུར་རོ།

如此说来，大梵天的寿量未尽，世界器具便已毁坏，这只是粗略计算；器界成坏各用一个中劫，在未成之前已有梵天诞生，在未坏之前梵天已死亡，故为五十八中劫。但若如此，则从三禅以上有寿量为大劫的天神，在器界被火水风毁坏后，有情天神或死亡或不死而存留，应当考察。
恶趣寿量
第二，恶趣寿量分为热地狱、旁生、饿鬼和寒地狱寿量。
热地狱寿量
2-294b
分为上六热地狱、极热地狱和无间地狱寿量。
上六寿量
第一，等活等六地狱寿量依次与六欲界天寿量相同，将等活等六地狱的日夜平均计算，三十日为一月，十二月为一年，等活等地狱寿量分别为五百年、一千年、二千年、四千年、八千年和一万六千年，与六欲界天寿量总体相同。此处，等活地狱一日一夜等于人间九百万年，自地狱五百年等于人间一千六百兆二千亿年，依次类推至烧热地狱一万六千年等于人间五千八百九十九兆亿八千兆二亿九十亿年。
极热寿量
第二，极热地狱寿量为半中劫。
无间寿量
第三，无间地狱寿量为一中劫。
旁生寿量
第二，旁生寿量："旁生最长寿一劫。"金翅鸟和龙王可住一中劫，最短者寿量只有须臾。
饿鬼寿量
第三，饿鬼寿量：饿鬼以人间一个月为一日一夜，其寿量为五百年。这相当于人间一百九十万年。
寒地狱寿量
第四，寒地狱寿量分为水泡地狱寿量和其余七地狱寿量。
水泡地狱寿量
第一，犹如摩揭陀国芝麻仓，容纳八十担芝麻，每百年取出一粒芝麻，直至取空，即为水泡地狱寿量。有些经典所说则为二十担。
别七寿量
第二，
2-295a
其余水泡破裂地狱等寿量，依次以二十倍递增。


 །
另辨有无命终
(གཉིས་)པ་བར་དུ་འཆི་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་དུས་མིན་དུ་འཆི་བ་ཡོད་པས་མ་ངེས་ལ། དུས་མིན་དུ་འཆི་བ་མེད་པ་ཡང་མང་སྟེ། བྱང་སེམས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དང་། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པོའི་མིང་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། མཉན་ཡོད་ན་དེད་དཔོན་གཅིག་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་བ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཁྱེའུ་ཞིག་བཙས་པ་ན་གཞན་གྱིས་སྨད་པར་དོགས་ནས་འདི་བསད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁོལ་མོའི་ལག་ཏུ་གཏད་དེ། དེས་ཁྱི་ཚང་དུ་བསྐྱུར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཉིན་མཚན་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེར་བྱོན་པས་གཟིགས་ཏེ། གཞོན་ནུ་འདི་མཉན་ཡོད་དུ་ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་། མཐར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཁྱིམ་བདག་ཞིག་གིས་བླངས་པ་དང་། དེའི་ཆུང་མས་སྨྲས་པ། བདག་ཅག་ལ་བུ་དང་བུ་མོ་ཡོད་བཞིན་དུ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དུག་གི་སྦྱོར་བ་དང་མེར་འཇུག་པ་དང་མཚོན་གྱིས་གཏུབས་ཀྱང་མ་ཆོད་པ་ལ་སོགས་ཏེ་འདི་འདྲའི་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་མང་ངོ་། །རྒྱལ་བའི་ཐད་དུ་བཏང་བའི་ཕོ་ཉ་ནི། དེའི་དྲུང་དུ་འཕྲིན་སྐྱེལ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་འཆི་སྟེ། ཨ་མྲ་སྐྱོང་མས་ནེ་ཙོ་བཞིན་རྒྱས་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བཏང་བ་དང་། ལི་ཙ་བི་དག་གིས་མཐོང་སྟེ་མདའ་འཕངས་པ་དང་། དེས་སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་ཡུལ་མིས་གནོད་པ་ལ། །ཕོ་ཉ་བཅིང་བ་མིན་ཅེས་ཐོས། །བདག་ནི་རྒྱལ་བའི་ཕོ་ཉ་སྟེ། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱིས་གནོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཀྱང་།
2-295b
ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ལ་བདག་ཅག་གི། མདའ་ཡང་ཆད་ཅིང་ལྷུང་བར་གྱུར། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་རབ་སྲུང་བས། །ཁྱོད་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པར་སོང་། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དད་མོས་དང་མཐོང་ཐོབ་མ་ཐོབ་བར་དང་། བྱང་སེམས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ལྷུམས་ན་ཡོད་པའི་ཡུམ་དང་། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་མ་ལངས་བར་དུ་བར་དོར་འཆི་བ་མེད་དོ། །
彼等能计量
གསུམ་པ་དེ་དག་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་ལ། རྩོམ་ཚུལ་དང་། བརྩམས་པའི་འཇལ་བྱེད་དོ། །
造作能计量
དང་པོ་ནི། དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གནས་སོགས་ཀྱི་ཚད་དང་། དཔག་ཚད་ཀྱིས་གཟུགས་ཁམས་པའི་ལུས་གཞལ། རྒྱང་གྲགས་ཀྱིས་འདོད་ལུས་གཞལ། ཁྲུས་གླིང་བཞིའི་མི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་། མནར་མེད་དང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ནི་བསྐལ་པས་གཞལ་ལ། འདོད་ལྷ། ཚ་དམྱལ་དྲུག །གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་ནི་ལོས་གཞལ། མིའི་ནི་ཞག་གིས་གཞལ་ནས་ལོ་ཚད་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བཤད་ནས། དཔག་ཚད་དང་ལོའི་ཚད་གཉིས་མ་བརྗོད་པས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་མིང་ལ་རགས་པས་དེའི་མཐའང་འདིར་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཙམ་མོ།

 །
另辨有无命终
(གཉིས་)པ་བར་དུ་འཆི་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་དུས་མིན་དུ་འཆི་བ་ཡོད་པས་མ་ངེས་ལ། དུས་མིན་དུ་འཆི་བ་མེད་པ་ཡང་མང་སྟེ། བྱང་སེམས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དང་། རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱུག་པོའི་མིང་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། མཉན་ཡོད་ན་དེད་དཔོན་གཅིག་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་བ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཁྱེའུ་ཞིག་བཙས་པ་ན་གཞན་གྱིས་སྨད་པར་དོགས་ནས་འདི་བསད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁོལ་མོའི་ལག་ཏུ་གཏད་དེ། དེས་ཁྱི་ཚང་དུ་བསྐྱུར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཉིན་མཚན་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེར་བྱོན་པས་གཟིགས་ཏེ། གཞོན་ནུ་འདི་མཉན་ཡོད་དུ་ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་། མཐར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཁྱིམ་བདག་ཞིག་གིས་བླངས་པ་དང་། དེའི་ཆུང་མས་སྨྲས་པ། བདག་ཅག་ལ་བུ་དང་བུ་མོ་ཡོད་བཞིན་དུ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དུག་གི་སྦྱོར་བ་དང་མེར་འཇུག་པ་དང་མཚོན་གྱིས་གཏུབས་ཀྱང་མ་ཆོད་པ་ལ་སོགས་ཏེ་འདི་འདྲའི་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་མང་ངོ་། །རྒྱལ་བའི་ཐད་དུ་བཏང་བའི་ཕོ་ཉ་ནི། དེའི་དྲུང་དུ་འཕྲིན་སྐྱེལ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་འཆི་སྟེ། ཨ་མྲ་སྐྱོང་མས་ནེ་ཙོ་བཞིན་རྒྱས་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བཏང་བ་དང་། ལི་ཙ་བི་དག་གིས་མཐོང་སྟེ་མདའ་འཕངས་པ་དང་། དེས་སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་ཡུལ་མིས་གནོད་པ་ལ། །ཕོ་ཉ་བཅིང་བ་མིན་ཅེས་ཐོས། །བདག་ནི་རྒྱལ་བའི་ཕོ་ཉ་སྟེ། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱིས་གནོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཀྱང་།
2-295b
ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ལ་བདག་ཅག་གི། མདའ་ཡང་ཆད་ཅིང་ལྷུང་བར་གྱུར། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་རབ་སྲུང་བས། །ཁྱོད་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པར་སོང་། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དད་མོས་དང་མཐོང་ཐོབ་མ་ཐོབ་བར་དང་། བྱང་སེམས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ལྷུམས་ན་ཡོད་པའི་ཡུམ་དང་། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་མ་ལངས་བར་དུ་བར་དོར་འཆི་བ་མེད་དོ། །
彼等能计量
གསུམ་པ་དེ་དག་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་ལ། རྩོམ་ཚུལ་དང་། བརྩམས་པའི་འཇལ་བྱེད་དོ། །
造作能计量
དང་པོ་ནི། དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གནས་སོགས་ཀྱི་ཚད་དང་། དཔག་ཚད་ཀྱིས་གཟུགས་ཁམས་པའི་ལུས་གཞལ། རྒྱང་གྲགས་ཀྱིས་འདོད་ལུས་གཞལ། ཁྲུས་གླིང་བཞིའི་མི་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་། མནར་མེད་དང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ནི་བསྐལ་པས་གཞལ་ལ། འདོད་ལྷ། ཚ་དམྱལ་དྲུག །གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་ནི་ལོས་གཞལ། མིའི་ནི་ཞག་གིས་གཞལ་ནས་ལོ་ཚད་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བཤད་ནས། དཔག་ཚད་དང་ལོའི་ཚད་གཉིས་མ་བརྗོད་པས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་མིང་ལ་རགས་པས་དེའི་མཐའང་འདིར་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཙམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
我将为您直译这些藏文文本：
另辨有无命终
（二）中间时期是否有死亡的考察：除了北俱卢洲外，确有非时死亡的情况，所以不确定，也有许多情况不会非时死亡。比如即将成佛的菩萨，转世只需一生的在兜率天安住者，以及在此生将证阿罗汉果的最后有者，还有被佛授记的人是极为富有的名称所持有的。在舍卫城有一位船长去了其他地方，而其妻子生了一个男孩，因担心被他人责备，说"这个孩子应当被杀"，并交给婢女，婢女将孩子丢弃在狗窝中，狗群日夜守护他。世尊与眷属前往那里看到了，并授记说："这个年轻人将成为舍卫城中最富有的人，最后出家并获得阿罗汉果。"后来在某个时候，一位家主收养了他。其妻子说："我们已经有儿女了，要这个孩子做什么？"于是尝试下毒、投火、用刀砍，但都没能伤害他。类似这样的情况还有很多。
被派往佛陀处的使者，即前往其处传递信息者，在未完成使命前不会死亡。如庵罗守护女像鹦鹉一样详细（传达信息），被派往世尊处，被离车族人看见并射箭，她说："我听说不该捆绑他国使者，我是佛陀的使者，不应受众生伤害。"离车族人回应："听了你的话，我们的箭也断裂坠落。因伟大仙人的保护，你可以无畏前行。"
信随行者、法随行者、具信解者、已得见道者与未得见道者之间，菩萨和转轮王在母胎中的母亲，入灭尽定和无想定者，以及入慈心禅定未出定前，都不会中阴死亡。
彼等能计量
第三，关于计量的标准：（一）组成方式，（二）已组成的计量工具。
造作能计量
第一，用由旬的标准来计量风轮等处的大小，用由旬计量色界众生的身量，用驿站距离计量欲界身量，用肘量计量四大洲人类身量。无间地狱、极热地狱以及色界、无色界天人寿命以劫计算；欲界天人、六热地狱、八寒地狱则以年计算；人的寿命以日计算再转换为年寿命。由旬和年的标准两者未说明，此处将作阐述。所有这些规定都是粗略地依据名称而设，其边界也将在此处解释，首先是这样的顺序。


 །འདུས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་འགྲིབ་པའི་མཐའ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ལམ་བསགས་པའི་རྡུལ་ཏེ། དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྒྲིབ་ཐོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དག་མེད་པར་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་ཁྱད་པར་དེ་ཡང་མེད། །ཤེས་དེ་གཅིག་ལ་ངེས་མིན་ཕྱིར། །སྤྱི་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད། །ཅེས་བས་རྡུལ་ཕྲན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་ཟེར། ཟླ་བཅས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཟེར་
2-296a
རོ། །སྒྲིབ་ཐོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་འདིར་མི་བཟུང་སྟེ། དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར། མིང་མཐའ་ཡི་གེ་སྟེ། འདི་ནི་སྒྲ་པ་དག་མིང་ཚིག་ཡི་གེས་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡི་གེ་སྟེ། མིང་གི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའོ། །དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་པས། འདིའི་ཡི་གེ་ཨ་ལྟ་བུ་ལ་མི་ཟེར། མིང་གི་ནང་ཚན་ཐུང་ཤོས་བ་ལང་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཟེར་བྲིས་གདའ་བ་ནི་རང་འགྲེལ་གྱི་དོན་མ་གོ་བའི་གཏམ་དུ་ཟད་དེ། རང་འགྲེལ་དུ་བ་ལང་ཡི་གེའི་དཔེར་བཀོད་དུ་བྱས་པ་ནི། བ་ལང་གི་མིང་དུ་བསྒྲུབས་མ་ཟིན་གོང་གི་བ་ལང་གི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་སུ་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡི་གེར་སྒྲ་བ་དག་གིས་ལུགས་ལྟར་འདིར་ཡང་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་མིང་གི་ནང་ཚན་གྱི་ཐུང་ཤོས་བ་ལང་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཕོངས་ཆེས་པའི་ངལ་བའོ། །དུས་མཐའ་ནི། རྐྱེན་ཚོགས་ནས་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཐོབ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ནུས་ཀྱི། དེའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་ལྟ་བུའོ། །འདིའི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཉིས་བསྣོལ་དུ་སོང་བའི་ཡུན་ཚད་དེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། རྡུལ་གཅིག་སྒྲེ་དུས་ཕྱུང་བ་ཡི། །མཐར་ཐུག་དུས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་འདོད། །ཅེས་པ་དང་མཐུན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ལྡན་སེ་གོལ་གཏོགས་ཡུན་ལ་རེ་བཞི་འདའ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་འཐད་དེ། སེ་གོལ་གཏོག་པ་མིག་འཛུམ་ཡུན་མཉམ་པས་མིག་འཛུམ་རེའི་བར་དུ་མིག་གི་ཡ་ལྤགས་མ་ལྤགས་ཀྱི་བར་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་འདའ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀུན་མཐའ་ཡང་། །མིག་འཛུམ་ཚད་དུ་གནས་པ་ཡིན། །དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྡུལ་
2-296b
ཕྲན་ནི། །དུ་མ་དག་དང་འབྲེལ་པས་རྫོགས། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་གསང་མ་གོ་བར། དཔལ་ཤཱཀྱ་པས། མིག་འཛུམ་གཅིག་ལ་རྡུལ་དུ་མ་དང་འབྲེལ་པ་རྫོགས་པའི་ཚད་སྐད་ཅིག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཚང་བའི་དོན་ཡིན་ཅེས་བྲིས་སྣང་ངོ་། །
所造能计量
གཉིས་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་ཚད་དང་། དུས་ཀྱི་ཚད་དོ། །
处量
དང་པོ་ལ། ཕྲ་རབ་ནས་སོར་མའི་བར་གྱི་འགྱུར། དེ་ནས་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་འགྱུར། འཇལ་བྱེད་དངོས་ཀྱི་དཔག་ཚད་དོ། །
微尘至指节
དང་པོ་ནི། ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་དང་གླང་། །ཉི་ཟེར་རྡུལ་དང་སྲོ་མ་དང་། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ཤིག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནས་དང་སོར་ཚིག་ཅེས་བྱ་གོང་བདུན་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་གསུང་རབ་ལ་ལ་ནས་དྲུག་འགྱུར་དང་བརྒྱད་འགྱུར་ལ་སོགས་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དོ། །གདགས་པར་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཉི་རྡུལ་ཞེ་དགུའི་ཆར་གསུངས་སོ། །ཡི་གེ་རྙིང་པ་ལ་ལར། གླང་རྡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕན་ཆོད་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། མིག་གིས་མི་ཆོད་ཟེར་བའང་བྲིས་སྣང་ཞིང་། ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་གླང་གི་རྡུལ་ལ་སྒྲ་བཤད་འཇུག་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པ་འདྲ་བས། རྡུལ་ཕྲ་བ་དེ་དག་རགས་སུ་སོང་བ་ལ་དེའི་མིང་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །
直至一里
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དགོན་པའོ།

我将为您直译这些藏文文本：
集合色所障碍的极微尘
集合色所障碍的极微尘是处所微尘或积聚微尘，即成为感官对象并能产生障碍作用的那种，这是对它的识别。如法称论师所言："若无其他微尘，则彼特殊微尘亦不存在。因其认识不定于一，故说为共相境。"因此也称为特殊微尘，也称为伴月极微尘。
不产生障碍作用的实质极微尘在此不予考虑，因为它超越感官识别且无分。名终是指字，这是声论者以名、句、字区分的字，即名的组成基础。吉祥萨迦秋登说："这里的'字'不是指如'阿'之类，而是指名称中最短的部分，如'牛'这样的词。"这只是不理解自释意义的言论而已。在自释中将"牛"作为"字"的例子，是在"牛"被确立为名称之前作为"牛"声音根基的字，这里按照声论者的方式进行了识别。否则，为何"牛"是名称中最短的部分，这样的解释太过匮乏而徒劳。
时限是指：因缘聚集而获得果性的刹那，例如大麦种子的因能力生成芽的刹那。此中的因的刹那也非感官识别的对象。或者说是极微尘二重交错所需的时间长度。如吉祥法称所言："一尘摩擦经过的终极时间亦称为刹那。"这与此一致。阿毗达磨者说力士打响指的时间有六十四刹那经过。这不合理，因为打响指与眨眼时间相等，在一次眨眼间，上下眼皮之间有无数极微尘数量的时限刹那经过。如经中说："字体的全部终点也以眨眼为计量，这也是通过与多种微尘的逐渐连接而完成。"不了解这样的奥秘，吉祥萨迦写道："一眨眼与多尘连接完成的量是指六十四刹那圆满的意思。"
所造能计量
第二，分为地方的标准和时间的标准。
处量
第一，从极微到指节的倍数，从那到驿站距离的倍数，以及实际计量工具由旬。
微尘至指节
第一，极微尘、微尘、铁尘、水尘、兔尘、羊尘、牛尘、日光尘、飞絮、由此产生的虱子，以及麦粒和指节，这些每一个都是前者的七倍。关于这一点，在一些经典中分别提到六倍、八倍等不同倍数。《施设论》中说极微尘是日光尘的四十九分之一。在一些古老的文本中写道："牛尘之后的微尘才成为眼识的对象，眼睛不能辨别更小的。"有人说，铁尘、水尘、兔尘、羊尘和牛尘等并没有词源学上的解释，似乎是那些微尘逐渐变粗后被赋予的名称。
直至一里
第二，分为实际和荒野。


 །
微尘至指节正分
དང་པོ་ནི། སོར་མོ་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ་། །དེ་དག་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱང་གྲགས་སོ། །
阿兰若
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་དགོན་པར་འདོད་དོ། །
能计正由旬
གསུམ་པ་ནི། དེ་བརྒྱད་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །
季量
གཉིས་པ་དུས་ཀྱི་ཚད་ལ། ལོའི་ཚད་དང་། བསྐལ་པའི་ཚད་དོ། །
年量
དང་པོ་ལ། འཇལ་བྱེད་ཟླ་བའི་ཚད་དང་། ལོ་དངོས་སོ། །
能计月量
དང་པོ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག་གོ། དེ་དག་ཀྱང་དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་གཅིག་གོ། ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་གསུམ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུས་བསྒྱུར་
2-297a
年量正分
གཉིས་པ་ནི། གསུང་རབ་ལས། དགུན་དཔྱིད་ཏེ་དུས་གསུམ་ཟླ་བ་བཞི་བཞིར་བཅད་པའོ། །དེ་ཡང་དགུན་སྟོད་གྲང་ཞིང་སོས་ཀ་ཚ་ལ་སྟོན་ནི་ཆར་འབབས་པས་དེ་དག་ཀྱང་དུས་གསུམ་པོར་བསྡུས་སོ། །ཞག་མི་ཐུབ་དྲུག་དང་བཅས་པའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་གོ། འདི་ཡང་ཁྱིམ་ལོ་ལ་ཁྱིམ་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་འབྱུང་བས། ཁྱིམ་ཟླ་ལ་ཆད་པ་དེ་ཉིན་ཟླ་ལ་ལྷག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དོན་ལ་ཆད་རྒྱུ་དང་ལྷག་རྒྱུ་མེད། ཡང་ན་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔ་དང་ཚེས་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དོན་གཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཉིན་ཞག་ལ་ཚེས་ཞག་དྲུག་ལྷག་པ་དེ་ཉིན་ཞག་ལ་ཆད་པས་བསྣན་ཟེར་ཀྱང་ཁྱིམ་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་ནང་ན་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་རེ་ལྔ་དང་ཚེས་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དོན་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཆད་ལྷག་གི་འཕུལ་འདེད་ཀྱིས་ཟླ་བ་སོ་ཕྱེད་གསུམ་ཙམ་ལ་ཟླ་ལྷག་འདོན་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ལ། འདིའི་དངོས་བསྟན་ལྟར་ན་ལོ་ལྔ་རེ་ལ་ཟླ་ལྷག་འདྲོན་པའོ། །ཞག་མི་ཐུབ་འདོར་ལུགས་ནི། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་བཅུ་དྲུག་ནས་དགུན་རའི་ཉ་བར་ཟླ་གཅིག །དགུན་ཟླ་ར་བ་དེའི་མར་ངོ་སྟེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡར་འདས་ཤིང་། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཡར་ངོ་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ལུས་མཚམས་དེར་ཞག་མི་ཐུབ་སྟེ་གསོ་སྦྱོང་བཅུ་བཞི་པ་གཅིག །དེ་ནས་དགུན་འབྲིང་གི་ཡར་ངོ་མི་བརྩི་ལ། ཡར་ངོ་ཐམས་ཅད་ནི་གསོ་སྦྱོང་བཅོ་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་ནས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཉའི་བར་དང་། དེའི་མར་ངོ་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་གཅིག །དཔྱིད་རའི་ཡར་ངོ་མ་བརྩིས་པར་དཔྱིད་འབྲིང་གི་ཉའི་བར་དང་། དེའི་མར་ངོ་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་གཅིག །དཔྱིད་ཐ་ཆུང་གི་ཡར་ངོ་མ་བརྩིས་པར་དཔྱིད་ཐ་ཆུང་གི་ཉ་ནས་དབྱར་རའི་ཉའི་བར་དང་། དེའི་མར་ངོ་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་གཅིག །དབྱར་
2-297b
འབྲིང་གི་ཡར་ངོ་མ་བརྩིས་པར་དབྱར་འབྲིང་ཉ་ནས་དབྱར་ཐ་ཆུང་ཉའི་བར་དང་། དེའི་མར་ངོ་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་གཅིག །སྟོན་རའི་ཡར་ངོ་མ་བརྩིས་པས་སྟོན་རའི་ཉ་ནས་སྟོན་འབྲིང་གི་ཉའི་བར་དང་། དེའི་མར་ངོ་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་གཅིག་སྟེ་དྲུག་གོ །
劫量
གཉིས་པ་བསྐལ་པའི་ཚད་ལ། བསྐལ་པ་ངོས་བཟུང་། ཡ་ཐོག་རིང་པོའི་འགྲིབ་ཚུལ། འཇིག་པའི་བསྐལ་པའི་ཚུལ་ལོ། །
决定劫
དང་པོ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། བསྐལ་པ་རྣམ་པ་མང་བཤད་པ། །འདིར་མ་བཤད་ཀྱང་མདོ་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས། བསྐལ་པ་ནི། བར་གྱི་དང་། འཇིག་པའི་དང་། ཆགས་པའི་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པ་མང་དུ་བཤད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། འཇིག་ཆགས་ཀྱི་བསྐལ་པ་བཤད། གནས་པའི་བསྐལ་པ་བཤད། བསྐལ་ཆེན་བཤད་པའོ། །
说成坏劫
དང་པོ་ནི། འཇིག་པའི་བསྐལ་ཚུལ་དང་། ཆགས་པའི་བསྐལ་ཚུལ་ལོ།

我将为您直译这些藏文文本：
微尘至指节正分
第一，二十四指为一肘，四肘为一弓，五百弓为一驿站距离。
阿兰若
第二，此即认为是阿兰若（荒野）。
能计正由旬
第三，八驿站距离称为一由旬。
季量
第二，时间的标准分为年的标准和劫的标准。
年量
第一，分为能计量的月的标准和实际年份。
能计月量
第一，一百二十刹那为一刹那，六十刹那为一刻，须臾、日夜、月三者，前者皆乘以三十得后者。
年量正分
第二，根据经典，冬春（夏）等三季各分为四个月。其中冬初寒冷，春（夏）炎热，秋季降雨，这些都归纳为三季。十二个月加上六个不足日为一年。这样在恒星年中有三百六十恒星日，而在太阳日中有三百六十五天，因此恒星月看似不足而日月看似有余，实际上并无不足或有余。或者说，三百六十五太阳日与三百七十一朔望日，太阳日比朔望日少六日，这被认为是太阳日的不足需要增补，但在三百六十恒星日中既有三百六十五太阳日也有三百七十一朔望日。这样，通过不足与有余的推算，大约每三十个半月就要增加一个闰月，这是通过直接观测确定的。按照这里的明确说法，每五年增加一个闰月。
不足日的舍弃方法如下：从秋季最后一月的十六日到冬季第一月的满月期间一个月，冬季第一月的下半月，即过去了两个半月后，冬季中月的上半月之后，在此处有一个不足日，即十四日的布萨日。从此以后，冬季中月的上半月不计算，所有上半月都是十五日的布萨日。同样，从冬季中月的满月到冬季最后一月的满月期间，以及其后的下半月有一个不足日。春季第一月的上半月不计，直到春季中月的满月，以及其后的下半月有一个不足日。春季最后一月的上半月不计，从春季最后一月的满月到夏季第一月的满月期间，以及其后的下半月有一个不足日。夏季中月的上半月不计，从夏季中月满月到夏季最后一月满月期间，以及其后的下半月有一个不足日。秋季第一月的上半月不计，从秋季第一月满月到秋季中月满月期间，以及其后的下半月有一个不足日，共六个。
劫量
第二，劫的标准包括：确定劫的概念，最初长劫的减少方式，以及坏劫的方式。
决定劫
第一，分为显示和解释。
第一，所说的各种劫，此处虽未详述，但在经典论著中提到：劫有中劫、坏劫、成劫和大劫等多种说法。
第二，分为解释成坏劫、解释住劫和解释大劫。
说成坏劫
第一，分为坏劫的方式和成劫的方式。


 །
坏劫分
དང་པོ་ནི། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་ནི་གནས་པའི་བསྐལ་པ་རྫོགས་ཤིང་སྐྱེ་རྒུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པར་གནས་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མནར་མེད་པའི་སྲིད་པ་གསར་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་། རྙིང་པ་རྣམས་ཚེའི་འཕེན་པ་ཟད་ནས་ཤི་བ་དག་ལས་ཟད་ན་གོང་དུ་སྐྱེ་ལ། མ་ཟད་ན་ནི་སྟོང་གསུམ་གཅིག་དུས་མཉམ་དུ་འཇིག་པས་གཞན་དུ་འབབས་ཏེ་ཟད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བ་གཞན་དང་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་འཇིག་ཅིང་། དེ་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་འགའ་ཞིག་ལ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱེ་མ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་བདེ་བའོ། །ཞི་བའོ། །ཞེས་སྨྲས་ནས། དེ་ཐོས་ནས་གཞན་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའམ། ས་ལས། གཉིས་པ་ལའང་བསྒོམས་ནས་དེར་སྐྱེ་བར་བཤད་ལ་ཤར་ནུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་
2-298a
མི་སྙན་ནི་མི་ཁོམས་པའི་གནས་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་འདོད་ལྷར་སྐྱེ་ཞིང་། འདོད་ལྷ་དྲུག་རིམ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནའང་གཅིག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ལངས་ནས། ཚིག་ཏུ་ཀྱེ་མ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས། སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཐོས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཤི་ནས་འོད་གསལ་དུ་སྐྱེའོ། །ཆོས་ཉིད་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་བོན་དུས་ཐོག་མ་མེད་པས་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །བྱེ་སྨྲ་ནི་དགེ་རྩ་ཤས་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་འཇིག་པ་ལ་བར་བསྐལ་བཅུ་དགུའོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་བདུན་འཆར་བའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར། སྤྲིན་ལས་ཆར་ཡང་འབབ་ཅིང་ཉི་མ་འདིས་ཆུ་ལས་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དང་། འདི་བས་བཞི་འགྱུར་གྱིས་ཚ་བས་ཆུ་ཕྲན་དང་། ལྡེང་ག་ཆུང་ངུ་དང་། གསུམ་པས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། བཞི་པས་མཚོ་མ་དྲོས་པ་དང་། ལྔ་པས་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆུ་བོ་ལ་ནུབ་ཀྱི་བར་དང་། དྲུག་པས་མ་ལུས་པར་བསྐམས་ཤིང་སྲ་བའི་དངོས་པོ་རི་རབ་ཀྱང་དུ་བར་འཐུལ་བར་བྱེད་ལ། བདུན་པས་མེ་འབར་ཏེ་འདོད་པའི་སྣོད་མེ་རྒྱུན་གཅིག་དང་། དེ་ལས་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་ཁྱེར་ནས་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་བར་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར་ཟད་པའི་སྣོད་འཇིག་པ་ལ་བར་བསྐལ་གཅིག་སྟེ་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུའོ། །འོག་མའི་མེ་ལྕེས་རྒྱུ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་མེ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། འོག་མའི་མེས་གོང་མ་མི་སྲེག་ལ་གོང་མ་རང་སའི་མེས་རང་ས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །ཆུས་འཇིག་པའི་ཚེའང་སེམས་ཅན་ཞིག་པས་འཇིག་རྟེན་ཞིག་
2-298b
ནས་འདོད་པའི་སྣོད་སྟོང་པར་རང་གི་ས་པའི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལན་ཚྭ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་གཞུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཆུའི་ཁམས་དང་། དེ་ལས་གཉིས་པའི་ཆུའི་ཁམས་འབྲེལ་བར་བྱེད་ལ། གཉིས་པའི་ཆུའི་ཁམས་སྣོད་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་གོ ། བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པ་ན་རེ། བསྐལ་པ་འདི་མེས་ཞིག་པའི་རྗེས་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་ལས་འཕོས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་གསུང་བ་ནོར་ཏེ། མདོ་སྡེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་པདྨ་དཀར་པོ་དང་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཆུས་འཇིག་དུས་སུ་གསེར་གྱི་པདྨ་སྟོང་གིས་བལྟས་ལ་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་དང་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་བཟང་ཞེས་འདི་ལ་བཏགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ།

我将为您直译这段藏文文本：
坏劫分
第一，坏劫是指住劫结束后，众生寿命为八万岁时，无间地狱中不再有新的众生转生，而旧有的众生寿命耗尽死亡后，若业已尽则往上转生，若业未尽，因为三千大千世界同时坏灭，故往他处坠落直至业尽。同样，其他地狱、饿鬼和畜生道也坏灭。此后，阎浮提的某些人无需导师，自然而得初禅定，从定中起来后说道："哎呀，从远离而生的喜乐实是安乐！是寂静！"其他人听到后也入定，并转生至梵天世界；或者如《地论》所说，修习第二禅后转生彼处，东西方（人）也是如此。北俱卢洲是无暇之处，因未离贪欲故转生为欲界天；六欲天依次转生至初禅天，梵天世界中也有一位自然入于第二禅，出定后说："哎呀，从禅定生起的喜乐是安乐！是寂静！"其他众生听到后也入定，死后转生光音天。
"自然"是指由于禅定种子从无始以来便有而获得入定之道。有部认为这是极大的善根，因为在那时善法会自然现前。这样众生坏灭需要十九中劫。
此后，如《七日出现经》所说，云中降雨，此太阳令水质物体（蒸发），比此热四倍的太阳令小溪和小池干涸，第三太阳使四大河干涸，第四太阳使无热恼池干涸，第五太阳使外海水位下降至河流，第六太阳使一切完全干涸，连坚硬的须弥山也冒烟，第七太阳燃烧起来，欲界器世间成为一片火海，火焰被风吹起直至烧毁梵天宫殿，连灰烬都不剩，器世间的坏灭需要一个中劫，共二十中劫。
下界的火焰只是作为上界火的因缘，下界的火不会烧毁上界，上界由自己的火烧毁自己的地方。
当被水毁灭时，众生先坏灭，然后世界坏灭，欲界器世间空无一物后，被自地的水元素溶解，就像盐被溶解一样。然后与初禅的水元素相连，再与二禅的水元素相连，二禅的水元素与器世间一同灭尽。
无等智说："此劫被火毁灭后才形成，经中说是从光音天转生而来，因此大师佛功德等所说有误。因为在《大悲白莲经》和《大方广佛华严经》中说，在水毁灭时，千朵金莲观望，净居天和大自在天称此为'贤劫'。"


 །བཅོམ་ལྡན་རལ་གྲི་སོགས་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་བསྐལ་པ་ཆགས་དུས་ཀྱི་ཆུ་ལ་གསེར་གྱི་པདྨ་ཆགས་པ་ལས་ཞེས་འཆད་དོ་ཞེས་གྲགས་པ་ནི་མདོའི་ཚིག་དོན་མ་ངེས་པར་སྨྲ་བར་ཟད་ཅེས་འཆད་པར་སྣང་ངོ་། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་དེའང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རླུང་ལྡང་ཞིང་། རང་སའི་རླུང་གིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་རྡུལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་རྣམ་པར་འཐོར་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ལྡང་བ་ནི་གསུམ་པའི་སྣོད་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གཅིག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ལངས་ནས་ཀྱང་། ཀྱེ་མ་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་ཀྱང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དགེ་ཆུང་གི་ལྷར་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་གཅིག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་
2-299a
པར་འཇུག་ཅིང་ལངས་ནས་ཀྱང་བདེ་བ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་བདེ་བའོ། །ཞི་བའོ། །ཞེས་བརྗོད་ཅིང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་པས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་སྤྲིན་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེའོ། །
成劫分
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཙམ་ལུས་པར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་། ཡང་ཆགས་པ་ནི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་སྣོད་རྣམས་ཀྱི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་པ་དང་པོ་རླུང་འཇམ་པོ་དག་ལྡང་སྟེ། དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་ནས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འོངས་པ་སྟེ་མགོ་ཟུག་པའོ། །མདོ་གོང་མའི་འགྲེལ་པ་འདིར་བླངས་ཏེ་བཤད་ན་གོ་བདེ་བས། འདི་ཆགས་ནས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་འདུག་པ་ནི་ངེས་པར་བྱུང་བ་སྟེ་དེར་ཚར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་འཇིག་པ་ནི་འཇིག་པའི་མགོ་ཞུགས་པའམ་མགོ་ཟུག་པའོ། །དེ་ནས་རླུང་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ན་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ནི་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་ས་གཞི་དང་གླིང་རྣམས་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་དང་ཟབ་དང་རྒྱ་དང་དབྱིབས་སོགས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །དང་པོའི་རླུང་ཞེས་པ་དགེ་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་འོག་གཞི་ཞེས་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་འཆད་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། རླུང་འཇམ་པོ་ལྡང་ཞེས་པ་དང་རླུང་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདིའི་འོག་གཞིའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཐ་མར་འཇིག་པ་དེ་དང་པོར་ཆགས་པས་རླུང་གིས་ཞིག་པ་ན་དགེ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་པོར་འབྱུང་བ་དང་། ཆུས་ཞིག་ན་འོད་གསལ་སོགས་ཀྱི་
2-299b
གཞལ་མེད་ཁང་དང་། མེས་ཞིག་ན་དང་པོར་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་འཐབ་བྲལ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་བར་དུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདིའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱི་སྣོད་ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །མེས་ཞིག་པའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཞིག་འོད་གསལ་ནས་ཤི་ནས་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པར་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྗེས་ཚངས་རིས་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དག་ནས་རིམ་གྱིས་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ནུབ་དང་། ཤར་དང་། འཛམ་གླིང་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བའི་སྲིད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་མཇུག་ཏུ་འཇིག་པ་དེ་དང་པོར་ཆགས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ།

我将为您直译这段藏文文本：
胜解剑等藏地诸论师解释说劫初形成时从水中生起金莲，这种说法只是未能确定经文义理的言论而已。被风毁灭时，俱生风起，自地的风将使第三禅以下如尘堆般散落毁灭，这股风与第三禅的器世间一同消失。
同样，在第二禅中也有一位众生自然获得第三禅定，从定中起来后说："啊，无喜之乐所生的是安乐和寂静！"其他众生听到这声音后也入定，转生为少净天。同理，第三禅中有一位众生自然获得第四禅定，入定后起来说："无乐的舍是安乐！是寂静！"其他众生听到这声音后也入于第四禅定，转生为无云天等处。
成劫分
第二，世界这样毁灭后只剩虚空，长时间持续如此。然后逐渐由众生的业力，在虚空中出现器世间的前兆，首先是柔和的风起，此时这个已毁灭二十中劫的世界必定开始重新形成并完全成就。二十中劫的形成是接近来临，即开始形成。若引用上经的释义于此解释会更易理解：此世界形成后持续二十中劫是确定结束，即完成其期限。二十中劫的毁灭是毁灭的开始或起始。
之后，当那些风生起时，成为前面所说的风轮。然后是水和金地基、诸洲及须弥山等，其尺寸、深度、广度和形状等如前所述形成。关于"初风"，虽然前代诸师解释为遍净天等的下基，但论著作者的意图似乎并非如此，因为文中提到"柔和风起"，以及"当那些风生起时，成为所说的风轮"，是指这里的下基。
即便如此，最后毁灭的首先形成，所以风毁灭后首先出现遍净天等的宫殿，水毁灭后首先出现光净天等的宫殿，火毁灭后首先出现梵天宫殿。其下依次为离诤天宫殿等。再下是此处的风轮等，如此形成器世间即为世界的形成。
火毁灭后，有众生从光净天死后转生为空无的梵天宫殿中的大梵天，其他众生也从那里死后转生为梵辅天。之后从梵众天、他化自在天、化乐天开始，依次转生北俱卢洲、西方、东方、南赡部洲、饿鬼、畜生，直至地狱。最后毁灭的首先形成，这是自然规律。


 །དམྱལ་བ་ན་སེམས་ཅན་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་ཆགས་པ་དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་བྱུང་ཞིང་རྫོགས་པའོ། །ཆགས་ནས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འོངས་པ་སྟེ། ཆགས་ནས་གནས་པའི་མགོ་ཟུག་པའོ། །
说住劫
གཉིས་པ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་བཤད་པ་ལ། བཤད་པ་དང་། བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ལ། ཡ་ཐོག་རིང་མོ། བར་ཁུགས་བཅོ་བརྒྱད། མ་ཐོག་རིང་མོ། ཡར་འཕེལ་བའི་ཚད་དོ། །
劫初长时
དང་པོ་ནི། གནས་པའི་བསྐལ་པ་ནི་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པ་ལས། བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་ཚད་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་འགྲིབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་མོ། །འདིའི་ཐད་ཀྱི་འགྲེལ་པར་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུ་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་མནར་མེད་དུ་སེམས་ཅན་གཅིག་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་དབང་དུ་
2-300a
བྱས་ནས། དེ་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་བར་བསྐལ་བཅུ་དགུ་དང་། བར་བསྐལ་དང་པོ་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སོགས་སྣོད་འགྲུབ་པས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་ཆགས་པའི་མཇུག་རྫོགས་པ་དང་། གནས་པའི་མགོ་རྩོམ་པ་དང་། ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐུབ་པ་ལས་འགྲིབ་པའི་མགོ་རྩོམ་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་བར་བསྐལ་གཅིག་ལ་བར་བསྐལ་བཅུ་དགུ་འོང་ས་མེད་དོ། །
中劫十八增减
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་མར་འགྲིབ་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའང་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལས་ཉི་ཤུ་སོགས་ཡར་སྐྱེ་བ་ནས་རིམ་གྱིས་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་ཚེ་མར་བྲི་བ་ན་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བར་བསྐལ་གཉིས་པ་ཡི་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་རོ། །
末后长时
གསུམ་པ། བར་བསྐལ་གཅིག་ནི་ཡར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྲི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་པའི་བར་དུའོ། །
增长量
བཞི་པ་ཡར་འཕེལ་བའི་ཚད་ནི། དེ་དག་ཚེ་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་ལས་ལྷག་པ་མི་སྐྱེའོ། །བར་གྱི་མར་འགྲིབ་དང་ཡར་འཕེལ་གྱི་ཁུག་པ་རེ་དང་དང་པོའི་མར་འགྲིབ་དང་ཐ་མའི་ཡར་འཕེལ་རེ་དུས་མཉམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་དང་པོའི་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ནས་བཅུ་པར་འགྲིབ་པ་དེ་བུལ། མ་ཐོག་རིང་དེ་ཡར་འཕེལ་བ་བུལ། ཁུགས་པའི་མར་འབྲི་དང་ཡར་འཕེལ་ནི་ཡ་ཐོག་གི་མར་འགྲིབ་དང་མ་ཐོག་གི་ཡར་འཕེལ་ལས་མྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བར་གྱི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་རེ་འགྲིབ་པ་ན་ཚེ་ལོ་རེ་འགྲིབ་པ་དང་། བརྒྱ་རེ་འཕེལ་བ་ན་ཚེ་ལོ་རེ་ཡར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཅེས་གྲགས་པའི་ཚེ་ལོ་དེ་ཡང་དང་མཐའི་འགྲིབ་འཕེལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ། བར་གྱི་འགྲིབ་འཕེལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་དཔྱད་པར་བྱའོ། །
གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ལ། དངོས་དང་། འཇིག་ཆགས་ཀྱང་དེ་དང་མཉམ་པར་བསྟན་པའོ། །
正说住劫
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་
2-300b
རྟེན་སྔར་ཆགས་པ་འདི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །
说成坏亦如此
གཉིས་པ་ནི། ཆགས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་ཞིག་ནས་འདུག་པ་སྟོང་པའི་བསྐལ་པ་དག་ནི་གནས་པའི་བསྐལ་པ་དང་དུས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུར་མཉམ་མོ། །
说大劫
གསུམ་པ་བསྐལ་ཆེན་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལ་གང་ཟག་གསུམ་འབྱུང་ཚུལ་ལོ། །
大劫正分
དང་པོ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་བར་བསྐལ་དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ནི་བསྐལ་ཆེན་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་ཞེས་བཤད་པས་བསྐལ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། དུས་དུས་ཅན་ལས་ལོགས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར།
附说三补特伽罗
གཉིས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་ཚུལ། རང་རྒྱལ་འབྱུང་ཚུལ། འཁོར་བསྒྱུར་འབྱུང་ཚུལ་ལོ། །
佛陀出生分
དང་པོ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་འབྱུང་བའི་དུས་སོ།

我将为您直译这段藏文文本：
当有众生转生地狱时，世界形成二十中劫的过程已确定结束并完成。形成后持续二十中劫的时间是接近来临，即形成后住立的开始。
说住劫
第二，解释住劫分为：解释和总结。
第一，分为：劫初长时、中间十八次增减、末后长时和增长量。
劫初长时
第一，住劫是二十中劫，其中一个中劫的长度是从人类寿命无量岁开始减少直至十岁为止的时间。在相关注释中说："人类寿命无量岁时经过十九中劫。"从那时开始，当一位众生转生无间地狱时，就成为众生世界形成的标志。这样算来，形成需要十九中劫，第一个中劫是完成梵天宫等器世间的形成，共二十中劫。从那时起，形成过程结束、住立开始、寿命无量岁开始减少这三个时刻是同时的。否则，一个中劫中不可能出现十九个中劫。
中劫十八增减
第二，从那以后，其余十八个中劫是向上增长和向下减少的。也就是从十岁寿命开始增至二十岁等，逐渐增至八万岁，然后再减至十岁，这是第二个中劫。如此共有十八次循环。
末后长时
第三，最后一个中劫只有向上增长而无减少，从十岁增至八万岁。
增长量
第四，增长量的标准是不会超过八万岁寿命。中间的减少和增长的每一循环与最初的减少和最后的增长是同步的。因此，从最初的八万岁减至十岁是缓慢的，最后从十岁增至八万岁也是缓慢的，而中间循环的减少和增长比最初减少和最后增长要快。这样的过程中，据说每减少或增加一百年，寿命就减少或增加一岁。需要考察的是，这种寿命变化是基于最初和最后的减增还是基于中间的减增。
第二，总结分为：正说住劫和成坏劫亦如此。
正说住劫
第一，如此，先前形成的世界将住立二十中劫。
说成坏亦如此
第二，形成、毁坏和毁坏后的空劫也各持续二十中劫，与住劫时间相等。
说大劫
第三，解释大劫分为：正说和附带解释三种补特伽罗出现方式。
大劫正分
第一，这样的八十个中劫构成一个大劫。正如所说"即彼积聚"，劫的本质是五蕴的本质，因为时间离开有时间性的事物外别无所有。
附说三补特伽罗
第二，分为：佛陀出现方式、独觉出现方式和转轮王出现方式。
佛陀出生分
第一，包括佛陀的因和出现的时间。


 །
佛陀成因
དང་པོ་ནི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་བསྐལ་པ་ནི་བསྐལ་ཆེན་དུ་བཤད་པ་དེ། གཅིག་བཅུ་བརྒྱ་སོགས་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུར་ཕྱིན་པ་སྟོབས་མིག་ཆེན་པོ་ཕྲག་བཅུ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ལ་བྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི་དཀའ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་སངས་རྒྱས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །གྲངས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པ་ནི་གྲངས་མེད་ཅེས་མི་བྱའི། ལུང་སྡེ་བཞིར་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་སིལ་བུ་ལས་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་སྟེ། གཅིག་སྟེ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་གཞན་དང་པོ་དང་། གཅིག་བཅུ་ནི་གནས་གཞན་གཉིས་པ་དང་། བཅུ་ཕྲག་བཅུ་ནི་བརྒྱ་སྟེ་གནས་གཞན་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲེས་ནས་ཏེ་བཟུང་བདེ་བའི་ཕྱིར། བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གཅིག་བཅུ་བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་དང་། །བྱེ་བ་ས་ཡ་དུང་ཕྱུར་དགུ། །ཟུང་དང་བཅས་པ་མིན་པ་སྟེ། །ཐེར་འབུམ་ཁྲག་ཁྲིག་རབ་བཀྲམ་དང་། །གཏམས་དཀྲིགས་མི་
2-301a
འཁྲུགས་ཁྱད་འབྱིན་དང་། །པང་སྟེང་དེད་འདྲེན་མཐའ་སྣང་དང་། །རྒྱུ་རིག་འོད་མཛེས་དབང་པོ་དང་། །ལེགས་སྦྱིན་རྟོགས་འགྲོ་དབྱིངས་རྡུལ་དང་། །རྒྱ་རྟགས་སྟོབས་འཁོར་བརྡ་ཤེས་དང་། །རྣམ་འབྱུང་སྟོབས་མིག་ཉེར་གཅིག་པོ། །ཆེན་པོའི་ཟུང་དང་རྗེས་འབྲེལ་བ། །སྟོབས་མིག་ཆེ་ལ་གྲངས་མེད་པ། །བར་ནས་བརྒྱད་ནི་མ་རྙེད་དོ། །ཟུང་བཅས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ཏུ། །མིང་བཞི་ཆེན་པོར་བཅས་པའོ། །དྲུག་ཅུ་གྲངས་མེད་ཟུང་བཅས་མིན། །ཅེས་པའོ། །དེ་ནས་ཡང་བཟློག་ན་ལན་གསུམ་དུ་བགྲངས་པའི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་པར་ཕྱིན་པ་གསུམ་ནི་གྲངས་མེད་གསུམ་ཞེས་བྱའི། ཐམས་ཅད་དུ་བགྲང་མི་ནུས་པའི་གྲངས་མེད་མིན་ནོ། །ཅི་བྱང་སེམས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དུས་རིང་མོར་ལམ་བགྲོད་པས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེ་ཅི། དུས་རིང་ན་བར་ཆོད་ཀྱང་འབྱུང་བས་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རམ་ཞེས་པ་ལ། སེམས་དཔའ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཟབ་པས་ཡུན་རིང་མོར་འགོར་ཡང་སྐྱོ་བ་མེད་པས་བར་ཆོད་མེད་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཐར་པའི་གོ་འཕང་ཡོད་ན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་འབད་པ་འདི་སྙེད་རྩོམ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་དོན་དུ་འབད་པ་རྩོམ་མོ། །དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་འདོད་པ་སྟེ། བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཕ་འདོད་པ་དང་འདྲའོ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདག་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དད་པ་དེ་ནི་བདག་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྐྱེ་དཀའ་བ་ནི་བདེན་ཏོ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདག་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་ནི། སྙིང་རྗེ་ལ་གོམས་པས་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་ལྟ་བར་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་
2-301b
ཆེས་པའི་དད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་བདེན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་གོམས་པ་ཁ་ཅིག །རང་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་དུ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་བསྐྱེད་དེ་གོམས་པས། རྒྱུ་དེས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་བཟློག་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་བཟློག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །གང་ཟག་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤས་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མར། རང་རྒྱུད་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །གང་ཞིག་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་། །ཡང་དག་ཟད་པར་ཀུན་ནས་འདོད། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

我将为您直译这段藏文文本：
佛陀成因
第一，经中所说"三无数劫成佛"的"劫"是指大劫，从一、十、百等数位开始，经过其他六十个数位，直到称为"无数"的大力目十方，所有菩萨通过百千难行积累福德和智慧的广大资粮，以六波罗蜜而成佛。"无数"不是指没有数量的极限，而是在四部律典之外的零散经典中提到的六十个其他数位：一即不是二是第一数位，一个十是第二数位，十个十是一百是第三数位。以此类推，为便于记忆，总结偈颂如下："一、十、百、千、万、十万、百万、千万、亿、十亿九，配上成双者，百亿、千亿、万亿、十万亿、百万亿、千万亿、亿亿、十亿亿、百亿亿、千亿亿、万亿亿、十万亿亿、百万亿亿、千万亿亿与大力目，二十一者与大相连，大力目为无数，中间八未得。在成双者之间，四名与大相连。六十无数包含成双非成双者。"
由此再次倒推三次，到达第六十数位的三次，称为三无数劫，而不是指完全无法计数的无数。若问：菩萨发愿后经长时修行而成佛，长时间会有障碍产生，如何成佛？菩萨因方便智慧深厚，虽经长时亦不厌倦，无障碍而成佛。又若问：如果声闻等阿罗汉也有解脱果位，为何要为大菩提做如此多的努力？为了消除他人痛苦而努力。将他人利益视为自己利益，如父亲希望儿子离苦一样。
他人痛苦使自己痛苦的信念，确实比自己痛苦而痛苦更难生起。然而，对于那些因他人痛苦而自己痛苦的悲心者，由于熟习悲心，不视自己痛苦为痛苦，而乐于对苦难众生生起悲心，这种深信是真实的。就如同没有悲心的某些人习惯于像自己痛苦一样对他人痛苦感到欢喜一样。
此外，对于无我的五蕴生起我执并熟习，因此而经历痛苦；同样，通过熟习的力量，转变对五蕴的我执，也令他人转变，从而对从我执中体验痛苦生起坚信。这样的人被称为已生起菩提心的大乘者。如同尊者阿底峡在《菩提道灯论》中说："通过了知自身痛苦，谁能真诚完全希望消除他人痛苦，此人即为最胜者。"


 །
佛陀出生时期
གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ་རྒུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་མར་ནི་འགྲིབ་པའི་ལོ་བརྒྱ་པའི་བར་ལ་སངས་རྒྱས་དེ་དག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཡར་སྐྱེའི་དུས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱ་ལས་མར་ཡང་མིན་ཏེ། ཚེ་དུས་ཉོན་མོངས་ལྟ་བ་སེམས་ཅན་ལྔས་སྙིགས་མ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་སྙིགས་མ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ངན་ཅིང་ཐ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་དུས་སྙིགས་པས་ནི་སྲོག་དང་ཡོ་བྱད་རྒུད་པར་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མས་ནི་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་དང་། བདག་ཉིད་ངལ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མས་ནི་ཁྱིམ་པའི་དགེ་བ་རྒུད་པ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགེ་བ་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་སྙིགས་མས་ནི། བོང་ཚོད་དང་གཟུགས་དང་ནད་མེད་པ་དང་སྟོབས་དང་བློ་དང་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །
缘觉出生分
གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ལ། དེ་འབྱུང་བའི་དུས་དང་། དེའི་རྒྱུའོ། །
缘觉出生时期
2-302a
རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཚེ་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་མར་འགྲིབ་གཉིས་ཀ་ལ་འབྱུང་སྟེ། ཡར་འཕེལ་གྱི་དུས་ན་རྒྱལ་པོ་མེ་སྦྱིན་ལ་བུ་བདུན་བུ་མོ་བདུན་ཆུང་མ་བདུན་ཡོད། འཁོར་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པ་ལས་བརྒྱད་ཁྲི་རང་རྒྱལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དམ་པ་ཏོག་དཀར་འཛམ་གླིང་དུ་བྱོན་པའི་དུས་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་གནས་སུ་རང་རྒྱལ་ལྔ་བརྒྱ་བྱུང་བ་མར་འགྲིབ་ལ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཚོགས་སྤྱོད་དང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའོ། །དང་པོ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཉན་ཐོས་སུ་གྱུར་ནས་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། འདོད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནུབ་པ་ན་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཚོགས་སྤྱོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གསུམ་བསྐྱེད་ནས་ཚེ་འདི་ལ་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཀའ་ཐུབ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་གདུང་བ་ན། རང་རྒྱལ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྤྲེའུ་དང་འཕྲད་ནས། སྤྲེའུས་རང་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་དཀའ་ཐུབ་པ་ལ་བསྟེན་ནས། དཀའ་ཐུབ་པ་དག་རང་རྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་གཏམ་འདོན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཡིན་ན་བདེན་པ་མཐོང་དུས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་སྤངས་པས་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོས་གདུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གདུང་བ་ནི་ལྟ་བ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། །མདོར་ན་ཚོགས་སྤྱོད་ཐ་མ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་བུདྡྷ་ལ་མི་བསྟེན་ལ། སྒོམ་ལམ་མན་ཆོད་བསྟེན། འབྲིང་ནི་སྒོམ་ལམ་དང་མཐར་ཕྱིན་མི་བསྟེན། ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་གསུམ་བསྟེན། ཚོགས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་མཐོང་སྒོམ་མཐར་ཕྱིན་གསུམ་མི་བསྟེན། ཚོགས་སྦྱོར་བསྟེན། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི་ཚོགས་ལམ་བསྟན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ཡན་ཆད་མི་བསྟེན་ཏོ། །བསེ་རུ་གཉིས་པས་གཅིག་པུར་གནས་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་། ལུང་ལས། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་བཞི་གནས་གཅིག་ཏུ་སྐབས་འགར་འཚོགས་པའང་གསུངས་པས་ཕལ་ཆེར་ཀུན་སྤྱོད་ལ་དགོངས་སམ་སྙམ། ཞེས་སློབ་
2-302b
དཔོན་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པ་ཟེར་རོ། །
缘觉成因
གཉིས་པ་ནི། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསླབ་གསུམ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ལུང་མེད་པར་བདག་གཅིག་པུའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་པས་ན་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་རང་གདུལ་བར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་འདུལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་སྟོན་པར་སྤྱོད་ལ། མ་ཐོབ་ཀྱང་སྨོན་ནས་ཤེས་པས་སྔོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་སྤྱོད་དེ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་སོགས་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

我将为您直译这段藏文文本：
佛陀出生时期
第二，从众生寿命八万岁减至百岁的期间，诸佛出现。在寿命增长期不出现，因为众生难以生起厌离心。也不在百岁以下出现，因为寿命、时代、烦恼、见解、众生五种浊极其严重，故称为"浊世"，即恶劣至极之意。寿命浊和时代浊使生命和资具衰退，烦恼浊和见解浊使欲望变得恶劣，并使自身开始疲惫。或者说，烦恼浊使在家人的善行衰退，见解浊使出家人的善行衰退。众生浊使身材、色相、健康、力量、智慧、记忆、精进和坚固性衰退。
缘觉出生分
第二，缘觉出现的方式分为：出现的时间和其因。
缘觉出生时期
缘觉出现在寿命增长期和减少期两个时期。在寿命增长期，国王施火有七子七女七妻，有八万眷属，其中八万人成为缘觉。在正法白顶降临南赡部洲时，在仙人堕落的鹿苑中出现五百缘觉，这是在寿命减少期。
缘觉分为部行和麟角喻两种。第一种，先入佛陀教法成为声闻，获得预流果和一来果，然后在欲界佛法灭没时成为缘觉。其他人说：部行缘觉在佛教中修习三顺抉择分，在今生成为缘觉。例如五百苦行者在苦修中，遇到与缘觉同行的猴子，猴子向苦行者展示缘觉的行为，苦行者们因此成为缘觉的故事。若是圣者，见真谛时已断除持戒禁取见，不会受剧烈苦行折磨，因为苦行以该见解为前提。
总之，最低等的部行缘觉不依靠佛陀的究竟道，但依靠修道以下的道；中等者不依靠修道和究竟道，但依靠资粮道、加行道和见道三者；最上等的部行缘觉不依靠见道、修道和究竟道，只依靠资粮道和加行道；麟角喻者依靠资粮道，但不依靠加行道以上的道。虽然麟角喻表示独自生活，但经典中提到有时四位麟角喻者会聚集在一处，因此我认为这主要指的是行为方式。这是无等智论师所说。
缘觉成因
第二，通过一百大劫修习菩提资粮三学，成为麟角喻独觉。因为无师自悟，仅为自己而成佛，所以根据词源学称为"独觉"，他们只度化自己而不度他人。他们获得无碍解智而说法，即使未获得也能通过愿智忆念前佛教法而说法。为利益众生，他们展示空中行走等神变，因此也不是没有悲心。
;


 །སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཆོས་མི་སྟོན་པ་མིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་བྲལ་དང་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྔོན་འདུ་འཛི་མེད་པ་ལ་གོམས་པས་རང་གི་བསོད་ནམས་བདེ་བ་ཉམས་པ་ལ་མོས་པས་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་མི་སྤྲོ་སྟེ། ཆུ་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་བཟུང་བར་དཀའ་བ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པར་དཀྲི་དཀའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ན་འཁོར་བསྡུ་དགོས་པ་ལས། དེ་བསྡུ་ན། རྣམ་གཡེང་དང་འདུ་འཛི་ལ་སྐྲག་པས་དེ་སྤོང་བའི་ཆེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །
转轮王出生分
གསུམ་པ་འཁོར་སྒྱུར་འབྱུང་ཚུལ་ལ། དེ་འབྱུང་བའི་དུས། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
转轮王出生时期
དང་པོ་ནི། རྒྱལ་སྲིད་ལ་འཁོར་ལོས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་མིའི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཚེ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་འཕྱི་བའི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ཐུང་བའི་ཚེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་སའི་ལྷའམ་ང་ལ་ནུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་
2-303a
ནི་རྒྱལ་པོ་ཀྲི་ཀྲི་ཚེ་ལོ་ཉི་ཁྲི་པ་ལ་བྱུང་བ་དང་། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅུང་དགའ་བོའམ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན་གླིང་གཅིག་ལ་དབང་བ་ཡིན་ཏེ་བརྒྱ་པ་ལའོ། །
姓类别
གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས། གླིང་གང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ། འཕྲོས་པའི་དོན། རྒྱལ་བར་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །
姓类别正分
དང་པོ་ནི། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་འཁོར་ལོ་ཅན་ཏེ། མཆོག་དང་། ཉེ་བའི་མཆོག་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མའོ། །
生于何洲
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གླིང་གཅིག་གླིང་གཉིས་དང་། །གསུམ་དང་བཞི་ལ་མས་རིམ་བཞིན་དབང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྕགས་ཟངས་དངུལ་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི་གདགས་པ་ལས་བཤད་ལ། མདོ་ལས་ནི་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁོ་ན་ལས་མ་གསུངས་སོ། །གཞན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་མཛོད་འདི་སྔོན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྟོང་གསུམ་ལ་དབང་བ་གཅིག་བྱུང་། དེའི་དུས་ན་བུདྡྷ་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་འཕྲོ་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་། བུདྡྷ་དེ་ལ་གླིང་བཞི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོས་བཀང་བ་ཕུལ་ཏེ། སྟོང་གསུམ་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་རྒྱལ་པོ་ས་འཛིན་གྱི་སྲས་སའི་ལྷ་ཡབ་གྲོངས་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་སུ་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ཁྲུ་བདུན་གྱི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་དམ་བདར་ཏེ། ང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་དབང་ཐང་ཡོད་ན་ས་ལ་འབབ་པར་གྱུར་ཅིག་བྱས་པས་ས་ལ་བབས། དེ་ནས་ང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་དབང་ཐང་ཡོད་ན་ཤར་ཕྱོགས་སོགས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་བྱས་པས་ཕྱོགས་རྣམས་ལས་རྒྱལ། དེ་ཀ་བཞིན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་བྱུང་། གླིང་བཞིའི་དོན་བྱས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཕྱིན། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྟན་ཕྱེད་བདར། མ་ངོམས་པས་འཛམ་གླིང་དུ་ལྷུང་
2-303b
སྟེ་སའི་ལྷའམ་ང་ལ་ནུ་སོགས་ནི་བག་མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་མུ་ཁྱུད་འཛིན་ནི་ལྷས་སྤྱན་དྲངས་ཀྱང་མ་གཤེགས་པར་འཛམ་གླིང་པའི་དོན་བྱེད་དེ། བག་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་བསགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་བཞིན་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མིན་པ་བཞིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་གཉིས་འབྱུང་བ་མིན་ནོ།

我将为您直译这段藏文文本：
并非因为众生缺乏福分而不为其说法，因为通过世间道可以离欲且有福分。由于过去习惯于远离喧嚣，满足于自身福德安乐，所以少欲，不愿向众生宣说甚深法，就像难以抓住被大水冲走的人一样，众生顺着暗流前进，很难使他们回头。若要使他们回头，就需要聚集眷属，而聚集眷属会导致散乱和喧嚣，因恐惧这些而舍弃它们。
转轮王出生分
第三，转轮王出现的方式分为：出现的时间、种姓的区别和功德的特点。
转轮王出生时期
第一，以转轮王方式统治王国的国王出现在人寿无量岁到不少于八万岁的时期，因为寿命比这更短则无法享受圆满受用。这是指圆满的转轮王，如地天王或嘎拉努等国王。其他如力量转轮王在人寿两万岁时出现，如克里克里王；如果释迦牟尼佛未出家，他将成为统治四大洲的转轮王，出现在百岁时期；如果弟弟阿难或罗睺罗未出家，将成为统治一大洲的王，也是在百岁时期。
姓类别
第二，包括：类别本身、统治哪些大洲、附带内容和如何征服。
姓类别正分
第一，有金、银、铜、铁轮王，分别为最胜、近胜、中等和最下等。
生于何洲
第二，他们依次统治四、三、二、一大洲。铁、铜、银轮王的出现在《施设论》中有说明，而在经中只提到金轮王。此外，菩萨虚空藏曾是统治三千大千世界的转轮王。那时有一位宝光佛出现，他向佛献上装满四大洲珍宝的供养，成为统治三千大千世界的转轮王。
另外，国王持地的儿子地天在父亲去世后加冕时，空中出现一个具有千辐的金轮，高约七肘。他发誓："如果我有成为大王的命运，愿此轮降至地面。"轮即降至地面。然后他又说："如果我有成为大王的命运，愿能征服东方等地。"于是他征服了各方。同样地，七宝出现，他为四大洲造福，前往三十三天，帝释分座与他。因不满足而返回赡部洲的地天或嘎拉努等是放逸的国王。而国王持轮虽受天神邀请却不前往，而为赡部洲众生造福，是不放逸的国王。
第三，正如积累无与伦比的业如帝释般，世间不会同时出现两位佛陀，转轮王也不会在同一世界同时出现两位。


 །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཅིག་ཅར་སངས་རྒྱས་གཉིས་མི་འབྱུང་བྱ་བ་དེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱའམ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་གིས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ཏེ། མ་ཡིན་ན་སྟོང་གསུམ་འདིར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་སྟོང་གསུམ་གཞན་ལ་ཐོགས་རྡུགས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེར་མི་ཐལ་བས་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྤྱོད་དོ། །དེས་སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་འདུལ་བར་མི་སྤྱོད་པའི་གནས་དེར་ནི་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འདུལ་བར་མི་སྤྱོད་དེ། སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་ནུས་པ་བརྡུགས་ན་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིའང་ནུས་པ་བརྡུགས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལུང་གིས་བསྒྲུབས་པ་ནི། མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱི་ཐད་དུ་འོངས་ནས། འདི་སྐད་དུ། ད་ལྟ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མཉམ་ཞིང་མཉམ་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པར་གྱུར་ན་ཇི་སྐད་ལན་གདབ། དེ་ལྟར་དྲིས་པར་གྱུར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་མཉམ་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ལན་གདབ་བོ། །ཅིའི་སླད་དུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གནས་དང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཐོས་ཤིང་མངོན་དུ་
2-304a
་བཟུང་བའི་སླད་དུའོ། །ཞེས་གསུངས་ཟེར་རོ། །བུདྡྷ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་འདུལ་ཞིང་སྤྱོད་ན། འོ་ན་ཚངས་པའི་མདོ་ལས། ང་ན་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་འདི་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲངས་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཏེ་ཅི་ལ་དགོངས་ན་སྟོང་གསུམ་གཅིག་གཟིགས་པ་དེ་མངོན་པར་འདུ་མི་མཛད་པར་གཟིགས་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། མངོན་པར་འདུ་མཛད་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟིགས་སོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་དེ་སྟོང་གསུམ་གཅིག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྟོང་གསུམ་པ་གཞན་དག་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞུགས་སོ། །སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཞིག་སྟོང་གསུམ་གཞན་དུ་མཉམ་དུ་ཚོགས་པ་དག་ལ་ཞུགས་པ་སྣང་ལ། སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཏུ་མང་པོ་གཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ལ། སྟོང་གསུམ་གཞན་དུ་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནུས་ཐོགས་མེད་དུས་མཉམ་དུ་ཡོད་པས་གེགས་བྱེད་མེད་དོ། །སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཕྲིན་ལས་འདྲེས་ཀྱང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་ལྟ་བུ་བསྐལ་པར་བཞུགས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་མཛད་པར་མི་སྤྱོད་ན། མི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཞན་དུ་མཛད་པ་མི་སྤྱོད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སོ། །སྟོང་གསུམ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཇི་ལྟར་མཛད་པ་ནི་ཉེས་པ་སྤངས་ཤིང་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འོ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་གཉིས་གཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ལུང་དང་འགལ་སྙམ་ན། དེ་ནི་སྟོང་གསུམ་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་ལ་དགོངས་པའམ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དགོངས་པ་གང་ཡིན་དཔྱད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ལུང་གིས་མི་གནོད་དོ། །དེས་ན་སྟོང་གསུམ་གཅིག་ཏུ་དུ་མ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་དུ་མ་མི་འབྱུང་ན། འོ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་ལས་མི་འབྱུང་བར་
2-304b
ཐལ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་སྟོང་གསུམ་གཞན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དེ་འདོད་མི་ནུས་ན་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་སྟོང་གསུམ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་འདི་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་མི་ནུས། །དེས་སྟོང་གསུམ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་མཉམ་པར་བྱུང་བས་གདུལ་བྱ་རྣམས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

我将为您直译这段藏文文本：
关于世界中不会同时出现两位佛陀的说法，是指三千大千世界还是一切世界？有人认为，这是指一切世界，因为若非如此，则会导致此三千世界中佛陀的力量在其他三千世界中受阻的过失。既然不会有此过失，所以一位佛陀能够行于一切世界。在三千世界中，若一位佛陀不行于某处教化众生，则其他佛陀也不会在那里教化，因为如果一位佛陀的能力受阻，其他佛陀的能力也同样会受阻。
以经典证明此点："舍利子，若有人来问你：'现在是否有沙门或婆罗门与沙门乔达摩同等，即与他在正等正觉方面平等？'你会如何回答？若被这样问及，应回答：'没有任何人与世尊平等。'为什么呢？因为我听闻并亲自领受世尊说过：'两位世尊不会同时出现于世，这是没有可能的。'"
若一位佛陀能教化并行于一切世界，那么《梵天经》中说"我掌管此千世界系"如何理解呢？这是有深意的，所指为何？指的是不用专注就能观见一个三千世界，若专注则能观见一切世界。大众部等人说："所谓'世界'是指一个三千大千世界，其他三千世界中也有诸佛安住。在其他三千世界中可见许多佛陀聚集，但一个三千世界中不会同时出现多位，其他三千世界中多位同时出现是因为力量无碍、时间相同，所以没有障碍。"
一般而言，虽然所有佛陀的事业交融，但像释迦牟尼佛这样，即使住世一劫也不在三千世界之外行事，更不必说在一生中会在他处行事。世尊在此三千世界中的事业是通过断除过失、圆满功德的方便及一切智而行。
如果认为这与"一个世界中不会同时出现两位导师"的经文相违，那是因为需要考察此经所指是一个三千世界还是一切世界，所以并不违背经文。因此，在一个三千世界中不会出现多位佛陀，但若说在一切世界中不会出现多位，那么转轮王也应只在所有世界中只有一位，因为与佛陀出现相似。如果不能接受其他三千世界中不会出现转轮王，那么诸佛在其他不同三千世界中出现是为了所化众生的基础，为何不能接受这点？由此，在多个三千世界中同时出现多位佛陀，使所化众生获得增上和决定胜利。


 །སྟོང་གསུམ་གཅིག་ལ་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱིས་ཐུལ་བས་སངས་རྒྱས་གཞན་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། སྔོན་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འགྲན་པ་མེད་པའི་མགོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དང་། སངས་རྒྱས་གཅིག་ལས་མེད་ན་དཀོན་པས་རྙེད་དཀའ་བས་གུས་པ་དང་། གཤེགས་ན་མགོན་མེད་དུ་དོགས་ནས་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་རིངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
制胜分
བཞི་པ་ནི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བཞི་པོ་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཚུལ་རིམ་པ་བཞིན་ཕྱིར་རྒོལ་ཕ་རོལ་པས་བསུ་བ་དང་རང་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱིན་ནས་གཡུལ་བཤམ་པ་ཙམ་དང་བཤམས་ནས་མཚོན་བརྩམས་པ་ཙམ་གྱིས་འདུད་ཅིང་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བཅུའི་ལམ་ལ་འཇོག་གོ། འཇོག་པ་དེས་ན་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལྷར་སྐྱེའོ། །མདོ་ལས། དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ཉེ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ལས། རྟ་གླང་ཁྱིམ་བདག་བུད་མེད་བློན་པོ་རྣམས་རྒྱལ་པོའི་ལས་ཀྱིས་བྱུང་ངམ་ཞེ་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་གྱི་ལས་དེས་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱས། གླང་སོགས་ཀྱིས་འཁོར་སྒྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་བསགས་པའི་རྒྱུས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་བྱུང་བ་ན་གླང་སོགས་རང་གི་ལས་ཁོ་ནས་གླང་སོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །
功德差别
གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། འདི་ནས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་མཚན་སོ་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་། ལ་ལ་ནས་
2-305a
སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་དང་། གཙུག་ཏོར་བལྟར་མི་སྣང་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་སུམ་ཅུ་ཡོད་པར་བཤད། ཤེས་རབ་གོ་ཆའི་གཞུང་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལས་ཐུབ་པའི་མཚན་དང་ཁྱད་པར་ནི། ཐུབ་པའི་དེ་ཡུལ་མ་འགྱུས་པ་ན་གནས་པ་དང་། འོད་དང་ཆས་གྲ་ཟུར་གསལ་ལ་རྩིབས་སྟོང་སོགས་རྫོགས་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
劫初长时减分
གཉིས་པ་ཡ་ཐོག་རིང་མོ་འགྲིབ་ཚུལ་ལ། བསྐལ་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར། ཇི་ལྟར་འགྲིབ་པའི་ཚུལ། འགྲིབ་པའི་མཐར་གང་འབྱུང་བའོ། །
初劫差别
དང་པོ་ནི། ཅི་དང་པོ་ནས་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པའམ་ཕྱིས་བྱུང་ཞེ་ན། ཕྱིས་བྱུང་བར་སྟོན་པ་ལས། བསྐལ་པ་དང་པོའི་མིའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ལྷ་བཞིན་དུ་རང་གི་ལུས་ལ་འོད་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་ལས་བྱུང་ཞིང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་ཟས་སུ་ཟ་ཞིང་ཡན་ལག་དང་དབང་པོ་ཚང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་ཞིང་ཚེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྐལ་པ་དང་པོ་ཁྱད་པར་དྲུག་ལྡན་དེ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སོ། །དེ་ནས་ཇི་ཞིག་ཙམ་ན་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གྱི་འཁྲུགས་པ་བྱུང་ཞིང་། ནམ་མཁའི་གཞལ་ཡས་ཐོབ་ཤོར་བྱུང་བའི་བར་དེ་སུམ་ལྡན། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎ་དང་སྲིན་པོ་འཐབས་པའི་བར་དེ་གཉིས་ལྡན། རྒྱལ་པོ་སྐྱབས་བསེང་བྱུང་ནས་རྩོད་པ་བྱུང་བ་དེ་རྩོད་པ་རྒྱས་པའི་དུས་ཏེ་དུས་བཞིའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་གི་དུས་དགེ་བ་བཅུ་རངས་པ་ངང་གིས་རྫོགས་པས་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་སོ། །སངས་རྒྱས་གསེར་ཐུབ་ཀྱི་དུས་ལུས་ངག་གི་བདུན་སྤོང་བ་གཙོར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་སྤོང་བ་གཙོར་བྱེད་པས་གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་སོ། །སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་དུས་སུ་བརྣབ་སེམས་སྤོང་བ་གཙོར་མི་བྱེད་ཅིང་། གནོད་སེམས་དང་ལོག་ལྟ་སྤོང་བ་གཙོར་བྱེད་པས་གཉིས་ལྡན་གྱི་
2-305b
དུས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་ཀྱི་དུས་རྩོད་པ་རྒྱས་པའི་དུས་སོ། །ཡང་ཚེ་དང་ཁ་དོག་སོགས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་རྫོགས་ལྡན། གསུམ་ཡོད་པ་གསུམ་ལྡན། གཉིས་ཡོད་པ་གཉིས་ལྡན། དེ་རྣམས་མེད་པར་རྩོད་པ་རྒྱས་པ་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་སོ། །
如何减分
གཉིས་པ་ལ། གསུམ་ལྡན་བྱུང་ཚུལ། གཉིས་ལྡན་དང་རྩོད་དུས་བྱུང་བའི་ཚུལ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་གྱུར་ཚུལ་ལོ།

我将为您直译这段藏文文本：
一个三千世界中不会出现两位佛陀，是因为释迦牟尼佛已经调伏了此界，不需要其他佛陀；由于过去愿力的缘故，为实现作为无与伦比的怙主之愿；若只有一位佛陀，因稀有难得而生起恭敬心；担心佛陀离去后无有怙主，故而急于修习佛法。
制胜分
第四，四种转轮王征服诸方的方式依次是：敌人前来迎接、自己前往、抵达后仅布阵、布阵后仅拿起武器，敌人便降伏臣服，并没有杀生等伤害，而是将一切众生安置于十善之道。由此安置，国王与眷属死后转生为天人。
经中说："彼处出现七宝和七近宝"，关于马、象、居士、女人、大臣等是否由国王的业力所生？转轮王的业作为增上缘，象等因与转轮王相关的业力积累，当转轮王出现时，象等仅由自己的业而产生。
功德差别
第三，关于功德的差别：此处说转轮王有三十二相，有些说除了眉间白毫和不可见的顶髻外有三十相，《智慧甲经》中说有二十八相。与佛陀相比的差别在于：佛陀的相处于未被擦拭的位置，且光明和辐条清晰完整，有千辐等特点，因此更为殊胜。
劫初长时减分
第二，关于劫初长时减少的方式，分为：初劫的特点、如何减少和减至极限后会发生什么。
初劫差别
第一，是否从一开始就有国王，还是后来才出现？是后来出现的。初劫人类的特征是：如同色界天神一样，身体有光明；意生而具神通；以喜悦为食，肢体和感官完整；一切众生平等长寿等。初劫具有六种特征，这是圆满期。之后，天神与阿修罗战争爆发，争夺空中宫殿的得失，这段时期是三德期。再之后，罗摩那王与罗刹战争期间是二德期。庇升王出现后争端出现，这是争乱炽盛期，共四个时期。
另外，在佛陀拘留孙的时代，十善自然圆满，是圆满期。在佛陀迦那迦牟尼的时代，不以断除身口七种为主，而以断除意三种为主，是三德期。在佛陀迦叶的时代，不以断除贪心为主，而以断除害心和邪见为主，是二德期。在佛陀释迦牟尼的时代是争乱炽盛期。
又，寿命、肤色等一切都具足的是圆满期；具有三者的是三德期；具有二者的是二德期；这些都没有的争乱炽盛期是争乱期。
如何减分
第二，包括：三德期的出现方式、二德期和争乱期的出现方式、以及如何变为十岁寿命。
;


 །
三分时劫分
དང་པོ་ནི། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རོ་ལ་ཆགས། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རོ་ལ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་གིས་སའི་རི་མཛུབ་མོས་བླངས་ཏེ་བསྣམས་ཤིང་ཟོས་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མཐོང་ནས་ཟོས་ཏེ་ཁམ་གྱི་ཟས་དེ་དག་ཟོས་པས་ལུས་ལྕི་ཞིང་རྩུབ་ལ་འོད་ཀྱང་འགགས་ཏེ་མུན་པར་གྱུར་པ་ན། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཉི་ཟླ་དང་རྒྱུ་སྐར་དང་དུས་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་བྱུང་སྟེ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བས་གླིང་བཞིར་སྣང་བའི་བྱ་བ་བྱས་སོ། །དེ་ནས་གང་ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ངན་ཅིང་ལུས་ལྕི་ལ། གང་ཉུང་དུ་ཟ་བ་དེ་ནི་ཁ་དོག་བཟང་ངས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འབྱུང་ཞིང་། ཁ་དོག་བཟང་བའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དག་གིས་ངན་པ་རྣམས་ལ་བརྙས་པ་དང་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པས་སའི་རོ་དེ་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་སའི་རོའམ་བཅུད་ཟད་ནས་མྱ་ངན་བྱས་པ་དང་། སའི་ཞག་དྲི་རོ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཁ་དོག་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ཟོས་པས་དེ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ནུབ་བོ། །དེ་ཟད་པ་ན་མྱུ་གུའི་ཚལ་དྲི་རོ་སྔར་དང་འདྲ་བ་ཁ་དོག་ཀ་དམ་ཡུ་ཀའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་བ་ཟོས་སོ། །སའི་བཅུད་དང་ཞག་དང་མྱུ་གུའི་ཚལ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སོར་བཅུ་དྲུག་དང་བཅུ་གཉིས་དང་བརྒྱད་ཡིན་པར་འཆད་དོ། །སྔ་མ་ལྟར་དེ་ཡང་ཟད་པ་ན་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་སོར་བཞི་པ་ནང་བརྔས་ན་ནུབ་སྐྱེ། ནུབ་བརྔས་ན་ནང་སྐྱེ་བ་ཕུབ་ཤུན་མེད་པ་བྱུང་བ་ཟོས་སོ། །དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཆེས་རགས་ཤིང་རྩུབ་པ་ཡིན་པས་མི་གཙང་བ་འབྱུང་བའི་ལམ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དང་དབྱིབས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་བྱུང་བར་གྱུར་
2-306a
ནས། དེ་དག་ཕན་ཚུན་བལྟས་པ་ན་སྔོན་གོམས་པའི་ཚུལ་བཞིན་མིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་ཏེ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ན། གཞན་དག་གིས་ས་རྡུལ་སོགས་གཏོར་ཞིང་སྨད་པས་དེའི་ཆེད་དུ་ཁང་ཁྱིམ་དག་བྱས་སོ། །
二分时劫与斗争时劫分
གཉིས་པ་ནི། འབྲས་སཱ་ལུ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་འདོད་པས་ལེན་པ་ན་ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གསོག་འཇོག་བྱས་པ་ན་ཕུབ་ཤུན་ཡང་བྱུང་ལ། དེ་བརྔས་པའི་ཤུལ་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དེ་ནས་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་མ་མཐུན་པར་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་བགོས་ཏེ་གནས་པ་ན། ཕན་ཚུན་རྐུ་འཕྲོག་ཏུ་གྱུར་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་རང་བཞིན་བཟང་པོ་ཞིག་ཞིང་དཔོན་དུ་བསྟབས་ཤིང་བསྐོས་ནས་ལོ་ཐོག་གི་དྲུག་ཆ་སྟེར་བར་བྱས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་མང་པོས་བཀུར་བ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ། འཁོར་མགུ་བར་བྱེད་པས་རྒྱལ་པོ་དང་ཞིང་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་ཅིང་ཕོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པས་ན་རྒྱལ་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྱིམ་ལའང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་གང་དག་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཁྱིམ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཏེ་དགོན་པ་དང་ནགས་སུ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་ལ་རྗེའུ་རིགས་དང་། བྱེད་པ་ལ་དམངས་རིགས་དང་གདོལ་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་ཏེ་རིགས་ཐ་དད་ཀྱང་བྱུང་ངོ་། །མང་པོས་བཀུར་བའི་བུ་འོད་མཛེས་དང་། དེའི་བུ་དགེ་བ་དང་། དེའི་བུ་དགེ་མཆོག་དང་། དེའི་བུ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལྔ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ང་ལ་ནུ་དང་། མཛེས་པ་དང་། ཉེ་མཛེས་དང་། མཛེས་ཅན་དང་། མཛེས་ལྡན་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྔ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ལས་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། གདགས་པ་དང་། ལུང་གཞི་
2-306b
དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་དག་ཏུ་བལྟའོ། །གང་གི་ཚེ་མང་པོས་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་པོར་བསྐོས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གཅིག་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ལོག་དང་། མ་བྱིན་ལེན་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སོགས་མི་དགེ་བ་དུ་མ་བྱས་སོ།

我将为您直译这段藏文文本：
三分时劫分
第一，然后逐渐贪著于地味。有一个性情贪著地味的人用手指挖取地上的精华拿来吃，其他众生见了也跟着吃。吃了这种固体食物后，身体变得沉重粗糙，光明也消失，变成黑暗。自然而然地出现了日月、星辰和季节等，太阳和月亮为四大洲带来光明。
之后，那些吃得多的人肤色变差，身体沉重，而少吃的人则肤色美好，于是出现各种肤色。那些因肤色好而骄傲的人轻视肤色差的人，行不善之事，导致地味隐没。地味或地精消失后，他们感到悲伤，随后出现了如东果花一样颜色的地膏，味道与之前相似，他们食用后，地膏也像之前一样消失了。
地膏消失后，出现了如迦昙婆花一样颜色的菌菇，味道与之前相似，他们也食用了这些。据说地精、地膏和菌菇的长度依次为十六指、十二指和八指。像之前一样，这些也消失后，出现了不需耕种的四指长稻米，早晨收割晚上生长，晚上收割早上生长，没有糠壳。他们食用这种稻米，这是更为粗糙的固体食物，因此排泄物开始出现，男女生殖器和不同体型也随之产生。
当他们相互看到对方时，由于过去的习气，不如理作意而生起贪欲，进行邪淫。其他人撒土等物谴责他们，为此他们建造了房屋。
二分时劫与斗争时劫分
第二，当人们随意取用那些稻米时，懒惰的人开始储存，导致糠壳出现。收割后的地方也不再生长稻米，于是众生开始不和谐，各自占有，将田地分开而居住。他们互相偷抢，为了制止这种行为，人们选择并任命一位性情善良的人为田主，给他收成的六分之一，这就是被众人推举的国王。他依照法律和道德行事，以智慧行事，使眷属欢喜，成为国王和田地的主人，保护人们免于匮乏，故称为王族，他是国王的始祖，他的住所被称为王宫。
当时，那些少欲且心远离家务，住在寂静处和森林中的人被称为婆罗门；不偷盗等的人被称为商人种姓；做这些事的人被称为首陀罗和贱民种姓，各种不同的种姓由此出现。
众敬王的儿子是妙光，其子善王，其子善胜，其子布萨迦，他们被称为初劫的五位国王。之后的嘎拉努、妙王、近妙、妙具和妙德被称为五位转轮王。这些王朝如何传承，可在《施设论》、《律本事》和《出家经》中查看。
当众敬王等被选为国王时，众生之间相互邪淫、偷盗、杀生、妄语等，造作了诸多不善行为。


 །
人寿十岁分
གསུམ་པ་ནི། དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་དགེ་བ་ལྷག་པར་སྤྱད་པས་མི་རྣམས་ཚེ་ཐུང་ངུར་གྱུར་ནས་མཐར་ལོ་ནི་བཅུ་ལས་ཇི་ལྟར་རིང་ཡང་མི་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་ཀྲོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་རོ་དང་ལེ་ལོ་ལ་ཆགས་པའོ། །སྨྲས་པ། ལུང་གི་རྒྱུ་མཚན་འཁྲུལ་པ་འཚལ་མེད་ལ། །ཟེར་སྒྲོས་བརྒྱུད་པའི་དྲི་མ་གཏན་ཕྱིས་ནས། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་ཚད་མ་རུ། །འགྱུར་ངོ་ཤེས་པ་སྟོན་པའི་བཀའ་བཞིན་བཤད། །འདི་ན་སྣོད་བཅུད་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡི། །ངོ་མཚར་རྒྱས་འདི་མཁས་མཆོག་དམ་པ་རྣམས། །ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་དཔལ་ཡོན་མཆིས་མོད་ཀྱང་། །ཕྱོགས་ཙམ་མཐོང་བས་ཚིམས་པའི་ཆོག་ཤེས་ཀྱི། །མོས་པ་ལྷུར་བྱེད་བླུན་པོས་འདི་ཅི་ཀྭ།
减末事
གསུམ་པ་འགྲིབ་པའི་མཐར་གང་འབྱུང་བ་ལ། བསྐལ་ངན་གསུམ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་ཡུན་ནོ། །
说三恶劫
དང་པོ་ནི། མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ན་བར་བསྐལ་ཚར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་མཚོན་དང་ནད་དང་ནི། །མུ་གེ་དག་གིས་ཚར་ཕྱིན་ཏོ། །ཞེས་བསྐལ་པ་གཅིག་རྫོགས་པ་ལ་གསུམ་ཀས་རྫོགས་པར་འདོད་ཅིང་། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི། ཚེ་ལོ་སུམ་ཅུ་པ། ཉི་ཤུ་པ། བཅུ་པ་གསུམ་ལ་མུ་གེ་ནད་མཚོན་གོ་རིམ་བཞིན་ཚར་ཕྱིན་པར་བཞེད། ལ་ལ་དག་བར་བསྐལ་གཅིག་མུ་གེས་མཐར་ཕྱིན། དེ་ནས་བར་བསྐལ་གཅིག་ནད་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན། དེ་རྗེས་གཅིག་མཚོན་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད་པའང་ཡོད་དོ། །འདིའི་ལུགས་ལྟར་ན། དེའི་ཚེ་མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལ་འདོད་ལོག་དང་ཕོངས་པས་ཡ་ང་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་རྐུ་བ་དང་ཕ་མར་མི་འཛིན་པ་སོགས་
2-307a
ལོག་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གནོད་སེམས་ཕན་ཚུན་རྔོན་པས་རི་དྭགས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གནོད་པ་འབར་བས་ཤིང་ངམ་བོང་བ་བླངས་པ་མཚོན་རྣོན་པོར་འགྱུར་ཞིང་གཅིག་སྲོག་གཅིག་གིས་གཅོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་དེ་དག་གིས་མི་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་རིམས་ནད་རྣམས་གཏོང་སྟེ་གསོར་མི་རུང་བའི་འཆི་ནད་དག་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་དེ་དག་གིས་ལྷས་ཆར་མི་འབེབས་ཏེ། མུ་གེས་གབ་ཙེ་དང་། རུས་གོང་དཀར་པོ་དང་། ཐུར་མས་འཚོ་བའི་མུ་གེ་འབྱུང་ངོ་། །གབ་ཙེ་བ་ནི་བཀྲེས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་བ་དག་འདུས་ནས་འཆི་བ་ན་ཕྱི་རབས་ཀྱི་འབྲུའི་ས་བོན་དུ་གབ་རྩེའི་ནང་ན་འབྲུ་འཇོག་པ་སྲིད་པ་ཙམ་དེ་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ནི་གབ་ཅིང་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་ལྟར་མུ་གེས་ཉམས་ནས་འཆི་བའི་ཚེ། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སློང་མི་ནུས་པར་གབ་བུ་གབ་རྩེད་པ་ལྟ་བུའོ། །རུས་གོང་དཀར་པོ་ནི། ལུས་བསྐམས་ཤིང་རྩུབ་པ་དེ་དག་ཤི་བ་ན་རུས་པ་དཀར་པོར་འགྱུར་ལ། ཚོན་པོ་ཤི་མ་ཐག་ནི་དེར་མི་འགྱུར་བས། རུས་གོང་དཀར་པོ་དེ་དག་བསྡུས་ཏེ་བསྐོལ་ནས་འཐུང་ངོ་། །བསྐོལ་བ་དེ་དག་ཐུར་མས་བགོས་ཏེ་ཟ་རེས་བྱེད་པ་དང་། ཡང་འབྲུའི་གནས་ཀྱི་གསེབ་ནས་འབྲུ་དག་ཐུར་མས་བྱུང་བ་ཆུ་མང་པོར་བསྐོལ་བའི་ཆུ་འཐུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་ཐར་བའི་རྒྱུ་ནི། ཁང་བུ་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་དེ་ལ་གང་གིས་ཉི་མ་གཅིག་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་བྱེད་ན་དེ་མཚོན་གྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་གིས་ཨ་རུ་ར་གཅིག་ཙམ་ཡང་དགེ་འདུན་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནད་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་གིས་ཟས་ནེལ་ཟེ་གང་ཙམ་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་ན། དེ་མུ་གེའི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
三恶劫期限
གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་
2-307b
མཚོན་ཆས་གསོད་པ་ཞག་རྣམས་བདུན་དང་ནི་ནད་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཞག་བདུན་དང་མུ་གེ་ལོ་བདུན་དང་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཞག་བདུན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན་ནོ། །རྩ་བའི་རྣམས་ཚིག་གིས་ཞག་བདུན་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱང་འདྲེན་ནོ།

我将为您直译这段藏文文本：
人寿十岁分
第三，由于过度行不善业道，人类寿命变得短暂，最终即使最长寿者也不超过十岁。如此一切败坏的根源是对味道和懒惰的贪著。
所言：寻求无误的经典依据，完全清除流传说法的污垢，成为包括天人在内一切世界的量，如同了知变化的导师教言而解说。此处器世间和有情世界业果的广大奇妙，虽然为诸位最胜贤圣提供普遍欢喜的荣耀，然而仅见一部分就满足的知足者，坚持这种信解，愚者对此有何可言。
减末事
第三，减至极限后会发生什么，分为：宣说出现三恶劫和这三劫的时间。
说三恶劫
第一，人类寿命十岁时是中劫的终点，如"由刀兵、疾病和饥荒中劫终"，认为一个劫由这三者完成。无着论师认为寿三十岁、二十岁和十岁时依次由饥荒、疾病和刀兵终结。有些人认为一个中劫由饥荒终结，接着一个中劫由疾病终结，最后一个由刀兵完成。
按照此说法，那时寿命十岁的人们被邪淫和贫困的可怕所压制，偷盗、不认父母等邪法缠绕。他们互相怀有害心，如猎人见野兽般，怒火燃烧，拿起木棍或石块变成锐利武器，互相残杀。那时因这些罪恶，非人降下瘟疫，出现无法医治的致命疾病。那时因这些罪恶，神不降雨，出现"藏躲"、"白骨"和"探针"三种饥荒。
"藏躲"指饥饿衰弱的人聚集死亡时，为后世种子将谷物藏在草堆中，仅能吃那么一点；或指如同藏匿玩耍般，饥荒中衰弱将死时，一人不能向另一人乞讨，如同玩藏躲游戏。"白骨"指干瘦粗糙的身体死亡后变成白骨，胖子刚死不会变成白骨，因此收集这些白骨煮汤饮用。"探针"指用探针分配煮好的食物轮流食用，或用探针从谷物处取出少量谷物，放入大量水中煮汤饮用。
从这些灾难解脱的原因，《重阁经》中说："阿难，若有人一日中断除杀生并真实受持，则不会转生于刀兵中劫。若有人供养僧众哪怕一颗诃子，则不会转生于疾病中劫。若有人供养僧众哪怕一撮食物，则不会转生于饥荒中劫。"
三恶劫期限
第二，这些众生中的刀兵杀戮持续七日，疾病持续七月零七日，饥荒持续七年七月零七日，依次如此。根本文词中的"七日"也适用于后两者。
;


 །འཛམ་གླིང་དུ་མཚོན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ནད་དང་མུ་གེ་བྱུང་བའི་ཚེ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་གླིང་གཉིས་སུ་དེ་དང་ཅུང་ཟད་འདྲ་བ་འབྱུང་སྟེ། མཚོན་དང་མཐུན་པ་གནོད་སེམས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དང་། ནད་དང་མཐུན་པ་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། མུ་གེ་དང་མཐུན་པ་བཀྲེས་སྐོམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པའི་ཚུལ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་འཇིག་ཚུལ། བཞི་པ་འཇིག་ཚུལ། མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་གྲངས་བསྟན་པའོ། །
三禅以下坏灭分
དང་པོ་ལ། གང་གིས་གང་འཇིག་པ། མ་ཞིག་པར་ལུས་པའི་རྩེ་མོ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
以何灭及所灭
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས་ན་འཇིག་ལ། ཉི་མ་བདུན་གྱིས་ནི་མེས་འཇིག་པ་དང་ཆར་གྱི་ཆུས་ནི་ཆུས་འཇིག་པ་དང་རླུང་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་དག་གིས་འཇིག་པ་དག་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་ལུས་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་གཟེགས་ཟན་པ་སོགས་ཁ་ཅིག་ནི་སྣོད་འཇིག་པའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ལུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མ་ཡིན་ན་རགས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་མོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་པས་འཇིག་པ་དེར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ལུས་ཀྱང་རགས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་རགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་རླུང་ས་བོན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཕྱིན་མེས་འཇིག་པ་ན། དེའི་རྩེ་མོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མ་ཞིག་པར་ཡོད་པས། དེའི་རླུང་གིས་དང་པོ་ཕྱིན་
2-308a
འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྣོད་རགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་སྟོན་སྡེ་པའི་མདོ་ལས། རླུང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནས་ས་བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་ནི། རྩ་བའི་ས་བོན། གཤེག་པའི་ས་བོན། ས་བོན་གྱི་ས་བོན། མདོའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པས་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པས་ས་བོན་ཁྱེར་ཏེ་འོང་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་རགས་པ་རྣམས་ལས་མྱུ་གུ་སོགས་ད་འོས་པོ་རགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་སོགས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འདུ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེ་དུ་རིགས་མི་མཐུན་པས་མེ་ལས་དུ་བ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རང་ནི་རྫས་ཆུང་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ། རྫས་ཆུང་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྫས་ཡང་ཆུང་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྫས་ཡང་ཆུང་དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཙ་ན་རིས་མི་མཐུན་ལས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ཙམ་ན་རིས་མི་མཐུན་རྒྱུ་མིན་དུ་འགྲོ་བས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ནི་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འདྲ་བར་གྲུབ་བོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

 །འཛམ་གླིང་དུ་མཚོན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ནད་དང་མུ་གེ་བྱུང་བའི་ཚེ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་གླིང་གཉིས་སུ་དེ་དང་ཅུང་ཟད་འདྲ་བ་འབྱུང་སྟེ། མཚོན་དང་མཐུན་པ་གནོད་སེམས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དང་། ནད་དང་མཐུན་པ་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། མུ་གེ་དང་མཐུན་པ་བཀྲེས་སྐོམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པའི་ཚུལ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་འཇིག་ཚུལ། བཞི་པ་འཇིག་ཚུལ། མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་གྲངས་བསྟན་པའོ། །
三禅以下坏灭分
དང་པོ་ལ། གང་གིས་གང་འཇིག་པ། མ་ཞིག་པར་ལུས་པའི་རྩེ་མོ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
以何灭及所灭
དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས་ན་འཇིག་ལ། ཉི་མ་བདུན་གྱིས་ནི་མེས་འཇིག་པ་དང་ཆར་གྱི་ཆུས་ནི་ཆུས་འཇིག་པ་དང་རླུང་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་དག་གིས་འཇིག་པ་དག་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་ལུས་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་གཟེགས་ཟན་པ་སོགས་ཁ་ཅིག་ནི་སྣོད་འཇིག་པའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ལུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མ་ཡིན་ན་རགས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་མོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་པས་འཇིག་པ་དེར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ལུས་ཀྱང་རགས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་རགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་རླུང་ས་བོན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཕྱིན་མེས་འཇིག་པ་ན། དེའི་རྩེ་མོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མ་ཞིག་པར་ཡོད་པས། དེའི་རླུང་གིས་དང་པོ་ཕྱིན་
2-308a
འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྣོད་རགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་སྟོན་སྡེ་པའི་མདོ་ལས། རླུང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནས་ས་བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་ནི། རྩ་བའི་ས་བོན། གཤེག་པའི་ས་བོན། ས་བོན་གྱི་ས་བོན། མདོའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པས་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པས་ས་བོན་ཁྱེར་ཏེ་འོང་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་རགས་པ་རྣམས་ལས་མྱུ་གུ་སོགས་ད་འོས་པོ་རགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་སོགས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འདུ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེ་དུ་རིགས་མི་མཐུན་པས་མེ་ལས་དུ་བ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རང་ནི་རྫས་ཆུང་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ། རྫས་ཆུང་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྫས་ཡང་ཆུང་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་ལ། རྫས་ཡང་ཆུང་དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཙ་ན་རིས་མི་མཐུན་ལས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ཙམ་ན་རིས་མི་མཐུན་རྒྱུ་མིན་དུ་འགྲོ་བས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ནི་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འདྲ་བར་གྲུབ་བོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
藏文直译
在世界上发生武器屠杀生命、疾病和饥荒时，东西两大洲也会出现类似情况：与武器相应的是恶意增长，与疾病相应的是肤色不佳和身体虚弱，与饥荒相应的是饥渴出现。
第三，关于坏劫的方式，分为三禅以下如何坏灭，第四禅如何坏灭，以及火水风三者坏灭的数量说明。
三禅以下坏灭分
首先，由何物坏灭何物，未被坏灭而留存的最高点，以及这些的原因。
以何灭及所灭
首先，因众生聚集于一禅而坏灭，七日之火造成火灾坏灭，雨水造成水灾坏灭，剧烈的风造成风灾坏灭，这三种坏灭连微尘也不剩余。关于连微尘也不留存的观点，食米外道等一些人认为：器世间坏灭时，极微尘有法，应是留存的，因为它是常住的缘故。这是成立的，因为若不是常住，则粗大物质将成为无因而生。对此，佛教徒认为：即使在那次坏灭中极微尘不剩余，粗大物质也不会成为无因而生，因为已说明业所生的果报，能产生各种粗大物质的特殊力量的风是种子。如此解释，当初禅以下被火坏灭时，其顶端第二禅未被坏灭而存在，其风作为初禅以下欲界及其器世间粗大物质的因。萨斯顿派经中说："风从其他世界带来种子。"种子分为：根本种子、残余种子、种子的种子、经典种子。关于此，胜论派说：你们佛教徒所说的风带来种子虽是如此，但种子、芽、树干等粗大物质不能生出其他相应的粗大芽等，因为种子等是标志因而非聚合因，譬如烟与火为异类，烟不从火生。那么是什么呢？芽等有分物质本身只从微小部分产生，这些微小物质又只从更微小的物质产生，更微小的物质又从极微尘产生。因此，异类不生果即异类非因，粗细为异类，故只从部分产生是相同的。极微尘因常住故无需产生。


 །འདོད་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་པས་དྲིས་པ། མྱུག་སོགས་ལ་ས་བོན་སོགས་ཀྱི་ནུས་པ་འཇུག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པ་ལ། གྲངས་ཅན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ནི། ས་བོན་གྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འཕྲད་པ་ལ་གྱེས་པ་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ས་བོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བསྐྱེད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དུ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་དེ་གྱེས་པ་སྡུད་པའི་རྐྱེན་མེས་བྱེད་པས་སྡུད་པ་ཙམ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། རིས་མི་མཐུན་མེས་དུ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་མི་བསྐྱེད་པ་བཞིན། མཐུན་དཔེ་དེའི་ཁྱབ་གྲུབ་ནི། དེ་ལ་མ་ཁྱབ་ན་ཆུ་ལས་ཀྱང་དུ་བ་སྐྱེ་བ་སོགས་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བར་ཐལ། རྒྱུ་
2-308b
འབྲས་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་པས་དེ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ནི། རིས་མི་མཐུན་པ་ལས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཆོས་ཅན། འཆོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་མེས་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི། ཆུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དྲིལ་བུ་ལས་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་སྐྱེ་བ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་ནུས་པ་ངེས་པས་སྐྱེ་སྟེ། དྲིལ་བུ་ལ་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི། བུམ་པའི་རོ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། མེ་རྫས་ལ་ཡོན་ཏན་ཁ་དོག་དམར་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ཁ་དོག་དམར་པོ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་པས་དེའི་ལན་དུ། རིས་མི་མཐུན་པ་ལས་ཀྱང་ནུས་པ་ངེས་པ་དེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་འདྲ་ལ་སྣ་ཚོགས་སྲིད་ཀྱང་། རྫས་ཆོས་ལ་ནི་རིས་མི་མཐུན་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། རིས་མཐུན་ལས་རིས་མཐུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འཇག་མ་ལས་རེ་ལྡེ་དང་སྐུད་པ་ལས་རས་ཡུག་འབྱུང་གི། འཇག་མ་ལས་རས་ཡུག་དང་སྐུད་པ་ལས་རེ་ལྡེ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་པས་དེ་དགག་པ་ལ་མི་འཐད་པར་དམ་བཅའ་བ་དང་། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། འཇག་མ་དང་སྐུད་པ་ལས་རེ་ལྡེ་དང་རས་ཡུག་ལོགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། འཇག་མ་དང་སྐུད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཁོ་ནར་གནས་པ་ལ་རེ་ལྡེ་དང་རས་ཡུག་གི་མིང་བཏགས་ཏེ། དེ་ལྟར་མིང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གྲོག་མ་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་གྲོག་མའི་ཕྲེང་བར་བཏགས་ཀྱི། རྫས་གྲུབ་མེད་པ་བཞིན་མཐུན་དཔེ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རང་ལའང་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་རྫས་སུ་གྲུབ་ན་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྫོགས་པར་ཡོད་དམ། ཆ་རེ་ཡོད། དང་པོ་ལྟར་ན་སྐུད་པ་གཅིག་འཛིན་པའི་མིག་དང་ལུས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན།
2-309a
སྣམ་བུའང་གཞལ་བར་ཐལ། ཡན་ལག་སྐུད་པ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་སྣམ་བུའི་རྫས་རྫོགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྐུད་པ་གཅིག་ལ་སྣམ་བུ་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་སྙམ་ན། སྐུད་པ་གཅིག་ལ་སྣམ་བུར་འདུག་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། སྣམ་བུ་དམིགས་པར་ཐལ། དམིགས་པ་ལ་གང་གིའང་གེགས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཡན་ལག་གི་འདུས་པ་ཙམ་རས་ཡུག་ཏུ་བཏགས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་རས་ཡུག་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཡན་ལག་དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རས་ཡུག་གི་རྫས་ལོགས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ཁོའི་བསམ་པ་ལ། རས་ཡུག་གི་རྫས་ཡན་ལག་ཅན་ལོགས་ན་ཡོད་དེ། སྐུད་པ་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། རྟགས་དེ་གྲུབ་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆ་ལ་སོགས་པ་དེས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་འགྲོར་སྲིད་ཀྱང་། སྐུད་པ་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐུད་པ་ལ་སྐུད་པ་ལས་གཞན་རས་ཡུག་གི་ཆ་མེད་པས་ཁྱབ་བོ།

藏文直译
对此，佛教徒问道："种子等对芽等有何种作用力？"数论派回答说："种子使极微尘聚合，除此之外，种子不能生成任何自性，因为譬如火作为烟尘聚合的条件，仅具有聚合的能力，异类的火不生成烟的自性一样。"这个相似例子的周遍性成立是：如果不周遍，则会导致水也能生烟等因果混乱的过失，因为即使因果异类也是能生所生的关系。佛教徒对此回答：异类的能生所生有法，不会混乱，因为虽然异类，但火有生烟的能力而无生水的能力，所以能力是确定的。如铃产生铃声，虽属异类但因能力确定而生起，铃有产生铃声的能力而无产生瓶子味道的能力所以不生；又如火物质生成红色属性，虽然物质与红色属性是异类，但仍能生起。
胜论派回答说：异类间的确定能力，就属性而言可能有多种情况，但就物质特性而言，不能从异类生成，因为同类产生同类。例如芦苇生成芦席，线生成布匹，而芦苇不生布匹，线不生芦席。
佛教徒驳斥这一点，首先主张其不合理，然后提出证明。首先，其证明例子不成立，因为芦苇和线与芦席和布匹并非分开成立的，这是成立的，因为芦苇和线的部分仅仅以芦席和布匹的名称命名，因而获得这些名称，就像许多蚂蚁聚集被称为"蚂蚁串"，但并无实体存在一样。这个相似例子是以胜论派自身承认的前提而设立的。
其次，若整体作为一个实体成立，则在每个部分中是完整存在整体的实体，还是只存在一部分？若如第一种情况，则执取一根线的眼识和身识有法，应当也能感知布料，因为在部分线中整体布料的实体完整存在故。对此他回应说不必然，虽然一根线中有布料但不被认知。在一根线中存在的布料有法，应当能被认知，因为认知它没有任何障碍故。若如第二种情况，则仅是部分的集合被称为布料有法，你不能说它有布料，因为该部分中只存在整体布料的一部分，没有布料的单独实体。
再者，按照他的想法，布料的实体作为整体是单独存在的，因为线和整体的部分是不同的，所以单独存在。若这个理由成立，则整体的部分等所组成的整体可能行走，但线与整体的部分不成立，因此线中没有异于线的布料部分，这是周遍的。


 །རིགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་རྫོགས་པར་ཡོད་དམ། ཡན་ལག་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆ་རེ་ཡོད། བརྟགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་ཡན་ལག་ལ་ཡོད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཡན་ལག་གི་རིགས་དམིགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་དམིགས་སམ། ཡན་ལག་གི་རྫས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དམིགས། དང་པོ་ལྟར་ན། ཁ་ཚར་ཙམ་དམིགས་པས་རས་ཡུག་དམིགས་པར་ཐལ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྟེན་དུ་མ་ཤེས་པ་དེ་ཡན་ལག་གི་རིགས་ཙམ་ཤེས་པ་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། འོ་ན་ཡན་ལག་ཅན་གཏན་མི་དམིགས་པར་ཐལ། ཡན་ལག་གི་རྫས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་གཏན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་ཡང་
2-309b
ཕ་རོལ་མི་མཐོང་། ཕྱི་མཐོང་ཡང་ནང་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་མིག་དང་རེག་པ་དག་གིས་རིམ་གྱིས་རས་ཡུག་གི་ཡན་ལག་ཁ་རེ་རེ་ནས་འཕྲད་པ་ན་ཆོས་ཅན། རས་ཡུག་གིས་ཡན་ལག་ཅན་མི་ཤེས་པར་ཐལ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དམིགས་པ་ལ་ཡན་ལག་གི་རྫས་ཐམས་ཅད་དམིགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་མཐོང་དགོས་པ་མིན་གྱི། ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་བལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་མགལ་མེ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ་འཁོར་ལོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐུད་གཟུགས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། དུ་ཀུ་ལ་དང་། རས་བལ་སོགས་རིགས་ཐ་དད་དང་། བླ་དང་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཐ་དད་རས་ཡུག་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་ལ་རས་ཡུག་གི་གཟུགས་སོགས་དང་རིས་མཐུན་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་སྐུད་པ་རིས་མཐུན་ལས་རིས་མཐུན་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལོགས་པ་ཞིག་འབྱུང་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །ཡང་ན་བརྩམ་བྱ་ཡན་ལག་ཅན་རས་ཡུག་དང་། རྩོམ་བྱེད་ཡན་ལག་སྐུད་པའི་གཟུགས་སོགས་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ན། རིས་མི་མཐུན་པ་ཕན་ཚུན་བརྩམ་བྱ་རྩོམ་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟ་འོག་གི་ངོས་གཅིག་བཀྲ་བ་དེ་མ་མཐོང་གཅིག་མི་བཀྲ་ངོས་མཐོང་བ་ན་ཆོས་ཅན། ཟ་འོག་གི་ཡུག་མི་མཐོང་བར་ཐལ། བཀྲ་མི་བཀྲའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ཟ་འོག་གི་ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་ཡིན་པ་ནི་གང་ཞིག །དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བཀྲ་བའི་ངོས་མ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་མཐོང་བར་ཐལ། དེ་གཉིས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ལ་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མདོར་བསྟན་ཙམ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་བཤད་ན། མེའི་
2-310a
ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རེག་བྱ་ཚ་བ་དང་གཟུགས་སྣང་བ་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རེག་གཟུགས་དེ་དག་ལ་དང་པོ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མ་དག་ཏུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཡང་གྲངས་ཅན་ན་རེ། ཡན་ལག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཟུར་དུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དབང་པོས་མི་སོད་པ་ལ་དེ་དག་གིས་བརྩམས་པའི་བ་ལང་སོགས་དབང་པོ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡན་དགར་བ་དབང་པོས་མི་སོད་དུ་ཆུག །དེས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་ཟླ་བཅས་འདུས་པ་དག་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་འོག་གི་ཡན་ལག་རིས་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་གི་འདུས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཟ་འོག་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་དང་གཟུགས་དེ་མ་ཐག་པ་རིས་མི་མཐུན་ཀྱང་འདུས་པ་ཙམ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། རབ་རིབ་ཅན་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྲ་བཀྲམ་པའི་ཚོགས་ལ་དམིགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་རབ་རིབ་ཀྱི་བསླད་ངོར་ནི་སྐྲའི་འདུས་པར་དམིགས་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་སྐྲ་ཉག་རེ་རེ་བསླད་ཤེས་ཀྱིས་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ།

藏文直译
通过这些推理，每个部分中是否完整存在整体？或者在部分中仅存在整体的一部分？通过观察，已表明整体不合理地存在于部分中。现在，是通过认知部分的种类而认知整体，还是通过认知所有部分物质而认知整体物质？
若是第一种情况，仅仅看到布料边缘就应能认知整个布料，因为整体的所依不被认知仅依赖于认知部分的种类。若是第二种情况，则根本不可能认知整体，因为不可能认知所有部分物质，这是因为能见到近处却见不到远处，能见到外部却见不到内部。
此外，当眼睛和触觉依次接触布料的各个部分时，有法，应不能了知布料整体，因为认知整体物质需要认知所有部分物质。因此，产生整体认知不需要完整看到所有部分，而是仅通过依次看到各部分而称为整体，例如火炬依次出现而被认知为一个圆圈。
由于线的形状具有各种颜色，以及绸缎、棉花等不同种类，上下运动的不同行为与布料不同类，布料的形状等与任何相似类别都不同，因此不能成立从相似类的部分线产生相似类的单独整体物质。或者说，如果被构成的整体布料与构成者部分线的形状等各种不同，那么不同类就互相成为构成与被构成。
当看到锦缎的一面绣有花纹而另一面无花纹时，有法，应不能见到整块锦缎，因为有花纹与无花纹的两面同属于锦缎的一个整体，而此时只能见到其中一面。或者说，未见的有花纹一面也应被看见，因为两者是同一整体物质。另外，如果一个整体物质有各种行为，因为类别不同，物质也应成为各种不同的。
这只是简要说明，详细解释如下：火的整体的热触觉和光明形状有法，应不是一个整体，因为这些触觉和形状有前、中、后的不同。
数论派说：整体物质是从部分单独构成的，因为极微尘虽不能被感官感知，但由它们构成的牛等却能呈现于感官。
极微尘单独时就算不能被感官感知，没有由它们构成的整体，但带有伴随的微尘聚集却能呈现于直接感知，例如锦缎的不同类部分的聚集中，除了锦缎整体外没有认知其他果，又如眼睛和形状虽不同类，但仅通过它们的结合就形成认知，又如患有眼翳者虽无整体物质产生，但能见到散落的发丝聚集。这样，在眼翳污染的认知中，能认知发丝的聚集，但不像极微尘那样，被污染的意识无法执取单个发丝。


 །ཡང་བྱེ་བྲག་པས། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་མེ་ནམ་མཁའ་ས་ཆུ་རླུང་སོགས་ཀྱི་རྫས་དང་དོན་གཞན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ལ། སངས་རྒྱས་པས། གཟུགས་སོགས་ཡོན་ཏན་ཞིག་ན་དེ་རྟེན་པའི་རྫས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཞིག་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ཡོན་ཏན་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མིང་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་བྲག་པས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྫས་ཡིན་ལ་རྫས་སོགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སོགས་ཞིག་ཀྱང་དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཞིག་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫས་ཡོན་གཞན་པ་ཆོས་ཅན། རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ས་ཆུ་མེ་ལས་ཡོན་ཏན་གཟུགས་སོགས་ནི་
2-310b
སུས་ཀྱང་ལོགས་སུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིའི་རྫས་ལས་འདིའི་ཡོན་ཏན་ནོ་ཞེས་ངོས་འཛིན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱེད་རང་བྱེ་བྲག་པས་ཀྱང་། མིག་དང་གཟུགས་འཕྲད་ཙ་ན་གཟུགས་སྣང་བ་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་རྫས་ཀྱང་སྣང་བར་དམ་བཅས་པས་གཟུགས་ལས་ལོགས་སུ་དེའི་རྫས་ཀྱང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །པེ་ལུ་ཀ་ནི། རྫས་ཡོན་ཐ་དད་དེ། དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་ཚིག་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་མི་འཚིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །བལ་དང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་སོགས་ཚིག་པ་ན་ཆོས་ཅན། དེ་བརྟེན་པའི་རྫས་ཀྱང་འཚིག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་དེ་ལ་བལ་དང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་ཀྱི་བློ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་རྫས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བྱེ་བྲག་པས། ཡོན་ཏན་ལས་རྫས་ལོགས་ན་ཡོད་དེ། བུམ་པ་བེའུའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དཀར་པོ་དེ་མེ་ལ་བསྲེགས་པས་དམར་བའི་ཡོན་ཏན་མི་འདྲ་བར་སོང་ཡང་། རྫས་བུམ་པ་མི་འགྱུར་བར་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། མ་ཁྱབ་སྟེ། བུམ་པ་དཀར་པོ་བསྲེགས་པས་དམར་པོར་སོང་བ་ན་ཆོས་ཅན། བུམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བུམ་པ་རྫས་དཀར་པོ་ལས་ཐ་དད་ནས་དེར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོའི་དུས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་དམར་པོའི་དུས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བས་དེ་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྔ་དྲོ་གྲོག་མོའི་ཕྲེང་བ་གཅིག་དེ་ཚོ་གྱེས་ནས། གྲོག་མོ་དེ་མན་ཚོ་གཅིག་གིས་ད་ཅིའི་ཕྲེང་བ་ཀ་འདྲ་བའི་དབྱིབས་གཅིག་བྱས་པས་ད་ཅིའི་གྲོག་མོའི་ཕྲེང་བ་ཡིན་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །བུམ་པའི་རྫས་ཡོན་ཏན་ལས་ཟུར་དུ་ཡོད་ན་ངའི་བུམ་པའི་རྫས་ལྟ་བུའི་རྟགས་ལ་མ་བལྟོས་པར་ངོ་ཤེས་དགོས་པ་ལས། བུམ་པ་དམར་པོ་ལྟ་བུ་འདྲ་བ་བརྒྱ་སྟོང་བསྒྲིགས་ཡོད་ནའང་། སེན་མོ་ལ་སོགས་ཀྱི་རྟགས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ངའི་བུམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་ལས་ཡོན་ཏན་ཅན་རྫས་གཞན་མི་འགྲུབ་བོ། །མདོར་ན་གྲུབ་པ་འདི་
2-311a
དག་ནི་བྱིས་པའི་བླ་བརྡོལ་ཡིན་པས་དགག་པར་མ་ལྕོགས་སོ། །སྨྲས་པ། གང་ལ་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ཞིབ་མོ་ལ། །གང་གིས་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་ནི། །ཀུན་ཏུ་དགེ་བ་གོམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་། །གཞན་དྲིང་མེད་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་དབང་གིས་སོ། །
未灭之有顶
གཉིས་པ་ཡང་འཇིག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྩེ་མོ་ལས། མེས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །སོགས་པས་ཆུས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་སྲུལ་བར། རླུང་གིས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་འཐོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་པོ་དེ་ནི་འཇིག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ལྷག་མ་ཡིན་པས་རྩེ་མོ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམ་བཞིན་ནོ། །
其原由
གསུམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དེའི་ནང་གི་སྐྱོན་རིམ་པ་ལྟར་རྟོག་དཔྱོད་དང་། དགའ་བ་དང་། དབྱུང་རྔུབ་གསུམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
第四禅坏灭分
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འཇིག་ཚུལ་ལ། མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་མི་འཇིག་པར་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་ཚུལ་དངོས་སོ།

藏文直译
胜论派认为：形色、声音、气味、味道、触觉等属性与作为其所依的火、虚空、地、水、风等物质是不同的，对此，佛教徒说：当形色等属性消灭时，其所依的极微尘物质也会消灭，因为极微尘的名称是依形色等属性而安立的。
胜论派回应：极微尘是物质，与物质等不同，因此，即使形色等消灭，也不能证明其极微尘也会消灭。
物质与属性不同有法，不合理，因为没有人能单独感知到与地、水、火等物质分开的形色等属性，也无法确认"这是这个物质的属性"。你们胜论派自己也主张眼睛与形色相遇时，形色显现，形色所依的物质也显现，因为没有独立于形色而感知到其物质。
贝路迦说：物质与属性不同，例如属性被烧时，整体物质不会燃烧。
当棉花和藏红花等的属性形色等被燃烧时有法，其所依物质也会燃烧，因为此后不再产生关于棉花和藏红花等的认知，因为通过形色等的特征而产生物质的认知。
胜论派又说：属性之外的物质单独存在，因为幼时白色属性的瓶子被火烧后变为红色属性，虽然属性不同，但物质瓶子不变，仍能识别。对此，不必然，因为白色瓶子被烧成红色瓶子时有法，识别它为瓶子并非因为瓶子物质与白色不同，而是因为白色时的形状与红色时的形状相似而识别，例如早晨的一列蚂蚁分散后，这些蚂蚁又形成一个类似之前的形状，以为这是早先的蚂蚁队列一样。
若瓶子的物质存在于属性之外，则应不依赖于"我的瓶子"这样的标记而被识别，但即使排列百千个类似的红色瓶子，也需通过指甲等不同标记才能知道是我的瓶子，因此不能证明属性之外有不同的物质属性者。
总之，这些主张是儿童的无知论调，无需反驳。
说道：对于事物的微细特性，用以观察的正确智慧，从修习一切善法而产生，因为不依赖他人，是通过修习的力量。
未灭之有顶
其次，在这三种坏灭的最高点中，火灾坏灭的最高点烧毁第二禅以下；水灾坏灭的最高点腐蚀第三禅以下；风灾坏灭的最高点吹散第四禅以下。这三者分别是三种坏灭的余留，因此是最高点。
其原由
第三，因为三禅内部的过患分别与寻伺、喜乐、呼吸三者相应。
第四禅坏灭分
第二，关于第四禅的坏灭方式，分为说明不被火水风三者坏灭和实际坏灭方式。
;


 །
说水火风三未能灭
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་སྣོད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མེད་དེ། གནས་བརྒྱད་པར་འཆད་པའི་སྐྱོན་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། གནས་གཙང་གི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། གཙང་རིས་པ་དེ་དག་གཟུགས་མེད་དུ་འཇུག་ནུས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ཤོས་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་འོག་མ་གཞན་དུའང་འགྲོ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།
坏正分
གཉིས་པ་ནི། བཞི་པའི་སྣོད་མི་རྟག་སྟེ། དེའི་གཞལ་མེད་ཁང་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །
说水火风三所灭类
(གསུམ་)པ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་གྲངས་བསྟན་པ་ནི། མེ་ཡིས་བདུན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་ཡིས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཡང་མེ་བདུན་བཏུད་དེ་འཇིག་པའི་འོག་ཏུ་ཆུས་འཇིག་
2-311b
པ་རེ་རེ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆུས་ལན་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་མེ་ཡིས་ཏེ་ལན་བདུན་གྱིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ནི་མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆུས་འཇིག་དང་མེས་འཇིག་དུས་རིང་པོས་ཆོད་ཅིང་འབྱུང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་འོག་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་གསོན་པའི་རྒྱུན་ལུས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཚེ་ཚད་བསྐལ་ཆེན་བཞི་ཆ་དང་། གཉིས་པའི་བསྐལ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྣོད་རྣམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མེས་འཇིག་པ་བདུན་ཚན་བརྒྱད་དེ་ལྔ་བཅུ་པ་དྲུག་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་བདུན་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་འཇིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གདགས་པའི་བཤད་པ་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལེགས་པར་དྲངས་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་དག་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་དེ། སྣོད་ཆགས་པ་ལ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག་འདའ། སྣོད་འཇིག་པ་ལ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག་འདའ་ཙམ་ན་སྣོད་ཆགས་འཇིག་ཙམ་ན་ཚངས་ཆེན་མེད་པ་ལ་ཚེ་ཚད་ཅི་འོང་། འོ་ན་ཚངས་ཆེན་གྱིས་བསྐལ་ཕྲན་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས་མི་ཐུབ། འོ་ན་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉེ། དྲུག་ཅུའི་ལྟག་འོག་ལ་བརྩི་བདེ་བས་དྲུག་ཅུར་བཤད་དོ། །དེ་ཀ་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱད་ལ་བསྐལ་ཕྲན་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་མ་ལོངས། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་བསྐལ་ཆེན་རེ་བཞི་ལ་ཡང་དེས་མ་ལོངས་ཀྱང་ལྟག་འོག་བརྩི་བདེ་བས་དེར་བཤད་པའོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་གསུམ་
2-312a
པའོ། །སྨྲས་པ། བདག་ནི་འདི་ནས་འཆི་འཕོ་གྱུར་བ་ན། །ཡང་དག་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་མགོན་བཅས་ཏེ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་དང་། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་སོགས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བཞེད་དོན་མ་ལུས་ཇི་བཞིན་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དཔལ་ལྡན་ཀརྨ་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཀུན། །བདག་གིས་འགོད་པར་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་སྨྲས་སོ།

 །
说水火风三未能灭
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་སྣོད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མེད་དེ། གནས་བརྒྱད་པར་འཆད་པའི་སྐྱོན་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། གནས་གཙང་གི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། གཙང་རིས་པ་དེ་དག་གཟུགས་མེད་དུ་འཇུག་ནུས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ཤོས་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་འོག་མ་གཞན་དུའང་འགྲོ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།
坏正分
གཉིས་པ་ནི། བཞི་པའི་སྣོད་མི་རྟག་སྟེ། དེའི་གཞལ་མེད་ཁང་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །
说水火风三所灭类
(གསུམ་)པ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་འཇིག་པའི་གྲངས་བསྟན་པ་ནི། མེ་ཡིས་བདུན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་ཡིས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཡང་མེ་བདུན་བཏུད་དེ་འཇིག་པའི་འོག་ཏུ་ཆུས་འཇིག་
2-311b
པ་རེ་རེ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆུས་ལན་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་མེ་ཡིས་ཏེ་ལན་བདུན་གྱིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ནི་མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆུས་འཇིག་དང་མེས་འཇིག་དུས་རིང་པོས་ཆོད་ཅིང་འབྱུང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཁྱད་པར་འོག་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་གསོན་པའི་རྒྱུན་ལུས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཚེ་ཚད་བསྐལ་ཆེན་བཞི་ཆ་དང་། གཉིས་པའི་བསྐལ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྣོད་རྣམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མེས་འཇིག་པ་བདུན་ཚན་བརྒྱད་དེ་ལྔ་བཅུ་པ་དྲུག་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་བདུན་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་འཇིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གདགས་པའི་བཤད་པ་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལེགས་པར་དྲངས་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་དག་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་དེ། སྣོད་ཆགས་པ་ལ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག་འདའ། སྣོད་འཇིག་པ་ལ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག་འདའ་ཙམ་ན་སྣོད་ཆགས་འཇིག་ཙམ་ན་ཚངས་ཆེན་མེད་པ་ལ་ཚེ་ཚད་ཅི་འོང་། འོ་ན་ཚངས་ཆེན་གྱིས་བསྐལ་ཕྲན་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས་མི་ཐུབ། འོ་ན་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉེ། དྲུག་ཅུའི་ལྟག་འོག་ལ་བརྩི་བདེ་བས་དྲུག་ཅུར་བཤད་དོ། །དེ་ཀ་བཞིན་འོད་གསལ་གྱི་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱད་ལ་བསྐལ་ཕྲན་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་མ་ལོངས། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་བསྐལ་ཆེན་རེ་བཞི་ལ་ཡང་དེས་མ་ལོངས་ཀྱང་ལྟག་འོག་བརྩི་བདེ་བས་དེར་བཤད་པའོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་གསུམ་
2-312a
པའོ། །སྨྲས་པ། བདག་ནི་འདི་ནས་འཆི་འཕོ་གྱུར་བ་ན། །ཡང་དག་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་མགོན་བཅས་ཏེ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་དང་། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཉན་པ་གྲུབ་ཐོབ་སོགས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བཞེད་དོན་མ་ལུས་ཇི་བཞིན་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དཔལ་ལྡན་ཀརྨ་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཀུན། །བདག་གིས་འགོད་པར་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་སྨྲས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
说水火风三未能灭
第一，第四禅天中没有毁灭外器世界的原因，因为不为第八章所说的八种过患所动摇。其他人说：这是净居天的力量，因为那些净居天不能入无色界，因为这是修习胜观，而另一种是修习止，所以不能往其他下界，因为他们已经超越了那些界。
坏正分
第二，第四禅天的器世间是无常的，因为其宫殿与有情一起生灭。
说水火风三所灭类
第三，说明火水风三灾毁灭的次数：火灾七次。之后水灾一次。然后再连续七次火灾之后，水灾一次，如此水灾七次之后，又是火灾七次。最后是风灾。为什么水灾与火灾之间相隔很长时间？因为二禅天和三禅天的有情，其二禅三禅的禅定殊胜超越下界，所以寿命持续时间也殊胜超越。如同初禅寿量为一大劫的四分之一，二禅为二大劫，器世间也同样具有这种差别。火灾共有八组七次，共五十六次；水灾七次；风灾一次。这样计算就成为六十四次毁坏，所以《施设论》所说"极乐天诸神寿量为六十四劫"引述得好，因为在这段时间内，他们的寿命完全穷尽。对此还有需要考察的：器世间形成经过一小劫，器世间毁灭经过一小劫，当器世间成坏之时，大梵天不存在时寿量如何计算？如果大梵天只能存在五十八小劫，接近六十，上下计算容易，所以说为六十。同样，光音天的八大劫不足二十二小劫，极乐天的六十四大劫也不足够，但为计算方便而如此说。
第二，说明处所的名称：以上是《阿毗达磨俱舍论》中"说世间"的第三章。
所说：愿我从此命终时，伴随真正善知识之庇护，能如大士迦玛的事业，以及圆满佛陀年札巴成就者等，成办一切诸佛菩萨所有愿望，如吉祥迦玛巴一样，愿我能安置一切众生，祈请加持。如是所说。


 །
2-312b
2-313a
ཨོཾ་སྭ་སྟི། ཡོན་ཏན་མཆོག་དམ་པ་དང་དེ་གང་དང་ལྡན་པའི་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་བླ་མ་དང་འདྲ་བ་གང་དག་དང་། ཁྱད་པར་དབྲོག་ཏུ་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བའི་མཚུངས་བྲལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ཡིད་ལ་ལེགས་པར་གསལ་བཏབ་ནས། མ་རྒན་རིས་མེད་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དུ་འགོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བཞིན་པར། ཁོ་བོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཉན་ཐོས་དག་ལ་སྨྲས་པ། བདག་གིས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་སྦྱོར་ཊཱིཀ་གི་ལུང་ཙམ་ཞིག་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔར་རང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ་ཞིག་ལ་ཐོས་པས་རྐྱེན་ནས་རང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པར་མཆིམས་ནམ་མཁའ་གྲགས་ཊཱི་ཀ་གཞིར་བྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་བཏུས་ནས་གནས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལས། སྙོམས་འཇུག་དང་པོའི་འགྲེལ་བ་རྒྱས་བསྡུས་འཚམས་པར་ཀོང་པོར་སྡོད་དུས་གྲུབ་པ་ལས། ཀྱེ་མ་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲེལ་བ་བྱས་ཀྱང་དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་མི་འབྱུང་བར་དོགས་པ་ལས། སླར་དབུས་སུ་ཕྱིན་པ་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཆེན་པོ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀས་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན། སླར་གཡས་རུ་གཙང་འགྲམ་གྱི་ལྷ་ཁང་དང་ཉེ་བ། ཧོར་ས་སྐྱ་པ་ཡོན་མཆོད་ཀྱིས་གན་པའི་ཕོ་བྲང་དུ་བཏབ་པ་ཉུག་རྒྱལ་ཁང་དུ་རང་ལོ་སོ་གསུམ་པ་ནས་གནས་གཉིས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་པ་ཕྱིན་གྱི་འགྲེལ་བར་བགྱིས་པ་ལ། དེ་ཕྱིན་གྱི་གནས་གཉིས་པར་སྔར་གྱི་གནས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བ་གང་ཟིན་ལས། རྒྱས་པར་འགྲེལ་ཞིང་རང་འགྲེལ་གྱི་དོན་ཞིབ་ཆ་ཕལ་མོ་ཆེ་དྲངས་ཏེ་ལེགས་པར་བཤད་ཡོད་ཅིང་། གནས་གཉིས་པའི་གཤམ་ཙམ་ནས་དཀའ་ཚེགས་ལ་མ་བསམས་པར་འགྲེལ་བཤད་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་སྣང་སྲིངས་ཏེ་ལེགས་པར་བཤད་ཟིན་པས། དེའི་དགེ་བ་གང་མཆིས་མཁའ་ཁྱབ་སེམས་ཅན་
2-313b
ཐམས་ཅད་རྫོགས་བྱང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོའོ། །ཞེས་ཁོ་བོ་ཀརྨ་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེས་བརྗོད་པར་བྱས་སོ། །དཔེ་རྫི་འདི་ཊཱི་ཀ་འདི་དང་མ་བྲལ་བར་གྱིས་ཤིག །མངྒ་ལམ་ཤྲཱི་ཛྷ་ལ་ཛམྦུ་དྭཱི་པ་ཨ་ལངྐཱ་ར་བྷ་ཝནྟུ།
2-314a
2-314b
2-315a
2-315b
2-316a
2-316b
3-1b
༄༅། །སྭ་སྟི། བདག་གི་སྐྱབས་མཆོག་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། །ཁྱེད་ཅག་མི་ཡི་སློབ་དཔོན་ཚུལ་བཟུང་ནས། །ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་མིག་ལའང་སྟོན་མཛད་པའི། །བཀའ་དྲིན་དྲན་ནོ་སྙིང་ནས་དད་པ་ཐོབ། །སྐྱེ་བ་འདི་ནས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །ཐུབ་མཆོག་ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་མཆོག །དཔལ་ལྡན་དྭགས་པོའི་བཀའ་བརྒྱུད་ཅེས་གྲགས་པའི། །སྟོན་དང་བསྟན་པས་འགྲོ་འདི་དགེ་བའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་ཤེས་བྱ་གནས་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ། །མི་འཕྲོག་བློ་གྲོས་རྒྱས་པའི་ངང་ཚུལ་གྱིས། །ཀརྨ་པ་ཡི་བསྟན་པའི་བགྱི་བ་ལ། །ཆེད་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་དཀར་འདི་ལྟར་རོ། །ཞེས་བརྗོད་ནས།
说业品
བཞི་པ་ལས་
3-2a
བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ། གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་དང་། གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ལ། ཐམས་ཅད་ལས་ལས་བྱུང་བ། ལས་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་པ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
一切由业起
དང་པོ་ནི། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་སུས་བྱས་ཤེ་ན། དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལས་དགེ་མི་དགེ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་པའོ། །དེའང་སྣོད་གུར་གུམ་སོགས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ལེགས་པོ་ལ། ལུས་དམན་པ་མཛེ་ཅན་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་ལུས་བཟང་པོ་ལ་སྣོད་དུག་དང་ཚེར་མས་གང་བ་ལྟ་བུ་ནི་འདྲེས་མའི་ལས་བསགས་པ་དང་། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མ་འདྲེས་པར་དགེ་བ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་དང་། ངན་སོང་གི་ལུས་དང་ཡུལ་གཉིས་ཀ་མ་འདྲེས་
3-2b
པར་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
嗡娑悉底！在心中明确忆念具有最胜功德的尊贵上师，以及特别赐予无可比拟恩德的无与伦比善知识三宝本体等，以愿度一切无分别老母至圆满佛果位的菩提心为前导，我对追随我的听闻者们说道：我在二十二岁时在尊贵的大迦玛·彭拉巴座前听闻了《阿毗达磨藏》注释的略教授，因此在二十六岁时以钦·南卡扎的注释为基础摘录要义，开始撰写了第一、第二两品的注释中第一品的禅定部分的适度详略解释，当时住在贡波地区。然而，哎呀，因为时代的缘故，担心即使作了注释也不会有求学者出现。后来到了中原地区，应大善逝迦玛·彭拉巴足下的劝请，又在亚如藏江附近的寺院，由霍尔萨迦施主供养所建的绒嘉堂宫中，从自己三十三岁开始完成了第二品的第二禅定部分的注释。从此以后，在第二品中，将先前第一品和第二品的已完成注释，更详尽地解释，并引用了大部分自注的细节义理进行了良好地解说。从第二品末尾开始，不考虑困难，结合两种注释的文句，已经完成了良好的解说。所有由此产生的功德，我回向给遍满虚空的一切众生，愿他们获得圆满菩提。这是我迦玛巴·米觉多杰所说。请不要让这本注释书与此注释分离。愿吉祥！愿瞻部洲庄严！
南无！至尊导师世尊是我最高皈依，您示现为人间导师的形象，即使对于只有世俗眼光的人也展示教法，忆念您的恩德，由衷生起信心。从今生至一切生世，愿您教法的精髓——著名的具吉祥达波噶举派的师与教法利益此世间。我以不夺智慧广大的本性，为迦玛巴教法事业而作的这一清净善行如是。如是宣说后。
说业品
第四品业品内容分为：解释品文和说明品名。
第一部分又分为：一切由业所生，确立业自体，以法门宣说作结。
一切由业起
第一，若问这种种器世间及有情世间是谁所造？并非由大自在天等的心意预先作意而造，而是由种种善恶业生起种种世界。譬如器世间如优良的藏红花等生长的地域，却有下劣的身体如麻风病患者等；或者良好的身体却处于充满毒物和荆棘的环境，这是由于积集了混杂之业；而一切器情世间皆令人喜悦安适的色界有情，则是未混杂的纯善业果报；恶趣的身体和环境两者皆是未混杂的不善业果报。


 །
安立业
གཉིས་པ་ལ། ལས་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག །མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །
决定业
དང་པོ་ལ། ལས་ལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ། དེ་སོ་སོའི་ངོ་བོ། རྣམ་རིག་ཡིན་མིན་ནོ། །
业分二
དང་པོ་ནི། དེ་ནི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས། །ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དབྱེ་ན། སེམས་པའི་ལས་དང་། སེམས་པ་དེས་བྱས་པ་བསམ་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ལས་ནི་གཉིས་ཏེ། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་སོ། །ཞེས་པའོ། །བསམ་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་ལས་གསུམ་མོ། །ཅི་འདི་དག་རྟེན་དང་། ངོ་བོ་དང་། ཀུན་སློང་གང་ལ་བཞག །གལ་ཏེ་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། གཞན་གཉིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ངོ་བོ་ལས་ཡིན་ན། ངག་གི་ལས་མ་ཡིན་པ་ལུས་དང་ཡིད་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་སློང་ལས་ཡིན་ན། ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། རྒྱུ་གསུམ་ལས་རིམ་པ་ལྟར་བཞག་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཟེར་རོ། །
各别体性
གཉིས་པ་ནི། གསུམ་པོ་དེ་ལ་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་བསམ་པའི་ལས་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །
业有无表
གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ལུས་ངག་གི་ལས་དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་ངག་གི་ལས་སོ། །དངོས་བསྟན་ལུས་ངག་གི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་མིན་པས་འབྱུང་ཟེར་ཡང་། ལུས་ངག་ལ་རྒྱང་ཆད་པ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་སྡོམ་དང་སྡོམ་མིན་ཞིག་གོ། མཆན།
གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། ལས་ལ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། ལས་གསུམ་སྤྱིའི་
3-3a
ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག །རིག་བྱེད་མིན་པའི་རྣམ་གཞག་གོ།
业分三
དང་པོ་ལ། རིག་བྱེད་དང་། རིག་བྱེད་མིན་པའོ། །
有表业
དང་པོ་ལ། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་། ངག་གི་རིག་བྱེད་བཤད་པའོ། །
说身有表
དང་པོ་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། གནས་མ་བུ་པའི་ལུགས་ལ་དོགས་པ་བཅད་པ། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་སོ། །
决定有部宗体性
དང་པོ་ནི། ལུས་རྣམ་རིག་བྱེད་དབྱིབས་སུ་འདོད། །སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱ་སྙམ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དབྱིབས་སུ་འདོད་དོ། །
破犊子部宗之疑
གཉིས་པ་ནི། འགྲོ་མིན་གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགའ་མི་འབྱུང་། །རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ཏུ་གནས་པ་བྱ་བ་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་ཞིག་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞིག་གིས། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་སྔར་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དབྲེ་ཡོད་པ་ཞིག །མཁན་བུ་ཀུན། མཁན་པོ་གནས་པ་བྱ་བ་དེ་མ་བཞིན་དུ་འཛིན་པས་མཁན་བུ་ཀུན་ལ་གནས་མ་བུ་པའི་སྡེ་པ་ཟེར་བས། དེ་པ་ན་རེ། འདུས་བྱས་ཆུ་ཀླུང་དང་། སྒྲ་དང་། མེ་ལྕེ་དང་། སེམས་སེམས་བྱུང་སོགས་ཁ་ཅིག་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཀྱང་། ཕལ་ཆེ་བ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པར་ཁས་མི་ལེན་ལ། དེས་ན་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་མ་ཉམས་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་བསྐྱོད་པའི་ལས་ཡིན་གྱི། མི་བསྐྱོད་པའི་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ལ། ཡང་ལུས་བསྐྱོད་པའི་དབྱིབས་ཆོས་ཅན། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱོད་པ་ཙམ་ལས་ཡིན་ཀྱང་ཀུན་སློང་རིག་བྱེད་ཙམ་ཡིན་པས། ཀུན་སློང་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་དེའི་རིག་བྱེད་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
安立业
第二分为：认定业、业的安立、经中所说的业义。
决定业
第一分为：业分为二、各自体性、是否为表业。
业分二
第一，那是思及思所作。什么是业？分类为：思业和由思所作的思已业，如经中说："业有二种：思业和思已业。"将思已业分为二种，故业有三种。这些是依据什么而安立的——所依、体性还是动机？若是因为依于身体，则其他两种也应成为身业；若是基于体性，则语业既非身也非意的体性；若是因动机，则身语业也是由意所发起，应当如是。对此，有部回答：依据三因依次而安立，故无过失。
各别体性
第二，在这三种中，心所思是意业。由思所引生的思已业是身业和语业。
业有无表
第三，它们是表与无表。身语业分为身表业、身无表业、语表业和语无表业。直接表述是以身语的四大种为因而生身语无表业，但也指远离身语的无表戒和无表不律仪。【注】
第二，业的安立分为：业分三种、三业的共同法则安立、无表业的安立。
业分三
第一分为：表业和无表业。
有表业
第一分为：说明身表业和语表业。
说身有表
第一分为：确认有部宗的体性、断除犊子部宗的疑惑、经部宗的观点。
决定有部宗体性
第一，身表业被认为是形状。由心的力量想要身体顶礼而行顶礼和合掌等，这样的身体表示行为被认为是形状。
破犊子部宗之疑
第二，不是移动，因为有为法是刹那性的缘故而灭。无因不生任何法，因也将成为毁灭者。有一个名叫"遍住"的外道，后来出家进入佛教，虽然进入佛教但仍有先前恶见的影响。因为这位上师"遍住"的随从们遵循其教导，所以称为"犊子部"。该部主张：有些有为法如流水、声音、火焰、心心所等承认是刹那性的，但大部分不承认是刹那性无常的。因此，身表业应当不是无常的，而是不损坏地从一处移动到另一处，因为是身体移动的业，而不是不移动的业。对此，身体移动的形状不是身表业，虽然是移动，但仅表示动机，只有表示动机才被承认为表业。


 །མཆན། གཞན་དུ་བསྐྱོད་པ་རིགས་པ་བདེན་ཀྱང་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མི་བདེན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་ལ། རྟག་པར་གཞན་འགྲོ་དགག་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དེ་མི་འགག་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཆོས་ཅན། ལུས་ཀྱི་ལས་རིག་བྱེད་མིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་སོགས་
3-3b
བཞིན་ནོ། །དེའི་ཁྱབ་སྒྲུབ་ནི། འདུས་བྱས་རྣམས་ཆོས་ཅན། དེ་མ་ཐག་འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་མར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་རྐྱེན་དོན་གཞན་ལ་བལྟོས་མེད་དུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་གི་སྒྲ་ནི། སྟོང་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ཀྱི་མཐའ་སྟེ་དོན་དུ་མ་ལ་བརྗོད་དེ། སྣོད་སྟོང་པ་ལ་སྣོད་སྐད་ཅིག་བྱ་བ་དང་། ལྷས་བྱིན་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་ལྷས་བྱིན་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་ཏུ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་སོགས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་དེ་འདུས་བྱས་འདི་ལ་ཡོད་པས་དབྱུག་པ་ཡོད་པ་ལ་དབྱུག་པ་བཞིན་ནོ། །ད་དུང་སྤྲོས་ཏེ་བརྗོད་ན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཅན། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་དུ་ཐོབ་པ་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁོ་ན་རེ། འདུས་བྱས་རྣམས་ངེས་པར་འཇིག་ཀྱང་། དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་བསམ་པ་ཡིན་པས་དེའི་གོང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མིན་ན་ཅི་སྟོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རྒྱུ་ལས་འཇིག་སྙམ་པའམ། ནང་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་མེད་དུ་འཇིག་པ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇིག་པ་གྲུབ་ཀྱང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱུ་མེད་མ་གྲུབ་སྙམ་པ་དེ་དག་འགོག་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་འཇིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏན་མེད་བཞིན་ནོ། །འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱ་བ་ཆོས་ཅན། འཇིག་པ་དང་མེད་པ་ལ་རྒྱུར་མི་འཐད་དེ། རྒྱུའི་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུར་བྱ་བ་གང་ཞིག །འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡོད་པ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དངོས་པོ་སྐྱེས་ཙམ་ན་འཇིག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིས་དངོས་པོ་དོན་གཞན་གྱིས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། འོ་ན་དངོས་པོ་ཆོས་ཅན། ཕྱིས་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་ཐལ། དངོས་པོ་དང་པོའི་དུས་སུ་མི་འཇིག་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འཇིག་རྒྱུ་དངོས་པོ་བ་དོན་གཞན་གྱིས་བྱེད་ན་ཆོས་ཅན། འཇིག་པར་བྱ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་མི་འཇིག་
3-4a
པར་ཐལ། འཇིག་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་གཞན་གྱི་འཇིག་རྒྱུ་བྱས་པས་དངོས་པོ་གཞན་འཇིག་པ་བྱས་པར་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་འཇིག་རྒྱུ་མི་བྱེད་དེ། དངོས་པོར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཉིད་བཞིན་དེས་ན་འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མེད་དུ་ངང་གིས་འཇིག་གོ། ད་དུང་ཡང་གསལ་བར་བརྗོད་ན་སྤྱིར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེས་ཆོས་ཅན། མེད་པ་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་དེ་རྒྱུའི་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དོན་གཞན་དེས་གལ་ཏེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་བྱེད་པ་ལས་འོས་མེད། དངོས་པོ་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་གཅིག་བྱས་པས་འཇིག་པ་མེད་པར་བྱས་པར་མི་འགྲོ། འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་བྱེད་ཙམ་ན་འཇིག་པ་དེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ། འཇིག་རྒྱུ་བྱ་ཅི་དགོས། འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་དེས་བྱེད་ན་འཇིག་བྱེད་གྲུབ་པའི་རང་དུས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་བྱ་དེ་ཡང་གྲུབ་དགོས་ན། དེའི་ཚེ་འཇིག་བྱ་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་དུས་སུ་མ་གྲུབ་ན་འཇིག་བྱེད་དངོས་པོ་དོན་གཞན་གྲུབ་པ་དང་། གཅིག་ཤོས་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་འཇིག་བྱེད་དུ་འགལ་ལོ། །ཡང་འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་དེས་འཇིག་བྱ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་སྙམ་ན། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་འགལ་ཙམ་ན་རྒྱུ་ཅི་ལྟར་སྟོབས་ཆེ་ཡང་འགལ་བ་བསྐྱེད་དུ་མི་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
【注】虽然移动到别处的道理是正确的，但它自身前往别处不一定为真，没有必然的遍及性。对于恒常的前往他处的否定是：身表业不灭而前往他处这一主题，不是身表业，因为是有为法的缘故，如心等。证明其遍及性：有为法是当下即灭的刹那性，因为必然不待其他因缘条件而灭。"刹那"一词用于多种含义，如空、无作用和时间边际，因为见到"空容器称为刹那容器"、"无所作为的提婆达多称为刹那提婆达多"、"刹那间完成"等用法。刹那性存在于有为法中，如杖之于持杖者。进一步说明：一切有为法生于何处即灭于何处，因为获得自性后不复存在。
又有人说：虽然有为法必然灭，但那是指有为法的最终阶段，为什么之前的有为法不能是非刹那性的？因此认为由外因而灭，或怀疑虽然灭的本体作为因已成立，但因的特性——无因而灭未成立。对此反驳：诸法的灭是由因所生的，因为灭是不存在的本性，如同根本不存在的事物。作为灭的因这一主题，不能作为灭与不存在的因，因为因的作用是产生结果，而不存在的结果是任何事物都无法造作的。
又有人想：事物产生之时并非就是灭，而是后来由其他事物作为灭的因。然而，事物主题即使后来也不会灭，因为与最初时不灭相同。另外，如果由其他实在事物作为灭因，那么被灭的事物反而不会灭，因为灭的执行者本身就是灭因。这必然如此，因为造作了其他事物的灭因不会导致其他事物灭。事物自身也不能作为自身的灭因，因为已经成立为事物，如同瓶子本身。因此，灭是事物的本性，无需因缘自然而灭。
更进一步明确地说，一般灭因不能造作不存在，因为不存在与因的作用对境相违。如果其他灭因有所作为，只能是造作事物。而造作一个事物不会导致另一个事物的灭。当造作灭的不存在时，灭已经成立，何需灭因？如果其他灭因起作用，则灭的执行者成立的同时刹那，被灭的事物也必须成立，如果在此时被灭事物的刹那未成立，则灭的执行者作为其他事物成立而对方本体未成立，则彼此本体不一致，矛盾作为灭的执行者。又若认为其他灭因使被灭者转变为他者，但因为自身与他者相违，即使因如何强大也不能产生矛盾。


 །དེར་མ་ཟད་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་མཐོང་བ་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། མར་མེའི་རྩེ་མོ་སོགས་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་ཡང་། དངོས་པོའི་འཇིག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་དང་
3-4b
ཤིང་གི་འཇིག་པ་ནི་ཐོ་བ་དང་མེ་ལས་བལྟོས་པར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་ལས་བརླིང་བའི་ཚད་མ་ཡང་མེད་པས་འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ཤིང་གི་འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་དོན་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་དྲིས་པ་ནི། ཤིང་གི་མེ་དང་འབྲེལ་བར་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཤིང་འཇིག་བྱེད་མེ་ཡིན་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་མ་ངེས་པ་ལས། ངེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་བྱས་པས། ཁོ་ན་རེ། ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་བཞིན་དེའི་འཇིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་དམིགས་ཀྱང་འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་རྗེས་དཔག་གིས་གྲུབ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་སོགས་འཇིག་པ་ཡང་མེ་ཡོད་ན་ཤིང་མི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔྱད་པ་འདི་ལྟར་མཛད་དེ། གང་ཞིག་གང་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། རླུང་དང་འབྲེལ་བས་མར་མེ་འཇིག་མོད་ཀྱི། འཇིག་པ་དེ་ནི་རླུང་དང་འབྲེལ་པས་བྱས་པ་མིན་ཏེ། མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་པས། མར་མེ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། རང་ཞིག་པ་ཡིན་ལ། རླུང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་གཞན་མ་སྐྱེས་ན་མི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེས་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་པ་ཡང་ལག་པ་དང་འབྲེལ་བར་ཡོད་ན་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་འཇིག་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་དེས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་ནི་རང་ཞིག་ལ། དེས་གེགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་སྐྱེས་ནས་མི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེས་ཤིག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འཇིག་རྒྱུ་དོན་གཞན་མེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་
3-5a
པའི་ཚད་མས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་བཞིན། འཇིག་པ་འདི་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏན་མེད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོགས་སྔར་བཤད་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཡང་འདུས་བྱས་འགའ་ཞིག་གི་འཇིག་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་དོན་གཞན་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། རྒྱུ་དོན་གཞན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བཞིན། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བློ་དང་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་ལས་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སོ། །བྱེ་བྲག་པས། བློ་ཡང་བློ་གཞན་གྱིས་འཇིག་ལ། སྒྲ་ཡང་སྒྲ་གཞན་གྱིས་འཇིག་སྙམ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མིན་ཏེ། བློ་གཉིས་གཅིག་ཅར་འཕྲད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་དང་ངེས་ཤེས་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་མི་འཕྲད་པ་བཞིན་དུ་རིགས་གཅིག་པའི་མི་འགལ་བ་དག་ཀྱང་འཕྲད་པ་མེད་དོ། །བློ་དང་སྒྲ་གསལ་བ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བློ་དང་སྒྲ་མི་གསལ་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། སྔ་མའི་གསལ་བ་དེ་འཇིག་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་ཞིང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རིས་མི་མཐུན་ན་ཉམ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་འཇིག་སྟེ་ཆུ་མེ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
不仅如此，自身不会变成他者，因为如果是自身则不能成为他者，由于二者特性不相符的缘故。在说明其他灭因和自身都不能作为灭因后，现在说明这与观察不相违：有人说，虽然灯炎之尖等的灭是无因而生，但并非一切事物的灭都是无因而生，因为瓶子和木材的毁灭明显依赖于锤子和火，这是通过现量所见的。由于没有比现量更有力的量，故他者灭因成立。
论师回答：为了显示对方认为木材灭因为他物的现量是一种不实在的慢，进一步询问：仅仅看到木材与火接触就确定火是木材灭的执行者，这并非现量所定，那么有什么确定依据呢？对方回答：虽然木材的现量可见，但其灭并非现量可见，然灭因他物可通过比量成立，因为凡是在某物存在时产生的，那就是由该物为因，如有种子时产生的苗芽。同样，木材等的灭也是在有火时木材不再显现而生，所以火是木材灭因。
论师这样分析：仅仅因为在某物存在时产生，就必是该物所生，这是不一定的。如风与灯接触时灯灭，但这灭并非风所造成，因为承认灯是刹那性的，所以认为灭是无因的，灯一生即灭，是自然灭。由于风的接触，后刹那不再生起，所以不显现，而非被风摧毁。同样，认为铃声是刹那性的，虽然与手接触时铃声灭，但这并非手所造成，而是因其为刹那性，铃声自然灭。由于手阻碍，其他声音不再生起而不显现，并非被手所摧毁。
因此，灭无他因应通过比量了知：灭这一主题是无因的，因为不是作用，如虚空。灭不是作用，因为是不存在的本性，如同完全不存在的事物。这些如前所述的论点可以成立。
又，某些有为法的灭这一主题，应不会从无他因而生，因为是具有他因的事物，如生一样。然而这不能成立，因为已见心、声音和火焰的灭是无因而生的。
胜论派认为心也被其他心所灭，声音也被其他声音所灭。这是不合理的，因为两个心不可能同时接触并产生，如怀疑和确信。就像相违的事物不相遇一样，同一类的非相违事物也不会相遇。当清晰的心与声音生起后，紧接着产生不清晰的心与声音时，主题是：前者的清晰不是灭的执行者，因为力量微弱且种类相同的缘故。若种类不同，即使微弱也能灭除，如水与火。
;


 །སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་འཇིག་པར་འདོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པས། མར་མེ་བདག་ལ་ཕན་ན་ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། མར་མེ་བདག་ལ་གནོད་ན་མར་མེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཆོས་མ་ཡིན། དེས་ན་མར་མེ་དེ་བདག་ལ་གནོད་ན་མར་མེ་དེ་ཆོས་ཀྱི་མཐུས་འཇིག །མར་མེ་དེ་བདག་ལ་ཕན་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཐུས་འཇིག་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་དེ་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན། ཆོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐོབ་
3-5b
པ་དང་། ཆོས་མིན་གྱི་གེགས་བྱེད་པ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དུ་འཇུག་མི་ནུས་པར་ཐལ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་འགལ་བ་གང་ཞིག །ཁོ་རང་གཉིས་རིས་མ་མཐུན་པས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་འཚོགས་མ་བཏུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པས་འཇིག་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་དགོས་པ་ལས། འཇིག་རྒྱུ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་འཇིག་བྱ་མི་འཇིག་པར་ཤོར་སོང་ངོ་། །རྫ་བུམ་སོགས་ཚོས་བྱ་ཚོས་བྱེད་ཀྱི་རྫས་འཕྲད་པ་ལས། ཚོས་པ་དང་། ཆེར་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་སོགས་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་རྫ་བུམ་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། ཆེས་དམར་པོ་ཚོས་པར་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའང་ཆོས་ཅན། ཚོས་པ་དང་། ཆེར་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་སྔ་མ་དེ་དག་གི་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་ཏེ། མེ་དང་དེ་འབྲེལ་བ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་མི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུ་སྔ་ཕྱི་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཡང་འདྲ་བར་བསྐྱེད་པར་རིགས་ཀྱི། རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་གཅིག་གིས་བསྐྱེད། གཅིག་གིས་བཤིགས་ནས་མེད་པར་བྱེད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོང་མེ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་ཚོས་པ་བསྐྱེད། མེ་ཕྱི་མ་དེས་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་ཚོས་པ་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཁྱེད་རང་བྱ་བར་རག་མོད། མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་སེམས་བྱུང་སོགས་ལ་བལྟ་བྱར་རུང་ཡང་། ཚྭ་སྐད་ཅིག་མ་མན་ཙམ་ན་མངར་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཁ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན། ཁ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་སྐྱུར་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཙམ་ན་རྒྱུ་གཅིག་པོ་དེས་མངར་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་སྐྱེད། ཁ་བ་བསྐྱེད་པས་མངར་བ་དེ་བཤིག་ཀྱང་བཤིག །དེ་བཞིན་ཐལ་བ་དེ་ལུད་དང་། ཉི་མ་དང་ཆུ་དང་ས་དེ་ཚོ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་སྔ་ཕྱི་གཅིག་ཡིན་ཙམ་
3-6a
ན་གཅིག་པོ་དེས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ཀྱང་བསྐྱེད། སྡོང་བུ་བསྐྱེད་པས་མྱུ་གུ་དེ་བཤིག་ཀྱང་བཤིག་པས་རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་འདུས་བྱས་དེ་ལ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་དང་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་དབྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་བཀག་ནས། རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། ཁོང་གི་ལྟར་མེས་ཆུ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བསྐོལ་བས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མེས་ཆུ་བསྐོལ་བ་ན། མེས་ཁམས་འཕེལ་ནས་ཆུ་ཉམས་ཆུང་ཆུང་གི་བར་བྱས་ནས། མཐར་ཆུའི་རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་ཆུའི་ངོ་བོ་མེད་པ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་ཡང་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་ལུས་ཀྱི་རིགས་བྱེད་མ་ཉམས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་མ་ཐུབ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྩྭའི་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྩྭ་སྲེག་བྱེད་ཀྱི་མེ་འགྲོ་ཞེས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རིགས་བྱེད་དབྱིབས་ཡིན་པ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདི་གྲུབ་བོ།

 །སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་འཇིག་པར་འདོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པས། མར་མེ་བདག་ལ་ཕན་ན་ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། མར་མེ་བདག་ལ་གནོད་ན་མར་མེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཆོས་མ་ཡིན། དེས་ན་མར་མེ་དེ་བདག་ལ་གནོད་ན་མར་མེ་དེ་ཆོས་ཀྱི་མཐུས་འཇིག །མར་མེ་དེ་བདག་ལ་ཕན་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཐུས་འཇིག་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་དེ་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན། ཆོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐོབ་
3-5b
པ་དང་། ཆོས་མིན་གྱི་གེགས་བྱེད་པ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དུ་འཇུག་མི་ནུས་པར་ཐལ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་འགལ་བ་གང་ཞིག །ཁོ་རང་གཉིས་རིས་མ་མཐུན་པས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་འཚོགས་མ་བཏུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པས་འཇིག་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་དགོས་པ་ལས། འཇིག་རྒྱུ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་འཇིག་བྱ་མི་འཇིག་པར་ཤོར་སོང་ངོ་། །རྫ་བུམ་སོགས་ཚོས་བྱ་ཚོས་བྱེད་ཀྱི་རྫས་འཕྲད་པ་ལས། ཚོས་པ་དང་། ཆེར་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་སོགས་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་རྫ་བུམ་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། ཆེས་དམར་པོ་ཚོས་པར་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའང་ཆོས་ཅན། ཚོས་པ་དང་། ཆེར་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་སྔ་མ་དེ་དག་གི་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་ཏེ། མེ་དང་དེ་འབྲེལ་བ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་མི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུ་སྔ་ཕྱི་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཡང་འདྲ་བར་བསྐྱེད་པར་རིགས་ཀྱི། རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་གཅིག་གིས་བསྐྱེད། གཅིག་གིས་བཤིགས་ནས་མེད་པར་བྱེད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོང་མེ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་ཚོས་པ་བསྐྱེད། མེ་ཕྱི་མ་དེས་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་ཚོས་པ་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཁྱེད་རང་བྱ་བར་རག་མོད། མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་སེམས་བྱུང་སོགས་ལ་བལྟ་བྱར་རུང་ཡང་། ཚྭ་སྐད་ཅིག་མ་མན་ཙམ་ན་མངར་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཁ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན། ཁ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་སྐྱུར་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཙམ་ན་རྒྱུ་གཅིག་པོ་དེས་མངར་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་སྐྱེད། ཁ་བ་བསྐྱེད་པས་མངར་བ་དེ་བཤིག་ཀྱང་བཤིག །དེ་བཞིན་ཐལ་བ་དེ་ལུད་དང་། ཉི་མ་དང་ཆུ་དང་ས་དེ་ཚོ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་སྔ་ཕྱི་གཅིག་ཡིན་ཙམ་
3-6a
ན་གཅིག་པོ་དེས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ཀྱང་བསྐྱེད། སྡོང་བུ་བསྐྱེད་པས་མྱུ་གུ་དེ་བཤིག་ཀྱང་བཤིག་པས་རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མ་མིན་པའི་འདུས་བྱས་དེ་ལ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་དང་འཇིག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་དབྱེ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་བཀག་ནས། རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། ཁོང་གི་ལྟར་མེས་ཆུ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བསྐོལ་བས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མེས་ཆུ་བསྐོལ་བ་ན། མེས་ཁམས་འཕེལ་ནས་ཆུ་ཉམས་ཆུང་ཆུང་གི་བར་བྱས་ནས། མཐར་ཆུའི་རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་ཆུའི་ངོ་བོ་མེད་པ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་ཡང་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་ལུས་ཀྱི་རིགས་བྱེད་མ་ཉམས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་མ་ཐུབ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྩྭའི་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྩྭ་སྲེག་བྱེད་ཀྱི་མེ་འགྲོ་ཞེས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རིགས་བྱེད་དབྱིབས་ཡིན་པ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདི་གྲུབ་བོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
翻译：
论师无友（梵名：Vasubandhu）曾说："承认因为没有存在的原因而消灭；毗婆沙师（梵名：Vaibhāṣika）说：当灯对我有益时，就是法生起的原因；当灯对我有害时，灯生起的原因就是非法。因此，如果灯对我有害，则灯因法力而灭亡；如果灯对我有益，则灯因非法力而灭亡。"对此，无友认为这不合理，因为没有存在的原因不是原因。毗婆沙师的观点不合理，因为灭亡的刹那作为有法，获得法的作用和非法的障碍作用不能以强弱方式并存，因为法和非法的生灭是相违的，而且由于它们不属同一类，所以不能聚集在一个人的相续中。既然已经成立了遍及，应该由两个灭因而灭，但由于两个灭因不能同时成立，所以所灭之物未能灭亡。
对于陶罐等被染色的对象与染色物接触后，显现染色、更深染色、极深染色等，前者消失，后者生起，因此能产生蓝色、红色和深红色陶罐的生因作为有法，成为染色、更深染色、极深染色前者的毁灭者，因为由火和与火的接触导致前者不再显现。若承认这一点则不合理，因为相同的前后因应该产生相似的果，而相同的因产生不同的果，一个生起，一个破坏并使之不存在，这是不合理的。
又，他们认为前一刹那的火因为是不同的而产生染色，后一刹那的火因为与前者不同而使染色灭亡。虽然你们这样认为，但这不能成立。虽然这种观点可以应用于火的刹那和心所等，但盐刹那同时产生甜味，产生甜味的同时也产生苦味，产生苦味的同时也产生酸味，这样一个因既产生甜味又破坏甜味。同样，灰尘、肥料、阳光、水和土等，虽然是刹那性的前后同一体，但同一事物既产生芽，又因为产生茎而破坏芽，因此因也会灭亡，所以对于非刹那性的有为法，无法区分能生和能灭的方面。
通过这些理论，否定了犊子部（梵名：Vātsīputrīya）的观点，并证明自宗无过：如果按他们所说，火能灭水，因为水被煮干，这种遍及性是不确定的。因为火煮水时，火大增长使水逐渐减少，最终虽然使水流不再相续，但并没有消除水的本性。因此，灭亡是无因自然灭亡，从而也证

 །
གསུམ་པ་ནི། གཉིས་གཟུང་འགྱུར་ཏེ་རྡུལ་ལ་མེད། །མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། དབྱིབས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དེ། དེ་བཅོམ་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བཞིན་ཞེའོ། །འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་ཕལ་ཆེ་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་ལ་གཟུགས་རིང་པོ་ཞེས་འདོགས། དེ་ཉིད་ལ་བལྟོས་ཏེ་ཉུང་ངུར་བྱུང་བ་ལ་ཐུང་ངུར་འདོགས། ཕྱོགས་བཞིར་བྱུང་བ་ལ་གྲུ་བཞི་ཞེས་འདོགས། ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་ན་ལྷམ་པ་ཞེས་འདོགས། ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་གྱེན་དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ན་མཐོན་པོ་ཞེས་འདོགས། མཐུར་དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ན་དམའ་བ་ཞེས་འདོགས་ཏེ། མགལ་མེ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་མྱུར་དུ་འདབ་ཆགས་པར་སྣང་བ་ན་རིང་པོ་སྙམ་དུ་དབྱུག་པའི་
3-6b
རྣམ་པར་ཤེས་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་ལ་ཟླུམ་པོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིབས་རྫས་གཞན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དབྱིབས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དེ། དེ་འཛིན་པ་ཁ་དོག་འཛིན་པ་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་པོ་ལ་སྔོན་པོའི་བློ་འབྱུང་བས་སེར་པོ་ལས་ལོགས་ན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བས་ཁ་དོག་གཞན་པའི་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། དབྱིབས་གཟུགས་རྫས་གྲུབ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། མིག་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། མིག་གི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ནས་ཤེས་ཤིང་། ལུས་དབང་གིས་རེག་པ་ན་ཡང་ཤེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་དུ་མ་དོན་མེད་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་མཚུངས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་རིང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱིས་འཛིན་ན། དབང་པོ་དོན་མེད་དུ་འགྲོ་བས་མི་འཛིན། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རེག་བྱའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་རེག་བྱ་ལ་རིང་སོགས་འཛིན་ཀྱང་། དབྱིབས་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཁ་དོག་ལ་རིང་སོགས་སུ་འཛིན་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲས། དབྱིབས་དེ་མངོན་སུམ་གྱིས་འཛིན་པ་མིན་ཏེ། རེག་བྱ་འཇམ་པ་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་དྲན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལས་ཁ་དོག་དྲན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་ཏེ། མེ་ཚ་བ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་སོགས་གཟུགས་ལས་རེག་བྱ་དཔག་པ་ལྟ་བུ་གཞན་དྲན་པར་རིགས་ཀྱང་། རེག་བྱ་འཇམ་རྩུབ་སོགས་ལས་དབྱིབས་དཔག་
3-7a
མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། རེག་བྱ་དང་དབྱིབས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་འབྲེལ་བ་མེད་བཞིན་དུ་རེག་བྱས་དབྱིབས་དྲན་པར་འགྱུར་ན་ཁ་དོག་ཀྱང་དྲན་པར་མཚུངས་པར་ཐལ་ལོ། །རེག་བྱ་ལས་ཁ་དོག་མི་ངེས་ན། རེག་བྱ་ལས་དབྱིབས་ངེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དབྱིབས་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། ཟ་འོག་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་རིང་པོའི་གཞི་གཅིག་ཏུ་གྲུ་བཞི་ཟླུམ་པོ་སོགས་དབྱིབས་བྲན་དུ་མ་འོང་བར་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཁ་དོག་རྫས་སུ་ཡོད་པས་སེར་པོའི་གོ་རང་དུ་དཀར་པོ་སོགས་མི་འོང་བ་བཞིན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་དབྱིབས་རྫས་སུ་མེད་དོ། །གང་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཅི་ཡོད་པ་ནི། འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དེ་ཆོས་ཅན། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མང་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོར་གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་རིང་པོ་ཞེས་འདོགས་ཏེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ།

翻译：
第三，二者所取转为尘中无。经部师说：形状并非实体，因为当它被破坏时，其认知也不存在，如同瓶子。然而，当多数部分在一个方向上延伸时，称为长形；相对于此，少量延伸的称为短形；四个方向上延伸的称为四方形；四面均等的称为平坦；主要向上延伸的方向称为高；主要向下延伸的方向称为低。例如，当旋转的火把在其他方向快速连续显现时，我们认为它是长的，像棍子一样；当它在所有方向都显现时，我们知道它是圆的，而没有其他形状实体存在。
形状不是实体，因为它的感知依赖于色彩的感知，或者依赖于形体的感知，如同旋转的火圈或谷物堆。如果认为因为对蓝色有蓝色的认知，所以蓝色与黄色分开存在，同样，因为有形状的认知，所以形状与色彩是不同的实体，那么，形状作为实体若存在，有法，将会被眼根和身根两者所把握，因为通过眼的直接感知而了解，也通过身根接触而了解。不能接受这点，因为这将导致多个感官器官成为无用，并且会破坏感官范畴的一致性。
对此，毗婆沙师说：若身体感知长形等，感官器官将变得无用，所以不这样感知。那怎么办呢？仅仅是触觉的各部分以那种方式存在时，才被感知为长形等。因此，不会由两个感官同时感知。这样的话，即使在触觉上感知长形等，形状并不属于触觉范畴，同样，即使在色彩上感知长形等，也应相信它不是不同的东西，因为没有其他被色法范畴包含的对象。
因此毗婆沙师说：形状不是直接感知的，而是通过与光滑等触觉共同经历而被记忆，就像从火的热或花的香气中想起色彩一样。论师反驳：比喻与事实不符，因为从火的热等不混淆的特性可以推断其他性质，如从色法推断触觉，但从光滑粗糙等触觉不能推断形状，因为触觉和形状之间没有共同经历的联系。若无共同经历的联系，触觉仍能想起形状，那么同样也应该想起色彩。如果从触觉不能确定色彩，那么从触觉确定形状也不合理，因为两者情况相同。
此外，若形状是实体，有法，在如锦缎这样长形的基础上同时具有方形、圆形等多种形状将不合理，因为色彩作为实体，黄色的位置上不会有白色等出现，情况相同。既然不能接受，所以形状不是实体。
一切有碍的色法存在于集合的微尘中，那么长形等形状，有法，不是有碍的实质存在的色法，因为它在极微中不存在，因为极微无法分割。因此，仅仅多个部分在方向上的排列被称为长形，如同瓶子和毯子。


 །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོར་གནས་པ་ལ་རིང་པོར་འདོགས་པ་དེ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་འཛིན་ཙམ་མོ། །ཡང་ན་དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། བསགས་རུང་བར་ཐལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་བཞིན་འདོད་ན་ནི་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་པས་བསལ་ལོ། །འོ་ན་ཁ་དོག་ལས་དབྱིབས་རྫས་གཞན་མེད་ན་ཁམ་པའི་སྣོད་ཁ་དོག་འདྲ་བར་འདུག་བཞིན་དུ་སྣོད་བུམ་པ་དང་། ཕྲུ་བ་དང་། ཁམ་གཞོང་སོགས་དབྱིབས་ཐ་དད་པ་སྣང་བས། དབྱིབས་རྫས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཁ་དོག་རིགས་གཅིག་ཀྱང་
3-7b
ཁ་དོག་གི་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པས། ཁ་དོག་གི་རྫས་ཐ་དད་ལ་དབྱིབས་ཐ་དད་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་དོག་གི་རྫས་རང་གཅིག་ལ་དབྱིབས་ཐ་དད་བྱུང་ན་རྟ་ཁ་དོག་གཅིག་ཀྱང་། དབྱིབས་ཐ་དད་པས་དབྱིབས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་བྱར་རུང་བ་ལ་ཁ་དོག་གི་རྫས་རང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣོད་བུམ་པ་དང་ཕྲུ་བ་སོགས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་བྱུང་བ་སོགས་ལ་རིང་པོའི་དབྱིབས་སུ་བྱུང་ཞེས་སོགས་གོང་དུ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དཔེར་ན་གྲོག་མོར་རིས་གཅིག་པ་མ་བསྐོར་བ་ལ་རིང་པོ་དང་། བསྐོར་བ་ལ་ཟླུམ་པོར་འདོགས་པ་ལྟར་དབྱིབས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མུན་ཁུང་དང་ཐག་རིང་བ་ན་སྡོང་དུམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཆོས་ཅན། ཁ་དོག་མ་མཐོང་བར་དབྱིབས་མི་མཐོང་བར་ཐལ། ཁ་དོག་ལས་དབྱིབས་རྫས་ལོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དངོས་སུ་བསལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་རང་ཉིད་བློ་གྲོས་རྩིང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཕྱིར། དབྱིབས་མི་གསལ་བ་མཐོང་ཚོད་དུ་ཁ་དོག་གདགས་གཞི་ཡང་མི་གསལ་བར་མཐོང་སྟེ། གདགས་གཞི་ཁ་དོག་མི་གསལ་བར་མཐོང་ཚོད་དུ་བཏགས་པ་དབྱིབས་ཀྱང་མི་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། བྱའམ་གྲོག་མོ་མི་གསལ་བ་དུ་མ་སྦྲེངས་པ་ལ་ཕྲེང་བར་རྟོག་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་དང་དཔུང་བུ་ཆུང་མི་གསལ་བར་མཐོང་བ་ལ་དམག་བསྐྱིལ་བར་རྟོག་པ་དང་འདྲའོ། །དབྱིབས་ངེས་པར་མ་ཟིན་ན་ནི་ཁ་དོག་ཀྱང་ངེས་པར་མི་ཟིན་ཏེ། སྔོན་པོ་སོགས་ཁ་དོག་གི་ཚོགས་ཙམ་དང་མི་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་མ་བུ་པའི་ལུས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དབྱིབས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ན། དབྱིབས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་རྣམ་རིག་གི་ལས་སུ་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་ལན་ནི། དབྱིབས་ལ་རིག་བྱེད་དུ་འདོགས་ལ། དབྱིབས་ཀྱང་ཁ་དོག་
3-8a
ལ་བརྟགས་པས། ཉིད་བརྟགས་གཅིག་རིག་བྱེད་དུ་བརྗོད་པས་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབྱིབས་རྫས་ལོག་པ་ཞིག་རིག་བྱེད་མིན་ན། འོ་ན་ཁ་དོག་ནི་ཅོག་གེ་སྡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་ཙམ་ན་དེ་ཡང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས། དབྱིབས་རྫས་གྲུབ་ཅིག་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། ཁ་དོག་མི་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་དེ་རིག་བྱེད་ཡིན་པས། །ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་གང་ཞིག་གིས་ལུས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་པ་དེ་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ་དངོས་སུ་སེམས་པ་ཡིན། ངག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ངག་གི་ལས་མི་ཟེར། གང་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་ཏེ། ངག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་དེས་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དངོས་སུ་སེམས་པ་ཡིན། དངོས་སུ་སེམས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ནི། ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ལུས་ཀྱི་ལས། ངག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ངག་གི་ལས། ཡིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བས་ཡིད་ཀྱི་ལས་བྱ་བར་འདོད། དེའང་ལུས་ངག་གི་ལས་དགེ་མི་དགེར་དངོས་སུ་འདོད། མདོ་སེམས་ཀྱིས་ནི། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པར་འདོད་དོ། །ད་དུང་མདོ་སྡེ་པའི་རང་ལུགས་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ནི། ཐམས་ཅད་སེམས་པའི་ལས་ཡིན་ན། ཆེད་དུ་བྱ་བའི་མདོ་ལས། ལས་གང་ཞེ་ན། སེམས་པ་དང་བསམ་པའོ།

翻译：
若说在方向上的排列被称为长形，这是形状的极微，这不成立，因为形状的极微未被证实，只是一种方向的概念。或者，若形状的极微存在，有法，应该可以积聚，因为它由自相成立，如同色彩的极微积聚一样。若接受这一点，则被前面的论证所否定。
那么，若形状不是与色彩分离的实体，为什么相同色彩的容器可以显现为瓶子、碗和盘子等不同形状，这似乎表明形状是独立实体？虽然色彩类型相同，但色彩实体不同，所以在不同的色彩实体上构想不同的形状。如果在单一色彩实体上出现不同形状，那么即使马的色彩相同，也可以因形状不同而认为形状是实体，但这是因为色彩实体本身不同。因此，容器如瓶子和碗等在一个方向上延伸等被称为长形等，如上所述，例如同一线条未弯曲时称为长形，弯曲时称为圆形，形状也是如此。
那么，在黑暗中或远处看到树干等物体，有法，若不见色彩应不见形状，因为形状不是独立于色彩的实体。若说不能接受这一点，因为经验明显反驳，这是思维粗浅，因为我们确实接受这一观点。形状模糊可见时，色彩基础也是模糊可见的，因为基础色彩模糊可见，依附其上的形状也模糊可见。这就像看到模糊的鸟或蚂蚁排成一列被视为一条线，或模糊看到象和小部队被视为军队扎营一样。如果形状不确定，色彩也不确定，因为只是蓝色等色彩的聚集，显现模糊。
毗婆沙师说：你们经部师既不接受犊子部的身体运动，也不接受毗婆沙师的形状，那么既然形状只是假立，你们如何解释身体表示的业？经部师回答：形状被指定为表示，而形状又依附于色彩，因此所指定的一个表示不是实体。
如果形状不是独立实体的表## 翻译：
若说存在于方向上的称为长形，这是形状的极微尘，则不合理，因为形状的极微尘不成立，只是方向的把握而已。或者，若形状的极微尘存在，有法，应当可以积聚，因为它是由自相成立的，如同色彩的极微尘积聚。若接受，则被上述论点所否定。
那么，如果色彩之外没有形状实体，为何同样颜色的容器，却显现为瓶子、水壶、水盆等不同形状，这表明形状是单独的实体？虽然是同类色彩，但色彩实体不同，因此在不同的色彩实体上假立不同的形状。如果在同一色彩实体上出现不同形状，那么同色的马也因不同形状而成为形状实体存在的依据，但因为色彩实体本身不同。因此，容器的瓶子和水壶等，如前所述，在一个方向上的延伸等被称为长形状。例如，同一线条未曲折时称为长，弯曲时称为圆，形状也是如此。
那么，在黑暗中或远处的木桩等，有法，不见色彩就不应见形状，因为形状不是独立于色彩的实体。不能接受，因为直接被否定。这是思维粗浅，因为在这一点上，我们接受这一立场。看到不清晰的形状时，色彩作为假立基础也是不清晰的；当假立基础色彩看起来不清晰时，被假立的形状也看起来不清晰。就像看到不清晰的许多鸟或蚂蚁连成一线时，想象它们是一串；或者看到模糊的大象等和小团体时，想象它们是军队驻扎。若形状未被确定，色彩也未被确定，因为蓝色等色彩只是作为集合且显得模糊。
毗婆沙师说：你们经部师既不承认犊子部的身体移动，也不承认毗婆沙师的形状，仅仅承认形状是假立的，那么如何将身体的表示行为命名？经部师回答：形状被称为表示行为，而形状又是基于色彩假立的，所以假立一是表示行为，而非实体存在。如果形状不是独立的实体表示行为，那么色彩在静止时也存在，它也不是表示行为，所以是否有一个实体存在的形状？色彩从不移动到移动的状态就是表示行为。
依靠身体的是以身体为所缘的思，思使身体行动的，是依靠身体的业，实际上是思。因为是语言的本质，所以不称为语言的业。依靠什么的业是语言的业，即以语言为所缘的思使语言运作，实际上是思。虽然实际是思，但与意相应的业是意业。毗婆沙师认为：依靠身体的是身业，语言本质的是语业，由意驱动的是意业。他们直接认为身语业是善或不善。经部和唯识师则认为，因被命名为果。
进一步，经部师自宗对辩论的回应是：如果一切都是思业，那么在《胜义经》中说："什么是业？思和意向。"
;


 །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། དང་པོ་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ལ་སེམས་པའི་ལས་འཇོག །གཉིས་པ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ལ་བསམ་པའི་ལས་སུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་རྒོལ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། མེད་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུའམ་ཁྱབ་བྱེད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
3-8b
ཆོས་ཅན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་རིག་བྱེད་ལ་མ་རག་པ་ལ་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པས་ལན་བཏབ་པ་ནི། དབྱིབས་ཀྱི་རིག་བྱེད་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་དེ་ལྟ་བུའང་མེད་པར་འདོད་ལ། ཡང་ན་ནི་རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་སྟེ། ང་འདོད་པའི་རིག་བྱེད་ནི། ལུས་ངག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུད་ལ་སེམས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ནུས་པ་བཞག་ནས་སེམས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཐལ། ཁམས་གོང་འོག་གི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འདྲ་བས་གོང་མའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བཞིན་འདིར་ཡང་འཐད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། གཡེངས་དང་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིས་ཀྱང་ཟེར་བས་གནོད་སྙམ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་འཕངས་པས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུང་འགལ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ལུས་ངག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་རིག་བྱེད་དེ་སྟོབས་ཆེ་བས། དེས་འཕངས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་མི་སྟོ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་སེམས་པ་སྟོབས་ཆུང་བས་མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བེམས་པོ་ཡོད་ནའང་ཆོས་ཅན། སེམས་པའི་སྟོབས་མེད་པར་དེ་ཁོ་ནས་རིག་བྱེད་མིན་པ་བསྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ། ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་པ་མེད་ན། རིག་བྱེད་མིན་པ་རྣམ་པ་མི་གསལ་བ་བླུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་མཇུག་སྡུད་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལྟར་དབྱིབས་རྫས་སུ་བརྗོད་དོ། །
说声有表
གཉིས་པ་ངག་གི་རིག་
3-9a
བྱེད་ནི། ངག་རྣམས་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ། །ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཆོས་ཅན། ངག་གི་རང་བཞིན་ཡི་གེའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། ཁྱུ་མཆོག་གམ་མེ་སྒྲ་སོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི། རྣམ་པར་གཡེངས་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་པར་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི། རིག་བྱེད་མིན་པ་རྫས་སུ་མེད་དེ། དུས་འདི་ནས་བཟུང་ནས་འདི་སྲིད་དུ་སྤོང་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་ཕྱིན་ཆད་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དང་། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་ཀྱང་། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟ་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་འདི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་སུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པས་འདི་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟར་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འདྲི་ནས། ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །
无表业
གཉིས་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད། ཁྱད་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པའོ།

翻译：
所说的这些似乎互相矛盾。不矛盾，因为第一个在因的意动上建立思业，第二个在时间的意动上建立思惟业。对此，毗婆沙师的反驳是：属欲界的律仪和不律仪所产生的增长福德的无表业，有法，应不存在，因为其因或能遍的表业不存在。
所说的有法"属欲界"是考虑到禅定和无漏律仪不依赖于表业。对此，经部师回答：正如形状的表业不是实体，你们所认为的无表业也不存在；或者因和遍及都不成立，因为我认为的表业是：对身语所缘的特殊思在相续中安置了带种子的思的能力，从而产生带有种子的思的无表业。那么欲界的无表业也应随心而转，因为上下界的无表业作为无表业相同，所以如同上界的无表业随心而转，这里也应如此。不能接受，因为"散乱和无心时也[存在]"这句话反驳了。不一定，因为非等持的表业引发非等持的无表业，所以不随心转，与经文无矛盾。
欲界对身语所缘的思表业力量强大，因此其引发的无表业在散乱等时生起不中断，即使在无心时也随之而行。等持的表业思力量较弱，所以等持的无表业随心而转。即使像你毗婆沙师一样认为表业是物质性存在，有法，没有思的力量，仅仅靠它也不能产生无表业，因为没有正确摄取的思，无表业的形态就不清晰而愚钝。虽然情况如此，但总结时还是按照毗婆沙师的观点说形状是实体。
第二，语表业是：语言表示即语言声音。语表业，有法，是语言本性的文字声音，因为不是牛王或火的声音等。无表业在"散乱与无心时也"中已解释。经部师认为：无表业不是实体，因为从"从此时起直到此时我舍弃"的承诺之后不再做，仅仅是假立为无表业；虽然依赖过去的四大种而命名，但过去的四大种没有自性；过去的四大种不像现在的四大种那样有自体，这一点在《俱舍论》第五品中也有说明。色法的定义是可触变，但无表业没有碰触性，所以不具备这一点。
"即"字表示特殊，就像身表业是形状的本性那样，语表业不是那样的。那么它是什么样的？这是确定的意思。
第二，关于无表业：作为实体存在的论证和特性的建立。


 །
有事能立因
དང་པོ་ནི། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་། མདོར། གནས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ལ་རྗེས་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་མི་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གཟུགས་ཟག་མེད་དམ་དྲི་མེད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་གསུངས་པས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཟུགས་ཅན་པ་ཡོད་དེ། བརྒྱ་ལ་དེ་མེད་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་
3-9b
དེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཡུལ་ཀཽ་ཤམ་བི་ན། དབྱངས་ལེན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ནས་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ། གདགས་པ་མཆིས་ལགས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐུལ་བྱེད་ལ་ཡོད་དོ། །སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བར་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྒྱུ་ཡང་རུང་། ཉལ་ཀྱང་རུང་། འདུག་ཀྱང་རུང་། འགྲོ་ཡང་རུང་སྟེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐུལ་བྱེད་འདི་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་དགའ་ར་བ་འབུལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉལ་ཀྱང་རུང་མི་ཉལ་ཀྱང་རུང་། གྲོང་དུ་རྒྱུ་ཡང་རུང་མི་རྒྱུ་ཡང་རུང་། འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་དང་པོའོ། །དེ་ག་བཞིན་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ། སྟན་ནང་ཚངས་ཅན་དང་། ལྭ་བའི་སྔས་སྟན་གོར་འབུལ་བ། ནར་མར་ཆོས་སྟོན་འདྲེན་པ། འགྲོན་པོ་གློ་བུར་དུ་འོངས་བ་ལ་སྦྱིན་པ། ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་ལ་ཟས་དང་སྨན་སྦྱིན་པ། ལྷགས་པ་དང་ཆར་སྐྱོབ་པ་སྟེ། ལྷགས་པས་ཉེན་པ་དང་། ཆར་གྱི་གཤེར་བར་བཞུགས་ཤིག་ཟེར་ནས་ཆར་སྐྱོབ་ན་བསོད་ནམས་འདི་ལ་འདི་ཙམ་བྱ་བ་ཚད་བཟུང་དུ་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པས། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་ཀྱང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་གསུངས་པ་དང་། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་
3-10a
བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་གསུངས་པ་ནི། སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་ལས། ཡོད་དོ་གསུངས། སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བཞུགས་པ་ཐོས་ནས་དད་པ་དང་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་གཅིག །བདག་གི་དྲུང་དུ་གཤེགས་པ་རྩོམ་པ་ཐོས་པ་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཐོས་པ། གྲོང་དུ་འབྱོན་པ་ཐོས་པ། སངས་རྒྱས་མཐོང་བ། ཆོས་ཐོས་པ། དཀོན་མཆོག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བསླབ་པའི་གནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བདུན་ནོ། །དད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་ཡང་རུང་། གཉིད་ལོག་གམ་ཉལ་བ་སོགས་ནི་རེ་རེ་ལའང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་རིག་མེད་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ནམ་གཡེང་བ་དང་གཉིད་ལོག་པའི་དུས་སུའང་མི་འཕེལ་བར་ཐལ། རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །འདོད་མི་ནུས་པས་ཡོད་རིགས་སོ།

 །
有事能立因
དང་པོ་ནི། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་། མདོར། གནས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱིས་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ལ་རྗེས་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་མི་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གཟུགས་ཟག་མེད་དམ་དྲི་མེད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་གསུངས་པས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཟུགས་ཅན་པ་ཡོད་དེ། བརྒྱ་ལ་དེ་མེད་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་
3-9b
དེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཡུལ་ཀཽ་ཤམ་བི་ན། དབྱངས་ལེན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ནས་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ། གདགས་པ་མཆིས་ལགས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐུལ་བྱེད་ལ་ཡོད་དོ། །སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བར་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྒྱུ་ཡང་རུང་། ཉལ་ཀྱང་རུང་། འདུག་ཀྱང་རུང་། འགྲོ་ཡང་རུང་སྟེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐུལ་བྱེད་འདི་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་དགའ་ར་བ་འབུལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉལ་ཀྱང་རུང་མི་ཉལ་ཀྱང་རུང་། གྲོང་དུ་རྒྱུ་ཡང་རུང་མི་རྒྱུ་ཡང་རུང་། འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་དང་པོའོ། །དེ་ག་བཞིན་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ། སྟན་ནང་ཚངས་ཅན་དང་། ལྭ་བའི་སྔས་སྟན་གོར་འབུལ་བ། ནར་མར་ཆོས་སྟོན་འདྲེན་པ། འགྲོན་པོ་གློ་བུར་དུ་འོངས་བ་ལ་སྦྱིན་པ། ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་ལ་ཟས་དང་སྨན་སྦྱིན་པ། ལྷགས་པ་དང་ཆར་སྐྱོབ་པ་སྟེ། ལྷགས་པས་ཉེན་པ་དང་། ཆར་གྱི་གཤེར་བར་བཞུགས་ཤིག་ཟེར་ནས་ཆར་སྐྱོབ་ན་བསོད་ནམས་འདི་ལ་འདི་ཙམ་བྱ་བ་ཚད་བཟུང་དུ་མེད་དེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པས། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་ཀྱང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་གསུངས་པ་དང་། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་
3-10a
བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་གསུངས་པ་ནི། སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་ལས། ཡོད་དོ་གསུངས། སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བཞུགས་པ་ཐོས་ནས་དད་པ་དང་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་གཅིག །བདག་གི་དྲུང་དུ་གཤེགས་པ་རྩོམ་པ་ཐོས་པ་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཐོས་པ། གྲོང་དུ་འབྱོན་པ་ཐོས་པ། སངས་རྒྱས་མཐོང་བ། ཆོས་ཐོས་པ། དཀོན་མཆོག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བསླབ་པའི་གནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བདུན་ནོ། །དད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་ཡང་རུང་། གཉིད་ལོག་གམ་ཉལ་བ་སོགས་ནི་རེ་རེ་ལའང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་རིག་མེད་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ནམ་གཡེང་བ་དང་གཉིད་ལོག་པའི་དུས་སུའང་མི་འཕེལ་བར་ཐལ། རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །འདོད་མི་ནུས་པས་ཡོད་རིགས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
有事能立因的直译
第一，具有三种无垢色（物质）的宣说和，增长和非造作的道等故。
毗婆沙师（说一切有部）认为："无表色作为实物是存在的。"其论证理由是：经中说："三处的色是无表色。具有色及识之间的过去、未来、现在[状态]，对此不生贪执与愤怒，这些称为无漏法。"因为说色是无漏或无垢的缘故，且由于说有无漏的五蕴，所以无表[色]的一部分是无漏律仪的有色法。若非如此，那么无漏色有何用？因为合理的是，进入道谛禅定的身语表色不应成为[无漏色]。
又经中说："佛陀住在拘睒弥国的欢喜园。具寿劝起至佛所，以头顶礼，劝起向佛如是请问：'尊者，有没有从物质而生的福德事，其果报功德大、威力大、名称广？'佛对劝起说：'有。劝起，此七者是从物质而生的福德事，果报大乃至广大。具有这些的善男子或善女子，无论行走、躺卧、站立，福德都会不断增长。哪七种呢？劝起，在此，若善男子或善女子向四方僧众布施欢喜园，如是做后，无论睡或不睡、入村或不入村，这是第一种从物质而生的[福德事]。'同样，建造寺院，供养具内垫和毛毯靠垫坐具，定期邀请说法，施予突然到来的客人，给病人和照顾病人的人饮食药物，保护[人们]免受寒冷和雨淋，即对被寒冷折磨的人和说'请避雨'而保护其免受雨淋的人，这样的福德不可限量。"
如此所说，具有七种物质性事物的人，即使心意散乱，福德也会增长。关于非从物质而生的七种福德事也同样说是增长福德的。这是劝起问佛："有无非从物质而生的福德？"佛回答："有。劝起，此七者是非从物质而生的福德：听说佛住在某某大城，生起广大信心和欢喜而出离，这是第一。听说佛将来此，听说[佛]已上路，听说[佛]入城，见到佛，听闻法，皈依三宝并持守学处，这七者。"信心、欢喜、极度欢喜等，无论行走或睡眠卧床等，都各自适用。
如此所说，若无无表色，则[有过失]：论据：在行不善、无记或散乱及睡眠时，[福德]也应不增长，因为没有无表色的缘故。[但事实上是]不能承认[福德不增长]，所以[无表色]理应存在。


 །ཡང་རང་གིས་མ་བྱས་ལ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ལས་ལམ་འགྲུབ་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱས་པའི་ལས་ལམ་རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་ཡོད་པའི་དབང་ལས་འཇོག་གི། དེ་ལྟར་མིན་ན་བསྒོ་བ་ཙམ་ནི་ལས་ལམ་དུ་མི་རུང་སྟེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། བསྒོ་བྱ་དེས་བྱས་ཀྱང་སྒོ་བྱེད་ཀྱི་རང་ངོས་ནས་བསྒོ་བྱས་སྔར་ལས་ལམ་མ་བྱས་དུས་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསྒོ་བྱས་བསྒོས་ནས་སྒོ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ན། བསྒོ་བྱས་ལས་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་སྐྱེས་
3-10b
པའོ། །སོགས་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ཡོད་དེ། མེད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུང་འོས་པ་ལས། མ་གསུངས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དགེ་སློང་ཆོས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་བསྟན་མེད་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རིག་བྱེད་མེད་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། འཕགས་པའི་ལམ་དུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་རྫུན་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ངག་དང་། སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱིས་མ་ཆགས་པའི་འཚོ་བ་རྣམས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཞན་དག་འཕགས་ལམ་ན་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་དག་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ལུང་ལས། དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པས། འདིར་ལྔ་གསུངས་པ་བཞིན་གསུམ་གསུང་བར་རིགས་པ་ལས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བའི་སྐབས་ན་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་དོ། །འདིའི་དག་ལས་འཚོ་བ་གསུམ་ནི། ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་འཕགས་ལམ་ན་དེར་གྱུར་གྱི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་དོ་ཟེར་རོ། །ལུང་སྔ་མ་དྲངས་པ་དེའི་དུས་སུ་གསུམ་པོ་དེ་མ་གསུངས་པ་ནི། དེའི་དུས་སུ་མེད་ནས་མ་གསུངས་པ་མིན། དེའི་དུས་སུ་
3-11a
ཡོད་ཀྱང་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་དུས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཕྱིས་མ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ལུང་ཕྱི་མ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ལམ་གྱི་ཚེ་ན་ལམ་དེས་བསྡུས་པའི་ངག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ཆོས་ཅན། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཐལ། སྡོམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་སེམས་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །སེམས་པ་གཡེངས་པ་དང་གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རིགས་པར་བསྒྲུབས་ནས། ལུང་གི་སྒྲུབ་པ་ནི། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆུ་ལོན་དུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་ན་དེ་ལ་འཐད་ཀྱི། དེ་མེད་ན་གསུངས་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྤོང་བ་ལ་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཆུ་ལོན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་བོ་ཟེར་རོ། །ལུང་གི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། ལུང་འདི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ལ་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། ལུང་གི་དོན་ནི་སྤྱིར་དོན་སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ།

藏文直译
又，自己未做而令他人做的业道也不能成立，因为无表色不存在的缘故。未做的业道是由无表色的存在而建立，若非如此，仅仅嘱咐就不能成为业道，因为未亲自做杀生等业的缘故。即使被嘱咐者做了，从嘱咐者自身角度看，在被嘱咐者之前未做业道之时，其本质没有差别的缘故。因此，被嘱咐者被嘱咐后，当嘱咐者的加行圆满时，被嘱咐者业道所生的无表色即生起。
"等故"是指：法处所摄色是存在的。若不存在，世尊应当说："法是外处，即未被十一处所摄的无色法。"然而，世尊未如是说，而是说："比丘们，法是外处，即未被十一处所摄、无见无对的[法]。"因此[法处所摄色是存在的]。
此外，若无无表色，则会有过失：论据：圣道也不会是八支，因为对于入定者，离妄语等的语、离杀生等的业端、以及与语和业端相应的无贪命都不应理的缘故。
关于这点，有些人说圣道中无表色的上述三者是不存在的。[他们认为]经中说："如是了知如是见者，其正见、正思惟、正精进、正念、正定的修习将圆满。"此处只提及了五种，应当提及三种却未提及，所以在了知见的阶段无无表色。他们还说，关于这三种净命，[经中]说："在入定于道之前已完全清净、完全明净。"这也表明圣道中没有成为无表色的[净命等]。
对于前引用的经文中那时未提及这三者，并非是因为那时不存在而未提及。那时虽然存在，但考虑到之前在世间道断除贪欲时就已存在，所以后来未提及。后一段经文是针对世间道断除贪欲阶段的语等的自性表色而言，并非是说在道的时候没有由此道所摄的语等的无表色。
若无表色不存在，则有过失：论据：在正受[戒]之后，别解脱戒和比丘、比丘尼等也应不存在，因为无表戒是心所，而心所在散乱和睡眠等与其他心所相应时不存在的缘故。
以此道理成立后，以经证成立：别解脱戒被说为堤坝，论据：若无表色存在则此说合理，若不存在则此说不合理，如经中说："对于断除，是防止破戒的堤坝。"因此成立。
对于用经证成立无表色的这种说法，经部师说：这段经文并非针对无表色，因为经文的含义可适用于许多不同的事物。


 །ལུང་དོན་སྣ་ཚོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ན། གཟུགས་གསུམ་གསུང་བའི་གསུམ་པ་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ནི། བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་ལ་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས། དེའི་ཡུལ་ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་
3-11b
པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བསྟན་མེད་ཡིན་ཏེ་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོགས་མེད་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དེ་ཆོས་ཅན། དེ་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཡིན་ཀྱང་གཟུགས་སུ་འཇོག་པ་སྟེ། ཆ་དང་བཅས་ཤིང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ན་ནི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་སོ། །ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་གཟུགས་གསུངས་པ་ཡང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་མ་དགོངས། འཕགས་པ་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་སུ་འདོད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ལུང་དོན་གཞན་དུ་འདྲེན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་བ་དཔེ་སྟོན་པ་ན་རེ། ཟག་མེད་ཀྱི་གཟུགས་གསུང་བའི་དགོངས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ནང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་། ཕྱི་རྩིག་པ་སོགས་ཟག་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་དེ་ལ་དགོངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ནི་དཔེ་སྟོན་པའི་ལུགས་དེ་ཆོས་ཅན། མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེ་སྟོན་པའི་ལན་ནི། དེ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་མེད་དུ་ཟག་བཅས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། དགོངས་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཟག་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་སོགས་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཐལ། ཟག་པའི་གཉེན་པོ་མ་
3-12a
ཡིན་པར་ཟག་བཅས་དང་། ཟག་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པས་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་གཞི་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན། མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བར་མཚན་ཉིད་དུ་སོང་བར་ཐལ། གཞི་གཅིག་པོ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པའི་ལན་ནི། མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ལྡོག་པ་ནས་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ལྡོག་པ་ནས་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཟུགས་སོགས་ཆོས་ཅན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་མི་དགོས་པར་གཟུགས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་སྦགས་པའི་གཞི་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་རིགས་པར་ཐལ་བ་ལས། དེ་སྐད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་སྦགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཁྱད་ཕྱེས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文直译
经文意义如何多种多样呢？关于说三种色（物质）中的第三种"无见无对色"，瑜伽行派认为：所说的无见无对色，论据：不是指无表色，因为是像通过不净定的力量而显现的尸骨相色。它是无见的，因为不是感官的对象；是无对的，因为不障碍其他事物。禅定境界中的色，论据：虽是无见无对，但仍可定义为色，因为它有部分且有方位。若禅定对象的色不是色，则无表色也同样不应是色。
又，所说的无漏色也不是针对无漏律仪的无表[色]，而是认为圣者修习瑜伽行道时，由无漏禅定力所生的无漏色，因为安住于正见而获得无漏戒律的缘故。这样，[他们]将经文意义解释为其他[含义]。
对此，经部的譬喻师说：所说无漏色的意趣，论据：不是这样的，因为阿罗汉内在的眼处之色和外部的墙壁等不是漏的所依，所以无漏色是指这些。
若如此，则譬喻师的这一主张，论据：与经文相违，因为经中说："什么是有漏法？是所有的眼和所有的色。"[经中]无差别地教示[一切眼和色都是有漏]。
譬喻师的回答是：经中将一切都无差别地说为有漏，论据：[这]有别的意趣，因为是针对"非漏对治"而言，而漏的对治是心与心所的特殊[状态]。
若如此，则阿罗汉的色等，论据：应既是有漏又是无漏，因为非漏对治故是有漏，非漏所依故是无漏。若承认，则在一个色的事例上，论据：应成互相混杂的相违特性同时存在，因为在同一基础上两种特性都存在。
对此，譬喻师回答：特性不会混杂，因为从非漏对治的角度只是有漏，从非漏所依的角度只是无漏。又，色等，论据：不是绝对的有漏，因为若是[绝对有漏]，则不需要特别区分而应直接称"色是与心垢相混的基础"，但[经中]并未如此说，因为经中说："有漏且会被取著的色，是与心垢相混的基础。"[经中]作了区分而说。


 ། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ཡང་། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་དགོངས་པ་མིན། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཕན་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རང་གི་སེམས་དད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་བཞག་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལེན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པ་ན། ལེན་པ་པོ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ལུས་དང་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཕན་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། སྦྱིན་པ་པོ་གཡེང་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནའང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་
3-12b
བུ་ཆེས་མང་བ་འགྲུབ་ནུས་པ་ནི། ལེན་པ་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་སེམས་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་ཀྱང་། རྟོགས་དཀའ་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་མི་གསལ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། འདི་ནི་འདིའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གསུངས་པས། བསོད་ནམས་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སྲིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཞིང་ས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས། གཡེང་སོགས་ཀྱི་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པོ་ལ་འབྲས་བུ་མང་པོ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུད་གཞན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྒྱུད་གཞན་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་གྲུབ་ན་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྒྱུད་གཞན་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྫས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ལྟ་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་ཡོད་པས་རྒྱུད་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་སྲིད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བུདྡྷ་བཞུགས་པ་ལ། དང་བ་སོགས་ལས་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་མང་པོ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། ཕན་བཏགས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་པ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དང་བ་གོམས་པས་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ན་མངོན་སུམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་དང་བ་གོམས་པས་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཁས་ལེན་པའི་བྱེ་སྨྲས་ནི། བུདྡྷ་ལ་དང་བ་སོགས་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་བསྐྱེད་པ་མི་འཐད་དེ། རིག་མིན་རྒྱུ་ལ་རག་ཙམ་ན། རྒྱུ་རིག་བྱེད་མེད་པས་འབྲས་བུ་རིག་མིན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། རིག་བྱེད་མིན་པ་རྫས་སུ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེ། རྫས་ལས་བྱུང་བ་དང་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་སེམས་པ་ཡང་ཡང་གོམས་པས་འབྲས་བུ་མང་པོ་འཕེལ།
3-13a
གཉིས་ཀ་འབྲས་བུ་མང་པོ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སེམས་པ་གོམས་པ་དེ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྩོད་ལན་འདིའི་འབྲེལ་ལ་དཔྱད་ན། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་རིག་བྱེད་ལ་རག་མི་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་འཆའ་བའམ། ཡང་ན་རིག་མིན་རྫས་སུ་སྨྲའང་གཟུགས་སུ་མི་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན། བརྟགས་དགོས་སོ། །འོ་ན་ཞིང་བཟང་ངན་མེད། ཕན་བཏགས་མ་བཏགས་མེད་པར་རང་གི་དད་པའི་སེམས་གོམས་པ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་དཔག་མེད་འབྱུང་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། དཀོན་བརྩེགས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས། དྲག་ཤུལ་ཅན། དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་གང་གི་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་ཟོས་ནས་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ན། དེའི་གཞི་ལས་སྦྱིན་བདག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། བདེ་བའི་གཞི་ཚད་མེད་པ་རེ་བར་བྱའོ།

藏文直译
关于所说的福德明显增长的意趣，早期的阿阇黎（师长）们说：所说的"从物质而生的福德"也并非是指无表色，而是考虑到殊胜的布施对象、殊胜的利益特性以及自己特殊信心的习气力量所生，福德无量相续而生。即当布施者的布施被受施者享用时，由于受施者[具有]禅定与无量[心]等功德特性，以及对身体、肤色与力量等方面的特殊利益，虽然布施者的心处于散乱、不善或无记的其他心态，也能在来世获得更多的果报。
这是因为缘于殊胜受施者的布施意乐所熏习的心续变化能够成就广大果报，虽然这种微细难知的特殊成就不明显，但如来的智慧能够了知，并说这是其法性。所以，所谓"福德增长"是针对这一点而说的。
对此，[有人可能会想]：由于殊胜福田的他心续的特殊性，使得处于散乱等其他心态的布施者能获得众多果报的心续变化是不合理的，因为他心续的特殊性不应使他心续产生变化。[对此，回答是]：不成立，因为若成立[你的主张]，则由他心续的特殊性也不应在他心续上产生无表色的特殊性，[两者]同理。
又，即使承认从物质而生的[福德]可能因利益他者而产生心续变化的特殊性，但非从物质而生的[福德]，如对佛陀生起净信等，似乎不应在来世产生众多果报。[对此，回答是]：即使没有获得利益，对天人或声闻即使在梦中也常修净信能生广大果报，那么现前对佛陀常修净信则能生广大果报。
承认无表色的毗婆沙师认为：对佛陀的净信等非从物质而生[的福德]产生无表色是不合理的，因为无表色依赖于因，而无表色的因是表色，无因则无果。对此，主张无表色为实法的其他论师说：无论是从物质而生的还是非从物质而生的[福德]，都因屡次修习思心所而增长众多果报。两者都能增长众多果报的原因是，修习思心所是共同的法性。
若分析这个辩论的联系，是在确立"无表色不必依赖表色"的遍及关系，或者是主张"无表色为实但不是色"。需要考察。
若[认为]无论好坏福田，无论是否获得利益，仅仅通过修习自己的信心便能生无量果报，则与经典相违。《宝积经》说："暴恶者，具戒的比丘，具善法者所食用的食物，若[比丘]以身证得心的禅定而圆满住持，由此基础，施主可期望无量的福德等流、善的等流和安乐的基础。"
;


 །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་མ་བྱས་པར་ཉལ་ནས་བསྡད་པ་དང་། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གཉིས་འབྲས་བུ་མཉམ་པར་ཐལ་བ་ལ། འདོད་ན། མདོ་འདིས་བཀག་འདུག་གོ། དེས་ན་མདོ་འདི་ལྟར་ནའང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལ་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཅིང་། སྦྱིན་པ་པོའི་སེམས་དད་པ་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་བལྟོས་པར་གཏོང་པའི་ཡོན་གནས་མཆོག་དམན་གྱིས་གཏོང་པོ་ལའང་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཆུང་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཏོང་ཡུལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྱུར་བས་གཏོང་པོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་བོ། །ཡང་བསྐུལ་བའི་དུས་ན་སྐུལ་མཁན་ལ་སེམས་པ་ཡོད་ཀྱང་བསད་པ་མེད། ཕྱིས་བསད་པའི་དུས་ན་བདག་ལ་སེམས་པ་མེད་པས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་མེད་པར་ཐལ་བ་ལས། ཡོད་དགོས་པས་དེ་ནི་རིག
3-13b
བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། སྐུལ་མཁན་དེས་བསྐུལ་ནས་སྐུལ་པོས་གཞན་ལ་གནོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐུལ་མཁན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱིས་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཡང་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་འགྲུབ་ནུས་པའི་རྒྱུད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་གསོད་པ་རང་ལ་ཡང་དངོས་གཞི་མ་གྲུབ་ན་སྦྱོར་པའི་སྡིག་པ་ལས་མེད། དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་དངོས་གཞིའི་སྡིག་པ་ཡོད་ལ། སྐུལ་མཁན་གྱི་སོང་བས་སྐུལ་པོས་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། སྐུལ་མཁན་གྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མང་པོ་འགྲུབ་པའི་ནུས་པ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་འདི་ནི། རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མང་པོ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་རྒྱུ་ལས་ལམ་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ངག་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཙམ་ན། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་འདོགས་པའོ། །དཔེར་ན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བཙུན་པ་ན་རེ། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ལས་ནི་ཡོད་དེ། ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ངག་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གསད་པར་བྱའོ། །ད་ལྟར་གསོད་དོ། །འདས་པའི་དུས་སུ་བསད་དོ་ཞེས་དུས་གསུམ་དུ་སེམས་པས་གསོད་པོ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། བཙུན་པའི་ལུགས་འདི་ལ་མི་རིགས་པ་དང་རིགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། བདག་གི་མ་སོད་ཅིག་པར་བསྐུལ་ནས་མ་གསོད་པ་ན། དེ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བསད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་གསོད་པའི་དུས་སུ་ང་ད་ལྟར་མ་གསོད་དོ་སྙམ། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་བསད་ཟིན་ཙམ་ན་ངས་མ་གསོད་སྙམ་པའི་སེམས་པ་གསུམ་
3-14a
སྐྱེས་ཀྱང་དོན་ལ་མ་མ་བསད་པས་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་ལམ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐུལ་བ་བཞིན་དུ་མི་དེས་མ་བསད་པ་ནི་སེམས་པ་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་འདི་རིགས་ཏེ། སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ལས་ལམ་རྫོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྟོགས་དཀའ་བ་བཞིན་མི་མངོན་པར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་ན། རྟོགས་དཀའ་བ་ལ་ཁྱད་མེད་བཞིན་དུ་རྣམ་རིག་མིན་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སྡང་བ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ལས་ལམ་དངོས་གཞི་གྲུབ་ནས། ད་དུང་དེས་མ་ཚིམ་པར་ལུས་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་རིགས་བྱེད་མིན་གཟུགས་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཅི་ཡང་མ་སྐྱེས་སོ།

 །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་མ་བྱས་པར་ཉལ་ནས་བསྡད་པ་དང་། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གཉིས་འབྲས་བུ་མཉམ་པར་ཐལ་བ་ལ། འདོད་ན། མདོ་འདིས་བཀག་འདུག་གོ། དེས་ན་མདོ་འདི་ལྟར་ནའང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལ་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཅིང་། སྦྱིན་པ་པོའི་སེམས་དད་པ་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་བལྟོས་པར་གཏོང་པའི་ཡོན་གནས་མཆོག་དམན་གྱིས་གཏོང་པོ་ལའང་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཆུང་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཏོང་ཡུལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྱུར་བས་གཏོང་པོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་བོ། །ཡང་བསྐུལ་བའི་དུས་ན་སྐུལ་མཁན་ལ་སེམས་པ་ཡོད་ཀྱང་བསད་པ་མེད། ཕྱིས་བསད་པའི་དུས་ན་བདག་ལ་སེམས་པ་མེད་པས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་མེད་པར་ཐལ་བ་ལས། ཡོད་དགོས་པས་དེ་ནི་རིག
3-13b
བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། སྐུལ་མཁན་དེས་བསྐུལ་ནས་སྐུལ་པོས་གཞན་ལ་གནོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐུལ་མཁན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱིས་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཡང་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་འགྲུབ་ནུས་པའི་རྒྱུད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་གསོད་པ་རང་ལ་ཡང་དངོས་གཞི་མ་གྲུབ་ན་སྦྱོར་པའི་སྡིག་པ་ལས་མེད། དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་དངོས་གཞིའི་སྡིག་པ་ཡོད་ལ། སྐུལ་མཁན་གྱི་སོང་བས་སྐུལ་པོས་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། སྐུལ་མཁན་གྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མང་པོ་འགྲུབ་པའི་ནུས་པ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་འདི་ནི། རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མང་པོ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་རྒྱུ་ལས་ལམ་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ངག་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཙམ་ན། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་འདོགས་པའོ། །དཔེར་ན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བཙུན་པ་ན་རེ། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ལས་ནི་ཡོད་དེ། ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ངག་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གསད་པར་བྱའོ། །ད་ལྟར་གསོད་དོ། །འདས་པའི་དུས་སུ་བསད་དོ་ཞེས་དུས་གསུམ་དུ་སེམས་པས་གསོད་པོ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། བཙུན་པའི་ལུགས་འདི་ལ་མི་རིགས་པ་དང་རིགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། བདག་གི་མ་སོད་ཅིག་པར་བསྐུལ་ནས་མ་གསོད་པ་ན། དེ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བསད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་གསོད་པའི་དུས་སུ་ང་ད་ལྟར་མ་གསོད་དོ་སྙམ། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་བསད་ཟིན་ཙམ་ན་ངས་མ་གསོད་སྙམ་པའི་སེམས་པ་གསུམ་
3-14a
སྐྱེས་ཀྱང་དོན་ལ་མ་མ་བསད་པས་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་ལམ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐུལ་བ་བཞིན་དུ་མི་དེས་མ་བསད་པ་ནི་སེམས་པ་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་འདི་རིགས་ཏེ། སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ལས་ལམ་རྫོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྟོགས་དཀའ་བ་བཞིན་མི་མངོན་པར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་ན། རྟོགས་དཀའ་བ་ལ་ཁྱད་མེད་བཞིན་དུ་རྣམ་རིག་མིན་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སྡང་བ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ལས་ལམ་དངོས་གཞི་གྲུབ་ནས། ད་དུང་དེས་མ་ཚིམ་པར་ལུས་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་རིགས་བྱེད་མིན་གཟུགས་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཅི་ཡང་མ་སྐྱེས་སོ།

 །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་མ་བྱས་པར་ཉལ་ནས་བསྡད་པ་དང་། ལེན་པོས་ཆོས་སྤྱོད་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གཉིས་འབྲས་བུ་མཉམ་པར་ཐལ་བ་ལ། འདོད་ན། མདོ་འདིས་བཀག་འདུག་གོ། དེས་ན་མདོ་འདི་ལྟར་ནའང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལ་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཅིང་། སྦྱིན་པ་པོའི་སེམས་དད་པ་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་བལྟོས་པར་གཏོང་པའི་ཡོན་གནས་མཆོག་དམན་གྱིས་གཏོང་པོ་ལའང་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཆུང་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཏོང་ཡུལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྱུར་བས་གཏོང་པོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་བོ། །ཡང་བསྐུལ་བའི་དུས་ན་སྐུལ་མཁན་ལ་སེམས་པ་ཡོད་ཀྱང་བསད་པ་མེད། ཕྱིས་བསད་པའི་དུས་ན་བདག་ལ་སེམས་པ་མེད་པས། རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་མེད་པར་ཐལ་བ་ལས། ཡོད་དགོས་པས་དེ་ནི་རིག
3-13b
བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། སྐུལ་མཁན་དེས་བསྐུལ་ནས་སྐུལ་པོས་གཞན་ལ་གནོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐུལ་མཁན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱིས་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཡང་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་འགྲུབ་ནུས་པའི་རྒྱུད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་གསོད་པ་རང་ལ་ཡང་དངོས་གཞི་མ་གྲུབ་ན་སྦྱོར་པའི་སྡིག་པ་ལས་མེད། དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་དངོས་གཞིའི་སྡིག་པ་ཡོད་ལ། སྐུལ་མཁན་གྱི་སོང་བས་སྐུལ་པོས་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། སྐུལ་མཁན་གྱི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མང་པོ་འགྲུབ་པའི་ནུས་པ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་འདི་ནི། རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མང་པོ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ལ་རྒྱུ་ལས་ལམ་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ངག་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཙམ་ན། རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུ་ལ་འདོགས་པའོ། །དཔེར་ན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བཙུན་པ་ན་རེ། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ལས་ནི་ཡོད་དེ། ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་ངག་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གསད་པར་བྱའོ། །ད་ལྟར་གསོད་དོ། །འདས་པའི་དུས་སུ་བསད་དོ་ཞེས་དུས་གསུམ་དུ་སེམས་པས་གསོད་པོ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། བཙུན་པའི་ལུགས་འདི་ལ་མི་རིགས་པ་དང་རིགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། བདག་གི་མ་སོད་ཅིག་པར་བསྐུལ་ནས་མ་གསོད་པ་ན། དེ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བསད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་གསོད་པའི་དུས་སུ་ང་ད་ལྟར་མ་གསོད་དོ་སྙམ། མི་དེས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞིག་བསད་ཟིན་ཙམ་ན་ངས་མ་གསོད་སྙམ་པའི་སེམས་པ་གསུམ་
3-14a
སྐྱེས་ཀྱང་དོན་ལ་མ་མ་བསད་པས་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་ལམ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐུལ་བ་བཞིན་དུ་མི་དེས་མ་བསད་པ་ནི་སེམས་པ་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་འདི་རིགས་ཏེ། སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ལས་ལམ་རྫོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྟོགས་དཀའ་བ་བཞིན་མི་མངོན་པར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་ན། རྟོགས་དཀའ་བ་ལ་ཁྱད་མེད་བཞིན་དུ་རྣམ་རིག་མིན་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཡོངས་འགྱུར་གྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སྡང་བ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ལས་ལམ་དངོས་གཞི་གྲུབ་ནས། ད་དུང་དེས་མ་ཚིམ་པར་ལུས་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་རིགས་བྱེད་མིན་གཟུགས་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཅི་ཡང་མ་སྐྱེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这段文字的直译如下：
因为如此所说。懒人不做很多宗教活动而躺着不动，和懒人向很多做宗教活动的人行布施两者的果报相同，这样的话，此经已经否定了这一点。因此根据这部经，虽然增长福德没有无表色，但不依赖施主的信心大小，根据受施者的优劣，施主也会获得大小不同的福德果报。因此，由于接受布施者心相续的变化而使施主心相续完全改变的差别，这是由理论所证明的。
再者，在劝诱的时候，虽然劝诱者有意志但没有杀害。后来在杀害的时候，自己没有意志，如果没有无表色，则成过错，应该没有业道，但应当有业道，因此这是无表色，对于这种说法也看不到实质，因为劝诱者劝诱后，被劝者通过伤害他人的特殊行为，使劝诱者的心相续完全改变，从而产生广大果报，尽管很难理解，也能成就微妙差别的心相续。
自己杀自己，如果没有完成正行，只有加行罪。如果正行完全成就，就有正行罪。由于劝诱者的发起，被劝者造成伤害的特殊行为，劝诱者所希望的大量结果得以成就的能力，这种心相续完全改变的果报，称为因业道。因为将产生诸多果报的能力标名为因业道的缘故。身语业道的建立也是因为意志业道的因，所以是因名标于果。如同毗婆沙师所说："无表色是业道，因为果报被标名为因。"
长老尊者说：虽然没有无表色，但未作业是存在的。对于所执的蕴体，在未来时说"将要杀"，现在时说"正在杀"，过去时说"已杀"，在三时中以意志对杀者产生杀生的过错。
论师认为，尊者的这种观点有不合理和合理两方面。第一，被劝"不要杀我母亲"而杀母亲时，虽然那人想"未来时将杀"，当那人杀其他生命时想"现在我不杀母亲"，当那人刚杀完其他生命时想"我已杀母亲"，虽然产生了这三种意念，但实际上没有杀母亲，因此不会产生无间业道。
第二，要成为业道，如同自己劝诱那样，那人杀母亲需要具备三种意志，这是合理的，因为必须完成加行、正行、后行三种业道。这就像无表色难以理解那样，心相续完全改变的特殊性也难以理解，既然难以理解的程度无差别，为何要对无表色一方怀有嗔恨呢？虽然接受心相续完全改变的立场并不憎恨无表色，但是在以心为先导的身体行为完成业道正行后，还不满足于此，而说从这种身心行为中生起另一个不同种类的无表色，对此我完全没有产生任何欢喜。


 །ལུས་ངག་གི་ལས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་དངོས་གཞི་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་འདི་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ན་ཤི་འཕོས་པས་བཏང་ཙ་ན་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གོང་དུའང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་པས་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་སུ་ཡོད་དམ་སྙམ་པ་ནི་མིན་ཏེ། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དེ་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན། དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཡང་གཏོགས་པའོ། །རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་མེད་ན་འཕགས་ལམ་ཡན་
3-14b
ལག་བརྒྱད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་ཡོད་པར་ཁྱོད་སྨྲོས་ཤིག །ཁོ་ན་རེ། དེའི་དུས་ངག་སྨྲ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལས་སོགས་བྱེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་སོགས་དང་འགལ་བ་སྤོང་བ་ལ་ཆུ་ལོན་ལྟ་བུའི་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཟག་མེད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལངས་ན་ཡང་ལོག་པའི་ངག་སོགས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གོ། རིག་མིན་མེད་བཞིན་དུ་སྲོག་གཅོད་སོགས་སྤོང་བའི་བསམ་པ་དང་། བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་རྟེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །སྙོམས་འཇུག་ལས་ལངས་ན་ཡང་ལོག་པའི་ངག་སོགས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་བསམ་པའམ་ལུས་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་བཏགས་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་བཞག་པར་ཅིས་མི་བཟུང་། གཞན་དག་ན་རེ། ལོག་པའི་ངག་སོགས་མི་བྱེད་ཙམ་ཆོས་ཅན། འཕགས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འཕགས་ལམ་གྱི་མཐུས་ངེས་པར་མི་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལོག་པའི་ངག་སོགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཆོས་ཅན། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ལོག་པའི་ངག་སོགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་རྫས་ཡོད་མིན་པ་ཆོས་ཅན། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འཇོག་པ་མིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་རྙེད་པའང་རྫས་སུ་མེད་བཞིན་དེའི་ཡན་ལག་འཇོག་པ་དང་འདིར་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་མེད་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཁྱབ་པ་
3-15a
མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། དགེ་སློང་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་ཅན་རིག་མིན་མེད་ཀྱང་། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་དེ། སེམས་པ་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནོད་པའི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཁས་བླངས་ཏེ་ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ན་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་མེད་པར་ཐལ། སེམས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུན་གོམས་པས་ཉེས་པ་སྤྱོད་ཉེ་བ་ན་བདག་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སེམས་གང་གིས་ལུས་ངག་སྡོམ་བྱེད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་བྱེད་མིན་པ་མེད་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཆུ་ལོན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པས་མི་བྱ་བར་དམ་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་དྲན་ནས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དམ་བཅས་པའི་སྡོམ་པ་ནི། འཆལ་ཚུལ་འགོག་པའི་ཆུ་ལོན་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་བླང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
仅从身语业所做的加行中完成正行时，才会产生以该加行为因的果报心相续的完全转变。对此我们很欢喜，因为从心和心所的相续中在来世产生果报，而如果从无表色产生果报，则在死亡转世时因已舍弃，将导致无因而果不生的过失。这一点在前面也已经解释过了。
法处虽未说是非色法，但并非认为它是无表色，因为禅修者通过禅定力量所产生的禅定色是不可示无对碍之色，也属于法处。如果说没有无表色则不成为八支圣道的说法，这样的话，你也请说在入定时是否存在正语等。对方说：我并非说在那时说话或做法事等。那么怎样呢？因为获得了如水坝般远离杀生等对立面的无漏无表，所以从定中出来后也不行不正语等，而行正语等，因此以无表为理由而假名安立为正语等，解释无表为正语等。如此的话，即使没有无表，因为远离杀生等的意志以及与意志相符的身体所依而获得，从定中出来后也不行不正语等而行正语等，因此以意志或身体为理由，假名安立正语等，为什么不能这样理解八支道的建立呢？
其他人说：仅仅不行不正语等为有法，是圣道的支分，因为通过圣道力量必然获得不行为。成为道支的仅仅不行不正语等为有法，是无漏的，因为依靠无漏道而获得。仅仅不行不正语等虽非实有为有法，也可以建立为道支，因为世间八法的支分虽然无实有，也可以建立为其支分，此处也同理。
关于没有无表色就没有别解脱戒的遍及性未成立的证明：如比丘相续中作为有法，虽然无无表，但有别解脱戒，因为以先行受戒仪轨并发誓而约束身语的意志。那么，当与其他心相应时，作为有法，应该没有戒律，因为意志是戒律，而没有意志。对此，后一因不成立，因为通过心与心所的串习，当要造恶时，会现前"我是远离杀生者"等念头的意志来约束身语。
即使没有无表，戒律的本质也是水坝，因为由于知惭愧而正念所立誓言，从而不行不律仪的行为。这是有遍的，因为所立誓的戒律，完全是为了阻止不律仪而受持的。


 །རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་ཁོ་ནས་འཆལ་ཚུལ་གྱི་ཆུ་ལོན་བྱེད་ན་ཆོས་ཅན། བརྗེད་ངས་འགས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་འདྲལ་བར་ཐལ། བརྗེད་ངས་དེ་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཉམས་བྱེད་མ་ཡིན་ཅིང་། རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ནི་དེའི་དུས་སུ་ཆུ་ལོན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་རིགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། རྒྱས་པར་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གོང་དུ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཁོའི་ལུགས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་པས། འཐད་པར་བྱས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་བས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་གསུངས་པ་བཞིན་རུས་གོང་ལ་སོགས་པར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སམ་རྒྱུད་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི། དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།
3-15b
འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་རྫས་གཞན་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་ཆེན་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། དེས་རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་ཁོ་ན་བསྐྱེད་དམ། གཞན་རིག་བྱེད་ཀྱང་བསྐྱེད་ཅེ་ན། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་དེས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་སྤོང་བ་མི་བསྐྱེད་དེ། སྤོང་བ་བདུན་སྤོང་བའི་འབྱུང་བ་གཞན་དང་གཞན་པ་བཞི་ཚན་བདུན་གྱིས་སོ་སོར་བསྐྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཅིག་གིས་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས་མི་བསྐྱེད་དེ། འབྱུང་བའི་ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་རིག་མིན་ཕྲ་བ་དང་རིག་བྱེད་རགས་པའི་འབྲས་བུ་འགལ་བ་གཉིས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡོད་པའི་འབྱུང་ཆེན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རིག་བྱེད་དང་། རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། མིག་རྣ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དུས་མཉམ་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཕལ་ཆེར་སྨོས་པས་འདོད་པའི་རིག་མིན་ཅུང་ཟད་ཅིག་བསལ་ཏོ། །སྨྲས་པ། སྔོན་ཚེ་བསྐལ་མང་གོང་ནས་ཐུབ་མཆོག་གི། བསྟན་པ་བདུད་རྩིའི་རོ་བཅུད་ཟབ་མོ་གང་། །ལེགས་པར་མྱོང་ནས་སྙིགས་མའི་དུས་འདིར་ཡང་། །བདེ་གཤེགས་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོའི་དགོངས་པ་ལ། །གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་འགྲེལ་ལ་དབང་ཐོབ་པ། །འདི་ཡང་མཉམ་མེད་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་གི། རྟོགས་ལྡན་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཡིན། །མཚུངས་མེད་རྣམ་དཔྱོད་བཟང་པོའི་ལེགས་བྱས་འདི། །སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་མཆོད་པར་འབུལ། །ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་རྣམས་ལ་མཆོད་པར་འབུལ། །འདི་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་འཆད་བྱེད་པའི། །བསྟན་འཛིན་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་ནུས་པ་
3-16a
བླ་མེད་པས། །བདག་གཞན་བརྗེ་བའི་ལྷག་བསམ་འཁྲུང་བར་ཤོག །
安立差别法
གཉིས་པ་ཁྱད་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར། སའི། ངོ་བོའི། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་པའོ། །
因差别
དང་པོ་ལ། སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་། དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡི་ཁྱད་པར་རོ། །
第一刹那因差别
དང་པོ་ནི། འདོད་གཏོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་རིག་མིན་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྡོམ་པ་ནོད་སོགས་ཀྱི་ཚེ། གཞིའི་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་འབྱུང་བ་ད་ལྟ་བ་ཡིན་ལ།
之后因差别
གཉིས་པ་ནི། ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཕྱིན་ཆད་གཞིའི་འབྱུང་བ་འདས་པའི་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ད་ལྟ་བ་ལས་སྐྱེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如果仅以无表色作为不律仪的水坝为有法，则应该即使因为某些忘念也不会破坏戒律，因为忘念不是无表色的损坏因素，而无表色在那时是作为水坝存在的。
总结经部的理论：详细的不必多说。虽然上面已经说明毗婆沙师的观点不合理，但因为是按照他们的立场解释的，所以最后做个总结：说有不可示无对碍的色法，是契合实法自性的，因为如来所说的缘故。如同宣说一切法无我一样，镜中影像之色或心相续转变的差别，并不是比丘等建立的原因，因为是错乱的。他们说无表色唯独作为别体实有而存在。
若说它的因是四大种，那么这些四大种是只产生无表色，还是也产生表色？如果说远离杀生的四大种不产生远离不与取，因为必须由七种远离的七组各别四大种分别产生，那么一组四大种就不能同时产生表色和无表色，因为一组大种不能同时产生精细的无表和粗大的表色这两种相违的果报。
又问：有无表色的大种作为因产生吗？以表色、无表色、静虑所摄、无漏所摄，以及眼耳色声等一切作为因的色法都是如此，因为都是以同时的大种作为因而产生的。说"大多数"是为了排除欲界中的少许无表色。
所言：
昔日历经多劫前，殊胜佛陀深妙教，
甘露精华已尝遍，此浊世中再得尝。
如来经海密意中，如实解释获自在，
此亦无比噶玛噶举，具证上师加持力。
无双智慧善作此，供养诸佛菩萨众，
供养噶玛噶举传，善解此义而讲者。
持教一切相续中，愿以自身无上力，
最胜菩提心妙用，生起自他换心愿。
安立差别法
第二，安立差别法分为：因的差别、地的差别、体性的差别、其他因的差别。
因差别
第一分为：第一刹那和之后的因差别。
第一刹那因差别
属欲界的无表第一刹那，从现在和少分过去的所依色的大种而生。欲界所属无表色第一刹那，如受戒等时，所依处大种和能依身大种两者都是同时生起的现在大种。
之后因差别
之后从过去大种而生。之后的所依处大种是过去大种，而能依身大种是现在大种所生。


 །འདས་པའི་འབྱུང་བ་མེད་པོ་དག་ནི་ཆོས་ཅན། གཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་གྱི་འབྱུང་ཆེན་དག་ནི་ཆོས་ཅན། རྟེན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང་། རྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འཁོར་ལོ་ས་ལ་འདྲིལ་བ་ལ་ལག་པས་འཕུལ་བ་ལྟ་བུ་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཅིང་། སའི་ཕྱོགས་གཟར་པོ་ལྟ་བུ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་སའི་ཁྱད་པར་ལ། ཟག་བཅས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སའི་ཁྱད་པར་རོ། །
有漏地差别
དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །རང་གི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས། །ས་གང་གི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སའི་བར་གྱི་ཟག་བཅས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་རིག་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ནི་རང་གི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་གཏོགས་ཀྱི་རྣམ་རིག་མིན་པའི་སྡོམ་པ་སོགས་ནི་འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ཀྱང་། ཁྱད་པར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཞིག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྱུང་
3-16b
བ་བསྐྱེད་ལ། འབྱུང་བ་དེས་ལུས་ངག་གི་ལས་བསྐྱེད་དོ། །རྟེན་འདོད་པ་དེས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། བཞི་པ་མན་ཆད་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འབྱུང་བ་དང་ལུས་ངག་ས་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ལུས་ངག་གི་ལས་དང་བཅས་པ་མེད་དོ། །རྗེ་བླ་མ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པ་ཆེན་པོའི་ཊཱི་ཀར། གཟུགས་མེད་ན་ལུས་ངག་གི་ལས་མེད་ཅིང་རང་སའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་འབྲས་གཟུགས་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་སྤར་དུ་བརྐོས་པ་ནི། སྤྱིར་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་། གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལུས་སེམས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ལུས་གཟུགས་སུ་མེད་ཀྱང་དེའི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་ཡོད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདོད་པའི་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ནུས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ས་པའི་འབྱུང་བ་འདོད་པས་སྤྱོད་པའི་ཁམས་ན་འདྲེན་པ་ན། འདོད་པས་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བའི་གོ་ས་ན་ནི་འདྲེན་པར་མི་རུང་སྟེ། གཅིག་གོ་གཅིག་གིས་འགེགས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་བར་སྟོངས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པས་འདྲེན་མི་ཐུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
无漏地差别
གཉིས་པ་ནི། ཟག་མེད་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡིན། །རྟེན་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འབྱུང་བ་ཡང་དེའི་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་པས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་འབྱུང་བ་མེད་པས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འོ་ན་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྙམ་ན། རྒྱུར་བྱས་པའི་
3-17a
གཟུགས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། ཟག་མེད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ལ་བརྟེན་པའི་ས་པའི་འབྱུང་བའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
过去的大种为有法，成为所依处，因为是推动因并且是牵引因。现在的大种为有法，成为能依身，因为是推动因并且是支持因。例如，轮子在地上滚动，手的推动是推动因，而倾斜的地面则是随之推动的因。
第二，地的差别分为：有漏地差别和无漏地差别。
有漏地差别
第一，有漏身语业，自地大种为因。以何地的大种为因呢？欲界乃至第四禅地的有漏身语业的表无表色，皆以自地的大种为因。虽然属欲界的无表戒等由欲界地所摄而生，但需要了解这个特点：如果依欲界的人产生第一禅定的禅定，那么该禅定会产生第一禅地的大种，而这些大种又会产生身语业。同样，如果依欲界的人获得第二禅定的禅定，也是如此，乃至第四禅都同理类推。因为大种和身语业属于五地，所以第四禅以上没有大种和身语业。
大师噶玛陀林拉巴大译师的注释中刻印道："无色界没有身语业，而且是由自地大种所生的色果。"这可能是指，虽然无色界世界中有色法，但无色界众生没有与心相对的身色，却有无表色，我想这可能是他所承认的观点。
如果依欲界获得第一禅，由第一禅的能力在欲行界中引导色地大种时，不能在欲行界大种的位置引导，因为互相阻碍。然而，由于有空间的虚空存在，所以并非不能引导。
无漏地差别
第二，无漏戒是依所生地所摄。无漏戒依何地所生，则以该地大种为因。如果是依欲界的无漏戒，则大种也是从欲界大种所生。如果是依第一禅的无漏戒，则大种也是由第一禅所生。由于无漏中没有大种，且无漏身语业不属于三界，所以不以无漏大种为因。若问：为何不由心力而生呢？因为这将导致它不是所依色的过失，所以无漏色是从所依地大种的力量而生。


 །
གསུམ་པ་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི། རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་སེམས་ཅན་སྟོན། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མ་ཟིན་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མིན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་། །རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བས། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། ཤུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བར་མ་མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་སྡོམ་པ་དང་བར་མའི་དགེ་བ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ལ་བྱའི། །སེམས་ཅན་དུ་མཚོན་པའི་མཚོན་བྱེད་མ་ཡིན་ལ། ཡིན་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པས། འདིའི་ཐད་ཀྱི་འགྲེལ་པར་རྣམ་རིག་མིན་པ་གཟུགས་རྡུལ་གསར་པ་མིན་པས་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་རྒྱས་བྱུང་མིན་ཅེས་བཤད་སྣང་བ་འབྲེལ་ཅིའང་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་མ་དག་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོ། །
另说因差别
བཞི་པ་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་པ་ལ། འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མིན་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རོ། །
欲界无表色差别
དང་པོ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་ཟིན་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་རིག་མིན་ནི། སྤྱིར་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་བཤད་ཙམ་ན། འབྱུང་ཆེན་ཐམས་
3-17b
ཅད་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། ད་ལྟ་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །གཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་འབྱུང་ཆེན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་མིན་ཀུན་སློང་སེམས་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་གཞག་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་གཟུགས་ཅན་ཆད་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་མིན་པས་མ་ཁྱབ་བོ། །འདིར་ནི་སྤོང་བ་བདུན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཡིན་པས་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
第三，体性的差别：无表色非所执，从等流生，示有情。无表色不是有身体者，因此不适合作为心和心所苦乐生起的所依物，所以是非所执，且是善或不善性。不是异熟生，因为经中说"无表色没有无记"。而异熟是"异熟法皆无记"，所以不是无记性，因为没有积聚。不是从食物等长养而生，因此由等流因而生。其中，非律仪和中间不善是烦恼性，所以从遍行等流因生；而律仪和中间善法则从同类等流因生。示有情是指属于有情相续，而不是表示有情的能表性，因为如果是这样，就不应该是无表色了。
大师噶玛陀林拉巴在这部分的注释中似乎说"无表色不是新生的色微尘，所以不是异熟生和长养生"，这没有任何关联，我想可能是文字有误。
另说因差别
第四，阐明其他因的差别分为：欲界无表色的差别和静虑无漏的因差别。
欲界无表色差别
第一，从等流所执大种生。一般来说，除了无漏第一刹那外，所有的都有同类因，因为一切大种也有等流因，所以从等流大种而生，又因为现在身体聚集中存在，所以从相续所执的大种因而生。不是由睡眠和禅定所长养的大种而生，因为无表色依赖发起的心，且是非等持心的情况。不是从异熟生大种而生，因为这是色法断绝后的相续，所以是等流所生。如果存在于根聚中，不一定非从异熟生根所生的大种而生。此处七种远离都是随心而行，所以每一种都是从不同的四大种而生。
;


 །
禅定无漏因差别
གཉིས་པ་ནི། ཏིང་འཛིན་སྐྱེས་འབྱུང་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱས་བྱུང་ཐ་དད་མིན་ལས་སྐྱེས། །ཟག་བཅས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པའི་སྡོམ་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་འབྱུང་བ་དེ་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་འབྱུང་བ་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་སེམས་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེར་སྤོང་བདུན་སྤོང་བའི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ཐ་དད་ལ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཐ་དད་པ་བཞིན། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དེར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་
3-18a
མ་ཡིན། འཇུག་པར་བྱེད་པ་མིན་པས་འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སོ་ཐར་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་བྱེད་མིན་པ་བདུན་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་སོ་སོ་བས་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ནི་ཟིན་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་ངག་གིས་མ་ཟིན་པའོ། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་མ་ཟིན་པར་བཤད་པ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་པའམ། ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅིང་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདི་སྐྱེ་བ་ན་དབྱིབས་སྔ་མའི་རྒྱུད་བཤིགས་ནས་སྐྱེའམ། མ་བཤིག་པར་སྐྱེ། དང་པོ་ལྟར་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་རང་གི་ལུགས་ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་རྒྱུད་ཆད་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མིན་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཟུགས་ཆད་པ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་པ་ཚད། འདོད་ན། བྱེ་སྨྲ་ཡིན་པ་བུད། གཉིས་པ་ལྟར་ན། འབྱུང་བའི་ཚོགས་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན། དབྱིབས་གཉིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་དབྱིབས་གཅིག་དང་། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་དབྱིབས་གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་དོ་ཞེ་ན་མི་སྲིད། ཕན་ཚུན་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁོང་ན་རེ། སྔར་གྱི་དབྱིབས་བཤིགས་ནས་སྐྱེ་བ་མིན། ཡིན་ན་རྣམ་སྨིན་རྒྱུད་ཆད་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྲོ། འོ་ན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་འདི་ག་འདྲ་བ་གཞན་ཞིག་བསྐྱེད་དེ་ལས་གཞན་དེ་སྐྱེའོ་ཟེར་རོ།

禅定无漏因差别
第二，从禅定所生大种非所执，从长养生，从无差别大种生。有漏禅定和无漏禅定所生的无表戒，因为由禅定长养，所以从长养所生的大种生；因为被禅定所胜伏，这种大种不作为苦乐生起的所依，所以从非所执大种而生；因为这种大种与根不同，所以依赖心；所执大种不依赖心而生，因为在灭尽定等情况下，即使没有心也能入定。
在此，七种远离不是从不同四大种而生，而是从不差别的四大种而生，因为产生它们的心如同有差别，产生它们的大种即使无差别也应能生起。或者，在此大种不是作为无表色的所依处，因为不是推动因，所以从不差别的大种而生。别解脱戒为有法，七种无表由各自不同的四大种产生，因为不是随心而行。
表色是等流所生，因为由牵引力随之推动。身表色是所执，因为与身体的大种不可分离而运行。言语表色因为与身体分离而行动，所以是非所执。《施设论》中说优婆塞学处皆为非所执，这是就无表自性而言，或者说是就大多数而言，所以无过失。
还应当研究的是：表色生起时，是破坏前形态的相续而生，还是不破坏而生？如果是第一种情况，那么你毗婆沙师自己的观点认为"异熟不是断绝后相续"就不合理了，因为异熟色断绝也是相续的缘故。因已许，遍已成。若承认，则不是毗婆沙师了。如果是第二种情况，一聚大种为有法，应成就两种形态，因为成就一个异熟形态和一个等流形态。若答"承认"，这是不可能的，因为相互之间没有空间。
对方又说：不是破坏前形态而生，若是这样，就成为异熟断绝后相续。那么这等流所生的大种形态会产生某种其他相似的形态，从那其他形态而生。
;


 །འོ་ན་ཡན་ལག་གང་དང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྐྱེ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན།
3-18b
ཡན་ལག་འདི་བས་ལོག་པོར་ཆེ་བར་ཐལ། ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དབྱིབས་གསར་པའི་འབྱུང་ཆེན་དག་གིས་མངོན་པར་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཡང་ན་རྟགས་འདོན་པ་པོ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་དབྱིབས་གསར་པ་སྐྱེས་པར་མ་ཟད། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྔ་མའི་རྒྱུད་དག་གིས་ལུས་མངོན་པར་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་གྲུབ་པར་ཐལ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཡན་ལག་གི་ཕྱོགས་ཐེབ་ནོན་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པར་ཐལ། དེས་དེའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞིག །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཡང་ཁོང་ན་རེ། དབྱིབས་གསར་པས་མངོན་པར་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་ལོག་པོས་ཆེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལ་གསེབ་ཡོད་པས་གསེབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྔར་བས་ལུས་མཁྲེགས་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན། བྱེ་སྨྲས་ནི། རིག་བྱེད་ཀྱི་རིག་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ནི། ལུས་འདི་ཉིད་མིན། འདི་ག་འདྲ་བ་གསར་སྐྱེས་ཞིག་གིས་རིག་པར་འདོད། མདོ་སྡེ་པས་ནི། ཁ་དོག་རང་གི་ཁྱད་པར་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ཞིག་གིས་རིག་པར་འདོད། འོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དགེ་མི་དགེ་ཡིན། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཁ་དོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པས། དགེ་མི་དགེར་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། འདི་དགེ་མི་དགེར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་པ་ནི་གཟུགས་དྲི་སོགས་རིག་བྱེད་ཐུན་མོང་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་སྤྱོད་པ་འདི། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཀུན་གཞི་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འདི་ཡིན་ཟེར་རོ། །ཡང་ལས་ནི།
3-19a
སེམས་དཔའ་དང་དེས་བྱས་པའི་གཉིས་དང་། དེའི་ཁར་དེས་སྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་གསུམ་དང་། ལུས་ངག་གཉིས་ལ་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བཞི། ཡིད་དང་ལྔར་བཤད་པ་ལས། རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་བཞག་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །སྨྲས་པ། སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་རོ་མཆོག་སྨིན་པ་ལས། །བློ་གྲོས་བླུན་པའི་མྱོང་བ་ཚིམ་མེད་ལ། །ལྷག་པར་དམིགས་ནས་རིག་སྔགས་གྲུབ་པ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོའི་ནུས་པ་སྔོན་སོང་ལས། །སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོའི་བ་མོ་དེས། །སྐྱེད་ཚལ་དང་བཅས་སད་པར་མ་བྱས་སམ། །
安立三业共法
གཉིས་པ་ལས་སྤྱིའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། དངོས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། ཀུན་སློང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
安立正分
དང་པོ་ལ། དགེ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཁམས་གང་ན་གང་ཡོད་པ། ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མིན་མེད། །གཞན་ནི་རྣམ་གསུམ། རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། ལུང་བསྟན་མིན་མེད་དེ། ལུང་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ནི་སྟོབས་ཆུང་བས་རིག་བྱེད་མིན་པའི་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ནི་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་སྟོབས་ལྡན་པས་འཕེན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཞན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དཔེར་ན་རིག་བྱེད་དགེ་བ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། མི་དགེ་བ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་བཟོ་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
各界所有
གཉིས་པ་ལ། མི་དགེ་བ་གང་ན་ཡོད། རིག་བྱེད་མིན་པ་གང་ན་ཡོད། རིག་བྱེད་ཙམ་གང་ན་ཡོད། སྒྲིབ་པའི་རིག་བྱེད་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
恶业所在
དང་པོ་ནི། མི་དགེ་ནི། །འདོད་ནའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་འདོད་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ན་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
那么，依赖于任何身体部分而产生表色时为有法，应该使该肢体变得更粗壮，因为该肢体被新形态的大种所遍满。三轮（周遍）。或者可提出理由：不仅产生新的等流形态，而且表色所依的前大种相续也遍满身体。若不承认，应该承认，因为等流身体的所有部分都作为表色的所依大种。若说这也不成立，那么身体部分的局部就应当成为表色的所依，因为它确实是其所依，而不是所有肢体都成为所依。三轮（周遍）。
对方又说：虽然被新形态所遍满为有法，肢体也不会变得粗壮，因为身体有间隙，所以进入间隙中。若想"那么身体应该变得比以前更坚硬"，也不会，因为它很精细。
总之，毗婆沙师认为：表色所表现的大种并非此身，而是想要一个与此相似的新生之物来表现。经部师则认为：由颜色自身特征在其他状态中产生的东西来表现。那么表色是善还是不善？过去业所成的颜色是异熟，不应是善不善，这种想法是错误的。这是假名安立为善或不善。
唯识师说：色香等表色共同相互受用，这是相互增上果，而异熟果是阿赖耶识显现为五根的不共现象。
另外，业分为：思与其所作二种，加上由其所生的身语业三种，身语二业各有表与无表二种共四种，加上意业成五种，其中无表有善不善二种，以此毗婆沙师的主张作结。
所言：
五浊恶世美味成熟后，愚钝智慧尝不满足者，
特别观照成就明咒之，甚深智慧力量前行故，
所生敏锐智慧之鸟儿，使其与生地一并醒觉？
安立三业共法
第二，业的共同法安立分为：安立正分和详述发心。
安立正分
第一分为：善等差别，何界中有何，三法各自分类。
第一，无表非无记，其余三种。无表色为有法，无非无记，因为无记心力量微弱，无表的善不善业必须由有力的善不善心牵引。其余表色和思是三种，例如善表色如合掌，不善表色如杀生，无记表色如工艺和威仪等存在。
各界所有
第二分为：不善业何处有，无表何处有，表色何处有，有障碍表色何处有。
恶业所在
第一，不善唯欲界。不善业只在欲界存在，其他界中没有。
;


 །དེ་དག་གིས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དེ། མ་བཀག་པའི་ཕྱིར།
无表业所在
གཉིས་པ་
3-19b
ནི། གཟུགས་ནའང་རྣམ་རིག་མིན། །གཟུགས་ནའང་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཡོད་ལ། འང་གི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་ན་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་པར་དེའི་འབྲས་བུ་རིག་བྱེད་མིན་པ་མི་འོང་བ་དང་། དེ་ན་ལུས་ངག་གི་འཇུག་པ་མེད་པས་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་སུ་གཟུགས་མེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཙམ་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སའི་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་འོག་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཡོད་པས། དེ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཅིས་མི་འོང་། དེ་བཞིན་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི། ས་གང་དུ་སྐྱེས་ཏེ་གཟུགས་མེད་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པས་དེ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྐལ་མཉམ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ། །དེས་ན་ཟག་མེད་ནི་སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས། ལྟ་བས་རིས་སུ་མ་བཅད་ཀྱང་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པ་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ལྟ་བས་རིས་སུ་བཅད་པས་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་ཙམ་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ། །རིག་པ་གཞན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་བསྐྱེད་པར་ནུས་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་མི་ནུས་ཏེ། གཟུགས་
3-20a
ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར། དེའི་གཉེན་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའམ་སྙམ་ན། མི་འདྲ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་ཚུལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། འཆལ་ཚུལ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ལ། གཟུགས་མེད་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆོད་ལ་མི་དམིགས་ན་འདོད་ཁམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པས། དམིགས་པ་རིང་བ་དང་། དམིགས་པ་དེ་ལྟར་རིང་ཙམ་ན་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པ་རིང་བ་དང་རྟེན་རིང་སྟེ་གོང་མ་ལ་འོག་མའི་ཆོས་མི་བརྟེན། གཉེན་པོ་རིང་སྟེ་སུན་འབྱིན་པ་དང་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མེད། ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཙམ་བྱེད་པས་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་རིང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཆལ་ཚུལ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པའི་རིག་མིན་ནི་མེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་པའི་ཊཱི་ཀར། ཟག་བཅས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །རང་གི་འབྱུང་བ་རྣམ་རྒྱུར་བྱས། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། གཟུགས་མེད་ན་ལུས་ངག་གི་ལས་མེད་ཅིང་། དེ་རང་སའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་གཟུགས་ཡིན་པས་སོ། །ཞེས་དང་། གཞུང་འདིའི་འགྲེལ་པར། གཟུགས་མེད་ན་ལུས་ངག་གི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་མེད་ཅིང་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་བྱ་བ་སོགས་ཆོས་འདི་པའི་དྲི་ཙམ་ཡང་མི་བྲོ་བ་མང་དུ་སྣང་བ་ནི་ཡི་གེ་མ་དག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因为它们已经断除无惭和无愧，所以善和无记是遍一切处的，因为没有遮止。
无表业所在
第二，色界中也有无表。色界中也有静虑无漏戒的无表色，"也"字表示欲界中也有。无色界中没有能生无表色的大种，因此无表色的果不会产生，而且那里没有身语的活动，所以没有身语律仪。
那么，在下面两界入无色定时，虽然没有无色地的大种，但有下面两界的所依大种，为什么不能以此为因而有无色界的无表色呢？同样，无漏无表虽然没有无漏大种，但它是在何地所生，就依彼地能生的大种为因而生；如此，虽然无色行界的大种暂时也没有，但无论在哪一地生起而生无色定，以该地大种为因，应该能产生无色行的无表色？
这是不相同的，所以不能作为比喻。无漏无表不被三界爱欲所执取，所以对它来说没有同类和异类大种的区别，因此依何地所生的大种为因而生。因此，无漏虽然不被爱欲所执取，不被见解所分别，但只由所生地的大种产生；而无色界的无表色是被见解所分别的，所以仅从大种生起时，不承认从异类大种而生。
另一个理由是：色地的无漏禅定能生起色法，而无色地的不能，因为完全背离一切色法。这是成立的，因为已离色想。毗婆沙师认为：欲界的不律仪是由不善所引发，那么它的对治色地无表也合理，无色界行者是否也相同？不相同，因为戒律是不律仪的对治，而不律仪只在欲界存在。无色界是缘第四禅的，连第三禅以下都不缘取，更不用说欲界。因为所缘遥远，所缘如此遥远时心不作意于行相，所以行相遥远，所依遥远，即上地不依下地法，对治遥远，即无有厌患和断除的对治，只有远离的对治，所以从对治角度来说是遥远的。因此，能遮止不律仪的无色界无表色是不存在的。
大师噶玛陀林拉巴的注释中，对"有漏身语业，自地大种为因"的解释是："无色界中没有身语业，它是从自地大种所生的色果。"还有，这部论文的注释中有："无色界中没有身语戒的体，而有得"等很多与佛法毫无关联的说法，应知是文字不正确的过失。


 །
仅有表业所在
གསུམ་པ་ནི། རྣམ་རིག་དཔྱོད་དང་བཅས་དག་ན། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ཀྱི། ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་སྔོན་འགྲོ་ཅན་ཡིན་པས། རྟོག་དཔྱོད་ཀུན་
3-20b
སློང་མེད་པས། གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་དང་པོའི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཀུན་སློང་གིས་བསླང་ངོ་། །འདིར་རྟོག་དང་བཅས་དག་ན་བྱས་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་པས་སོ། །
有覆有表所在
བཞི་པ་ནི། འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་མེད། །གང་ཕྱིར་ཀུན་སློང་མེད། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ས་དག་ན་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་མེད་ཀྱི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡན་ཆད་དུ་རྟོག་དཔྱོད་མེད་ལ་འདོད་ན་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཡིད་སྒོམ་སྤང་མེད་ལ། འདོད་ཁམས་ན་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་མཐོང་ཡང་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འདོད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པས་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོས་བདག་ཉིད་བསྔགས་པའི་གཏམ་རླུང་བསྐུར་དེ་གཡོས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ངག་གི་ལས་དེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རིག་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས་དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ན་མི་དགེ་བ་མེད་པས་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡན་ཆད་ན་ངག་གི་རིག་བྱེད་མེད་ན་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། རླུང་སྒྲ་སོགས་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟར་སྨོས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་གྱི། ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་རྒྱུར་བྱས་ལས་མེད་པར་བཤད་ན་ཡང་མི་རུང་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི། གང་ཞིག་སྒྲའི་ཁམས་དང་ལྡན་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གང་ཞིག་མི་ལྡན་
3-21a
ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། འདིའི་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ནང་ཚན་པ་ཞིག་གོ། མཆན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་གཙང་མ་ན་བཞུགས་པ་ལ་ཕྱག་དང་བསྟོད་པ་བཀུར་སྟི་བྱེད་པས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ན་གནས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་སོགས་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་སློང་བྱེད་ནི་འོག་མའི་སེམས་ཀྱིས་དགོས་ཏེ། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བས། ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ནི་དམན་པ་དང་། ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་ནི་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གོང་མའི་རིག་བྱེད་འོག་མའི་སེམས་ཀྱིས་སློང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། སློང་སེམས་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པར་འདོད་པའི་ལུགས་སྔ་མ་ལེགས་སོ། །
三法各类别
གསུམ་པ་ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ལ། དགེ་བའི། མི་དགེ་བའི། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
善业类
དང་པོ་ལ། དོན་དམ་དགེ་བ་བཤད། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ། མཚུངས་ལྡན་གྱི། ཀུན་སློང་གི་དགེ་བ་བཤད་པའོ། །
说胜义善
དང་པོ་ནི། ཐར་པ། །དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ། ཐར་པ་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པར་དགེ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་བདེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་བག་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

仅有表业所在
第三，表色唯有寻伺处。表色只存在于有寻有伺的欲界和初禅中，因为身语业是由寻伺引导的，没有寻伺作为发起，第二禅以上的身语业是由初禅的寻伺发起所引导。如果此处说"有寻处"，则对初禅特殊阶段就不周遍了，因为那里没有寻。
有覆有表所在
第四，欲界亦无有覆表，因为无发起。不仅在无伺地没有，在欲界中也没有有覆无记的表业，只在梵世有，因为梵世以上没有寻伺，而欲界中没有持续发起的有覆无记意修所断，欲界中虽有有覆无记，但只认为有与我见边见相应的，而这些因向内观照，不能作为持续发起，例如大梵天自赞说话时，由傲慢所引起的语业就是有覆无记的表色，因为它是烦恼性的，所以不是善或无覆无记，初禅以上没有不善，所以也不是不善。
若问：梵世以上没有语表，如何有声处？有以外部风等大种为因的声音。之所以这样说是为了否定表色之声，但若说仅以外部大种为因而无其他，也不合理，因为第二禅等处也可能有手等声音。若不如此，就会与论典相违，如论中说："何者具有声界？答：欲行界和色行界。何者不具有？答：无色行界。"这是因为"所得未得属自相续者"，非情外物不成为具有。
其他人说（这里的"其他人"也是毗婆沙师内部的一种观点），世尊住在净居天时，接受礼拜赞颂供养，所以第二禅等处有互相交谈等无覆无记表色。这些是由下地心引发的，如说："二禅等处的身眼，耳识及表，由初禅地所摄，是无记非烦恼。"因为下地的善法是低劣的，下地的烦恼已经断除，所以上地表色由下地心引发。毗婆沙师认为，与引发心一样，表色也是初禅所摄，前一种说法较好。
三法各类别
第三，三法各自的分类分为：善业类别，不善业类别，无记业类别。
善业类
第一，说明胜义善，自性善，相应善，发心善。
说胜义善
第一，解脱胜义善。解脱为有法，胜义善，因为涅槃寂灭一切苦，因为与不乐毫无关联。
;


 །དཔེར་ན་ནད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚུངས་ལྡན་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
说自性善
གཉིས་པ་ནི། རྩ་བ། །ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་
3-21b
ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་གུས་པའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཛེམ་པའི་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སློང་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ་མི་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། འཕྲོད་པའི་སྨན་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་སོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་འཆད་ཙམ་ན་ལྔ་པོ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཀྱང་། མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་ཀུན་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལས་བཟློག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་མིན། དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་བཟློག་པར་བཤད་པའི་ཆེད་དུ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་དེ་ལྔར་བཞག་གོ།
说相应善
གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་དང་ལྡན་མཚུངས་ལྡན་གྱིས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི། མཚུངས་ལྡན་གྱི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་དགེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་བཞིན་ནོ། །
说动机善
བཞི་པ་ནི། བྱ་བ་ལ་སོགས་ཀུན་སློང་པས། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་བྱ་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་སྟེ། བུད་མེད་འགའ་ཞིག་གིས་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་འཐུངས་པའི་ནུ་ཞོས་བུ་ལ་ནད་མེད་པ་སོགས་འོང་སྟེ་བརྒྱུད་པས་ཕན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་སྟེ། དགེ་བ་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཐོབ་པ་དེ་དགེ་བས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་པ་ལ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བ་མཚམས་སྦྱར་བའི་དེའི་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་ཡིན་ནམ་མིན་དཔྱོད་ན། ཐོབ་པ་དེ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན། ཚོར་སོགས་བཞིན་དུ་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཀུན་ནས་བསླང་བས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཀུན་སློང་ཐེ་ཚོམ་ནི་ཉོན་མོངས་
3-22a
ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་དེས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཐུགས་མ་རངས་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསླང་བའོ། །འདི་ལ་ལན་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཐོབ་པ་དེ་དག་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་ལས་རྐྱེན་དུ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་པ་བདེན་དུ་ཆུག །གལ་ཏེ་མི་བདེན་པ་སྲིད་པ་ན་ནི། ཀུན་སློང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དགེ་བར་ནི་མི་འོངས་པས། དོན་དམ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་གང་རུང་དུ་ཁས་མི་ལེན་ཀ་མེད་པའམ། ཡང་ན་དགེ་རྩས་ཀུན་ནས་བསླང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགེ་བ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་ཐོབ་པའི་གེགས་སེལ་གྱིས། དེ་དག་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་གདབ་བོ་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
例如无病一样。自性、相应和发心的善法不是行苦和变苦中的最乐。
说自性善
第二，善根，惭愧自性。无贪嗔痴三种善根，以及对功德和有功德者恭敬的惭知，回避过失的有愧自性的善是自性善，因为不依赖发心和相应，如适宜的药物。那么，信和精进等是否是自性善呢？在解释自性不善时，与那五种相反的是自性不善，但不信和懒惰等虽与信和精进相反，却不是自性不善。因此，为了解释自性不善的对治，将自性善安立为那五种。
说相应善
第三，与彼相应故相应善。与自性善相应的法是相应善，因为不与善根相应的心没有善性，如掺有药物的饮料。
说动机善
第四，由作业等发心故善。由善根等及与之相应的法所引发的身语业作为，以及"等"字所包括的生等、得、灭尽定和无想定等，是发心善，如同某妇女喝了掺有药物的饮料，其乳汁使子无病等，间接利益。
若由正见，即由善所引发的得是发心善，但若怀疑由善所引发的得是否为发心善，这个得既不像无贪等是自性善，也不像受等是相应善，也不是发心善，因为其发心怀疑是烦恼。应该解释此得如何是善。同样，结生相续时俱生的善得如何是善，也应当说明，因为结生相续的烦恼心所得的俱生善得，如何是善，这是大师不满意而提出的疑问。
对此回答是：这样的得虽然从异类心作为缘而依赖，但确实不是善等自性。如果不如此，既不可能是发心善和相应善，就必须承认是胜义善或自性善之一；或者，因为是由善根所引发，它们在未来阶段是善的，烦恼心只是除去了这些得的障碍，而不是使它们成为善的。


 །
不善业类
གཉིས་པ་མི་དགེ་བའི་དབྱེ་བ་ནི། བཟློག་པ་མི་དགེ། དགེ་བ་བཞི་ལས་བཟློག་པའི་མི་དགེ་བ་ཡང་བཞིར་ཡོད་དེ། ཡུལ་ཅན་དམ་པའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་ཅན། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་མི་བདེ་བའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་མེད་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ནི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མི་དགེ་བའོ། །དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་མི་དགེ་བའོ། །འཁོར་བའི་དཔེ་ནི་ནད་ཀྱིས་བྱས་ཏེ། འཁོར་བ་ནད་དང་འདྲའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ནི། སྨན་ཟེར་རུང་
3-22b
དུག་ཡིན། མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་བྱས་ཏེ། གཞན་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་མི་བལྟོས་པས་སོ། །མཚུངས་ལྡན་གྱི་དཔེ་ནི། མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བས་བྱས་སོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ནི། མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མས་བྱས་སོ། །འོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ལུང་མ་བསྟན་དང་དགེ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ཡུལ་ཅན་དོན་དམ་རིགས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྡོག་པ་དེ་ནས་དོན་དམ་པའི་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཁ་ཅིག་དགེ་མི་དགེར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམ་སྨིན་དུ་འདུག་པའི་ལྡོག་པ་ནས་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་བྱ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་བསྐྱེད་པའི་ལྡོག་པ་ན་དགེ་བ་ཞེས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
无记类
གསུམ་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། དོན་དམ་པར། །ལུང་མ་བསྟན་པ་བསྟན་པ་དག །ལུང་མ་བསྟན་པ་དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་བརྟན་ཅིང་རྟག་པ་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དག་མཚུངས་ལྡན་ནམ་སློང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་དོན་དམ་པར་ལུང་མ་བསྟན་དག་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་ནི། བུམ་པ་ལྟ་བུ་བེམས་པོ་རྣམས་དང་། འདོད་ཁམས་སུ་སྒྲིབ་པ་ལ་འཇིག་ཚོགས་མཐར་འཛིན་དང་གོང་མ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །མཚུངས་ལྡན་ནི་བཟོ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཀུན་སློང་གིས་ནི་བཟོ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་། སྐྱེ་སོགས་དང་ཐོབ་པའོ། །ད་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་སློང་གིས་འབྱུང་བ་བསླང་བ་ན་ཆོས་ཅན། འབྱུང་བ་ཡང་ཀུན་སློང་གི་
3-23a
དབང་གིས་དགེ་མི་དགེར་ཐལ། ཀུན་སློང་གི་དབང་གིས་ལུས་ངག་གི་ལས་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། སྤྱིར་འབྱུང་བ་ཙམ་ཀུན་སློང་གིས་བསླང་བ་ཡོད་རུང་། ཀུན་སློང་གིས་ལུས་ངག་གི་ལས་ལ་དམིགས་པ་དེ་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་གྱི། ཀུན་སློང་དེས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་མ་དམིགས་པས་འབྱུང་བ་དགེ་མི་དགེར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དོགས་པ་འདི་འདྲ་ཤར་ཏེ། ཀུན་སློང་གིས་བསྐྱེད་པར་འདྲ་བ་ལས། དེ་ལ་མ་དམིགས་ན་ཀུན་ནས་བསླང་ཙམ་གྱིས་དགེ་མི་དགེར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དམིགས་ན་འགྱུར་ན། འོ་ན་མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་གིས་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཁས་བླངས་སྙམ་ཞིང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཅི་མཉམ་གཞག་གི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཆོས་ཅན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་མི་རིགས་པར་ཐལ། སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཉམ་གཞག་གི་རིག་མིན་དེ་ཇི་ལྟར་དགེ་བར་འཇོག་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་པའོ།

不善业类
第二，不善业的分类：与善相反的不善。与四种善相反的不善也有四种：主体胜义所缘为有法，一切轮回是胜义不善，因为以一切苦入的本性而极不乐故。三不善根以及无惭无愧是自性不善。与此等相应的法是相应不善。由此等所引发的身语业，以及生等和不善得等是发心不善。轮回的比喻是由疾病所作，轮回如疾病。贪等的比喻是虽称为药实为毒，由不适合的药物所作，因为不依赖其他相应和发心。相应的比喻是由与不适药混合的饮料所作。身语业、生等的比喻是由不适药混合的饮料所产生的乳汁所作。
那么，一切有漏为有法，应不成为无记和善，因为一切有漏都属于轮回范畴？不遍，因为从主体胜义智慧所缘的苦性角度称为胜义不善，轮回中有些善不善无记，从作为异熟的角度称为无记，从产生可意异熟的角度称为善。
无记类
第三，无记的分类：胜义上，所说无记。在无记中，无为坚固常住的虚空和非择灭，没有相应或发心等种类，是胜义无记，因为远离善不善四种特征。自性无记是如瓶等无情物，以及欲界中有覆的萨迦耶见和边执见，上界中的一切烦恼。相应无记是与工巧心等相应的。发心无记是工巧、威仪、变化和异熟生的身语表业，以及生等和得。
现在应当考察：当发心引生大种时为有法，大种也应随发心成为善不善，因为身语业随发心成为善不善？不遍，因为虽然大种可由发心引发，但发心只对身语业起作用使其成为善不善，发心并不缘取大种，所以大种不成为善不善。
这样的疑问出现：如果发心所生相似，不缘取则仅由发心不成为善不善，缘取则成为善不善，那么等持无表为有法，应该不是由发心而成为善，因为在等持中认为存在这样的无表，而不缘取它。又，等持无表为有法，不应由非等持心所引发，因为性类不同。因此，对等持无表如何安立为善产生疑问。
;


 །ཡང་ན། ཡང་དེ་ལ་མཉམ་གཞག་གི་དམིགས་པའི་སེམས་པ་མེད་ཀྱང་མཉམ་གཞག་གི་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མཉམ་གཞག་གི་སྔར་མཉམ་པར་མ་བཞག་གོང་གི་སེམས་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བར་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ། མཉམ་གཞག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག །ཡང་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་པས་མིག་དང་རྣ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རྣ་མིག་མངོན་ཤེས་ལུང་མ་བསྟན་བྱ་བ་དང་འགལ་བས། སློབ་དཔོན་གྱིས། འདི་ལ་དཔྱད་
3-23b
དཀའ་བས་ལན་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ནས་ལན་མ་བཏབ་འདུག་ཅིང་། གནའ་མཆན་རྙིང་པ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དགེ་མི་དགེའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་པས་དམིགས་བྱེད་དགོས། མཉམ་གཞག་གི་རིག་མིན་དགེ་བ་ལ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་སེམས་པ་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བར་འཇོག་ལ། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་དགེ་བ་མིན་ཏེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཡང་སྒྲ་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའི་དབང་གི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྲིས་གདའོ། །
动机各别说
གཉིས་པ་ཀུན་སློང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ཀུན་སློང་གི་དབྱེ་བ། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་རང་བཞིན། མཚན་གཞི་ལ་མུ་བཞི་དཔྱད་པའོ། །
动机类别
དང་པོ་ནི། ཀུན་སློང་རྣམ་གཉིས་རྒྱུ་དང་ནི། །དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སློང་ཞེས་བྱ། །འདོད་པ་ན་འཇིག་མཐར་གྱིས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་མཐོང་སྤང་ཡིན་ཙམ་ན། ཕྱིར་ལྟས་ཀྱི་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་མི་སློང་བར་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་། བུདྡྷས་ལོག་ལྟ་ལས་ལོག་རྟོག་དང་ལོག་པའི་ངག་སོགས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་འགལ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། སྤྱིར་ཀུན་སློང་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དང་ནི། བྱ་བ་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཀུན་སློང་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། ལོག་ལྟ་དེ་ནི་ལོག་པའི་ངག་སོགས་འབྱུང་བའི་གྲོགས་ཙམ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོའི་ཀུན་སློང་མིན། གྲོགས་ཡོད་ཀྱང་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་མེད་ན་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མི་འབྱུང་བ་དང་འདྲ། འོ་ན་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ན། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་གཉིས་པ་དང་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཡིན། ལོག་ལྟ་དེ་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་གཙོ་བོ་དེ་མིན། གྲོགས་ཙམ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་རྟོག་སོགས་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་ལྟས་ལོག་རྟོག་སོགས་དངོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུང་མ་ཡིན་
3-24a
ཏེ། ཡིན་ན་བཟློག་པའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་ཀུན་ནས་སློང་དགོས་པ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།
各类体性
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་ལས་དང་པོ་རབ་འཇུག་བྱེད། །གཉིས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །ཀུན་སློང་གཉིས་ལས་དང་པོ་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡང་ཡིན་ཅིང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ཏེ། བྱ་བའི་དུས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མེད་ན་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་གིས་འཕངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱ་བ་མཐར་ཐུག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གྲོང་དུ་འགྲོ་སྙམ་ནས་འཕངས་ཀྱང་བར་མ་དོར་ཤི་ན་གྲོང་དུ་མི་ཕྱིན་པ་དང་འདྲའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
或者，虽然没有等持的缘取思，但仅由等持所生而成为善，或者由等持前未入等持时的思缘取而生起善。若如此，那么天眼和天耳也应成为善性，因为仅由等持三摩地所生，或者由未入等持的思"生起这样的眼耳"而缘取。不能承认，因为与"天眼天耳神通是无记"相违，所以大师说："此处思考困难，应努力回答。"然后没有给出回答。在一个古老批注中写道："对于未入等持的善不善无表，思必须缘取；对于等持的善无表，虽然没有缘取的思，但由法性力量安立为善。天眼和天耳不是善，因为与解脱道同时生起，而且它们的加行也是声音、光明和作意，所以不是由加行力而成为善。"
动机各别说
第二，详细解释发心分为：发心的分类，各分类的本性，以及实例的四句分别。
动机类别
第一，发心有二种，因及彼时发心。欲界中被我见边见所覆的无记是向内观照的见断，如前所述不引起身语表业，而佛陀说邪见会产生邪分别和邪语等，这看似矛盾，但实际上不矛盾。一般发心有两种：因的发心和该行为当时的发心。邪见只是邪语等产生的辅助条件，而非主要发心。有辅助但无主因，果不生起，如无眼根虽有色但不生眼识。那么主因是什么？是第二种因发心和时发心。邪见不是因时发心两者中的第一种主因，只是辅助，所以说依靠它产生邪分别等。邪见不直接引发邪分别等，若是如此，反过来正见应引发正语等，但这不合理。
各类体性
第二，二中初令入，第二令随转。两种发心中，第一种是令入的，因为它既是因又是发动，是牵引者。第二种是随后令入的，因为在行为时相顺而入。若无时发心，虽被因发心所牵引，行为也不会最终成为表业，如同某人想去村子而被牵引，但中途死亡就不会到达村子。
;


 །དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མེད་ན་ཤི་བ་བཞིན་དུ་ལས་ལམ་གྱི་རིག་བྱེད་མཐར་མི་ཕྱིན་ན། དགེ་ཚུལ་ཕྱིར་མི་འོང་གཅིག་གིས་དགེ་འདུན་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་ནས། ལས་བརྗོད་པའི་མཇུག་ཏུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་ལས། དེ་ཡང་འདོད་མི་ནུས་པས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཚུལ་ལུགས་གཞན་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་པ་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མེད་ཀྱང་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་ལ། སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མེད་པར་མི་ཐོབ་པས། སེམས་བཅས་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གི་རིག་བྱེད་ཆེས་གསལ་བས་ནི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི་ཐ་སྙད་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དེ། ངེས་འབྱུང་ཆུང་ངུ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་བྱས། ངེས་འབྱུང་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སེམས་པས་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱས་ན་སྡོམ་པ་དངོས་ཀྱི་ལས་ལམ་དངོས་གཞི་གྲུབ་པ་ན་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྡོམ་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། རིག་བྱེད་ནི་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ངེས་འབྱུང་ཆེན་པོ་དང་། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ལུང་མ་བསྟན་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསླངས་ནས་སྐྱེས་པའི་
3-24b
སྡོམ་པ་ལ་ནི་སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། རིག་བྱེད་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དུ་བཞག་དགོས་ལ། སྡོམ་མིན་ལ་ཡང་འདིས་མཚོན་ཅིང་། དེའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་པ་དང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་དུས་འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་ན་རིག་བྱེད་ཆེ་ཆུང་གང་ཡང་མེད་པ་སྲིད་དོ། །
辨事相四项
གསུམ་པ་མཚན་གཞི་ལ་མུ་བཞི་དཔྱད་པ་ལ། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ། ཕན་ཚུན་འཇུག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པའི་མུ། གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུའོ། །
唯极入项
དང་པོ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་རྟོག་དཔྱོད་དག་གི་ཡང་གཞིར་གྱུར་པའི་ཀུན་སློང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཁ་ཕྱིར་ལྟའི་དུས་ན་ཚོགས་དྲུག་ཉག་ཕྲེང་དུ་སྐྱེ་བས། ཁ་ནང་ལྟའི་སྔར་གྱི་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིན་ན་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་གི་སེམས་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་སྤང་དུ་ཐལ། ཇི་ལྟར་སྒོམ་སྤང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདོད་དོ་སྙམ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་ཅེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ནི་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ལྟ་བཞིན་རིག་པ་མཐོང་ལམ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པས་སོ། །གཟུགས་ནི་ཆོས་ཅན། མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་བཞིན། གཟུགས་ནི་མ་རིག་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་
3-25a
ལའང་གཟུགས་ཡོད་པས་སོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྒོམ་སྤང་དུ་གྲུབ་བོ། །གཟུགས་མཐོང་སྤང་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི། གཟུགས་རིག་པ་དང་མི་འགལ་བ་འདི་མི་འགྲུབ་པས་ད་དུང་ཁྱོད་རང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
若无时发心如同死亡一样不能完成业道的表业，那么，当一位不还果的沙弥向僧团请求比丘身份后入灭尽定，在羯磨宣读结束时应不生别解脱戒，但这也不能承认。这是另一种情况：对于无心者虽无时发心但可获得，而对于有心者若无时发心则不能获得。对有心者而言，时发心的表业最为明显，这就是能产生比丘身份的能力。
这里有这样一种说法：以小决心俱生的因发心，以大决心俱生的思作为时发心，当戒体的业道正行完成而生起戒体时，戒是小的，表色是大的；反之，因发心是大决心，时发心是无记和烦恼引发而生的戒体，则戒是大的，表色是小的。如此应安立为大中小三种，不律仪也可以此类推。此时阿罗汉只有小别解脱戒，若在表色时入灭尽定，则有可能既无大表色也无小表色。
辨事相四项
第三，对事例的四句分别：仅是极入项，二俱项，仅是随入项，相互进入方式的观察项，二俱非项。
唯极入项
第一，见所断识是极入者。见所断识为有法，唯是表色的极入者，因为是作为因发心寻伺的根基的发心。随入者是面向外时六识生起的链，内观的前者已不存在，所以不是随入者。若是随入者，还有其他过失：见所断若也是随入者为有法，则见断心所引发的身语表色也应成为见断，因为如同修断心所引发的身语业是修断一样。若承认这点，则违背《阿毗达摩》："非烦恼性非见断，非色"，与此相违。色法为有法，非见断，因为不像我见那样与见道相违，在见真理时色仍存在。色法为有法，不是见道，因为见道与无明相违，而色与无明不相违，在有无明时也有色法。由非见断可推知是修断。对于主张色是见断的观点，色与智慧不相违这点不能成立，所以还需要你自己的论据来证明。


 །ཡང་མཐོང་སྤང་གི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་སློང་བ་ན་དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཡང་སློང་བས་འབྱུང་བ་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་ཀྱིས་བསླང་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་གཟུགས་མཐོང་སྤང་ཡིན་ལ། དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་མཐོང་སྤང་མིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལན་དང་། གཉིས་ཀ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལན་འདེབས་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོས་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་སྤང་ནི་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་གང་ཞིག །འབྱུང་བ་ནི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་སྤྱིར་ཆོས་ཅན་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་མ་གྲུབ་ལ། སྤྱིར་གཟུགས་དང་འབྱུང་བ་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བར་མཚུངས་པས། འབྱུང་བ་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་བའི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་ཀུན་སློང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་དགེ་མི་དགེར་འགྱུར་ལ། དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དེ་དགེ་མི་དགེར་མི་འགྱུར་རོ། །སླར་བཟློག་སྟེ། འབྱུང་བ་དེ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་དུ་ཟད་མོད། ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་བྱས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མིན་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ནི་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་
3-25b
གྱི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཆད་པས་འགལ་བ་ལྟར་རིག་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཆོས་ཅན། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཆད་པ་དང་། དེ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གྱུར་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་པ་ནི་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཆོས་ཅན། མཐོང་སྤང་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་སྤང་ནི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་ཡིན་པས་ལོག་ལྟ་ལས་ལོག་རྟོག་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་ལུང་དང་མི་འགལ་ཞིང་། འདི་ལ་བྱེ་སྨྲས་ཀླན་ཀ་མང་དུ་བསུས་ནས་སོ་སོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཀྱེ་མ། བསྟན་པ་རིན་ཆེན་འདི་ནི་འགྲོ་བའི་མགོན། །ནུབ་པར་འཕངས་ནས་དབེན་པའི་རི་སུལ་དུ། །རྣམ་གཡེང་སྤངས་ནས་བློ་གྲོས་ནུས་པ་མཆོག །དད་པས་གསོས་ནས་མངོན་པའི་གཞུང་འདིར་དཔྱད། །ཇི་བཞིན་གོ་བའི་དགའ་སྤྲོ་རྒྱས་ཆེས་པས། །རྩ་བརྒྱུད་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་བཅས་པ་ལ། །བཟོད་དུ་མེད་པའི་མོས་གུས་མཁའ་དང་མཉམ། །མ་རྒན་མཐའ་མེད་ཚོགས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་གནས། །གསལ་པོ་འདི་ལ་རྨོངས་ཕྱིར་མི་བཟོད་པའི། །སྙིང་རྗེ་དྲག་པོ་དེ་ཡང་མཁའ་དང་མཉམ། །ཞེས་སོ། །
两者皆是项
གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ནི། །སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་གཉིས་ཀ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ནི། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར།
唯随入项
གསུམ་པ་ནི། ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་མེད་
3-26a
པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར།
辨互入项
བཞི་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་དང་། དམིགས་བསལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
又，见断心引发色法时也引发它的所依大种，则此大种为有法，应成为见断，因为被心引发是相同的。对此有两种回答方式：一是色法是见断而其所依大种非见断的观点的回答，二是二者都不是的观点的回答。第一种回答：该大种为有法，非见断，因为见断是有覆无记，而大种是无覆无记。第二种回答：一般而言，有法的前提不成立，一般色法和大种被心引发相同，但大种成为善不善的遍满不成立。就像善心和不善心缘取善和不善的色法而引发，通过发心力也引发其所依大种，其身语业的自性色成为善不善，但因为没有缘取所依大种，所以大种不成为善不善。
反过来，若说大种成为见断有何过失？毗婆沙师不能这样说，因为：无覆无记和有漏善为有法，非见断，因为无覆无记和有漏善与烦恼法得的断绝相违一样，与无漏智道不相违。无覆无记和有漏善为有法，也非非所断，因为也不违背以断除无明、得的断绝和缘它们的烦恼的方式而成为所断。
或者，若论证"成为见断"的说法不合理：烦恼色法的所依大种为有法，非见断，因为非烦恼性，如同非烦恼的心和心所。因此见断是因发心，所以佛说从邪见生邪分别的教法不相违，对此毗婆沙师提出许多质难，都一一作了回答。
所说：哀哉，此宝贵教法是众生怙主，
将其朝向没落后在山谷僻静处，
摒除散乱以卓越智慧能力，
以信心振奋探究此阿毗达摩论典。
随着如实理解的喜乐大幅增长，
对根本及传承上师与三宝，
生起无法抑制如虚空般的敬信。
无边老母众生对此清晰的知识领域，
因为愚痴而产生难以忍受的，
猛烈悲心也同样如虚空般广大。
两者皆是项
第二，意识修所断是二俱。修所断的意识是极入者和随入者二者，因为能向内和向外观照而行动。
唯随入项
第三，五识是随入者。五门识唯是随入者，因为无分别故。无漏意识既非极入者也非随入者，因为入等持故，向内观照故，以及行动相违故。
辨互入项
第四包括：总说和特例。


 །
དང་པོ་ནི། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་སོགས་ལས། །རྗེས་འཇུག་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་འདྲ་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་ལས་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་དང་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་དུའང་འགྱུར་ལ། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ལས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕལ་ཆེར་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་ཡིན་ན་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལ་ལ་ནི་དང་པོར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླང་སྙམ་པའི་དགེ་བ་དེས་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་སོགས་སྐུལ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ལ་གང་ཟག་རྒྱུད་ངན་ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་དེ་དགེ་ཡང་བར་དུ་ཁོང་ཁྲོ་ལྟ་བུ་མི་དགེ་བ་དང་། མོས་པ་ཉམས་ནས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་ཡང་འགྱུར་སྲིད་པས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཐུབ་པའི་འདྲ་བའམ་དེ་དགེ་བ། །ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་འདྲ་བ་སྟེ། དགེ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་ལས་ལུང་མ་བསྟན་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །འམ་ནི་རྣམ་གྲངས་པའི་སྒྲའོ། །ཡང་ན་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དེ་དགེ་བར་འགྱུར་གྱི། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བའི་རྗེས་འཇུག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་དམན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། གླང་ཆེན་གཤེགས་
3-26b
ནའང་མཉམ་པར་བཞག །གླང་ཆེན་བཞེངས་ནའང་མཉམ་པར་བཞག །གླང་ཆེན་མནལ་ནའང་མཉམ་པར་བཞག །བཞུགས་ནའང་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན། །ཅེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱིས་ངན་པ་མི་མཛད་པ་ནི་གླང་ཆེན་ཉེས་པ་མི་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་དཔེ་ཡིན་གྱི། གླང་ཆེན་རང་དང་མཚུངས་པའི་དཔེ་མིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་བྱ་བ་དེ། སྤྱོད་ལམ་བཞི་ཅར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མཁྱེན་སོགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུགས་མི་བཞེད་བཞིན་སྤྱོད་ལམ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མི་མངའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྒོམ་སྤང་གི་ཡིད་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་གཉིས་ཀར་དུ་བཤད་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

总说
第一，极入者善等故，随入者亦成三种。极入者和随入者不一定相同，因为极入者是善，则随入者可以是善以及不善和无记，极入者是不善和无记，则随入者可以成为善、不善和无记三种。大多数情况下，如果极入者是善，随入者也是善，例如某人最初想要受持比丘戒的善心，促使一白三羯磨等也是善的，但某些根性不好的人，虽然最初是善的，中间可能因生气等而成为不善，或者因信心减退而成为无记。
特例
第二，能仁相同或彼善。能仁佛世尊的极入者和随入者是相同的，因为从善产生善，从无记产生无记。"或"字是表示别名的词。或者，无记的极入者的随入者也会成为善，而善的极入者的随入者唯善，不会变成无记，因为诸佛的力量不会变得低劣。
其他部派说：诸佛没有无记心，因为诸佛的相续始终处于等持中，是善相续。经中说："大象行走时亦等持，大象站立时亦等持，大象卧时亦等持，坐时亦处于等持。"佛陀身语意不作恶行如同大象不犯过是一个比喻，而不是说佛与大象相同。
毗婆沙师说："始终等持"这句话是指在四种威仪时智慧等的意趣常住而已，因为意不欲而威仪不会成为无记。否则，诸佛没有无记的异熟生、威仪和变化心是不合理的。前面所说修断意识既是极入者又是随入者，应当了知这包括善、不善和无记三种。


 །
二者皆非项
ལྔ་པ་ནི། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་གཉིས་ཀ་མིན། །རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ནི་ཆོས་ཅན། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་གཉིས་ཀ་མིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁོ་ལ་ཕར་དྲིས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དགེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེའི་རིག་བྱེད་ཀྱང་མི་དགེ་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན་ལ་ཡང་སྦྱར་བས་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་བ་ཡིན་ན་རིག་བྱེད་ཀྱང་དགེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་སོགས་ལའང་སྦྱར་ནས་གང་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། དང་པོ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་མཐོང་བས་སྤོང་བའི་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་ཐལ། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རིག་བྱེད་དགེ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན།
3-27a
འདོད་པ་ན་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་མེད་པར་བཤད་པ་དང་འགལ། ཡང་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་ལྟས་རིག་བྱེད་མི་བསླངས་ཀྱང་། ལོག་ལྟས་བསླང་ངོ་ཞེས་སྙམ་ན་ནི། ཡང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཏེ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བསྙེན་རྫོགས་བྱ་བར་བརྩམས་ནས། བར་སྐབས་སུ་མི་དགེ་བའམ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བྱུང་ན། དེའི་དུས་ཀྱི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་སོགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དགེ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ལན་དུ་ནི། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་འདི་ལ་མཐོང་སྤོང་གི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་བྱས་ཤིང་། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱང་མཐོང་སྤང་གིས་བྱས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་མི་དགེའི་དབང་གིས་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྲིད་ལ། དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་སྒོམ་སྤང་གིས་བྱས་ནས། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་སྒོམ་སྤང་གིས་བྱས་པའི་དུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱང་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་མི་དགེ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས། དང་པོ་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་མཐོང་སྤང་གིས་བྱས་པ་ཡོད་ཀྱང་། རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་མཐོང་སྤང་གིས་བྱས་པ་མེད་པས། འདོད་ན་སྒྲིབ་པའི་རིག་བྱེད་མེད་ལ། གཉིས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན། བདག་བསྙེན་པར་རྫོགས་འདོད་ཀྱི་དགེ་བ་བདག་ལ་ཁ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མི་སློང་སྟེ། འདོད་པའི་རིག་བྱེད་དང་དེའི་བར་དུ་སྒོམ་སྤང་གི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། བར་ཆོད་ཚུལ་ནི་དང་པོར་བདག་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བདག་ལ་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་པའི་དམིགས་རྣམ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་མཐོང་སྤང་ཡིན་ཀྱང་།
3-27b
དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་འབུལ་བར་བྱ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལྟ་བུ་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་དེ་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ལ། སྒོམ་སྤང་དེའི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དེ་དགེ་བ་ཡིན་ན། དེ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཀུན་ནས་སློང་ཡང་དེ་དུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དེ་ནི་དགེ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བ་སོགས་ལ་ཡང་དེས་མཚོན་ཏོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་དང་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དབང་མི་བཙན་པས། མདོ་ལས་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དབང་བཙན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་མེད་དོ་ཞེས་ཁྱབ་པ་འཆའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
二者皆非项
第五，异熟生非二者。异熟所生的心为有法，既非极入者也非随入者，因为无造作而自然生起的自性故。现在大师向对方反问：极入者若是善，其表业也是善；极入者若是不善，其表业也是不善；同样适用于无记，是否如此？或者随入者若是善，表业也是善；同样适用于不善和无记等，是哪一种？
若说是第一种，则应成欲界中见所断有覆无记的表业存在，因为极入者所引发的表业有善等。若承认，则与"欲界中无有覆无记的表业"的说法相违。若认为虽然见断的我见不引发表业，但邪见会引发，则需要特别说明。
若说是第二种，那么在开始受具足戒时，若中间生起不善或无记的时发心，则当时合掌等表业应不成为善，因为时发心转为不善和无记。对此回答：若极入者是见断且随入者也由见断所作，则表业随极入者的善不善而转变是可能的；同样，极入者由修断所作，随入者也由修断所作的时候，表业也会随极入者的善不善等而转变。但第一种情况中，虽有见断的极入者，却无见断的随入者，所以欲界中无有覆无记的表业；第二种情况下，"我希望受具足戒"这一向内观照的善极入者为有法，不能引发所欲的表业，因为所欲表业与它之间被修断的极入者和随入者所隔断。
隔断的方式是：最初"我要受具足戒"这一向内缘取行相的意识虽是见断的极入者，但随后"为此应顶礼、应请求"等向外观照的是修断，这修断的极入者若是善，则其随入者虽由不善和无记所引发，如合掌和请求等，但当时的表业仍成为善。不善等也以此类推。因此，随入者和时发心不具有决定力，经中说因发心具有决定力，所以并不是确立"欲界中无有覆无记的表业"的遍满。
;


 །འོ་ན་མཐོང་སྤང་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ལས་གཞན་པའི་སྒོམ་སྤང་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པའི་སྔ་རོལ་མཐོང་སྤང་གི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དེ་སྒོམ་སྤང་གི་རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དེའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དབང་བཙན་ན། འདོད་པ་ན་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་མེད་པས་ཁྱབ་པ་བཅས་ན་མཐོང་སྤོང་གི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་གོ་ཆོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། ཁྱབ་པ་ཡོང་བས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་གཙོ་བོར་གསུང་བའི་རྒྱུ་འདི་ཁྱབ་ཆེ་བས། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཁྱབ་པ་མི་འོང་བའི་གནད་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཆན། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་གཙོ་བོར་གསུངས་པ་ཡིན་པས། ཁྱབ་པ་གར་བཅས་ཀྱི་གནད་རིག་པར་བྱའོ། །གཞུང་འདིའི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཐད་དུ་ནི་བདག་གི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་གཏིང་ལྷོངས་པར་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བོད་གངས་ཅན་ན་སྔོན་མ་བྱོན་པར་སྣང་སྟེ། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་མི་དམན་པ་བློ་གྲོས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུས་ཀྱང་། འདིའི་སྐབས་སུ་ཇི་བཞིན་འགྲེལ་མ་ནུས་པར་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བརྩམས་ནས་ཟོལ་གྱིས་འཇོག་དགོས་པར་བྱུང་སྣང་ངོ་། །ཚིགས་བཅད་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་རྒྱུ་ཡི་ནི། །སློང་བྱེད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །མཐོང་སྤང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། །གཞན་གྱི་དངོས་སུའང་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་
3-28a
བྲིས་སྣང་ངོ་། །ཡང་ན་ཚིགས་བཅད་འདི་རྒྱ་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པའང་སྲིད་དེ་ཁོ་བོ་མཐོང་རྒྱ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། མཆན།
安立无表业
གསུམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་རྣམ་གཞག་ལ། དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་དང་། རྣམ་གཞག་རྒྱས་བཤད་དོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་རིག་མིན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ། །སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །རྣམ་རིག་མིན་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོ་གས་ཕོག་ཅིང་བླངས་ནས་འཆལ་བ་དང་ཡི་མ་བླངས་པར་འཆལ་བའི་འཆལ་ཚུལ་སྡོམ་ཞིང་འགོག་པའི་སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་། བར་མས་བསྡུས་པའི་དགེ་མི་དགེ་གཞན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
广说安立
གཉིས་པ་ལ། སྡོམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པའོ། །
另说戒律
དང་པོ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས་ཀྱི་
དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་སོ་སོར་ཐར་ཅེས་བྱ། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་བསམ་གཏན་སྐྱེས། །འདི་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ལ་ནི་སྡོམ་པ་སོ་སོ་ཐར་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལ་ནི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །འདོད་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ལ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུར་ཟད་དོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ལ་ནི་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །སྤྱིར་འཇིགས་པ་སྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས། ལེགས་སུ་སྨོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཞི་ཡང་ཟེར་བའི་གསུམ་པ་ནི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ། བཞི་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། སོ་ཐར་རྒྱས་བཤད། བསམ་གཏན་ཟག་མེད་རྒྱས་བཤད། ཞར་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཏོ། །
广说别解脱戒
དང་པོ་ལ། བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་། ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ལ། མིང་གི་སྒོ་ནས་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞིར་བསྡུ་བ། གནས་
3-28b
པའི་ཚུལ་ལོ། །
名相上分八
དང་པོ་ནི། སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱ་རྣམ་བརྒྱད། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་དང་། དགེ་སློབ་མའི་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
那么，对于见断有覆无记之外的修断向外观照的极入者和随入者所隔断之前的见断因发心，仅作为修断极入者的缘，考虑到因发心具有决定力，欲界中无有覆无记表业的遍满若成立，是就见断因发心有效而言，则遍满成立，因此说因发心为主要的原因是广大的，从某一方面看，应知遍满不成立的关键。注：因发心被说为主要，应知遍满在何处成立的关键。对于本论自注，以我的思辨深入解释的这种内容，似乎在西藏雪域以前未曾出现，连智慧不低的无与伦比的智者，在这个场合似乎也未能如实解释，不得不作一偈颂而巧妙搁置。那个偈颂是："直接和间接，因的发心认为有二种，见断通过间接方式，他者也认为是直接。"或者这个偈颂也可能是类似汉文注释的词句，因为我见闻有限。注。
安立无表业
第三，无表业的建立分为：略说分类和广说安立。
第一，无表分三种，谓戒非戒及余。无表业为有法，称为三种，因为有通过仪轨授受而防止违犯，未经授受而防止违犯的方式，抑制阻断违犯的戒和非戒，以及由中性所摄的其他善不善。
广说安立
第二包括：特别解说戒律和共同说明一切。
另说戒律
第一有示说两部分。
第一，戒谓别解脱，及无漏静虑生。此派认为，以断欲界行为为主的增上戒被称为别解脱戒。这包括表业和无表业两者。如同欲界所有的，静虑所生的戒是以定为主的增上心所引发的色界行为的戒律。这只有无表业。以增上智慧为主所引发的无漏戒律。这有表业和无表业两者。一般而言，也说有防护怖畏戒、善愿戒、随菩提戒、清净戒四种，其中第三是别解脱戒，第四是无漏戒。
第二分为：广说别解脱戒，广说静虑无漏戒，以及附带义理。
广说别解脱戒
第一分为：总摄宣说和分别解说两部分。
第一包括：名相上分为八种，实体上归为四种，以及住持方式。
名相上分八
第一，别解脱谓八种。别解脱戒是指比丘戒、比丘尼戒、沙弥戒、式叉摩那戒、沙弥尼戒、优婆塞戒、优婆夷戒和近住戒，共八种。


 །བསྙེན་གནས་ནི་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས། ཕོ་མོ་གཉིས་སུ་ངེས་པ་མེད་པས། ཕོ་མོ་སོ་སོར་མ་བགྲང་ངོ་། །འོ་ན་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལ་སྐྱེ་བས་དབྱེར་མི་རིགས་ཞེ་ན། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལ་སྐྱེ་བ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལུགས་ཡིན་ལ། བྱེ་སྨྲ་ནི་དེ་ལྟར་དུ་མི་འདོད་དོ། །
以事分四
གཉིས་པ་ནི། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །མཚན་ལས་མིང་ནི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། །བརྒྱད་པོ་དེའང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྟེ། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགེ་ཚུལ། དགེ་སློབ་མ། དགེ་ཚུལ་མ་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་རྫས་གཅིག་པར་འདོད་པ་ལ། དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་རྫས་གཅིག་པ་ཡིན་ཀྱང་། དགེ་སློབ་མའི་སྡོམ་པ་དེ་དེ་གཉིས་དང་གཅིག་པ་མི་འཐད་དེ། དགེ་ཚུལ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་ཚུལ་མར་འགྲོ་བ་བཞིན། དགེ་ཚུལ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་སློབ་མར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དྲུག་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དྲུག་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློབ་མ་དང་། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདོད་དོ་སྙམ་ན། དགེ་ཚུལ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་སློབ་མར་མི་འགྲོ་ཡང་། དགེ་སློབ་མ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བས་དེ་གསུམ་གཅིག་ཡིན། དགེ་སློབ་མ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཆོས་དྲུག་དང་རྗེས་ཀྱི་ཆོས་དྲུག་བཏང་སྟེ། སྐྱེས་པའི་རྟེན་ལ་ཉེ་བར་མི་མཁོ་བས་སོ། །ཡང་ན་ཆོས་དྲུག་དང་རྗེས་ཀྱི་ཆོས་དྲུག་མཚན་གྱུར་པའི་དུས་སུ་མ་བཏང་བར་ཡོད་ཀྱང་། སྐྱེས་པའི་རྟེན་ལ་ཉེ་བར་མི་མཁོ་བས་དོན་བྱེད་ནུས་པར་ལྡན་པ་མེད།
3-29a
གཞན་ཚོ་དོན་བྱེད་ནུས་པར་ཡོད་པས་དགེ་ཚུལ་ཡིན། ཡང་ན་ཆོས་དྲུག་དང་ཉེ་བའི་ཆོས་དྲུག་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མིན། ད་རེས་རིག་བྱེད་མིན་པའི་རྩིས་འདིངས་ཙམ་ན་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཕན་ཚུན་མཚན་གྱུར་པའི་དུས་སུ་ལྡན་གྱི། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆོས་དྲུག་དང་ཉེ་བའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དགེ་ཚུལ་གྱུར་པས་བཅུ་གཉིས་དེ་དང་ལྡན་པ་མིན། བར་སློབ་མ་མཚན་གྱུར་པས་དགེ་ཚུལ་ལ་ཆོས་དྲུག་དང་། ཉེ་བའི་ཆོས་དྲུག་ལྡན་པ་མིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །དགེ་སློབ་མའི་བསླབ་པའི་ཆོས་དྲུག་ནི། སྐྱེས་པ་ལ་རེག་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་དང་། གཅིག་པུར་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྐྱལ་བྱེད་པ་དང་། སྨྱན་བྱེད་པ་དང་། ཟླ་མོའི་ཉེས་པ་འཆབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དྲུག་དང་། གསེར་ལ་རེག་པ་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྤུ་བྲེགས་པ་དང་། བྱིན་ལེན་མ་བྱས་པར་ཟ་བ་དང་། རྩྭ་གཅོད་པ་དང་། བསོག་འཇོག་བྱས་པ་ཟ་བ་དང་། ས་རྐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བའི་ཆོས་དྲུག་གོ། སྡོམ་པ་ལ་རྫས་སུ་བཞིར་ངེས་ཏེ། དགེ་སློང་གི་མཚན་ནམ་རྟགས་འགྱུར་བ་ན་མིང་ནི་དགེ་སློང་མ་ཞེས་བྱ་བར་འཕོ་བ་འདིའི་ཕྱིར། འདིར་དགེ་སློང་ནི་ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་པ་ལ་བྱར་མི་རུང་། དགེ་སློང་མ་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་ནས་བྱར་རུང་བ་ཡིན་ཙམ་ན། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་དགེ་སློང་མ་བྱས་པ་དེ་ལོ་བཅུ་གསུམ་བཅུ་བཞི་ལ་མཚན་འགྱུར་ན་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྙམ་ན། དེ་འགྱུར་ཏེ། ཡེ་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་བར་དུ་བྱར་མི་རུང་བ་ཡིན། སྔར་བུད་མེད་ཡིན་པ་དེ་མཚན་འགྱུར་བ་དེ་ལོ་བཅུ་གསུམ་བཅུ་བཞི་ལ་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་རོ། །མཚན་གྱུར་པས་ནི་སྡོམ་པ་གཏོང་ཐོབ་གཉིས་ཀར་མེད་དོ། །དེས་ན་དགེ་སློབ་མ་དགེ་སློང་མ་དགེ་ཚུལ་མ་དགེ་བསྙེན་མ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། དགེ་སློང་དགེ་ཚུལ་དགེ་བསྙེན་གསུམ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་དོ།

近住戒在两性人和中性人也能生起，不确定为男女两种，因此不分别计为男女两种。那么优婆塞戒也能在两性人和中性人生起，为何分类？优婆塞戒在两性人和中性人生起是大乘的观点，而毗婆沙师不这样认为。
以事分四
第二，实体上共有四种，因性别而名称转变。这八种实际上是比丘戒、沙弥戒、优婆塞戒和近住戒四种。那么，如果认为沙弥、式叉摩那和沙弥尼三者的戒体是一体，虽然沙弥和沙弥尼的戒体是一体，但式叉摩那的戒体与这两者为一体是不合理的，因为如同沙弥变性后成为沙弥尼，沙弥变性后不会变成式叉摩那，因为未受持六法和随顺六法。
如果认为式叉摩那与那两者是一体，虽然沙弥变性不能成为式叉摩那，但式叉摩那变性能成为沙弥，所以三者为一体。式叉摩那变性成为沙弥时，舍弃六法和随顺六法，因为在男性身份上不需要这些。或者说，虽然变性时六法和随顺六法未舍弃，但在男性身份上不需要，所以不具有能起作用的功能，其他部分能起作用所以是沙弥。或者说，六法和随顺六法的制罪不是无表业，现在仅计算无表业时，相互变性时具有无表业，但制罪的六法和随顺六法在变成沙弥后不具有这十二种。式叉摩那变性为沙弥不具有六法和随顺六法。
式叉摩那的六种学处是：触摸男子、与男子同坐、独自在路上行走、游泳、调笑、隐瞒同伴的过失，以及触摸金子、剃除阴毛、不受而食、割草、食用贮藏食物和挖地，这是随顺的六种学处。
戒体确定为四种，因为比丘的性相或标志改变时，名称变为比丘尼。这里，未满二十岁不能成为比丘，而满十二岁可以成为比丘尼，那么，十二岁时成为比丘尼的人，在十三四岁变性后能否成为比丘？能成为比丘，因为本来就是男性的人未满二十岁之前不能成为比丘，而先前是女性后来变性的人在十三四岁时可以成为比丘。变性既不舍戒也不得戒。因此，式叉摩那、比丘尼、沙弥尼、优婆夷这四者，与比丘、沙弥、优婆塞三者本质上没有差别。


 །
住分
གསུམ་པ་ནི། ཐ་དད་དེ་དག་འགལ་བ་མེད། །
3-29b
གང་གིས་དགེ་བསྙེན་ནས་དགེ་ཚུལ་དགེ་སློང་གི་བར་གྱི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་ན། སྡོམ་པ་དེ་དག་ལྔ་དང་། ལྔ་ལ་ལྔ་བསྣན་པས་བཅུ་དང་། དེ་ལ་བཅུ་བསྣན་པས་ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་བཞིན་སྤོང་བའི་འཕེལ་བ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྲོག་གཅོད་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་སྡོམ་པ་ཐ་དད་པ་དག་གི་སྤོང་བ་རིས་མཐུན་རྣམས་གཅིག་ཅར་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་གསུམ་ལ་སྲོག་གཅོད་སྤང་བ་གསུམ་ནས་མྱོས་འགྱུར་བཏུང་བའི་སྤང་བ་གསུམ་གྱི་བར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་སྟེ། ལྷག་མ་གར་དང་གླུ་སོགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡོམ་པ་སྔ་མའི་རྫས་ལས་སྡོམ་པ་ཕྱི་མའི་རྫས་བླངས་པ་དེ་རྒྱགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་གཞི་ཆེས་མང་པོ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྤོང་བའི་གཞི་རྣམས་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་གཞིའི་དབང་གིས་ཀྱང་སྤོང་བ་སྔ་ཕྱི་རྣམས་ཐ་དད་དེ། དཔེར་ན་དུས་མིན་པའི་ཟས་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིར་གྱུར་དེ་ལས་ནི་དགེ་ཚུལ་ལྡོག་གི་དགེ་བསྙེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའམ། ས་བརྐོ་བ་རྩྭ་སྔོན་གཅོད་པ་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དགེ་སློང་གིས་ལྡོག །དགེ་ཚུལ་གྱིས་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མིན་ན་དགེ་སློང་གི་བསླབ་པ་ཕུལ་ནས། དགེ་ཚུལ་དུ་ན་སྨད་པའི་དུས་སུ་སྲོག་གཅོད་སྤང་བའི་རྫས་གཅིག་ན་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ཤོར་ན་གསུམ་ཀ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལས། སྔ་མ་གཉིས་མེད་པར་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བའི་སྡོམ་པ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྫས་སོ་སོ་བ་ཆོས་ཅན། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། སྤོང་བ་སོ་སོ་བ་དེ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་བླངས་པས་སྔ་མ་མི་གཏོང་བས། །དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གཏོང་བས་དགེ་བསྙེན་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །
分类说
གཉིས་པ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ། སོ་
3-30a
སོའི་ངོ་བོ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས། སྒྲ་དོན། ལྡན་པའི་གང་ཟག་གོ།
各体性
དང་པོ་ནི། སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། །ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་མནོས་པ་ལས། །དགེ་བསྙེན་དང་ནི་བསྙེན་གནས་དང་། །དགེ་ཚུལ་ཆེད་དང་དགེ་སློང་ཉིད། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། འབྲུའི་ཆང་ཡང་སྦྱར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མ་རེག་པ་དང་། རྙིངས་ནས་མྱོས་མི་ནུས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འབྲུའི་ཆང་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བཀར། སྦྱར་བའི་ཆང་ཞེས་པ་ནི་འབྲུ་དང་མ་སྦྱར་བའི་ཞོ་དང་། དར་བ་རྒུན་འབྲུམ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་མྱོས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས། དམིགས་ཀྱིས་བཀར་ནས་སྦྱོར་བའི་ཆང་སྟེ་སྤང་བྱ་ལྔ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་དགེ་བསྙེན་དང་ལོག་གཡེམ་དང་མི་ཚངས་སྤྱོད་བརྗེས་པའི་ལྔའི་སྟེང་དུ་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོ་རྣམས་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱས། དེའི་ཁར་ཁྲི་སྟན་ཆེ་མཐོ་གཅིག་ཏུ་བྱས། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཏེ་བརྒྱད་སྤོང་བ་བླང་བ་ནི་བསྙེན་གནས་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་གསུམ་གཅིག་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་བྱུག་པ་དང་། རྒྱན་དང་ཁ་དོག་འཆང་བ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་དགུ་དང་། གསེར་དངུལ་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་བཅུ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་དགེ་ཚུལ་དང་ལུས་ངག་གི་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་མནོས་པ་ལས་དགེ་སློང་ཉིད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ནི་ལེགས་སྤྱད་དང་། །ལས་དང་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

住分
第三，彼等各别无相违。
当有人从优婆塞到沙弥再到比丘依次受戒时，这些戒律是像五加五成十，十加十成二十那样增长的吗？例如，从优婆塞的不杀生到沙弥的不杀生，它们是各别的吗？或者说不同戒体中类似的断恶是同时生起的吗？三种戒体中的三种断杀生乃至三种断酒都是以不同特性生起的。其他如舞蹈、歌曲等也是如此。从前戒体受持后戒体时，能遮止骄慢、放逸、杀生等更多基础，也能进入各种断恶的基础，所以基于根基，前后的断恶是不同的。例如，沙弥能遮止非时食作为杀生的基础，而优婆塞则不能；又如，比丘能遮止挖地、割青草作为杀生的基础，而沙弥不能遮止。
若非如此，当舍弃比丘戒成为沙弥时，若不杀生的实体是一个，那么沙弥戒也应失去，结果三戒都会消失，但实际上前两者不会消失，所以不杀生的戒体是多种。三种戒体的各别实体为有法，能同时生起，因为各别的断恶无相违故。由于受持后戒不舍前戒，所以舍弃比丘戒也不会变成非优婆塞。
分类说
第二，分别解说包括：各自体性，异名，词义，以及具戒者。
各体性
第一，断恶五八十，及受持一切，优婆塞近住，沙弥及比丘。杀生、不与取、欲邪淫、妄语和谷酒，虽然也包括调配酒，但为排除未接触和陈旧不能醉人的情况，特别指明谷酒。调配酒是指非谷物的酸奶、乳清、葡萄等也有醉人能力，特别指明调配酒。正受持断除这五种恶行者是优婆塞。将邪淫换成非梵行，在五戒基础上，将香、花、鬘、涂香、舞蹈、歌曲、音乐合为一项，再加上高广大床座为一项，以及非时食，共八戒，受持断除这些者是近住戒。
在这八戒中，舞蹈、歌曲、音乐三者合为一项，花鬘、香和涂香以及佩戴装饰和彩色为一项，总共九项，再加上受持金银为十项，受持断除这十项者是沙弥。受持断除一切身语所应断恶者是比丘。
第二，戒律及善行，羯磨与律仪。
;


 །སྡིག་པའི་ལས་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འགྲོ་བ་དམན་པ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་གདུང་བ་མེད་པ་བསིལ་བས་ན་སྟེ། བསིལ་བ་ཐོབ་བྱེད་ཡིན་པས་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའོ། །མཁས་པས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་སྤྱད་དང་། བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེའི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་
3-30b
དེས་ན་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །སོ་སོ་ཐར་པས་བསྡུས་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་རིག་བྱེད་ཀྱིས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་དག་གི་བྱེད་པས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །གཞན་ན་རེ། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་སྡོམ་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་བྱ་བ་རྩོམ་པས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་རྩ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བསིལ་བར་བྱེད་པས་བྱུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཕྱོགས་སུ་གྲགས་པས་དྲི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྩ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལྟ་བ་དང་སྡིག་པའི་ལྟ་བ་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པས་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱའོ། །
གསུམ་པ་ནི། དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོར་ཐར་དང་བྱ་བའི་ལམ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། ལྷག་པའི་སེམས། ལས་སོ་སོར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ། ཐར་བའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། བྱ་བ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མཇུག་མ་ཡིན་པའི་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་འདྲ་བའམ་སོ་སོར་ཐར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནས་ཐར་ཟིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དེས་སྡིག་པ་
3-31a
ལས་སོ་སོར་ཐར་བར་མི་བྱེད་པས་སོ། །
所在补特伽罗
བཞི་པ་ནི། སོ་སོར་ཐར་དང་ལྡན་པ་བརྒྱད། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་སློང་ནས་བསྙེན་གནས་པའི་བར་གྱི་གང་ཟག་བརྒྱད་དོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་སྨོས་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། འདི་དང་འདི་མི་བྱའོ་ཞེས་མནོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པས་སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ངོ་ཚ་མེད་སོགས་སྤངས་ཙམ་ན་རྒྱུད་ལ་སྲོག་གཅོད་སོགས་སྤངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པར་སེམས་པས་དེ་ནི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པ་ལས་གཏན་དུ་སོ་སོར་ཐར་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
广说禅定与无漏
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། གང་ལ་ལྡན་པ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དུ་བསྟན་པ། སྤོང་བའི་སྡོམ་པར་བསྟན་པའོ།

 །སྡིག་པའི་ལས་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འགྲོ་བ་དམན་པ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་གདུང་བ་མེད་པ་བསིལ་བས་ན་སྟེ། བསིལ་བ་ཐོབ་བྱེད་ཡིན་པས་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའོ། །མཁས་པས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་སྤྱད་དང་། བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེའི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་
3-30b
དེས་ན་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །སོ་སོ་ཐར་པས་བསྡུས་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་རིག་བྱེད་ཀྱིས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་དག་གི་བྱེད་པས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །གཞན་ན་རེ། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་སྡོམ་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་བྱ་བ་རྩོམ་པས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་རྩ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བསིལ་བར་བྱེད་པས་བྱུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཕྱོགས་སུ་གྲགས་པས་དྲི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྩ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལྟ་བ་དང་སྡིག་པའི་ལྟ་བ་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པས་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱའོ། །
གསུམ་པ་ནི། དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོར་ཐར་དང་བྱ་བའི་ལམ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། ལྷག་པའི་སེམས། ལས་སོ་སོར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ། ཐར་བའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་རྣམ་རིག་དང་རྣམ་རིག་མིན་པ་ཆོས་ཅན། བྱ་བ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མཇུག་མ་ཡིན་པའི་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་འདྲ་བའམ་སོ་སོར་ཐར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནས་ཐར་ཟིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དེས་སྡིག་པ་
3-31a
ལས་སོ་སོར་ཐར་བར་མི་བྱེད་པས་སོ། །
所在补特伽罗
བཞི་པ་ནི། སོ་སོར་ཐར་དང་ལྡན་པ་བརྒྱད། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་སློང་ནས་བསྙེན་གནས་པའི་བར་གྱི་གང་ཟག་བརྒྱད་དོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་སྨོས་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། འདི་དང་འདི་མི་བྱའོ་ཞེས་མནོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པས་སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ངོ་ཚ་མེད་སོགས་སྤངས་ཙམ་ན་རྒྱུད་ལ་སྲོག་གཅོད་སོགས་སྤངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པ་ཆོས་ཅན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པར་སེམས་པས་དེ་ནི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པ་ལས་གཏན་དུ་སོ་སོར་ཐར་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
广说禅定与无漏
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། གང་ལ་ལྡན་པ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དུ་བསྟན་པ། སྤོང་བའི་སྡོམ་པར་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对藏文的直译：
罪恶业对众生不平等地发生作用，使他们进入堕落的恶趣如地狱等，与此相反，正确地安立，由于具有戒律和确定的词语，无有热恼，清凉，因为是获得清凉的因，所以将果名安立于因上。因为被智者赞叹，所以是善行；因为是行为的本质，所以是业；因为真正受持了知惭愧，不作罪恶，所以也称为非行为。别解脱所摄的无表色是由表色产生的，而禅定和无漏戒所摄的无表色是由三摩地心的作用而成为行为的。另一些人说：住于戒律者为了守护戒律而开始以表色为本质的行为，因此是行为的因，又因为是表色特性的行为果，所以也称为行为。或者，从三摩地所生的无表色是三摩地所生心思的果。因为约束身语，所以称为别解脱戒。因为是一切功德的根本，所以也称为根本；因为产生清凉，所以也称为涂香；因为声誉广扬四方，所以也称为香气；因为使根本坚固，喜爱寂静之心，接受圣见并舍弃恶见，所以是装饰的庄严。
第三，初时的表色和无表色，别解脱和业道。受持戒律的初始表色和无表色为有法，称为别解脱，因为能从罪恶、增上戒、增上心、从各别业增上慧中解脱。初始的表色和无表色为有法，也称为别解脱戒，因为约束身语。初始的表色和无表色为有法，也称为业道体，因为由非后续的体所摄。第二刹那等为有法，称为类似别解脱或从别解脱所生的戒律就是别解脱戒，因为仅由第一刹那已经解脱，第二刹那等不再从罪恶中解脱。
所在补特伽罗
第四，与别解脱相应者有八。具有别解脱戒的是从比丘到近住者的八种补特伽罗。由于说"正受持"，所以戒律有两种：正受持的和法尔所得的。正受持的戒律是指受持"这个不该做，那个不该做"的戒律。法尔所得的是禅定和无漏戒。当有漏无漏的三摩地生起，断除杀生等的因——无惭等时，自然在相续中产生断除杀生等的法尔戒律。外道具有正受持的戒律为有法，不是别解脱戒，因为他们只认为特定的生存状态是解脱，所以这只是依赖于生存的戒律，且并不能使他们永远从罪恶中解脱。
广说禅定与无漏
第二，广说禅定和无漏戒有：谁具有、随心所转的论述、断除戒的论述。


 །
所在者
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་སྐྱེས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ངེས་པར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་ནའང་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པས། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་ནས་བསྟན་ཏེ། གྲོང་འདི་ན་སཱ་ལུའི་ཞིང་ཡོད་ཅེས་གྲོང་གི་ཉེན་ཀོར་ལའང་གྲོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་ཏེ་གང་ཟག་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་ལྡན་ནོ། །
说随心
གཉིས་པ་ནི། ཐ་མ་གཉིས་ནི་སེམས་རྗེས་འབྲང་། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གི་སྡོམ་པ་གཉིས་བཤད་པས་ནི་སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ལས་ཐ་མ་བསམ་གཏན་
3-31b
གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གཉིས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་གྱི། སོ་ཐར་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ལས་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་སེམས་མེད་པ་ལའང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར།
说戒律
གསུམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ་གཉིས་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་འདོད་པའི་འཆལ་ཚུལ་ལས་དང་པོར་ཐར་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་པས་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་འཆལ་ཚུལ་དང་། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་མིན་ལ་མུ་བཞི་ལས། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མིན་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལས། དེའི་ས་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ཡོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་དངོས་གཞི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་འདོད་པའི་འཆལ་ཚུལ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མིན་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའང་ཡིན་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་
3-32a
པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའང་མ་ཡིན་ལ། སྤོང་བའི་སྡོམ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་མིན་ལ་མུ་བཞི་ལས། མུ་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་ཟག་བཅས་མི་ལྕོགས་མེད་པས་སོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པས་སོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལྟ་བུའོ།

这是对藏文的直译：
所在者
第一，生起禅定并与禅定相应者，必定具有禅定戒。近分地中也有禅定戒和无漏戒，所以将近分地也称为禅定而加以说明，就像说"此村庄中有稻田"，也将村庄周围称为村庄一样。无漏戒是与圣者众生，即有学和无学补特伽罗相应。
说随心
第二，后二者随心而转。在同时生起因的章节中说明随心而转的两种戒律，指的是这三种戒律中的后两种——禅定戒和无漏戒是随心而转的，别解脱戒不随心而转，因为它不仅随自己的发心之外的其他心而转，甚至在灭尽定等无心状态中也继续存在。
说戒律
第三，这两种禅定戒和无漏戒在近分不可胜解脱道中，作为从欲界恶戒中初次解脱的九种无间道所生起者为有法，称为断除戒律，因为它是断除欲界九种烦恼的道路，因为这两种戒律能断除恶戒及引发恶戒的烦恼。禅定戒是否为断除戒有四种情况：是禅定戒而非断除戒的是，除不可胜解脱道的无间道外，在其解脱道、加行道和胜进道中存在的戒律，以及从初禅到四禅的根本定无间道、解脱道、加行道和胜进道中的禅定戒是禅定戒，但不是断除戒，因为它们不断除欲界恶戒和引发恶戒的烦恼。是断除戒而非禅定戒的是，在不可胜解脱道的九种无间道中存在的无漏戒是断除恶戒等的断除戒，但不是禅定戒，因为它是无漏的。既是断除戒又是禅定戒的是，在不可胜解脱道的九种无间道中存在的有漏戒是断除恶戒等的断除戒，也是禅定戒，因为它从有漏三摩地中产生。既非断除戒也非禅定戒的情况是，除不可胜解脱道的无间道外的无漏戒，因为是无漏，所以不是禅定戒，也不是断除戒，因为它不断除恶戒等。无漏戒是否为断除戒也有四种情况：第一种情况是除不可胜解脱道的无间道外的无漏戒；第二种情况是有漏不可胜解脱道；第三种情况是无漏不可胜解脱道；第四种情况是如第四禅等。


 །
གསུམ་པ་ཞར་ལ་བྱུང་བའི་དོན་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་སྡོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པའང་ལེགས་པ་སྟེ། །ངག་གི་སྡོམ་པའང་ལེགས་པ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེགས་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་སྡོམ་པ་ལེགས། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། གང་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་རིག་བྱེད་མིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་བཞིན་དང་ནི་དྲན་དག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། གང་ན་སྡོམ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ། གང་གིས་སྡོམ་ན་དྲན་ཤེས་བཞིན། ཇི་ལྟར་སྡོམ་ན། དང་པོར་མཚན་མར་མ་ཞེན་པ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ཡིན། ཕྱིས་མ་ཞེན་པ་མངོན་རྟགས་
3-32b
སུ་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལྟུང་བ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་ཤེས་པའི་ཤེས་བཞིན་དང་། སྤོང་བའི་སེམས་མ་བརྗེད་ངན་པ་དག་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་སྟེ། ཟླས་དབྱེ་བའི་ཚིག་གོ། དག་སྒྲས་གཉིས་ཚིག་གྲུབ་པ་ལས། སླར་གཉིས་ཚིག་སྨོས་པ་ནི། ཤེས་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དྲན་པ་དབང་པོའི་སྡོམ་པར་དོགས་པ་སེལ་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་སྔ་ཕྱི་འདི་གཉིས་ལས། གོང་མ་ནི་ཁྱབ་ཆུང་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གར་གྱི་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལུང་ལས། ནང་མ་དག་པར་ཕྱི་རོལ་བཙུན་བཙུན་ལྟར་བྱེད་པ་ཞིག་གིས་མཚོ་ཞིག་ཏུ་ཁྲུས་བྱས་པས། མཚོའི་ལྷ་ན་རེ། ངེད་ཀྱི་མཚོ་ཡེ་མི་གཙང་བར་བྱས་པས་ཁྱོད་འདིར་ད་ཚུན་ཆོད་མ་འོང་ཞིག་ཟེར། དགེ་ཚུལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཙུན་པོ་ཞིག་གིས་ཕྱགས་དར་བྱས་ནས། མི་གཙང་བ་མཚོ་དེར་བཀྲུས་པ་ལ། ཁྱོད་མི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པས་བདག་ཀྱང་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཁོའི་དྲི་མས་རྒྱ་མཚོའི་ལྷ་ཡང་བཀྲུས་སོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་ཞིག་ཡུལ་དག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞིག་ལ། ལྷ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་ལ་བོས་ནས། དགེ་སློང་རྨ་འབྱིན་པར་མ་བྱེད་ཅིག །དགེ་སློང་གིས་སྨྲས་པ། ལྷ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དགེ་སློང་རྨ་རྫ་མ་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་ཞིག་གིས་དགག་པར་བྱེད། དགེ་སློང་གིས་སྨྲས་པ། ལྷ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དག་གིས་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །
说共相
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པ་ལ། དུས་ཇི་སྲིད་བསྟན་པ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ། རྒྱུ་གང་གིས་གཏོང་བ། རྟེན་གང་དང་ལྡན་པའོ། །
说时期
དང་པོ་ལ། རིག་བྱེད་མིན་པའི་ལྡན་ཚུལ། རིག་བྱེད་ཀྱི་ལྡན་ཚུལ། སྡོམ་མིན་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས། དེ་དག་གི་མུ་བཞི་བཤད་པའོ། །
具有无表分
དང་པོ་ལ་གསུམ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་དང་། བར་མའི་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །
出定具有分
དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡོམ་པ་དང་།
3-33a
སྡོམ་མིན་ནོ། །
戒律
དང་པོ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་བཤད་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་རྟག་ཏུ་ད་ལྟར་གྱི་དེ་དང་ལྡན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་འདྲའོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་ཇི་སྲིད་མ་བཏང་གི་བར་དུ་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ནི། སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་དུས་སུ་དང་པོ་དང་ཡང་ལྡན། གསུམ་པའི་དུས་སུ་གཉིས་པ་དང་དང་པོ་དང་ཡང་ལྡན་པས་རིགས་མཚོན་ནོ། །
非戒
གཉིས་པ་ནི། སྡོམ་མིན་གནས་པའང་དེ་དང་འདྲ། །སྡོམ་མིན་གནས་པའང་མི་གཏོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ད་ལྟ་བ་དང་འདས་པའི་ལྡན་ཚུལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སོ་ཐར་གྱི་དེ་དང་འདྲའོ།

这是对藏文的直译：
第三，附带的内容：虽非别解脱戒，但有其他种类的戒律，如世尊所说："身律仪亦是善，语律仪亦是善，意律仪是善，一切处律仪是善。"又如所说："以眼根律仪防护而住。"那么这两种意和根律仪的本质是什么呢？这两者并非无表色的本质。那是什么呢？意律仪是正知和正念两者的本体。什么是所防护的？是色等境。以什么防护？以正念和正知。如何防护？首先是不执著相，不取相；之后是不执著，不取为明显标志。另外，意律仪是了知过失及其对治的正知和不忘失断除之心的正念两者的本体，"和"是区分词。"两"字已经形成了双数，又说双数是为了消除"正知是意律仪，正念是根律仪"的疑惑。在这前后两种意律仪和根律仪中，前者范围小，仅是意根；后者则包括所有六根。
据经典记载，一位内心不清净而外表装作端庄的人在一个湖中洗浴，湖神说："你使我们的湖变得不净，从今以后不要再来这里。"一位戒律清净的沙弥打扫后，将不净物洗涤到湖中，湖神说："你的戒律清净，使我也清净。"他的污垢也洗涤了海神。又有一位在各地游行的比丘，一位天神呼唤比丘说："比丘，不要让伤口出现。"比丘回答说："天神，我会阻止。"天神问："比丘，如果出现碗大小的伤口，你用什么阻止？"比丘回答："天神，我将用正念和正知阻止。"
说共相
第二，共通论述包括：时间持续多久、如何获得、因何舍弃、与什么根本相应。
说时期
第一包括：无表色的相应方式、表色的相应方式、不律仪的异名、对这些的四种情况的解释。
具有无表分
第一分三：非等持时的相应、等持时的相应、中间的相应方式。
出定具有分
第一分二：戒律与非戒。
戒律
第一，住于别解脱戒的补特伽罗，只要未通过舍戒等舍弃无表色，则始终具有现在的戒体，就像眼根的相续一样。第一刹那只具有现在的戒体，从第一刹那之后，只要未舍弃，也具有过去的戒体，即在第二刹那时具有第一刹那的戒体，在第三刹那时具有第二刹那和第一刹那的戒体，以此类推。
非戒
第二，住于不律仪者亦同。住于不律仪者，只要不舍弃，具有现在和过去戒体的方式与上述的别解脱戒相同。


 །
入定具有分
གཉིས་པ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ལྡན་ཚུལ་ནི། བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །འཕགས་ནི་དང་པོ་འདས་དང་མིན། །མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས། །ད་ལྟར་དང་ལྡན། བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཇི་སྲིད་མ་བཏང་གི་བར་རྟག་ཏུ་འདས་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ཡང་སྔོན་ཚེ་རབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་བཏང་བའི་འདས་པ་དང་ལྡན། ཚེ་འདི་ལ་སྔར་བཏང་བ་དང་ཡང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀ་བཟུང་ངོ་། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་འདས་པ་དང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྔར་སྐྱེ་མ་མྱོང་བས་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཆོས་ཤེས་སྔར་སྐྱེ་མ་མྱོང་བས་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་མ་ཟད། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དེ་ཡང་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་སྔར་བསྐྱེད་མ་མྱོང་བས། རྒྱུ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ན་བཏང་། དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཕོས་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྔར་རྣོན་པོ་བསྐྱེད་མ་མྱོང་བས་འདས་པ་དང་མི་ལྡན། རྟུལ་པོ་ནི་རྣོན་པོར་གྱུར་
3-33b
པས་བཏང་ཙ་ན། འབྲས་བུ་དང་རྣོན་པོ་གཉིས་པོ་དེ་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ་གསུངས། དབྱིག་བཤེས་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཙམ་ན། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། རྣོན་པོའི་དུས་སུ་ཟག་མེད་འདས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། གོང་དུའམ་ལམ་གཞན་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ཟག་མེད་ཕྱི་མ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་སྲས་ན་རེ། དེ་འདྲ་བ་དེ་ཟག་བཅས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འདྲ་བས་ཟེར་ན། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྔར་སྐྱེས་ནས་ཡོད་པས་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་བྱ་བར་དགག་མི་རིགས། འདྲ་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལྟ་བུ་སྔར་བསྐྱེད་པས་དེ་དང་ལྡན་ཟེར་ན། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ལམ་སྔ་མ་བོར་ནས་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ཅི་ལ་ནུས་ཏེ་མི་ནུས། དེས་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་ཡང་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་ལ་གནས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན། གོ་རིམ་བཞིན་ད་ལྟར་གྱི་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་ལས་ལངས་པ་ལ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཐ་མ་གཉིས་སེམས་རྗེས་འབྲང་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི། གྲུར་ཞུགས་བྱས་པ་རང་གིས་གྲུ་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ཐོབ་པ་ཙམ་མིན། ད་ལྟར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་སྤྱིར་ཐོབ་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མངོན་དུ་བྱེད་པ་མིན་ན་ཐ་མལ་པར་འདུག་པའི་འཕགས་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བྱས་པ་ལ། འདུས་
3-34a
བཟང་ན་རེ། དེས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་མཉམ་གཞག་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས། །མཉམ་གཞག་གདགས་དགོས་ཟེར་བ་ལ། མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕལ་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ད་ལྟའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །
居中具有分
གསུམ་པ་བར་མ་ལྡན་ཚུལ་ལ་གཉིས། དངོས་དོན་དང་། འཕྲོས་དོན་སྡོམ་སྡོམ་མིན་ཅན་ལ་ལྡན་ཚུལ་ལོ།

这是对藏文的直译：
入定具有分
第二，等持时的相应方式："禅定戒具有者，常与过去未来相应；圣者初时不与过去相应；等持圣道住二者，与现在相应。"具有禅定戒的人，只要未舍弃，常与过去和未来的无表色相应，因为他在第一刹那时也与前世无数劫中曾获得后舍弃的初禅戒相应，也与今生中先前舍弃的禅定戒相应。这里包括了具有禅定戒的凡夫和圣者两种人。圣者在第一刹那时不与过去相应，因为他们从未生起过苦法忍，因此不与过去相应。
关于这一点，王子（指童受论师）说："不仅苦法忍因先前从未生起而不与过去相应，就连获得预流果的第一刹那也不与过去相应，因为之前从未生起过。入果时，已舍弃进入原因的道；转为利根时，因先前未曾生起利根，所以不与过去相应。当钝根转为利根时，果位和利根这两者都不与过去相应。"
德友说："在无漏戒的情况下，获得果位和利根时与过去无漏相应，因为在之前或获得其他道时，存在着与后来无漏相似的无漏，所以说与过去相应。"
王子回应："如果说那种情况与有漏禅定戒相似，那么禅定戒在苦法忍时也曾经生起过，不应否认它与过去相应。如果说相似是指先前已生起的十五刹那果道等，那么获得果位时舍弃了先前的道，怎能说它存在呢？因此，获得果位和根性转变时都不与过去相应。"
处于世间道等持中具有禅定戒的人，以及住于等持圣道并入定的具有无漏戒的人，这两类人为有法，按顺序分别与现在的无表色相应，因为从定中出来后则不相应。这是因为后两种戒是随心而转的。王子说："就像乘船的人自己处于船上一样，进入圣道并入定的人是住于圣道的，不仅是一般的获得，而是现前实现。如果说进入圣道并入定但只是一般地获得而非现前实现，那么处于常态的圣者也应该与现在的无漏戒相应了。"
德藏对此说："因此，对于'住于圣道'这一说法，还应加上'等持圣道中住'的限定。"但这是不对的，因为这里是讨论禅定的情况，对于普通人，无表色是不存在的，因为不现前实现者没有现在的无表色，所以不会出现上述的过失。
居中具有分
第三，中间的相应方式分二：本意义和引申义中的具有戒和不律仪者的相应方式。


 །
དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གཉིས་ཀྱི་བར་མ་ལ་གནས་པ་ནི། དགེ་སློང་སོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཉ་པ་སོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ལ་སྲོག་གཅོད་སོགས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྡོམ་པ་སྡོམ་མིན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་སོགས་པའི་སྒྲས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་ལྕགས་དབྱུག་དང་ཐལ་ལྕག་བསྣུན་པ་སོགས་བར་མའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡོད་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བར་ད་ལྟར་གྱི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་མ་བཏང་གི་བར་དུ་དུས་ནི་འདས་ད་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་དང་ལྡན་ནོ། །
附戒与非戒所有分
གཉིས་པ་ནི། རེས་སྡོམ་མིན་ལ་གནས་པ་དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མི་དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྡོམ་མིན་ལ་གནས་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱེད་པའི་ཚེ་བར་མ་དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་གསོད་འཆིང་རྡེག་པར་བྱེད་པའི་ཚེའི་བར་མ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའང་དུས་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་
3-34b
ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་རིག་བྱེད་མིན་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ། གཞན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་སོགས་སུ་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །
具有有表分
གཉིས་པ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལྡན་ཚུལ་ནི། ལུས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་དང་བར་མ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རིག་བྱེད་དངོས་སུ་བྱེད་པ་དག་ལ་ད་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ལ། གཏོང་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་མ་བཏང་གི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་ནི་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་བསླབ་པ་ཕུལ་སོགས་ཀྱིས་མ་བཏང་གི་བར་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པའི་རིག་བྱེད་དང་ལྡན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་སོགས་ཀྱིས་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པ་དང་ལྡན། བར་མས་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ནི། ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་ཆད་པས་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། གང་ཞིག་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་དངོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་རིག་བྱེད་ནི་སུ་ལ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དེ། རིག་བྱེད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་མ་ཡིན་པའི་བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་མེད་དོ། །ཚངས་ཆེན་གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་ངག་ལྟ་བུ་སྒྲིབ་པ་དང་ནི་བཟོ་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་ལྟ་བུ་མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རིག་བྱེད་ནི་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་མ་ཟད། འདས་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ཏེ། ཆོས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་སྔ་ཕྱིར་འདྲེན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རིག་བྱེད་ཉམ་ཆུང་བ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཆུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་
3-35a
པའི་སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བར་ཐལ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། སེམས་ནི་བླུན་པ་དང་གཞན་ལ་རགས་ལས་པའང་མ་ཡིན་ལ། རིག་བྱེད་ནི་དམིགས་པ་མེད་པས་བེམས་པོ་བླུན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་གཞན་ལ་མ་རགས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་འཐད་དོ།

这是对藏文的直译：
第一，住于戒律和不律仪之间的中间状态者，既非比丘等，也非渔夫等。他们没有确定的无表色，但对于杀生等恶戒、戒律支分如断除杀生等，以及不被戒律和不律仪所摄的，"等"字所包括的顶礼佛塔、击打铁杖和掌掴等中间无表色，如果存在，则第一刹那与现在的无表色相应，不与过去和未来相应。从第一刹那之后，只要未舍弃，便与过去和现在两者相应。
附戒与非戒所有分
第二，有时住于不律仪者也会具有善的无表色，而住于戒律者也会具有不善的无表色。例如，住于不律仪者以强烈的净信顶礼佛塔时，会生起中间善的无表色；住于戒律者在烦恼力量驱使下进行杀害、捆绑、殴打时，会具有中间不善的无表色。这些无表色会一直跟随，直到强烈的净信或烦恼力量消失为止。第一刹那只具有现在的无表色，而第二刹那等也具有过去的无表色。
具有有表分
第二，表色的相应方式：身语表色在所有住于戒律、不律仪和中间状态的人中，实际表现时与现在相应，只要未被舍弃的因素所舍弃，从第一刹那之后也与过去相应。戒律特征的表色，只要未通过舍戒等舍弃，就一直与过去表色相应；不律仪特征的表色，只要未通过正受戒律等舍弃，就一直与过去相应；中间所摄特征的表色，只要未因净信或烦恼力量断绝而舍弃，就一直与过去相应。凡是与戒律等表色相应者，无疑从第一刹那之后，具有以过去表色业道体的本质所获得的相应。
未来的表色不与任何人相应，因为表色是不随心而转的物质现象，没有这样的能力。像大梵天的欺诳语这样有覆无记的表色和像工艺、威仪等无覆无记的表色为有法，不仅不与未来相应，也不与过去相应，因为这些法力量微弱，不能引导前后的获得。这是因为无记表色微弱是由于无记心微弱。
问：那么有覆无记心的获得也应该不随之而转，因为有覆无记心微弱？
答：不遍，因为心不是愚钝的，也不依赖他物；而表色因为无所缘，是愚钝的物质，并且心不依赖他物，所以二者有差别。


 །
非戒名相类
གསུམ་པ་སྡོམ་མིན་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི། ལུས་ངག་མི་སྡོམ་པས་སྡོམ་མིན་དང་། དམ་པས་སྨད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་པས་ཉེས་སྤྱད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལུས་ངག་གི་ལས་ཡིན་པས། ལས་དང་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་དངོས་གཞི་ནམ་གྲུབ་ཙམ་ན་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལམ་མོ། །
说其四项
བཞི་པ་དེ་དག་གི་མུ་བཞི་བཤད་པ་ལས། མུ་དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གྱི་བར་མ་དོར་གནས་པ་ཞིག་སེམས་ཞན་པས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཞིག་བྱེད་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན། སེམས་ཞན་པས་ལུང་མ་བསྟན་བྱེད་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར། ངག་དོན་རྟེན་དགེ་སློང་སོགས་ཀྱང་མིན། ཉ་པ་སོགས་ཀྱང་མིན་པའི་བར་མ་བ་ཞིག་གི་དགེ་མི་དགེའི་སེམས་དྲག་པོ་མིན་པས་ཀུན་སློང་གི་རིག་བྱེད་ནི་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རིག་མིན་མེད་དོ། །དྲག་པོས་བླང་བ་ན་ནི་རིག་མིན་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཞན་པ་ཡིན་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡོད་དེ། ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སེམས་ཞན་པས་བྱས་ཀྱང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཞིན། མདོ་ལས། རྒྱུ་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་
3-35b
སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་སེམས་ཞན་པས་བྱེད་ནའང་རྣམ་རིག་མིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་ཤི་བ་ན་བདག་ལ་རིག་མིན་གྱི་ལས་ལམ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི། འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རྣམ་རིག་ནི་བཏང་། ཚེ་འདིའི་རྣམ་རིག་ནི་མ་སྐྱེས་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ལ་ཡང་རིག་བྱེད་མེད་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་གསོག་པ་པོ་འདོད་པ་ནས་ཚེ་འཕོས་ན་འདིའི་རིག་བྱེད་བཏང་ཀྱང་རིག་མིན་མ་བཏང་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ། །འོ་ན་འདིར་དཔྱད་དགོས་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྟེན་འདོད་ཁམས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པ་ཚེ་བརྗེས་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱས་པའམ། བྱས་ན་ཡང་རྣམ་རིག་བཏང་བ་དེ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ལ། རིག་བྱེད་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མི་སྨོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་པས་མ་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་རིག་བྱེད་མེད་ལ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ག་བཞིན་མ་ངེས་ཏེ། གཟུགས་ཁམས་ནས་འདོད་པར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པ་ནི་ངེས་ཏེ། འདོད་ཁམས་ནས་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པ་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་ཀྱང་རིག་བྱེད་མེད་ལ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་འདོད་ཁམས་པ་མུ་བཞི་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མུ་གསུམ་
3-36a
པར་འགྱུར་བ་བཟློག་པའི་ཆེད་དེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འདི་ལྟ་བུ་སྲིད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཉོན་བརྒྱད་པ་སྤངས་པ་གཅིག་ཤི་ན། མའི་མངལ་ནུར་ནུར་སོགས་འདུག་པ་དེ་རིག་བྱེད་མེད་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་བཏང་བས་གཉིས་ཀ་མེད་པར་འགྲོའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་རྣམ་རིག་མེད་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚོན་ནོ།

这是对藏文的直译：
非戒名相类
第三，不律仪的异名：因不约束身语故称为不律仪；因为被圣者所呵责并产生不悦意的果报故称为恶行；因为是戒律的相违方面，故称为恶戒；因为是身语的业，故称为业；因为杀生等正行一旦成就即被体所摄，故称为业道。
说其四项
第四，解释这些的四种情况。第一种情况：住于戒律和不律仪中间的人，以微弱的心做善或不善的事情为有法，只与表色相应，而不与无表色相应，何况以微弱的心做无记之事。意思是，以非比丘等也非渔夫等的中间人为所依，由于不是强烈的善心或不善心所驱动的动机表色，只是表色而没有无表色。若由强烈心所受持，则无表色也存在。虽是微弱的心，但有特例：对特殊的福田以微弱的心做事，也会与无表色相应，如从财物所生的福德事。如经中说："行走也好，站立也好，只要不间断……唯有福德生起。"杀生等业道即使以微弱的心做，也会与无表色相应，因为当对方死亡时，自己的无表色业道已经成就。
第二种情况：如预流圣者七返有者住胎中时，已舍弃前世的表色，而今生的表色尚未生起，虽然不具有表色，但具有无表色的无漏戒。生于无色界的圣者也没有表色，但有无表色的无漏戒。积集从财物所生福德者从欲界死亡时，虽舍弃了表色，但未舍弃无表色等。
这里需要思考：凡夫依于欲界，获得禅定心后，死亡转生到色界，未做表色或已做但舍弃了表色，却与无表色相应而不与表色相应的这类凡夫为何不提及？因为凡夫的情况不确定，所以未说明。这是因为，虽然凡夫有可能没有表色但有无表色，但这种情况并非总是如此，例如从色界转生欲界者可能两者都没有，因此不确定。而圣者是确定的，无论是从欲界转生欲界、从欲界转生色界、从欲界转生无色界，或从色界转生无色界，都确定没有表色但有无表色的无漏戒。
或者，为了防止欲界的某种第四种情况变成第三种情况，例如非圣者凡夫这种情况是可能的：依靠初禅不可胜断除欲界八品烦恼者死亡后，在母胎中处于膜胎等阶段，没有表色，且因为已舍弃初禅不可胜的禅定戒，所以两者都没有，不存在无表色。或者，通过这种圣者代表所有没有表色但有无表色的情况。


 །མུ་གསུམ་པ་ནི། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་ལ་གནས་པ་དང་། བར་མ་དོར་གནས་པ་སེམས་དྲག་པོས་དགེ་མི་དགེ་བྱེད་པ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཚེ་གཞན་པ་བརྗེ་ནས་ད་དུང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱུང་བའམ་རྣམ་རིག་ཉམས་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཟབ་མོའི་དོན་འདིར་ཞུགས་པའི་བགྲོད་པ་ཅན། །དེ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་དགུའི་ལེགས་སྤྱད་མིག །འཁྲུལ་པ་བྲལ་བ་དེ་ནི་འདིར་བྱིན་པས། །སྔོན་རབས་རྒན་པོའི་ཟེར་སྒྲོས་མྱ་ངམ་གྱི། །ཐང་ལ་འཁྱམས་པས་ཕྱོགས་བསླད་ངལ་བ་ཡིས། །ཁུར་གྱི་དུབ་རྣམས་བདེ་བར་ཡིད་སོས་སམ། །
གཉིས་པ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལ། སྡོམ་པའི་ཐོབ་ཚུལ་དང་། སྡོམ་མིན་གྱི་དང་། བར་མའི་ཐོབ་ཚུལ་ལོ། །
得戒分
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། གང་ལས་ཐོབ་པའོ། །
得戒正分
དང་པོ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་དང་། སོ་ཐར་སྡོམ་པའི་ཐོབ་ཚུལ་ལོ། །
得定戒分
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་སེམས་ཟག་བཅས་དངོས་གཞིའམ། ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེའང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་ལ། དངོས་གཞི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ།
3-36b
གོང་མ་གཉིས་པ་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་ན་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་བོ། །
得无漏戒分
གཉིས་པ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འཕགས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི། མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། ས་དྲུག་པོ་གང་རུང་ཐོབ་པ་དེས་ན་ཐོབ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འོག་ནས་ཀྱང་དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་ཅེས་པར་ཡང་བཤད་དོ། །འཕགས་པའི་དབང་དུ་ན་ཉེར་བསྡོགས་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ། དངོས་གཞི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་ཀྱི། འོག་མར་གོང་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །
得别解脱戒分
གསུམ་པ་སོ་ཐར་ཐོབ་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། གོ་བྱེད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཐོབ་སྟེ། དེའི་རྒྱུད་ལ་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་མཁན་སློབ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ལ། སྡོམ་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་དེས་ཀྱང་རང་ལ་སྐྱེས་པ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་ཀྱིས་ནི་ལེན་འདོད་དེ། ཐོབ་ཤེས་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པ་རྣམས་འདྲེན་ནོ། །དེ་ཡང་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་དང་དགེ་སློབ་མའི་སྡོམ་པ་རྣམས་ནི་དགེ་འདུན་ལས་ཐོབ་ལ། དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་དང་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་ནི་གང་ཟག་ལས་ཐོབ་བོ། །བྱེ་སྨྲའི་འདུལ་བ་པ་རྣམས་རྣམ་པ་བཅུས་བསྙེན་པར་རྫོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། སོགས་སྒྲ་སྨོས་ཏེ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ངམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ལྔ་སྡེ་ཀུན་ཤེས་ཀོའུ་དི་ནྱ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཚུར་ཤོག་ཅེས་གསུངས་པས། །མགོ་ཡང་བྱི་ཞིང་ཆོས་གོས་གྱོན་པར་གྱུར། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིག །ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ་ཞེས་བཀའ་
3-37a
སྩལ་པས་གྲགས་པ་ལ་སོགས་ཉེ་བའི་ལྔ་སྡེ་རྣམས་སོ། །འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ནི་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་གཟུགས་གང་ལ་ཕྱག་བྱས་པ་དེ་འགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་མ་བྱས་པས། དེ་བ་ལ་ཕྱག་འཚོལ་ཅེས་གླེངས་པས་འཚལ་བས་གཟུགས་མ་གྱུར་པར་མཐོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གི་སྟོན་པ་ཡིན་ཅེས་སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། ལེགས་བྱིན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། འདིའི་གཏམ་རྒྱུད་སྙིགས་མ་ལྔའི་མདོ་ལས་བཤད་ཅེས་ཞི་གནས་ལྷའི་མཛོད་ཊཱི་ཀ་ལས་བཤད་དོ།

这是对藏文的直译：
第三种情况：住于戒律和不律仪以及住于中间的人，以强烈的心做善或不善的事，则两者都具有（既有表色又有无表色）。第四种情况：凡夫转生为其他生命而尚未产生表色或表色已经损坏。在此我说：进入这甚深义理的行者，为其所需的一切善行之眼，无有错误地在此给予，前代老者的传说在荒野的平原上徘徊，方向混乱疲惫，背负重担的人们是否因此心得安慰？
第二，如何获得的方式包括：戒律的获得方式、不律仪的获得方式和中间的获得方式。
得戒分
第一，本身和从何获得。
得戒正分
第一包括：禅定戒、无漏戒和别解脱戒的获得方式。
得定戒分
第一，从禅定生起的戒律为有法，通过获得禅定地的有漏心的根本定或近分定而获得，因为它与禅定心同时生起。其中，不可胜是通过加行获得，根本定是通过离贪而获得，上二地（二禅至四禅）如果是初次生起，则近分定和根本定两者都是通过转生而获得。
得无漏戒分
第二，无漏戒是通过获得四圣禅、不可胜和胜进即任何这六地而获得，因为它与之同时生起，下文也说："它与顶法是同一地。"对圣者而言，近分定是通过加行获得，根本定是通过离贪获得，下地不会从上地转生，所以没有通过转生获得的情况。
得别解脱戒分
第三，别解脱戒的获得方式包括：总说和别说。
第一，别解脱戒为有法，是从他人的表示行为中获得，因为在他的相续中产生戒律是由亲教师、轨范师等人表示，而戒律在自相续中生起者也向他人表示自己已获得戒律。"等"字引出的是希求受戒、知道获得、决定出离的心。其中，比丘、比丘尼和式叉摩那的戒律是从僧团获得，沙弥、沙弥尼和优婆塞、优婆夷是从个人获得。为了包括有部律师所说的"以十种方式获得具足戒"，用"等"字表示：获得自生智慧的是佛陀和独觉；通过发愿力或佛陀加持而获得正确决定的见道的五比丘集团的阿若憍陈如等；如经中所说："如来说'来吧'，头即被剃，身披法衣。"通过"比丘，来吧！修行吧！法已善说"的教言而闻名的近五比丘集团等；大迦叶因威力强大，向神像顶礼时神像破裂，因未向佛陀顶礼而被提及"向天神顶礼"，顶礼时见神像不变，便承认"世尊是我的导师"而得具足戒；输提耶回答问题令世尊欢喜而得具足戒。此传说在《五浊经》中解释，如《止观天藏疏》中所说。


 །བླ་མའི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དགེ་སློང་མ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའང་དེ་རིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། ལྕི་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གཉིས་ཀའི་དགེ་འདུན་ལ་མགུ་བ་སྤྱད་པ་དང་། དགེ་སློང་གི་ལྟུང་བ་མི་གླེང་བ་དང་། དགེ་སློང་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་གཤེ་ཁྲོ་སྤྱོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། དབྱར་ཁས་བླངས་པས་གཉིས་ཀའི་དགེ་འདུན་ལ་དགག་དབྱེ་བྱ་བ་དང་། དབྱར་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་སུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཅིང་དགེ་སློང་ལས་གདམས་ངག་ནོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་སྟེ་བརྒྱད་ཁས་བླངས་པས་སྐྱེ་རྒུའི་བདག་མོ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ཆོས་སྦྱིན་བྱ་བ་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འདུག་པ་ལས་ནེ་ཙོ་བཞིན་རྒྱས་སྟོན་པའི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་གསོལ་བའི་ཕྲིན་གྱིས་སོ། །ཡང་ན་ས་གའི་ཆུང་མ་ཆོས་སྦྱིན་མ་ཨུཏྤ་ལའི་མདོག་ལ་ཕྲིན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུལ་བ་འཛིན་པ་གསོལ་བ་དང་ལས་བརྗོད་པ་སློབ་དཔོན་གཏོགས་པ་ལྔས་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་མི་རྣམས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། བཅུ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་མི་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལན་གསུམ་བཟླས་
3-37b
པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་སྡེ་བཟང་དྲུག་ཅུའི་ཚོགས་བསྙེན་རྫོགས་བྱས་ཏེ། བསྙེན་པར་རྫོགས་ཚུལ་བཅུ་པོ་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་རིག་བྱེད་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པས། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། གདོན་མི་ཟ་བར་རིག་བྱེད་ལ་རགས་མ་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། སྤྱིར་རང་བྱུང་ཞེས་པའི་མིང་ནི་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་ནས་རང་བྱུང་བ་དང་། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལའང་གཉིས་ཏེ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་ལས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སོ་ཐར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་རྒྱུར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྒོམ་སྤང་མ་ལུས་པ་སྤངས་ཟིན་པས་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱུང་གི་ཕྱིར་དུ་ལེན་པ་མེད་པས་ངེས་འབྱུང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་ལ། ལེགས་སྨོན་སོགས་སུ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པ། །ཞེས་དང་། དང་པོར་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ན་བར་དེར་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ནི་སོ་ཐར་གྱི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དགེ་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཁྱིམ་ནས་རང་བྱུང་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་སོ། །འོ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་དེའི་རྗེས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སྤྱིར་རབ་བྱུང་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ་ལ་གཉིས། གཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་དང་རིམ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱི་མ་ལ་
3-38a
གཉིས་ཏེ། རབ་བྱུང་གིས་ཕྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་། སྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། གསོལ་གཞིའི་ཆོ་ག་འོག་ཏུ་བཤད་པ་དེས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཚེའོ། །གཉིས་པ་ནི། །ད་ལྟར་གྱི་ཆོ་གས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཚེའོ།

这是对藏文的直译：
比丘尼的八敬法：比丘尼即使受具足戒一百年，也应向今天受具足戒的比丘顶礼；犯重法过失的比丘尼要在两部僧团面前行满意法；不举发比丘的过失；不对犯过失的比丘呵责、发怒；安居后应在两部僧团前做自恣；不到无比丘的地方去；每半月从比丘处接受教诫；从比丘处受具足戒。大爱道通过接受这八条而受具足戒。王族名为法施者，住在皇后的眷属中，如鹦鹉一样亲近佛陀出家，通过使者受戒。或者，萨伽的妻子法施女乌特帕拉色通过使者受具足戒。持律者通过一白三羯磨，带有轨范师在内的五人在边地为人们授具足戒；通过十人在中央地区为人们授具足戒。念诵三次"皈依佛陀"的方式，使善行部落子六十人的团体受具足戒。
在这十种受具足戒方式中，大多数也存在无表色，因此别解脱戒确实不完全依赖于表色。在这一点上，吉祥萨迦怙主说：一般而言，"自生"有两种含义：从家中自己出来和证悟自生智慧。后者又有两种：证悟无漏智慧和证悟菩提。菩提又分为两种：圆满菩提和自菩提。在这三种中，圆满菩提不适合作为获得别解脱戒的因，因为那时已断尽一切所断烦恼，没有发心动机。自菩提也不是，因为已经现证阿罗汉果，不再为了出离而受戒，别解脱戒就不是出离戒律；也不适合转生到善趣等。见道时生起也不合理，如所说："导师与独觉得菩提"，及"最初非一刹那，以三十四刹那得"。如果在此期间生起别解脱戒，则应已显现不等持的心，而无漏心不适合作为别解脱戒的发心动机，若无先行的发心动机，则不应有由此引发的善行。
因此，两种佛陀都是通过从家中自己出来而受具足戒。问：是在那时或之后受具足戒？答：一般而言，出家和受具足戒的生起方式有两种：同时生起和依次生起。后者又有两种：先出家后受具足戒和先受具足戒。第一种是通过下文将解释的白羯磨仪轨受具足戒时。第二种是通过现在的仪轨受具足戒时。


 །སྔ་མ་ནི་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་ཐོབ་རྒྱུར་བཤད་པ་ཕལ་ཆེ་བ་དག་གིས་ཡིན་པ་ལ། རང་བྱུང་གཉིས་པོ་ཡང་དགོས་པ་ངེས་འབྱུང་གི་ཕྱིར་དུ་ལས་སུ་བྱ་བ་ཁྱིམ་ནས་རང་བྱུང་ཟིན་པ་ཙམ་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་བཅས་པ་ནི་མེད་ལ། མི་དགེ་བ་བདུན་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཞིག་འཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་བྱུང་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མངོན་དུ་མཛད་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ལའང་གོ་རིམ་དེ་བཞིན་ནོ། །སྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གོ་རིམ་འདི་ནི་མི་སྲིད་པའོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་འཇུག་དང་ཚུར་ཤོག་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྔ་སྡེ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་འོག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་རང་བྱི་དང་། སྣམ་སྦྱར་བགོས་ཤིང་ལྷུང་བཟེད་ལག་ཏུ་ཐོགས་པར་གྱུར་ཏེ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་པར་བཤད་ལ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ན་མཉམ་གཞག་ཏུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྲིས་པ་དང་། ཡང་སངས་རྒྱས་གཉིས་པོ་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ན་ཁྱིམ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཅན་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་སྐྱེ་བར་གྲུབ་ལ། །ཕྱིས་དབུ་སྐྲ་བཅད་པ་དང་། ལྷས་ཆོས་གོས་ཕུལ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་པ་རྣམས་ནི། ཟི་ལུང་ཤཱཀྱ་བའི་བཞེད་པ་མཐར་ཐུག་པའོ།

这是对藏文的直译：
前者是大多数人所说的获得具足戒的因，而两种自生者也是为了出离的目的而行动，仅仅从家中自己出来就已经受具足戒了，因为那时还没有制戒，获得的是不等持地所摄的断除七种不善的戒律。之后出来修苦行时证得禅定戒，在菩提树下现证无漏戒。独觉也是相同的次序。有人说，先受具足戒后出家的顺序是不可能的。这是不对的，因为决定入和"来吧"等大多数情况都确定是这种顺序。例如，五比丘在生起见道后，立即头发和胡须自行落下，披上僧衣，手持钵盂，成为如同受具足戒一百年的比丘，如此说明时，必须承认在等持中受具足戒，后得位中出家。
又写道：两种佛陀受具足戒时，作为具有在家相的人获得具足戒，后来剃发、天神供养法衣时则是出家。这些都是止龙萨迦派的究竟见解。


 །ལུགས་འདི་ནི་རྟོག་བརྟགས་ཀྱི་གཏམ་གསར་ཞིག་ཏུ་
3-38b
སྣང་བས། དཔྱད་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་གཉིས་སངས་རྒྱས་པ་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་འདི་རྒྱ་བོད་དུ་མཁས་རྨོངས་ཐམས་ཅད་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་མ་ཡིན་པར་དེ་ཁས་བླང་མ་འདོད་ནས་བརྫུན་སྐྱོབས་སུ་ཐ་སྙད་གསར་འཇོག་ཅིག་རང་གི་བློས་བཟོས་ནས། དེ་སྔོན་གྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྡ་ལས་བྱུང་ཁ་མོར་བཅོས་པ་འདི་ཉེས་པ་ཆེ་སྟེ། ཁོ་རང་གི་དེར་སྤྱིར་རང་བྱུང་ཞེས་པའི་མིང་ནི་གཉིས་ཏེ། །ཁྱིམ་ནས་རང་བྱུང་དང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ཡོད་ཟེར་བའི་རྣམ་གཞག་འདི་གསུང་རབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ན་ཡོད་ཁུངས་སྟོན་དགོས་ལ། ཁུངས་མེད་པའི་གསར་རྩོམ་འདིས་མི་ཡོང་སྟེ། གསུང་རབ་ལས། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས་གྲགས་ཀྱི། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རང་བྱུང་བྱས་ཞེས་ཟེར་བ་སྔོན་ཆད་མ་གྲགས་ལ། ཁྱེད་ལྟར་ན་རབ་བྱུང་གི་ནང་གི་དབྱེ་བར་རང་བྱུང་ཡང་འདྲེན་ན། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། རབ་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རབ་བྱུང་གི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཆོས་ཀྱི་ནང་ན་རྫུན་མི་ཤོང་། མིག་གི་ནང་དུ་རྡུལ་མི་ཚུད་ཟེར་བ་དེ་བདེན་པར་འདུག་གམ་ལྟོས་ཤིག །སངས་རྒྱས་དུས་སྒོམ་སྤང་གི་ཀུན་སློང་མེད་པས་སངས་རྒྱས་དུས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དུས་དགྲ་བཅོམ་ཟིན་པས་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པ་མེད་པས་དེ་དུས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཁྱབ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། སོ་སྐྱེའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་རྒྱུར་དེ་དག་དགོས་ཀྱང་། སྤྱིར་འཕགས་པ་ལ་མིན་པ་དང་། ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས། རྫོགས་ཚུལ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཟུར་དུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་འདུག་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་རང་སངས་རྒྱས་ཟིན་ནས་ངེས་
3-39a
འབྱུང་མེད་པའི་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། འོ་ན་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ནས་ཀྱང་ངེས་འབྱུང་མེད་པར་ཐལ། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་ནས་ཀྱང་ངེས་འབྱུང་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཕྱིར་ངེས་འབྱུང་མེད་དགོས་ན་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ལྷག་བཅས་རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ནས་ལྷག་མེད་དུ་འདའ་བ་མེད་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུ་ལ་ངེས་འབྱུང་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། རང་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་དུ་འབྱུང་འདོད་མེད་ཀྱང་སྤྱིར་རང་རྒྱལ་ལ་ངེས་འབྱུང་མེད་བྱས་ན་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་རང་རྒྱལ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའམ་མ་གཟིགས་པར་ཐལ། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བདེན་པར་གཟིགས་པའི་བློ་དེ་ངེས་འབྱུང་གི་བློ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་དེ་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཡོད་པར་ཐལ། རང་རྒྱལ་བ་དེ་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དོ། །འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་གཟིགས་ན་འཁོར་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་ནི་སུས་ཀྱང་མི་འདོད་པས་བདེ་བ་ལས་འོས་མེད་ཅིང་། འཕགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་འཁོར་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འདོད་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་པའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དམ། འཁོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་ལ་འདོད་ལན་བྱེད། ལན་གང་ཡང་འདེབས་མ་ནུས་ན་སྨྲ་བ་ལ་ལན་མེད་པས་ཁྱེད་ཅག་དང་རྩོད་པའི་སྐབས་བོར་རོ།

这是对藏文的直译：
这种观点似乎是一种新的臆想之谈，不足以经得起推敲。一般而言，两种佛陀成佛时获得别解脱戒，这在中印两地无论学者还是普通人中都如风般广为人知，但不想承认这点，为了掩饰谎言而自己创造新术语，将先前经典中的意义随意篡改，这是大错。他所说的"一般而言，'自生'有两种含义：从家中自生和证悟自生智慧"这种分类，需要指出它在哪部经典中存在，没有根据的新创作是不可行的。因为在经典中说"从在家到出家而出家"，而从未听说过"从在家到出家而自生"这种说法。按照你的说法，如果把自生也列为出家的分类，那么不应称为"自生智慧"，而应称为"出家智慧"，因为这是在讨论出家的分类。这是三轮过失。"法中容不下谎言，眼中进不了灰尘"这句话是否真实，请看。
佛陀时没有修所断的发心，因此佛陀时不生起别解脱戒，以及独觉时已成阿罗汉，没有出离心，因此那时不生别解脱戒，这种说法哪有遍及性？虽然凡夫获得别解脱戒需要这些条件，但一般圣者不需要，尤其是两种佛陀不是这样，因为十种圆满方式等被特别列为多种情况。不仅如此，独觉证悟后无出离心的理由不成立，否则声闻阿罗汉也应没有出离心，因为独觉阿罗汉没有出离心。理由已承认，遍及性存在，因为如果独觉因为从轮回中解脱而没有出离心，那么声闻阿罗汉也应相同。若承认，则声闻阿罗汉有余依，不会出离自己的蕴而入无余依涅槃，因为其因没有出离心。这是三轮过失。
虽然独觉自身不再希望从轮回中出离，但若说一般独觉没有出离心，则会犯大错。因为这样的话，独觉为有法，应该没有现证或见到苦谛，因为见轮回为苦的智慧是出离心，而这在独觉中不存在。若说第一理由不成立，则轮回中应有乐，因为独觉没有见到轮回为苦谛。遍及性存在，因为如果圣者没有见苦，而轮回又不被任何人认为是舍，那只能是乐了，而圣者的智慧是量。在这一点上，你是否回答说轮回不被认为是舍的理由不成立？或者承认轮回有乐？如果不能给出任何回答，因为语言无以回应，我就放弃与你们辩论的机会。


 །འོ་ན་ལན་དང་པོ་ལྟར་འདེབས་སོ་ཞེ་ན། དོན་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མ་ཚང་བར་ཐལ། འཁོར་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་མིན་པར་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལན་གཉིས་པ་
3-39b
ལྟར་འདེབས་སོ་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཅག་མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་ཐལ། འཁོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། རྩ་བར་འདོད་ན། རང་རྒྱལ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། སོ་སྐྱེ་རྫོགས་ཚུལ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་འཕགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱེད་རང་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཁས་ལེན་ན། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ངེས་པས་འཇུག་པའི་དུས་སུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཐལ། ངེས་པས་འཇུག་པ་དེ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་བརྗོད་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་བླངས། འདོད་ན། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ངེས་པར་འཇུག་པས་ནི་རྟེན་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། །ཞེས་ལྔ་སྡེ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་དུས་དེར་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་འདུག་པའི་ཕྱིར། ངེད་དེ་མི་འདོད་དོ་ཟེར་ན། འོ་ན་ཁྱེད་མཁས་མཆོག་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ན། དབྱིག་གཉེན་ལས་ཁྱེད་རང་དབང་ཆེ་བར་མཛད་ན་ནི་ངོ་ཚ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་བྱར་མེད་དོ། །ཡང་མཐོང་ལམ་ཐོབ་དུས་སུ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཐོབ་ཏུ་མི་རུང་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་ནང་འགལ་བྱུང་འདུག་པ་ཁྱེད་རང་གིས་མ་མཐོང་ན་བདག་གིས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་རང་གིས་དེ་མ་ཐག་པར་བསྙེན་རྫོགས་སྔར་བྱས་ནས་རབ་བྱུང་ཕྱིས་བྱས་པ་ཞིག་སྲིད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ངེས་འབྱུང་དང་ཚུར་ཤོག་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་གོ་རིམ་དེ་
3-40a
ལྟར་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྔ་སྡེ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་འོག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྱི་ཟེར་བ་བཀོད་འདུག་པའི་ཕྱིར་ན་བདེན་པ་མཐོང་དུས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཐོབ་པ་མེད་ན། ལྔ་སྡེ་བདེན་པ་མཐོང་དུས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་ཐོབ་ཡོད་པར་བཤད་པ་འདི་འགལ་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ལ་འགལ་སྤོང་ཅི་ལྟར་བྱེད། ཡང་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མི་གཅིག་པས་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ད་ནི་རང་གི་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བསྟན་བྱུང་བས་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གི། ཆེས་མངོན་པར་ངོ་མཚར་རོ།

这是对藏文的直译：
如果你回答第一种方式，那么在实际上应该没有完整的四圣谛，因为整个轮回不是苦而是舍。如果你回答第二种方式，那么你们应该是外道顺世派的追随者，因为承认轮回中有乐。根本理由和遍及已成立。若对根本承认，则独觉为有法，应该不是圣者，因为没有现证圣谛，这是因为没有现证苦谛。
此外，关于你说见道时若生起别解脱戒，必须显现不等持的心，这没有遍及性，因为虽然对凡夫圆满方式是这样，但对圣者不必如此。如果你承认在见道时别解脱戒不生起也不获得，那么五位贤者为有法，应该在决定入时别解脱戒不生起也不获得，因为决定入是指见真谛，而见道时不可能生起别解脱戒。理由和遍及已承认。若承认，则《俱舍论释》中说："决定入的是那五位"，这表明五位贤者获得见道时生起别解脱戒。如果你说"我们不接受这一点"，那么你在解释世间最优秀学者世亲的《俱舍论》根本和释义时，若认为自己比世亲更有权威，就是没有羞耻心，对此无话可说。
关于见道时不能生起和获得别解脱戒这一点，你有内在矛盾而自己没有看到，我为你指出：你刚才为了证明先受具足戒后出家是可能的，引用了"决定入和'来吧'等大多数情况都是这种顺序，例如五位贤者在生起见道后立即头发和胡须剃除"的说法。因此，如果在见真谛时不生起也不获得别解脱戒，那么说五位贤者见真谛时生起和获得具足戒，这构成相互矛盾，你如何解释这一矛盾？如果你说别解脱戒和具足戒不同所以不矛盾，那么你已经完全暴露了自己，就此足够了，这真是非常惊人。


 །ཡང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སངས་རྒྱས་དུས་མི་སྐྱེ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་ནི་སོ་ཐར་གྱི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དུ་མི་རུང་། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་ནི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དགེ་བར་ཡང་མི་རིགས་ཞེས་པ་ལ། ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་སོ་ཐར་གྱི་ཀུན་སློང་དུ་སྤྱིར་མི་འཐད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་དམིགས་བསལ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་ལེན་འདོད་ཀྱི་ཀུན་སློང་སྔར་སོ་སྐྱེའི་སྐབས་ནས་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཞིག་མི་དགོས་ཤིང་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ནས་མི་དགོས་པ་བདེན་ཀྱང་། འཚང་རྒྱ་བཞིན་པ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཞིག་སྐྱེས་ནས། སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་ནའང་དེ་ཡོད་པ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་འགོག །བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ངོས་འཛིན་པ་ན། སྤོང་བདུན་འཁོར་བཅས་སྤོང་བ་ཞེས་འདོན་འདུག་པ་ལ། ཁྱེད་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་མེད་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་དུས་བཅས་པ་ནི་མེད་ལ། མི་དགེ་བ་བདུན་སྤོང་བའི་
3-40b
ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་པ་རྒྱ་བོད་གཉིས་ན་རླུང་ལྟར་གྲགས། འདོད་ན། སངས་རྒྱས་གཉིས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཕྱེད་གཤག་རེ་བསྣམས་ལ་བཞུགས་ཤིག །ཡང་སངས་རྒྱས་གཉིས་རབ་བྱུང་གི་དུས་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་དང་། ངེས་འབྱུང་ཚུར་ཤོག་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་སྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་པ་ལ་ནང་འགལ་བྱུང་འདུག་པ་ཁྱེད་རང་གིས་མ་མཐོང་བ་དེ་བདག་གིས་ངོ་སྤྲད་པར་བྱའོ། །མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་གི་དྲུང་དུ་རང་རྟགས་བླངས་ནས་རབ་བྱུང་མཚན་ཉིད་པ་མཛད་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཅན། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ན་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པ་མིན་པར་ཐལ། བསྙེན་རྫོགས་དེ་དུས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྱེད་རང་གི་འདོད་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་ལས་གཞན་དུ་རབ་བྱུང་མཚན་ཉིད་པ་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཡང་རྟགས་ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཁྱིམ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་དེའི་ཚེ་རབ་བྱུང་མཚན་ཉིད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཅན། སྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྔར་རབ་བྱུང་དང་བསྙེན་རྫོགས་གཅིག་ཅར་དུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཡང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཅན། སྔར་རབ་བྱུང་གི་དུས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མ་སྐྱེས་པར་ཐལ། བསྙེན་རྫོགས་ཟིན་ནས་ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་བླངས། ཐལ་བ་སྔ་ཕྱི་འདོད་ན་དམ་བཅའ་ཞིག །ཡང་ཁྱེད་རང་གི་ཐ་སྙད་གསར་བཞག་གི་ཁྱིམ་ནས་རང་བྱུང་དེ་ཆོས་ཅན། རང་བྱུང་གིས་གོ་མི་ཆོད་པར་ཐལ། ཁྱིམ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཅན་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཟིན་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །རྟགས་ཁས་བླངས། ཁྱབ་སྟེ། ཁྱེད་རང་གི་ཁྱིམ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཅན་བར་མ་རབ་བྱུང་གི་བར་ཆད་ཡིན་གྱི། དགེ་
3-41a
ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྲིས་འདུག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཁྱེད་རང་ལ་སོང་། འདོད་ན་དམ་བཅས་པ་དེ་བུད་དོ། །བདག་ནི་སྔ་རབས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པ་ལྟར་འདྲེན་པ་རང་རྒྱལ་རང་བྱུང་གིའོ། །ཞེས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འདྲེན་པ་དམ་པ་དེ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མར་མཁན་སློབ་སོགས་ལ་མ་བལྟོས་པར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུད་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་ནི་ལུགས་འདི་པའི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་གོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་གཏིང་ཚུགས་པ་སྐྱེས་སོ།

这是对藏文的直译：
关于两种佛陀在成佛时不生起别解脱戒的证明中说"无漏心不适合作为别解脱戒的发心动机，若无先行的发心动机，别解脱戒也不应成为善法"，对此回应：虽然一般而言无漏心不适合作为别解脱戒的动机，但对两种佛陀是特例；两种佛陀别解脱戒生起时并非没有先行的发心动机，因为在获得自生智慧时，受持别解脱戒的发心动机早在凡夫阶段就已经先行了。
又如果你认为成佛后不需要也不可能有欲界的善戒，则回应：成佛后不需要是事实，但在即将成佛时，欲界的善戒已经生起，成佛后它仍然存在，谁能否认这点？当确认具足戒的本质时，称为"断七及其眷属"，按照你的观点，两种佛陀应该没有完整的具足戒，因为他们受具足戒时没有制戒，只获得了不等持地所摄的断除七种不善的戒律。理由已被承认，遍及性在中印两地如风般闻名。若承认，则两种佛陀只具有一半的具足戒。
又你说两种佛陀从出家时就受具足戒，又说两种佛陀和决定入、"来吧"等大多数情况是先受具足戒后出家，这有内在矛盾，你没发现，我来指出：在清净佛塔前自取标记做真实出家时为有法，应该不是出家时生起具足戒，因为那时不生起具足戒是你自己的主张，而除此之外没有真实出家的行为。如果说后面理由不成立，因为从家中升入虚空时做了真实出家，那么佛陀为有法，应该不是先受具足戒后出家，因为之前已经同时完成出家和具足戒。这是三轮过失。又佛陀为有法，应该在之前出家时未生起具足戒，因为需要先受具足戒后出家。理由和遍及已承认。若承认前后两种情况，则违背自己的立场。
又你新创的"从家中自生"为有法，应该不足以称为"自生"，因为它是已受具足戒的具有在家相的人。理由已承认，遍及存在，因为你写道："具有在家相是中间人和出家的障碍，而不是沙弥等的障碍。"遍及对你成立。若承认，则你的立场已失。我如同古代所有人所知的那样，"导师独觉是自生"，意思是圆满佛陀这位至尊导师和独觉在最后一世不依赖亲教师等，通过获得自生智慧而在他们的相续中生起具足戒，这是本宗派的究竟意趣，我生起了这种深切的确信。
;


 །གཞན་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཙམ་ཡང་མ་ཐོས་སོ་ཞེས་གཞན་ལ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་གཏམ་སྟེ། རེངས་བྱེད་བུ་ལྷག་སྤྱོད་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པར་བཤད་པ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་ཀྱི་བུ་རིང་འཕུར་ལས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པར་བཤད་པས་དུས་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དེ་ལ་ལོ་དྲུག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པར་མཛད་པ་ལ་སྙིང་པོར་མ་གཟིགས་ནས་གདོད་དཀའ་སྤྱད་དེ་བཀྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མཉམ་གཞག་ལ་བསྙེན་རྫོགས་དང་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་རབ་བྱུང་ཟེར་བ་འདི་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། ཚུར་ཤོག་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་རྒྱུད་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ལུས་ལ་རྫོགས་པའི་རྟགས་གཅིག་ཅར་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཁྱེད་ལྟར་ན། དེ་སྐད་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་པའི་ཕྱིར། ཚུར་ཤོག་གི་དགེ་སློང་དེ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་གསོལ་བཞིའི་ལས་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཅར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་དེའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་འདོད་ན་སྔོན་གྱི་རྫོགས་ཚུལ་གྱི་ཆོ་གའི་མཚོན་གཞིར་སློབ་དཔོན་
3-41b
ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བཀོད་པ་དེའང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ལ་མ་གྲགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་བཞག་པར་འདོད་ནས་རྣམ་རྟོག་ངན་པ་ལ་ཤར་བ་དེ་དག་རིགས་པའི་ལམ་བཟང་པོ་ནས་དྲངས་པའི་ཚེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གིས་རང་གི་དམ་བཅའ་འཇོམས་ཤིང་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བསྒྲུབ་བྱ་འགལ་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་བ་འགའ་ཞིག་འདུག་པ་ལ། བློ་གྲོས་དམན་པ་དག་གིས་གནད་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྲ་གསང་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཟི་ལུང་པ་མ་གཏོགས་སུས་ཀྱང་སྔར་མ་ཤེས། ད་ལྟའང་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་མ་འོངས་པར་ཡང་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མོས་པ་བྱེད་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ནོར་མུ་མཐའ་མེད་པས་ཕྱུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། རང་བློས་བརྟགས་ནས་གྲུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་མཆོག །སྔོན་ཆད་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཅེས། །སྨྲ་བ་འདི་ལ་འགལ་བ་མི་བཟོད་པ། །དཔག་མེད་མཐོང་བཞིན་ད་དུང་ཁས་ལེན་པའི། །རྒོལ་བ་དེ་དག་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ག་ལ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། ལེན་པའི་དུས། སྡོམ་མིན་གྱི་དུས་ངེས་པ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར། དགེ་བསྙེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
受时
དང་པོ་ནི། ཇི་སྲིད་འཚོ་དང་ཉིན་ཞག་ཏུ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་བླང་བར་བྱ། །རིས་བདུན་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡང་དག་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་ཐར་སྡོམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་སྲོག་གི་མཐའ་པ་དང་། ཉིན་ཞག་གི་མཐའ་པའོ། །འདིར་རང་འགྲེལ་དུ། ཟླ་བ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉིན་ཞག་བཟླས་པས་སོ། །བྱ་བ་འདི་བོད་དུ་གོ་བ་ཉུང་ཤས་ལས་མ་བྱུང་བར་སྣང་སྟེ། བདག་གིས་བཀྲོལ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བསྙེན་གནས་ཞག་བཅོ་ལྔར་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན། བསྙེན་གནས་དེ་ལྟ་བུ་དེའི་དུས་ནི་ཞག་བཅོ་ལྔ་པའི་མཐའ་པའོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ལ།
3-42a
དེ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། བསྙེན་གནས་ཞག་བཅོ་ལྔར་སྐྱེ་ཡང་སྦྲེལ་ནས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉིན་ཞག་རེ་རེ་ཞིང་སྐྱེ་ནས་གཏོང་བས་ཉིན་ཞག་བཟླས་པ་སྟེ། ཉིན་ཞག་རེ་རེ་ཞིང་བསྐྱར་མར་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་གཏོང་ཞིང་འབྱུང་བའི་དོན་ནོ།

这是对藏文的直译：
此外，说"修苦行时获得禅定戒"这种说法，表明此人甚至没有听过佛陀十二事业的传记，因为经中说佛从郎伽子优楼频蝠迦获得禅定心，从艺术知子长飞获得有顶心，在那些时候获得了禅定戒，在那禅定中安住了六年，但未见其为究竟而最终放弃苦行。
再者，所谓"等持中受具足戒，后得位中出家"这说法怎么可能是佛陀经典的意趣？当说"来吧"的刹那，相续中生起具足戒，身上同时出现圆满相，按照你的观点，由于被刹那间隔，这就不是"来吧"式的比丘了。同样，通过一白三羯磨同时出家和受具足戒也不应合理。如果承认这点，那么阿阇黎功德光所列举的古代圆满方式的例子也不合理。
因此，你想要建立一种他人不知道的无上特质，所生起的恶分别念被引入良好的理性之路时，自己的话语摧毁自己的立场，证据与所证相互矛盾。智慧低下的人认为"这种微妙秘密的要点除了我们止龙派外无人曾知、现在也无人知晓、将来也不会有人知道"，应当了知这是以无尽愚痴财富为自性的表现。所言：
自心推测所成最胜特质，
自称前人从未有所知，
这种言论有难以忍受，
无量过失仍然坚持认，
这等论师只为求名誉，
怎能算是修行正法者？
第二部分包括：受戒时间、不律仪的确定时间、近住的特点、近事的特点。
受时
首先："尽形寿和一日夜，应当正受戒律。"七种别解脱戒应当尽形寿正受，近住戒则应当一日一夜正受。别解脱戒的时间边际是寿命的边际和日夜的边际。在自释中说："半月等是重复日夜。"
这在藏地似乎很少有人理解，我解释如下：在经部宗的主张中，有持续十五天的近住戒，这时人们可能怀疑这种近住戒的时间是十五天的边际。（自释）表明并非如此，近住戒虽持续十五天，但并非连续成一体而生起，而是每日生起并舍弃，因此是重复日夜，即每日重新生起、再舍弃的意思。
;


 །སྤྱིར་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ལ་མུ་སྟེགས་སོགས་ཁ་ཅིག །རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན། དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་དེ་ཚེའི་མིང་ངམ་བླ་དྭགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་གླིང་དག་ན་ཉིན་བར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ། མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མཚན་མོའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དུ་དགེ་སློང་སོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བླངས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཚེ་གཞན་དུ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ཕྱི་ལུས་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་འདིར་བླངས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱི་ཕྱི་མར་བླངས་པའི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་སྔ་མར་བླངས་པ་ཕྱི་མར་བླངས་པ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནའང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི། ཞག་གཅིག་གི་འོག་ཞག་ལྔའམ་བཅུ་ལ་སོགས་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་སུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཞག་མང་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་གི་བསྙེན་གནས་ཁོ་ནར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ་ནི། ཅི་ཞག་གཅིག་གི་འོག་ཏུ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་བསྟན་པ་དེ་ཁྱེད་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་མི་རུང་བར་གཟིགས་སམ། ངེད་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་དཔེར་ན་ཟླ་གཅིག་ལས་བསླབ་པ་བསླབ་མི་ནུས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཆེད་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དྲི་བ་དེ་ལྟར་
3-42b
བརྟགས་མི་ནུས་ཏེ། འདུལ་བའི་དོན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་གེས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་སྡོམ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེས་ན་འདི་ལ་རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བར་མི་བྱའོ། །དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་བལྟོས་ནས་བསྙེན་གནས་ཞག་གཅིག་པའི་མཐའ་བར་བཞག་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཡིན་ན་ཆེས་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ཡུད་ཙམ་དང་ཉིན་མོ་ཙམ་དང་མཚན་མོ་ཙམ་གྱི་བསྙེན་གནས་ཀྱང་འཇོག་རིགས་པ་ལས་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི། དགེ་སློང་སོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཤི་ནས་མི་སྐྱེ་ཡང་བསྙེན་གནས་ནི་ཞག་གཅིག་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་རིགས་པས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བཞེད། བྱེ་སྨྲ་ནི། བསྙེན་གནས་ཞག་ལས་ཐལ་ནས་བཏུད་མར་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། །ཡང་སྐབས་འདིར། དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་ཞག་བཅུ་ལ་སོགས་པར་བླངས་པས་མི་སྐྱེ་ན། ཚེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བླངས་པས་ཀྱང་མ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་འདོད་ན། དེ་འདྲ་དེ་ལ་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་ཅེས་མིང་བཏགས་ནས་དགེ་བསྙེན་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཚད་ལྡན་དག་གིས་བཤད་པ་ཡང་མི་རིགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

 །སྤྱིར་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ལ་མུ་སྟེགས་སོགས་ཁ་ཅིག །རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན། དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་དེ་ཚེའི་མིང་ངམ་བླ་དྭགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་གླིང་དག་ན་ཉིན་བར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ། མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མཚན་མོའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དུ་དགེ་སློང་སོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བླངས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཚེ་གཞན་དུ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ཕྱི་ལུས་རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་འདིར་བླངས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱི་ཕྱི་མར་བླངས་པའི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་སྔ་མར་བླངས་པ་ཕྱི་མར་བླངས་པ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནའང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི། ཞག་གཅིག་གི་འོག་ཞག་ལྔའམ་བཅུ་ལ་སོགས་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་སུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཞག་མང་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་གི་བསྙེན་གནས་ཁོ་ནར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ་ནི། ཅི་ཞག་གཅིག་གི་འོག་ཏུ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་བསྟན་པ་དེ་ཁྱེད་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་མི་རུང་བར་གཟིགས་སམ། ངེད་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་དཔེར་ན་ཟླ་གཅིག་ལས་བསླབ་པ་བསླབ་མི་ནུས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཆེད་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དྲི་བ་དེ་ལྟར་
3-42b
བརྟགས་མི་ནུས་ཏེ། འདུལ་བའི་དོན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་གེས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་སྡོམ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེས་ན་འདི་ལ་རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བར་མི་བྱའོ། །དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་བལྟོས་ནས་བསྙེན་གནས་ཞག་གཅིག་པའི་མཐའ་བར་བཞག་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཡིན་ན་ཆེས་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ཡུད་ཙམ་དང་ཉིན་མོ་ཙམ་དང་མཚན་མོ་ཙམ་གྱི་བསྙེན་གནས་ཀྱང་འཇོག་རིགས་པ་ལས་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི། དགེ་སློང་སོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཤི་ནས་མི་སྐྱེ་ཡང་བསྙེན་གནས་ནི་ཞག་གཅིག་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་རིགས་པས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བཞེད། བྱེ་སྨྲ་ནི། བསྙེན་གནས་ཞག་ལས་ཐལ་ནས་བཏུད་མར་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། །ཡང་སྐབས་འདིར། དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་ཞག་བཅུ་ལ་སོགས་པར་བླངས་པས་མི་སྐྱེ་ན། ཚེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བླངས་པས་ཀྱང་མ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་འདོད་ན། དེ་འདྲ་དེ་ལ་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་ཅེས་མིང་བཏགས་ནས་དགེ་བསྙེན་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཚད་ལྡན་དག་གིས་བཤད་པ་ཡང་མི་རིགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
一般而言，所谓的"时间"这个法是什么呢？对此，外道等某些人认为，存在一个恒常的实体，但事实并非如此。因为表示三时诸行变化的只是寿命的名称或附加名称。例如，在光明的情况下，大陆上称为白昼时间；在黑暗的情况下，则称为夜晚时间。经部师认为，虽然比丘等人在未来世承诺终生守持戒律，但由于此生与来世身形不同，以及今生已作发戒的加行而未来世未作发戒的加行，并且前世所受的戒律在后世不被记忆，因此在来世不会生起戒体。然而，近住戒可以在一日之后的五天或十天等期间继续生起，因为没有任何障碍阻止其生起。
对此，毗婆沙师说：有障碍阻止戒体在多日内生起，因为佛陀只教导了一日一夜的近住戒。经部师则问道：佛陀是像你们毗婆沙师所说的那样认为只能在一日一夜内生起近住戒，还是像我们经部师所认为的那样，为了让根器难调伏的人（比如说只能受持一个月戒律的人）能够适应一日一夜的戒律而如此教导？
毗婆沙师回答说：无法这样推测，因为律的意义非全知者无法以理智完全理解。比如，有些戒律仅通过在僧团中请求便可获得，有些则通过向一人请求便可获得，这其中有什么原因呢？因此，不应寻求这方面的理由。也不是因为考虑到根器难调伏的人而设立一日近住戒的限制，若是如此，对于更难调伏的人，应该也会设立片刻、仅白天或仅夜间的近住戒，但实际上并未设立。
论师则认为：虽然比丘等戒死后不再生起，但近住戒在一日之后可以生起，这在理论上并无障碍。毗婆沙师认为近住戒过了一日后不能连续生起。
此外，在这个问题上，吉祥萨迦穆钦登说：经部师的观点是成立的。因为如果八支戒十天等期间受持而不能生起，那么受持终生的戒律也应不能生起。若承认这点，那么将这种人称为"终生居士"并由有资格的人将居士分为八种的说法也不合理。


 །བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ཟླ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་བསྙེན་གནས་སྲུང་བར་ཁས་བླངས་ནས། ལེན་པའི་ཆོ་ག་བྱེད་པ་དེ་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་སུ་དྲངས་མ་ཐག་པའི་ལུང་དེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ལུང་དེ་ནི་བར་མ་ཆོད་པར་ཉིན་ཞག་མང་པོ་སྦྲེལ་བའི་བསྙེན་གནས་ཤིག་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཞག་རིས་མི་མཐུན་གྱི་བར་ཆོད་པའི་བསྙེན་གནས་སྔོན་གྱི་འཕེན་
3-43a
པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ལྟར་ན་ཡང་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་བསྙེན་གནས་ཁས་མི་ལེན་པས། བསྙེན་གནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ལེན་པ་ནི་མེད་ལ། ཞག་དུ་མའི་བར་དུ་ལེན་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། བསྙེན་གནས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཞག་གཅིག་ལས་ལྷག་པ་སྲིད་ལ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་གཞན་ནི་སྲོག་གི་མཐའ་ལས་ལྷག་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྲིས་སྣང་ངོ་། །འདི་ལའང་དཔྱད་བཟོད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཞག་གཅིག་པ་ཡིན་མིན་ལ་བྱེ་སྨྲ་དང་མདོ་སྡེ་པ་མ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྡོམ་མེད་ཀྱི་ཞག་རིས་མི་མཐུན་པའི་བར་དུ་ཆོད་དམ། མ་ཆོད་ཀྱང་ཉིན་ཞག་མང་པོར་སྦྲེལ་ནས་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྟབས་སུ་དགེ་སློང་ལས་ནོད་པ་ན། མ་འོངས་པ་ན་སྔར་ནོད་པ་ལྟར་ཉིན་ཞག་སོ་སོར་སྐྱེ་ཞིང་ཉིན་ཞག་རྫོགས་པ་ན་གཏོང་བའི་བསྙེན་གནས་ཞག་བཏུད་མར་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་པ་དང་། དགེ་སློང་ལ་ཟླ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལྟ་བུར་བསྙེན་གནས་སྟབས་སུ་ལེན་པ་ན། གང་བླངས་པའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་པོ་དེར་ནི་ཐོབ་ལ། མ་འོངས་པ་སྟབས་སུ་བླངས་པ་དེ་ནི་མི་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲས་འདོད་པས་འདོད་པ་མ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
西藏其他论师主张在每月初八守持近住戒，并举行受戒仪式，声称这是刚才所引述的经部派论点所教导的，这种说法是不合理的。因为那段引文是指连续不间断地持守多日的近住戒，而不是教导通过前世的愿力，在无戒期间被不同日期间隔开的近住戒能够生起。
此外，按照这种观点，终生居士并不受持近住戒，因此不存在终生受持近住戒的情况，但确实存在受持数日的近住戒。这正是经部派无过失的宗义。因此，近住戒的期限可以超过一天，而其他别解脱戒则不能超过生命的终点，这是已经确立的结论。
对此我认为不值得考察，因为毗婆沙师和经部派之间的分歧不在于近住戒的期限是否仅限于一天，而是在于：当从比丘处一次性受持多天的近住戒时，无论是被无戒的不同日期间隔开，还是连续不断，经部派认为未来会按照之前所受的方式在每一天生起并在当天结束，形成连续多日的近住戒；而毗婆沙师则认为，当在比丘处一次性受持如每月初八的近住戒时，只有受戒当天的一日获得戒体，而未来一次性受的部分则不能获得戒体。这就是两派观点的不同之处。


 །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བསྙེན་གནས་ཞག་གཅིག་ལས་ལྷག་པར་ལེན་ན་མི་སྐྱེ་བར་བྱེ་སྨྲས་འདོད་པ་ཡིན་ན། ཁྱིམ་པ་ཕལ་པ་དང་དགེ་བསྙེན་ལྟ་བུའི་གསོ་སྦྱོང་དུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལེན་མི་རུང་བར་ཐལ། བསྙེན་གནས་ཞག་གཅིག་ལས་ལྷག་པ་སྐྱེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱིམ་པ་ལྟ་བུའི་ཚེ་གང་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན། བསྙེན་གནས་ལན་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཕན་
3-43b
ཏུ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བའི་གནོད་པ་མི་བཟོད་པས་བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པའང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་འདི་བོད་དུ་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤས་དར་བར་མཛད་པས། བོད་ན་སྐྱབས་འགྲོ་དང་བསྙེན་གནས་འདི་གཅིག་པུ་ལ་བསམས་ནའང་། དཔལ་ལྡན་མར་བྱེད་པ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཡིན། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་འབྲི་གུང་པས་སེང་གེའི་སྒྲ་དེ་ལྟར་བསྒྲགས་པ་ལ། ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་པས། བསྙེན་གནས་ཞག་མང་པོ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ལེན་མི་རུང་སྟེ་ནངས་པར་གཞན་ལ་ནོད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་ལུང་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་དགག་པ་མཛད་ཀྱང་། དེ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་འདོད་པས་སྡེ་པ་གཞན་སུན་འབྱིན་མི་ནུས་ལ། ཆོས་རྗེ་པའི་ཕྱག་ལེན་དེས་ནི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྤྱི་ལ་ཕན་པར་མ་མཐོང་སྟེ། བསྙེན་གནས་མང་པོ་ལེན་འདོད་ཀྱི་གང་ཟག་ལ། ལེན་ཡུལ་དགེ་སློང་ཞག་རེ་རེ་ཞིང་མ་འབྱོར་ཡང་སྟབས་སུ་བླངས་ནས་སྐྱེ་ཞིང་སྲུང་ན་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་དེ་བསྣུབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་པས་ལེགས་སོ་ཞེས་ཡི་རང་བའི་སྐབས་གར་ཡོད། ས་སྐྱ་པའི་ཕྱོགས་འཛིན་པར་འདོད་ནས་ཟི་ལུང་པ་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞེས་ཟུར་ཟ་བར་མཛད་པ་ནི་སྡང་བས་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པའི་ཆ་ཤས་འཕེལ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག །དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་ན། བསྙེན་གནས་ཆོས་ཅན། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ལེན་པ་ཡོད་པར་ཐལ། གོང་དུ་ཁྱེད་རང་གི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་སུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་བླངས་པ་དེ་ལ་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཏགས་ནས་དགེ་བསྙེན་གྱི་དབྱེ་བར་བཞག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་བླངས། འདོད་ན། དེས་དེ་ཁས་བླངས་པར་ཐལ། དེ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་དེར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། མདོ་སྡེ་པའི་རང་ལུགས་ལའང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་
3-44a
ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལས་ལྷག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མཛོད་འགྲེལ་དུ་ཟླ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉིན་ཞག་བཟླས་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པའི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞག་བཅོ་ལྔ་པ་སོགས་བཀག་འདུག་པའི་ཕྱིར། ལུང་དོན་དེ་གྱོང་བས་བཀག་པ་ཆེར་མ་གོ་ནས་ཁྱབ་པ་མེད་སྙམ་ན། བདེན་མོད། ཁོ་བོས་ཊཱི་ཀ་འདིར་རྒྱ་ཆེར་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་ཕྲེང་རེའི་ནང་དུའང་འགལ་འདུའི་རྒྱ་མདུད་བཅུ་ཕྲག་མང་པོས་ཆོས་འདི་པའི་ལུགས་ལ་མ་རུངས་པར་བྱས་འདུག་ནའང་རེ་རེ་ཞིང་བརྒལ་བརྟགས་བྱས་ན་ཧ་ཅང་འབྱམས་ཀླས་པས་སྐབས་དོན་བོར་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཆོག་གོ །

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
如果不是这样而是如毗婆沙师所主张的，认为近住戒不能超过一天，那么就会导致普通居士和优婆塞等人不应该反复受持布萨戒的过失，因为近住戒不能超过一日。又，对于如居士之类的人一生中只能生起一次近住戒，因为近住戒的律仪在一日之后不可能生起。这样的过失是难以接受的，因此毗婆沙师的观点并非如此。
经部派的这一传统是由尊者吉祥阿底峡在西藏弘传的。即使仅考虑在西藏的皈依和近住戒这一点，吉祥阿底峡的功德也被称赞为极大。与此相应，三界怙主直贡巴也如狮子吼般宣说了此义。
虽然法王萨迦班智达依据"近住戒不能一次受持多日，应当明天向他人受持"这样的只言片语而作出反驳，但这是基于其他部派的主张，无法用来驳斥其他部派。法王的这种实践并不被视为对众生有益，因为对于那些想多次受持近住戒的人来说，即使每天都没有比丘可以作为受戒对象，但能够一次性受持并守持，就能生起广大的善行。萨迦班智达扼杀了这种经部派的传统，怎能随喜赞叹呢？
自称为萨迦派拥护者的大仁隆巴用"西藏论师"这样的词语来讽刺，这不过是出于嗔恨而行动，又怎能增长自他相续中的善分呢？
因此，如果要说：近住戒应该有终生受持的情况，因为你自己前面在解释经部派观点时说过，受持终生八支戒的人被称为"终生居士"并被纳入居士的分类。因已接受前提和遍及性，若承认，则你承认那点，因为是基于他的承诺而建立的分类。三轮相违。
即使在经部派自宗，近住戒的时间限制也不应超过一日一夜，因为《俱舍释》中说："半月等是通过重复日夜而成"，这表明居士戒的时间限制如十五日等是被排除的。如果认为我对这段文字的含义理解有误，以为没有遍及性，那也许是对的。我已在这部注释中详细解释过这一点。
因此，即使在一段文字中，也有数十个矛盾的纠结，使这一教法传统受到损害。若一一辩论检查，将过于冗长繁杂，会偏离当前的主题，故到此为止。


སྨྲས་པ། པཎ་ཆེན་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཤཱཀྱ་མཆོག །བགྲེས་པོར་གྱུར་པ་དེས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདིའི། །ཕྱོགས་ལ་ངལ་ཞིང་དུབ་པའི་ལས་མཛད་ཀྱང་། །ཇི་བཞིན་ཕྱེད་པའི་སྤྱན་ནི་བཏང་སྙོམས་གྱུར། །བདག་བློ་གཟུ་བོས་ཅུང་ཟད་བརྡ་སྤྲད་ན། །མཁྱེན་ཅན་དེ་ཡི་ཐུགས་ལ་འཆར་བར་འགྱུར། །གཞན་དག་རྣམས་ཀྱིས་རྩ་འགྲེལ་ཀློག་ཙམ་ལས། །དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་ངལ་བ་བསྟེན་ན་ཡང་། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་སྟུག་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར། །
非戒定时
གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པ་ལས་སྡོམ་མིན་སྐྱེའི། བསྙེན་གནས་བཞིན་ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་མིན་མེད་དེ། སྡོམ་མིན་དེ་བསྙེན་གནས་ད་ལྟར་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་མིན་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལེན་ཅིང་ནོད་པ་སུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་སྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གྲག་གོ། གྲག་ཅེས་པས་ནི་མ་རངས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའང་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་དེ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སུ་ཡང་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དུས་རྟག་ཏུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མི་ལེན་མོད་ཀྱི། དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་གཏན་དུ་སྲོག་གཅོད་དགོས་ཀྱི་བསམ་པས་སྲོག་གཅོད་སོགས་བྱས་ན་ཇི་
3-44b
སྲིད་འཚོ་བའི་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། དུས་རྟག་ཏུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་བླངས་པ་ཁོ་ན་ལས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་མི་དགོས་སོ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། གཏན་དུ་བ་མིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ལེན་འདོད་ཀྱིས་བསྐྱེད་ནས་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་ཡང་དག་པར་བླངས་ན་ཡང་སྡོམ་མིན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ཉིན་ཞག་གཅིག་པའི་སྡོམ་མིན་ནོད་པ་ནི་མ་མཐོང་བས་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་མི་འཐད་པ་དེང་སང་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། སྡོམ་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་དེ་འདྲ་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་བྱ་དགའི་ཕྱིར། ཞག་གཅིག་པ་དང་ཞག་གཉིས་སོགས་དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལོ་གཅིག་ཙམ་ལ་སྡོམ་མིན་བྱེད་པར་ཁས་འཆེ་བ་མང་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁྲ་པའི་མི་ངོ་རྣམས་ནར་མ་སོན་གྱི་བར་ཁྲ་པ་ཆོས་མཛད་པས་ཁུར་ཁུར་པ་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པས་ནི། སྡོམ་པ་ཡང་རིག་མིན་གྱི་རྫས་སུ་མེད་པ་བཞིན། སྡོམ་མིན་ཀྱང་རིག་མིན་གྱི་རྫས་སུ་མེད་དེ། སྡིག་པ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་སྡོམ་མིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དགེ་བ་ལའང་མི་དགེ་བའི་སེམས་པའི་ས་བོན་མ་བཅོམ་ན་སྡོམ་མིན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་འགྲེལ་གྱི་མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་པ་འཆད་པ་ན། དེས་ན་སེམས་དགེ་བ་ལ་ཡང་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས། སེམས་དགེ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་དགེ་བ་མངོན་གྱུར་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་རིག་པ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་སེམས་ཁས་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
斋戒差别
གསུམ་པ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན་པ། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ངེས། སྐྱབས་འགྲོ་རྩོམ་བྱེད་དུ་དགོས་
3-45a
པའོ། །
说总安立
དང་པོ་ནི། བསྙེན་གནས་ཉིན་ཞག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ནོད་ན། འབོགས་པོ་ལས་ལེན་པོ་དམའ་བར་འདུག །ཙོག་ཙོག་པོའམ་ཡང་ན་པུས་མོ་བཙུགས་ནས་ཐལ་མོ་བསྣོལ་བ་ནི། གཡས་པའི་མཐེ་བོ་མ་གཏོགས་པ་སོར་མོ་བཞི་གཡོན་པའི་མཐེ་བོ་དང་མཛུབ་མོའི་བར་དུ་བཀོད་པའམ། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་སྟེ་ནད་པས་ནི་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཐོབ་བོ། །མ་གུས་པ་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེའོ། །འབོགས་པ་པོས་ཚིག་སྔར་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་བཟླས་པ་ཡིས་རྗེས་ཟློས་བྱེད་དགོས་ཀྱི། མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། དུས་མཉམ་དུ་སྨྲ་བའམ། སྔར་སྨྲ་བ་ལས་ནོད་པ་མི་འགྲུབ་བོ། །མི་བརྒྱན་པ་ནི་ནར་མ་ལས་མཚར་བསྐྱེད་ཕྱིར་མི་བརྒྱན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
说曰：
成为大班智达的释迦无上尊，
即使年长智者对此论，
耗费劳苦研究其一面，
却未能如实了解而保持平静。
若以我公正之智稍加解释，
则将在有智者心中明朗呈现。
其他人虽仅仅阅读根本论与注释，
并致力于探究其义，
然因覆盖其上的浓厚黑暗，
所以"阿毗达磨藏"仅剩虚名。
二、非戒定时
终生受持恶法而生起不律仪，但不存在如近住戒般的一日一夜不律仪，因为没有人会以"愿我现在一日一夜住于不律仪"这样的方式受持不律仪，因为这是被呵责的行为。"据说"表示不认同此说。如果真是如此，则也不应获得终生不律仪，因为没有人会以"愿我终生住于其中"的方式受持。
对此毗婆沙师说：虽然没有人会受持"愿我常时行杀生"，但若怀着类似于此的永远需要杀生的想法而行杀生等，就会获得终生不律仪，不一定只从明确受持邪恶行为才获得不律仪。存在一日一夜的近住戒律仪，因为有人发起非永久受持的意愿而获得。此外，若有人终生真实受持，也必定获得不律仪。然而，因为未见有受持一日一夜不律仪的情况，所以未作安立。
这种说法不合理，如今已为现量所证实。我们看到许多持戒者为了国王等人的奖赏而承诺作一天、两天乃至一个月、一年的不律仪行为，例如猎户的家人们在未成年期间被猎户作为宗教实践者而负担。
经部派则认为：正如戒律不是无表色的实体，不律仪也不是无表色的实体。不律仪就是造恶的意念及其习气，即使在善心生起时，如果未断除不善心的种子，也称为"具有不律仪"。自释在解释经部派观点时说："因此，即使在善心中，由于未断除它，所以称为具有它"，这表明善心如同现行般同时带有不善的习气和种子，而非如唯识宗那样承认阿赖耶识。
三、斋戒差别
关于近住戒的差别，分为：一、总说安立；二、八支的数量决定；三、皈依作为能发起因的必要性。
一、说总安立
近住戒一日一夜如何受持？受戒者应比授戒者坐低，或蹲坐或跪着，双手合掌。合掌方式是：右手除拇指外的四指放在左手拇指与食指之间，或者双手合十。病人这样做也能获得戒体。对不恭敬者戒体不生起。受戒者必须在授戒者说完后重复其语，不能坐得高于授戒者，不能同时说，也不能先说。不装饰是因为从不装饰中生起稀有之心。
;


 །དུས་ནི་ཕྱིར་ནམ་ནི་ནངས་ཀྱི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཚང་བ་ནི་ནངས་པར་ཉི་མ་འཆར་བའི་ཚེ་གཞན་ལ་ནོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་རྟག་ཏུ་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔོན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེས་ནི་ཟན་ཟོས་ནས་ཀྱང་མནོས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་བྱེ་སྨྲ་རང་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་ཚུལ་ཞིག་དང་། མཆིམས་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་གྲགས་དང་། མཁས་པའི་དབང་པོ་འཇམ་སྒེག་སོགས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ངེས་པར་ལེན་ཡུལ་ཀྱང་རང་ལ་འབོགས་ལེན་མེད་པའམ། ཡོད་ཀྱང་ཉམས་ན་ངོ་ཚ་བས་མི་ཉམས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཕྱིར་ཡུལ་དགེ་སློང་གཞན་ལ་མནོད་དགོས་ཀྱི་མ་མནོད་པར་རང་གི་མནོད་པས་ནི་ལེགས་སྤྱད་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་མེད་དོ། །ལེགས་སྤྱད་ལའང་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་པར་རུང་སྟེ། ཤན་པས་མཚན་མོ་སྲོག་མི་གཅོད་པའི་སྡོམ་པ་མནོས་པས་ཕྱི་མ་ལ་ལྷ་མོ་ལྔའི་བཀུར་སྟི་བྱུང་། ཉིན་མོ་སྲོག་བཅད་པས་སྤྱང་ཀིས་ཉིན་མོ་ཟ། དེ་ག་བཞིན་ཉིན་
3-45b
མོ་ལོག་གཡེམ་སྤངས་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཉིན་མོ་བདེ། མཚན་མོ་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ཕྱི་མ་ལ་མཚན་མོ་སྡུག་བསྔལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལར་ནི་རྟག་ཏུ་ཟླ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སློབ་དཔོན་ལས་བསྙེན་གནས་ལེན་པ་ན། སློབ་དཔོན་དེ་ལ་སྔར་ལེན་ཡེ་མ་མྱོང་ན་ཟན་མ་ཟོས་པར་མནོད། སྔར་བླངས་ན་ཕྱིས་ལེན་པ་ན་ཟོས་ལ་མནོད་དེ། སྔར་གྱི་མཇུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མཆིམས་གོང་མའི་ཊཱི་ཀར། བོད་ན་གཅིག་ཅར་ལེན་པ་ནི། ཡུལ་དཀོན་པས་རུང་མཐུན་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བླ་མ་གསུང་སྟེ། འགྲེལ་པར། ཚེས་བརྒྱད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ། །ཞེས་བླངས་པ་དེས་ནི་ཟན་ཟོས་ནས་ཀྱང་མནོད་དེ། ཞེས་པས་རྒྱ་གར་ན་ཡང་ཡོད་པར་མངོན་ལ། ལེན་པར་ངེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ནངས་པར་སྐྱེ་ཡང་། ཟན་ཟོས་ནས་ལེན་པ་ནི་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དྷྭ་ཛས་འཆད་དོ་ཞེས་བྲིས་གདའ་བ་སློབ་དཔོན་ཞིག་ལ་ཟླ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་གི་ཚེས་བརྒྱད་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མང་པོ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་བླངས་པ་ན། བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉི་མ་འཆར་ཀ་ན་སྡོམ་པ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བརྗེད་ནས་ཟན་ཟོས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་རང་གིས་དྲན་ནས་བླངས་ཆོག་པའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་ལུགས་འདི་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་སྔར་སྐྱེས་ལ་ཆོ་ག་ཕྱིས་ལེན་པ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། སྔར་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དེའི་སྔོན་དུ་ནི་ཆོ་གས་མ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཕྱིས་ཀྱི་ཆོ་ག་དགོས་པ་མེད་པར་ཐལ་སྙམ་ན། ཕྱིས་ཀྱི་དེ་ནི་དྲན་པ་གསོ་བའི་ཐབས་ཤེས་ནུས་ལྡན་གྱི་དགོས་པ་ཡོད་པས་སོ། །ཡང་ཊཱི་ཀ་དེ་ཉིད་ལས། གནས་འཇོག་གི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དད་པ་དང་ལྡན་པས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བསྙེན་གནས་བླང་བར་འདོད་པས་ནངས་པར་ལངས་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་གཞན་གང་
3-46a
ཡང་རུང་བ་ཤེས་པ་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ། ཞེས་པས་དགེ་སློང་ལས་གཞན་ལའང་རུང་ཞིང་། བསྡུ་བར། བསྟན་པ་མི་བརྟན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ལ་རགས་ལས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གཞན་ལས་བླང་གི། ཁྱིམ་པའི་ནི་རང་གིས་ཀྱང་བླང་ངོ་ཞེས་པས། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རང་གིས་བླངས་པས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དཔལ་ལྡན་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྲི་གུང་པའི་བཞེད་པའི་བསྙེན་གནས་མང་པོ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་ལ་མནོད་པས་གྲུབ་པར་གསུངས་པ་འདི་ཡང་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
时间是从黄昏到第二天黎明。这种具足八支的近住戒应当在次日日出时从他人处受持，因为它是一日一夜的戒律。那些之前已经真实发愿"我将在每月初八常住于近住戒"的人，即使吃过饭后也可以受戒。
对于这点，有毗婆沙师自宗的解释方式和钦·南喀扎（大钦巴）及贤王绛给等人的经部派解释方式两种：
第一，毗婆沙师认为：必须向他人受戒，或者是因为没有能够自行授受戒律的条件，或者即使有条件也担心违犯会感到羞愧，为了避免违犯，所以必须从其他比丘处受持。若不从他人受持而自行受持，只能成为善行而不是近住戒律仪。善行也可以产生果报，如屠夫受持夜间不杀生戒，来世得到五位天女的供养；白天杀生，所以被狼在白天吞噬。同样地，白天不邪淫来世白天安乐，夜间邪淫来世夜间痛苦。因此，若想在每月初八从师长处受持近住戒，如果之前从未向该师长受过戒，则应在未进食前受持；如果以前曾受过，则之后受持时可以在进食后受持，因为与先前有延续关系。
第二，在大钦巴的注释中写道："在藏地，一次性受持（多日戒）是因为受戒对象稀少而作为方便做法。师长如是说。在注释中说：'那些发愿在每月初八常住（近住戒）的人，即使吃过饭后也可以受持。'这表明在印度也有此做法。虽然因为确定受持的心意而获得戒体，并在清晨生起，但在进食后受戒是为了使之更加明确。"这是德瓦杰所解释的。
这段话的意思是：当一位弟子一次性向师长受持每月初八的多个近住戒时，虽然凭借发心的力量在日出前已经获得戒体，但若因遗忘而在进食后才想起来，仍然可以（通过仪式）受持。因此，按照这种传统，可以先获得近住戒律仪，后来才进行仪式，但先前生起的戒体也并非在此之前未通过仪式而生起。
如果有人疑问："这样一来，后来的仪式不就没有必要了吗？"（答：）后来的仪式有助于唤醒正念的有效必要性。
同一注释中还说："《安住经》中说：'具信善男子或善女人想要受持具足八支的近住戒，应当早晨起床，前往沙门、婆罗门或其他任何有智者处。'这表明不仅可以从比丘处受戒，而且《摄论》中说：'为了防止教法不稳固，以及为了显示依赖他人，从出家者处受持（别解脱戒），而近住戒也可以自己受持。'这说明近住戒通过自己受持也能生起。"
由此可见，吉祥达波噶举传承持有者吉祥直贡巴所主张的一次性向师长受持多个近住戒的方法，也是完全成立的。
;


 །བསྙེན་གནས་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དོན་ཆོས་ཅན། འདིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྗེས་སུ་སློབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ན་རེ། རིས་བདུན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་བྱེད་ཡིན་པས་བསྙེན་གནས་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་རྣམས་འདིས་གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པས་ན། གསོ་སྦྱོང་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །
决定八支
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་བརྒྱད་ནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རེ་ཞིག་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤང་བའི་བར་བཞི་ནི་རང་བཞིན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཕམ་ལྷག་སོགས་མེད་པའོ། །མྱོས་འགྱུར་གྱི་བཏུང་བ་སྤོང་བ་གཅིག་པུ་བག་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། མྱོས་འགྱུར་འཐུང་བས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྫོགས་ཀྱང་བག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་སྤོང་བའི་བར་གསུམ་ནི་སྐྱོ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་སྲོག་གཅོད་སོགས་བརྟུལ་ནས་དེ་རྣམས་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་ལ་བརྟུལ་
3-46b
ཞུགས་ཟེར་ཀྱང་ད་རེས་སྤྱོད་ཚུལ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཞིག་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་ཟེར་རོ། །རིམ་བཞིན་བྱ་བ་ནི་གཞུང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །
གཉིས་པ་ནི། བག་ཡོད་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་དག་མ་མནོད་ན་མྱོས་འགྱུར་འཐུངས་པ་དེ་ཡིས་བྱ་བ་དང་བྱ་མིན་གྱི་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁྲི་སྟན་ཆེ་མཐོ་དང་གླུ་གར་སོགས་བསྟེན་པས་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པའི་ཁར་དྲེགས་པར་འགྱུར་ལ། དྲེགས་པས་འཆལ་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བྱེད་དོ། །ཉིན་ཕྱེད་ཡན་བཟའ་ཞིང་དགོང་མོའི་བཟའ་བ་སྤངས་པ་ལས་ནི་བསྙེན་གནས་པར་དྲན་པ་དང་། ལུས་ཉམ་རྨྱ་བས་དྲེགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། །དུས་མིན་པའི་ཟས་སྤོང་བ་མེད་ན་དྲན་པ་དང་སྐྱོ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་འཇོག་པ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་དགོས་པས། དུས་མིན་པའི་ཟས་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་བསྙེན་གནས་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ཡན་ལག་བརྒྱད་འཇོག་ཚུལ་ནི། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྐབས་བཞིན་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པའི་གླུ་གར་རོལ་མོ་ཡན་ལག་གཅིག་དང་། ཡིད་འོང་ལ་བརྟེན་པའི་སྤོས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ། བྱུག་པ་སོགས་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པས་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་མདོ་ཚིག་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས། དུས་མིན་གྱི་ཟས་བགྲངས་ནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདིས་བདག་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སློབ་བོ། །ཞེས་སྨོས་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཅན་དང་བཅས་པ་ཞེས་དགུར་སྨོས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་ཅན་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲ་ནི། ཡན་ལག་ཅན་ནི་ཡན་ལག་ལས་གཞན་དུ་བཞག་ཏུ་མེད་དེ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཅན་ཟུར་དུ་མེད་པ་བཞིན་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སོགས་སྤོང་བ་བརྒྱད་ལས་བསྙེན་གནས་ཟུར་དུ་བཞག་
3-47a
ཏུ་མེད་དོ། །ཡང་ན་དུས་མིན་གྱི་ཟས་སྤོང་བ་ཁོ་ན་བསྙེན་གནས་ཡིན། གཞན་བདུན་པོ་བསྙེན་གནས་དངོས་མིན། དེའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ནན་གྱིས་འདོད་པ་ལྟར་ན་ཡང་། དུས་མིན་གྱི་ཟས་སྤོང་བ་ནི་བསྙེན་གནས་ཀྱང་ཡིན། དེའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཙོ་བོ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་སྐབས་སུ་གཙོ་བོ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་སུ་གཙོ་བོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན། བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པ་བཞིན་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
"近住戒"一词的含义，是因为通过此戒能接近阿罗汉而得名，因为是随学阿罗汉的缘故。其他人则说，因为与七众戒律接近而住，故称"近住"。又，因为能增益微小的意善根，所以也称为"布萨"。
二、决定八支
分为：一、正文；二、释疑。
一、正文
受持八支的理由，首先，从不杀生到不妄语的四项是为了断除本性恶而成为戒律支，戒律是指没有他胜处堕等过失。不饮酒一项是不放逸支，因为饮酒会使戒律圆满者变得放逸。同样地，从不非时食开始的三项是随顺厌离的威仪支。一般来说，调伏杀生等并投入断除这些行为中，称为"威仪"，但此处所说的威仪是指与其他行为方式有所区别的行为。"依次"是指根据经文的组织方式。
二、释疑
如果没有受持不放逸和威仪的支分，饮酒会导致对应做和不应做之事的正念丧失。依靠高广座具和歌舞等不仅使正念丧失，还会生起傲慢，傲慢则会引发一切不法行为。从午前进食并舍弃晚餐使人忆念自己是持近住戒者，身体虚弱会使傲慢减弱。若无舍弃非时食，则不会生起正念和厌离。
有人说，要确立八支，需要有支分的主体。非时食戒是近住戒的主体，其余八支的安立方式是：依声音的歌舞音乐为一支，依可爱境的香花鬘、涂香等为一支，这样共有八支。
大师反驳道："这样的话，就与经文相矛盾。经中说：'列举非时食后，以此八支，我随学诸阿罗汉。'若按你所说，就应该说'连同支分的主体共九项'才对。"
若问："那么，具足八支的近住戒如何安立主体？"毗婆沙师认为：主体不能离开支分而另外安立，就像车的主体不能离开车的部件独立存在一样，近住戒不能离开戒杀等八种断除行为而独立安立。或者，仅非时食戒是近住戒，其他七项不是近住戒本身，而是它的支分。如果坚持这样的观点，那么非时食戒既是近住戒，也是其支分，就像八圣道中的主要部分正见既是道又是道支，七觉支中的主要部分择法觉支既是觉又是觉支，禅定中的主要部分一心等持既是禅定又是禅支一样。
;


 །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པས། དཔེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སོགས་སྨོས་པ་རྣམས་ཁོ་རང་གི་ཡན་ལག་ཁོ་རང་ཅི་ལ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་རང་ཁོ་རང་གི་ཡན་ལག་མིན་ཀྱང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔ་མ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཕྱི་མའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། འོ་ན་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལ་ཡན་ལག་སྔར་སྐྱེས་པ་མེད་པས། དེ་ལ་ཡན་ལག་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མ་སོང་བས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བདུན་པར་ཐལ་བ་དང་། ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཀ་མའི་ཆོས་རྣམ་འབྱེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡན་ལག་ཅན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ག་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
须皈依戒为基
གསུམ་པ་ནི། ཅི་བསྙེན་གནས་འདི་དགེ་བསྙེན་ཁོ་ན་ལས་གཞན་ལ་སྐྱེ་རུང་ངམ་ཞེ་ན། དགེ་བསྙེན་ལས་གཞན་ལའང་བསྙེན་གནས་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཉིན་ཞག་དེར་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་དེ་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་
3-47b
བ་མེད་དོ། །མ་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མ་གཏོགས་པའི་དོན། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སྐྱབས་འགྲོ་བརྗེད་པ་དང་མ་བྱང་བ་སོགས་ལ་འཆད་མོད་ཀྱི། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ། གང་ཞིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་པས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཅན་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་ལ། གང་ཞིག་འབོགས་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་པར་མ་ཤེས་པས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། ལོག་པར་ཞུགས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་ཡང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འཆད་ལ། དེའི་ལུགས་ཕྱི་མ་ལེགས་ཞེས་འཇམ་སྒེག་ཟེར་རོ། །སྡོམ་པ་མེད་པར་དགེ་བསྙེན་མེད་ན། མདོར། མིང་ཅན་འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་བགོས་པ། སྐྱེས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ན། འདི་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྐྱབས་འགྲོ་ཁོ་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་བར་མ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། ཉི་འོག་པའི་བྱེ་སྨྲ་རྣམས་སྡོམ་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཙམ་གྱི་དགེ་བསྙེན་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཏོ། །འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཟློས་བུ་མི་གསུང་བས། ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་ཞེས་པ་བསྟན་བཤད་དམ། སྐྱེས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་ཞེས་པ་བསྟན་བཤད་དམ། གཟུགས་ཁམས་པ་དགག་པའི་ཆེད་དོ། །
居士差别
བཞི་པ་ལ་ལྔ། ལུང་གི་དོན་བཤད་པ། མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བ། སྡོམ་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར། སྐྱབས་གནས་བཤད་པ། ཡན་ལག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །
说经义
དང་པོ་ནི། ཁ་ཆེ་བ་ན་རེ། སྡོམ་པ་མེད་པ་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་སྡོམ་པ་མེད་པར་སྐྱབས་འགྲོ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་གསུངས་པ་ཇི་ཞེ་ན། མིང་ཅན་གྱི་མདོ་དང་མི་འགལ་ཏེ།
3-48a
བདེན་པ་མཐོང་བའི་མདོར། གང་གི་ཚེ་བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། དེང་སླན་ཆད་ནས་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་སྤོང་ངོ་། །ཞེས་དགེ་བསྙེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྲོག་སྤོང་ཞེས་པས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་ལང་གིས་འདྲེན་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དགེ་ཚུལ་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་ཀྱང་བསླབ་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བསྡམ་མོ་ཞེས་བསླབ་གཞི་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་བསླབ་གཞི་རྣམས་བསྟན་པ་དགེ་བསྙེན་ལའང་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་། སྡོམ་པ་མེད་པའི་དགེ་བསྙེན་ནི་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
对此经部派指出：例子不成立，因为正见等所说的这些如何能成为自身的支分？如果说正见虽然不是自身的支分，但前一刹那的正见是后一刹那正见的支分，那么第一刹那的正见就没有先前生起的支分，因而不具备支分，这将导致道支不是八支而是七支的过失；或者，临近涅槃时的择法觉支就不应该是菩提支，因为在它之后没有生起主体；同样的问题也适用于等持等。
三、须皈依戒为基
问：近住戒是否只有优婆塞才能获得，还是其他人也能获得？答：虽然非优婆塞也能获得近住戒，但若在那一日一夜内未皈依三宝，则不能生起近住戒律仪。《经》中说"除了不知者"，关于"除了"的含义，师长王子解释为忘记皈依或不熟练等情况，但师长刚培则解释说：对于怀疑三宝或因邪见而不皈依的人不生戒体，而对于不知授受者必须皈依而未皈依者，而非因邪见或怀疑而不皈依的人，即使未皈依也能生起近住戒律仪。绛给说后一种解释更好。
若问：如果没有戒律就不是优婆塞，那么《经》中不是说"某人，即在家白衣，具男根者，皈依佛法僧，请受持我为优婆塞"，这样的话语就足以成为优婆塞了吗？这不是说仅靠皈依就能成为优婆塞吗？答：日下部毗婆沙师承认即使没有戒律，仅凭皈依也能成为优婆塞。此处，佛陀不说重复话，"在家白衣"是为了表明和解释，"具男根"是为了表明和解释，或者是为了排除色界众生。
四、居士差别
分为五部分：一、解释经义；二、遣除与经典的矛盾；三、戒律大小的差别；四、解释皈依处；五、支分的差别。
一、说经义
迦湿弥罗人说：没有戒律不能成为优婆塞。那么，为何经中说仅靠皈依而不需戒律就能成为优婆塞呢？这与《名称经》并不矛盾。《见谛经》中说："从我请受持为优婆塞起，从今以后直至命终，我舍杀生。"由于受持为优婆塞，因此生起优婆塞戒。"舍命"是指舍弃杀生的意思，中间词省略不显，如"牛车"是指由牛拉的车。
虽然已获得戒律，为了了解学处基础，就像比丘和沙弥虽然已得戒体，为了了解学处，也让他们受持"你应当禁止这个和那个"等学处一样，对优婆塞也同样教示学处，而不存在没有戒律的优婆塞。


 །
གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དགེ་བསྙེན་ཐམས་ཅད་གཞི་ལྔ་ཀས་བསྡམས་པ་ཡིན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསླབ་གཞི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ཙམ་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་སོགས་པས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་ཆང་སྤོང་བ་ལྟ་བུ་ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ། དེའི་ཁར་འདོད་ལོག་དང་ཆང་སྤོང་བ་ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་ཁར་རྫུན་དང་ཆང་སྤོང་བའི་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་བཞིར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བ་བཀོད་པའོ། །དེའི་ལན་ལ་ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲས། དང་པོར་བསླབ་གཞི་ལྔ་ཀར་བླངས་ཀྱང་ཕྱིས་ཉམས་པ་ན། གང་སྲུང་ཐུབ་པ་སྣ་མང་ཉུང་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྲུང་བ་ལས་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པར་གསུང་ཞེས་གྲགས། རང་འགྲེལ་དུ། གང་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་གང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་གསུང་བར་ཟད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་འདྲའོ། །ཞེས་པ་འདི་ལ་མཆིམས་གོང་འོག་འཇམ་སྒེག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བར་འདི་པའི་འདོད་པ་མ་གོ་བར་འདུག་པས་བཤད་ན། བོད་ཆོས་རྒྱལ་དུས་ཀྱི་
3-48b
གནའ་མཆན་ཞིག་ལ་འདི་ལྟར་སྣང་སྟེ། དང་པོར་ཡོངས་རྫོགས་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཡིན་པ་དེས་སྲུང་མ་ནུས་ནས་འདོད་ལོག་སྤྱོད་པ་ན། དེ་ལ་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པའང་མི་ཟེར་ཏེ། ད་དུང་རྫུན་སྤོང་བ་མ་ཉམས་པས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་དུ་འཇོག་བྱེད་གཅིག་ཚང་ལ། ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་དུ་འཇོག་བྱེད་ཡན་ལག་ལྔ་ཀར་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་དེ་ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་ཟེར་མི་རིགས་ཏེ། དེར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་འདོད་ལོག་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འདྲ་དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཅེས་བྱ་བར་འཇོག་སྟེ། དགེ་བསྙེན་གང་ཞིག་གིས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་སྡོམ་པ་ཞིག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཀྱང་། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ལོག་པར་མ་གཡེམ་པས་སྡོམ་པ་མ་ཞིག་པས་བསླབ་པའི་གཞི་འདོད་ལོག་གང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་དེ་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི། དེའི་ཚེའང་ལུས་ངག་གི་མི་དགེ་བ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་བའི་གདམས་པ་མ་ཞིག་པར་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་ནི་འདྲའོ་ཞེས་དགོངས་པར་སྣང་ལ། ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་ཞིག་ལ་རྩ་བ་བཞི་ཀ་ཆང་དང་བཅས་པ་ཉམས་ཀྱང་། སྔར་གྱི་རྩ་བ་བཞི་ཀ་ཉམས་ཡུལ་དེར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་པས་འཆལ་ཀྱང་ད་དུང་རྗེས་ནས་སམ། དེའི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པ་ལ་མ་ཉམས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་གཏན་མེད་པའང་མིན་པས། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཉམས་པའི་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་ལས། དགེ་བསྙེན་དུ་འཇོག་བྱེད་ནི་མ་ཉམས་པའི་ཆ་དེ་ནས་སོ། །དེས་ན་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཅེས་པ་དེ་ལའང་སྤོང་བའི་ཡན་
3-49a
ལག་ལྔ་ཚང་བའི་དགེ་བསྙེན་ཞིག་གིས་མཆོད་སྦྱིན་བསད་པ་ན། རྩ་བ་གསུམ་ཆང་དང་བཞི་མ་ཉམས་ལ། སྲོག་གཅོད་པར་གྱུར་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བསད་པས་ཉམས་ཀྱང་། སྲོག་གཅོད་པར་གྱུར་པའི་ལྷ་སྦྱིན་མ་བསད་པའི་ཆ་ནས་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་འཇོག་པ་ནི་འདི་པའི་ལུགས་སུ་གདའ་བས་ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་སོགས་ལའང་རིགས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
二、
如果所有优婆塞都受五条学处约束，那么世尊所说的只持守不杀生一条学处的"一分行优婆塞"，以及持守不偷盗和不饮酒等个别学处的"少分行优婆塞"，再加上持守不邪淫和不饮酒的"多分行优婆塞"，以及在此基础上持守不妄语和不饮酒的"满分行优婆塞"这四种优婆塞是如何解释的？
对此，迦湿弥罗毗婆沙师回答说：虽然最初受持全部五条学处，但后来若有违犯，则持守自己能守的多条或少条学处，从而形成"一分行优婆塞"等称呼。自释中说："只是说谁能守持哪些学处，就称为'行持'那些学处，但所有人在戒律方面是相同的。"
对于这一点，钦巴上下师、绛给等人似乎都没有正确理解此派的观点，因此我解释如下：在西藏法王时期的一份古注中有如下记载：最初是满分行优婆塞，但因无法持守而行邪淫时，既不能称他为"一分行"，也不能称为"多分行"，因为他仍然没有违反不妄语戒，所以满分行优婆塞的一个条件仍然具足。但称他为"满分行优婆塞"也不合理，因为作为满分行优婆塞的全部五个支分条件不完全具备。
若问："那么称他为'多分行优婆塞'也不合理，因为他没有断除邪淫这一条件？"答：这样的人可以称为"多分行优婆塞"。因为若优婆塞与祭祀的妻子行邪淫，虽然对这一女子而言戒律已破，行为不端，但因未与提婆达多的妻子行邪淫，所以戒律未破。因此说"谁能守持不邪淫等学处，那就是多分行优婆塞"。即使在那时，虽然对于四种身口不善业，所有接受的教导都未破坏，仍然平等地住于具足五支的优婆塞戒律中。
一个满分行优婆塞，即使四根本戒连同酒戒全部违犯，对于之前违犯的四根本戒对象而言，戒律已破，行为不端，但对于此后或者当时其他对象未违犯的情况，仍然具有戒律，因此并非完全没有满分行优婆塞戒律。这样的人，有满分行优婆塞的一面，也有破戒的一面，而判定他为优婆塞是从未破戒的那一面来看的。
因此，所谓"一分行优婆塞"，是指具足五支分戒律的优婆塞杀了祭祀，虽然其他三根本戒和酒戒未破，但由于杀了作为杀生对象的祭祀而破戒，但因为没有杀作为杀生对象的提婆达多，从这一方面被判定为"一分行优婆塞"。这是此派的传统，对"少分行"等其他类型也可类推。


 །དེས་ན་རང་འགྲེལ་དྲངས་ནས་འབྲུ་གནོན་ཞིབ་ཏུ་བྱས་པ་འདི་ནི་བོད་སྔ་རབས་པ་དག་གིས་དེ་སྲུང་བ་ལ་གསུངས་ཞེས་གྲགས་ཀྱི། འབྲུ་གནོན་ལུགས་དང་གཏན་མི་འདྲ་བས་ཁྱད་ཞིབ་མོ་ཡོད་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲིམས་ལ་རྟོགས་པར་གྱིས་ཤིག །ལུགས་འདི་དང་ནི་ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲ་བ་དང་ཡང་མི་མཐུན་ལ། ཉི་འོག་པ་དང་མདོ་སེམས་པས་ནི། སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུའང་འདོད། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱང་དགེ་བསྙེན་རང་རྐྱ་བ་ཚོ་ཐུབ་ཏུ་འདོད། དགེ་བསྙེན་ཡིན་ན་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་དགེ་བསྙེན་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། ལུགས་འདི་མདོ་སྡེ་དང་སེམས་ཙམ་པས་སུན་འདོན་པར་འདོད་ནས་གྲག་ཅེས་མ་རངས་པའི་ཚིག་གིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་དྲངས་པའི་སྲོག་སྤོང་ངོ་ཞེས་དགེ་བསྙེན་དུ་ཁས་བླངས་པས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་གསུངས་སོ་ཟེར་བ་དེ་ཆོས་ཅན། མདོ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཅན་གྱི་མདོར་སྲོག་སྤོང་ངོ་ཞེས་པའི་ཚིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་མིང་ཅན་གྱི་མདོར་ཚིག་ཅི་ལྟ་བུ་བྱུང་སྙམ་ན། ཁྱིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་པའི་བར་གྱི་སྔགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་དངོས་པོའམ་མཚན་ཉིད་འགྲུབ་པར་བསྟན་གྱི། གཞན་དུ་སྐྱབས་འགྲོའི་སྔགས་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་གཉིས་པ་དྲངས་པ་ཡང་མ་དག་སྟེ། དེར་ནི་
3-49b
ནམ་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་དང་བསྡོ་བར་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་འབྱུང་བས། བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་བདག་ཅག་གི་སྲོག་ལ་ཐུག་ཀྱང་སྐྱབས་འགྲོ་གཏོང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དད་པའི་རྒྱུད་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་མི་གཏོང་བར་ཆོས་ལ་རྟེན་པ་ཡིན་གྱི། དེས་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་སྤངས་པའི་ལུང་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བའི་མདོ་གཉིས་ཀ་ནས་མི་འབྱུང་ལ། སྲོག་སྤང་བྱ་བ་འདི་དོན་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་མ་གོ་སྟེ། སྲོག་དག་གིས་བོར་བ་ལ་ཟེར་རམ། སྲོག་དག་གིས་སྤོང་བ་ཞིག་ལ་ཟེར་རམ་གང་ལ་ཟེར་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའི་ལུང་འདི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་འདོན་པར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མིང་འདོགས་ཞེས་ཞུ་བ་རང་ཡང་མི་འཐད་ན། དེ་ལ་ལན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དེ་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ཙམ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདུག་པ། གཉིས་སྤོང་བ་ཙམ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདུག་བྱ་བར་རང་གིས་ཤེས་ན་གཞན་ལ་འདྲི་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་སུ་ཞིག་གིས་སྲོག་གཅོད་སོགས་བསླབ་གཞི་གང་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བསླབ་གཞི་དེ་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་ཤེས་མི་སྲིད་པས་ཞུས་ལན་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་པ་རང་ལུགས་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་དབྱེ་བའི་ཞུས་ལན་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། ཡན་ལག་འདི་རྣམས་སྲུང་ན་དགེ་བསྙེན་འདི་དང་འདིར་འགྱུར་བྱ་བའི་ཚད་མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་བསླབ་གཞི་གཅིག་གམ་གཉིས་སོགས་དེ་ཙམ་དུ་བཟོད་པའམ་མནོད་པ་ལ་ནི། བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཞུ་བ་འདི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་རྒོལ་བ་ནི། འོ་ན་བསླབ་གཞི་ཐམས་ཅད་མ་
3-50a
ནོད་པའི་དགེ་སློང་དགེ་སྦྱོང་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ། སྐྱབས་འགྲོ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སྡོམ་པ་མེད་པ་དང་ཡན་ལག་མ་ཚང་ཡང་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པས་ལན་བཏབ་པ་ནི་མི་མཚུངས་ཏེ། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་སོགས་བུདྡྷས་བཏགས་པའི་དབང་གིས་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཁྱིམ་པ་བྱ་བ་ནས་འདི་ཙམ་གྱི་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
因此，引用自释并详细解释这一点，是因为**古代学者们称"这是针对持戒者所说的"，但解释方式与此完全不同，有细微差别，所以应当专注运用智慧来理解。这一传统与日下部毗婆沙师也不相同，日下部派和经部、唯识派则认为仅凭皈依就能成为优婆塞，并且认为"一分行"等也是独立成立的优婆塞类型，他们不承认凡是优婆塞必定是持守五支分的优婆塞。
经部和唯识派想要驳斥这一传统，所以你用"据说"这种不满的词语，引用"舍杀生"等文句，说明由于受持为优婆塞而获得戒律。但这种说法超出了经典的范围，因为《名称经》中并没有"舍杀生"这样的文句。那么《名称经》中究竟有何文句呢？从"在家"到"请受持我为优婆塞"这段咒语是为了在所度化者相续中成就优婆塞的本质或特征，并非仅仅通过皈依咒语文句所能成就。
你引用的第二段文字也不正确，那里说的是"乃至命终舍命皈依，极其欢喜"，表明见谛的人即使遇到生命危险也不应放弃皈依，是表明对法的信心即使遇到生命危险也不会放弃，而不是在说明戒律的特征。"舍命"的文句既不见于《名称经》也不见于《见谛经》，而"舍命"到底是指什么意思也不清楚：是指放弃生命，还是指生命所舍弃的，或者是指什么？这样一个意义不明的文句怎能作为论证依据？
问"如何称呼破戒者"这个问题本身就不合理，那么对此的回答又有何必要呢？破戒者只行持不杀生，或者只行持两条戒律，这种情况自己都能知道，何必问他人？任何了解优婆塞戒律的人都不可能不知道：不违犯杀生等学处的人就是行持该学处的人，所以这种问答不合理。
那么，按照经部派自宗，优婆塞分类的问答如何才合这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
因此，这种引用自释并详细阐明含义的方法，虽然古代藏人说是针对持守戒律而言，但实际解释方式与他们完全不同，其中有细微差别，所以应当专注运用智慧来理解。这一传统与日下部毗婆沙师也不一致，日下部和经部、唯识宗则认为仅凭皈依就能成为优婆塞，也认为"一分行"等是独立存在的优婆塞类型，不认为凡是优婆塞必定是五支分优婆塞。
这一传统被经部和唯识宗想要批驳，所以你以"据说"这种不认同的词语引用"舍命"并说"由于受持为优婆塞而获得戒律"，这种说法超出了经典内容，因为《名称经》中并没有"舍命"这一词。那么，《名称经》中有什么词呢？从"在家"到"请受持我为优婆塞"的咒语使求戒者相续中成就优婆塞的本质或特征，而不是仅凭皈依咒语就能成就。
你引用的第二段文献也不准确。那里说"终生以命与皈依相连，极为清净皈依"，表明见谛者"即使危及生命也不应放弃皈依"，这是说明信心相续即使面临死亡也不放弃皈依而依止法，并非解释戒律的特征。"舍命"这一说法既不见于《名称经》也不见于《见谛经》，而且"舍命"究竟表达什么意思也不清楚：是指生命放弃还是生命舍弃某物，或是其他含义？如此不明确的引文如何能作为论证依据？
如果询问"如何称呼破戒者"这一问题本身就不合理，那又何必回答呢？因为破戒者只守持不杀生，或者只守持两戒，这些情况自己就能知道，无需向他人询问。任何了解优婆塞戒律的人，都必然知道不违犯杀生等学处的人就是行持那些学处，这是不可能不知道的，所以问答都不合理。
那么，按照经部自宗，优婆塞分类的问答如何合理呢？对于不知道"持守哪些支分能成为何种优婆塞"的人，如果他能接受或受持一条或两条等有限的学处，那么"尊者，具足什么条件成为一分行优婆塞"一直到"满分行优婆塞"的提问就是合理的。
对此毗婆沙师的质疑是：那么也应该有未受持所有学处的比丘沙门了，因为仅凭皈依就能成为优婆塞，没有戒律和不具足支分也能成为优婆塞。
对此经部师回答说：这种类比不成立，因为一分行优婆塞等是由佛陀命名而各自确定的，如经中说："在家人……具足这些条件就成为优婆塞。"
;


 །བྱ་བ་དེས་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་བཏགས་ཤིང་བཞག །སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཏགས་ཤིང་བཞག་པས་ཡན་ལག་མ་ཚང་ཡང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པར་བཏགས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་ལ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཆེ་བས་ནི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། བཞིན་བཟང་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ལྔ་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དག་ལོངས་ཤིག་ཅེས་མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བའི་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་ཡང་ཁྱིམ་བདག་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་བེའུས་ཞུས་པའི་མདོ་དང་ལས་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །
戒大小差别
གསུམ་པ་ནི། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་སློང་གི་ཡིད་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆུང་ངུར་གྱུར་ན་དགྲ་བཅོམ་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ། ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་སོ་སྐྱེ་ལའང་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །
说皈依境
བཞི་པ་ནི། ཅི་སྐྱབས་འགྲོ་མེད་པར་སྡོམ་པ་ནོད་པ་ཁོ་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱབས་
3-50b
འགྲོ་ཡོད་ཀྱང་འབོགས་བྱེད་དང་གནོད་བྱེད་མ་གུས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་ཀྱང་། གསུམ་པོ་རང་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལས་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་མི་སློབ་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འོ། །དེས་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། གང་གིས་བརྙེས་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དེ། སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་བྱེད་ལ་དེ་ཉིད་གཙོ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་འཁོར་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རང་བཞིན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བྱང་སེམས་དོན་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་བཟང་ངན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་སྐུ་དེ་ལའང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནམ། གཅིག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་བྱས་པས། མདོའི་དངོས་བསྟན་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཞལ་མི་གསལ་ཡང་། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྐུ་ཚེ་དང་རིགས་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་མི་སློབ་ལམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ལ་སྐྱབས་
3-51a
སུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཏེ། དགེ་འདུན་དུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངྒྷ་ཞེས་པ་སྲ་བ་དང་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པས་ལམ་དེ་དག་ཐོབ་པ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ལམ་ལས་ཟློག་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆེད་དུ་འཚོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་ཅེས་པའོ། །དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་དམ་གཅིག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ན། སྔ་མ་ལྟར་མཚན་ཉིད་འདྲ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིན་ནོ།

 །བྱ་བ་དེས་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་བཏགས་ཤིང་བཞག །སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཏགས་ཤིང་བཞག་པས་ཡན་ལག་མ་ཚང་ཡང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པར་བཏགས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་ལ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཆེ་བས་ནི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། བཞིན་བཟང་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ལྔ་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དག་ལོངས་ཤིག་ཅེས་མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བའི་དགེ་བསྙེན་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་ཡང་ཁྱིམ་བདག་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་བེའུས་ཞུས་པའི་མདོ་དང་ལས་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །
戒大小差别
གསུམ་པ་ནི། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་སློང་གི་ཡིད་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆུང་ངུར་གྱུར་ན་དགྲ་བཅོམ་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ། ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་སོ་སྐྱེ་ལའང་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །
说皈依境
བཞི་པ་ནི། ཅི་སྐྱབས་འགྲོ་མེད་པར་སྡོམ་པ་ནོད་པ་ཁོ་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱབས་
3-50b
འགྲོ་ཡོད་ཀྱང་འབོགས་བྱེད་དང་གནོད་བྱེད་མ་གུས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཤེས་ཀྱང་། གསུམ་པོ་རང་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལས་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་མི་སློབ་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འོ། །དེས་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། གང་གིས་བརྙེས་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དེ། སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་བྱེད་ལ་དེ་ཉིད་གཙོ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་འཁོར་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རང་བཞིན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བྱང་སེམས་དོན་གྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་བཟང་ངན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་སྐུ་དེ་ལའང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནམ། གཅིག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་བྱས་པས། མདོའི་དངོས་བསྟན་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཞལ་མི་གསལ་ཡང་། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྐུ་ཚེ་དང་རིགས་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་མི་སློབ་ལམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ལ་སྐྱབས་
3-51a
སུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཏེ། དགེ་འདུན་དུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངྒྷ་ཞེས་པ་སྲ་བ་དང་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པས་ལམ་དེ་དག་ཐོབ་པ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ལམ་ལས་ཟློག་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆེད་དུ་འཚོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་ཅེས་པའོ། །དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་དམ་གཅིག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ན། སྔ་མ་ལྟར་མཚན་ཉིད་འདྲ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整直译：
那种行为，仅仅归依就被称为并安立为近事戒。一食行等也同样被称为并安立，因此虽然支分不完全，也被称为近事戒。佛陀对比丘和沙门而言，没有将支分不完全者称为比丘等，因此迦湿弥罗人也承认支分不完全的近事戒。此外，《律分别》中说："贤面，尽形寿在世尊面前，受持第五梵行学处"，也提及了断除不净行的近事戒。另外，在《居士勇猛请问经》、《具寿犊子请问经》和《百业经》中也有提及。
戒大小差别
第三，一切律仪也有小、中、大的差别，是依据受持时发心意乐的大小等情况而定。如是，若发心小，则阿罗汉有小别解脱戒；若发心大，则凡夫也有大别解脱戒。
说皈依境
第四，若无归依而仅受戒，不能成为近事戒；虽有归依，但对授戒者和行损害者不恭敬，以及无知或有恶念者，也不能成为近事戒。因此，虽然知道归依三宝，但三宝究竟是什么样呢？归依三宝中，成佛之法是无学道因，归依于此。因此，灭尽无生智是法，以此获得的法身被称为佛陀，因为这是安立佛陀的主要因素。或者说，灭尽无生智及其眷属无漏五蕴，被称为佛陀，因为完全通达一切法故。色身则不作为归依处，因为异熟本性的欲界菩萨悉达多的色身和佛陀的色身没有好坏差别。大乘则认为也归依色身，因为认为它是事业智慧的显现。那么，是归依所有佛陀还是归依一佛？经典直接教导中没有明确说归依所有佛，但在论典中分析时，是归依所有佛陀，因为所有佛陀在世间道的福德和智慧资粮特性，以及出世间道的灭尽智等特性上没有不同。因此，虽然寿命、种姓等不同，但归依释迦牟尼佛的无学道时，就是归依所有佛陀的无学道。
有学道和无学道两者都应当归依，因为这是安立僧伽的法。"僧伽"(Saṅgha)意为坚固不可分离，获得这些道的八种圣者，即使天人世间试图使其退转，也不可分离，为了涅槃而集合，所以称为僧伽。是归依所有僧伽还是一个僧伽？如前所述，因为特性相同，所以是归依所有僧伽。


 །དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན་མདོ་འདི་དང་འགལ་ཏེ། བུདྡྷས་ག་གོན་དང་བཟང་པོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱེད་གཉིས་ཚུར་ཤོག་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིག །གང་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་འདུན་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིག་ཅེས་ད་ལྟ་བའི་དགེ་འདུན་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ནི་འདས་ད་ལྟར་གྱི་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་མ་ཡིན་གྱི། ག་གོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་སྟོན་པས་ཆོས་འཁོར་ཕྱིས་བསྐོར་བ་ན། ལྔ་སྡེ་ལ་སོགས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་ཡོན་ཏན་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་མ་འོངས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པར་གྱུར་པའི་མྱང་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཅན། སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ན་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འགོག་པ་ལྷག་བཅས་ཀྱི་མྱང་འདས་ཞི་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཞི་བ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་པས་བསྟན་པ་ལུང་གི་ཆོས་གསུང་རབ་ཀྱང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་
3-51b
ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། གཉེན་པོ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཞེད་ཀྱང་། བྱེ་སྨྲས། སྟོན་པའི་ཆོས་མིང་ཚིག་ཡི་གེས་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་མ་བཞག་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དོགས་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་གཅོད་དགོས་ཏེ། འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱི་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ཆོས་ཅན། མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་སུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཅིང་། དེའི་གཟུགས་ཕུང་ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཅིང་། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ལ་ནི་གནོད་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། རྟགས་ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་རྟེན་གཟུགས་ཕུང་ལ་གནོད་པས་ཉམས་པར་བྱས་པས་རྟེན་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ལའང་གནོད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་འབྱུང་གི། ཇི་ལྟར་འབྱུང་ན། སངས་རྒྱས་སུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ངོས་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་གྱི་རྟེན་སངས་རྒྱས་མིན་པར་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་མཚམས་མེད་དུ་མི་ཐལ་བའི་ཀླན་ཀ་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་བྲམ་ཟེར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཕ་མ་བྲམ་ཟེ་ལ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། ཕ་མ་བྲམ་ཟེ་ལས་སྐྱེས་པས་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ན། དེའི་མིག་ནི་བྲམ་ཟེ་མིན་པར་འགྱུར་ཞེས་མི་འདོད་པ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་ཆོས་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུང་ལྔ་སངས་རྒྱས་མིན་པར་མི་
3-52a
འགྲོ་སྟེ། ཕ་མ་བྲམ་ཟེ་ལས་སྐྱེས་པས་བྲམ་ཟེ་ཡིན་པས་དེའི་མིག་བྲམ་ཟེ་མིན་པར་མི་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ།

以下是完整直译：
若归依所有僧伽，则与此经相违："佛陀对伽奢和善生说道：'你们来吧，归依佛和法。未来时将出现所谓的僧伽，归依于彼。'"因为明确排除了现在的僧伽。对此疑问，并非是说不归依过去和现在的僧伽，而是因为当时伽奢等人在佛陀后来转法轮时，五比丘等成为现实时，为了生起对功德的信心，佛陀说："归依未来的僧伽。"
所有因择灭而成的涅槃，归依时是归依法，因为灭除自他相续烦恼的有余涅槃寂静，与灭除痛苦的无余涅槃寂静，特性相同故。
大乘认为教法经典也是法宝，因为认为它是法界的因缘故。证悟的法也是法宝，因为是对治道谛故。而毗婆沙师说：佛陀教法中的名、句、文所摄不是法宝，因为是苦谛和集谛的自性故。证悟的法也不立为法宝，因为已经被包括在佛和僧中故。
对此需要解决这样的疑问：那么，以恶意对如来身体出血，应不成为无间业，因为唯无学法是佛陀，而其色蕴不是佛陀，且没有伤害无学法故？毗婆沙师说：后一理由不成立，因为伤害无学所依的色蕴，也就伤害了能成佛的所依法故。
经部师则认为，阿毗达摩论中没有说"唯无学法是佛陀"，而只是指出了安立佛陀的世间和出世间法的因，并未否认具有世间五蕴特性的所依是佛陀，因此对所依造成伤害不构成无间业的质疑不成立。例如，成为婆罗门的法是出生于婆罗门父母，如果因出生于婆罗门父母而成为婆罗门，那么不能说他的眼睛不是婆罗门。同样，虽然唯成佛之法是佛陀，但佛陀的五蕴不能说不是佛陀，如同出生于婆罗门父母而成为婆罗门，不能说他的眼睛不是婆罗门一样。



།དེ་ལྟར་མིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་དང་སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དུ་བྱེད་ཆོས་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་དགེ་སློང་ཆོས་ཅན། དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དགེ་སློང་དེ་དགེ་སློང་བྱེད་ཆོས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། རྟེན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བཤད་ཅེས་ངེས་བཟུང་གིས་ཅི་བྱ་སྙམ་ན། ངེས་བཟུང་དོན་མེད་པ་མིན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་ལུས་ངག་དགེ་སློང་ཡིན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ན། དགེ་སློང་གི་བྱེད་ཆོས་ལའང་མཆོད་པར་བྱས་པའི་ངེས་བཟུང་སྨོས་པ་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ན། སངས་རྒྱས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལའང་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཅེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་སངས་རྒྱས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྟོབས་བཅུ་སོགས་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཟེར་རོ།

如果不是这样，则世间的心中所存在的佛陀和阿罗汉这一有法，应成为非佛陀和非阿罗汉，因为无学法和有学无学法在世间的心中不存在的缘故。作为比丘的法身相续具足的比丘这一有法，应成为非比丘，因为比丘仅仅是比丘的作法之故。对于这一理论说法，毗婆沙师说：如果依靠是佛陀，论著中说"皈依佛陀"是皈依令成为佛陀的无学法，如是明确指出，那么此明确指出有何意义呢？明确指出并非无意义，就像当供养比丘的身语是比丘时，也是供养比丘的作法那样明确指出；当皈依佛陀的身是佛陀时，也是皈依令安立为佛陀的法，因此明确指出。其他一些人说，佛陀是佛陀的十八不共法和十力等，所以皈依的是这些。


 །སྐབས་འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། མངོན་གྱུར་བཅུ་འཆད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གྱིས་ནི་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་གོ་ཆོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་ལུང་གི་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་གས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་མངོན་གྱུར་གྱི་གོ་ཆོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་མོད། འདི་ཡང་མགོ་བཅད་ནས་མཇུག་མའི་རྒྱན་དུ་བྱེད་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྟེ། འོ་ན་མངོན་གྱུར་བཅུའི་
3-52b
སྐབས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཆོས་ཅན། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་མེད་སྙམ་ན། ཁྱབ་པར་ཐལ། སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དེ་ཚལ་བུ་འཛིན་པ་སྟེ། རྟགས་ཙམ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་ལའང་བྱེད་རིགས་ན་མངོན་གྱུར་བཅུའི་དགེ་འདུན་མངོན་གྱུར་ནི་དགེ་སློང་རྣམ་དག་ལས་ཀྱི་ཁ་བསྐང་དུ་འོས་པའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཡིན་པས་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་གྲུབ་ན་ཕྱི་མ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་རྟགས་དང་པོ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། གྲུབ་པར་ཐལ། ཚལ་བུ་འཛིན་པ་སྟེ་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཇི་སྲིད་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱབས་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་ན་རྩ་ཁྱབ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཅས། རྩ་བར། འདོད་ན། དེ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་རྒྱུད་ལྡན་ལས་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་བཞིར་ལོངས་པ་ཡན་གྱི་སྡེ་འཆགས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཡང་མངོན་གྱུར་བཅུའི་སྐབས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དེ་ཆོས་ཅན། སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པར་ཐལ། མིན་ན་སྐྱབས་འགྲོ་ལེན་པའི་སྔགས་ཚིག་ཏུ་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཅེས་དམིགས་བསལ་དགོས་པ་ལས། མ་བསལ་བར་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་ན་དངོས་འགལ། ཡང་མངོན་གྱུར་བཅུའི་སྐབས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཆོས་ཅན། སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པར་ཐལ། དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། གྲུབ་པར་ཐལ།
3-53a
འདིའི་རང་འགྲེལ་དུ། དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལའམ། འོན་ཏེ་གཅིག་ལ་ཡིན་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། ལམ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་སོང་། འདོད་ན་དངོས་འགལ། ཡང་མངོན་གྱུར་བཅུའི་སྐབས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་མངོན་གྱུར་དེ་ཆོས་ཅན། མངོན་གྱུར་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ཙམ་ཡང་དེ་སྐབས་མངོན་གྱུར་མ་ཡིན་ཅིང་། ལྷག་པར་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་ནམ་དུ་ཡང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་ཁྱེད་རང་གི་ཞེན་དོན་ལ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་རང་སྟོན་པའི་སྐུ་གཟུགས་མི་སློབ་ལམ་མིན་པས། སྐུ་གཟུགས་སངས་རྒྱས་སུ་འོང་དོན་མེད་པ་དང་། ལས་ཆོག་བརྟགས་འགོག་གི་མྱང་འདས་མིན་པས་ལས་ཆོག་ཆོས་སུ་འོང་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར། རྟགས་གཉིས་པ་དངོས་སུ་ཁས་བླངས་ཏེ། མངོན་གྱུར་བཅུའི་སྐབས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མིན་པའི་མཐུན་དཔེར། མངོན་གྱུར་བཅུའི་དཀོན་མཆོག་དང་པོ་གཉིས་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དཀོན་མཆོག་དང་པོ་གཉིས་མིན་པ་མཐུན་དཔེར་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

在这里，吉祥萨迦秋登说：十现前品中的僧伽并不能成为皈依处的僧伽宝，因为那时佛陀的身像和作为言教法的羯磨仪轨也被说成是现前的佛陀和法，所以这样解释。然而，这就像砍下头来当尾巴的装饰一样极其荒谬。那么，十现前品中的僧伽这一有法，应成为非僧伽宝，因为不是皈依处的僧伽宝之故。如果认为没有遍，则应有遍，因为如果皈依处的僧伽宝是持片段者，即持相的僧伽，那么十现前品的现前僧伽是清净比丘羯磨圆满的比丘僧团，所以除了皈依处的僧伽别无其他之故。如果第一因成立，就让后者成立，但第一因不成立。应该成立，因为只要世间上有持片段者，即持相的比丘僧伽，就可以安立有皈依处三宝的教法之故。根本遍则是圆满佛陀所制定的。
在根本处，如果承许，则该僧伽应成为僧伽宝，因为它是具足别解脱戒，能作羯磨并具足四人以上的集合之故。三轮（即已遮破）。又，十现前品中的僧伽宝这一有法，应成为皈依处的僧伽宝，因为若非如此，则在受皈依的咒语中应特别提到"圣僧伽"，但未特别说明而是说"我皈依众中尊僧伽"之故。因遍已成立。若承许，则有直接矛盾。
又，十现前品中的僧伽宝这一有法，应成为皈依处的僧伽宝，因为一切僧伽都是皈依处的僧伽宝之故。若说不成立，则应成立，因为此论自释中说："是对一切僧伽还是对一僧伽而言？从性相方面来说是对一切，因为道的性相没有不同之故。"因遍已去。若承许，则有直接矛盾。
又，十现前品中的佛陀和现前法这一有法，应成为非现前，因为一般的佛陀和法在此时并非现前，特别是皈依处的佛宝和法宝从未现前之故。第一因是依照你自己的认知而承许的，因为你自己承许导师的身像不是无学道，所以身像无法成为佛陀，羯磨仪轨不是择灭涅槃，所以羯磨仪轨不可能成为法，那么怎么会现前呢？第二因是直接承许的，因为为了证明十现前品中的僧伽宝不是皈依处的僧伽宝，你引用了十现前品中的前两宝不是皈依处的前两宝作为同喻之故。


 །རྩ་ཁྱབ་གྲུབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ཙམ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བུད། རྩ་བར་འདོད་ན། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་རྒྱུར་མངོན་གྱུར་བཅུ་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། མངོན་གྱུར་བརྒྱད་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་གཉིས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཡང་མངོན་གྱུར་བཅུའི་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་ལས་ཆོག་ཆོས་ཅན། དཀོན་མཆོག་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གོ་མི་ཆོད་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་དཀོན་མཆོག་
3-53b
མཚན་ཉིད་པ་དང་པོ་གཉིས་མིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་པ་ཚད། འདོད་ན། དངོས་འགལ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུགས་ལ་མངོན་གྱུར་དང་པོ་གསུམ་འདི་ལ་དགེ་འདུན་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་ཙམ་བྱུང་ཞིང་། དཀོན་མཆོག་དང་པོ་གཉིས་ལའང་མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྟེན་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སྐྱབས་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དད་པ་རྣམ་པར་དགེ་བ་གསུམ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བསྙེན་རྫོགས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བསྙེན་གནས་དགེ་བསྙེན་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་སྐྱབས་འགྲོ་རྩོམ་བྱེད་དུ་དགོས་པར་ཚུལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ལྟར་བསྙེན་པར་རྫོགས་དུས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མངོན་གྱུར་གྱི་སྐབས་སུ་སྐྱབས་གནས་སུ་རུང་བ་མིན་པའི་དཀོན་མཆོག་གཞན་པ་གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་དགོས་ཞེས་གཏམ་ངན་པ་འདི་ཐར་འདོད་སུ་ཞིག་གི་ཡིད་ལ་འཇེབས། ཡང་སྟོན་པའི་སྐུ་གཟུགས་སྐྱབས་ཡུལ་མིན་ན་ཆོས་ཅན། ཁྱེད་ཅག་སྟོན་པའི་སྐུའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་། ངག་གིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་དད་པ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པར་ཐལ། སྟོན་པའི་སྐུའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཕྱག་མཆོད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་དཀོན་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་པ་ཚད། མི་འདོད་ཀ་མེད། འོ་ན་ནི་ཁྱེད་ཅག་རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་སྤྱོད་པ་ལས་དམན་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བགྱི་བ་སྟེ། ཧྭ་ཤང་ཆེན་པོས་ནི་སྐུ་གཟུགས་སོགས་ལ་བསྟོད་ཕྱག་གི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱང་བསོད་ནམས་བསགས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འདོད་ནས་མི་གསོག་པ་ཡིན་ལ། བླ་མ་ཁྱེད་ལྟར་ན། དེ་ལ་བསོད་
3-54a
ནམས་བསགས་ཀྱང་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་མི་ཐོབ་པར་བཞེད་པ་ལས་ལྡོག་ཏུ་མེད་ན་བདག་གིས་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གཅིག་བསོད་ནམས་ཟད་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཐུ་རྡུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གིས་ཆེན་པོར་བསྙེན་པ་ཡིས། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཕལ་ཆེར་ཡང་། །དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་ཚུལ་ལས། །འདའ་བར་མཐོང་ནས་འབད་པས་བཀག །ཅེས་སོ། །ནོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་བཅས་ན་འཁོར་བཅས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཅན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱབས་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་ཐར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་མ་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་ཐུབ་པའི་སྐྱབས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བསྙེན་གནས་སོགས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟེན་ནམ་ཐབས་སམ་གཞིའམ་སྒོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །
支分差别
ལྔ་པ་ལ། ལོག་གཡེམ་ཡན་ལག་ཏུ་དང་། རྫུན་ཡན་ལག་ཏུ་དང་། མྱོས་འགྱུར་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་དོན་ཏོ། །
邪淫支意义
དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་དོ།

根本遍已成立，因为如果佛陀和法不现前，则现前的佛陀和法就无从谈起。在根本处，如果承许，则说明获得具足戒需要十现前是不合理的，因为只有八种现前之故，因为佛陀和法两者不现前之故。
又，十现前品中的佛陀身像和羯磨仪轨这一有法，应成不能代表两宝现前，因为这二者不是名符其实的前两宝之故。因已承许，遍已成立。若承许，则有直接矛盾。
在我们的传统中，这前三现前中，对僧伽有直接所缘，对前两宝也作意相的所依，对皈依处三宝生起皈依的清净信心三者，在受具足戒者的相续中现前，这是获得具足戒的主要因素，因为与八关斋戒、居士戒、沙弥戒的生起需要皈依发起作为主要因素的道理相同之故。
像你那样认为受具足戒时三宝现前的场合需要现前另外三种不适合作为皈依处的三宝，这种恶言谁会在求解脱者的心中接受呢？
又，如果导师的身像不是皈依处，这一有法，则你们对导师身像以身礼拜，以语言说"我皈依"，以意生起信心等一切行为应不获得福德果报，因为导师的身像不是通过礼拜供养等方式所皈依的珍贵三宝之故。因已承许，遍已成立。不能不承许。
那么，你们将行持比中国和尚更低劣的行为，因为大和尚认为对身像等以赞叹礼拜方式皈依可获得福德果报，但认为积累福德是轮回之因而不去积累；而你这位上师认为，即使对其积累福德，也不会获得所积累的安乐果报，如果不能扭转这种观点，我也无能为力了，因为当一个众生福德耗尽时，一切佛陀也力量衰退之故。
所说："由于亲近大者，多数思辨者也，见其偏离无垢理则道，故经努力遮止。"
从获得者的身体而言，皈依的禅定是语表色的本质。如果有心，则是具有眷属的五蕴。如何皈依？依靠彼而永远决定从一切痛苦中解脱之故。因此，除了三宝之外没有能从苦难中救护的皈依处，所以皈依是八关斋戒等一切正受戒律的所依或方便或基础或门径。
第五，分为邪淫支分、妄语支分、致醉品支分的意义。
第一，正文和解除疑惑。


 །
དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་གཞན་ལ་མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བ་བསླབ་གཞིར་བཞག་ལ། དགེ་བསྙེན་ལ་ལོག་གཡེམ་སྤང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་བསླབ་གཞིར་བཞག་ཅེ་ན། འདོད་པས་ལོག་གཡེམ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ཏུ་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་སྨད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཚངས་སྤྱོད་དེ་ལྟར་མིན་པ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པས་འདོད་ལོག་སྡོམ་སླ་བའི་ཕྱིར་ཐོགས་མེད་ནས་གོམས་པས་མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤང་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་སྤོང་བར་ཡང་མི་སྤྲོ་ལ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་
3-54b
དང་། གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ཀུན་འཕགས་པ་ཡིན་ཀྱང་མི་ཚངས་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི། ལོག་གཡེམ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་འཕགས་པ་རྣམས་ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་ལོག་གཡེམ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལོག་གཡེམ་སྤོང་བ་བསླབ་གཞིར་བཞག་གི། མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བ་བསླབ་གཞིར་མ་བཞག་གོ། བཞག་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ན། འཕགས་པ་སློབ་པ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཆོས་ཅན། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཉེས་པ་ལ་ཟོན་བྱེད་མོད། དེ་ལྟར་ན་འཆི་འཕོས་པས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བར་འགྱུར་གྱི་དོགས་ནས། འཕགས་པ་ལ་ཚེ་བརྗེས་ནས་མི་གཏོང་བར་གནས་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ཚེ་ཕྱི་མར་འཕགས་པས་ལོག་གཡེམ་མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་ལོག་གཡེམ་མི་བྱེད་པའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པའོ། །མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་དེའང་མདོ་སྡེ་པས་ནི། ལོག་གཡེམ་སྤོང་བའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་འདོད། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཞིག་ལ་འདོད། འདིར་ཁོ་བོས་བསམས་ན། སྐྱོབ་པ་འབྲི་གུང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཆི་འཕོས་པས་མི་གཏོང་ཞེས་སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་པ་ལས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ས་སྐྱ་པཎྜྻི་ཏས་བཀག་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མོད་ཀྱང་། དོན་ལ་བྱེ་སྨྲས་རྟོགས་བཏགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་མི་གནས། སྤོང་བདུན་སྤོང་བའི་སེམས་པ་རྒྱུན་ཆགས་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྤོང་བ་ཚེ་རབས་བརྗེས་ཀྱང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མ་ཉམས་པར་ཡོད་ན། དེ་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་
3-55a
པའི་མིང་བཏགས་ཀྱང་རུང་། ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་མིང་བཏགས་ཀྱང་རུང་། མ་བཏགས་ཀྱང་རུང་། བདེ་འགྲོ་ལྷ་མིའི་ལུས་རྟེན་དལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ཚང་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ནུས་ཐོགས་མེད་དུ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་མི་ཉམས་ཤིང་མི་གཏོང་བར་གྲུབ་སྟེ། འདིའི་རང་འགྲེལ་དུ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སློབ་པ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་དུ་འོངས་པས། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལེགས་པར་གྲུབ་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་འཆི་འཕོས་པས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་མཁས་མཆོག་དབྱིག་གི་གཉེན་གྱིས་ཟུར་ཙམ་འགྲེལ་པར་མཛད་ཀྱང་། ཡང་ཉན་ཐོས་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་བློར་མ་ཤོང་དོགས་ནས། དེའི་སྡོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འཆད་དགོས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འཕགས་པ་ལ་ཚེ་རབས་བརྗེས་ནས་ཀྱང་སོ་ཐར་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བར་གྲུབ་ན་སོ་སྐྱེ་ལའང་འཆི་འཕོས་པས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བར་གྲུབ་པ་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྐྱོབ་པ་འབྲི་གུང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོའི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

第一，在其他戒律中把断除不净行立为学处，而在居士戒中为何把断除邪淫立为学处呢？因为邪淫会扰乱他人妻子，纯是恶趣之因，在世间极为受谴责，而不净行则不如此；又因在家人易于约束邪欲，而习惯后要断除不净行则很困难，不愿意断除。即使是天帝释和具色心（卢舍那）虽然是圣者，也行不净行，但不行邪淫，如同圣者在其他生中也获得不行邪淫的戒律。因此立断除邪淫为学处，而非立断除不净行为学处。
若问立为学处会有什么过失？则有学圣者在其他生中这一有法，应成为不住于居士戒者，因为他行不净行之故。如此注意过失，但这样一来就担心死亡转世不舍别解脱戒。圣者转世后不舍而继续存在的居士戒，并非从正受而生的戒律，因此圣者在来世必定不行邪淫，这就是不行邪淫的居士戒。
对于这种不行（邪淫）的戒律，经部师认为仅仅是远离邪淫的身心特殊状态。毗婆沙师则认为是戒律支分的无表色。
此处我思考，虽然救护者直贡三界怙主宣说"别解脱戒不因死亡舍弃"这一狮子大吼，被大士萨迦班智达广泛驳斥，但实际上毗婆沙师所说的"遮止与制定的戒律是以无表色形式存在"这一说法在实际上站不住脚。若断七所断的相续心思加上远离过失，即使转世，只要不失正念和正知而存在，那么无论给它命名为别解脱戒，或命名为防护恶行的戒律，或不命名，它都是能无碍成就获得善趣天人身体依靠、具足十八暇满法之因，这是不退失不舍弃的。这在自释中说："非不净行，所以有学转生为其他世时将不安住于居士戒。"通过这一说法已经很好地证明了。
我认为圣者死亡转世后不舍居士戒是正等正觉佛陀的密意，这一点虽然被最胜智者世亲仅作了简略的解释，但又担心声闻两部派的智力无法理解，所以不得不解释说："他的戒律并非从正受而生的戒律。"因此，如果证明圣者转世后不舍别解脱戒，那么凡夫死亡转世后也不舍别解脱戒的证明，就是正等正觉佛陀和怙主龙树化现的救护者直贡三界怙主的密意。


 །
གཉིས་པ་ནི། བསླབ་པའི་གནས་ལྔ་མནོས་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཆུང་མ་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བསྙེན་དེས་ཆུང་མར་གྱུར་པའི་བུད་མེད་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །དེ་ལས་ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །འོ་ན་རང་གི་བུད་མེད་ལ་སྤྱད་ན་སྡོམ་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། སྡོམ་པ་འདི་བདག་ལ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་
3-55b
པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཁས་ལེན་གྱི། བདག་གིས་ཆུང་མར་བླངས་པའི་རྒྱུད་འདི་ལས་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་པས་རང་གི་ཆུང་མའི་གཞི་དེ་ལས་ལོག་གཡེམ་གྱི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་འཐོབ་ཀྱི། མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པས་ཆུང་མར་བླངས་པ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་སྡོམ་པ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །
妄语支意义
གཉིས་པ་རྫུན་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་དོན་ནི། གང་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་སྤོང་བ་བསླབ་གཞིར་མ་བཞག་ནས། རྫུན་སྤོང་བ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པའི་བསླབ་གཞིར་བཞག་ཅེ་ན། རྫུན་སྨྲ་ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །སླ་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་འདས་པར་གྱུར་ན་དྲིས་པ་ན། བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་སྔར་གྱི་མི་སྦྱོང་གི་སྟེང་དུ་ཉེས་པ་བརྩེགས་མ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཐལ་བར་འགྱུར་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་རྫུན་སྤོང་བ་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་གཞིར་བཞག་གོ།
酒类支意义
གསུམ་པ་ནི། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མྱོས་འགྱུར་གྱི་བཏུང་བ་འཐུང་བ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ལས། གཞན་མ་བཞག་པ་ཅི་ཞེ་ན། མྱོས་འགྱུར་གྱི་བཏུང་བ་འཐུང་བ་སྤོང་ན་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་བསྲུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅས་པའམ་བཅད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པའི་ལས་སྤྱོད་པ་ནི་སྡིག་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མ་གུས་པའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་གུས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱོས་འགྱུར་འཐུང་བ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆང་ནི་ནད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མྱོས་པར་
3-56a
མི་འགྱུར་བ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མིན་པར་གཉེན་པོའི་བློ་ཁོ་ནས་བཏུང་བར་ནུས་སོ། །མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ངོ་ཚ་མེད་པར་རམ་ཉེས་པ་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་ནས་འཐུང་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དྲོད་རིག་ནས་ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར་འཐུང་བ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འདུལ་འཛིན་རྣམས་ན་རེ། ཆང་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པས། ནད་པ་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་གནང་ལ། བཅས་པ་ནི་ནད་པ་གསོ་བའི་ཕྱིར་གནང་བ་ཡིན་ཏེ། བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་བྲོ་གཡོག་བགྱི། ཉེ་བ་འཁོར་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་གཏོགས། ཞེས་དང་། ཤཱཀྱ་ནད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བ་མ་གནང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆང་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀག་པ་ཡིན་ལ། མྱོས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་བཀག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་རྩྭ་མཆོག་ཙམ་གྱིས་བླངས་པས་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཙམ་བཀག་མི་རིགས་ཀྱང་བཀག་འདུག་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་སྟོན་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་རྩྭ་ཡི་རྩེ་མོས་ཀྱང་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆང་འཐུང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲོག་གཅོད་བཞིན་འཕགས་པ་རྣམས་ཚེ་འཕོས་ཤཱཀ་ཐུབ་ལ་སྟོན་པར་འཛིན་པ་རྣམས། ནས་ཀྱང་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

第二，已受持五学处的情况下娶妻时，那时居士从已成为妻子的女人处也能得到戒律吗？因为要断除一切不应行淫的对象，所以能从她处得到部分戒律。那么，与自己的女人行淫会不会损毁戒律呢？不会，因为这一戒律是承诺"我断除以欲行邪淫"，而不是承诺"我不与自己娶为妻子的女性行不净行"，所以从自己妻子这一基础上，只是获得如同所承诺的断除邪淫的支分，而不是断除不净行，因此与所娶妻子行不净行不会损毁戒律。
第二，把妄语立为支分的意义是：为何不把离间语等断除立为学处，而把断除妄语立为居士戒的学处？如所说："因妄语极受谴责，且因容易且能获得。"此外，若违犯一切学处后被问及时，说"我没有做过这样的事"，则有可能在原本的恶行上再加上妄语的罪过，为了防止这种情况，所以把断除妄语立为居士戒的学处。
第三，为何在诸多制定的过失中，只立断除饮用致醉饮品为学处，而不立其他？因为断除饮用致醉饮品能使守护其他支分，所以（只立此学处）。制定或裁决的过失如何构成？行持佛陀所禁止的行为即成为罪恶，因为那是不敬重佛陀教法的行为，而不敬重本质上是无惭的不善，所以饮用致醉品是制定的过失，因为它不具备自性过失的特征，自性过失是只由烦恼心行持的，而酒因能治病，所以不致醉的情况下可以只由对治心饮用，而非烦恼心行持。明知会致醉而无惭地饮用，或知道有过失而认为无过失地饮用的心本身就是有烦恼的。明知不会致醉的适量，为了治病而饮用，这其中没有烦恼。
对此，持律师们说：酒是自性过失，所以即使为了治病也不允许，而制定（的过失）是为了治病而允许的，因为经中说："尊者，如何行使悬置羯磨？优波离，除了自性过失外..."又说："释迦牟尼对病人也不允许饮用致醉品。"所以，酒这一有法是自性过失，因此被佛陀禁止，并非思考"会致醉"而禁止，因为若是如此，仅取草尖量不会致醉，不应该禁止这么少量，但却被禁止了。这已成立，如经中说："诸比丘，自称为导师者不应饮用哪怕草尖量的致醉品。"此外，饮酒是自性过失，因为是身体的恶行，就像杀生一样，圣者们转世后认奉释迦牟尼为导师者，连（饮酒）的念头也不会有。


 །ཆང་འཐུང་བ་ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེས་ཞེ་ན། དགའ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་མདོ་ལས། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད་ལོག་གཡེམ་མ་བྱིན་ལེན་འབྲུའི་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་དང་བཞིར་བཤད་པས་ཤེས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་
3-56b
ན་རེ། ནད་པ་ལ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་སྤྱིར་བསྐྱངས་པར་གསུང་ཡང་། ཆང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ནས་བཀག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ནས་བཀག་པ་མིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྨུགས་གཉིད་ཆང་མི་ཚངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ངོམས་པའམ་ཆོག་པའམ་ཚིམ་པ་མེད་པས་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཚོད་འཛིན་མི་ཐུབ་པས་དེའི་ཆེད་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩྭའི་རྩེ་མོས་འཐུང་བའང་བཀག་པ་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཀག་པ་མིན་ཏེ། ཚོད་མ་ཟིན་པར་ཐལ་གྱིས་དོགས་ནས་ལ་དོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཆང་ཚེ་བརྗེས་ཀྱང་འཕགས་པས་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིན་ཏེ། འཕགས་པ་སློབ་པས་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་འཐུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འཐུང་ན། ངོ་ཚ་བསྒྲིབ་ཕྱིར་ཆུ་ལྟར་བྱས་ནས་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་འཐུང་བས་ཆོག་མོད་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ལྟར་བྱས་པ་དེས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དྲན་པ་མི་ཉམས་པའི་ཅུང་ཟད་ཙམ་འཐུང་བས་ཆོག་མོད་སྙམ་ན། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གསོལ་ཏེ། དུག་ཆུང་ངུས་ཀྱང་འཆི་བ་བཞིན་དུ་མྱོས་འགྱུར་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བག་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། སྲོག་གཅོད་བཞིན་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེར་གསུང་བ་མིན་ཏེ། ཆང་གི་ཉེས་སྤྱོད་བག་མེད་ནི་མྱོས་པས་མི་དགེ་བ་མི་སྤོང་དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་དེར་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྲོག་གཅོད་སོགས་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བའི་སྔགས་ཚིག་ཏུ་སྲོག་གཅོད་པ་བག་མེད་པའི་གནས་
3-57a
སྤངས་ཏེ་དེ་དག་ལས་ལྡོག་ཅེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆང་བཏུང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མིན་ཏེ། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་སྔགས་ཚིག་ཏུ། འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ཏེ་དེ་དག་ལས་ལྡོག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དགའ་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས། འབྲུའི་ཆང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། ཆང་འཐུང་བའི་ཞར་ལ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པས་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་སྔོན་མེད་འཕེན་པའམ། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱ་བའི་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། འབྲུའི་ཆང་ནི་ཟས་ལ་སྦྱར་བ་འབྲས་འཐུག་པོ་ཆེ་ལས་བྱུང་བའི་བཏུང་བའོ། །སྦྱར་བའི་ཆང་ནི་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་སོགས་ཀྱི་རྫས་ལ་བཏུང་བའོ། །གཞོན་ནུ་སྟེ་མ་ལོངས་པ་དང་རྙིངས་ཏེ་ཡལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་སྨོས་སོ། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་ཁྲེ་རྒོད་དང་ནི་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་མྱོས་ཀྱང་མྱོས་ཚབ་ཆུང་བས། འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་ཞེས་སྨོས་སོ། །སྤྱད་ན་བཅས་འདས་ལས་མེད་ཀྱང་བག་མེད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་བསྒྲིམས་ནས་སྤོང་བར་ཤེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་བག་མེད་ཀྱི་གནས་ཞེས་སྨོས་སོ།

从哪里可以得知饮酒是身体的恶行？从《难陀等经》中，身体的恶行被解释为邪淫、不与取、粮食酒和配制酒、放逸处四种，由此可知。
阿毗达磨师虽然说对病人以制定的过失普遍维护，但特别禁止酒这一有法，并非因为它是自性过失而禁止，因为佛陀禁止昏沉睡眠、酒、不净行是因为它们没有满足或满意或知足，无法控制不致醉的量，所以为此而禁止之故。
禁止以草尖饮酒这一有法，不是因为它是自性过失而禁止，而是担心无法控制量而过度，以防范的方式禁止之故。圣者转世也不饮酒这一有法，不是因为它是自性过失，而是因为有学圣者以信心、精进、知惭、有愧和智慧之力不饮酒之故。
若想："因有惭而不饮酒，那么将酒做成如水的样子，使他人不知道而饮用就可以了吧？"不是这样的，因为即使做成如水样子也会使正念衰损之故。又若想："饮用不会损害正念的少量就可以了吧？"即使少量也不应饮用，因为就像少量毒药也能致死一样，少量致醉品也能使正念衰损之故。
酒被说为恶行放逸处这一有法，不是因为它像杀生一样是自性过失而这样说的，因为酒的恶行放逸是因醉酒而不断恶不行善，所以被如此解释之故。例如，杀生等是自性过失，因为在断除咒语中不说"断除杀生放逸处而从此远离"之故。饮酒不是自性过失，因为在远离的咒语中有"断除粮食酒和配制酒放逸处而从此远离"之故。
《难陀经》中说："依赖粮食酒和配制酒放逸处，习惯、熟悉并多次行持，身坏后将生于地狱。"这是指饮酒的同时持续行不善业而引发以前没有的能感恶趣果报的业，或在临终时得到能引发先前所积业果的趋入，这是其密意。
"粮食酒和配制酒致醉放逸处"的含义是什么？粮食酒是指食物混合的，从浓稠的大米中产生的饮品。配制酒是指甘蔗汁等物质的饮品。对于未成熟的和陈旧干枯的不适用，所以提到"致醉"。尽管酸奶肉汤、野麦和芭蕉等也能致醉，但醉程度较小，所以特别提到"粮食酒和配制酒"。虽然饮用只有违背制定的过失，但因为它是放逸处，为了表明需要谨慎断除，所以称为"放逸处"。


 །སྐབས་འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། བྱེ་སྨྲའི་འདུལ་འཛིན་ཚད་ལྡན་སུས་ཀྱང་ཆང་བཏུང་བ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འཇོག་མཁན་སུ་ཡང་མེད། ཡོད་ན་དེ་ཉིད་རྩ་ལྟུང་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར། འདོད་ན་རྩ་ལྟུང་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་སོ་སོར་འདོད་པས་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་
3-57b
ཅད་ཀྱི་བཀར་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་པ་ལ། ལུགས་འདིར་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཀྱང་རྩ་ལྟུང་དུ་འཇོག་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གསུམ་པོ་ལྟ་བུའང་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པར་མ་དོགས་པའི་བློ་ནི་དཔྱོད་ལྡན་སུ་ཞིག་ལ་འཆར། རྒྱ་གར་ན་བྱེ་སྨྲ་སོགས་ཆང་འཐུང་བ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འདོད་པ་ཚད་ལྡན་སུ་ཡང་མེད་ན། མཁས་མཆོག་ནོར་གྱི་རྩ་ལག་གིས་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་དུ། དེ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་མིན་ལ་རྩོད་ལན་དེ་ཙམ་དུ་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་རྫུན་ཚིག་ཁོ་ནར་སོང་སྟེ། དེ་འདྲའི་རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བཏགས་ནས་དགག་སྒྲུབ་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པར་སོང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་དོགས་གཅོད་ཀྱང་དོགས་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་ཟད་པའི་ཕོངས་རྟགས་བླ་ན་མེད་པའོ། །
3-58a
ལས་དང་། དེའང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་མ་འོངས་ནི་མ་ཟིན་པས་མེད་པ་དང་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་དུ་མ་བགྲང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མིན་པར་སྟོན་པ་ལས་ཐོབ་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ནོ། །
定与无漏戒得处
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དངོས་གཞི་ཁོ་ནས་འཐོབ་ཀྱི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ན། སྡོམ་པ་མེད་པས་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་ཀྱི་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་དམ། རྗེས་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། སྦྱོར་བ་ཡང་མེད། སྲོག་གཅོད་དངོས་མེད་ཙམ་ན་དེའི་རྗེས་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡོད་དེ་མེད། མེད་ན་དངོས་གཞི་ཁོ་ནས་ཐོབ་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན། མཉམ་གཞག་གི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་གཉེན་པོ་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ཡིན་ཙམ་ན། དེའི་མི་མཐུན་པ་དངོས་གཞི་ཡིན་གྱི། སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཁས་བླངས་མེད་པས་ས་རྐོ་བ་ལྟ་བུ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལྟ་བུ་ལས་ཐོབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ནས་བསླངས་པ་སྤོང་བ་ལས་ཐོབ་བོ། །དུས་ནི་འདས་མ་འོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཐོབ་བོ། །དེ་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། འདོད་གཏོགས་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་དང་ཞེས་འབྱུང་བས། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། མཇུག་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། དངོས་དང་དུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་འབྱུང་བས། སོ་ཐར་དང་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་
3-58b
སྡོམ་པ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་དག་ལས་སོ། །སོ་ཐར་དང་བསམ་ཟག་གཉིས་ཀ་མ་ཐོབ་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དུས་དེའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དང་མཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་ཟག་གི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་བོ།

在这里，吉祥萨迦秋登说：没有任何具量的毗婆沙师持律者将饮酒视为自性过失。若有，则他必须承认这是根本堕罪。若承认，则由于对根本堕罪有诸多不同看法而分裂的十八部派，都将不能成立为佛语。对此，按照这一传统，即使是自性过失，也不一定要被立为根本堕罪，例如三种意的自性过失。因此，怀疑十八部派非佛陀教法，这样的想法在哪个具有思辨能力者心中会生起呢？
如果在印度没有任何一位如毗婆沙师等具量者认为饮酒是自性过失，那么智者中最胜诺吉扎拉在《俱舍论》根本和注释中对"饮酒是否为自性过失"进行的那些辩论回应，就全都成了虚假的言语，因为这等于说在没有辩论者和反驳者的情况下，假设有人存在然后进行驳斥和证成。因此，这样的疑问解释也是无上的贫乏标志，表明已经没有可以解答的疑问了。
业，而且只能从现在的蕴、界和处获得，因为它依附于有情，过去和未来因为未被把握所以如同不存在，不被计为有情。虽然也可以从非有情的导师处获得，但也只是从现在的所依处获得。
第二，禅定和无漏戒只能通过根本定获得，在未入等持时，没有戒律，所以不通过加行和后得获得。若问：那么杀生有加行吗？有后得吗？加行也没有。当杀生的正行不存在时，其后得又如何存在？若问：若不存在，如何说只通过根本定获得？因为只有在等持状态下才有对治的根本定，所以其相违的也是根本定，而不存在杀生的加行和后得。更不必说从没有承诺的掘地等制定过失中获得。有惭有愧者从断除仅仅由烦恼引起的行为中获得。
时间上，则从过去未来的一切蕴界处获得。如此，获得别解脱戒但未获得禅定和无漏戒的蕴界处，正如所说"欲界摄一切两者"，是从现在的近分定和具有结尾的过失中获得。
获得禅定和无漏戒但未获得别解脱戒的蕴界处，正如所说"正行和一切时间"。获得别解脱戒和禅定、无漏戒二者的蕴界处，是从现在的业道正行中获得。既未获得别解脱戒也未获得禅定和无漏戒的蕴界处，是因为过去和未来的近分定时未获得别解脱戒，而因为是近分定和后得所以未获得禅定和无漏戒。


 །སློབ་དཔོན་གྱིས། མུ་གསུམ་པ་འདི་ནི་སྲིད་པ་མིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ལས་ལམ་དག་ལ་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་ལས་ལམ་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་སྲོག་མི་གཅོད་པ་ཙམ་གྱི་གཞི་ཅན་ལས་བཏགས་ནས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ད་ལྟར་ལྡན་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི། སྲོག་མི་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་ཙམ་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་དངོས་འཐོབ་པ་ག་ལ་ཡིན། དེ་ལྟར་ན་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་འོངས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་ལ། དེའང་ད་ལྟར་མི་བྱེད་དོ་སྙམ་ནས་སྲོག་གཅོད་ལས་ལྡོག་པ་ན་མ་འོངས་པ་ན་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ལམ་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པའི་སྡོམ་པར་རུང་བའི་ཕྱིར། འདས་པ་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་གྲུབ་ཟིན་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ནི། སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་གསུམ། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ཐད་སོར་སེལ་བ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟེར་བ་དེ་སྐད་དུ་མི་བརྗོད་དོ། །
གཉིས་པ་བསྡོམས་ནས་བཤད་པ་ནི། ཅི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མིན་པ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་བམ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་ཀྱི། སེམས་ཅན་འགའ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
3-59a
ཡན་ལག་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྤོང་བ་བདུན་དང་། ཡང་ན་བཞིའི་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པས། ཡན་ལག་དེ་མིན་གསུམ་དང་གཉིས་གཅིག་པ་སོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མི་འདོད་པས། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་ལས་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་ཅིང་། སྡོམ་པ་གཞན་གསུམ་ཡན་ལག་བཞི་ལས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་ངག་གི་བཞི་ལས་ཐོབ་བོ། །ལས་ལམ་རྣམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཡན་ལག་གོ། རྒྱུ་ལའང་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་རྒྱུར་འདོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལྟར་ན་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གསུམ་ཆར་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་དེ། ཀུན་སློང་གི་སེམས་དགེ་བ་ལ་འདི་གསུམ་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བའི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་རྒྱུར་འདོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལྟར་ན་གང་རུང་ཞིག་གིས་ཐོབ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གསུམ་པོ་གཅིག་ཅར་རྒྱུར་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་བསྡམས་པ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ནི། སེམས་པ་གསུམ་པོ་གང་རུང་རེས་དགེ་བསྙེན་བསྙེན་གནས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡམས་ལ་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ནི། སེམས་པ་གང་རུང་རེས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པའོ། །སེམས་ཅན་དང་ཡན་ལག་དང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྡམས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སེམས་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་དགེ་བསྙེན་དགེ་ཚུལ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གསུམ་ལེན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡམས་ལ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལས་མ་ཡིན་པ་ནི། སེམས་པ་གསུམ་པོ་རིམ་ཅན་གྱིས་དགེ་བསྙེན་
3-59b
དང་བསྙེན་གནས་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་མ་བསྡམས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སེམས་རྗེས་སུ་སོང་བ་དགེ་བ་ལ་གནས་པས་ཐོབ་ཀྱི། གནོད་པའི་སེམས་སྡིག་པ་དང་མ་བྲལ་ན་ནི་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ངེས་པ་ལྔ་དང་མ་བྲལ་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། ངེས་བཟུང་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལེགས་སྤྱད་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ།

论师说：这种第三种情况是不可能的，因为在自相续的现在业道中不可能获得戒律。这已成立，因为现在业道的行为不可能完全结束之故。现在仅仅是不杀生的基础上，假设说具有断除杀生的现在戒律，但怎么可能从仅仅是不杀生的反面直接获得断除杀生的实际戒律呢？
这样看来，一切戒律都是未来戒律，这是经部宗的观点。这也是因为当人想"现在不作"而远离杀生时，适合于在未来杀生业道正行时期持有断除杀生的戒律。过去因为已经发生，所以不适合作为戒律；而现在已经存在的事物不可能不生起。
毗婆沙师不这样说，他们不说杀生的加行、正行、后续三个阶段，以及断除杀生的加行、正行、后续三个阶段的直接排除是获得现在的别解脱戒。
第二，总括而言：戒律和非戒律是从一切有情、一切支分、一切因获得，还是不从它们获得？戒律是从一切有情获得，而不是从某些有情获得。
对于支分有区分：毗婆沙师认为有七种断除，或者有四支分，所以他们不承认三、二、一等支分的戒律。比丘戒从一切业道获得，其他三种戒从四支分获得，即从身三业和语四业获得。业道是戒律的支分。
对于因也有区分：若按照认为三种善根为因的说法，一切戒律都有三因，因为发心的善心具有同时生起的善大地法。若按照认为小、中、大思为因的说法，则由任一获得，因为不必然一切戒律都有三因同时作为因。
依据第二种分类，戒律从一切有情约束，但不是从一切支分和一切因，例如通过任一种思受持居士戒、八关斋戒和沙弥戒。从一切有情和一切支分约束但不从一切因的，是通过任一种思受持比丘戒。也有从有情、支分和因一切约束的，例如通过小、中、大三种思依次受持居士戒、沙弥戒、比丘戒。从一切有情和一切因约束但不从一切支分的，是通过三种思依次受持居士戒、八关斋戒和沙弥戒。
不从一切有情约束的戒律是不存在的，因为戒律是由利益一切有情的心随行并安住于善而获得，如果不离损害心的罪恶，就不能获得。如果不离五种确定，就不能获得别解脱戒，因为进行了确定就只能成为善行而已。


 །ངེས་བཟུང་ལྔ་ནི། སེམས་ཅན་མི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལས་སྤོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ངེས་པ་དང་། ཡན་ལག་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་ཡན་ལག་ངེས་པ་དང་། ཡུལ་བྱེས་ལྟ་བུར་སྤངས་པ་ཡུལ་ངེས་པ་དང་། དུས་ཟླ་བའི་བར་དུ་སྤངས་པ་དུས་ངེས་པ་དང་། འཐབ་མོའི་ཚེ་མ་གཏོགས་ཞིས་སྐབས་ཚེ་ངེས་བཟུང་དུ་བྱས་པ་རྣམས་སོ། །ཅི་སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་ན་ཆོས་ཅན། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ལ་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་མི་རིགས་པར་ཐལ། དེ་དག་གསད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། སྡོམ་པ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་བསད་མི་ནུས་ཀྱང་། དེའི་སྲོག་ལ་ངས་མི་གནོད་པའི་ལྷག་བསམ་གྱི་སྤོང་སེམས་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲ་ནི། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་མི་འདོད་ལ། འོ་ན་ཚད་མ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་གསོད་ནུས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་ཅིང་། མི་ནུས་པ་ལས་མི་ཐོབ་ན་ཆོས་ཅན། ལྷ་བསད་པར་མི་ནུས་པ་མང་པོ་འཆི་འཕོས་ནས་དབྱར་དུད་འགྲོ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གསོད་ནུས་མང་པོར་སྐྱེས་ཏེ་འཕེལ་ཙམ་ན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སོགས་མེད་པར་ཡང་མང་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དགུན་བསད་ནུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་འགྲིབ་
3-60a
ཙམ་ན། བསླབ་པ་ཕུལ་བ་སོགས་སྡོམ་པ་གཏོང་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་གཏོང་བར་ཐལ། སྡོམ་པ་གསོད་ནུས་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་ཅིང་། མ་ནུས་པ་ལས་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕངས་པ་ན། ཁྱབ་པ་གྲུབ་ཅིང་འདོད་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། གསོད་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་གྲུབ་བོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། རྟགས་དེས་ཁྱབ་པ་དེ་མི་འགྲུབ་ལ། འགྲུབ་པར་འདོད་ན། རྩྭ་སྔོན་གཅོད་པ་སྤང་བའི་སྡོམ་པ་དེ་ཆོས་ཅན། དབྱར་རྩྭ་སྐྱེས་ཙམ་ན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་ཐོབ་ཅིང་། དགུན་རྩྭ་མེད་ཙ་ན་གཏོང་བའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་གཏོང་བར་ཐལ། སྲོག་གཅོད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ་བསད་ནུས་ལས་གསོད་མི་ནུས་སུ་འཕོས་པས་གཏོང་བ་དང་། གསོད་མི་ནུས་ལས་བསད་ནུས་སུ་འཕོས་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས་གསོད་ནུས་པ་མི་ནུས་པར་འཕོས་པས་ཀྱང་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་དང་མི་ནུས་པ་ནུས་པར་འཕོས་པས་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། ཁྱེད་ཀྱི་དེ་ལའང་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ནི་སྔ་ཕྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་ལ། རྩྭ་དང་འགེལ་བ་སོགས་ནི་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀར་མེད་པའི་ཕྱིར། རྩ་འགེལ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་ཡང་རྩྭ་སྔོན་གཅོད་པའི་སྡོམ་པ་ལ་ཐོབ་གཏོང་མི་འབྱུང་ལ། གསོད་ནུས་མི་ནུས་འཕེལ་འགྲིབ་འབྱུང་བས་ནི་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཐོབ་གཏོང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

五种确定是：确定有情，如说"从人类等有情中断除"；确定支分，如断除杀生之类的支分确定；确定处所，如说在异国断除的处所确定；确定时间，如说断除一个月时间的时间确定；以及通过"除战斗时"等语确定场合的场合确定。
若问：如果戒律从一切有情获得，这一有法，则对帝释天等不应该获得断除杀生的戒律，因为不能杀害他们之故。论师答：不遍，因为戒律是心的特殊状态，虽然不能杀死他们，但通过承诺"我不损害他们生命"的殊胜意愿断除心而获得戒律。
毗婆沙师不承认通过心的特殊状态从一切有情获得戒律，而是以其他量为依据回答：若只从能杀害者获得戒律，而从不能杀害者不获得戒律，这一有法，则当许多不能被杀害的天神死亡转生为夏季能被杀害的许多动物等有情增加时，就会无需戒律获得因素如表色等而大量获得戒律；又在冬季能被杀害的有情减少时，就会无需舍戒等戒律舍弃因素而舍弃戒律，因为戒律只从能杀害者获得，不从不能杀害者获得之故。推出此点时，遍已成立，而不能承认，所以，已证明从能杀害和不能杀害的一切有情获得戒律。
经部宗说：该因不能成立此遍，若承认成立，则断除割草的戒律这一有法，应成夏季草生长时无需获得戒律的因就获得，冬季无草时无需舍弃戒律的因就舍弃，因为杀生戒是从能杀转为不能杀而舍弃，从不能杀转为能杀而获得之故。不能承认，所以能杀转为不能杀也不舍弃戒律，不能杀转为能杀也不获得戒律。
对此，毗婆沙师说：在你们的观点上也没有遍，因为有情在前后一切时间都存在，而草和倒下等在前后两个时期都不存在之故。虽然草木增减发生，但割青草的戒律不会有得舍变化，而能杀与不能杀的增减变化确实会导致杀生戒的得舍变化。


 །མདོ་སྡེ་པས། རྩྭའི་འཕེལ་འགྲིབ་དང་གསོད་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་གཏོང་མི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱབ་པ་སོ་སོར་འབྱེད་མི་རིགས་པར་ཐལ། རྩྭ་སྐམ་ན་གཅོད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་འགྲིབ་ན་གསོད་པར་མི་ནུས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡང་མེད་ལ།
3-60b
སེམས་ཅན་ཕྱིས་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་སེམས་ཅན་ཕྱིས་མེད་ན་སྲོག་གཅོད་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་དམ་བཅས་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་ཕྱིས་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། དེས་ན་བྱེ་སྨྲའི་ལན་འདི་ནི་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་པས་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཟང་ངོ་། །སྔོན་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལས་སངས་རྒྱས་ཕྱི་མས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉུང་བར་ཐལ་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕྱི་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཕྱི་མས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན། སྔར་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། གངས་ཅན་འདི་ན་སངས་རྒྱས་བསྟན་འདི་ལ། །ཞེ་ནས་དང་བ་བསྐྱེད་པ་འགའ་མ་མཐོང་། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ། །དྲི་ཙམ་བྲོ་ལའང་སྡང་བའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས། །ཅུང་ཟད་ཡིད་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་སུན་ཅི་ཕྱིན། །རྒོལ་བྱེད་རབ་ཏུ་འབྱམས་ཀླས་གྱུར་པ་ལས། །མ་བཟོད་བདག་གིས་སྟོན་དང་བསྟན་པ་ལ། །མི་བཟོད་མོས་པ་སྐྱེས་ནས་ཕྱོགས་འདིར་འབད། །ཅེས་སོ། །
得非戒分
གཉིས་པ་སྡོམ་མིན་ཐོབ་ཚུལ་ལ། གང་ལས་ཐོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའོ། །
所得处
དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡན་ལག་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཐོབ་བོ། །ལས་ལམ་ཀུན་ནས་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བྱེ་སྨྲས་ལས་ཀྱི་ལམ་སྲོག་གཅོད་ནས་ངག་ཀྱལ་གྱི་བར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པར་འདོད་ཟེར་བ་
3-61a
ལ་མ་རངས་ནས་མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ། སེམས་ཅན་ལྐུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་སྲོག་གཅོད་སོགས་གསུམ་གྱི་སྡོམ་མིན་ཡོད་ཀྱང་བརྫུན་སོགས་བཞིའི་ཅི་ལ་ཡོད་བྱས་པ་ལ། དེ་ལ་ཡང་ལག་བརྡ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྫུན་སོགས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཟེར་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པས་འོ་ན་ངས་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་གཞན་སྡོམ་མིན་མི་བྱེད་ཟེར་བ་ལ་ལས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ནི་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་བས་སོ། །རྒྱུ་སེམས་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིན་ཏེ། གཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཆུང་ངུས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོས་སྲོག་གཅོད་པ་ན། སྡོམ་མིན་ནི་ཆུང་ངུ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་རིག་བྱེད་ནི་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །སེམས་འབྲིང་གི་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་སེམས་དྲག་པོས་སྲོག་གཅོད་ཀྱང་སྡོམ་མིན་འབྲིང་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཆེན་པོས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་སེམས་དྲག་པོས་སྲོག་གཅོད་པ་དེ་སྡོམ་མིན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཨ་ཅང་ཡང་ཆེ། སེམས་ཆེན་པོས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་དཀྲིས་ཆུང་ངུས་སྲོག་གཅོད་ཀྱང་སྡོམ་མིན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་རིག་བྱེད་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་ནོ། །སྡོམ་མིན་ཅན་ནི། ཤན་པ་རྣམས་དང་། བྱ་གག་གསོད་པ་རྣམས་དང་། ཕག་གསོད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་པ་རྣམས་དང་། ཉ་པ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་བཤོར་བ་རྣམས་དང་། གཤེད་མ་རྣམས་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འཚོ་བ་ནི་འཁྲུགས་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དམག་གི་གླང་པོ་ཆེའོ། །ཁྱི་བཤོར་བ་རྣམས་དང་། བ་གུ་རི་སྟེ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སམ་བ་བཤོར་བ་རྣམས་སོ།

 །མདོ་སྡེ་པས། རྩྭའི་འཕེལ་འགྲིབ་དང་གསོད་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་གཏོང་མི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱབ་པ་སོ་སོར་འབྱེད་མི་རིགས་པར་ཐལ། རྩྭ་སྐམ་ན་གཅོད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་འགྲིབ་ན་གསོད་པར་མི་ནུས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡང་མེད་ལ།
3-60b
སེམས་ཅན་ཕྱིས་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་སེམས་ཅན་ཕྱིས་མེད་ན་སྲོག་གཅོད་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་དམ་བཅས་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་ཕྱིས་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། དེས་ན་བྱེ་སྨྲའི་ལན་འདི་ནི་མི་འཐད་ལ། དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་པས་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཟང་ངོ་། །སྔོན་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལས་སངས་རྒྱས་ཕྱི་མས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉུང་བར་ཐལ་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕྱི་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཕྱི་མས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན། སྔར་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། གངས་ཅན་འདི་ན་སངས་རྒྱས་བསྟན་འདི་ལ། །ཞེ་ནས་དང་བ་བསྐྱེད་པ་འགའ་མ་མཐོང་། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ། །དྲི་ཙམ་བྲོ་ལའང་སྡང་བའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས། །ཅུང་ཟད་ཡིད་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་སུན་ཅི་ཕྱིན། །རྒོལ་བྱེད་རབ་ཏུ་འབྱམས་ཀླས་གྱུར་པ་ལས། །མ་བཟོད་བདག་གིས་སྟོན་དང་བསྟན་པ་ལ། །མི་བཟོད་མོས་པ་སྐྱེས་ནས་ཕྱོགས་འདིར་འབད། །ཅེས་སོ། །
得非戒分
གཉིས་པ་སྡོམ་མིན་ཐོབ་ཚུལ་ལ། གང་ལས་ཐོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའོ། །
所得处
དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡན་ལག་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཐོབ་བོ། །ལས་ལམ་ཀུན་ནས་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བྱེ་སྨྲས་ལས་ཀྱི་ལམ་སྲོག་གཅོད་ནས་ངག་ཀྱལ་གྱི་བར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པར་འདོད་ཟེར་བ་
3-61a
ལ་མ་རངས་ནས་མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ། སེམས་ཅན་ལྐུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་སྲོག་གཅོད་སོགས་གསུམ་གྱི་སྡོམ་མིན་ཡོད་ཀྱང་བརྫུན་སོགས་བཞིའི་ཅི་ལ་ཡོད་བྱས་པ་ལ། དེ་ལ་ཡང་ལག་བརྡ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྫུན་སོགས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཟེར་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པས་འོ་ན་ངས་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་གཞན་སྡོམ་མིན་མི་བྱེད་ཟེར་བ་ལ་ལས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ནི་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་བས་སོ། །རྒྱུ་སེམས་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིན་ཏེ། གཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཆུང་ངུས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་དཀྲིས་ཆེན་པོས་སྲོག་གཅོད་པ་ན། སྡོམ་མིན་ནི་ཆུང་ངུ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་རིག་བྱེད་ནི་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །སེམས་འབྲིང་གི་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་སེམས་དྲག་པོས་སྲོག་གཅོད་ཀྱང་སྡོམ་མིན་འབྲིང་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཆེན་པོས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་སེམས་དྲག་པོས་སྲོག་གཅོད་པ་དེ་སྡོམ་མིན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཨ་ཅང་ཡང་ཆེ། སེམས་ཆེན་པོས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་དཀྲིས་ཆུང་ངུས་སྲོག་གཅོད་ཀྱང་སྡོམ་མིན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་རིག་བྱེད་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་ནོ། །སྡོམ་མིན་ཅན་ནི། ཤན་པ་རྣམས་དང་། བྱ་གག་གསོད་པ་རྣམས་དང་། ཕག་གསོད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་པ་རྣམས་དང་། ཉ་པ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་བཤོར་བ་རྣམས་དང་། གཤེད་མ་རྣམས་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འཚོ་བ་ནི་འཁྲུགས་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དམག་གི་གླང་པོ་ཆེའོ། །ཁྱི་བཤོར་བ་རྣམས་དང་། བ་གུ་རི་སྟེ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སམ་བ་བཤོར་བ་རྣམས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是中文翻译：
经部派认为，草的生长、衰减和能否杀生的增减不应产生或失去戒体，也不合理地区分特殊界限的差别。因为，当草干枯不能割断，和当众生衰减不能杀害是相似的。既没有遍及性，
3-60b
众生后来存在的标志也不能成立，因为众生有涅槃的缘故。再者，如果众生后来不存在，那么承诺舍弃不杀生戒体是不合理的，因为众生后来不存在而已涅槃，但不舍弃不杀生的戒体。三轮（注：指论辩中的三种问答循环）。因此，说一切有部的回答是不合理的。所以，经部派以心的特殊性从一切获得（戒体）的论点是好的。如果说，先前已成佛并涅槃者，后来的佛没有从他们获得别解脱戒，因此后者的持戒减少了吗？（回答是）后来的佛的戒律并不会减少，因为后来的佛也从一切众生获得戒体，如果先前已成佛的那些人存在为众生，那么也必须从他们那里获得戒体。所言："在这雪域之地，未见有人对佛陀教法，生起由衷净信。因此对乘道的种种分别，即使闻到一点气息也生起厌恶的变现。连稍微心向正法者也尽皆扰乱。面对无边的辩论者，我不堪忍受，对导师和教法，生起不可阻挡的信心，而勤于此方向。"
得非戒分
第二，获得不律仪的方式，有从何处获得和如何获得两部分。
所得处
第一，不律仪完全从，支分业道一切获得。这种从一切业道获得的观点，说一切有部认为从杀生到绮语等一切业道获得，
3-61a
对此经部派不满，提问道：若是哑巴之类的众生，虽有杀生等三种不律仪，但对妄语等四种如何拥有？对此回答说，他们也可以通过手势等方式进行妄语等一切行为。经部派回答说：那么，我说不做杀生以外的其他不律仪，如何从一切业道获得？说一切有部的主张只是名声而已。非由所有的三种意乐（动机）获得，因为它们不同时生起。以小心获得不律仪者，当以大烦恼杀生时，仅具有小不律仪，但杀生的表业则具有大（烦恼）。以中等心获得不律仪者，即使以强烈心杀生，也仅具有中等不律仪。以大心获得不律仪者，若以强烈心杀生，则具有大不律仪，这是毫无疑问的。以大心获得不律仪者，即使以小烦恼杀生，也具有大不律仪，但杀生的表业具有小（烦恼）。不律仪者包括：屠夫们、捕捉鸽子者、宰杀猪者、猎鸟者、渔夫们、猎兽者、刽子手们、强盗们、养大象者（因大象易怒，指军队中的大象）、驯犬者、巴古日（可能是某种生物种类）或者牧养牛者等。


 །རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་དག་ཀྱང་གཞན་ལ་ཆད་པ་གཅོད་དུ་འཇུག་པས་སྡོམ་མིན་ཅན་ཡིན་ལ། ཤགས་ཟིན་པ་སྟེ་ཁ་ཕྱོགས་བྱེད་པ་རྣམས་
3-61b
ཀྱིས་རྒྱལ་བར་བྱས་ནས་གཞན་གསོད་དུ་འཇུག་པ་ཡང་སྡོམ་མིན་ཅན་ནོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ནི། བང་རྒྱས་འཆོར་བ་དང་། སྦྲུལ་བཟུང་ནས་རྩེ་བས་སྦྲུལ་གྱིས་འཚོ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕྲ་མ་བྱས་ནས་འཚོ་བའི་ཉན་བླ་བྱེད་པ་ཡང་བསྣན་ནས་གསུངས་ལ། ཨ་བྷྱས་ནི། ཡུལ་འཆོས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡོམ་མིན་ཅན་དུ་བཤད་ལ། དྲིན་ལན་བསབས་པ་ལས་ནི། དར་གྱི་སྲིན་བུ་གསོ་བའང་སྡོམ་མིན་ཅན་དུ་བཤད་དོ། །བྱ་བ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ལ་སྡོམ་མིན་ཡོད་པའམ། འདིས་སྡོམ་པ་མིན་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་མིན་ཅན་རྣམས་སོ། །ལུག་གསོད་པོ་ལ་ཤན་པ་སྦྱོར་བ་བཞིན་བྱ་གག་གསོད་པོ་སོགས་ཀྱང་ཤན་པའོ། །ད་ནི་བྱེ་སྨྲ་ལ་མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ། སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པར་རིགས་ཏེ། སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པས་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཤན་པ་སོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཕ་མ་བུ་བྲན་སོགས་ལ་གསོད་འདོད་ཀྱི་ལོག་པར་མ་ཞུགས་ན་དེ་ལ་སྡོམ་མིན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་རུང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། ཤན་པས་ད་ལྟ་མ་གསོད་པའི་བསམ་པས་མ་ལ་སྡོམ་མིན་མི་ཐོབ་ཀྱང་། མ་འོངས་པ་ན་མ་ལུག་ཏུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གསོད་ན། དེའི་ཆ་ནས་མ་སོགས་ལའང་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པར་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་ལན་དུ་ཤན་པ་དེས་ལུག་དེ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་ནི་མི་གསོད་པས་དེ་ལས་སྡོམ་མིན་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ཡང་མ་འཕགས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱུགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། དེ་ལས་སྡོམ་མིན་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ཕ་མ་མ་འོངས་པ་ན་ལུག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་བལྟོས་ནས། ད་ལྟ་ཕ་མའི་རྟེན་ལས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་ཅེས་སྨྲ་བ་ཆོས་ཅན། ཐོབ་མི་རིགས་པར་ཐལ། མ་འོངས་པ་ན་ལུག་དེ་ཕ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་གཏན་མི་གསོད་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། མ་འོངས་པ་ན་ཕ་མ་ལུག་ཏུ་སྐྱེས་པ་
3-62a
ན་ཆོས་ཅན། སྡོམ་མིན་འཐོབ་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། འགྱུར་བར་ཐལ། ལུག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ལ་གསོད་ཅིང་གནོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། འོ་ན་མདོ་སྡེ་པས། ད་ལྟར་གྱི་ཕ་མ་ལས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པར་ཐལ། དེ་ལའང་གསོད་འདོད་ཀྱི་གནོད་སེམས་སྐྱེ་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་འདི་བྱེ་སྨྲ་ལ་སོང་ཡང་མདོ་སྡེ་པ་རང་གིས་ཁས་མི་ལེན་ནོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ། ཤན་པས་ཚེ་གང་ལ་མ་བྱིན་པར་མི་ལེན། རང་གི་ཆུང་མས་ཆོག་ཤེས། ལྐུགས་པ་ཡང་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། བྱེ་སྨྲས། ལྐུགས་པ་ནི་ལག་བརྡ་སོགས་ཀྱི་རྫུན་བྱེད་པས་ལས་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡོམ་མིན་འཐོབ་སྟེ་བསམ་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་པས་དྲིས་པ། འོ་ན་བསླབ་པའི་གཞི་གཉིས་སམ་གསུམ་བླང་བ་དེ་ལ་སྡོམ་མིན་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་ཚང་བར་མ་ཐོབ་པར་འདུག་པས་དེ་སྡོམ་མིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་དང་ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་མིན་མེད་པས། དེ་སྡོམ་མིན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པས། བསླབ་གཞི་གཉིས་གསུམ་བླང་བ་དེ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་མིན་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ། སྡོམ་མིན་སྡོམ་པས་གཏོང་དགོས་པ་ནི་གང་ཞིག །སྡོམ་པ་ནི་བསླབ་གཞི་བཞི་དང་བདུན་གང་རུང་གི་སྡོམ་པ་ཡིན་ན། བསླབ་གཞི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་བླང་བ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། མདོ་སྡེ་པས། སྣ་འགར་བསྲུང་བ་ལྟ་བུ་སྡོམ་མིན་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་ལ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ཡང་ཡོད་ལ། ངེས་བཟུང་གི་ཉི་ཚེ་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་མིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གེགས་བྱེད་པ་དང་སྡོམ་པས་ཚུལ་འཆལ་ལ་
3-62b
གེགས་བྱེད་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是中文翻译：
国王和大臣们也因命令惩罚他人而成为不律仪者，以及掌握要领，即指挥方向的人们
3-61b
让他人获胜并命令杀害他人者也是不律仪者。《集论》中还增加提到：提供赌博场所者、捉蛇为戏使人维生者、以及通过离间语维生的间谍也是不律仪者。阿毗达磨师说：世间商人也是不律仪者。《报恩经》中说：饲养蚕也是不律仪者。从事这些活动者具有不律仪，或者因为他们做不如法的事而成为不律仪者。如同屠羊者被称为屠夫一样，杀鸽子者等也被称为屠夫。现在，经部派问说一切有部：获得戒体应当是从一切众生获得，因为说"戒体是以利益一切众生的心"而获得。然而，为了生计，屠夫等人如果没有对父母、子女、奴仆等起恶意想杀害，怎么可能获得不律仪？说一切有部回答：虽然屠夫现在不想杀母亲，对母亲不获得不律仪，但是将来母亲若转生为羊被杀时，从那方面也对母亲等获得不律仪。论师回答说：如果那屠夫知道那羊不是自己的母亲，就不会杀害，那么怎么会从中获得不律仪？再者，母亲是圣者不会转生为牲畜，怎么会从中获得不律仪？声称依据将来父母可能变成羊这种情况，现在就从父母身上获得不律仪，这是不合理的，因为如果知道将来那羊是父母的话，就绝对不会杀害它。说一切有部说：将来父母转生为羊时，
3-62a
为何不获得不律仪？应该获得，因为转生为羊时想杀害和伤害它。对此经部派回答：那么，现在就应该从父母那里获得不律仪，因为对他们也同样会生起想杀害的恶念。这个遍及性虽然对说一切有部适用，但经部派自己不接受。经部派又问：如果一个屠夫一生中不偷盗，满足于自己的妻子，并且是哑巴，那么他怎么能从所有支分获得不律仪？说一切有部回答：哑巴也能通过手势等表达谎言，因此从一切业道获得不律仪，因为其意乐已不正确。经部派又问：那么，只受持二或三条学处者，没有获得完整包含所有支分的不律仪，他是否成为不律仪者？对此，说一切有部回答：没有支分不完整或部分的不律仪，因此他不成为不律仪者。对此，经部派说：受持二三条学处者，应该是不律仪者，因为不律仪应当由戒律来舍弃，而戒律是指四条或七条学处的任一戒律，而受持第二或第三学处不是戒律。三轮（逻辑循环）。经部派说：有些人守护某些学处，也有不完整的别解脱戒（除了八戒外），也有部分性的限定，因此不律仪会对持戒造成障碍，而戒律对
3-62b
破戒也能造成障碍。


 །
གཉིས་པ་ནི། སྡོམ་པ་མིན་པ་ནི། རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་གསོད་སྦྱོར་གྱི་བྱ་བ་བརྩམས་པའམ། གཞན་རིས་སུ་སྐྱེས་ན་བདག་ཀྱང་འཚོ་བ་འདིས་འཚོའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །
得居中分
(གསུམ་)པ་བར་མའི་ཐོབ་ཚུལ་ནི། སྡོམ་པ་སྡོམ་མིན་གྱི་ལྷག་མ་བར་མ་དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནི་ཀུན་ར་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་ཞིང་ལ་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་མ་འཚལ་བར་དུ་མི་བཟའ་བ་དང་། ཚེས་སམ་ཟླ་གཅིག་གམ་ཟླ་ཕྱེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་ཟས་དག་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེས་པ་དང་། མཎྜལ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་དམ་བཅས་ཏེ་ལེན་པ་དང་། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་དྲག་པོས་གུས་པར་བྱེད་པས་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་བོ། །
所犯因
གསུམ་པ་རྒྱུ་གང་གིས་གཏོང་བ་ལ། སྡོམ་པའི་གཏོང་རྒྱུ། སྡོམ་མིན་གྱི་གཏོང་རྒྱུ། བར་མ་གཏོང་བའི་རྒྱུ། ཆོས་གཞན་གྱི་གཏོང་རྒྱུའོ། །
犯戒因
དང་པོ་ལ། སོ་ཐར་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་གཏོང་རྒྱུའོ། །
犯别解脱戒因
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། འདོད་པ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་རོ།

以下是中文翻译：
第二，不律仪是：出生在某一种姓后开始从事杀生活动，或者生在其他种姓时自己承诺说"我也靠这种生计维生"而获得。
得居中分
第（三）获得中分的方式：非戒律非不律仪的剩余部分，即中间的善与不善无表色，是如布施一切所有物等物质来源的福业事，如依田地而生的；或发誓在未礼敬佛陀前不进食；或者说"每月初或每月或每半月我将常常供养食物"；或者如作曼荼罗等以心立誓而受持；或者由善或不善或强烈烦恼恭敬行为而获得无表色。
所犯因
第三，由什么因缘舍弃，分为：舍弃戒律的因缘、舍弃不律仪的因缘、舍弃中分的因缘、舍弃其他法的因缘。
犯戒因
第一，分为：舍弃别解脱戒、舍弃静虑戒、舍弃无漏戒的因缘。
犯别解脱戒因
第一，分为：总说和不同观点的差别。


 ། དང་པོ་ནི། 


以下是中文翻译：
第一，
;



བསྙེན་གནས་མ་གཏོགས་པའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། མི་བརྡ་ཕྲད་པའི་དྲུང་དུ་བསླབ་གཞི་རྣམས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སླར་ཕུལ་བས་གཏོང་སྟེ། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤི་འཕོས་པ་རིས་མཐུན་པ་བཏང་བས་གཏོང་སྟེ། རྟེན་གང་གིས་སྡོམ་པ་བླང་པའི་རྟེན་དེ་ཤི་བས་བོར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་གཉིས་དག་ནི་གཅིག་ཅར་དུ་བྱུང་བས་གཏོང་སྟེ། སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་གང་གིས་སྡོམ་པ་བླང་བའི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དེ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ལས་གཏོང་སྟེ།
3-63a
སྡོམ་པའི་གཞིའམ་དགེ་རྩ་གསུམ་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་མཚན་མོ་འདས་པ་ལས་གཏོང་སྟེ། ཉིན་མཚན་གཅིག་པུ་དེ་སྲིད་དུ་འཕངས་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འདུལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་པོ་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདུལ་བ་ནས་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལོ་ཉི་ཤུ་མ་ལོན་པ་ལ་མ་ལོན་པར་ཤེས་པའང་གཏོང་རྒྱུར་བཤད་དོ། །
所许差别
གཉིས་པ་ལ། རྩ་ལྟུང་གཏོང་རྒྱུར་འདོད་པ། དམ་ཆོས་ནུབ་པ་དེར་འདོད་པ། ཁ་ཆེ་བས་རྩ་ལྟུང་གཏོང་རྒྱུར་མི་འདོད་པའོ། །
许犯根本戒因
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་འདིས་ལྟུང་བ་བྱེད་པས་ན་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བཞི་པོའི་གཞི་གང་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའོ། །
许佛法衰灭
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས་སྡོམ་པ་གཏོང་སྟེ། བསླབ་མཚམས་ཐམས་ཅད་དང་གསོ་སྦྱོང་སོགས་ལས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
迦湿弥罗胜论派不许犯根本戒
གསུམ་པ་ནི། ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲ་རྣམས་ནི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་མེད་དོ། །འདུལ་བ་ལས། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཞིག་དགེ་སློང་མ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་ན་དགེ་འདུན་གྱི་ལྟུང་བྱེད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས། འཆལ་ཚུལ་ནི་ཕས་ཕམ་བྱུང་བ་ལ་བརྗོད་དེ། ཕས་ཕམ་མ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བཟློག་སྟེ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འཆལ་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ལྟུང་བྱེད་དུ་བཞག་གི། མེད་ན་དེ་ལ་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལུང་ལས། ཕས་ཕམ་པ་ཞིག་བྱུང་ཟེར་བས་གཅིག་ཉམས་ཀྱང་གཞན་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། མེད་ན་སྔར་གྱི་
3-63b
དེས་སྡོམ་མེད་དུ་སོང་ཙམ་ན་ཕྱི་མ་ཀུན་ལ་ཕམ་པ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། འོ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པས་བརྐུས་པ་ལའང་ཕམ་པ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དགེ་སློང་གཅིག་ལ་རྩ་བ་གཅིག་ཉམས་པ་ལ། རྩ་བ་གཅིག་ཉམས་པ་དེ་གཞི་བྱས་ནས་རྩ་བ་གཞན་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དེ་ལ་ལྟུང་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཟེར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། མེད་ན་དེ་ལ་ལྟུང་བྱེད་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། འོང་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པ་གཅིག་གིས་རྩ་བ་གཅིག་ཉམས་པ་དེ་རྩ་བ་གཞན་ལའང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ལྟུང་བྱེད་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ། །རིགས་པ་ནི་རྩ་བ་གཅིག་ཉམས་པ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་མིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་གྲོགས་མེད་པས་དུམ་གཅིག་གིས་དམན་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པས་ཕྱོགས་གཞན་མི་གཏོང་བར་མ་ཟད། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་རང་ལ་ཡང་མཐའ་དག་མ་ཉམས་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་ལ་བལྟོས་པའི་ཤོར་ཀྱང་གཞན་ལ་བལྟོས་ཏེ་མ་ཤོར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཕམ་པ་མ་གཏོགས་དགེ་འདུན་ལྷག་མ་སོགས་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཚུལ་འཆལ་དུ་མི་བརྗོད་དོ།

直译
除了近住戒外的别解脱戒，在能了解标准信息的人面前，彻底地舍弃这些学处就会失去，比如，"在我活着的时间内，我戒杀生"这样如实受持的誓言，如果做出与之相违背的表示行为，就会失去戒体；通过死亡转生到其他种类的众生也会失去戒体，因为作为受戒之依处的身体已经舍弃；若男女两种性征同时出现时也会失去戒体，因为作为男性或女性受戒依处的身体已经改变；当善根完全断绝时也会失去戒体，因为戒体的基础或三善根已经断绝；近住戒不仅因上述原因，还会因夜晚过去而失去戒体，因为它只被授予一天一夜的时间。别解脱戒（法性），被称为"律"，因为它能够调伏诸根。另外，律中说性别变化三次以及未满二十岁知道自己未满二十岁却受比丘戒也是舍戒的原因。
所许差别
第二，有人认为犯根本戒是舍戒因；有人认为正法灭亡时舍戒；迦湿弥罗部派不认为犯根本戒是舍戒因。
许犯根本戒因
第一，有人说犯任何一种能导致堕落的四种基础中的任何一种，比丘戒和沙门戒就会舍弃。
许佛法衰灭
第二，另一些人说正法灭亡会导致戒律舍弃，因为届时所有的学处边界和布萨等羯磨活动的最终目的都将不复存在。
迦湿弥罗胜论派不许犯根本戒
第三，迦湿弥罗毗婆沙师认为犯根本戒，即戒律败坏的相续中并不舍弃戒体。律中说："若破戒比丘教授比丘尼，则犯僧残罪。"这里"破戒"是指犯波罗夷罪，因为对未犯波罗夷罪的人，经中相反地称其为"本性安住于戒律"。由于破戒者仍具有比丘的实质，因此他会犯僧残罪；若不是比丘，则不会犯此罪。又，律中说"犯波罗夷"，表明虽然一条戒破了，但其他戒仍存在；若不然，前一条戒成为无戒状态时，后面的戒就不会有波罗夷罪，那么俗人偷盗也将构成波罗夷罪。此外，一位比丘若犯了一条根本戒，以此为基础诽谤其犯了其他根本戒，则这位破戒者将犯下僧残罪，表明他仍有戒体；若无戒体，就不会犯僧残罪，那么俗人若犯一条根本戒并诽谤他人犯其他根本戒，也将犯僧残罪，这是不合理的。从理论上说，犯一条根本戒者（法性），不会舍弃全部戒体，因为只是部分破损。然而，由于缺乏伴随，戒体会有所缺失。或者，部分破损不仅不会导致其他部分舍弃，甚至对于不杀生这一戒条本身，也不是完全破损，因为虽然对提婆达多而言已破戒，但对其他人而言仍未破戒。因此，除波罗夷外，犯僧残等罪不称为破戒。


 །འོ་ན་རྩ་ལྟུང་བྱུང་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། །མི་འགའ་ལ་བུ་ལོན་ཀྱང་ཡོད། ནོར་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན་ལྟུང་བྱེད་དེ་བཤགས་པར་བྱས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། འཆལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བུ་ལོན་གཅལ་ན་ནོར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བུ་ལོན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕམ་པ་ལ་ནི་བཤགས་པས་ལྡང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན། ཤཱཀྱའི་བུ་མ་ཡིན། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར། དེའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་པར་འགྱུར། ཉམས་
3-64a
པ་དང་། བཅོམ་པ་དང་། ལྟུང་བ་དང་། ཕམ་པར་འགྱུར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དགེ་སློང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་འདི་ནི་མི་འཐད་དེ། སྔར་ཁྱེད་ཀྱིས་དྲང་བའི་ཕམ་པ་བཞི་ག་བྱུང་བྱ་བའི་ལུང་དེའང་རེས་འཇོག་ཏུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕམ་པ་འོང་ན་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་དུ་རུང་བ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བུད་མེད་ལ་བགྲོད་པའི་དུས་དེ་གར་སྲོག་གཅོད་དུ་ཡང་བཅུག །མ་བྱིན་པར་ལེན་དུ་ཡང་བཅུག །རྫུན་ཀྱང་སྨྲར་བཅུག་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན། སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་དགེ་སློང་མ་ལ་སྟོན་པ་དེ་ཀུན་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་མིན་པའི་ཚུལ་འཆལ་དེ་ལ་དགེ་སློང་དུ་གོ་ནས་ལྟུང་བྱེད་དུ་གོ་བའམ། ཡང་ན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི། གཞན་མ་ཉམས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུམ་རེའང་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ལ་དགོངས་སོ། །ཁྱེད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མིན་དགེ་སྦྱོང་མིན་ཅེས་གསུངས་པའི་འབྲུ་གནོན་ནི་ཐུག་ཐུབ་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཐད་སོ་དེ་ངེས་དོན་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་མིན་པར་དྲངས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་རྩ་བའི་ལྟུང་བས་ཀྱང་དགེ་སློང་ཉིད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་ལྟུང་བ་དེ་དག་བྱེད་པའི་ངན་མིག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལུང་འདི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ངེས་དོན་ཡིན་ཏེ། གསོལ་བཞིའི་ལས་ཀྱི་དགེ་སློང་ཚུལ་ལྡན་གྱི་སྡོམ་པ་གཏོང་བའི་སྐབས་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་
3-64b
ཀྱང་མིང་དགེ་སློང་དུ་བཏགས་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚུལ་འཆལ་སོགས་ཁས་འཆེ་བའི་དགེ་སློང་དང་། ཟས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སྤྲང་བའི་ཕྱིར་སློང་བའི་དགེ་སློང་དང་། ཉོན་མོངས་བཅོམ་པའི་དགེ་སློང་གཏོང་བ་བཞི་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དེ་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་གཏོང་བ་ལ་གསུངས་པ་མིན་ཏེ། ཚུལ་འཆལ་དེ་སྔོན་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པས་ཀུན་གཏོང་བ་རིགས་པར་ཐལ། སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིང་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་ན་འཕེལ་དུ་མི་རུང་བའི་དཔེ་དང་བཅས་ནས་གཅིག་བཏང་བས་ཀུན་གཏོང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
那么，对于犯根本戒的情况，认为存在持戒和破戒两种戒律。就像有些人既有债务又有财产一样，若忏悔了这些违犯，则是持戒者，而非破戒者；就如还清债务后拥有财产，而不是负债一样。他们这样说。但对于波罗夷罪，忏悔并不能使其恢复。
那么，世尊所说的"非比丘，非沙门，非释迦子，从比丘实质中退失，其沙门戒律已毁坏，退失、破坏、堕落、被打败"是什么意思呢？这是指从未获得断除烦恼的比丘身份而退失，由于犯堕罪者没有见真谛的机缘，因此不是胜义比丘。如果这样解释的话，
经部师说：你们的这种理论是不合理的。你们之前引用的"犯四种波罗夷罪"的经文也是交替产生的，若之后还会有波罗夷罪，那么在戒律仍然存在的情况下，[这些罪]是同时犯下的。例如，在与自己的妻子行淫时，同时教唆杀生、教唆不与取、教唆说妄语，这是同时犯下的。至于诽谤和教授比丘尼，那是因为其他人误以为那个非比丘的破戒者是比丘而构成僧残罪，或者说，将这种人也称为持戒者，是考虑到尚未毁坏的其他方面仍有些许功德而这样说的。
你们对世尊所说"非比丘非沙门"的解释是不负责任的说法，因为这些直接的文字确实是了义，而你们却将其解释为"非胜义比丘"。第一个论点成立，因为如果不是这样，会让人认为即使犯了根本戒也不会丧失比丘身份，从而导致人们生起想犯这些罪的邪恶心念。
因此，这段经文是按照字面意思理解的了义经，因为它是在讨论通过四羯磨受具足戒的如法比丘舍戒的情况；而不是指其他情况，如尚未受具足戒却被称为比丘的人，或者承认自己行不净行、破戒等的比丘，或者为了获取食物而出家乞讨的比丘，或者断除烦恼的比丘这四种舍戒情况。
这段经文不是指舍弃胜义比丘，因为破戒者之前就不是胜义比丘。部分破损导致全部舍弃是合理的，因为导师自己用多罗树头被砍断后就不能再生长的比喻，说明舍弃一部分就会舍弃全部。


 །མདོར་ན་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོའི་མཚམས་འཇིག་བྱེད་རྩ་ལྟུང་ལྕི་བ་བྱུང་ན་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་ཟད་པ་གཏོང་བར་རིགས་ཏེ། ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སྡོམ་པའི་རྩ་བ་ཆད་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འཆལ་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དུ་རུང་སྟེ་མི་རུང་བར་ཐལ། སྟོན་པས་གང་ལ་དགེ་འདུན་གྱི་ཞལ་ཟས་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དག་ལ་ཁམ་གཅིག་དང་། གོམ་པ་གཅིག་དོར་བའི་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ཡང་མ་གནང་བས་དགེ་སློང་རྣམ་དག་ལས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་བཀར་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སློང་མིན་ལ་དགེ་སློང་དུ། །སྨྲ་བ་པྲེ་ད་བསལ་བར་གྱིས། །ཤིང་རུལ་དག་ནི་སྤང་བར་གྱིས། །སྙིང་པོ་མེད་པར་དོར་བར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། པྲེ་ད་ནི། ནས་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ནས་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པ་དགེ་སློང་གི་ཤ་ཚུགས་ཅན་དེ་དོར་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། །བྱེ་སྨྲས། ཚུལ་འཆལ་ལ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་རུང་ཆོས་ཅན། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་
3-65a
འདས་ཀྱིས། དགེ་སྦྱོང་བཞི་སྟེ་ལྔ་པ་མེད། །ལམ་གྱིས་རྒྱལ་དང་ལམ་སྟོན་དང་། །ལམ་གྱིས་འཚོ་དང་ལམ་སུན་འབྱིན། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། ལམ་སུན་འབྱིན་པའི་དགེ་སློང་ཚུལ་འཆལ་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་ཚུལ་ལྡན་དང་། ལམ་སྟོན་སངས་རྒྱས་དང་། ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཚུལ་འཆལ་ལ་དགེ་སློང་དུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། དགེ་སློང་ཡིན་ནས་དེར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་ཤ་ཚུགས་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་དེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤིང་ཚིག་པ་ལ་ཤིང་དང་། མཚེའུ་སྐམ་པ་ལ་མཚེའུ་དང་། ནེ་ཙོའི་གཟུགས་ཀྱི་མཆུ་ལ་ནེ་ཙོའི་མཆུ་དང་། ས་བོན་རུལ་བ་ལ་ས་བོན་དང་། མགལ་མེ་འཁོར་བ་ལ་འཁོར་ལོ་དང་། སེམས་ཅན་ཤི་བའི་རོ་ལ་སེམས་ཅན་ཞིག་འདུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲས། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་ནི་ཆོས་ཅན། བསླབ་བྱིན་དགེ་སློང་མེད་པར་ཐལ། དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། དེ་དགེ་སློང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པས། བསླབ་བྱིན་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན། འཆལ་ཚུལ་གྱིས་དགེ་སློང་མིན་པར་བྱས་པའི་སྟེང་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་མོད་ཁོ་ན་ལ་ཕས་ཕམ་པར་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར། བཅབ་སེམས་ཡོད་ན་ཕས་ཕམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཚུལ་འཆལ་མིན་པས་བསླབ་སྦྱིན་དགེ་སློང་དུ་འཐད་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། འོ་ན་ཕས་ཕམ་གྱི་དགེ་སློང་གཏོང་བ་ན་ཆོས་ཅན། དེ་ལྟ་བུ་དེ་རབ་ཏུ་དབྱུང་རིགས་པར་ཐལ། དེ་ལ་འཆལ་
3-65b
ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་སྔ་མས་སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་གོ་བཀག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། དེ་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་འཆལ་ཚུལ་གྱི་གོ་བཀག་པའི་ཆ་ནས་རབ་ཏུ་མི་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་ཤས་ཆེན་པོས་ཉམས་པར་བྱས་པས་སྡོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ན་རབ་ཏུ་དབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཕས་ཕམ་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན། བསླབ་པ་མ་ཕུལ་ན་རབ་ཏུ་མི་འབྱིན་པ་ཨ་ཅང་ཆེ་བར་མ་ཟད། སྡོམ་པ་ཕུལ་ཡང་རུང་། རབ་ཏུ་དབྱུང་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་ཆེན་པོས་ཉམས་ནས་སྡོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཕས་ཕམ་ཅན་དགེ་སློང་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་ནི་འབད་པས་སྒྲུབ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དགེ་སློང་མིན་པའི་ཕྱིར། ནན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁྱེད་འདོད་པའི་དགེ་སློང་དེ་འདྲ་ལ་ང་ཕྱག་འཚལ་ལོ་སྟེ་མི་འཚལ་བའོ།

直译
总之，发生严重的根本堕罪使比丘身份破坏的（法性），应当舍弃毁坏的戒体，因为由于具有极大的无惭愧心，已切断了戒律的根基。破戒者无论如何都不可能具有比丘的实质，因为佛陀不允许他们从僧众的饮食和寺院中享用哪怕一口食物或踏入一步，从而将他们从清净比丘所享有的法和物质利益中完全排除；正如佛说："驱逐那些自称比丘而非比丘者，如同去除杂草；抛弃腐烂木头，扔掉无实质的东西。"杂草是指一种像大麦的植物会使大麦变质，同样地，非比丘却穿着比丘外表的人也应当被舍弃。
毗婆沙师说：破戒者无论如何仍具有比丘戒（法性），比丘的实质是存在的，因为世尊说："沙门有四种，无第五种：道中胜利者、道的指引者、依道而活者和污损道者。"这是有理由的，因为"污损道者"是指破戒比丘，"依道而活者"是指持戒者，"道的指引者"是指佛陀，"道中胜利者"是指有学和无学圣者。
对此回应：称破戒者为比丘（法性），并非因为他是比丘而如此称呼，而是考虑到他仅具有比丘的外表而称之。就像称烧焦的木头为"木头"，干涸的湖为"湖"，鹦鹉形状的嘴为"鹦鹉嘴"，腐烂的种子为"种子"，旋转的火把为"轮子"，死去的众生尸体为"有一个众生"一样。
毗婆沙师说：如果破戒完全不是比丘（法性），那么应当没有"学无学处比丘"，因为他不受具足戒也不是比丘。
对此，我们经部师说：后一个论点"学无学处比丘不是比丘"在破戒的前提下是不成立的，因为在发生不净行的刹那不会立即认定为波罗夷；如果有隐瞒的心，则构成波罗夷，因此是破戒者；如果没有隐瞒心，则不是破戒者，因此学无学处比丘可以成立为比丘。这是法王宝贵的释迦牟尼所确立的。
那么，舍弃犯波罗夷的比丘时（法性），应当给予出家机会，因为前面的破戒不妨碍后来受戒？不然，不给他出家并非因为破戒阻碍了出家，而是因为他的相续被极大的无惭愧心所损毁，失去了受戒的机缘，所以不给予出家。因此，犯波罗夷者（法性）不仅在未舍戒的情况下绝对不能出家，即使舍戒也不应当出家，因为他的相续已被极大的无惭愧心损毁，失去了受戒的机缘。
总之，努力证明犯波罗夷者是比丘的做法是不合理的，因为他不是比丘。如果强行说是，那么我向你们所说的这种比丘顶礼——其实是不会顶礼的。


 །དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ན། སྔོན་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དེ། འདུལ་བའི་ལས་ནུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོབ་ཟིན་གཏོང་བ་ནི་མེད་དེ། གཏོང་རྒྱུས་གཏོང་བར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། བདག་གིས་འཁོར་བའི་མནག་པ་མ་བཟོད་ནས། །གཅིག་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་ལ་ཕྱོགས་གྱུར་ཀྱང་། །ཐོག་མེད་དུས་ཀྱི་མ་རྒན་ཚན་པོ་ཆེ། །སྡུག་བསྔལ་དང་དྲག་མྱོང་འདིར་མ་བཟོད་ནས། །བླ་མེད་རྫོགས་སངས་ཀྱི་གོ་འཕང་འདོད། །དེ་ཕྱིར་བདག་གིས་བསྟན་བཅོས་ཆེ་འདིར་འབད། །
犯定戒因
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་གཏོང་རྒྱུ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་ངོ་། །
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འོག་ས་ནས་གོང་སར་སྐྱེས་པ་དང་། གོང་ས་ནས་འོག་སར་སྐྱེས་པ་ན་རིམ་པ་ལྟར་འོག་ས་དང་གོང་སས་བསྡུས་པ་གཏོང་བས་ན་ས་འཕོས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཐོབ་ན་ཡང་ཉམས་ཏེ་རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་གིས་གཏོང་ངོ་། །འདི་ལ་ཡང་རྟེན་འདོད་
3-66a
ཁམས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་དང་པོའི་སེམས་ཐོབ་པ་ཤི་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རང་སར་སོང་བ་ཡིན་གྱི། ས་འཕོས་པ་མ་ཡིན། འོ་ན་དང་པོའི་སེམས་ཐོབ་པ་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཤི་ནས་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ན་ས་འཕོས་པ་ཡིན། དང་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་ཤི་འཕོས་ནས་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ས་འཕོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། འདོད་པའི་རྟེན་ལ་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཀ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞིག་གི་འོག་ས་འོག་སའི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་ནས། འོག་སའི་དངོས་གཞི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་དམིགས་རྣམ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་འོག་སར་འཕོས་པར་ཡིན་ཏེ། གོང་མའི་དགེ་བ་དག་པ་བ་གཏོང་ཞིང་། འོག་མའི་དངོས་གཞི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་མོད། སྐབས་དོན་མིན་པས་འཐད་པ་མིན་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ས་འཕོས་པའི་འཇོག་མཚམས་དེ་ནི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་གཏོང་མཚམས་ལ་ཡིན་ན་འཐད་དུ་ཆུག་ཀྱང་། འདིར་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་གཏོང་བའི་སྐབས་ཡིན་པས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་པའི་ས་པ་གཉིས་པར་ས་འཕོས་པ་དེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེ་བ་མ་བླངས་གོང་དུ་ས་འཕོ་དགོས་ཏེ། འོག་སའི་རྟེན་ལ་གོང་མའི་དངོས་གཞི་མངོན་དུ་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། འོ་ན་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་སྙོམས་འཇུག་བརྒྱད་ཀ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་གོང་མ་གོང་མ་ལས་ཉམས་ནས་འོག་མ་འོག་མར་ལྟུང་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་མ་འཕོས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པར་འཕོས་པར་ཐལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་མ་འཕོས་པར་བསམ་གཏན་
3-66b
གཉིས་པའི་ས་ཡང་འཕོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས། འདོད་ན་ས་འཕོས་པ་ལ་གོང་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་དགོས་པར་བཤད་པ་དང་འགལ། འཁོར་གསུམ། མདོར་ན་ས་འཕོས་པས་གཏོང་བ་ནི། གོང་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་བླངས་པས་གཏོང་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བས་གཏོང་བ་གཉིས་གནད་མི་གཅིག་པ་ལ། ཁྱེད་ཅག་དེ་གཉིས་གནད་གཅིག་པར་འགྲོ་ཡིས་དོགས་ནས་བརྒལ་བརྟགས་མང་དུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཁོ་ནར་བས་སོ། །ཤི་འཕོས་པས་ཅུང་ཟད་གཏོང་བར་འགྱུར་བའི་ཅུང་ཟད་ནི་འདོད་པའི་རྟེན་ལས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། འཕགས་རྒྱུད་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི་ས་མ་འཕོས་པས་མི་གཏོང་ཡང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ངེས་འབྱེད་བཟོད་པའི་བར་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ས་འཕོ་བ་མེད་ཀྱང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤི་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ན་གཏོང་ངོ་། །དེས་ན། འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་བས། །གཏོང་ངོ་འཕགས་མིན་འཆི་བས་སོ།

直译
当正法灭亡时，不可能获得以前没有的戒体，因为律仪羯磨已经灭亡。已经获得的戒体也不会舍弃，因为没有通过舍弃因而舍弃。
所言：
我因不堪轮回苦役，
虽曾一心向寂静，
但为无始时来的众多老母，
不忍其遭受剧苦之苦，
故愿成就无上正等正觉。
因此我勤于此大论。
犯定戒因
第二，静虑舍弃的原因分为：正文和附带内容。
第一，属于静虑的所有善法，从下地生到上地，或从上地生到下地时，分别舍弃下地或上地所摄的善法，所以通过地位转移和禅定退失这两种原因而舍弃。在这种情况下，依靠欲界身获得初禅的人死后生于初禅，这只是回到自己的地位，不是地位转移。如果获得初禅的人从初禅离欲后死亡并生于第二禅等地，那就是地位转移。从初禅死后转生到第二禅，这是地位转移。
又，胜者释迦最胜说：在欲界依处上现前八种根本等至的人，从下地下地的离欲退失，现前下地的根本禅定功德支分和所缘行相时，就是转移到下地，因为舍弃上地的纯净善法，下地的根本禅定在相续中生起。虽然这种说法，但不符合本处内容，所以不合理。你所说的地位转移的界定，如果是对于因——即禅定等至的舍弃界限，可以接受；但此处是讨论果——即生起的禅定舍弃的情况，所以不合理。此外，你说初禅地的有情转移到第二禅地，必须在尚未获得第二禅生之前就要转地，因为要在下地依处上现前上地的根本定。这种说法毫无意义。如果这样，在欲界依处上现前八种等至的人从上地上地退失而堕入下地下地时（法性），应当在未转移第二禅地的情况下转移到初禅地，因为未转移初禅地就已转移第二禅地。因明题已许。若承认，则与所说的地位转移需要转生上下界相矛盾。三轮过失。
总之，通过地位转移而舍弃的，与通过转生上下地而舍弃以及通过死亡而舍弃这两者的关键点不同，但你们将这两者的关键点视为相同，因此进行了大量的辩论，这完全是未能看清这一方面的表现。
通过死亡而在某种程度上舍弃的"某种程度"是指：从欲界依处现前上地的近分定，以及在圣者相续中依靠第四禅根本定等所生起的顺抉择分，虽不因地位转移而舍弃，但凡夫所生起的顺抉择分直至忍位，即使没有地位转移，在欲界死后又生于欲界时也会舍弃。所以说："圣者以舍弃地而舍弃，非圣者以死亡而舍弃。"
;


 །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་དམིགས་ཕྱེད་དགོས་ཏེ། སོ་སྐྱེའི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་ཆེན་དང་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་བཞིན་དུ། འཆི་བ་ནི་མེད་དེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དེ་ལས་མེད་པས་དེའི་སྐད་ཅིག་གི་གོ་སར་འཆི་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མི་ཤོང་བའི་ཕྱིར། བཟོད་འབྲིང་མན་ཆད་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་གནས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཀྱང་ངེས་ཆ་ནི་གཏོང་ལ། དངོས་གཞི་ནི་མི་གཏོང་སྟེ། རང་ས་ནས་རང་སར་སྐྱེ་བ་གཏོང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་ཆ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཏོང་སྟེ། དངོས་གཞི་ཅན་ཤི་འཕོས་ནས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ལས་འོས་མེད་ལ། གོང་མའི་རྟེན་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
附带
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་གཏོགས་ཀྱི་དགེ་བ་ས་འཕོས་པ་དང་།
3-67a
ཉམས་པས་གཏོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་དུ་གཏོགས་པའང་དེ་དག་གིས་གཏོང་ངོ་། །འདིར་གཟུགས་མེད་ཉེར་བསྡོགས་ཤི་འཕོས་ནས་གཏོང་བའི་རྣམ་གཞག་མ་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་ལམ་ནི་གཟུགས་མེད་ལ་བརྟེན་མི་སྲིད་པས་ངེས་འབྱེད་ཀྱང་འདིར་འཆི་འཕོ་བས་གཏོང་བར་འཆད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
犯无漏戒因
གསུམ་པ་ཟག་མེད་ཀྱི་གཏོང་རྒྱུ་ནི། འཕགས་པའི་དགེ་བ་ཟག་མེད་ནི། །དཔེར་ན། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྔ་མ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་ཙམ་ནི་འདོད་པའི་དགུ་པ་མན་ཆད་སྤངས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དེའང་ཉམས་ནས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གོས་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་ཙམ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་ཅན་ལས་ཉམས་པ་མིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་ཅན་མ་ཐོབ་པས་དེ་ལས་ཉམས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་ཅན་ནི། ཅི་ཡང་མེད་མན་ཆད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལས་ཉམས་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་དེ་ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་ཅན་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་འོང་ཙམ་པོ་ལས་ཉམས་པ་མིན་ཏེ། འདོད་པའི་དགུ་པ་སྤངས་པ་ལས་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཡང་མེད་མན་ཆད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གོས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ཙམ་པོ་དང་ཁྱད་ཅན་གཉིས་ཀ་ལས་ཉམས་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཙམ་པོ་ནི་དྲུག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱད་ཅན་
3-67b
ནི་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་བ་ཡིན་ནོ། །
犯非戒因
གཉིས་པ་སྡོམ་མིན་གྱི་གཏོང་རྒྱུ་ནི། སྡོམ་མིན་ནི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་གཏོང་བ་དང་སྟེ། དེ་ཡང་བསྙེན་གནས་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་སྡོམ་མིན་གཏོང་གི། དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་མི་གཏོང་སྟེ། སྔར་གྱི་གཉིས་པོས་བཏང་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཚིགས་གསུམ་རིམ་ནོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་སྡོམ་མིན་གཏོང་ངོ་། །སྡོམ་མིན་དེ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ནས་གཏོང་བ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་སྔོན་གྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ན་དེས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཏོང་། གང་ཟག་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་སྡོམ་མིན་གཏོང་ངོ་། །ཤི་དང་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས་སྡོམ་མིན་གཏོང་སྟེ། ལུས་བོར་བ་དང་རྟེན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
因此说："圣者以舍弃地而舍弃，非圣者以死亡而舍弃。"然而，需要加以区分：凡夫的加行道大忍和胜法位不会有死亡，因为这只是一刹那，在此刹那中不容有死亡的刹那存在。中忍以下更不用说了，即使依靠根本定生起的顺决择分也会舍弃，但根本定不会舍弃，因为从自地转生自地不是舍弃的原因。顺决择分通过死亡本身而舍弃，因为具根本定者死后必定转生上地，而在上地依处上不可能有顺决择分。
附带
第二，如同色界所摄的善法通过地位转移和退失而舍弃，无色界所摄的善法也同样通过这些原因而舍弃。此处没有建立无色界近分定通过死亡而舍弃的安立，是因为它被包含在完全退失之中；而加行道不可能依靠无色界，所以此处也不需要解释顺决择分通过死亡而舍弃。
犯无漏戒因
第三，无漏舍弃的原因：圣者的无漏善法，例如，获得一来果时，舍弃预流的加行道、无间道和解脱道。通过锐利根而舍弃钝根之道。从不还果退失时，舍弃不还果，这里的普通不还果是仅仅断除欲界第九品以下的烦恼，若从这退失而被欲界烦恼染污，这是从普通不还果退失，而非从殊胜不还果退失，因为未获得殊胜不还果，所以无从退失。殊胜不还果是指已经从无所有处以下离欲，若从中退失而生起如第四禅的烦恼，这是从殊胜不还果退失，而不是从普通不还果退失，因为未退失断除欲界第九品的证悟。如果从无所有处以下离欲的人被欲界烦恼染污，就是从普通不还果和殊胜不还果二者都退失。普通不还果是断除第六品，殊胜不还果是断除第七品和第八品。
犯非戒因
第二，非律仪的舍弃原因：非律仪通过获得律仪而舍弃，这是指通过获得近住戒和居士戒而舍弃非律仪，而不是通过获得沙弥戒和比丘戒而舍弃，因为前两者已经舍弃了非律仪。这是就按顺序受持三阶而言，如果不是这样，后两者也能舍弃非律仪。即使没有获得别解脱戒，通过获得静虑戒也能舍弃非律仪，如果某些人因过去的同等因缘而获得静虑定，这就能舍弃非律仪。有些外道虽然没有别解脱戒，但依靠他人的成就而生起静虑定，获得静虑戒，也能舍弃非律仪。通过死亡和双性出现而舍弃非律仪，因为舍弃了身体和依处已损坏。


 །མཚོན་དང་རྒྱ་མི་བྱ་བར་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་བོར་བ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་མིན་ཆད་པ་མེད་དེ། སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ནད་ཀྱི་གཞི་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཀྱང་། སྨན་མེད་བར་ནད་རྙིང་མི་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་སྡོམ་མིན་ཅན་ཞིག་གིས་བསྙེན་གནས་ཞག་གཅིག་སྲུངས་ནས། ཞག་གཉིས་ཕན་ཆད་དུ་དེ་སྡོམ་མིན་ཅན་ནམ། སྡོམ་ལྡན་ཅན་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་སྡོམ་མིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཉ་སྟོང་ཚེས་བརྒྱད་འདས་མ་ཐག་རི་དྭགས་བསད་མནོ་བའི་ཕྱིར། ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་འབར་བ་ཡང་གྲང་མ་ཐག་སྔོན་པོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། བསྙེན་གནས་པ་དེ་ཞག་གཉིས་པ་ཕན་དུ་སྡོམ་མིན་ཐོབ་པ་ལ་
3-68a
བོང་རྒྱ་འཆོར་བ་སོགས་སྦྱོར་བ་བྱེད་ན་སྡོམ་མིན་གྱི་རིག་མིན་ཐོབ་སྟེ། སྡོམ་མིན་ནི་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
犯居中因
གསུམ་པ་བར་མའི་གཏོང་རྒྱུ་ནི། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གྱི་བར་པ་རིག་མིན་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་རིག་མིན་སྨོས་པས་གཞན་རིག་བྱེད་སྨོས་པ་ཡིན་ཟེར། ཡང་ཁ་ཅིག་བར་མའི་རིག་མིན་ནི། རང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རིག་བྱེད་འདས་པའི་ཐོབ་པས་གཏོང་ལ། འདིར་མ་སྨོས་པས་རིག་མིན་ཁོ་ན་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་ལོག་མ་གཏོགས་རིག་མིན་དང་། དེ་ལ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་དགེ་དྲུག་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན། །གཅིག་ནི་རྣམ་གཉིས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བར་མ་རིག་མིན་ནི། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་གང་གིས་རིག་བྱེད་མིན་པ་འཕངས་པ་དེ་ཆད་པས་གཏོང་སྟེ། རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་མདའི་འགྲོས་བཞིན་ནོ། །བླངས་པ་འདིས་ཆོག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཏང་བ་ལས་ཀྱང་གཏོང་ལ། ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བཞིན་མི་བྱེད་དེ་བྱ་བ་འཆད་པ་ལས་ཀྱང་གཏོང་བ་དང་། དོན་མཆོད་རྟེན་དང་། ཀུན་ར་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། གདོས་དང་། རྒྱ་དང་། མཚོན་དང་། དུག་ཆད་པས་ཀྱང་གཏོང་ངོ་། །ཚེ་ཆད་པས་ཀྱང་གཏོང་ངོ་། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས་བར་མ་དགེ་བ་གཏོང་ངོ་། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པའི་ཕྱིར་བར་མ་མི་དགེ་བ་གཏོང་ངོ་། །
犯别法因
བཞི་པ་ཆོས་གཞན་གྱི་གཏོང་རྒྱུ་ལ། གཟུགས་མིན་དགེ་བ་གཏོང་རྒྱུ། གཟུགས་མིན་ཉོན་མོངས་ཅན་གཏོང་རྒྱུའོ། །
舍非色善因
དང་པོ་ནི། འདོད་གཏོགས་ཀྱི་དགེ་བ་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ནི་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་
3-68b
པའི་ཁམས་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་གཏོང་ངོ་། །རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། ཡིད་མི་བདེའི་དབང་པོ་དགེ་བར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གཏོང་བར་གསུང་ངོ་། །
舍非色具烦恼因
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཐོབ་པ་སོགས་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་འདོད་ནས་ཉེ་ཉོན་སྨོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའང་ཡིན་ཏེ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所依
བཞི་པ་གང་ཟག་གང་ལ་ལྡན་ཚུལ་ལ། སྡོམ་མིན་ལྡན་ཚུལ་དང་། སྡོམ་པ་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །
具有非戒分
དང་པོ་ནི། སྡོམ་མིན་ནི། ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན་མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་མི་རྣམས་ལ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྟེན་གང་ལ་སྡོམ་པ་གང་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡོམ་པའང་ཇི་སྐད་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་མི་ལའང་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ལྷ་ལའང་ཡོད་དོ། །འང་སྔ་མ་ནི་མི་ལ་སྡོམ་མིན་ཡོད་པར་མ་ཟད་སྡོམ་པའང་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ།

直译
彻底放弃了武器和捕捉网的意念（法性），非律仪不会断绝，因为未获得律仪。例如，即使全面放弃了引起疾病的不适当食物，没有药物旧病也不会消除。
又，一个非律仪者守持了一天的近住戒，第二天以后这个人是非律仪者还是具戒者呢？有人说：此人是非律仪者，因为十五、初八日一过，就想着杀野兽。就像烧红的铁锤一旦冷却就变成蓝色一样。其他人说：这个近住戒者，在第二天如果从事布置陷阱捕捉野兜等行为，就获得非律仪的无表色，因为非律仪依赖于表色。
犯居中因
第三，中间（业）的舍弃原因：问如何舍弃处于律仪与非律仪之间的无表色？对此，有人说提到"无表色"就隐含着"表色"。又有人说，中间的无表色通过使其生起的表色过去的得而舍弃，此处没提到是因为仅提及无表色。这就像除了邪淫外都是无表色，而邪淫二者（表色和无表色）都有的说法，例如"六不善是无表，一种有两者"。中间无表色通过引起无表色的净信或烦恼之力的中断而舍弃，就像陶工的轮盘和箭的行进一样。通过舍弃"这样的受持足够了"的如实受持而舍弃，通过不按受持去做而放弃行为也会舍弃，以及通过法舍利塔、围栏、寺院、床铺、坐垫、绳索、网、武器、毒药的中断也会舍弃。通过寿命中断也会舍弃。通过善根断绝而舍弃中间的善法。通过离欲界贪而断除不善根，因此舍弃中间的不善法。
犯别法因
第四，其他法的舍弃原因分为：舍弃非色善法的原因和舍弃非色烦恼法的原因。
舍非色善因
第一，欲界所摄的非色善法通过断绝善根和转生到色界和无色界上地而舍弃。王子（世亲）说：成为善的忧根即使在离欲后也会部分舍弃。
舍非色具烦恼因
第二，三界的非色烦恼法，通过世间和出世间的断除之道——见道和修道，生起对治，使近烦恼及其所伴随的得等随从完全损坏。这里提到"近烦恼"是为了包括所有烦恼和近烦恼，如论中说："所有烦恼都是近烦恼，但有些是近烦恼而非烦恼。"
所依
第四，关于哪些补特伽罗具有哪些（戒律）的方式，分为具有非律仪的方式和具有律仪的方式。
具有非戒分
第一，非律仪存在于除了黄门、两性人和北俱卢洲人之外的所有人中。第二分为普遍说明和哪种依处具有哪种律仪。第一，如前所述，律仪不仅存在于人中，也同样存在于天中。前面的"也"意味着人不仅有非律仪，也有律仪。
;


 །ཟ་མ་སོགས་ལ་སྡོམ་པ་མེད་པ་ནི། མདོ་ལས། མིང་ཆེན་འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ་སྐྱེས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ན་བདག་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ། ཅེས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ན་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་། ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསལ་བར་བྱའོ། །ཞེས་
3-69a
གསུངས་སོ། །དེ་དག་ལ་སྡོམ་པ་མེད་པའི་རིགས་པ་ནི། སྐྱེས་པ་དང་ཡང་སྦྱོར་འདོད་ལ་བུད་མེད་དང་ཡང་སྦྱོར་འདོད་པས། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་སོ་སོའི་རྟེན་ལ་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་སྡོམ་མིན་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། མེད་དེ། སྡིག་པ་ལ་ཡང་བསམ་པ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞིང་གང་ན་ལོ་ཏོག་ཡོད་པ་ན་རྩྭ་ཡང་ཡོད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མེད་དེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱིས་མ་བསྡུས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡོམ་མིན་མེད་དེ། སྡིག་པ་བྱས་པའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་སོང་རྣམས་ལ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་ལྡན་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་དེ། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ཁྱབ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་ཆེན་པོའི་སྡོམ་མིན་འགོག་ནུས་པས། གང་ལ་སྡོམ་པ་མིན་པའང་ཡོད་པར་གྲུབ་ཅིང་། སྡོམ་པའང་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཟ་མ། མ་ནིང་། མཚན་གཉིས་པ་དང་། ངན་སོང་བ་དག་གི་ལུས་ལ་ཆོས་ཅན། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གཉིས་ཀ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཞིང་ཚྭ་སྒོ་ཅན་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཚྭ་སྒོ་ཅན་ལས། འབྲུ་ཚར་གཅིག་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ། རྩྭ་ཚར་གཅིག་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མདོར་སྒོང་སྐྱེས་ཀྱི་ཀླུ་རྣམས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་
3-69b
ཚེས་བརྒྱད་ལ་གནས་ནས་བྱུང་སྟེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པར་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མིན་གྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །
具有戒分
གཉིས་པ་ལ། མི་དང་། ལྷ་ལ་གང་ལྡན་པའོ། །
所有人
དང་པོ་ནི། མི་རྣམས་ལ་གསུམ་མོ། །མི་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་ག་ཡོད་དོ། །དེའང་ལྷ་རྣམས་ནི་མི་དག་གི་གནས་གསུམ་གྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དཔའ་བ་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཚངས་སྤྱོད་ནི། རབ་ཏུ་དབྱུང་བ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བཤད་པའོ། །འོ་ན་འདོད་ལྷའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་འདོད་ཡོན་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ནས་འདོད་ལྷའི་ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བཤད་འདུག་པ་སྙམ་ན། འདོད་པའི་ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེའི་ཕྱིར་བོད་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག །གང་སྤེལ་དུ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་ན་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་ནི་ཐལ་ཆེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
所有天
གཉིས་པ་ལ། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་མེད་ལྷ་གང་ལ་ལྡན་པའོ། །
定戒所有天
དང་པོ་ནི། འདོད་ལྷ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ།

直译
黄门等没有律仪，这在经中说："大德，如是在家穿白衣、具有男根的男人，皈依佛陀时说'请将我视为优婆塞'，则成为优婆塞。"律中也说："应排除黄门等这样的人。"
这些人没有律仪的理由是：由于想与男人交合也想与女人交合，他们具有男女两种依处的烦恼强烈；在男人和女人各自的身体上无法承受分别观察对治的特性；因为他们缺乏强烈的惭愧心。为何他们也没有非律仪？没有，因为他们对恶行的意志不坚定，且具有非律仪者应当能够具有律仪，因为后者是前者的对治。例如，在能生长庄稼的田地中，杂草也必然生长。
北俱卢洲的人们没有律仪，因为他们不受持别解脱戒，没有离贪所摄的静虑律仪；也没有非律仪，因为他们没有行恶的意念。
恶趣众生既没有与惭愧相应的律仪，也没有与无惭无愧相应的非律仪，因为他们缺乏强烈的惭愧心。这里的必然关系是：如果有强烈的惭愧心，就能抑制强烈无惭无愧的非律仪，因此确定某些人既有非律仪也有律仪。
此外，黄门、阉人、两性人和恶趣众生的身体（法性）既不生起律仪也不生起非律仪，因为如同盐碱地。就像盐碱地既不生一穗谷物，也不生一茎草一样。
那么，经中说卵生龙在半月的初八出来，受持八支近住戒，这是什么情况呢？这不是近住戒律仪，而只是善行而已。
具有戒分
第二部分包括：人和天神具有什么戒律。
所有人
第一，人有三种。人具有别解脱戒、静虑戒和无漏戒三种戒律。如经中说："天人被人的三方面所胜：勇敢、具正念，以及在此处安住于梵行。"这里的梵行是指出家和受具足戒的殊胜状态。
若想：欲界天的仙人们已离对欲尘的贪着，从欲界天的家中出家，这是怎么回事？虽然有从欲界的家出家的，但不存在在佛陀教法中如实受持的出家。因此，某些早期藏地学者说："正确理解（王昌）中'由于无生，即使有智慧的欲界天也没有（别解脱戒），何况上界众生'这一说法太过了。"
所有天
第二部分包括：哪些天神具有静虑戒和无漏戒。
定戒所有天
第一，欲界天和**界天具有从静虑生起的律仪。
;


 །དེ་ཡང་འདོད་ལྷ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་རུང་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཅིས་ཀྱང་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ལ་རང་སའི་སྡོམ་པ་ཡོད། གོང་མ་གསུམ་ཡོད་དུ་རུང་། གཉིས་པ་ལ་རང་ས་དང་། གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་དུ་རུང་། གསུམ་པ་ལ་རང་
3-70a
ས་དང་། གོང་མ་བཞི་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་དུ་རུང་། བཞི་པ་ལ་བཞི་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པའོ། །གཟུགས་མེད་ན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་དེ། རང་ས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་འོག་མར་ཐོབ་པ་དག་ཀྱང་ས་འཕོས་པས་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
无漏所有天
གཉིས་པ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འདོད་པར་ཡང་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་འདོད་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནའང་ཡོད་དོ། །དེའང་རྟེན་འདོད་ཁམས་པ་གཅིག་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་དེ་འདོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཤི་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་ཙམ་ན་འདོད་པའི་འབྱུང་བ་དང་། དང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད། གཉིས་པར་སྐྱེས་ཙམ་ན་དང་པོའི་འབྱུང་བ་དང་གཉིས་པའི་འབྱུང་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད། དེ་ག་བཞིན་བཞི་པར་སྐྱེས་ཙམ་ན་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནའང་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནའང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་མངོན་གྱུར་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚངས་ཆེན་ནི་ལྟ་བའི་གནས་པ་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་ལ། འཕགས་པ་དེར་མི་སྐྱེ། སྐྱེ་ན་གཙོ་བོར་འོང་དགོས་པ་ལས་གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པའི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཟག་མེད་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་ཡང་སྐྱེ་བས་དེ་ལ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །སྲིད་རྩེ་ལ་ནི་འཕགས་པ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་དོ། །
经中所说业义
གསུམ་པ་མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་དོན་ལ། ཐུན་
3-70b
མོང་དུ་བསྟན་པ། སོ་སོར་བཤད་པའོ། །
说共业
དང་པོ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་པ། ལས་གང་འབྲས་བུ་གང་དང་བཅས་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའོ། །
因果类别
དང་པོ་ལ། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས། གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །
果类别
དང་པོ་ལ། དགེ་སོགས་གསུམ་དང་། བསོད་ནམས་སོགས་གསུམ་དང་། མྱོང་འགྱུར་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་དོ། །
善等三类
དང་པོ་ནི། རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་གཏན་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པ་མྱང་འདས་ཐོབ་བྱེད་ནི་དགེ་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་བསྐྱེད་པ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ལས་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལས་གཞན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དགེ་བའང་ལུང་མ་བསྟན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བདེ་མི་བདེ་གཉིས་ཀ་མི་མྱོང་བའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ས་དེ་དག་གི་དགེ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
福等三类
གཉིས་པ་ནི། །ཡང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཤེས་བྱ་ན། སྲུང་བའི་དོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་། སྐྱོང་བའི་དོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་། ངན་སོང་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་དགེ་བ་འཕེལ་པར་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་རང་ལའང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་སུ་བཞག་པའོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ཡིན་ཙམ་ན་དེ་སྒྲུབ་པའི་ལས་དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་སོ།

直译
虽然欲界天也可能有静虑戒，界天则一定有静虑戒。其中，初禅天人有自地的戒律，三个上地的戒律也可能有；第二禅天人有自地戒以及上面两个禅定的戒律；第三禅天人有自地戒以及第四禅的戒律；第四禅天人则只有第四禅的戒律。无界天人没有静虑戒，因为自地无色身，而且从下地获得的戒律也因转地而舍弃。
无漏所有天
第二，无漏戒不仅在欲界存在，也存在于欲界和界天以及无界天中，但大梵天（特殊静虑众生）和无想有情除外。一个欲界依处的众生具有无漏戒，是依靠欲界大种而存在的。此人死后刚生到初禅时，依靠欲界大种和初禅大种二者而存在。生到第二禅时，依靠初禅大种和第二禅大种三者而存在。同样，生到第四禅时，依靠五种大种而存在。生到空无边处等时，也依靠大种而存在。这样，虽然通过相续具有，但不是现行，因为那里没有色身。大梵天是持邪见者，仅有一位主尊，圣者不会投生那里；若投生那里必须成为主尊，但主尊只有一位。大乘宗认为，虽然业力所生的大梵天不具有无漏戒，但菩萨可通过愿力投生为大梵天，因此他们具有无漏戒。有顶处没有圣者依靠，所以没有无漏戒。
经中所说业义
第三，关于经中所说的业的意义分为：共同宣说和个别解释。
说共业
第一，包括：从因果角度分类、宣说多种业的形式、宣说哪种业具有哪种果的业的建立。
因果类别
第一，包括：从果的角度分类、从因的角度分类、从二者的角度分类。
果类别
第一，包括：分为善等三类、福等三类、异熟等三类，以及后两者的详细解释。
善等三类
第一，首先，能产生悦意异熟、感受乐受以及永久救离苦、获得涅槃的业是善业；产生不悦意异熟、感受苦受的是不善业；产生悦意或不悦意之外的其他业既非善也非不善，是无记业。那么，第四禅以上的善业是否也成为无记，因为既不感受乐也不感受苦？不是，因为那些地的善业是感受寂静之乐的业，或者说善业能感受乐受的说法是针对大多数情况而言的。
福等三类
第二，又有福业、非福业和不动业。为什么称为福业？因为具有保护的意义、具有养育的意义，以及能救离恶趣并使善法增长，所以称为福业。因此，业本身也被安立为福业。或者说，当果是福德时，成办此果的业就称为福业。
;
;


 །
所受等三类
གསུམ་པ་ནི། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་
3-71a
དང་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གསུམ་དུ་ཡོད་དོ། །
广说后二
བཞི་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་ལ། བསོད་ནམས་སོགས་རྒྱས་པར་བཤད། མྱོང་འགྱུར་གསུམ་ཞར་བྱུང་དང་བཅས་པའོ། །
广说福等
དང་པོ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །
副业
དང་པོ་ནི། འདོད་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲུང་བའམ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་སོ། །
不动业
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་གོང་མ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བསམ་གཏན་དང་པོ་འདི་ལ་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོ་བའོ། །ཞེས་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་འདི་ལ་དགའ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གསུམ་པ་ཡང་འདི་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་གཏོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོ་བའོ། ཞེས་གསུངས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་མིན་ཏེ། མི་གཡོ་བའི་མདོ་ལས། རྣམ་སྨིན་མི་གཡོ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་ལས་ལས་བརྩམས་ཏེ་མི་གཡོ་བར་གསུངས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་དང་བཅས་ཀྱང་། གནས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གནས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པས་མི་གཡོ་བར་ཅིས་གསུངས་ཤེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་ཆོས་ཅན། ས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ་ལས་
3-71b
རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་སྟེ། རྐྱེན་དབང་གིས་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདོད་པར་ཡང་རྣམ་སྨིན་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་ཐལ། དེར་ས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། དེར་ས་ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་ཡོད་ལ། ཁམས་གོང་ལ་ནི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་པར་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་རིས་ལ་སྨིན་རྒྱུ་ཞིག་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རིས་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། གོང་མར་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ལ་སྨིན་རྒྱུ་གཉིས་པ་པ་ལ་མི་སྨིན་པ་དང་། གཉིས་པ་པ་ལ་སྨིན་རྒྱུ་དང་པོ་པ་ལ་སྨིན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་ཟག་བཅས་ཀྱི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དང་སྤེལ་ནས་བསགས་ན་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བདེན་པ་མཐོང་བའི་འཕགས་པ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད་པ་ཡིན་པས། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་སོག །འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ལས་དེ་ལ་སྤེལ་བར་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའི་ཁམས་གོང་ནའང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མི་གཡོ་བ་མི་སྲིད་པར་ནི་མི་བཟུང་ངོ་། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་རྒྱུའི་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སྨིན་རྒྱུ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་དབང་དང་ལྷན་དུ་བསགས་པས་མི་དང་དུད་འགྲོའི་རྟེན་ལ་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྲོག་བཅད་པའི་སྦྱིན་བཏང་གི་འབྲས་བུ་གླང་པོ་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་པས་བརྒྱན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །བསོད་ནམས་མིན་པའི་ལས་ལ་ནི་འབད་པས་བཤད་མི་དགོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དུ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
三所受三及附带
གཉིས་པ་མྱོང་འགྱུར་ཞར་
3-72a
བྱུང་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ། མྱོང་འགྱུར་གསུམ་བཤད་པ་དངོས། ཞར་ལ་མྱོང་འགྱུར་ལྔ་བསྟན་པ། མྱོང་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
正说三受
དང་པོ་ལ། སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་འདོད་འགོད་པའོ།

直译
所受等三类
第三，有乐受异熟、苦受异熟和舍受异熟三种。
广说后二
第四，后二者的详细解释包括：广说福等、以及三受异熟的附带内容。
广说福等
第一包括：福业和不动业。
副业
第一，欲界的善业成为非福业的对治，所以称为福业。因为能保护或令满足，所以称为福业。
不动业
第二，上界色界和无色界所生的业是不动业。那么，世尊不是说："初禅因有寻伺，圣者认为是动摇的"；又说："第二禅中未离喜的部分，圣者认为是动摇的"；又说："第三禅中认为'这是乐'的心专注，圣者认为是动摇的"吗？这是针对前三禅的定有过失而言的，并非就不动业而说。不动经中说："依据异熟不动和随顺而行的业而称为不动。"虽然因定有过失而有动摇，但为什么说某地的异熟不会在其他地成熟，所以是不动呢？色界和无色界的圆满业（法性）不会在其他地成熟，因为这些业只在各自的地成熟，由于不受条件影响而不动摇到其他地。
那么，欲界的业也应当不动，因为那里没有不同的地？不必然，因为虽然欲界没有不同的地，但有不同的趣；而上界确定只有一趣，所以不同。在欲界，本应成熟于四大王天的业可能成熟于三十三天；而在上界，本应成熟于初禅的业不可能成熟于二禅，二禅的业也不可能成熟于初禅。
这是就有漏的不动业而言，若与无漏业交织积累则不确定，例如见谛圣者因已见真谛而无有能引业，所以不积集引业；但通过修习增上已生起的业果，如生于净居天，所以不应认为在上界不可能有不动业异熟。施舍等能产生圆满身体和受用等的果报本应在天界成熟，但由于破戒等因素的影响，与之一起积累，而成熟于人或旁生身，如杀生者施舍的果报，转生为大象，身佩各种珍宝装饰，享受异熟果。
关于非福业，不需要费力解释，因为在世间它就是众所周知的不善业。
三所受三及附带
第二，关于三受及附带内容的解释分为：正式解释三受异熟，附带说明五受异熟，确定受异熟的特点。
正说三受
第一，包括各自的本质和叙述他人的观点。


 །
དང་པོ་ལ། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར། བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་རོ། །
乐受
དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་བསམ་གཏན་གསུམ་གྱི་ལས་དགེ་བ་ནི། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ཡིན་པས་ལུས་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཚོར་བའི་ས་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ན་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །
不苦不乐受
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མིན་བདེ་བའང་མིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།
苦受
གསུམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་འདིའི་མི་དགེ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ནི་འདོད་ཁམས་འདི་ཡི་མི་དགེ་བ་སྟེ། འདི་ཡི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་འདོད་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་མ་ཟད་ཀྱི། སྐྱེ་མཆེད་དེའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་དབང་ཡུལ་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །
说他宗
གཉིས་པ་གཞན་འདོད་འགོད་པ་ནི། འོག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆོད་ནའང་བདེ་སྡུག་གི་བར་མ་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ། ཏེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདྲེན་པའོ། །སྒྲུབ་བྱེད་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མེད་པར་ཐལ། གང་གི་ཕྱིར་ན་དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུའི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་མེད་པ་
3-72b
གང་ཞིག །བཏང་སྙོམས་ཀྱང་མེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐལ་བ་ལས་འདོད་མི་ནུས་པས། བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་གྱི་ལས་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པ་ལས་ཤེས་པར་ནུས་སོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། རྩ་བར་མ་ཁྱབ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་གྱི་རྣམ་སྨིན་དེ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་གྱི་ས་པའི་ལས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དམན་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ལྟར་ན་ལས་གང་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་གྱི་རྣམ་སྨིན་མི་བསྐྱེད་པར་ཐལ། རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་གང་ཞིག །ཁྱད་ཅན་གྱི་དངོས་གཞི་རྒྱུའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་བདེ་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་ལས་འདས་པས་རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་བཤད་ན། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེས་པ་ཡིན་ཙམ་ན། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཚོར་བ་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ན་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ན་ཡང་བདེ་སྡུག་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཙམ་ན་དེ་སྒྲུབ་པའི་ལས་དགེ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ས་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཡིད་བདེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དངོས་གཞིའི་རྒྱུའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཙམ་ན་རྒྱུ་བཏང་སྙོམས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་འགལ་བས་སོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡིད་བདེ་བ་མི་འགལ་བ་ལ་དངོས་གཞིའི་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་བཏང་
3-73a
སྙོམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་འགལ་བས། འབྲས་བུ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པས་དེའི་རྒྱུ་དགེ་བ་ཡོད། སྒོ་ལྔའི་བདེ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྒོ་ལྔ་སྐྱེ་རྒུ་ཅོག་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཟེར་བས་སོ།

直译
第一包括：乐受异熟、舍受异熟、苦受异熟。
乐受
第一，欲界和前三禅的善业是乐受异熟，是身心乐受之地。欲界和初禅有身体的乐受和心的悦受。第二禅有心的悦受。第三禅有心的乐受。
不苦不乐受
第二，第三禅以上的善业是非苦非乐受异熟，因为没有乐受和苦受。
苦受
第三，苦受异熟的不善业，苦受异熟的业是欲界的不善业。这里说"此"是为了表明苦受只存在于欲界。不仅仅是受本身是不善业的果，其所在处聚的根、境、依及其特征也是其果。
说他宗
第二，叙述他人的观点：有人说第四禅以下也有处于乐苦之间的舍受异熟业。"因为"是引出理由的词。其证明是：若不然，殊胜静虑的业将无异熟，因为其异熟果的受既无苦乐，你也承认没有舍受。这种过失不能接受，所以，应知殊胜静虑的善业有舍受异熟。
又有人说：根本论不周延，因为殊胜静虑的异熟是由初禅根本定地的业所产生的。但这也不周延，因为初禅根本定有寻思，较为低劣，无法产生殊胜异熟。按你的说法，则任何业都不能产生殊胜静虑的异熟，因为没有舍受异熟，而殊胜定的因位是舍受，其异熟果不会是乐受；又因已超越苦地，也不会有苦受异熟。
简单解释：殊胜静虑是以无寻只有伺、舍受、生于大梵天这三者区分的，因此殊胜静虑业的异熟受必须存在于生在殊胜静虑中的情况，而在那里只有非苦非乐的舍受，所以有成就此的善业。其中没有苦是因为已超越苦地，没有悦意的原因是，根本定因位有舍受，而舍受的果不可能是不悦意，这是矛盾的。近分定时的舍受能有悦意果不矛盾，但根本定时的舍受因不能有不悦意果，这是矛盾的，所以有舍受果就有善因。没有五门乐受的原因是，一切五门都具有寻伺，如所说："有寻有伺者，是五识界"。


 །དེ་ལྟར་ན་སྒོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཙམ་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་ལ་འབྲས་བུ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་བྱུང་ན། འབྲས་བུ་སླར་ལ་ལད་པས་ས་དེར་སྒོ་ལྔ་མེད་པས་བདེ་བ་མེད་དོ། །ས་དེའི་སྒོ་ལྔ་མེད་ཀྱང་རྟེན་དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་དེ་གཉིས་པ་ན་ཡར་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཡང་རྒྱུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འབྲས་བུ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁྱད་ཅན་གྱི་རྣམ་སྨིན་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་སྨིན་དུ་བསྐྱེད་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཚོར་བ་དེར་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཚོར་བ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། ལུགས་དེ་གཉིས་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དེ་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་ན། རྟོག་པ་མེད་པ་ཟེར་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁྱད་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཙམ་གྱི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་མི་སྨོས་ལ། གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ན་
3-73b
རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཚོར་བར་མ་སྒྲུབ་པའི་ལས་དགེ་བ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཟེར་བས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་གནོད་ན། སེམས་ཀྱི་ཟེར་བས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་གནོད་དོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་ལྟར་ལས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནམ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཟུགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ཞེས་དང་། འདིའི་ཕྱིར་ཡང་འོག་ན་བདེ་མིན་གྱི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཡོད་དེ། ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་འདོད་ཁམས་ལས་གཞན་ན་ལས་གསུམ་གྱི་རྣམ་སྨིན་དང་གཅིག་ཅར་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཁམས་གཞན་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་སྨིན་ཚོར་བ་གཅིག་པུར་མ་ཟད། ལས་བཟང་པོས་འཕངས་པའི་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྟེན་དབང་སོགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་འབྲས་ངན་སོང་གི་རྣམ་ཤེས་སྒོ་ལྔའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་ནི་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་སྡུག་མིན་པའི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་འབྲས་ཀྱི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་དབང་བཟུང་བ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་སྡུག་གི་རྟེན་དུ་གསལ་བ་ཡིན་པས་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བར་བཞག །སྲོག་གི་དབང་པོ་དེ་ཚོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་གསལ་བས་བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པར་བཞག་ཟེར་ཏེ། རིས་མཐུན་བཟུང་ན་
3-74a
བདེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན། ངན་སོང་གི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་དེ་དགེ་མི་དགེ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། དགེ་བ་ནི་ཡིན་ལ་དེའང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་ནོ།

直译
这样，所有五门都周遍具有寻伺，而殊胜静虑的因是无寻只有伺，如果其果有寻伺，那么果将返回[更低层次]，而该地没有五门故无乐受。虽然该地没有五门，但该依处有眼识、耳识和身识，[这些]在第二[禅]中向上牵引。
又有人说："因为有舍受因能产生舍受果"的理由不成立，因为初禅殊胜定的异熟是由善业产生的乐根异熟。
其他人则说：未确定那里有异熟受，因为[所谓的异熟]是异熟受以外的其他四蕴，而受则是从等流因产生的。
论师认为：这两种观点都与论典相违，因为《智慧入门论》中说："问：是否有业的异熟仅成熟为心的受？答：有，即无寻善业。"
这些观点为何与此论相违？所谓"无寻"指的是初禅殊胜定的善业，如果是普通初禅的善业就不会说"无寻"，如果是第二禅以上的业，应该说"寻伺二者都无"。因此，这表明殊胜静虑有不成为受的善业。"心的受"这一说法既否定了"无异熟受"的观点，也否定了"有乐根"的观点。
此外，论中还说："问：三业的异熟是否同时成熟？答：有。乐受异熟是色；苦受异熟是心和心所法；非苦非乐受异熟是不相应行法。"又说："因此，下界也有不苦[不乐]受异熟业。"这也表明欲界以外没有同时具有三业异熟的情况，因为其他界没有苦受异熟业。
乐受异熟业的果不仅仅是异熟受，还包括由善业所引生的善趣依处、根等。苦受异熟业的果是恶趣的五门识集中的心心所成为异熟体，因为忧受不是异熟。非苦非乐受异熟业的果的受是舍受，而不相应行中以命根为例，是因为眼等明显是乐苦的所依，所以被安立为乐苦受；命根不那么明显作为受的所依，所以安立为与舍受相顺。若依种类来说则好理解：善趣命根如同善趣眼等是善业异熟，恶趣命根是不善业异熟。
再问：舍受异熟业是善还是不善？是善，而且是力量微弱的善。
;


 །དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་གྱི་དགེ་བས་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་། རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་ནི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་བཤད་པས། དགེ་བའི་ལས་འབྲས་བཏང་སྙོམས་སུ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཤད་པས་དགེ་བས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་སྒྲུབ་པ་ཕལ་ཆེ་ལ། བཏང་སྙོམས་སྒྲུབ་པ་ཕལ་ཆུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བདེ་བ་མྱོང་བ་མིན་པ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཟེར་བ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། ལས་དེས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པས་དེའི་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའོ། །ལས་འདིའི་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་མྱོང་བྱའི་ལས་ཡིན་པས། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོས་དབང་བའི་མི་ལ་རྒྱལ་པོའི་མི་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་འདིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པས། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སུ་བརྗོད་དེ། གང་གིས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་འདག་ཆལ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མདོར་ན་དགེ་བ་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དགེ་བ་སྟོབས་ཆུང་ལའང་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ན། ལས་སུ་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ལའང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་དགོས་སོ། །
附说五受
གཉིས་པ་ཞར་ལ་མྱོང་འགྱུར་ལྔ་བསྟན་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། མཚུངས་
3-74b
པར་ལྡན་པས་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ནི་རེག་པ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་རེག་པ་འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་ནི་ཞེས་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་མྱོང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམ་པར་མཐོང་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། དམིགས་པ་ན་ཚོར་བས་དེ་དག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་མི་མྱོང་བའི་དོན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མྱོང་གི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཟུགས་མ་མྱོང་ཟེར་ཏེ། དེ་འཐད་ན་དམིགས་མཚུངས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མྱོང་གི། མཚུངས་ལྡན་འདོད་ཆགས་མ་མྱོང་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་སྨིན་མྱོང་འགྱུར་ནི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་དང་། མངོན་སུམ་དུ་ནི་གྱུར་པ་ལས་མྱོང་འགྱུར་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་ཚོར་བ་གཉིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ནི་ཚོར་བ་རང་གིས་བདེ་བ་མྱོང་གི། མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་ལ་མི་བལྟོས། བལྟོས་ན་རང་གི་རིགས་ཀྱང་དེའི་དུས་སུ་འགག་ལ། ཆོར་བ་གཉིས་པོ་ཡང་དེའི་དུས་སུ་འགགས་པས་མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་མེད། འོ་ན་རང་གིས་མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་གིས་མྱོང་ན་བྱེ་སྨྲས་གཞན་རིག་ཁོ་ན་ཡིན། རང་རིག་མེད་བྱ་བ་དེ་མི་འཇིག་གམ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཇིག་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲིས་ཁོ་རང་མི་གཅོད་ཅིང་། ཤིང་གཅོད་པའི་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་རལ་གྲི་གཉིས་པ་དང་། བུམ་སོགས་གཞན་གང་ལའང་མི་བལྟོས་པར་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རིག་པའི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དེ་
3-75a
ཡང་རང་རིག་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་རིག་པ་དེ་རིག་བྱེད་གཉིས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་བལྟོས་པར་རིག་ཅེའོ། །དེས་ན་རང་རིག་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ལའང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སུ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །
安立受差别
གསུམ་པ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། བསྟན། བཤད།
དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་ངེས་དང་མ་ངེས་དང་། །མྱོང་འགྱུར་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། །གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་ངེས་ཁོ་ན་ནི་མིན་ནོ།

 །དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་གྱི་དགེ་བས་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་དང་། རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་ནི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་བཤད་པས། དགེ་བའི་ལས་འབྲས་བཏང་སྙོམས་སུ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཤད་པས་དགེ་བས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་སྒྲུབ་པ་ཕལ་ཆེ་ལ། བཏང་སྙོམས་སྒྲུབ་པ་ཕལ་ཆུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བདེ་བ་མྱོང་བ་མིན་པ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཟེར་བ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། ལས་དེས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པས་དེའི་འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའོ། །ལས་འདིའི་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་མྱོང་བྱའི་ལས་ཡིན་པས། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོས་དབང་བའི་མི་ལ་རྒྱལ་པོའི་མི་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་འདིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པས། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སུ་བརྗོད་དེ། གང་གིས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་འདག་ཆལ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མདོར་ན་དགེ་བ་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དགེ་བ་སྟོབས་ཆུང་ལའང་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ན། ལས་སུ་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ལའང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་དགོས་སོ། །
附说五受
གཉིས་པ་ཞར་ལ་མྱོང་འགྱུར་ལྔ་བསྟན་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། མཚུངས་
3-74b
པར་ལྡན་པས་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ནི་རེག་པ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་རེག་པ་འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་ནི་ཞེས་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་མྱོང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམ་པར་མཐོང་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། དམིགས་པ་ན་ཚོར་བས་དེ་དག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་མི་མྱོང་བའི་དོན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མྱོང་གི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཟུགས་མ་མྱོང་ཟེར་ཏེ། དེ་འཐད་ན་དམིགས་མཚུངས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མྱོང་གི། མཚུངས་ལྡན་འདོད་ཆགས་མ་མྱོང་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་སྨིན་མྱོང་འགྱུར་ནི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་དང་། མངོན་སུམ་དུ་ནི་གྱུར་པ་ལས་མྱོང་འགྱུར་ནི། ཇི་སྐད་དུ། གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་ཚོར་བ་གཉིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ནི་ཚོར་བ་རང་གིས་བདེ་བ་མྱོང་གི། མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་ལ་མི་བལྟོས། བལྟོས་ན་རང་གི་རིགས་ཀྱང་དེའི་དུས་སུ་འགག་ལ། ཆོར་བ་གཉིས་པོ་ཡང་དེའི་དུས་སུ་འགགས་པས་མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་མེད། འོ་ན་རང་གིས་མྱོང་བྱེད་གཉིས་པ་ལ་མི་བལྟོས་པར་རང་གིས་མྱོང་ན་བྱེ་སྨྲས་གཞན་རིག་ཁོ་ན་ཡིན། རང་རིག་མེད་བྱ་བ་དེ་མི་འཇིག་གམ་ཞེ་ན། དེ་མི་འཇིག་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲིས་ཁོ་རང་མི་གཅོད་ཅིང་། ཤིང་གཅོད་པའི་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་རལ་གྲི་གཉིས་པ་དང་། བུམ་སོགས་གཞན་གང་ལའང་མི་བལྟོས་པར་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རིག་པའི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དེ་
3-75a
ཡང་རང་རིག་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་རིག་པ་དེ་རིག་བྱེད་གཉིས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་བལྟོས་པར་རིག་ཅེའོ། །དེས་ན་རང་རིག་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ལའང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སུ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །
安立受差别
གསུམ་པ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། བསྟན། བཤད།
དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་ངེས་དང་མ་ངེས་དང་། །མྱོང་འགྱུར་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། །གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་ངེས་ཁོ་ན་ནི་མིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
如果按照这些文字翻译成简体中文：
这样看来，第三禅天以下的善业所感受的乐受和可意异熟是善业的果报，这与善业果报应当是舍受相矛盾吗？这样解释是因为大多数善业产生可意异熟，而少数产生舍受，是基于这一点而说的。那么，不是感受乐受的业为何称为感乐受之业呢？因为该业与生起乐受相应，所以用果的名称来称呼因。由于这种业的异熟是应当感受乐受的业，所以称为感乐受之业，就像国王统治下的人被称为国王的人一样。或者，由于此业使人感受乐受，所以称为感乐受之业，就像用来洗涤的东西称为洗涤剂一样。总之，强大的善业有感受乐受的能力，同样微弱的善业也有这种能力。考虑到它是善业，从所作业和能作业的角度来看，它与产生乐受相符合。对于感苦受和感乐受的业，也应该从所作和能作的角度如是理解。
附说五受
第二，附带说明五种感受。以体性本身来感受的诸感受，以及相应感乐受的是触，即与乐受相应的触具有感乐受的特性。所缘所感受的是对象，如经中所说："眼见色后，能如实感受各种色，但不能如实感受对色的贪著。"当缘取时，感受能各别地如实感受它们。这里所说的不感受对色的贪著，是指眼识感受色，而不是贪著感受色，如果这样理解，则不合理，因为会破坏同一所缘。那么，眼识感受色，但不感受相应的贪著，这是其含义。异熟所感受是现法所感受的业，现前已经产生所感受是指，如经中所说："当感受乐受时，其他两种感受就灭了。"其意义是感受自己感受乐受，不依赖第二个感受者。如果依赖，则其自类在当时也灭，另外两种感受在当时也灭，所以没有第二个感受者。若问：如果不依赖第二个感受者而自己感受，这不是违背了说一切有部所主张的"唯能了别他，无自证"的观点吗？这不违背，例如刀不能割自己而能割木头，割木头不依赖第二把刀或瓶等其他物，同样，了知色的眼识虽无自证，但了知色不依赖第二个了知者而了知。因此，不承认有自证并不矛盾。这种感受的业中也有感乐受、感苦受和感舍受的业，所以一共有五种。
安立受差别
第三，确立感受的差别分为宣说和解释。
首先，这些感受是决定的和不决定的三种感受，也是一定会感受和不一定会感受的，而不是必定会感受的。


 །
གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་ཁྱད་པར། མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའོ། །
说总类
དང་པོ་ལ། རང་ལུགས་དང་། གཞན་ལུགས་སོ། །
自宗
དང་པོ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ། །མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ངེས་རྣམ་གསུམ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སོགས་པས་སྐྱེ་གནས་མྱོང་འགྱུར་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ལས་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ནི་མྱོང་བར་ངེས་པའོ། །མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་དང་བཅས་ཏེ་ལས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །
他宗
གཉིས་པ་ལ། ལྔར་འདོད་པའི་ལུགས། མུ་བཞི་བརྩི་བའི་ལུགས་སོ། །
许五宗
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་ཟེར། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི་མ་ངེས་པ་ལའང་རྣམ་སྨིན་དང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་བརྩི་ལུགས་ནི། རྣམ་སྨིན་ངེས་ལ་དུས་མ་ངེས་པ་གཅིག །གཉིས་ཀ་མ་ངེས་པ་སྟེ་མ་ངེས་པ་གཉིས། མཐོང་ཆོས་སོགས་ངེས་པ་གསུམ་སྟེ་ལྔར་བཞག་པ་དང་། ཡང་ན་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་སོགས་གནས་སྐབས་ངེས་པ་གསུམ། རང་གི་ངོ་བོ་ཅིས་ཀྱང་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་བཞི། གཉིས་ཀ་མ་ངེས་པ་དང་ལྔ་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་ནི་སྐྱེས་གང་དུ་བྱ་བ་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའོ། །
3-75b
སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ནི་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་ནི་དེ་ཕན་དུའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ནའང་ཡོད་དེ། མེད་ན་ཆོས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་དེའི་རྣམ་སྨིན་ཆུང་ཆེས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། སྐྱེ་བ་འདི་ཁོ་ན་ལ་སྨིན་ནས་ལས་འབྲས་ཟད་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཐོང་ཆོས་ལ་རྣམ་སྨིན་མགོ་རྩོམ་པའི་དབང་གིས་མིང་དེ་རྣམ་པར་བཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས་ནི་དེ་མི་འདོད་པས། འབྲས་བུ་ཉེ་ལ་འབྲས་བུ་རིང་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལྕམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རིང་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བ་དྲུག་གིས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ། །
许四项宗
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དག་མུ་ནི་བཞི་ཞེས་ཟེར། །གཞན་དཔེས་སྟོན་པ་རྟོག་གེའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་གནས་སྐབས་དང་རྣམ་སྨིན་ངེས་པ་ལ་མུ་བཞི་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའང་གནས་སྐབས་ངེས་ལ་རྣམ་སྨིན་མ་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་དེ། མཐོང་ཆོས་སོགས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ངེས་པའི་ལས་དེ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐག་རིང་ཞིག་གི་བུ་ལོན་དེ་གཅལ་དགོས་ན། སང་ལ་མ་གཞོལ་ན་ཡེ་འཇོལ་ནས་གཅལ་མི་དགོས་པ་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ལ་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ངེས་ལ་གནས་གང་དུ་མྱོང་འགྱུར་མ་ངེས་པའི་ལས་དེ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་བུ་ལོན་དེ་ཅིས་ཀྱང་གཅལ་དགོས་པ་ལ། དུས་ནམ་གཅལ་ཀྱང་གལ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྣམ་སྨིན་ངེས་ལ་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ནི། ལྷའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་སྨིན་དགོས་བྱ་བའམ། མིའི་ལུས་
3-76a
ཁོ་ན་ལ་སྨིན་དགོས་བྱ་བའམ། དུད་འགྲོའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་སྨིན་དགོས་བྱ་བ་དེ་རྣམ་སྨིན་ངེས་པ་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་མ་ངེས་ཏེ་དེང་སང་ན་མཐོང་ཆོས་སམ། དེང་སང་ན་སྐྱེས་ནས་སམ། དེང་སང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ངེས་པ་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་བུ་ལོན་དེ་གསེར་ཁོ་ན་གཅལ་དགོས་པ་ལ། དུས་ནམ་གཅལ་ཀྱང་གལ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྣམ་སྨིན་དེ་མྱོང་བར་ངེས་པ་ལ་གནས་སྐབས་མིའི་ལུས་ལ་སྨིན་ནམ། དུད་འགྲོའི་ལུས་ལ་སྨིན་མ་ངེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཟེར་རོ། །གཉིས་ཀ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། མཐོང་ཆོས་སོགས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་གནས་སྐབས་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ངེས་པའི་ལས་དེ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第二部分分为：总体分类说明，各自差别，以及必定感受的业的说明。
说总类
第一部分包括自宗和他宗。
自宗
第一，由于在现法等中感受，故有三种决定。在现法中感受的，以及"等"字包括生处感受和他时感受，因为这三种业是必定会感受的。连同不定感受的，一共有四种业。
他宗
第二部分包括：认为有五种的观点和计算四种可能的观点。
许五宗
第一，有些人说有五种业。古时有些论师将不定业又分为异熟不定和情况不定两类，共说有五种业。这里的计算方式是：异熟决定但时间不确定的一种，两者都不确定的两种，现法感受等三种决定的，共五种。或者，现法感受等情况决定的三种，自体必定感受的第四种，两者都不确定的第五种，共为五种。其中，现法感受是指在哪一生造业，就在那一生成熟。
生后感受是指在第二生中。他时感受是指此后。其他人则说：现法感受的业在其他生世中也有，若没有，则具有法力的业其异熟会太小，因为仅在此生成熟后业果就能穷尽。因此，基于现法中开始成熟异熟的情况来安立这个名称。说一切有部不承认这种观点，认为有果报近而非果报远的业，例如菱角等在一个半月内成熟果实；也有果报远而非果报近的业，如稻谷等在六个月内成熟果实。
许四项宗
第二，其他人说有四种情况。其他以比喻说明的逻辑术语者说在情况和异熟决定方面有四种情况：有情况决定但异熟不定的业，即现法等中感受，但异熟不确定的业。例如，某人必须偿还远方的债务，如果明天不偿还，有可能对方完全免除而不必偿还。也有异熟决定但情况不定的业，即异熟决定但在何处感受不确定的业。例如，必须偿还他人的债务，但何时偿还并不重要。有人说：异熟决定而情况不定，是指必须在天身、人身或畜生身中成熟的是异熟决定，但情况不定，即不确定是现在的现法中、现在的生后或现在的他时中决定。例如，必须用黄金偿还债务，但何时偿还并不重要。有人说：异熟必定感受但情况不确定是指在人身成熟还是在畜生身成熟不确定。也有两者都决定的业，即现法等感受的情况决定，异熟也决定的业。


 །དཔེར་ན་ཁ་དྲག་པོ་གཅིག་གི་བུ་ལོན་དེ་གནངས་ཁོ་ན་ལ་གཅལ་དགོས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀ་མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ངེས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ངེས་པའི་ལས་དེ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁ་ཞན་པོ་གཅིག་གི་བུ་ལོན་དེ་དུས་དང་གཅལ་དགོས་པ་གཉིས་ཀ་མ་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེ་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ལུགས་ལས། ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རྣམ་སྨིན་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་དུ་ངེས་མ་ངེས་གཉིས་དང་། རྣམ་སྨིན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་དུ་ངེས་མ་ངེས་གཉིས་དང་། མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་ལའང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བར་ངེས་ཀྱང་གནས་སྐབས་མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་ལས། སྔ་མ་དྲུག་སྤྱི་ལྡོག་ནས་ངེས་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་མ་ངེས་པར་ཡང་བརྗོད་ལ། སྔ་མ་གསུམ་གྱི་ཕྱེད་གོང་མ་གསུམ་ངེས་ལ། ཕྱེད་འོག་མ་གསུམ་དང་ཕྱི་མའི་གཉིས་བསྡོམ་པས་ལྔ་ནི་མ་ངེས་པར་ཡང་འཇོག་གོ།
各差别
གཉིས་པ་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ལ།
3-76b
ལས་གང་གིས་རིས་མཐུན་འཕེན་པ། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གང་ན་ལས་འཕེན་དུ་ཡོད་པའོ། །
3-77a
འོང་བསྐྱེད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དགེ་བའི་གསུམ་གྱི་འཕེན་པ་ཡོད་ཀྱི། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་འཕེན་པ་ནི་མེད་དེ། ཚེ་སྟོད་ལ་དགེ་བ་བྱས་པས་ཚེ་སྨད་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བ་མེད་ལ། སྤྱིར་དམྱལ་བ་ན་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྟོན་པ་ཤཱཀ་ཐུབ་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་གྲོགས་པོ་གཅིག་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས་གྲོགས་པོ་ངལ་བསོར་བཅུག་ནས། རང་གི་ཤིང་རྟ་དྲངས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་དེས་རྫ་མཁན་སྨྲང་བྱེད་དུ་སྐྱེས། དེ་བཞིན་ལན་གྲངས་གཞན་པ་དང་མ་ངེས་པའི་ལས་གསུམ་འཕེན་པ་ལྟ་བུའོ། །
不共凡夫生有类
གཉིས་པ་ནི། ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱིས་པ་ཆོས་ཅན། དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བའི་ལས་མི་བྱེད་དེ། དེའང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་བརྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ཆོས། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་དང་མ་ངེས་པ་གསུམ་འཕེན་པར་ནི་བྱེད་ལ། འཕགས་པ་ལ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་འདོད་ཁམས་སུ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་འཕེན་པ་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་དེས་གོང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ན་འོག་མར་ལན་གྲངས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་ལས་རྙིང་གིས་སྐྱེ་ཙ་ན་ལས་རྙིང་དེའི་སྐུལ་བྱེད་མ་རིག་པ་འོག་མར་གཏོགས་སོ། །ཡང་ན་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་མི་སོག་ཀྱང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་སོག་པ་ཡིན་ནོ། །
胜者生有类
གསུམ་པ་ནི། འཕགས་པའི་གང་ཟག་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན། ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། འཕགས་པ་མི་ཉམས་པ་འདི་ནི་ས་འོག་མར་འོང་བ་
3-77b
རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་རུང་སྟེ། འཕགས་པ་སྲིད་རྩེ་ཐོབ་པ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཉམས་ནས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྲིད་དེ། འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འཕགས་པ་མི་ཉམས་པ་དེས་མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་དང་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གཉིས་ནི་བྱེད་དོ། །འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་སྲིད་རྩེ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་མི་བརྟན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཀྱང་། འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་བྱེད་པར་རུང་བ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
例如，必须明天偿还一位严厉债主的债务。也有两者都不确定的业，即感受不确定且异熟也不确定的业。例如，一位弱势债主的债务，其偿还时间和必须偿还这两点都不确定。根据这些举例者的观点，有八种业：异熟现法感受确定的和不确定的，异熟生后感受确定的和不确定的，异熟他时感受确定的和不确定的，以及感受不确定但异熟感受确定而情况感受不确定的两种，共八种。其中，前六种从共相角度是确定的，后两种也称为不确定的。前三种的前半是确定的，前三种的后半与后两种合计五种是不确定的。
各差别
第二，各自的差别：
哪种业能引同类，以及在哪个界和趣中能引业。因为可能产生。善业的三种能引，但现法感受的不能引，因为上半生造善业，下半生不感受乐，而且一般地狱中没有可意异熟。例如，释迦牟尼佛在地狱转生时，对一个朋友生起悲心，让朋友休息而自己拉车的业，使他生后感受业而转生为陶师婆伽。同样，他时感受和不定业三种也能引业。
不共凡夫生有类
第二，已离某地贪的凡夫为有法，不造彼处生后感受业。这是就稳固而不退失者而言。他们能引现法、他时和不定三种业。圣者不可能有彼处生后感受，因为是不还果。其他三种业也做，即在欲界引他时感受业的无明也包括了上界的，因为已经离下界贪。或者，在下界产生他时感受转生的，也是因旧业而生时，激发旧业的无明属于下界。或者，不积聚引业，而是积聚他时感受的圆满业。
胜者生有类
第三，若圣者是不退法者，则已离某地贪的那地，不造生后感受和他时感受业，因为不退的圣者不适合再来下界。退法者则可以，如获得有顶而退的圣者退失后转生色界，可能有生后感受和他时感受，如《出现经》所说。不退的圣者会造不定感受和现法感受两种业。离欲界贪的不还和离有顶贪的非坚固阿罗汉虽是可退法者，但不适合造欲界和有顶的生后感受和他时感受业，因为这是从果位退失，从果位退失者在未获得果位前不会死亡。


 །འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ལུགས་ཡིན་ལ། ལུགས་འདི་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བརྟན་པའི། །ཞེས་པ་ས་གང་ལ་ཆགས་བྲལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་འཕགས་པས་སྐྱེས་ནས་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དང་། ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། ཁམས་གོང་མར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་མཚོན་ན། ཕྱིར་མི་འོང་སྐྱེ་འདའ་བ་དང་། གོང་འཕོ་དེ་ཁམས་གོང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཅན་དུ་བཤད་པ་དང་། ལས་དེ་དག་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གྱིས་རིས་ནི་འཕེན་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པས། ལས་དེ་ཡང་འཕགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་
3-78a
གྱི་སྤེལ་མ་གོམས་ལམ་ཉམས་པའི་ཚེ་གནས་གཙང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ཅན་དང་། དེ་བསམ་གཏན་རོ་མྱོང་བའི་ཚེ་ན་གནས་གཙང་མ་དག་ཏུ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་བྱས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བཀོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་འདིའི་ལུགས་རྒྱུས་མེད་པ་དག་གི་ངོར་དཔེར་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསལ་གསལ་ལྟར་འཆར་མོད། མི་བརྟན་པའི་འཕགས་པས་སྔ་ས་ནས་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་འབྲས་བསགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་འཕེན་བྱེད་སྲིད་རྩེའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། གསུམ་གྱི་རིས་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་ཅེས་པས་ཀྱང་འཕགས་པ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་སྲིད་རྩེ་བསྟན་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འཕགས་པ་ལ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་སྲིད་རྩེས་འཁོར་བ་ན་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་སོག་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པ་གོང་འོག་གང་ནའང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་འདིར་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་རང་གི་སློབ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་ན་བདག་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པའི་སྟོན་པ་ཟླ་མེད་པར་ཞལ་འཆེ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་གི་སྒྲའོ། །
中有所赶业类
གཉིས་པ་བར་སྲིད་ལ་ལས་འཕེན་དུ་ཡོད་པ་ལ། དབྱེ་བ། ངེས་པ་བཅུ་གཅིག་མཐོང་ཆོས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །
类别
དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྲིད་པ་བར་མར་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ་ལྔ་དང་། བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། དར་བབ་དང་། དར་ཡོལ་དང་། རྒན་པོའི་གནས་སྐབས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་སྟེ་བཅུ། བར་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཅིག་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་མ་ངེས་གཉིས་གཉིས་ཏེ། འཕེན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ན་ནི་མངལ་
3-78b
སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་རྣམས་མེད་དོ། །
安立定十一现法
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་མཐོང་ཆོས་འབྲས་བུ་ཡིན། །དེ་ནི་རིགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན། །སྲིད་པ་བར་མའི་ལས་ནུར་ནུར་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སོགས་ལས་ངེས་པ་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བར་སྲིད་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དེ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མཐོང་ཆོས་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་དང་། མྱོང་བར་མ་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མ་བཤད་དེ། བར་སྲིད་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཁོ་ནས་འཕངས་པའི་ཕྱིར།
说决定受业
གསུམ་པ་མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པ་ལ། སྤྱིར་བཤད་པ། མཐོང་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། ལས་འབྲས་མྱོང་ཚུལ་གཞན་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་རབ་དང་དྲག་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་ཞིང་དང་རྒྱུན་ཆགས་སུ། །བྱས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། །ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
在此，吉祥萨迦却登说道："见谛者无引业。"这是瑜伽行派的观点，而在此宗派中并非如此。所谓"离贪稳固者"指的是并非离某地贪的圣者和非坚固圣者会引生后感受和他时感受业，如预流七返有者、家家者、一间者、以及往上界者。举例来说，不还生般涅槃者和上流者被说成是具有上界生后感受和他时感受业的，这些业是引业，如所说："三业能引趣。"而这些业是圣者所造，例如，当禅定等至修习衰退时，成为感受净居处生后业者，当他贪著禅定乐味时，则安立为造了感受净居处他时业者。他提出的这些论点对于不了解此法的人而言，例证清清楚楚地呈现，然而，尽管非坚固圣者积累了下地生后感受和他时感受的业果，但其引业不一定是有顶无明，而且"三业能引趣"一句也不是说圣者投生轮回的引业是有顶的场合。因此，圣者没有积聚成为见断的有顶引轮回业，这一点在上下《阿毗达磨》中都没有差别，而在此说有，这是在自己学生群中自称为前所未有的无与伦比的导师的最胜者的狮子吼。
中有所赶业类
第二，中有能引业分为：类别，安立定十一现法。
类别
第一，欲界中有包括胎内的羯罗蓝、頞部昙、闭尸、健南和形成手足的五个阶段，以及婴儿、少年、青年、老年前期和老年期五个出生阶段，共十种，加上中有阶段一种，对于这些都有决定感受和不定感受两种，故引业有二十二种。色界中没有这些胎内等阶段。
安立定十一现法
第二，这是现法果报，这只是一类。中有业的羯罗蓝感受等所说的十一种决定业是现法感受的果报。其原因是中有及其所生的十种阶段只是一同类，因为是由一业所引。因此，中有没有被说为现法、生后、他时和不定感受，因为中有只由生后感受引起。
说决定受业
第三，说明决定感受的业分为：总说，特别说明现法，说明其他业果感受方式。
第一，极大烦恼和猛烈烦恼，功德田及相续不断所作之业，以及杀父母者，这些是决定的。


 །ཉོན་མོངས་དྲག་པོ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཞེས་དགེ་བ་ལ་དང་བའི་ལས་ནི་དགེ་བ་ལ་དད་ཅིང་འདུན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་དང་ཞེས་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། མཐོང་ལམ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འགོག་པ་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་ཟག་མེད་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཞིང་ཁྱད་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་དང་དང་བ་དྲག་པོ་མེད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དགེ་མི་དགེའི་ལས་གང་བསགས་པ་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་ངེས་སོ། །ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་སོ། །ཞེས་པས་ནི་དགེ་མི་དགེའི་བློ་ཅི་རིགས་པས་བསད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིད་མི་འོང་ནི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོག་པོ་པར་སིག་པས་ཕ་མ་གསོད་པ་དེ། ཕ་མ་ལྷར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པ་
3-79a
ནི། བྱང་སེམས་བཞིན་དུ་དག་པར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱང་སེམས་ནི་གང་ཟག་དེ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཆེ་བས་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་སྙིང་རྗེས་མ་བཟོད་པ་དང་། དེ་བསད་པས་རང་ལ་རྣམ་སྨིན་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་བཟོད་པ་ཡིན་པ་ལ། སོག་པོ་པར་སིག་པ་ཕ་མ་གསོད་པའི་རྣམ་སྨིན་རང་ལ་ཇི་ཙམ་འོང་ཡང་བཟོད་པ་མེད། ཕ་མ་དེ་སླར་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ཡང་མེད། དེ་བས་བདེ་བར་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པས་བྱང་སེམས་ཀྱི་གཞན་དོན་དུ་སྲོག་བཅད་པ་དང་ཅི་ལ་མཚུངས་སོ། །ཕ་མ་གསོད་པའི་མཚམས་མེད་འདི་ལའང་རྣམ་སྨིན་ནི་ངེས་པས་ཁྱབ་ལ། གནས་སྐབས་ནི་ངེས་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ལས་དེའི་འབྲས་བུ་མཐོང་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་ནས་ཁམས་གསུམ་ལ་ཆགས་བྲལ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་སྲིད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་དང་ཆུང་ངུས་བྱས་པ་ནི་མྱོང་བར་མ་ངེས་སོ། །
现法各别说
གཉིས་པ་ལ། ལས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ནུས་པས་མཐོང་ཆོས་སུ་ངེས་པ་དང་། ཞིང་གི་ཁྱད་པར་རོ། །
业力
དང་པོ་ནི། མཐོང་ཆོས་ལ་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཅན་གྱི་ལས་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་འགྱུར་པ་དགེ་སློང་ཤགས་ཀྱིས་ཕམ་པ་ཞིག་གིས་དགེ་འདུན་ལ་བུད་མེད་ཅེས་འཐབ་མོ་བརྒལ་བས་ཚེ་དེ་ལ་བུད་མེད་དུ་གྱུར་པར་གྲགས་པ་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྒྱལ་པོ་ཀ་ན་ཀའི་ཉུག་རུམ་ལོང་བ་ཞིག་གིས་བརྔན་པ་བྱིན་ནས་གླང་ལྔ་བརྒྱ་དག་རླིག་པ་དབྱུང་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པས་སྐྱེས་པའི་དབང་པོར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐབས་འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། ལས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་འཕེན་པའི་ཆ་ནས་ནི་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་དུ་མི་འཇོག་སྟེ། དེའི་ཆ་ནས་མྱོང་འགྱུར་གཞན་གཉིས་པོ་གང་རུང་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་ཆ་ནས་དེར་འཇོག་པ་
3-79b
ཡིན་ཏེ། སྔོན་དགེ་སློང་གིས་དགེ་འདུན་ལ་བུད་མེད་ཅེས་བརྗོད་པས་བུད་མེད་དུ་མཚན་གྱུར་པ་དང་། ཉུག་རུམ་པས་གླང་རླིག་འབྱིན་པ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པས་རང་འབྲས་སོར་ཆུད་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
猛烈的烦恼和以极大净信所作之业，这里"净信的善业"是指对善法有信仰和意乐的业。所谓"功德田"是指三宝、见道和阿罗汉果、灭和无烦恼、获得慈心等至，以及相较于其他世间等至特殊的获得无漏道果的殊胜田。对于这些，即使没有猛烈的烦恼和净信，也不是相续而行，所积累的任何善业和不善业都决定在现法中感受。"杀父母者，这些是决定的"是说，不管是以善心还是不善心杀死，不悦意的果报一定会在现法中感受。索格波西巴杀父母，为了让父母转生为天，为何不像菩萨那样清净？菩萨是因为不忍心见那个人因大恶行而堕入地狱而生起悲心，且能忍受杀人自己会得千劫不悦意异熟的果报，而索格波西巴杀父母时不能忍受自己将受到的任何果报，也没有看到父母再会转生到痛苦中，也没有看到他们会转生到快乐处，所以怎能与菩萨为利他而杀生相比？这杀父母的无间业，虽然异熟一定会发生，但时间不一定，有人说，将这业的果报转为现法感受而断除三界贪的情况也是可能的。以小烦恼和小净信所作的业不确定会感受。
现法各别说
第二部分包括：业的力量、对治力的现法决定和田的殊胜。
业力
第一，现法中感受果报的业因田的特殊而转变，如传说比丘随口犯堕罪，骂僧团为"女人"争吵，当生变为女人；以及因意乐特殊，如迦那迦王的盲瞎仆人给钱使五百头牛免于去势而获得男根。在此，吉祥萨迦却登说：从业的善或不善引生异熟的角度，不立为现法感受，因为从那方面立为其他两种感受之一。从等流果感受的角度来安立，如前比丘骂僧团为"女人"而变为女人，以及仆人使牛免于去势而自己恢复男根等所说的例子。
;


 །འདི་ཡང་སྔོན་མ་གྲགས་པའི་ཆོས་སྐད་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཟུར་ཁྱད་ཐོན་པར་རློམ་པ་ཡིན་མོད། གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་ངེས་པ་གསུམ་དང་མ་ངེས་པ་གཅིག་གི་རྣམ་སྨིན་ཏེ་རྣམ་སྨིན་བཞི་འཆད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནམ་སྨིན་འཆད་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་སྨིན་མཐོང་ཆོས་སུ་སྨིན་རྒྱུ་དེ་སྐྱེ་གནས་གཞན་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བའམ་སྨིན་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་ཚིག་བླ་ན་མེད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་འབྲས་ཡིན་ན་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་དགོས་ན་མྱོང་འགྱུར་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་ལས་འབྲས་ཡིན་ནའང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལས་འབྲས་ཁོ་ན་ཡིན་དགོས་པ་དང་། དེ་མི་དགོས་ན་སྔ་མའང་མི་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་ལུང་དང་འཐད་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པའང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པའི་མཐོང་ཆོས་རྣམ་སྨིན་གྱི་དཔེ་གཉིས་པོའང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལས་འབྲས་མྱོང་བའི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལུས་རྟེན་མཆོག་དམན་ཀྱང་དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། མཐོ་རིས་ན་ཡོད་པའི་མི་ཁོམ་པའི་ལུས་རྟེན་རྣམས་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་ཟིན་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲེལ་པ་འདི་ཉིད་དུའང་། མཐོང་
3-80a
བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གང་དུ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མི་དུ་མ་བསད་པའི་ལས་བཤགས་པས་དག་ཀྱང་། དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་བསླུ་བར་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་ལ་དམྱལ་བའི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བར་བཤད་པ་དང་། འཆད་མ་ཐག་པའི་གཞུང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུར་ནི་ངེས་ལ། གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་དེ་མཐོང་ཆོས་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་གསུངས་པ་སོགས་ཕྱོགས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་གཞོགས་གཅིག་གཡང་བསྐྱུར་མཛད་པ་ནི། ཨེ་མ་ཧོ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་དཔའ་ཞིང་བརྟུལ་ཕོད་པའོ། །
对治力决定现法
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དེའི་དགེ་མི་དགེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཆད་དེར་མི་སྐྱེ་བས་ཡུལ་འཕོ་བ་ན་བུ་ལོན་ལྡང་བ་ལྟར་ས་དེར་མྱོང་བར་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གནས་སྐབས་མ་ངེས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐོང་ཆོས་སོགས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ངེས་པ་དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་མི་སྲིད་པས་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ངེས་པ་ནི་ཆགས་བྲལ་གྱི་གེགས་མི་ནུས་ལ། ས་དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པ་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་ལུགས་ལ་ནི། མྱོང་འགྱུར་གཞན་གཉིས་ཀྱང་མཐོང་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་མི་མྱོང་བར་བསྒྱུར་ནུས་པར་བཞེད་ལ། ལུགས་འདིར་ནི་དེ་མི་འདོད་དོ། །འདི་དང་མཐུན་པར་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའི་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྨིན་རྒྱུའི་
3-80b
ལས་འབྲས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གནས་སྦྱོང་ཉམས་སྣང་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་ཚོད་ཙམ་དུ་མྱོང་ནས། འགྲོ་དྲུག་གི་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་ཡོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
这也是自称发现了前所未闻的奇特法语特点，但这并非经典的意趣，因为这是在解释业的异熟果报时，说明三种确定和一种不确定的异熟，即四种异熟的场合，而不是在解释等流果的场合。并且，承认善不善业的异熟在现法中成熟，这与在其他生处和他时感受或成熟的说法自相矛盾。若现法感受业果必须是等流果，那么后两种感受的业果也必须只是等流业果；若后者不必须是，前者也不必须是。对于这样的论证既无经证也无理证。另外，这也会导致无法解释在现法中转生大地狱的情况。你所说的两个现法异熟的例子也不是感受等流业果的例子，因为善趣的身体依据，无论殊胜还是低劣，都是善不善异熟果，因为善趣中的无暇身依都是不善业的异熟果。这与一切经典文字也相违，如"业的异熟在此生成熟"等所有广泛出现的经文，以及此论释中"现法感受是指在哪一生造业，就在那一生异熟"的说法直接相矛盾。按照大乘，虽然忏悔杀害众多人的鬘指的业能清净，但其异熟果不虚，在现法中感受地狱异熟，如刚要解释的论文所说："异熟果确定但时间不确定的在现法中感受异熟果"等，在这方面作如此片面解释，真是大丈夫极为勇猛无畏啊！
对治力决定现法
第二，或者，由于永远离欲界等地的贪，以后不再转生那里，如同搬家时偿还债务一样，那地必定感受的业，其果报只能在现法中感受。什么样的业是这样的呢？即使时间不确定但异熟必定感受的业。现法等确定在其他情况的业，与此同在时不可能永远离贪，所以会在此生异熟。不确定业无法障碍离贪，因为永远离那一地的贪，所以不确定业不会异熟。在大乘观点中，其他两种感受也能转为现法感受，甚至能转确定异熟的业为不感受，而在此宗则不接受这种观点。与此相应，在无上密咒圆满次第阶段，将应成熟为六道的一切业果转为现法感受，通过清净六道处的觉受，如梦境般体验，有殊胜的咒语方便能尽除投生六道的一切业。


 །
གསུམ་པ་ནི། ངེས་པར་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་ཞིང་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་། གང་ཟག་ལྔ་པོ་གང་དག་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལངས་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་དེ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འཇུག་པ་མེད་པས་མྱང་འདས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སོང་བ་ལས་སླར་ལོག་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་སེམས་མཆོག་ཏུ་དང་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་རྣོ་བའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཕན་པའི་ལྷག་བསམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་ལམ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་མཐོང་སྤངས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སར་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ལངས་ནས་ཡུན་རིང་མ་ལོན་པ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་སྒོམ་སྤངས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཕན་གནོད་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །
3-81a
ལྷག་མ་སྒོམ་ལམ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་མ་རྫོགས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ལྟར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སར་པ་དང་། དག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་ལས་ལངས་པ་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་ནོ། །
另说受业果分
གསུམ་པ་ལས་འབྲས་མྱོང་ཚུལ་གཞན་བསྟན་པ་ལ། ཚོར་བ་མྱོང་ཚུལ། གཡེངས་པའི་སེམས་གང་ལ་གནས་པ། དེ་རྒྱུ་ཅི་ལས་གྱུར་པ། དེ་འགྲོ་བ་གང་ལ་ཡོད་པའོ། །
领受分
དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡི། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ནར་འདོད། །མི་དགེ་བའི་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན། །རྣམ་སྨིན་གྱི་གཙོ་བོ་ཚོར་བ་ཡིན་པས་སེམས་ཚོར་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལུས་ཚོར་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ན་ཡོད་དེ། ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ནར་འདོད་ཀྱི། ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ན་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ས་འོག་མ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་སྒོ་ལྔའི་ལུས་ཚོར་རྟོག་མེད་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྟོག་པ་མེད་པར་རྟོག་མེད་ཡིན། ཚོར་བ་དང་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྟོག་དཔྱོད་ཅི་སྟེ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པ་ནི། །དབང་པོ་བསྟན་པར། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་བཅུ་གཉིས་གཉིས། །ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ། །མ་གཏོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
第三，必定在现法中感受果报的业的福田是佛等比丘僧团，以及五种人中从灭尽定起者，因为该等持没有心和心所运作，与涅槃相似，故能获得最极寂静心。这如同从涅槃返回一般，成为心极为净信的基础。从无烦恼定起者的相续是与无量有情相关的无烦恼增上意乐相应，与极其明晰锐利、遍及无量福德相应。从慈定起者的相续是与利益无量有情的增上意乐相应，与极其明晰、遍及无量福德相应。从见道起者的相续因完全断除见所断而成为全新转依的无垢状态，此处指刚刚出定不久。从阿罗汉果起者的相续因完全断除修所断而成为无垢的转依。因此，对他们作损益，其果报立即在现法中感受。
其余修道及获得一来果、不还果者，因其道的自性和所断烦恼的果位尚未圆满，所以从这些出定者的相续不是这样全新转依和清净，因此他们不像从阿罗汉定起者那样成为福田。
另说受业果分
第三，说明其他业果感受方式分为：感受方式，散乱心住于何处，其因是什么，以及在哪些趣中有。
领受分
第一，无分别的善业，其异熟唯是心受。不善的则是身受。因为异熟的主要是感受，是否只是心受而非身受呢？有的，无分别善业存在于特殊禅定至有顶之间，此业的异熟只是心受，而非身受。因为身受是有寻有伺的，而特殊禅定等没有寻伺，所以无分别业的异熟不可能是下地的有寻有伺。若疑问这与五门身受被说为无分别相矛盾，答：就自性和随念的分别而言是无分别，但感受和分辨的寻伺怎会没有呢？不善业的异熟唯是身受苦，而非心受，因为心苦是忧，它不是异熟，如《根品》中已说："命是异熟，十二有二，末八及忧除外"。
;


 །
分心所在
གཉིས་པ་ནི། གཡེངས་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་སེམས་ལ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ན་ཞེས་པ་འདི་བློ་ལ་མ་བདེ་ནས།
3-81b
འོ་ན་སྨྱོ་བའི་སེམས་དེ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གཡེངས་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ནས་གཡེངས་པའི་སེམས་དེ་གང་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པའོ། །གཡེང་བ་སྟེ་སྨྱོས་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་གཡེངས་པ་མེད་དེ། ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་གཡེངས་པ་ནི་རྣམ་རྟོག་ངན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所生因
གསུམ་པ་ནི། གཡེང་སེམས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་རྫས་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་གཡེང་བར་སྐྱེད་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་སེམས་རང་ཆང་མི་འཐུང་ཡང་སེམས་ཅན་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་ལ་ཆང་སྦྱིན་པར་བཤད་ཀྱང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་བླུད་པ་དང་། རླུང་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་དུག་སྦྱིན་པ་ལས། མི་འདོད་བཞིན་དུ་དུག་བླུད་པ་དང་། རི་དྭགས་སོགས་སྐྲག་པར་བྱེད་པའམ། ནགས་ལ་མེ་གཏོང་བའམ། གཡང་དུ་འདོར་བར་བྱེད་པའམ། མི་འདོད་པ་ན་ཚར་འགྱུར་བ་གཞན་གྱི་སེམས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་དེས་ནི་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་གཡེང་བ་ཡང་མི་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་པར་བྱས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་ཁྲོས་ཏེ་གནད་དུ་བསྣུན་པས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འཁྲུགས་པས་འབྱུང་བ་ཆ་མ་མཉམ་པ་དང་། སྔོན་གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ཁྱོ་ཤུགས་གཉིས་ལ་
3-82a
བུ་བདུན་ཡོད་པ་ལས། བུ་དྲུག་ཤི་བས་མྱ་ངན་གྱིས་སྨྱོ་བར་གྱུར་ཏེ་གཅེར་བུ་ཁོ་ནར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་ཐི་ལའི་ཨ་མྲའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་པ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་དྲན་པ་རྙེད་ནས་ངོ་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་སྟོན་པའི་བཀས་ཀུན་དགའ་བོས་གོས་བྱིན་ཏེ། དེ་ལ་སྟོན་པས་ཆོས་བསྟན་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་སླར་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པ་ན། བུ་བདུན་པ་ཤི་བ་དང་དེ་ལ་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པ་ལ། རང་གི་ཁྱོ་ན་རེ། ཁྱོད་སྔར་བུ་དྲུག་ཤི་བ་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་ལ། ད་བུ་བདུན་པ་ཤི་བ་ལ་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པས། བུ་དེ་དག་ཁྱོད་རང་གིས་ཟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། བྲམ་ཟེ་མོས། བྲམ་ཟེ་ངས་ནི་ཡུན་རིང་ནས། །བུ་དང་ཚ་བོ་སྟོང་ཕྲག་དང་། །གཉེན་མང་བརྒྱ་ཕྲག་དག་ཟོས་ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་དེ་དང་འདྲ། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། །བུ་དང་ཚ་བོ་སྟོང་ཕྲག་དག །གཅིག་ལ་གཅིག་ནི་ཟ་རྣམས་ཀྱིས། །ཚད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །འཆི་ལས་ངེས་འབྱུང་ཤེས་ནས་ནི། །སུ་ཞིག་མྱ་ངན་ཡོངས་གདུང་བའམ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །བདག་གིས་སངས་རྒྱས་བསྟེན་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཆི་བ་ལས། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པས་ན། །མྱ་ངན་མི་བྱེད་གདུང་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མྱ་ངན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་རིམ་པ་ལྟར་བསགས་སྦྱངས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་མན་ངག་དང་། རིག་སྔགས་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་རླབས་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། མྱ་ངན་བསལ་བའི་ཐབས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཅོས་སུ་ཡོད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
分心所在
第二，散乱心住于意识中。关于"忧不是异熟"这点感到不解，于是问：那么痴狂的心不住于五门识，因为没有分别，所以有分别的心的散乱忧，应是异熟，因为是不善因的不悦意，所以问散乱心住于何处？散乱即痴狂的心是依于意识，不住于五识，因为五识没有散乱，必定不为念想和回忆所分别，而散乱心是恶分别的特征。
所生因
第三，众生的散乱心生于业异熟，其因是通过药物咒语的作用产生他人心散乱；如《勇猛请问经》中说，菩萨自己不饮酒，但对渴苦的众生施予酒，然而，违背其愿而灌酒，为了治疗风病而施予毒药，结果违愿灌毒，或者惊吓野兽等，或放火烧林，或将他们推下悬崖，或做其他不愿遭受痛苦的使他人心受损的事，这些业的异熟导致散乱心。散乱心也因非人示现丑陋形象等而惊吓，或非人发怒伤害要害，或风胆痰紊乱导致元素不平衡，或如往昔某婆罗门妇与丈夫有七个儿子，六个死去后因悲伤发狂，赤身前往佛陀在弥提罗芒果园说法处，依佛陀威力恢复神志后感到羞愧，佛陀命阿难给她衣服，佛为她说法后获预流果，回家后第七个儿子死了，她没有悲伤，丈夫说："你之前为六子死去而悲，现在第七子死去不悲，你吃了这些孩子。"婆罗门妇回答："婆罗门，长久以来，我已吃了千个儿孙和百个亲人，你也是如此。在各种生世中，儿孙千数相互吞噬，无有限量。知晓此世生死必定出离后，谁还会悲伤忧苦或哀叹？我依止佛陀，了知生死的必定出离，故不悲伤，没有痛苦。"这样的情况是由悲伤缘故而生。这些依次可以通过积善净障、得遇圣者的教诫、持咒者等的加持、医疗技术以及消除悲伤的方法和行为来治愈。


 །ཅི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པར་ཐལ། གཡེང་བའི་ཚོར་བ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཡེང་བ་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མ་ཁྱབ་
3-82b
སྟེ། གཡེང་བའི་སེམས་ཚོར་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཡེང་བ་དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་ཆེན་འཁྲུགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཁྱབ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལས་ནི། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། དབང་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན་སེམས་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སེམས་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པས་གཡེང་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་མ་གཡེང་བ་ནི། སྨྱོན་པས་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་ལ་མ་གཡེང་བ་ནི། རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པའོ། །གཉིས་ཀ་ནི་སྨྱོན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་རྣལ་དུ་འདུག་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའོ། །སྨྱོ་བའི་དུས་སུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་སྣང་འཆར་མོད། དེ་ཡིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ན་གཡེང་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ལ། དེར་མ་རྟོགས་པ་ན་གཡེང་བའི་སེམས་སུ་མི་འཇོག་གོ།
所有有情
བཞི་པ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་མིན་པའི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་སྨྱོ་བ་ཡོད་དེ། ལྷ་སྨྱོན་པའང་ཡོད་ན་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ནི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར། དམྱལ་བ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་གཡེང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་པས་གནད་གཅད་པའི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་དྲན་ན་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དྲན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐུན་པོའི་སྡེ་དཔོན་ཞིག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་གསོད་དུ་བཅུག་པ་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་
3-83a
འདོན་པའི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་དཔེར་བྱས་པའོ། །སངས་རྒྱས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེ་བས་འབྱུང་བ་མ་སྙོམས་པས་ཀྱང་ཐུགས་གཡེང་བ་དང་རིམ་གྱིས་འགྲོངས་པ་དང་། གསུང་འཛེར་བ་དང་། དབུ་སྐྱ་བ་མི་མངའ་སྟེ། ལས་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གཏོགས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་མ་མཉམ་པའི་སེམས་གཡེང་བ་ཡོད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱིས་སེམས་གཡེང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་ནི་སྔོན་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྨིན་ཟིན་ལ། མ་ངེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སྨིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེ་དག་ལ། །ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡིན། །ཅེས་བཤད་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལས་འབྲས་མྱོང་ཚུལ་གྱི་སྐབས་ཡིན་ལ། འདིར་བཤད་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལ་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། གྲགས་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པས་སེམས་གཡེང་བ་མེད་དེ། འཇིགས་པ་ལྔ་པོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཀུན་བཏགས་ལས་བྱུང་ན་འཕགས་པས་ཀུན་བཏགས་དེ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཅི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པར་ཐལ། གཡེང་བའི་ཚོར་བ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཡེང་བ་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མ་ཁྱབ་
3-82b
སྟེ། གཡེང་བའི་སེམས་ཚོར་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཡེང་བ་དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་ཆེན་འཁྲུགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཁྱབ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་རྣམ་སྨིན་ལས་ནི། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། དབང་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན་སེམས་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སེམས་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པས་གཡེང་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་མ་གཡེང་བ་ནི། སྨྱོན་པས་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་ལ་མ་གཡེང་བ་ནི། རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པའོ། །གཉིས་ཀ་ནི་སྨྱོན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་སོགས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ནི་རྣལ་དུ་འདུག་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའོ། །སྨྱོ་བའི་དུས་སུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་སྣང་འཆར་མོད། དེ་ཡིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ན་གཡེང་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ལ། དེར་མ་རྟོགས་པ་ན་གཡེང་བའི་སེམས་སུ་མི་འཇོག་གོ།
所有有情
བཞི་པ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་མིན་པའི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་སྨྱོ་བ་ཡོད་དེ། ལྷ་སྨྱོན་པའང་ཡོད་ན་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ནི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར། དམྱལ་བ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་གཡེང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་པས་གནད་གཅད་པའི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་དྲན་ན་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དྲན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐུན་པོའི་སྡེ་དཔོན་ཞིག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་གསོད་དུ་བཅུག་པ་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་
3-83a
འདོན་པའི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་དཔེར་བྱས་པའོ། །སངས་རྒྱས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེ་བས་འབྱུང་བ་མ་སྙོམས་པས་ཀྱང་ཐུགས་གཡེང་བ་དང་རིམ་གྱིས་འགྲོངས་པ་དང་། གསུང་འཛེར་བ་དང་། དབུ་སྐྱ་བ་མི་མངའ་སྟེ། ལས་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གཏོགས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་མ་མཉམ་པའི་སེམས་གཡེང་བ་ཡོད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱིས་སེམས་གཡེང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་ནི་སྔོན་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྨིན་ཟིན་ལ། མ་ངེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སྨིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་དེ་དག་ལ། །ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡིན། །ཅེས་བཤད་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལས་འབྲས་མྱོང་ཚུལ་གྱི་སྐབས་ཡིན་ལ། འདིར་བཤད་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལ་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། གྲགས་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པས་སེམས་གཡེང་བ་མེད་དེ། འཇིགས་པ་ལྔ་པོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཀུན་བཏགས་ལས་བྱུང་ན་འཕགས་པས་ཀུན་བཏགས་དེ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
所思之感受是善与不善之异熟果，如此招致[争论]。散乱之感受中的不悦意是意识，而散乱也是从业的异熟中产生，因此[有人]想。[但这个推理]不遍，因为：散乱心的不悦意感受是有法，应非异熟，因为该散乱的原因——大种元素的紊乱是业的异熟果故。此处有遍，因为从异熟生的并非异熟，因为非从业直接产生故。因此，从业产生的界紊乱的异熟会导致心乱、失去自控、丧失记忆，这称为心散乱。因此，心散乱和[烦恼性]散乱有四种组合：由于自性不安而散乱但无烦恼性散乱的情况，如疯狂者做善业或无记业；有烦恼性散乱但无[自性]散乱的情况，如自性安定的相续中生起贪等[烦恼]；两者皆有的情况，如疯狂者相续中生起贪等[烦恼]；烦恼心不可能是异熟果，因为经中说："异熟是无记法"。两者皆无的情况，是处于正常状态且无烦恼的心。在疯狂时虽在五根识中现起错乱显现，当意识认知到时便成为散乱心，若未认知则不立为散乱心。
所有有情
第四：除北俱卢洲外，具有欲界[特征]的有情皆有疯狂，天人尚且有疯狂，人、畜生、饿鬼更不必说。地狱众生则恒时处于心散乱状态，因为被各种伤害所折磨，由痛苦逼迫，一时连自己都不记得，更何况记起应做与不应做之事。以一个命令杀害五百辟支佛的盗贼首领为例，他在地狱中叫喊"啊呀，心啊"而发出哀叹。
佛陀因福德资粮广大，不会因大种不调而心散乱、渐次死亡、言语不清或头发变白，因为[佛身]是极为清净业之异熟的精华。除如来外，圣者们会有因大种不平衡而产生的心散乱。圣者不会因业而心散乱，因为确定性[业]在先前凡夫阶段已成熟，不确定[业]在圣者阶段不会成熟。若有疑问：这与《入行论》中说"虽无烦恼，仍见业力"相矛盾，[答]不矛盾，因为彼处说的是正常状态下感受业果的情况，而此处说的是非正常状态的情况。圣者不会因害怕伤害、名誉受损、在众人中羞怯、死亡以及恶道而心散乱，因为这五种恐惧源于对我执的遍计，而圣者已断除此遍计。


 །འཕགས་པ་ལ་གནོད་པས་ཀྱང་སེམས་གཡེང་བ་མེད་དེ། མི་མིན་འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་འཕགས་པས་མི་མིན་ལ་གནོད་པ་མི་མཛེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གལ་སྲིད་བྱེད་ན་ཁོང་ལ་གནོད་པ་འོང་ཡང་ཁོང་གིས་གནོད་པ་དེ་ཀུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མྱ་ངན་གྱིས་ཀྱང་སེམས་མི་གཡེང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ། ཆོས་བདག་མེད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
因类别
གཉིས་པ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ནི། མདོ་ལས། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོན་
3-83b
པོ་གསུམ་ནི་གྱ་གྱུ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལས་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཡོ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱོན་ནམ་ཉེས་པ་གསུམ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྙིགས་མ་གསུམ་ནི་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པར་གསུངས་པ་ནི་ཀུན་སློང་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
因及果类别
གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། ལས་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་དང་། ལས་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་ལས་དང་། སོགས་པས་ལས་དཀར་ནག་འདྲེས་མ་ལ་རྣམ་སྨིན་དཀར་ནག་འདྲེས་མ་དང་། ལས་མི་དཀར་མི་གནག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ལ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བློ་བྱེ་བྲག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ཟད་བྱེད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། གཞན་ལུགས་འགོད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ལས་མི་དགེ་བ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་པས། རྣམ་སྨིན་ཀྱང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་གནག་པའི་ལས་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཉིད་ནི་མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། དཀར་བའི་ལས་དང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པར་དཀར་བའི་ལས་ཅིས་མ་བཤད་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲས། ལས་སུ་འཇོག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ན་འཕངས་རྒྱུ་སྲིད་པ་བར་མ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། རྒྱུའི་དུས་ན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཡོད་པ་གཅིག་ལས་ཡིན་པ་ལ། གཟུགས་མེད་ན་འབྲས་བུའི་ཡ་གཅིག་སྲིད་པ་བར་མ་མེད། རྒྱུའི་ཡ་གཅིག་ལུས་ངག་གི་ལས་མེད་པས་ལས་སུ་མ་བཞག་ཅེའོ། །སློབ་དཔོན་དེ། ཐུགས་ལ་མ་རངས་ནས་གྲག་ཅེས་བཀོད་དེ། མདོ་ལས། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་
3-84a
དེ་ཡང་ལས་དཀར་ལ་རྣམ་སྨིན་དཀར་བའང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཉིད་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་མི་དགེ་བ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་ལས་སོ། །རིམ་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གཞུང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །འདྲེས་མའི་ལས་འདི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དགེ་མི་དགེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་བཞག་གི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་སམ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྫས་སམ་སྐད་ཅིག་ལ་དཀར་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་ནག་པོ་ཡང་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་དང་དཀར་ནག་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དཀར་ནག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལས་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དེ་གཉེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་ཅན་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚེ་རིང་ཡང་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཡིན། འདོད་པའི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ནི་མནར་མེད་ཡིན་ཏེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་དགེ་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བས་ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་འདྲེ་རུང་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་ལོག་ལྟ་ཀུན་ཏུ་འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
圣者不因伤害而心散乱，因为[导致]非人扰乱的原因——圣者不会对非人做不妥之害，假若做了，虽会对他们有所伤害，但他能以力胜过这些伤害。圣者也不因忧伤而心散乱，因为他们已经现证法的自性——诸行无常、有漏苦、法无我。
因类别
第二、依因分类：经中说，身语意三种邪曲业，因从邪见流转而来，称为由诳生；三种过失或罪恶，因从瞋恨之因生，称为从瞋生；三种浊恶，因从贪著之因生，称为从贪生。说从贪欲生是从发心意乐而言。
因及果类别
第三、依因果二者分类有：总说和详释。
第一、总说：经中说，业黑而异熟黑的业，业白而异熟白的业，等等包括业白黑杂而异熟白黑杂的业，以及业非白非黑且无异熟而能令[前三业]尽的智别业，共有四种。
第二、详释有：总说、特别解释尽业和引述他宗观点。
第一、总说：其中不善业因具烦恼，能引生不悦意的异熟果，故称黑业；属于色界的善业，因不与不善混杂，且能引生悦意异熟，故称白业。若问：为何未说无色界为白业？毗婆沙师说：判定为业是因果时间上有能引中有和生有二者，因的时间上有身语意三者其一，而无色界因缺少果的一方——中有，也缺少因的一方——身语业，故不立为业。论师[世亲]对此不满而记载道："经中说，属无色界的也有业白而异熟白者，从初禅直至有顶皆是。"属欲界的善业，因与不善混杂于一相续中，故为[白黑]二者之业。"依次"是文中的连接方式。此混杂业是由于一相续中善不善皆生而安立，非从自体上混杂，因为无有业或异熟之事物或刹那既是白又是黑，因为善不善及白黑互为相违不能同时存在。
若问：欲界不善与善混杂，岂非成为白黑？答：欲界不善不与善混杂，因欲界不善比欲界善力强，且欲界不善因无对治——定力而具力。例如，欲界善的殊胜果是他化自在天，寿命虽长也不过一万六千岁；而欲界不善的异熟是无间狱，[寿命]为中劫。欲界善因力弱，可被邪见断除一切善根，故可混杂；而正见却不能断除一切邪见。


 །འོ་ན་དེ་ཆད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། ས་གོང་མའམ་ཟག་མེད་ཀྱིས་འཆད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་གཞན་ར་མདར་སྦྲན་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་
3-84b
པས་མི་གནག་པའོ། །རྣམ་སྨིན་དཀར་པོ་མིན་པའི་ཕྱིར་མི་དཀར་བའོ། །རང་བཞིན་གྱི་དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་མི་དཀར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་ཆོས་འདི་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་དཀར་བ། གཅིག་ཏུ་དགེ་བ། གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །
能尽各别说
གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ནག་པོ་ཟད་བྱེད་དང་། དཀར་ནག་གཉིས་ཀ་དང་། དཀར་པོ་ཟད་བྱེད་དོ། །
能尽恶
དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དང་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཟད་བྱེད་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མཐོང་ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ནག་པོའི་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་བཞི་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་
3-85a
བའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་བརྒྱད་དེ་བཅུ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཟད་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱང་ནག་པོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཁམས་གོང་མ་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ་ཡིན་བའི་ཕྱིར།
能尽善恶
གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་སྒོམ་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཀར་ནག་འདྲེས་པའི་ལས་ཟད་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དེས་ཡུལ་ཅན་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་པ་དང་། དམིགས་ཡུལ་དགེ་བའང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བཀོད་པའི་དཀར་ནག་འདྲེས་པའི་ལས་དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའང་ལས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐོབ་བ་ཆད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལན་གཅིག་སྤངས་ཀྱང་ཡང་འདོད་པའི་དགེ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ལ་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་མིག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག་དང་། དེ་ལྟར་ན་མིག་དེ་སྤང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཏོགས་པ་སྔ་མ་དག་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་མ་བཤད་དེ། དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་པའི་དགེ་བ་ལ་ཡུལ་ཅན་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ནག་པོ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དག་གིས་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའང་དེའི་ཡུལ་ཅན་སྤངས་པས་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
那么，能断除[邪见]的正见是什么呢？以上地[定]或无漏[智]断除，这是指不属欲界的其他[定慧]能摧毁[邪见]。能令三种业尽除的是无漏业。此业因非烦恼性故为非黑；因不产生白异熟果故为非白。说它"非白"不是指其本性非白，此"非白"一词有深意，如世尊在《大空经》中关于无学法说道："阿难，这些法唯一是白，唯一是善，唯一是无过失的。"论中也说："何为白法？即善法及无覆无记法。"因此，[无漏业]因非烦恼性故为白。无漏业能遮止三界法的生起，而非生起[三界法]，故无异熟。无漏法不属于三界，而异熟果属于三界，因此无漏法无异熟果。
能尽各别说
第二分三：能尽黑业，能尽白黑二业，能尽白业。
能尽恶
第一：并非一切无漏业和道都能尽除三种业，而是见道中对苦谛的法忍等四种[智]，以及能离欲界贪的无漏修道无间道八种[智]的思，共十二种思是能尽黑业之业，因为能断除欲界罪恶不善法。法智四种和离欲界贪的解脱道八种，这十二种则非[能尽黑业]，因为[黑业]已被无间道尽除。类智的八种忍和智也非黑业对治，因为它们只是上界的对治。
能尽善恶
第二：能离欲界贪的修道无间道第九种思是能尽白黑杂业者，因为它能断除主体——欲界烦恼小品的小品，以及所缘对象——善法。此处所说白黑杂业由第九无间道断除，并非指断除该业的自性获得，因为一次断后仍能现前欲界善法。然而，由于断除了缘此[善法]的烦恼主体，故称其为断除，如经中说："诸比丘，当断除对眼的贪欲爱著，如是则眼将被断除。"因此，之前的无间道不被说为其对治，如说："虽断初品，然余垢染，仍缘此境。"因为对欲界善法仍有烦恼小品的小等[未断]。黑业则以断除获得的方式断除，故由前[无间道]所断。同样，应知能尽白业也是由断除其所缘[烦恼]，而非断除其自性。


 །
能尽善
གསུམ་པ་ནི། ལས་དཀར་ལ་རྣམ་སྨིན་དཀར་པོ་ཟད་བྱེད་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་
3-85b
ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་པ་ཐ་མས་དེ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་བཞི་པོ་དེའོ། །དེའང་ཉོན་མོངས་ཆེ་ཚར་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ཆེ་ཚར་ལ་དམིགས། ཉོན་མོངས་འབྲིང་ཚར་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་འབྲིང་ཚར་ལ་དམིགས། ཉོན་མོངས་ཆུང་ཚར་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ཆུང་ཚར་གསུམ་ལ་དམིགས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་གའི་བརྒྱད་པ་དང་བདུན་པ་མན་ཆད་སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་བཟུང་ཐད་ལ། དེ་ལྟར་མི་དམིགས། ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ཀྱང་དགེ་བ་ཆེ་འབྲིང་ཀུན་ལ་དམིགས་ཙ་ན་དགུ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཞག་གོ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐ་མས་སྤང་གི། གཞན་གྱིས་མིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྤོང་བའམ་ཐོབ་པ་བཅད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་དུས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དགེ་བ་བརྒྱད་པ་སྤངས་ཀྱང་དགུ་པ་མ་སྤངས་ན་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་མ་སྤངས་པས་བརྒྱད་པ་ཕན་ཆོད་སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མ་བཞག །དགུ་པ་སྤོང་ཙམ་ན་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པར་བཞག་གོ། དགེ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་དགེ་བ་དེ་ཡང་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་དགེ་བ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དེའི་དགེ་བའི་ལས་སྤོང་བར་མི་འཐད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ས་དགུ་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞིང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་གཞན་ལ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་བྲལ་ཐོབ་སྐྱེའོ། །
གསུམ་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གཞན་ནི་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དམྱལ་བ་ལས་གཞན་འདོད་ཁམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ནི་ནག་པོ་དང་དཀར་ནག་གི་ལས་
3-86a
གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམྱལ་བ་ན་མི་དགེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་སྨིན་ཡོད་པས་དེ་མྱོང་འགྱུར་ནི་ནག་པོ་དང་། གཞན་མི་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཁམས་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམྱལ་བ་མྱོང་འགྱུར་ལའང་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་དགོས་ཏེ། ཉི་ཚེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ནི་དགེ་བ་དང་འདྲེ་བའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པས་ནག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །ཅེས་མཐོང་སྤང་ལ་དགེ་བ་མེད་པར་འདོད་དོ། །འདིར་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ནག་པོ་ཡིན་ཅེས་འདོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་དགོས། འདོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་མི་བྱེད་པར་སྤྱིར་མཐོང་སྤང་ཙམ་ལས་གནག་ལ་རྣམ་སྨིན་ནག་པ་ཡིན་བྱས་ན། གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ཡང་ནག་པོར་འགྲོ་བ་ལས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་གཉིས་ཀ་ནག་པོ་མ་ཡིན་པས། འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་ནག་པོ་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་དགོས་སྙམ་ན། མི་དགོས་ཏེ། འདོད་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞན་དཀར་ནག་ཅེས་སྨོས་ཙམ་ན། འདོད་སྐྱེས་གཞན་དཀར་ནག་གཉིས་ཀ་བྱས་པས། འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་དོན་གྱིས་ནག་པོ་ཡིན་པར་འགྲོ་བས་འདོད་པ་སྨོས་མི་དགོས་ཟེར། ལ་ལ་ན་རེ། འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་གཉིས་ཀ་ནག་པ་ཡིན་ཅེས་སྨོས་མི་དགོས། མཐོང་སྤང་ཙམ་གཉིས་ཀ་གནག་བྱས་པས་གཉིས་ཀ་གནག་པ་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་གི་ཐོག་ཏུ་འབབ། དེ་ཅི་སྟེ་སྙམ་ན། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་སྨིན་མེད་པ་དེ་ལ་གཉིས་ཀ་གནག་པ་ཅི་ལ་འོང་ཟེར། འོ་ན་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་དེ་ལ་གཉིས་གནག་པ་ཅི་ལ་འོང་། འོ་ན་འདོད་པའི་
3-86b
མཐོང་སྤང་གི་ཡང་བྱེ་བྲག་གཅིག་གནག་པས་གཉིས་ཀ་གནག་པ་ཅི་སྟེ་ཡིན་སྙམ་ན། རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
能尽善
第三：能尽业白而异熟白的是：离四种禅贪的最后无间道，即能断第九[品烦恼]的四种思。这些[思]又[分类]：大品烦恼三种缘大品善法，中品烦恼三种缘中品善法，小品烦恼三种缘小品三种善法，若如此，则应包括断除四禅第八品及第七品以下的智慧，然而[实际]不如此缘，即使是最小品烦恼也缘一切大中[品]善法，故安立于第九智慧。[问]为何由最后无间道能断，而非其他？[答]其他[道]不能断其自体或断其获得，因为虽断烦恼，出定时仍能现前[善法]。总之，虽断第四禅第八品善法，若未断第九[品]，则不能通过断除对它的贪爱来断，故不安立于断八品以上的智慧；一旦断第九品，便通过断除对它的贪爱而断，故安立[为断白业]。以断除缘小小品善法的烦恼而断除该善法。只要有一分缘彼善法的烦恼存在，就不应理解为断除该善业；断除第九地烦恼的获得时，生起离系获得，对其他有漏业生起无覆无记的离系获得。
第三[引述他宗观点]：其他论师认为，感受地狱[果报]的业和感受地狱以外欲界[果报]的业，应知为黑业和白黑业两种。因为地狱中只有不善异熟果，所以感地狱[果]为黑业；而其他人等欲界中有善与不善异熟果[故为白黑业]。对于感地狱[果的业]应明确说是"大地狱"，因为感受孤独地狱[果的业]是与善混杂的。又有人说：见所断业因不与善混杂而是黑业，因为他们认为"非烦恼性非见所断"，即见所断中无善法。这里需特别指明为"欲界见所断是黑业"。若不以欲界限定，而仅说见所断为"业黑而异熟黑"，则上二界见所断也会成为黑业，而上二界见所断都不是黑业，故应说"欲界见所断是黑业"。[有人说]不需如此，因为一旦说"欲生其余白黑"，就表明欲界所生其余[业]是白黑两种，欲界见所断由此推断为黑业，所以不必明说"欲界"。有人说：不需说"欲界见所断两种皆黑"，只要说"见所断两种皆黑"，欲界见所断自然就是两种皆黑。为何如此？因为上二界见所断是无记无异熟，怎会是两种皆黑？[反问]那么，欲界见所断中的我见和边执见是无记无异熟，怎会是两种皆黑？[答]欲界见所断的一个分支是黑的，怎么会整体是两种皆黑呢？因为这是讨论能产生异熟果的业。
;


 །རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དེས་ན་མཐོང་སྤང་གནག་བྱས་པས་འབྲས་བུ་ནག་པོ་བསྐྱེད་པའི་མཐོང་སྤང་གི་བྱེ་བྲག་དེའི་ཐོག་ཏུ་འབབ། གོང་མའི་མཐོང་སྤང་རིལ་པོ་དང་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་གི་བྱེ་བྲག་གཅིག་གིས་རྣམ་སྨིན་མི་བསྐྱེད་པས་སོ། །འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞན་སྒོམ་སྤང་ནི་དཀར་ནག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དགེ་བའང་སྲིད། མི་དགེ་བའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
说诸业相
(གཉིས་)པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ། བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ལས་ལམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
所作类别
དང་པོ་ལ། ཐུབ་པའི་གསུམ་བཤད། གཙང་བྱེད་གསུམ་བཤད། ཉེས་སྤྱད་གསུམ། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་གསུམ། ལེགས་སྤྱད་གསུམ་བཤད་པའོ། །
说三能作
དང་པོ་ནི། མི་སློབ་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་ཐུབ་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེའང་བྱེ་སྨྲས། མི་སློབ་པའི་ལུས་ངག་ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་འདོད་པས་ལུས་ངག་མཐའ་དག་ཐུབ་པ་མིན། འོ་ན་ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་ངག་གི་བཞི་སྤོང་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཅེའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡང་གསུམ་པོ་སྤོང་བའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཟུང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མི་སློབ་པར་མི་སྲིད་དོ། །མི་སློབ་པའི་ཡིད་ཉིད་དམ་ཡིད་ཁོ་ན་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་དུ་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ཐུབ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་འདིར་ལྷག་པར་སྨོས་པ་ནི་རང་ཉིད་ལ་བྱའི། དོན་གཞན་ལ་བྱས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཞེས་མི་སྦྱར་གྱི། ཡིད་ཉིད་ཐུབ་པ་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་སེམས་པ་ནི་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་རང་ཐུབ་
3-87a
པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་མི་སློབ་པའི་ཐུབ་པ་ཡིན་པ་ལུས་ངག་གི་ལས་དག་གི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་ལྟར་དཔག་ན་སྐུའི་ལས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཞི་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་ལ་མ་རངས་བ་སྟེ། ལུས་ངག་གིས་ཀུན་སློང་སེམས་པ་དཔོག་པ་ཡིན་གྱི། ཡིད་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེ་དཔག་མི་ནུས་སོ། །ཐུབ་པའི་གསུམ་སྟེ་གོ་རིམ་བཞིན། ཅེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་རང་ལུགས་ནི། ལུས་ངག་གི་ལས་དག་ནི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སྤོང་བའི་སེམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་ཐུབ་པར་བཞག་པ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་དོན་གྱིས་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཉིད་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལ་ཐུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཅི་ཐུབ་པ་དེ་མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མིན་ཅེ་ན། མི་སློབ་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་དེ་འཇོག་དགོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
说三净
གཉིས་པ་ནི། མདོ་ལས་ལུས་ངག་ཡིད་གཙང་བྱེད་གསུམ་གསུངས་པ་ནི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱད་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གཙང་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ལེགས་སྤྱད་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དུས་རེ་ཞིག་དང་། གཏན་དུ་ཉེས་སྤྱད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ལོག་པའི་ཐུབ་པ་མི་སྨྲ་བ་
3-87b
བར་འདུག་པ་ཙམ་གྱིས་འདག་པར་བལྟ་བ་དང་། ལོག་པའི་གཙང་སྦྲ་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལྟ་བ་དེ་དང་བཀར་ཏེ་དབྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
因为这是产生异熟果的语境，所以说"见所断黑"时，意即会落在产生黑果的见所断分支上。上界见所断整体和欲界见所断的某些分支都不产生异熟果，所以不是[黑业]。欲界所生的其他修所断是白黑业，因为其可能是善，也可能是不善。
说诸业相
第二、宣说多种业相分为：依所作功能分类和详解业道。
所作类别
第一分为：解说三种能断，解说三种清净，三种恶行，三种意恶行，解说三种善行。
说三能作
第一：无学身语业是能断身语业，对此毗婆沙师认为：无学身语是苦集[谛摄]，所以并非所有身语都是能断，而是断除身三语四的无表业为能断。意的能断也是断除三意恶行的无表。为何取无表业？因为表业是有漏，无学不可能[有有漏表业]。无学的意本身或唯意是能断，因为[无学]已为自利而修习故。此处特别使用"能断"一词是指针对自己，而非针对他义。或者，意业不称为"意的能断"，而是因为意本身为能断而称为"意的能断"。不是意业思为能断，而是意本身为能断，因为意才是胜义能断，而无学意为能断是通过身语业推知的。如何推知？因为经中说"身业极寂静，语业平和"。"传说"表示[世亲]对此论证不满，因为身语可推知发动思，但不能推知意等持。"能断三，即如次"容易理解。
论师[世亲]的自宗是：身语业是具有断除思的能断，意业的断除思不是[能断]，因为心无无表业。意被立为能断是因为断除一切不善，因为意本身断除一切不善而称为能断。若问：是否能断仅指无学而非其他？应仅为无学，即阿罗汉，因为烦恼是对错误所缘的言说，阿罗汉因无一切烦恼言说，故为胜义能断。
说三净
第二：经中说身语意三清净，即一切身语意三种善行是身语意三种清净，因为有漏无漏善行能暂时或永远断除恶行烦恼垢染。如经中说："诸比丘，圣智慧所断者，即是已断。"如此教说是为了破除错误能断——以为不说话、不动就能净化的见解，以及错误清净——执著于身体无垢染的人，使他们远离此见。
;


 །
说三恶行
གསུམ་པ་ནི། མདོ་ལས་ཉེས་སྤྱད་རྣམ་གསུམ་གསུངས་པས། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་གསུམ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་དུ་འདོད།
说三意恶行
བཞི་པ་ནི། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་མིན་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སེམས་པ་ནི་ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་སེམས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལས་དོན་གཞན་བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་ལོག་ལྟ་ནི་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་ཡིན་པས་རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པའི་བྱེ་བྲག་དཔེ་སྟོན་པ་ན་རེ། ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་ཆེད་དུ་བསམས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་ལ་ལ་འདི་ན་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་ཅིང་སོག་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཡིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་གསུམ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། གནོད་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན། དགེ་སློང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན། ཅེས་པས་བརྣབ་སེམས་སོགས་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཞན་མ་བཤད་པས། བརྣབ་སེམས་སོགས་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། ལས་སེམས་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་འདོད་ཆགས་སོགས་
3-88a
ཉོན་མོངས་པ་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་འགའ་ཞིག་ལས་སུ་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ལས་ཉོན་གཅིག་པ་མེད་དེ། ཡོད་ན་མདོ་ལས། སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་ཞེས་སོ་སོར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་མདོ་ཇི་ལྟར་དྲང་སྙམ་ན། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་པ་བཞག་པའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་སོགས་ཀྱི་སེམས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྨད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། །ཉེས་སྤྱོད་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
说三善行
ལྔ་པ་ནི། བཟློག་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན། །ཉེས་སྤྱད་ལས་ཟློག་པ་ནི། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །ཕ་རོལ་ལ་ཕན་གནོད་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་ལྟ་དག་དགེ་མི་དགེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཆོས་ཅན། དགེ་མི་དགེར་འཇོག་སྟེ། ཕན་གནོད་ཀྱི་བསམ་པ་དེའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
业道各别说
གཉིས་པ་ལས་ལམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་ནི། དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ། །ལེགས་སྤྱད་དང་ཉེས་སྤྱད་དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུ་ནས་ནི། མདོ་ལས་ལེགས་སྤྱད་ལས་ཅི་རིགས་པར་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི་དགེ་བ་དང་ཉེས་སྤྱོད་ལས་ཅི་རིགས་པར་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་རྣམ་གཞག་ལ། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ནས། གཞན་ལ་གནོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བདུན། གཞན་ལ་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཕན་
3-88b
འདོགས་པའི་གནས་གསུམ་གྱི་མི་དགེ་བ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་བདུན་ནི། གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་གནོད། ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད། ཁྱིམ་ལ་གནོད། བདེན་པ་ལ་གནོད། མཛའ་བ་ལ་གནོད། སྙན་པ་ལ་གནོད། དོན་དང་ལྡན་པ་ལ་གནོད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
说三恶行
第三：经中说三种恶行，身业等三种不善是身语意三种恶行。
说三意恶行
第四：虽然贪心等非业的自性，但有意的三种恶行。思是五遍行中的思，与此不同的贪心、害心、邪见是贪嗔痴三者，属于六根本烦恼中的烦恼。经部的一个分支称为"举例师"说：《故思经》中云："诸比丘，作集故思业，当生地狱。云何作集故思业？诸比丘，有人故思而作身三业、集积，语四业、意三业"，经中广说后宣说："诸比丘，意故思业作集三种者，即：比丘具有贪心，生起害心，持邪见，诸比丘，持颠倒见。"因为除了贪心等外没有说其他意业，所以唯有贪心等才是意业。毗婆沙师说：[若如是]业思与贪心[即]贪等烦恼则成为一体。若问：某些烦恼成为业有何过失？毗婆沙师回答：业与烦恼不可能一体，若一体，则违背经中分别说"思业"与"思已业"。那么，应如何理解《故思经》？[答]由贪心等安立思，因此通过贪心等表明"具有贪心"等的思。三门行为中应受呵责者是有法，为恶行，因为[导致]不悦意果报。
说三善行
第五：与[恶行]相反者是善行。与恶行相反的是善行，即三门善业、无贪心、无害心和正见。若问：无利害他之意的正见和邪见如何成为善不善？正见和邪见是有法，安立为善不善，因为是利害之意的根本。
业道各别说
第二、业道详解分为总说和详释二者。
第一：将彼概括后，善与不善各类中，宣说业道有十种。将善行和恶行概括后，经中将善行依各类概括为善，将恶行依各类概括为不善，宣说[善不善]业道各十种。关于善不善十种的安立，《十地经释》中说：从害他角度来说有七种，从施予他人财物等利益角度来说有三种[反面]是十不善。七种伤害是：伤害他人生命、财物、家庭、真实、友谊、美名、有义之事。


 །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་བརྣབ་སེམས། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་གནོད་སེམས། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་ལོག་ལྟ། དེ་ལྟར། དགེ་བ་བཅུར་ངེས་པས་དེ་སྤོང་བ་ལ་དགེ་བ་བཅུར་བཞག་གོ། མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེས་ཉེས་སྤྱད་དང་། ལེགས་སྤྱད་ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས་ཞེ་ན། མི་དགེ་བ་བཅུས་ནི་མི་དགེ་བ་གཙོ་ཆེ་བ་བསྡུས་ཀྱི། ཉེས་སྤྱད་ཀྱི་སྦྱོར་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་བརྡེག་འཆིང་སོགས་ཀྱང་མ་བསྡུས་ཏེ། དེ་རྣམས་གཞན་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་རགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉེས་སྤྱོད། གཞན་སྲོག་དང་འཚོ་བ་དང་། ཆུང་མ་རྣམས་དང་དབྲལ་བར་བྱེད་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཅན། ལས་ལམ་དུ་བཤད་དེ། དེ་རྣམས་དང་དབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངག་གི་ཉེས་སྤྱད་ཚབ་པོ་ཆེ་བཞིའང་ཆོས་ཅན། ལས་ལམ་དུ་བཤད་དེ། སྔ་མ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་གྱིས་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དུ་སེམས་པ་ཡང་མ་བསྡུས་སོ། །དགེ་བ་ལའང་ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་སྦྱོར་འཇུག་དང་མྱོས་འགྱུར་དང་བརྡེག་འཆིང་སོགས་སྤོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། ཁྲུས་བྱེད་པ། ཉམ་ང་བ་ནས་འདྲེན་པ། ལུས་སྐུད་པ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་སོགས་མ་བསྡུས་སོ། །ངག་གི་ལེགས་སྤྱད་ཀྱིའང་སྙན་སྨྲ་སོགས་མ་བསྡུས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ལེགས་སྤྱད་ཀྱིའང་སེམས་པ་མ་བསྡུས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གྱི་དབྱེ་བ། རྩ་བ་གསུམ་གསུམ་བསྟན་པ། རྫོགས་བྱེད་གསུམ་བསྟན་པ། ལས་སོ་སོར་བསྟན་
3-89a
有无表类别
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལ་སྦྱོར་མཇུག་གང་དུའང་ངེས་པའོ། །
དང་པོ་ལ། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་གང་དུ་ངེས་པའོ། །
不善所在
དང་པོ་ནི། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དྲུག་པོ་སྲོག་གཅོད་མ་བྱིན་ལེན་ངག་གི་བཞི་རྣམས་ནི་གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཆོས་ཅན། རྣམ་རིག་མིན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རིག་བྱེད་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །གཅིག་ལོག་གཡེམ་ནི་ཆོས་ཅན། རྟག་ཏུ་རིག་བྱེད་རིག་བྱེད་མིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་གི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལོག་གཡེམ་གཞན་ལ་བྱེད་བཅུག་པ་ནི། རང་གི་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ལམ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གིས་བྱེད་ན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའང་རིག་བྱེད་ཀྱི་དུས་དེའི་ཚེ་ཤི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དུས་ཕྱིས་ཞིག་ཤི་ན་ནི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཁོ་ནའོ། །
善所在
གཉིས་པ་ནི། དགེ་བའི་ལས་ལམ་གཟུགས་ཅན་བདུན་ནི་ཆོས་ཅན། རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རིག་བྱེད་ལ་རགས་མ་ལས་ཏེ། སེམས་ཙམ་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ན་རེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་འདོད་ནས། ལུང་འདི་རྩ་འགྲེལ་གྱིས་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཅེས་རྩལ་བཤད་དུ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཁོང་རང་གི་ཊཱི་ཀར། གལ་ཏེ་
3-89b
ལུང་དེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་ཡང་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གྲུབ་པས་སྡོམ་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྦྱོར་བའི་སྐབས་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的内容，以下是完整的简体中文直译：
与财物布施相违的是贪心，与无畏布施相违的是害心，与法布施相违的是邪见。如此，因善业确定为十种，所以断除[恶业]即立为十善。十不善是恶行业，若问：此中未包含哪些恶行和善行？十不善包含主要的不善，而未包含恶行的加行、正行中的有烦恼[法]如殴打、捆绑等，因为它们不是伤害他人的主要粗显因素；身恶行中使他人与生命、生计和妻子分离三者是有法，被说为业道，因为是为了使他们与[这三者]分离。语恶行中的四种严重[过失]也是有法，被说为业道，因为如前所述。意恶行中的烦恼思也未包含。
在善行中，也未包含身善行的加行正行，断除酩酊、殴打捆绑等，以及布施、祭祀、沐浴、从危险中救出、弯腰、起身等。在语善行中，也未包含说悦意语等。在意善行中，也未包含思。
第二分为：有表无表的分类，宣说三根本，宣说三圆满，分别宣说诸业。
有无表类别
第一分为：正说和附带说明加行正行的确定处。
第一分为：不善和善的确定处。
不善所在
第一：十不善业道中的六种——杀生、不与取和语四业，令他人作为有法，是无表，因为依毗婆沙师宗，正业道所摄的表业是不存在的。加行所摄则是存在的。唯有邪淫是有法，恒时有表和无表二者，因为是自己完成，而使他人行邪淫者不如自行[邪淫]那样欢喜。这六种业道若自己为之，则成为表和无表二者，这是指表业时即死亡的情况。若之后死亡，则唯有无表。
善所在
第二：七种有色善业道是有法，有表和无表二种，因为正受的别解脱戒依赖表业；而法尔戒则不依赖表业，只依赖心；从定生的禅无漏戒是有法，唯是无表，因为只依赖心。此处，吉祥萨迦穹登认为：别解脱戒皆为无表色，并特别解释此论典及其注释表明别解脱戒中不存在表色，因此在他自己的注中说："若此论典表明正受戒二俱[表无表]，则已证有表业。"[但这是错误的，因为]证为戒律不能证为戒体，如同受戒加行阶段的表业与无表业。


 །ཞེས་པ་དང་། ཡང་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་བདུན་པོའི་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྡོམ་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར། །དངོས་གཞི་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡང་ལས་ལམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་གཞིར་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར། སྤོང་བདུན་འཁོར་བཅས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཀྱི། རིག་བྱེད་དངོས་སུ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྲིས་གདའོ། །འདི་ལ་སྤྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གྲུབ་པས་སྡོམ་པར་མི་འགྲུབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་འདི་སྐབས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཆད་དགོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དུ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་བདུན་པོའི་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་བསྟན་གྱི། རིག་བྱེད་སྡོམ་པར་བསྟན་པ་མིན། །ཅེས་པ་ནི་ཚིག་གིས་ཕོངས་པའི་ཞིབ་ཆ་ཡིན་ལ། དངོས་གཞི་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ལམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་རང་ཚིག་བླ་ན་མེད་པར་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་གཞི་
3-90a
དང་དུས་མཉམ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་ཡིན་པ་བུད་པའི་ཕྱིར་དང་། གོང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཡོད་ཀྱི། སྡོམ་པ་ལ་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རིག་བྱེད་དངོས་སུ་མ་བཤད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དྷ་དུ་རས་མྱོས་པའི་ཅལ་ཅོལ་ལྟར་འདུག་པས། དམ་པ་ཁྱེད་ལྟ་བུས་གསུངས་པར་ག་ལ་འོས་སོ། །
附加行所在
གཉིས་པ་ཞར་ལ་སྦྱོར་མཇུག་ཏུ་ངེས་པ་ནི། འདོད་པའི་ལས་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་ངེས་པར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་སོགས་ཀུན་དཀྲིས་དྲག་པོའམ་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཤུགས་དྲག་པོ་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་སློང་བར་འགྱུར་བའམ་གཞན་སེམས་ཞན་པས་བྱེད་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་སྦྱོར་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལས་ལམ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཡིན་ནོ་སྟེ། དེ་ངེས་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་མིན་ནོ། །ཡང་མཇུག་ཏུ་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་གྱི། གཞན་རིག་བྱེད་མིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ལས་ཀྱི་ལམ་བྱས་ནས་ལས་ལམ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ལས་སམ་ཆོས་ཤི་ནས་ཀྱང་སྣུན་པར་བྱེད། པགས་པ་བཤུ་བས་ངན་བྱེད། ཤ་གཅོད་པ་སོགས་སྤྱོད་ན་ནི་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་རིག་བྱེད་དུ་ངེས་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མ་ངེས། མཇུག་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ངེས་རིག་བྱེད་དུ་མ་ངེས། ཁ་ཅིག་དངོས་གཞི་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད། ཁ་ཅིག་དངོས་གཞི་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ཟེར་བའི་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་རང་ཇི་ཙམ་ཡིན་སྙམ་ན། ཕྱུགས་གསོད་པར་འདོད་ལ་ཁྲི་སོགས་ལས་ལྡང་། རིན་ལེན། འགྲོ་བར་བྱེད། ཚོ་མི་ཚོ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ནོམ་པར་བྱེད།
3-90b
ཕྱུགས་ཉོ་བར་བྱེད། ཁྲིད་པར་བྱེད། ལྕག་གིས་བྲབས་པར་བྱེད། ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད། གནོན་པར་བྱེད། མཚོན་ལེན། མཚོན་ལན་གཅིག་གམ་གཉིས་འདེབས་པ་ནས་སྲོག་མི་གཅོད་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བའོ། །བསྣུན་པས་སྲོག་གཅོད་པ་དེའི་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་མའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ།

 །ཞེས་པ་དང་། ཡང་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་བདུན་པོའི་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྡོམ་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར། །དངོས་གཞི་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡང་ལས་ལམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་གཞིར་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར། སྤོང་བདུན་འཁོར་བཅས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཀྱི། རིག་བྱེད་དངོས་སུ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྲིས་གདའོ། །འདི་ལ་སྤྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གྲུབ་པས་སྡོམ་པར་མི་འགྲུབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་འདི་སྐབས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཆད་དགོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དུ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་བདུན་པོའི་དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་བསྟན་གྱི། རིག་བྱེད་སྡོམ་པར་བསྟན་པ་མིན། །ཅེས་པ་ནི་ཚིག་གིས་ཕོངས་པའི་ཞིབ་ཆ་ཡིན་ལ། དངོས་གཞི་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ལམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཅེས་པ་ནི་རང་ཚིག་བླ་ན་མེད་པར་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་གཞི་
3-90a
དང་དུས་མཉམ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་ཡིན་པ་བུད་པའི་ཕྱིར་དང་། གོང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཡོད་ཀྱི། སྡོམ་པ་ལ་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྗོད་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རིག་བྱེད་དངོས་སུ་མ་བཤད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དྷ་དུ་རས་མྱོས་པའི་ཅལ་ཅོལ་ལྟར་འདུག་པས། དམ་པ་ཁྱེད་ལྟ་བུས་གསུངས་པར་ག་ལ་འོས་སོ། །
附加行所在
གཉིས་པ་ཞར་ལ་སྦྱོར་མཇུག་ཏུ་ངེས་པ་ནི། འདོད་པའི་ལས་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་ངེས་པར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་སོགས་ཀུན་དཀྲིས་དྲག་པོའམ་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཤུགས་དྲག་པོ་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་སློང་བར་འགྱུར་བའམ་གཞན་སེམས་ཞན་པས་བྱེད་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་སྦྱོར་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལས་ལམ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཡིན་ནོ་སྟེ། དེ་ངེས་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་མིན་ནོ། །ཡང་མཇུག་ཏུ་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་གྱི། གཞན་རིག་བྱེད་མིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ལས་ཀྱི་ལམ་བྱས་ནས་ལས་ལམ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ལས་སམ་ཆོས་ཤི་ནས་ཀྱང་སྣུན་པར་བྱེད། པགས་པ་བཤུ་བས་ངན་བྱེད། ཤ་གཅོད་པ་སོགས་སྤྱོད་ན་ནི་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་རིག་བྱེད་དུ་ངེས་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མ་ངེས། མཇུག་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ངེས་རིག་བྱེད་དུ་མ་ངེས། ཁ་ཅིག་དངོས་གཞི་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད། ཁ་ཅིག་དངོས་གཞི་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ཟེར་བའི་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་རང་ཇི་ཙམ་ཡིན་སྙམ་ན། ཕྱུགས་གསོད་པར་འདོད་ལ་ཁྲི་སོགས་ལས་ལྡང་། རིན་ལེན། འགྲོ་བར་བྱེད། ཚོ་མི་ཚོ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ནོམ་པར་བྱེད།
3-90b
ཕྱུགས་ཉོ་བར་བྱེད། ཁྲིད་པར་བྱེད། ལྕག་གིས་བྲབས་པར་བྱེད། ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད། གནོན་པར་བྱེད། མཚོན་ལེན། མཚོན་ལན་གཅིག་གམ་གཉིས་འདེབས་པ་ནས་སྲོག་མི་གཅོད་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བའོ། །བསྣུན་པས་སྲོག་གཅོད་པ་དེའི་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་མའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
"」，又教示身语七善业的正行时有表业，而不表明表业是戒律，因为与正行同时的表业也在业道结尾处展示，而不解释为正行。也写道，断七支及眷属的戒律是由表业产生的，并未直接说明表业。对此，虽然通常成立为戒律而不成立为律仪，但此处所说的'正受戒律'必须解释为只是律仪。因为'正受戒律'依赖于表业。如在注释中，王子说："戒律有两种：正受戒律即是别解脱戒。"所以，必定表明成为别解脱戒的戒律具有表业的色法。另外，虽然表明身语七善业正行时有表业，但并未表明表业是律仪」这句话是缺乏词句的细节，而「与正行同时的表业在业道结尾处展示」这句话是自相矛盾的，因为若与正行同时，怎么可能在其后呢？而且，上文说戒律有是否为表业两种，而律仪则没有，随后又说戒律未直接说明为表业，而戒律是从表业产生，这些论述如同普通人被大麻醉倒后的胡言乱语，怎么可能是像您这样的圣者所说的呢？
附加行所在
第二，顺便确定加行和结尾：欲界业道的加行前方便必定是表业的自性。以无惭等强烈烦恼或以极强的净信努力开始加行时，会引发无表业，而以他人弱小心念行事则不会。与加行前方便相反的是业道的结尾，它必定不是无表业的自性。而且，结尾会成为表业，并非其他无表业。比如，做了业道后，做与该业道相似的业或法，死后仍然伤害，剥皮作恶，切割肉等行为，就会成为那样。有人说，对某些人而言，加行决定是表业，不确定是无表业；结尾决定是无表业，不确定是表业；有些人在正行时有表业，有些人在正行时有无表业。那么，加行、正行和结尾到底是什么呢？想要杀牲畜时，从座位起身，收取费用，前行，为检查肥瘦而触摸，购买牲畜，牵引，用鞭子抽打，引入家中，压制，拿刀，刀砍一次或两次直至未断命，这些都是加行。用刀杀死的那一刻的表业和那一刹那的无表业就是业道正行。


 །བསད་པའི་སྦྱོར་བ་མཚོན་བརྒྱབ་ཀྱང་མ་ཤི་བ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་མེད་གསོད་སེམས་ཀྱི་སྦྱར་བ་མ་བྱས་པར་གསོད་སེམས་ཙམ་གྱིས་ཤི་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་མེད། འོ་ན་སྦྱོར་བ་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན། སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་སྟེ། སྦྱོར་བ་བྱས་པའང་དེའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་ནས་སྲོག་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕྱིན་གྱི་རིག་མིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ལ། ཕྱུགས་དེའི་པགས་པ་བཤུ་བའམ་བཀྲུ་བཤལ་བྱེད། འཚོང་། འཚོད། ཟ། ཚོན་པོ་ཞིག་བྱུང་། རྫུད་པ་ཞིག་བྱུང་ཟེར་ནས་རྗེས་སུ་སྒྲོག་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཞན་དྲུག་ལ་སྦྱར་བ་ནི། དཔེར་ན་ཁ་ཅིག་གཞན་གྱི་ནོར་རྐུ་བར་འདོད་ལ། ཁྲི་ལས་ལྡང་བར་བྱེད། མཚོན་ཆ་ལེན་པར་བྱེད། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད། གཉིད་ལོག་གམ་འོན་ཏེ་མ་ལོག་ཅེས་ཉན་པར་བྱེད། གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ནོམ་པར་བྱེད་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ནས་མ་དཔགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་གནས་ནས་སྤོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རིག་བྱེད་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་
3-91a
བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ཕྱིན་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་ནོར་འགོད་པའམ། འཚོང་བའམ། སྦེད་པའམ། རྗེས་སུ་སྒྲོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལྔ་ལའང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །སྲོག་གཅོད་སོགས་ནི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུས་ཐུང་ངུ་གཅིག་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ལ། བརྣབ་སེམས་སོགས་ནི་ཞག་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ལས་ལམ་འབྱུང་བའང་ཡོད་ལ། །ཡང་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་གྱིས་ལས་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་ལ་མཇུག་ཀྱང་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྟགས་པ་བྱས་ནས་ཁོ་ལ་སློབ་པ་ནི། སྲོག་ཆགས་དེ་འཆི་སྲིད་ལ་གནས་པའི་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་དེ་དག་ལས་ལམ་ཡིན་ནམ། ཤི་ཟིན་པའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་དེའི་ཚེ་ལས་ལམ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས། བྱེ་སྨྲས། དེ་བརྗོད་པ་ལས་ཅིར་འགྱུར། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་བརྗོད་ན་འདིར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན། རང་གིས་གསོད་པའམ་གཞན་ལ་གསོད་དུ་འཇུག་པ་དེ་དང་གསད་བྱ་ལྷན་ཅིག་ཤི་བ་ཡང་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། གདོད་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་སུ་ལས་ལམ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་པ་གྲུབ། འདོད་ན། གྲུབ་མཐའ་བུད་དེ། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལའང་། །དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན། ད་གདོད་གསོད་པའི་ཆེད་དུ་བསྣུན་པ་གང་གིས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་
3-91b
མིན་པ་གང་ཡིན་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱར་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཤི་ཟིན་ནས་ཀྱི་དུས་སུ་ལས་ལམ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སྲོག་ཆགས་ཤི་བའི་ཚེ་རིག་བྱེད་དང་དེའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེར་ཡང་མ་བརྗོད་པར་འགལ། གཞན་ཡང་ཤི་ཟིན་པ་ལ་ལས་ལམ་དངོས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་མི་དགོས་པར་ཐལ། སྲོག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་མི་འབྱོར་བར་སྲོག་བཅད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
杀害的加行，即使用刀刺击但未死亡，则无正行业道；未作杀心的加行而仅以杀心致死，也无正行业道。那么，加行和果报圆满的两种因，有法，被杀生的罪恶所触及，因为做了加行且其果报圆满致命断绝。此后的无表业刹那也是结尾，而剥牲畜皮或清洗、出售、烹煮、食用、说"变肥了"或"变瘦了"等后续宣说，这些期间的表业刹那也是结尾。同样应用于其他六种的例子：比如有人想偷他人财物，从座位起身，拿取武器，前往他人住所，聆听是否已睡或未睡，触摸他人财物，直至未从处所移动之前，都是加行。在从处所移动的那一刹那的表业和那一刹那的无表业，就是正行业道。因两种因而触及不与取的罪过：加行和果报圆满。此后的无表业刹那也是结尾。只要仍在安置、出售、隐藏或宣扬他人财物，这些期间的表业刹那也是结尾。其他五种也应如理应用。
杀生等是完成行为的刹那这一短暂时间内为正行业道，而贪心等可能在一日中生起并长时间存在为业道，或者仅凭显现就成为业道，因此既无加行也无结尾。对于毗婆沙师的这一观点，论师进行了考察后对他的教导是：在命终有住时的表业和无表业是业道呢？还是在已死亡有住时业道才生起？毗婆沙师问："说了会怎样？"论师说："若说了，会变成这样：若是前者，有法，自己杀或使他人杀，与被杀者同时死亡也应具有杀生罪过，因为正处于命终有时是正行业道。因已承认，周遍成立。若承认，则宗义已失，因为经中说'与前同时死亡，无正行，因生起其他身故'。若是后者，有法，就不应说正是击打以杀害，那一刹那的表业和无表业是正行业道，因为已死后才是正行业道故。若承认，则应说'有情死亡时的表业和其无表业是业道'，因为已承认。若承认，则与未如是说相矛盾。此外，若已死亡时才生起正行业道，有法，则不需要提及'杀害时'这一说法，因为与杀害的情况不相符，已经杀害完毕故。"


 །འཁོར་གསུམ། ཡང་བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལས་འཇུག་པ་ལ། སྲོག་ཆགས་གསོད་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་མ་འགག་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་བཅད་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། འདིར་ཤི་བའི་དངོས་ཀྱི་མཇུག་ཡིན་ཀྱང་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་དུང་བསྣུན་པ་སོགས་སྦྱོར་བ་ལུས་ངག་གི་རྩོམ་པ་དང་འདྲ་བར་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཤི་ཟིན་པ་བསྣུན་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཇུག་དང་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། བྱེ་སྨྲ་རང་གི་ཁས་བླངས་པའི་དོན་དང་འགལ་བར་ཐལ། ཤི་བའི་ཚེ་ལས་ལམ་གྱི་དངོས་གཞི་བྱུང་བ་དེ་མ་འགག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་མེད་སྙམ་ན། །འོ་ན་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡང་བྱེ་སྨྲས། འཆི་བའི་ཚེ་ལས་ལམ་དུ་བཞག་པ་དང་། ཤི་བའི་ཚེ་ལས་ལམ་གང་དུ་བཞག་ཀྱང་ཤི་བའི་མཇུག་གི་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ནི་སྦྱོར་བར་བཞག་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་ལ་ཉེས་པ་ཇི་ལྟར་མེད་དྲིས་པས། བྱེ་སྨྲས། སྲོག་ཆགས་བསད་ལ་སྲོག་
3-92a
གཅོད་པ་མ་འགག་པ་ཡོད་དམ། ཞེས་འདྲི་བའི་སྐབས་གང་དེར་སྦྱོར་དངོས་མི་འགལ་བར་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་དངོས་ཡིན་པས་མཇུག་མིན་ཟེར་ན། འོ་ན་མཇུག་སྦྱོར་བའི་སྦྲ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདིར་འབོར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འབོར་བས་དངོས་སྦྱོར་ཡིན་པ་དང་། དངོས་མཇུག་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་སྲིད་དེ། འཆི་སྲིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བར་གྱུར་ན་ནི། དེར་དངོས་གཞི་ཡིན་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཕན་ཆད་ཤི་ན་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་མཇུག་ཏུ་གཏོགས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་ཤི་ཟིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་དངོས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཤི་ཟིན་པ་ལ་གསོད་པ་ནི་མེད་པས་བསྣུན་པས་སྲོག་ཆད་པའི་རིག་བྱེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ནས་འདྲི་བའོ། །ཅི་རྣམ་རིག་མིན་པ་མི་འདྲི་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་བསྟན་ཐོགས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྣུན་པའི་ལས་སུ་མི་རུང་བས་མ་དྲིས་པའོ། །བྱེ་སྨྲས། ཤི་ཟིན་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་དངོས་སུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེར་མི་འགྱུར་བའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ནི། ཤི་ཟིན་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་དངོས་གཞིར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤི་ཟིན་པ་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཡང་ལས་ལམ་དངོས་གཞིར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། རིག་བྱེད་མིན་པས་བསྣུན་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། འདིས་ནི་སྔ་མའི་ཁྱབ་རྐང་མ་ཆོག་སྟེ། རིག་བྱེད་ལ་བསྣུན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་དང་། རིག་མིན་ལ་བསྣུན་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མཚུངས་པའི་
3-92b
ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
三轮。又在《智业论》中说："杀害有情时，有无间断的杀生吗？"答："有，例如无加行地断有情命。"对此毗婆沙师说：此处虽是死亡正行之后，有法，仍被称为"加行"，因为仍像身语的加行动作一样作业，如击打等。那么，已死亡后的击打，当时被称为"后分"和"加行"，有法，与毗婆沙师自己承认的义理相矛盾，因为死亡时正行业道已生起且未间断。若认为无遍及，那么加行、正行、结尾三者就不是各自独立的刹那，因为无遍及故。
毗婆沙师又说：无论是将死亡时刻设为业道，还是将已死时设为业道，将死亡后的杀生业设为加行都没有过失。论师问："为何无过失？"毗婆沙师答："在问'杀害有情时，有无间断的杀生吗？'的场合中，说明加行与正行不相矛盾，所以无过失。"若说因为是正行所以不是后分，那么请问"后分被称为加行"这一主张是否合适？答：那也不合适，所以正行可以是加行，正行也可以是后分。因为主张，若有情在命终有刹那后立即死亡，则此时虽是正行但被称为加行；而若已死亡后，虽已作加行但归于后分。
论师问："那么，对已死者，如何能成为表业的正行业道？应不合理，因为对已死者无杀害，故击打断命时不作任何表业。"为何不问无表业呢？因为无表业是无间断的，不适合称为击打的业，所以未问。
毗婆沙师说："对已死者，如何不成为表业的正行业道？"论师表明其不成立的意图："对已死者不成为表业的正行业道，因为对已死者未见表业有任何作用。"毗婆沙师说："那么，无表业也不应成为正行业道，因为无表业没有击打的作用。"这并不能满足前者的周遍支，因为表业有击打的作用与无表业没有击打的作用两者是相同的。


 །ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་སྨྲ་ལ་བསླབ་ནས། ཤི་བའི་དུས་སུ་ལས་ལམ་དངོས་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ནི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ནུས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་ལམ་དངོས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བའི་གནས་སྐབས་རྫོགས་པ་ན་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས་ཀ་ལས་ལམ་དུ་རུང་ངོ་། །མི་དགེ་བ་བཅུ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བའམ། མཇུག་ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བས་ལས་ལམ་བཅུར་ཡང་ཡིན་ཏེ། དགྲ་གསོད་པའི་ཕྱིར་གཤེད་བྱད་རྦད་པར་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོགས་ནས་ཕྱུགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་བྱེད་པ་དང་། དེས་དེ་གསོད་དུ་བཞུག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་དེ་སྐྱོབ་པའི་མཛའ་བོ་ལ་རྫུན། ཕྲ་མ། ཚིག་རྩུབ། ཀྱལ་པས་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ནོར་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་། ནོར་བདག་ལ་གནོད་སེམས་བྱེད་པ་དང་། ལོག་ལྟ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་ནི། དགྲའི་ནོར་བརྐུ་བར་འདོད་ནས་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོགས་ནས་ཕྱུགས་དེས་གཏོར་མ་བྱེད། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགྲས་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཆེད་དུ་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་སྐྱོབ་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་རྫུན་སོགས་བཞི་ཟེར། དེའི་ནོར་ལ་བརྣབ་སེམས། བདག་པོ་ལ་གནོད་སེམས། ལོག་ལྟ་འཕེལ་བར་བྱེད། དེ་བཞིན་འདོད་ལོག་ལ་སོགས་ལའང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། མི་དགེ་བ་གཞན་ཚོ་ཡོ་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་སྦྱོར་བར་འགྲོ་བ་དེ་མ་རངས་ནས་བརྣབ་སེམས་སོགས་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་དང་།
3-93a
སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说根本三组
གཉིས་པ་རྩ་བ་གསུམ་གསུམ་བསྟན་པ་ལ། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བའོ། །
根本不善
དང་པོ་ལ། ལུས་ངག་གི་དང་། ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །
身语根本不善
དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་པ་ནས་ལོག་ལྟའི་བར་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ལོག་སོགས་ཁ་ཅིག་མིན་པ་ལས་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆགས་སོགས་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན། ལ་ལ་གང་གིས་འབྱིན། ལུང་གང་གིས་འབྱིན་མ་ངེས་སོ། །དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ན་དང་པོའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་པའི་ཚིག་ལས་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །སྲོག་གཅོད་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེའི་རྔ་མ་དང་སོ་དང་པགས་པ་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་རམ། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་རམ། རིན་གྱི་ནོར་བདག་གིར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གམ་མཛའ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་གསོད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དགྲ་སོད་ཙམ་ན་སྙིང་ཚིམ་བྱ་ཞིང་། དགྲ་མེད་ཙམ་ན་མཁོན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་། རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཚད་མར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བློས་གསོད་པ་དང་། མི་བགྲུངས་པ་རྣམས་ཆད་པས་བཅད་ན། རྒྱལ་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། པར་སིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་མ་རྒས་སམ་ནད་ཚབ་ཆེན་པོས་ཐེབས་ན་གསོད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་། འདི་སྐད་དུ། སྦྲུལ་དང་། སྡིག་པ་དང་། སྦྲང་བུ་ཏྲྱཻ་མ་བུ་ག་སོགས་པས་སྟག་ལ་སོགས་ནི་མི་རྣམས་ལ་གདུང་བྱེད་ཡིན་
3-93b
པས་གསད་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། རི་དྭགས་དང་། ཕྱུགས་དང་། བྱ་དང་། མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་གསོད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
现在论师教导毗婆沙师，说明死亡时圆满的正行业道是：尽管无表业没有能力，仍是正行业道，因此，当加行之果——有情死亡的情况圆满时，表业和无表业二者都可成为业道。
十不善业相互成为加行的方式：一个业道的加行或后分可以是另一个业道吗？答：有，例如杀生的加行可以是十种业道：为了杀敌，从他人处抢夺财物购买凶器做供养，为使他杀敌而与其妻行淫，对保护敌人的亲友说妄语、离间语、粗恶语、绮语使其分离，对其财产生贪心，对财主生害心，增长邪见等。
同理也适用于其他情况：欲盗敌人财物，为达成目的，从他人处抢夺财物用牲畜做供养，为偷敌人财物而与其妻行淫，对保护敌人的人说妄语等四种，对其财产生贪心，对物主生害心，增长邪见。同样，对邪淫等也可如理应用。
毗婆沙师不满其他不善业成为杀生加行，说贪心等三种意业不适合作为杀生等的加行，因为未开始行动，仅仅生起心念不算作加行。
第二，说明根本三组，包括不善业和善业。
首先，不善业分为身语不善根和意不善根。
第一，身语不善根：加行从三根本生起。经中说："比丘们，杀生有三种：从贪欲、嗔恚、愚痴生起。"乃至邪见都这样说。应说明贪等的杀生等：邪淫等某些业道以外，所有业道并非都由贪等究竟引起，有些由哪种引起，由哪种教导都不确定。这些加行从三种不善根生起，所以从最初的驱动语句而如此解释。
从贪欲生起的杀生是为了其尾、牙、皮等身体部分，或为游戏，或为获得价值财物，或为保护自己或亲友而杀害。从嗔恚生起的杀生是为了杀死敌人时心满意足，敌人不存在时就不会有怨恨。从愚痴生起的杀生是做祭祀，即：以佛教法规为标准，以宗教心态杀害；或如传说"若国王以刑罚处死不服从者，国王将成为福德之器"；或如波斯人说"父母年老或患重病时应杀死"；或说"蛇、蝎子、"特利马布嘎"等蚊虫以及虎等会伤害人类，所以应当杀死"；或说"为了享用鹿、牲畜、鸟、水牛等而应当杀死"；或认为无来世而杀害。
;


 །མ་བྱིན་ལེན་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའང་གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེས་འཕྲོག་པའམ། གཞན་གྱི་རྙེད་པའམ། བཀུར་སྟིའམ། གྲགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བདག་གམ་མཛའ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་འཕྲོག་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་མཁོན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཕྲོག་པའོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ལུགས་ངན་པ་འདོན་པ་ཚད་མར་བྱས་ནས་མི་བགྲུངས་པོ་ཆད་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་འཕྲོག་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཚངས་པའི་སྤྱི་བོ་ནས་སྐྱེས་པའི་བྲམ་ཟེ་ལ་ཚངས་པས་བྱིན་པ་ཡིན་པས། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཉམས་དམས་པས་དམངས་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་བྲམ་ཟེས་འཕྲོག་པ་ན་མ་བྱིན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་མེད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལེན་པ་དང་། ཟ་བ་དང་། གྱོན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །དབྲོག་བྱའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ང་ཡི་ཡིན་བྱ་བ་ཡོད་པས། དེ་ལས་འཕྲོག་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་འགྲོའོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་སྙམ་ནས་འཛེམ་པ་མེད་པར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའོ། །འདོད་ལོག་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་སོགས་ལ་དེ་ཆགས་པའམ། རྙེད་བཀུར་གྱི་ཕྱིར་རམ། རང་ངམ་མཛའ་བོ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། མཁོན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། པར་སིག་སོགས་མ་ལ་ཉལ་བ་དང་། བ་ལང་འབྲང་གི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སྔགས་བཏབ་པ་ཅན་གྱི་ཆུ་བཏུང་ངོ་། །རྩྭ་བཅད་དོ། །མ་སྲིང་
3-94a
དང་རུས་གཅིག་གི་གནས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་དག་རྙེད་པ་དེར་འགྲོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་བུད་མེད་ནི་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་སྟེ། གཏུན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཟས་སྨིན་པ་དང་། ངོགས་དང་ལམ་དང་འདྲ་བས་བགྲོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཟེར་རོ། །རྫུན་ཕྲ་མ་ཚིག་རྩུབ་ངག་ཀྱལ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། རྙེད་བཀུར་གྱི་ཕྱིར་རམ། རང་ངམ་མཛའ་བོ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་། མཁོན་ཚར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའོ། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། དྲང་སྲོང་རྒྱས་པས། རྒྱལ་པོ་བཞད་གད་ལྡན་དང་བུད་མེད་དང་། །བག་མ་ལེན་པའི་ཚེ་དང་གསོད་པ་དང་། །ནོར་ཀུན་འཕྲོག་ཚེ་བརྫུན་བྱས་གནོད་མེད་དེ། །རྫུན་ལྔ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་མིན་ཅེས་བཤད། །ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལོག་ལྟས་བཅུག་པའི་རྫུན་དང་། རིག་བྱེད་སོགས་དང་། གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པའི་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་བརྡོལ་བའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །
意根本不善
གཉིས་པ་ནི། དུག་གསུམ་པོ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །
根本善
གཉིས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྟན་པ་ནི། དགེ་བའི་ལས་ལམ་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སེམས་དེ་ཡང་མ་ཆགས་པ་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། དགེ་བའི་ལས་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་སྤོང་བ་དངོས་དང་། མཇུག་སྤོང་བ་ནི་མཇུག་ཡིན་ཏེ། དགེ་ཚུལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ན་ལས་ཀྱི་དཀྱིལ་
3-94b
འཁོར་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་མཚམས་ཆེན་པོ་ན་གནས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་དེར་འཇུག་པར་བྱེད། དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད། མཁན་པོ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནས། ལས་གཅིག་དང་གཉིས་བརྗོད་པའི་བར་ནི་སྦྱོར་བས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལས་གསུམ་པ་བརྗོད་པའི་མཇུག་གི་རིག་བྱེད་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་གི་རིག་མིན་གྱི་ལས་ལམ་དངོས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
从贪欲生起的不与取是为了获取所追求之物而抢夺，或为他人的利养、恭敬或名声，或为保护自己或亲友而抢夺。从嗔恚生起的是为了仇恨而抢夺。从愚痴生起的是以国王的恶法规为标准，为处罚不服从者而抢夺；或如婆罗门说："世间的一切受用都是从梵天顶生的婆罗门被梵天所赐予的，因婆罗门衰落而被首陀罗享用罢了。因此，婆罗门抢夺时无不与取罪过，因为是自己取用、食用、穿戴和布施。"对被抢夺的众生，因有"我所有"的概念，从他们处抢夺则构成不与取。又或认为无来世而肆无忌惮地不与取。
从贪欲生起的邪淫是对他人妻子等的贪著，或为利养恭敬，或为保护自己或亲友而行不净行。从嗔恚生起的是为了仇恨而行事。从愚痴生起的如波斯人等与母亲同寝，牛随行祭祀时饮用加持过的水，割草，与姐妹或同族女子同往，说"获得这些将征服世间"；又说"女人应共同享用，如杵、花、果实、熟食、河岸和道路一样，行经无罪过"。
从贪欲和嗔恚生起的妄语、离间语、粗恶语、绮语是为了利养恭敬或保护自己或亲友而做，或为了彻底报复仇恨而做。从愚痴生起的妄语如仙人广说："对国王说笑话，对女人，娶妻时，杀害时，抢夺一切财物时，说谎无害，五种妄语不成堕落。"又如受邪见影响的妄语，及吠陀等，数论派和胜论派的恶论所发的绮语。
第二，意不善根：由于贪嗔痴三毒随后生起，所以贪心等也是从三不善根生起的。
第二，说明善根：善业道的加行和后分，有法，是从无贪、无嗔、无痴生起的，因为由善心驱动，且该善心与无贪等相应。不善业道的加行是善业道的加行，断除正行是正行，断除后分是后分。如在为沙弥授比丘戒时，进入羯磨坛场，因大界内有各种住所而进入，向僧众顶礼，从请求和尚直至宣读一次二次羯磨为止是加行断除；宣读第三次羯磨后的表业和同一刹那的无表业是正行业道的断除。


 །འདིར་དཔལ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་པས་ནི། བརྗོད་པ་གསུམ་པའི་མཇུག་གི་རིག་བྱེད་དེ། ལས་ལམ་དངོས་གཞིའི་རིག་བྱེད་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་མ་གོ་ནས། བརྗོད་པ་གསུམ་པའི་མཇུག་གི་རིག་བྱེད། ལས་ལམ་དངོས་ཀྱི་མཇུག་གི་རིག་བྱེད་ཡིན་པར་གོ་བ་ནི་བཏབ་པའི་ཚྭ་མ་བྲོ་བར་མ་བཏབ་པའི་སྤོད་བྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་ཀྱི་ལས་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་གནས་བཞི། ཆོས་གོས། བསོད་སྙོམས། གནས་མལ། ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་གས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དེ་ལ་བསྒོ་བ་དང་། གནས་ཀྱི་རྟེན་རིག་བྱེད་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་སྡོམ་པ་མ་བཏང་གི་བར་རིག་མིན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ནི་མཇུག་གི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
说三满业
གསུམ་པ་རྫོགས་བྱེད་གསུམ་བསྟན་པ་ལ། དངོས་དང་། གཞི་གང་ཡིན་པ། དངོས་གཞིར་འགྱུར་བའི་ཚད་དོ། །
满业正分
དང་པོ་ལ། ཞེ་སྡང་གིས་རྫོགས་པ་གསུམ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་གསུམ། གཏི་མུག་གིས་རྫོགས་པ་གཅིག །གསུམ་གས་རྫོགས་པ་གསུམ་མོ། །
三嗔满业
དང་པོ་ནི། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་མོ་ནི་ཆོས་ཅན། ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། དང་པོ་ལ་སྲོག་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར།
三贪满业
གཉིས་པ་ནི། ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན་ནི་ཆགས་
3-95a
པ་ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །
一痴满业
གསུམ་པ་ནི། ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཆེས་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
三者满三业
བཞི་པ་ནི། ལྷག་མ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ། ཚིག་ཀྱལ་པ་གསུམ་ནི་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་རྫོགས་པར་འདོད་དོ། །
所处
གཉིས་པ་གཞི་གང་ཡིན་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་བགྲོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལོག་ལྟའི་གཞི་མིང་ཚོར་སོགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །རྫུན་སྨྲ་སོགས་བཞི་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་སྟེ། ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །
成正业分
གསུམ་པ་དངོས་གཞིར་འགྱུར་བའི་ཚད་ལ། འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་བའོ། །
似成非成
དང་པོ་ནི། གང་གིས་ཕ་རོལ་པོ་འཆི་ངེས་སུ་བྱས་ནས་དེ་དང་སྔ་བ་དང་། དེ་དང་མགོ་མཉམ་དུ་གསོད་བྱེད་ཤི་བ་ན་ཆོས་ཅན། ལས་ལམ་དངོས་མེད་དེ། སྦྱོར་བ་ཡང་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་མཆིས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ་ཡོད་དེ། གསོད་པོ་སྔར་རམ། མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་མེད་བྱས་པས་མཇུག་ཀྱང་མེད་པར་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་སྟེ། མཇུག་ནི་དངོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསད་བྱ་གསོན་བཞིན་དུ་གསོད་པ་པོ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་དེ། བསད་བྱ་བསད་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསད་བྱ་མ་ཤི་བར་གསོད་པོ་ཤི་བ་ལ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་གང་གིས་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུན་ནི་ཆད་ལ། ཤི་འཕོས་པའི་ལུས་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་
3-95b
རིས་མི་འདྲ་བའི་ལུས་གཞན་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་ལེགས་པར་དཔྱད་ན། དགེ་མི་དགེའི་ལས་བསགས་པ་པོ་གང་ཟག་གི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་ན། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤིའང་བསད་བྱ་རྗེས་ནས་ཤི་བ་ན་སྦྱོར་བ་བྱེད་པོ་ལ་ལས་ལམ་འབྱུང་བར་རིགས་ཏེ། གང་ཟག་གི་རྒྱུན་མ་འགག་པའི་ཕྱིར་སྙམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
此处吉祥萨迦却丹说：第三次宣读后的表业是正行业道的表业，但他没有理解，而是将第三次宣读后的表业理解为正行业道后分的表业，这就像未加盐的锅中食物不咸，而未放盐的杯子却咸一样。正行业道之后对四依止——法衣、饮食、卧具、病缘药物的资具，如前所述仪轨授具足戒后的教诫，以表业言词说明住处依止，乃至未舍戒之间随行的无表业，这是后分的断除。
第三，说明三种满业，包括：正分、所依处、成为正分的标准。
第一，正分中：由嗔恚圆满的三种，由贪欲圆满的三种，由愚痴圆满的一种，由三者圆满的三种。
第一，三嗔满业：杀生、害心、粗恶语有法，由嗔恚达到究竟，因为第一种是完全舍弃生命，后两种是粗暴的心意显现故。
第二，三贪满业：邪淫、贪心、不与取由贪欲圆满。
第三，一痴满业：邪见由愚痴圆满。邪见有法，是极度愚昧的，因为由愚痴达到究竟故。
第四，三者满三业：其余妄语、离间语、绮语三种是由贪、嗔、痴三者达到究竟并圆满的。
第二，所依处：杀生的对境是有情，与他人女子交合等的所依处是受用，邪见的对境是受、想等四蕴和色蕴。妄语等四种是名聚，因为语言执着于名故。
第三，成为正分的标准：看似成立而实际不成立的，看似不成立而实际成立的。
第一，看似成立而实际不成立：若使他人必死，而在他人之前或与他人同时杀者死亡，有法，无正行业道，虽作加行且果报圆满，但不被杀生罪过所触及吗？回答：有，如杀者先死或同时死亡。因此说没有正行也就间接说明没有后分，因为后分是以正行为前提的。被杀者仍活着时，杀者不具有罪过，因为未完成杀害。被杀者未死而杀者已死，也不具有罪过，因为作加行的身体相续已断，而转世后的身体不是作加行者，是不同阶层、不同种类的其他身体生起故。对此若仔细考察，如果将积集善不善业的人设立在补特伽罗相续上，则即使先死或同时死亡，当被杀者后来死亡时，作加行者应生起业道，因为补特伽罗相续未间断故。
;


 །འོ་ན་གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཙམ་ཡིན་ལ། གདགས་གཞི་གཟུགས་ཕུང་དེའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ལམ་དངོས་མ་བྱུང་སྟེ། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བའི་ཚེ་ན་ནི། བསད་བྱ་ཤི་བ་དངོས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གསོད་བྱེད་ཤི་བའི་འོག་གི་ལུས་ལ་ནི་ལས་ལམ་དངོས་མ་བྱུང་སྟེ། དེས་སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བའི་བསད་བྱ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ལམ་དངོས་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་སྲིད་ཆུག་ཀྱང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན། ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་གཙོ་བས། དེ་སྐབས་ཀྱི་བྱ་བ་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་པར་ངེས་སོ། །
3-96a
ན་མ་ཐོ་བ་དང་མི་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། བདག་རང་གི་སྲོག་གི་ཆེད་དུའང་མི་བསད་སྙམ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་ནའི་ཕྱིར།
说各业
བཞི་པ་ལས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ལ། ལས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། སེམས་པ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ། འགྲོ་བ་གང་ན་ལས་ལམ་དུ་ཡོད་པ། ལས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའོ། །
各业定义
དང་པོ་ལ། སོ་སོར་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ལོག་ལྟ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
决定各别
དང་པོ་ལ། ལུས་ཀྱི་ལས། ངག་གི་ལས། ཡིད་ཀྱི་ལས། ལས་དང་ལས་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ།
身业
དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས།
杀生
དང་པོ་སྲོག་གཅོད་ནི། སྲོག་གཅོད་པའི་བསམ་པ་ནི། འདི་བསོད་སྙམས་པས་བསམས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གཞན་དང་། མ་ནོར་བར་ནི་གསོད་པའི་གཞི། རང་ལས་རྒྱུད་གཞན་བསད་པའོ། །འོ་ན་སྲོག་ཆགས་ཡིན་མིན་དང་། བསད་བྱ་དེའམ་དེ་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ནས་བསད་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་སྲོག་ཆགས་སམ་བསད་བྱ་འདིའི་ངེས་པ་རྙེད་ནས་དེ་ལ་བསྣུན་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཅིང་། སྦྱོར་བ་དེས་དེ་སྲོག་འདོར་འདོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་འོང་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་བསད་བྱ་གང་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་བཟུང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་རང་གི་དང་ཁོ་ནས་འཇིག་པ་ལ། འདི་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པའི་དགག་པར་བྱེད་ཅེས་འདྲི་བའོ། །དེའི་ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་སྲོག་ནི་ཆོས་ཅན། ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རླུང་ཡིན་ཏེ། དེ་བཅད་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རླུང་སེམས་ལ་རགས་ལས་ཤིང་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་
3-96b
འགག་པ་ཡིན་ཀྱང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་འགག་བྱེད་ཡིན་པས་དེའི་དཔེ་ནི་རྟེན་ལ་གནོད་པས་གནོད་པ་མར་མེའམ་དྲིལ་བུའི་སྐད་འགག་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་བྱེད་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་བཅད་ཀྱང་ཕྱིས་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་དབུགས་ནི་ཡུན་རིང་རབ་ཆད་ཀྱང་ཕྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་པས། བདག་མེད་པར་ཁས་ལེན་པས་སྲོག་ཀྱང་མེད་པར་ཁས་ལེན་རིགས་ན། སྲོག་ཆགས་གང་ཞིག་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་སྲོག་དེ་གང་ཡིན་འདྲི་བའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཞེས་དྲུག་སྒྲ་འདི་ནི་གང་ཟག་དགག་པའི་སྐབས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །སྲོག་དེའང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་གསོན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དབང་པོ་མེད་པའི་ལུས་ལ་ནི་ཤི་བའི་རོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུའང་། གང་ཚེ་ཚེ་དང་དྲོད་རྣམ་ཤེས། །འདི་དག་གིས་ནི་ལུས་འདོར་ཞིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཞེས་སོ།

 །འོ་ན་གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཙམ་ཡིན་ལ། གདགས་གཞི་གཟུགས་ཕུང་དེའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ལམ་དངོས་མ་བྱུང་སྟེ། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བའི་ཚེ་ན་ནི། བསད་བྱ་ཤི་བ་དངོས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གསོད་བྱེད་ཤི་བའི་འོག་གི་ལུས་ལ་ནི་ལས་ལམ་དངོས་མ་བྱུང་སྟེ། དེས་སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བའི་བསད་བྱ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ལམ་དངོས་མི་འབྱུང་བ་ཙམ་སྲིད་ཆུག་ཀྱང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན། ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་གཙོ་བས། དེ་སྐབས་ཀྱི་བྱ་བ་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་པར་ངེས་སོ། །
3-96a
ན་མ་ཐོ་བ་དང་མི་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། བདག་རང་གི་སྲོག་གི་ཆེད་དུའང་མི་བསད་སྙམ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་ནའི་ཕྱིར།
说各业
བཞི་པ་ལས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ལ། ལས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། སེམས་པ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ། འགྲོ་བ་གང་ན་ལས་ལམ་དུ་ཡོད་པ། ལས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའོ། །
各业定义
དང་པོ་ལ། སོ་སོར་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ལོག་ལྟ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
决定各别
དང་པོ་ལ། ལུས་ཀྱི་ལས། ངག་གི་ལས། ཡིད་ཀྱི་ལས། ལས་དང་ལས་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ།
身业
དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས།
杀生
དང་པོ་སྲོག་གཅོད་ནི། སྲོག་གཅོད་པའི་བསམ་པ་ནི། འདི་བསོད་སྙམས་པས་བསམས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གཞན་དང་། མ་ནོར་བར་ནི་གསོད་པའི་གཞི། རང་ལས་རྒྱུད་གཞན་བསད་པའོ། །འོ་ན་སྲོག་ཆགས་ཡིན་མིན་དང་། བསད་བྱ་དེའམ་དེ་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ནས་བསད་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་སྲོག་ཆགས་སམ་བསད་བྱ་འདིའི་ངེས་པ་རྙེད་ནས་དེ་ལ་བསྣུན་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཅིང་། སྦྱོར་བ་དེས་དེ་སྲོག་འདོར་འདོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་འོང་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་བསད་བྱ་གང་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་བཟུང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་རང་གི་དང་ཁོ་ནས་འཇིག་པ་ལ། འདི་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པའི་དགག་པར་བྱེད་ཅེས་འདྲི་བའོ། །དེའི་ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་སྲོག་ནི་ཆོས་ཅན། ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རླུང་ཡིན་ཏེ། དེ་བཅད་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རླུང་སེམས་ལ་རགས་ལས་ཤིང་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་
3-96b
འགག་པ་ཡིན་ཀྱང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་འགག་བྱེད་ཡིན་པས་དེའི་དཔེ་ནི་རྟེན་ལ་གནོད་པས་གནོད་པ་མར་མེའམ་དྲིལ་བུའི་སྐད་འགག་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་བྱེད་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་བཅད་ཀྱང་ཕྱིས་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་དབུགས་ནི་ཡུན་རིང་རབ་ཆད་ཀྱང་ཕྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་པས། བདག་མེད་པར་ཁས་ལེན་པས་སྲོག་ཀྱང་མེད་པར་ཁས་ལེན་རིགས་ན། སྲོག་ཆགས་གང་ཞིག་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་སྲོག་དེ་གང་ཡིན་འདྲི་བའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཞེས་དྲུག་སྒྲ་འདི་ནི་གང་ཟག་དགག་པའི་སྐབས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །སྲོག་དེའང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། བདག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་གསོན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དབང་པོ་མེད་པའི་ལུས་ལ་ནི་ཤི་བའི་རོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུའང་། གང་ཚེ་ཚེ་དང་དྲོད་རྣམ་ཤེས། །འདི་དག་གིས་ནི་ལུས་འདོར་ཞིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཞེས་སོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
那么，人（补特伽罗）只是在蕴上假立的假有，而假立基础色蕴与身体相关的业道并未真正发生，当（杀者和被杀者）同时死亡之时，由于被杀者没有真正死亡，且杀者死后的身体也未产生真正的业道，因为他未对与自己同时死亡的被杀者进行加害。这样分析的话，虽然身体的不善业道可能不真正产生，但根据大乘教法，一切业以意为主，所以当时行为本体所依的不悦意异熟果必定会产生。
不具备不善性的也有，因为即使想着"为了自己的性命也不杀人"而行走之时。
说各业
第四、分别显示各业，包括：各业的定义、与何种思一起运作、在何处有业道、业道果报的显示。
各业定义
第一、分别确认和详细解释邪见。
决定各别
第一包括：身业、语业、意业、业与业道的差别。
身业
第一分三：
杀生
第一，杀生：杀生的心念是想着"我要杀死此人"，有意识地不错误认识杀害的对象，杀死一个与自己不同相续的生命。如果对是否是有情或是否是被杀对象有疑惑而杀死，会如何呢？若不是以疑惑，而是确认它是有情或被杀对象，并对它行杀害之加行，若这加行中有断其命的意识，则成为业道，因为已经确定是有情和应被杀的对象。蕴刹那灭是由自体消亡的，怎么能说他人杀害了生命？对此提问的回答是：世间所说的生命，依身心而转的气息，因为切断它会产生罪过。气息依心粗重运行，因为在灭尽定和无想定中及死亡时不存在。虽然生起者会自然消灭，但对未来生起的障碍即是断灭因，其例如依靠所依的损害而使灯火或铃声停止一样。或者，论典中所说的杀生罪确实存在，因为若断绝命根就会成为杀生。这是有遍的，因为虽然只断一刹那的命根，之后就不再相续，而呼吸虽长时间停止，之后还能恢复。佛教徒既然承认无我，也应当承认无生命，那么何为将死亡的有情的生命？关于"何者的"这个属格助词，应在否定补特伽罗的场合进行考察。生命只在具根身上，而不在自我上，因为具根身称为活着，无根身称为死尸。如经中所说："当寿、暖及识，舍此身而去，此身如木无知觉。"


 །གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ན་རེ། ཆེད་དུ་མ་བསམ་པར་སྲོག་གཅོད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་སྲོག་གཅོད་པའི་དངོས་གཞིའི་ལྟུང་བ་དང་ལྡན་ཏེ། མེ་འདི་ལ་རེག་པར་བྱ་སྙམ་པས་འཚིག །མི་བྱ་སྙམ་པས་རེག་ཀྱང་མི་འཚིག་པ་མ་ཡིན། རེག་ན་རེག་པར་མི་བྱ་སྙམ་ཀྱང་འཚིག་པ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཉིད་དབང་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གཏད་པ་མེད་པའི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མཐོང་རེག་ལའང་ཆོས་ཅན། འདོད་ལོག་གི་ཉེས་པ་བསྐྱེད་པར་ཐལ། མ་བསམ་པར་སྲོག་བཅད་ཀྱང་ལྟུང་བ་དངོས་
3-97a
གཞིས་འགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཐལ་བས་གཅེར་བུ་པ། དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །གཅེར་བུ་པ་སྐྲ་འབལ་བ་དང་། ཡང་ན་གཅེར་བུ་པ་སྐྲ་འབལ་བ་ན་ཆོས་ཅན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐབས་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྲ་འབལ་བ་ལ་སྡང་བ་བསྐྱེད་ན་བསོད་ནམས་འདོད་པ་ཡང་སྡིག་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་ནི་གཅེར་བུ་པ་རང་ལ་ལོག་སོང་བ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་པ་ལ་སྤྱིར་སྡང་བ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཀྱང་། སྐྲ་འབལ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྡང་བ་ཆོས་མིན་ལྷག་པར་ཡིན་མི་དགོས་སོ། །ཡང་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་ལུང་སློབ་མ་ལ་དཔོགས་པ་ན། སློབ་དཔོན་ལ་ཆོས་མིན་དང་ལྡན་པར་ཐལ། སློབ་མ་ལ་གནོད་འདོད་ཀྱི་བློ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། མཆན། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་ལུང་སློབ་མ་ལ་དབོག་པ་ན་དཔོན་སློབ་ཐམས་ཅད་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གཅེར་བུ་པ་རྣམས་གསུད་དེ་མ་ཞུ་བས་ཤི་ན་ཡང་ཆོས་ཅན། ཟས་སྦྱིན་པ་ལ་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ལྟུང་བ་དངོས་འབྱུང་བར་ཐལ། གསོད་པའི་བློ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་འཆི་བར་བྱ་བ་ཆོས་མིན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་དང་བུ་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མེའི་དཔེ་དེས་ནའོ། །བསད་བྱ་དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན། བསད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། གསོད་པ་དེའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། མེས་རང་གི་རྟེན་བསྲེག་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཅིག་སྲོག་གཅོད་དུ་བཅུག་པས་གཞན་པ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འོང་ཡང་། སྐུལ་མཁན་ལ་ཆོས་ཅན། སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། བདག་གི་མེ་གཅིག་མེར་ཕུལ་བས་ཕ་རོལ་ཚིག་ཀྱང་རང་མི་ཚིག་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཤིང་དང་སོ་ཕག་དང་སྨྱིག་
3-97b
མ་སོགས་ཀྱང་སྡིག་པ་དང་ལྡན་པར་ཐལ། ཁྱིམ་བརྡིབ་པ་ན་དེ་དག་གིས་སྲོག་ཆགས་འཆི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྨན་དཔྱད་བྱས་པས་ནད་པ་ལ་གནོད་པའམ་ཤི་བ་ན་ཆོས་ཅན། སྨན་པ་ལ་ཡང་སྡིག་ལྡན་དུ་ཐལ། གནོད་པ་དང་གསོད་སེམས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་དཔེ་དེ་ཆོས་ཅན། དོན་མི་འགྲུབ་པར་ཐལ། རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར།
偷盗
གཉིས་པ་མ་བྱིན་ལེན་ནི། མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །མ་བྱིན་ལེན་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པའི་ནོར་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་མ་ནོར་བར་དངོས་སུ་མཐུའམ། ལྐོག་ཏུ་འཇབ་བུས་ལྷ་སྦྱིན་ལ་རྐུའོ་སྙམ་ནས་མཆོད་སྦྱིན་ལ་རྐུ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་འདུ་ཤེས་མ་འཁྲུལ་བ་བདག་གིར་བྱེད་ཅིང་ལེན་ནའོ། །མཆོད་རྟེན་ལ་འཕྲོག་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ལ་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སྦྱིན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། མཆོད་རྟེན་ལས་འཕྲོག་པ་ནི། ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མས་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བདག་པོ་མེད་པའི་གཏེར་བྲུས་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ལ་བླངས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
裸行者们说："即使不是有意杀生，行为者也具有杀生的根本罪，因为思'我要触摸这火'而被烧，思'不要触摸'而触摸也不会不被烧，如同触摸时虽然想'不要触摸'也会被烧，这是因为法性力量强大。"若是如此，对非为贪欲而有意看触他人妻子的，应成立：产生邪淫的过失，因为即使不是有意杀生也会被根本罪所染污。由此推理，裸行者也不愿意承认这点。裸行者拔头发时，应成立：成为不法之事，因为如果对拔头发生起嗔恨，即使想求福德也会成为有罪过的人。这个推理对裸行者自身来说是相违的，对于佛教徒来说，一般的嗔恨是不法的，但不必然认为因拔头发而产生的嗔恨更加不法。又，向弟子传授严苛苦行时，应成立：老师具有不法性，因为虽然没有先起害弟子之心但产生了痛苦。注释：向弟子传授严苛苦行时师徒全都成为不法者，因为产生了痛苦。裸行者们吃得太饱死亡时，应成立：供养食物者产生了杀生的根本过失，因为虽然没有先起杀心，但造成死亡是不法之因。怀孕的母亲与胎儿，应成立：具有不法性，因为互相成为痛苦的原因，由火的比喻所证。被杀者，应成立：具有被杀的罪过，因为与杀者的行为相关联，如同火烧自己的所依。令他人杀生时，被唆使者有杀生的过失，但唆使者应成立：不产生杀生的过失，因为就像自己的火给了他人火，虽然对方被烧，自己却不会被烧。木头、砖头和竹子等也应成立：具有罪过，因为房屋倒塌时，它们使得生命死亡。医疗行为导致病人受害或死亡时，应成立：医生也具有罪过，因为即使没有伤害或杀意也会产生罪过。这个比喻应成立：无法成立意义，因为没有证因。
偷盗
第二，不与取：不与取是指他人财物，以强力和潜窃据为己有。不与取是对他人据为己有的财物，有意识地无错误认知，直接以强力或暗中潜窃，如想"我要偷盗离婆提"却偷了祭施，若没有这样认知错误而据为己有并取走。抢夺佛塔财物，应成立：是对佛陀的不与取，因为世尊圆寂时，那一切都被摄持了。这是成立的，因为如果不是为了利益布施者而摄持，则无人接受，那么供养佛塔将成为无果。其他人说：从佛塔抢夺，是从护法神所控制的地方取走。开掘无主的宝藏，则是从地方主人那里取走。


 །དགེ་སློང་ཤི་བའི་ནོར་འཕྲོག་ན་གསོལ་བའི་ལས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། མཚམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་འདུན་ལས་འཕྲོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱིས་དབང་བར་སྟོན་པས་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མཚམས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཤི་ན། གང་ཉེ་བ་དེ་དབང་བ་ཡིན། ཉེ་རིང་མཉམ་ན་མགོ་ནང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དབང་བ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་བ་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་
3-98a
ཐམས་ཅད་ལས་མ་བྱིན་པར་བླང་བ་ཡིན་ནོ། །
邪淫
གསུམ་པ་ལོག་གཡེམ་ནི། བགྲོད་མིན་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །བགྲོད་བྱ་མིན་པ་ལ་ཉལ་པོ་བྱ་བར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཡིས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ཐབ་གཅིག །མ་དང་བུ་མོ་གཅིག །ཕ་མ་དང་འབྲེལ་བའི་བདུན་བརྒྱུད་ཚུན་ཕྱོགས་གཅིག །རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་དེ་བཞི་པོ་དེ་ལོག་གཡེམ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཞན་དབང་བའི་ཆུང་མ་དང་། མ་དང་། བུ་མོ་དང་། ཕ་མའི་འབྲེལ་པ་ཚོ་ལ་གཅིག །རང་གི་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་ཡུལ་མིན་པ་གཉིས་པ། དུས་མིན་པ་གསུམ་པ། ཡན་ལག་མིན་པ་བཞི་སྟེ་ལོག་གཡེམ་བཞི་ནི་དེའོ། །བགྲོད་བྱར་གྱུར་པ་རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཀྱང་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ཁའམ་རྐུབ་ཏུ་འཇུག་པའམ། ཡུལ་མིན་པར་འགྲོ་བ་སྣང་བའམ། མཆོད་རྟེན་ནམ། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ། དུས་མིན་པར་འགྲོ་བ་སྦྲུམ་མའམ། བུ་ནུ་ཞོ་འཐུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བུད་མེད་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་ན། དེའི་ནུ་ཞོ་སྐམ་པའམ། དེའི་ནུ་ཞོ་བུ་ལ་མི་གསོད་པས་དང་། བསྙེན་གནས་སྲུང་བའི་གན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཁ་ཅིག་གལ་ཏེ་ཁྱོས་ཆུང་མ་བསྙེན་གནས་སྲུང་བར་གནང་ན་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་ནོར་བ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ། རང་གི་ཆུང་མའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཆུང་མའི་གན་དུ་སོང་ན་ལས་ལམ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཆུང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆུང་མའི་གན་དུ་སོང་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། སྔོ་བསངས་མ་ལ་སྤྱད་པར་འདོད་པ་ལ་སྐྱ་བསངས་མ་ལ་
3-98b
ལོངས་སྤྱོད་པ་འདོད་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་གཞན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལྷ་སྦྱིན་གསོད་པར་སེམས་པས་མཆོད་སྦྱིན་བསད་ཀྱང་སྲོག་བཅད་པའི་ལས་ལམ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་མའི་གན་དུ་འགྲོ་ན། སུ་ལས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་ཡིན་ཅེ་ན། དགེ་སློང་མ་དེ་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་བདག་པོར་གྱུར་པ་ལས་ལོག་གཡེམ་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཡུལ་དེས་ནི་སྤྱོད་པ་དེ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞོན་ནུ་མའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། བག་མར་མ་བླངས་ཀྱང་གང་ལ་བྱིན་པ་སྟེ་གཉེན་གང་ལ་བྱས་པ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་བྱིན་པ་མེད་ན་བསྲུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐ་ན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཏེ་དེས་ནི་དེ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
语业
གཉིས་པ་ངག་གི་ལས་ལ་བཞི་ལས།
妄语
དང་པོ་རྫུན་ལ། དངོས་དང་། མཐོང་ཐོས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །
妄语正分
དང་པོ་ནི། རྫུན་གྱི་ཚིག་ནི་དོན་སྨྲ་བ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བའི་ཚིག་དེའི་དོན་མངོན་པར་གོ་བ་ན་ཡིན་ཏེ། མ་གོ་ན་ཚིག་ཀྱལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་གར་ལྟ་བུ་བོད་ཀྱི་བརྡ་ལ་མ་འདྲིས་པ་ལ་བོད་ཀྱིས་རྫུན་བྱས་ཀྱང་རྫུན་དུ་མི་འགྱུར་བས། གོ་བ་ཞིག་དགོས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如果掠夺已故比丘的财物，而已经做了表白羯磨，应成立：是从界内所属僧团中掠夺，因为佛陀规定界内所属僧团拥有权力。又，如果死在两界之间，较近的一方拥有权力。如果距离相等，则头部所指的方向所属僧团拥有权力。如果未做表白羯磨，则是从一切佛弟子处不与取。
邪淫
第三，邪淫：不应交合而欲前往，邪淫有四种。对不应交合的对象欲望前往而行的邪淫有四种：一是他人的妻子，一是母亲和女儿，一是与父母有关的七代以内亲属，一是即使对自己妻子也不适合的行为对象等，这四种就是四种邪淫。或者，他人所有的妻子、母亲、女儿和父母的亲属是第一种；对自己妻子不适宜的地点是第二种；不适宜的时间是第三种；不适宜的肢体是第四种，这就是四种邪淫。虽然是可交合的自己的妻子，但在不适宜的肢体行淫，如嘴或肛门；或在不适宜的地点行淫，如光亮处或佛塔或寺院；或在不适宜的时间行淫，如妊娠期或婴儿哺乳期的妇女，若与之行淫，会导致乳汁干涸或乳汁不能养育婴儿；或与守八关斋戒者行淫。有人说，如果丈夫允许妻子守八关斋戒，那么就是确定的（不应交合）。应加上"不错误"一词，即以为是自己妻子而去了他人妻子处，不会成为业道。如果知道是他人提婆达多的妻子，却去了耶若达多妻子处，有人说会成为业道，因为对他人妻子进行了加行，且在事实上也已经享用了。其他人说：想要享用蓝衣女而享用了灰衣女，不会成为邪淫，因为加行是针对他人的，如同想杀提婆达多而杀了耶若达多，也不会产生杀生的业道。前往比丘尼处，是对谁的邪淫呢？以比丘尼本身为对象，是对其主人的邪淫，因为对象不能忍受这种行为。就像自己确定的妻子一样，她也是不应交合的对象。前往少女处，即使未娶为新娘，也是对被许配的人，即与之结亲的人行邪淫。如果没有被许配，则是对保护她的人，乃至对国王行邪淫，因为他们不能忍受这种行为。
语业
第二，语业有四种：
妄语
第一，妄语：正分和所见所闻等的意义。
妄语正分
第一，妄语是说话时，通过改变对事物的认知而说的话，当其意义被明确理解时才构成妄语，因为如果未被理解，则成为绮语。例如，如果印度人对不熟悉藏语符号的藏人说谎，不会构成妄语，所以需要被理解。


 །མུ་སྟེགས་ཁ་ཅིག །རང་གི་བསམ་པ་ལ་བདག་ཡོད་པར་ཤེས་པ་དེ་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ནས་བདག་མེད་སྨྲས་པ་དེ་དངོས་པོ་ལ་བདེན་ཀྱང་། འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་རྫུན་དུ་འགྲོ་ཟེར། ལ་ལ་ན་རེ། འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་དངོས་པོ་ལ་བདག་མེད་བདེན་པར་ཡོད་པས་རྫུན་དུ་མི་འགྲོ། རྫུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་དངོས་པོ་ལ་མི་བདེན་པ་གཅིག་དགོས་ཟེར་རོ། །ཡི་གེ་མང་པོ་ལས་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཚིག་སྔ་ཕྱི་གང་ལས་ལས་ལམ་དུ་བཞག་ཅེ་ན། ངག་ཐ་མ་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་
3-99a
དང་བཅས་པ་དངོས་ལས་ལམ་དུ་བཞག་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྔ་མ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དོན་གང་ལས་གོ་བའི་ངག་ལས་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་པ་པོས་རྟོགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ལ་ས་ལམ་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་སྔ་མ་སྦྱོར་བ་དང་།ཕྱི་མ་རིག་བྱེད་མིན་པ་དང་བཅས་པ་མཇུག་ཡིན་ནོ། །དོན་མངོན་པར་གོ་བ་ནི། ཅི་ཉན་པ་པོས་དོན་གོ་ཟིན་པ་ཡིན་ནམ། གོ་ནུས་ཡིན། དང་པོ་གོ་ཟིན་པ་ལས་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་གཏོགས་པ་རིག་མིན་ཁོ་ན་ལས་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་མིང་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཤེས་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་ཤེས་དང་ལྡན་ཅིག་འགགས་ནས་དུས་དེར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མངོན་པར་གོ་ནུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་ཅན། རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་མེད་པའི་ཉེས་པར་མི་བགྱུར་ཏེ། སྐད་བྱང་བ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ལས་ལམ་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཤི་བའི་དུས་ན་རིག་བྱེད་ཡོད། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གོ་ཟིན་ཙམ་ན་རིག་བྱེད་མེད་པས་གོ་ཟིན་པ་ལས་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ལམ་ནི་རིག་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཐ་སྙད་བཅུ་དྲུག་གསུངས་པས། མ་མཐོང་། མཐོས། མ་རྟོགས། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ། མཐོང་། ཐོས། རྟོགས། རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་པོས་རྟོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་མཐོང་མ་ཐོས་མ་རྟོགས་མ་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འཕགས་པམ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ཉི་ཚེ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཀྱང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ནི། །སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནས་སྨྲའི། འཕགས་པས་མི་སྨྲ་པའི་ཕྱིར། འཕགས་མིན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅེས།
3-99b
སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་མཐོང་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་བར་དང་། མ་མཐོང་བ་ནས་མ་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བའི་བར་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དག་ཡིན་ནོ། །
见闻等义
གཉིས་པ་ནི། མཐོང་ཐོས་རྟོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཞེས་པའི་སྒྲ་སྦྱར་རོ། །སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམ་བཤད་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དྲི་རོ་རེག་བྱ་ནི་ནུས་པ་ཆུང་སྟེ་ཐ་ན་ཀུན་སློང་གིས་ཀྱང་དགེ་མི་དགེར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤི་བ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིར་དྲི་རོ་རེག །སློང་གི་དགེ་མི་དགེར་མི་འཇོག་པ་ནི་སྡོམ་དང་སྡོམ་མིན་གྱི་གཟུགས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་གཟུགས་སྒྲ་གཉིས་སོད་ཀྱི། ལྷག་མ་གསུམ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །མཆན། ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤི་བར་ཡང་འཇུག །རྟོག་པར་ཡང་འཇུག་པའི་ངེས་ཚིག་ཞིག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲ་ལ་ཤི་བ་ཞེས་པའི་སྒྲ་བཤད་དུ་ཡོད་པས། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ལ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི། རང་གི་དབང་པོ་དག་དང་འཕྲད་པས་རྟོགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
某些外道说：在自己的心中知道有我，却转变认知说没有我，虽然在事实上是真实的，但这种转变认知的行为构成妄语。有人则说：虽然转变认知，但因为在事实上无我是真实存在的，所以不构成妄语。妄语的成立需要一个事实上不真实的情况。若由许多字母组成语句，究竟从哪些语句判定为业道呢？最后的语言表示和非表示共同构成实际业道，因为前面的词句和字母是加行的缘故。或者，从理解意思的语言中产生业道，因为业道是根据听者的理解而建立的。前面的字母是加行，后面的与非表示共同是结尾。关于意义的明确理解，是指听者已经理解了含义，还是能够理解？如果是第一种，已经理解的构成业道，应成立：除了表示，只有非表示成为业道，因为句义、名称等是意识分别的对象，且语言的表示声音与听觉识一起灭去，当时已无表示。如果是第二种，考虑到能够明确理解，应成立：不会出现无表示业道的过失，因为熟悉语言且产生耳识时的表示可成为业道。杀生在死亡时有表示，而妄语在理解时已无表示，所以理解后不能成为业道，因为业道是具有表示的。经中说十六种言说：对没有见、闻、觉、知而说见、闻、觉、知，以及对见、闻、觉、知而说没有见、闻、觉、知，这些是非圣者的言说。然而，凡夫并非只说非圣者的言说，但非圣者的言说只由凡夫说而非圣者说，所以称为非圣言说。从见到知，说"见到知"，以及从未见到未知，说"未见到未知"，这八种是圣者的言说。
见闻等义
第二，什么是见、闻、觉、知呢？由眼、耳、意识所体验的，分别称为见、闻、知。由鼻、舌、身三者所体验的是觉，按照解释的顺序来理解。说一切有部说：香、味、触的力量较小，以至于即使由动机也不能成为善不善，因此类似于死，所以香、味、触的动机不判为善不善，是说明在戒律和非戒律的色法中，未来色法只有色、声二者，其余三者不存在。注释：因为是无记，所以死亡也属于此类。"觉"这个词有"死"与"想"两种词源解释，因为"觉"(rtogs)一词中含有"死"(shi)的词源，所以称为"觉"。而大德众贤说：通过自己的感官接触而觉知。


 །དྲི་རོ་རེག་པ་དབང་རྟེན་དང་འཕྲད་པ་བདེན་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འཕྲད་པ་ནི་བདེན་ཤས་ཆུང་སྟེ། དབང་རྟེན་ཁོག་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་མི་ཐོགས་པར་འཕྲད་པ་ཞིག་ཁས་ལེན་ན་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་སྒོ་ནས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་རགས་ལུས་འདི་ཕྱག་རྒྱའི་རེག་པ་དང་དངོས་སུ་འཕྲད་པས་དེའི་རང་བཞིན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྲ་ལུས་མི་གསལ་བར་ཡོད་པ་དེ་དང་ཡང་མི་ཐོགས་པར་འཕྲད་པའི་བདེ་བས་རགས་ལུས་ཕྲ་ལུས་ལ་ཐིམ་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་པ་དང་གནད་ཆ་འདྲར་སྣང་ངོ་། །མཆན། ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདི་ལ་ལུང་ནི། མཆོད་བྱེད་ཀྱི་མ་ཅན་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། བྲམ་ཟེའི་ཕྲུ་གུ་གཅིག་ལ་ལམ་ལ་མཆོད་བྱེད་ཡོད་པས་མཆོད་
3-100a
བྱེད་ཀྱི་མ་ཅན་ཞེས་བོས་སོ། །གཟུགས་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱིར་མིག་གིས་མཐོང་ཡང་ཆགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་མ་མཐོང་སྟེ། མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པས་སྔོན་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་མཐོང་ཞིང་ད་ལྟར་མི་ལྟ་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཁྱོད་འདི་སྙམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུའང་མི་སེམས་ན་གཞི་དེ་ལ་ཁྱོད་འདུན་པའམ། འདོད་ཆགས་སམ། འདོད་པའམ། དགའ་བའམ། ཆགས་པའམ། ཆུམས་པའམ། ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྐྱེའམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །སྒྲ་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་རྣ་བས་མ་ཐོས་ཏེ། སྔོན་མ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲི་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བསྣམས་ཏེ་རོ་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མྱངས་ཏེ། རེག་བྱ་གང་དག་ལུས་ཀྱིས་མ་རེག་སྟེ་རྒྱས་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་རེ་རེ་བཞིན་བཤད་ནས། ད་ནི་དོན་བསྡུས་ནས་སྟོན་པ་ནི་མཆོད་བྱེད་ཀྱི་མ་ཅན་ཁྱོད་འདི་ལ་མཐོང་ན་ཡང་མཐོང་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་མ་མཐོང་ལ་ལྷག་མའི་ཙམ་རྣམ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་སྦྱར་རོ། །ཐོས་པ་དང་དྲི་རོ་རེག་གསུམ་ལ་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དྲི་སོགས་གསུམ་ལ་རྟོགས་ཞེས་ཐ་སྙད་སྦྱར་དགོས་པར་དོན་གྱིས་གོ་སྟེ། གཟུགས་སྒྲ་དང་ཆོས་ལ་མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་ནི་དྲི་སོགས་གསུམ་ལ་ཆོས་ཅན། མཐོང་བ་ཞེས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཐ་སྙད་གང་ཡང་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དྲི་སོགས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་གང་ཞིག །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་དངོས་པོའི་ནང་དུའང་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུའང་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདོད་མི་ནུས་པས་དྲི་སོགས་གསུམ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
香味触与根所依接触是真实的，但与感官的接触真实性较小，因为被根所依的身体阻隔的缘故。如果承认即使有阻隔也能不受障碍地接触，那么在无上密咒中通过对金刚身的要害冲击而成佛的情况下，这个粗身与手印的触接直接接触，从而覆盖其本性的细微身虽然不明显存在，但也能不受阻碍地接触，通过这种喜乐使粗身融入细身而成佛的说法，看起来与这个要点相似。注释：他们如是说。对于说一切有部的这种观点，经典依据是：供施者子，你认为如何？有一个婆罗门孩子在路上有供施，所以称为"供施者子"。虽然你一般用眼睛看见了色，但没有将其视为生起贪爱的对象，不执取相与表相，因此在过去时未见，现在不看，未来时也不会想"我应该看这个"，那么你会对此生起欲望、贪欲、欲求、喜欢、执著、迷恋或特别的执著吗？尊者，不会。未听到的声音...未嗅到的香味...未尝到的味道...身未触到的触...乃至意未知的法，广说乃至"尊者，不会"。逐一详细解释六境之后，现在总结开示：供施者子，你对此虽然看见，也只是看见而已，并非作为生起烦恼的对象而看见，余下的"仅仅"等也同样不适用。听、香、味、触三者说"觉"，知也仅仅是知而已。通过这段经文，可以从意义上明白，对香等三者必须使用"觉"这个术语，因为色、声和法分别用"见"、"闻"和"知"来表示。理由是香等三者，应成立：既不能用"见"到"知"的任何术语来称呼，因为不愿意称之为"觉知香等"，又因为不具有色的特征而不属于见的事物范畴，也因为不具有声和法处的特征而不属于闻和知的事物范畴。因为不能接受这个结论，所以对香等三者使用"觉"这一称呼是合理的。
;


 །སློབ་དཔོན་
3-100b
གྱིས། མདོ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། རྟོགས་པ་གསུམ་པོ་ལ་བྱ་བའི་ཁུངས་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་ཡུལ་ལ་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་མདོ་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོན་པས་མདོ་འདི་ལ་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མདོ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡུལ་དྲུག་པོ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་རྟགས་སུ་སྒྲོ་མ་འདོགས་ཤིག་བྱ་བ་ནི་མདོ་དེ་ཡི་དོན་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །འོ་ན་གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་བ་ཞེས་ཁོ་ན་དང་། སྒྲ་ལ་མ་ཐོས་པ་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཆོས་ལ་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི། དེ་དག་ལ་མ་བསྣམས་པ་དང་མ་མྱོང་བ་དང་མ་རེག་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་མ་སྦྱར་བས། ཡུལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོན་པས་དཔེར་བརྗོད་ཙམ་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་མ་ཐོས་སོགས་ཀྱང་སྦྱར་དགོས་པས། གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་བ་ཞེས་ཁོ་ནའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ངེད་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །མཐོང་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། དབང་པོ་ལྔས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །དོན་གཞན་ཕ་རོལ་ལས་ཐོས་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པའི་བསམ་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཅར་གྱི་དོན་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལུགས་འདི་ལའང་ཡུལ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ལའང་ཆོས་ཅན། མཐོང་བའམ་གཟུགས་སོགས་ལྔ་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཐོས་པའམ། ལྔ་ཀ་བསམ་བྱུང་གིས་རྟོགས་པའམ། ལྔ་ཀ་སྒོམ་བྱུང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་
3-101a
ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དྲུག་པ་ཡུལ་ཆོས་ལ་ནི་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་པར་ཐོས་རྟོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱེ་སྨྲས། དྲི་སོགས་གསུམ་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པ་མི་ཟེར་ན། དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་པར་ཐལ་བའི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། དྲི་སོགས་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་། དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་དེ་འདོགས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དྲི་སོགས་ལ་རྟོགས་པ་མི་ཟེར་བའི་ཕྱིར་དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་པར་ཐལ་བའི་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། དྲི་སོགས་ལ་རྟོགས་པ་ཟེར་ཡང་དྲི་སོགས་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པར་འདོད་དགོས་པ་ངེད་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲའི་རིགས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། ཞེས་པ་ལ་གང་སྤེལ་དུ་ནི། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་སྔ་རབས་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་བྲིས་འདུག་ཀྱང་། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞེས་བྲིས་གདའ་བ་དང་། རང་འགྲེལ་གྱི་གནའ་མཆན་ལ་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཅེས་བྲིས་འདུག་པས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ནི་ཐོགས་མེད་དེ། དེས་ནི་མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་པུ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཀའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལྔ་རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་དེ་ནི་ཐོས་པའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཀ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དང་རིགས་པས་བསམ་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །མཉམ་གཞག་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དྲུག་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲི་སོགས་གསུམ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པའང་མེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
3-101b
ཞར་ལ་འོང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་བརྡས་དོན་གཞན་གོ་བར་བྱེད་ནའང་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལའང་རིག་བྱེད་ལུས་ཡིན་ཀྱང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ངག་གིའོ།

 །སློབ་དཔོན་
3-100b
གྱིས། མདོ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། རྟོགས་པ་གསུམ་པོ་ལ་བྱ་བའི་ཁུངས་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་ཡུལ་ལ་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་མདོ་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོན་པས་མདོ་འདི་ལ་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མདོ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡུལ་དྲུག་པོ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་རྟགས་སུ་སྒྲོ་མ་འདོགས་ཤིག་བྱ་བ་ནི་མདོ་དེ་ཡི་དོན་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །འོ་ན་གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་བ་ཞེས་ཁོ་ན་དང་། སྒྲ་ལ་མ་ཐོས་པ་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཆོས་ལ་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི། དེ་དག་ལ་མ་བསྣམས་པ་དང་མ་མྱོང་བ་དང་མ་རེག་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་མ་སྦྱར་བས། ཡུལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོན་པས་དཔེར་བརྗོད་ཙམ་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་མ་ཐོས་སོགས་ཀྱང་སྦྱར་དགོས་པས། གཟུགས་ལ་མ་མཐོང་བ་ཞེས་ཁོ་ནའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ངེད་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །མཐོང་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། དབང་པོ་ལྔས་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །དོན་གཞན་ཕ་རོལ་ལས་ཐོས་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པའི་བསམ་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཅར་གྱི་དོན་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལུགས་འདི་ལའང་ཡུལ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ལའང་ཆོས་ཅན། མཐོང་བའམ་གཟུགས་སོགས་ལྔ་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཐོས་པའམ། ལྔ་ཀ་བསམ་བྱུང་གིས་རྟོགས་པའམ། ལྔ་ཀ་སྒོམ་བྱུང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་
3-101a
ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དྲུག་པ་ཡུལ་ཆོས་ལ་ནི་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་པར་ཐོས་རྟོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱེ་སྨྲས། དྲི་སོགས་གསུམ་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པ་མི་ཟེར་ན། དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་པར་ཐལ་བའི་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། དྲི་སོགས་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་མི་འདོད་ཀྱང་། དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་དེ་འདོགས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དྲི་སོགས་ལ་རྟོགས་པ་མི་ཟེར་བའི་ཕྱིར་དྲི་སོགས་ལ་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་པར་ཐལ་བའི་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། དྲི་སོགས་ལ་རྟོགས་པ་ཟེར་ཡང་དྲི་སོགས་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པར་འདོད་དགོས་པ་ངེད་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲའི་རིགས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། ཞེས་པ་ལ་གང་སྤེལ་དུ་ནི། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་སྔ་རབས་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་བྲིས་འདུག་ཀྱང་། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞེས་བྲིས་གདའ་བ་དང་། རང་འགྲེལ་གྱི་གནའ་མཆན་ལ་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཅེས་བྲིས་འདུག་པས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ནི་ཐོགས་མེད་དེ། དེས་ནི་མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་པུ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཀའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལྔ་རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་དེ་ནི་ཐོས་པའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཀ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དང་རིགས་པས་བསམ་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །མཉམ་གཞག་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དྲུག་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲི་སོགས་གསུམ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པའང་མེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
3-101b
ཞར་ལ་འོང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་བརྡས་དོན་གཞན་གོ་བར་བྱེད་ནའང་བརྫུན་དུ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལའང་རིག་བྱེད་ལུས་ཡིན་ཀྱང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ངག་གིའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
译文
老师说：这部经典不是三种理解的依据，因为它是说明智者对境不生烦恼的经典依据，并且佛陀在这部经典中并未讲解诸名言的定义。那么，这部经典的含义是什么呢？其含义似乎是：仅仅通过见、闻、了、知六种境，不要妄加认定这些境会引生喜爱或不喜爱的烦恼。那么，为什么只说"于色不见"、"于声不闻"、"于法不了知"，而不说"不嗅"、"不尝"、"不触"、"不解"呢？这是因为佛陀只是举例说明，如同"于色不见"一样，"不闻"等也应当类推，所以我们不承认"于色不见"中有"唯独"的含义。
见、闻、了、知是什么呢？经部师说：五根所直接感知的是"见"；从他人那里听到的是"闻"；通过自己的推理思考而作出的推断是"了"；通过修所成慧，以意识直接认识六种境界的内容，为自心所证知的是"知"。在这种理解下，这五种境界中的每一种都可以被"见"，或从他人的声音中"闻"到关于五种感官对象的描述，或通过思维"了解"全部五种，或通过修习"知晓"全部五种。对于第六种境界——法境，除了"见"以外，还可以应用"闻"、"了"、"知"三种称谓。
因此，毗婆沙师说嗅等三种仅有"了"的说法不成立。即使不承认唯独嗅等被称为"了"，但承认嗅等可以有"了"的称谓，因此没有嗅等缺乏称谓的过失。或者说，嗅等不被称为"了"，因此嗅等没有称谓的论点也不成立，因为我们不承认嗅等必须唯独被称为"了"。所以毗婆沙师的这种推理是不合理的。
古代阿阇黎们是这样说的。在《光明论》中写道："所谓古代阿阇黎是早期的经部师。"虽然如此记载，但《王子论》中写道是"瑜伽行派的"，而在自释的古注中写着"阿阇黎无著"。因此，古代阿阇黎是指无著，他说：眼睛直接感知的唯一色法是"见"；由耳朵听到的全部六种或上面五种境界是"闻"；通过自己的教理和推理对六种境界的思考是"了"；非禅定状态下由心识各别认知的六种境界，以及通过世间禅定之道所领悟的是"知"。因此，不存在嗅等三种没有称谓的过失。
附带而来。若以身体的手势使他人理解不同的意思，也算是说谎。在这种情况下，虽然表示是身体的，但不表示的是语言的。


 །ངག་གིས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་ན་ལུས་ཀྱིས་མ་བྱས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལུས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ངག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བྱེད་ངག་གིས་ཀྱང་མི་བྱེད་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉིས་ཀས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གསོད་པར་འདོད་པའི་ཞེ་སྡང་གིས་ཁྲོ་ནས་གཞན་ཤི་བ་ན་དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སློང་གི་གསོ་སྦྱོང་ལ་འདུལ་བ་འཛིན་པས། ཅི་ཡོངས་སུ་དག་གམ་ཞེས་བསྒྲགས་པ་ལས། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་འཆགས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། ཅང་མི་ཟེར་བར་འདུག་ན་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་མ་བྱུང་བར་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་བྱས་སོ། །ཞེས་དཔེ་གཉིས་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པ་ནི། དྲང་སྲོང་དང་དགེ་སློང་ལུས་དང་ངག་དག་གིས་མི་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཆོས་ཅན། གོ་རིམ་བཞིན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། འདོད་པའི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལམ་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལས་པ་གང་ཞིག །རགས་ལས་པ་ལུས་ངག་གཉིས་ཀའི་རིག་བྱེད་མེད་ན་རགས་ལས་པའི་ཆོས་རིག་བྱེད་མིན་པ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་གྲུབ། འདོད་མི་ནུས་པས། བྱེ་སྨྲ་རྣམས་འདི་ལ་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ལ་འབད་བར་བྱའོ། །
3-102a
དེ་ལ་འདུས་བཟང་གིས་ལན་བཏབ་པ་ནི། དྲང་སྲོང་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྲོག་མ་བཅད་ཀྱང་དོན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པའི་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་དྲང་སྲོང་དེ་དག་གི་སྡིག་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་འདོར་འཇུག་པར་རྟོགས་ནས་དྲང་སྲོང་ལ་དད་པའི་མི་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྲོག་གཅོད་པའི་ལུས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱིས་དྲང་སྲོང་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་དྲང་སྲོང་ལ་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་རང་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་ངག་འགྱུར་པའི་རིག་བྱེད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དྲང་སྲོང་དེ་དག་གི་དམོད་པ་ཡང་འདོར་ལ་འདིའི་དམོད་པ་འདི་ཡིད་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་བསམས་བཞིན་དམོད་པའི་དམོད་པ་ཡིན་ནམ། མོད་དམའ་བའི་གནས་སུ་དམོད་པ་གང་ཡིན་གྱི་སྒྲ་བཤད་ཤེས་མ་བྱུང་བས་ས་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་དོན་འཚོལ་བར་གྱིས་ཤིག །ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་དམོད་པ་ནི་ངན་འདོར་གྱི་དོན་ཡིན་པས་རྒྱ་སྐད་ཤ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཆན། ལུས་ངག་གཡོ་བའི་རིག་བྱེད་ཕྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་མ་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལས་པར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མོད་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པའི་མི་དགེ་བའི་རིག་བྱེད་མིན་པའང་རིག་བྱེད་ལ་རགས་ལས་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལྔ་སྡེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་སོ་ཐར་གྱི་རིག་མིན་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རིག་བྱེད་ལ་མ་རགས་པའི་རྟགས་ལྔ་སྡེ་ལ་རིག་མིན་སྐྱེ་བའི་རིག་བྱེད་མེད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། ལྔ་སྡེ་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མོད་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་དྲང་སྲོང་ཁྲོས་པའི་ཚེ་ལུས་ངག་གི་རྣམ་རིག་མ་བྱས་
3-102b
ཀྱང་རིག་མིན་གྱི་ལས་ལམ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དྲང་སྲོང་ཁྲོས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་རིག་བྱེད་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

译文
若以言语使他人死亡，即使身体未做，也会犯杀生的罪过。在这种情况下，由于杀生是身体的行为，因此直接包含的无表色只属于身体，而非言语。如果既不用身体也不用言语行动，有没有可能同时犯下身体和言语两种罪过呢？有的，例如仙人们因为想杀他人的嗔恨心而发怒，当他人死亡时，仙人们就犯了杀生的身体罪过；又如在比丘布萨时，持律者宣布"是否清净？"时，如果某比丘虽有犯戒却不忏悔，而是保持沉默，就犯了对已犯之戒说为未犯的妄语言语罪过。毗婆沙师说，佛陀举出了这两个例子。
论师指出这种说法不合理：仙人和比丘既不用身体也不用言语行动的杀生和妄语，应该不能成为业道，因为欲界无表业道依赖于表业，而当缺乏身语两种表业时，依赖于表业的法——无表业是不会产生的。前提和推论都成立，而结论不能接受，所以毗婆沙师们应当努力对此作出回应。
对此，[阿]杜桑[格]回答说：仙人们虽然身体未杀他人，但实际上做了杀生的表业，因为非人了解到仙人们的恶念会使众生丧命，因此信仰仙人的非人通过杀害那些众生的身表业，使仙人产生表业道。非人的表业能够成为仙人的表业，这是可以成立的，因为那时仙人自己也必然会产生身语变化的表业。仙人的诅咒也[会导致死亡]。"诅咒"是指心中如何想就如何诅咒的诅咒，还是指诅咒到低下处所的诅咒，我不清楚其词源解释，请根据梵语原文寻找其含义。后来有些译师说，诅咒是"恶愿"的意思，梵语是"沙帕"。
注：虽有微细的身语动作表业，但因为不明显而没有被察觉。
此外，欲界中的所有无表色并非都必然依赖于表色，因为五比丘等在获得果位的刹那可能生起别解脱戒。因此，欲界的不善无表业也不必然依赖于表业。
又有人说：当五比丘获得果位时生起别解脱无表业，没有依赖表业的证据——"五比丘生起无表业时没有表业"这一点不成立，因为五比丘们在获得果位之前已经做了表业。
那么，仙人发怒时虽未做身语表业，但无表业道已成就，因为仙人在发怒之前已做了表业——有人这样说。


 །གསོ་སྦྱོང་གི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཞིག་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་རང་གི་སྤྱོད་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་ལ། དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་ནི། འདིའི་སྔོན་གྱི་རྣམ་རིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
两舌
གཉིས་པ་ཕྲ་མ་ནི། ཕ་རོལ་མཛའ་བ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དོན་གོ་བར་ནུས་ཤིང་མ་ནོར་བར་སྨྲས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ། །མི་སྙན་པ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི། གཞན་ལ་ཕྱེ་འཛུད་པའོ། །སྙན་ལ་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི། མཁན་སློབ་བམ་ཕ་མ་སློབ་བུའམ། བུ་ཚ་ལ་ཉེས་ཀྱིས་དོགས་ནས་ཨག་ཙར་ཟེར་བ་ཡིན། སྙན་ལ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི། ཕ་མའམ་མཁན་སློབ་བུ་ཚའམ་སློབ་མ་ལ་ཚིག་འཇམ་པོར་ཕན་སེམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་ཡིན། མི་སྙན་ལ་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི། ཞེ་སྡང་གི་དྲག་ཤུལ་གྱིས་གནད་དུ་ཕོག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན། ད་རེས་མི་སྙན་ལ་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དེ་བཟུང་ངོ་། །ཕན་པར་འདོད་པ་ཁྲོ་ཡང་ནི། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགྱེས་པར་མཛོད། །མི་ཕན་འདོད་པ་བསྟོད་ཀྱང་ནི། །དེ་ལ་དགྱེས་པར་མ་མཛད་ཅིག །ཅེས་པའོ། །མཆན།
恶口
གསུམ་པ་ཚིག་རྩུབ་ནི། ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་མི་སྙན་པ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཚིག་མི་སྙན་པ་དོན་གོ་ཞིང་མ་ནོར་བར་གང་ལ་སྨྲ་འདོད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལ་སྨྲས་པའོ། །
绮语
བཞི་པ་ངག་ཀྱལ་ལ། དངོས་དང་། གཞན་འདོད་དོ། །
绮语正分
དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་བསླང་བའི་ཚིག་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད་དོ། །རྫུན་སོགས་གསུམ་གའང་ཀྱལ་པ་ཡིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ཆེ་བས་ལོགས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དག་ནི་རྫུན་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་བསླང་བའི་ཚིག་ཀྱལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་ལོག་པར་འཚོ་བ་ཅན་གྱིས་རྙེད་བཀུར་དང་གྲགས་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་ཡོན་ཏན་
3-103a
དང་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཁ་གསགས་དང་། ཆགས་པས་གླུ་ལེན་པ་དང་། ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་ཟློས་གར་གྱི་ཚེ་གཞན་མགུ་བའི་ཕྱིར་འཁྱལ་པ་སྨྲ་བ་བཞིན་དང་། དེའི་ལྟ་བར་གྱུར་ནས་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་འདོན་པ་བཞིན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་དང་འདུ་འཛིའི་གཏམ་སོགས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་ཅུང་ཟད་སྨྲ་བ་ནི་ཀྱལ་པའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ཚེ་གླུ་ཡོད་པ་དེ་ཚིག་ཀྱལ་པ་མིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ལ། དྲི་བ་འདི་ནི་དེའི་ཚེ་གླུ་དེའི་ཚིག་ཀྱལ་མིན་པར་དམ་བཅས་ནས་དྲིས་པ་མིན་གྱི། གཞན་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོང་དུ་བཅུག་ནས། མི་དགེ་བ་མེད་པ་ལ་གླུ་ཡོད་པ་དེ་ཚིག་ཀྱལ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་དྲིས་པའོ། །གླུ་དེ་ནི་བུདྡྷ་ལ་བསྟོད་པ་དང་། འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གླུ་ཡིན་ཀྱང་ཀྱལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟེགས་སྔགས་དང་ལྡན་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ནི་ཁ་འདུས་པའམ་བུ་མོ་བག་མ་ཁྱེའུའི་ཁྱིམ་དུ་ལེན་པ་དང་། ཆོ་ག་བྱས་ཏེ་བག་མར་བཏང་བའམ་ཁྱེའུ་བུ་མོའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བ་ནི། སེམས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པས་གླུ་བྱེད་པའི་ཚིག་ཀྱལ་ཡོད་ཆགས་པས་ཐུན་ནས་སློང་བའི་རྒོད་བག་འབེལ་བའི་སྟེགས་སུ་གྱུར་པའི་སྔ་ནས་སམ་དབྱངས་མ་ཡིན་པའོ། ། མཆན། ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བི་དི་ར་ཞེས་པ་ཆོ་ག་ལ་འཇུག་པ་ནི་བྱ་བའི་རིམ་པ་ཞེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །མཆན།
意业
གསུམ་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་གསུམ་ལས།
贪心
དང་པོ་ནི། བརྣབ་སེམས་ནི་ལོག་པ་མི་རིག་པར་ཆགས་པས་གཞན་གྱི་ནོར་བདག་གིར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ནས་མཐུའམ་འཇབ་བུའང་རུང་བདག་གིར་བྱེད་འདོད་དེ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ལམ་ཡིན་ནོ།

译文
关于布萨的妄语，若有不清净者进入僧团，表现出自己的威仪，并说一些与之相关的话，这就是之前的表业——有人这样说。
两舌
第二，两舌：为了离间他人的友谊，能表达意义且无错误地说出由染污心所驱使的言语，这不是为了利益对方而说的。说不悦耳的话为悦耳，是向他人挑拨离间。说悦耳的话为不悦耳，是指亲教师或弟子、父母或学生、父母对子孙担心他们有过失而严厉训诫。说悦耳的话为悦耳，是指父母或亲教师对子孙或弟子以利他之心说温和的话。说不悦耳的话为不悦耳，是指以嗔恨的猛烈方式说中要害的话。此处所说的是说不悦耳的话为不悦耳。"欲利益者虽然生嗔，对他应极为欢喜；欲不利者虽然赞叹，对他不应生欢喜。"注释。
恶口
第三，恶语：恶语即不悦耳的话。恶语是以染污心对想说话的对方说出能表达意义且无错误的不悦耳言语。
绮语
第四，绮语分为正分和他人所认为的。
绮语正分
第一，正分：染污心的一切都是绮语。由染污心所驱使的言语都是绮语。虽然妄语等三种也都是绮语，但因为过失更大而单独区分。
第二，他人所认为的：有人说，除了妄语等三种之外，其他由染污心所驱使的言语是绮语，例如：邪命比丘为了利养恭敬和名誉，讲述自己功德和有功德者的功德的谄媚话；由贪欲唱歌；舞蹈演员在表演时为取悦他人说的杂乱言语；以此为见解而诵读恶劣论著；哀叹和交际谈话等；以及其他由染污心所说的任何话都是绮语。
有人问：转轮王时的歌是否是绮语？这个问题并非承认那时的歌不是绮语而提出的，而是思考：令他人远离十不善业后，在没有不善的情况下有歌，这是不是绮语？那些歌是赞颂佛陀和出离轮回的歌，不是绮语，因为不是带有"台格斯咒"的。另一些人说，婚礼场合或女子作为新娘被带到男子家中，或行仪式后作为新娘送出或男子去女子家，虽然有带着贪心的歌，但它是绮语而非业道，因为这些歌由贪欲促动的放逸形成的"台格斯"（基础），而非曲调。注释："比地拉"这个词用于仪式，是指仪轨次第的意思。注释。
意业
第三，意业分三：
贪心
第一，贪心：是指以邪见无知的贪著，想着"若能拥有他人财物该多好"，希望通过强力或偷窃将其据为己有，这是贪心业道。


 །གཞན་དག་ན་རེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་བརྣབ་སེམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ལྔའི་སྐབས་སུ་འདོད་པ་ལ་འདུན་
3-103b
བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་ན་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཏེ་བརྣབ་སེམས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་བྱས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་ན་གནོད་སེམས་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་ཏེ་དོགས་པ་ལས་བརྒལ་ཅིང་། ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་ལྔ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། འོ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན། བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ལམ་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས། འདོད་སྲེད་ཐམས་ཅད་བརྣབ་སེམས་མ་ཡིན། བརྣབ་སེམས་ཡིན་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་དག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བརྣབ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་ལམ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས་པ་ལས་ལམ་དུ་བཞག་གོ།
嗔心
གཉིས་པ་གནོད་སེམས་ནི། གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའོ། །
邪见
གསུམ་པ་ལོག་ལྟ་ནི། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ལེགས་ཉེས་སྤྱད་པའི་ལས་དག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་བྱ་བས་རྒྱུ་ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ། གསུམ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་
3-104a
པ་ནས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དང་། མ་མེད་དོ་ཕ་མེད་དོ་ཞེས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ཅིང་། ལེགས་ཉེས་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནས་སེམས་ཅན་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་པས་གསུམ་ཆར་ལོག་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཚིགས་སུ་བཅད་པར་ནི་མཚོན་པའི་དོན་དུ་དང་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །
业与业道差别
བཞི་པ་ལས་དང་ལས་ལམ་གི་བྱེ་བྲག་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་ལ་བརྣབ་སེམས་སོགས་གསུམ་པོ་ནི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བས་སེམས་པ་རྒྱུ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་སོགས་ཀྱི་དབང་ལས་སེམས་པའང་དེ་བཞིན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་། བརྣབ་སེམས་སོགས་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚུལ་ལམ་འགྲོས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་སོགས་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གིས་བསམས་པའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པ་འཇུག་པའི་གཞིའམ་དམིགས་པའམ་ལམ་མམ་རྟེན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ལམ་མོ། །ཞེས་པ་དང་། ལུས་ངག་གི་བདུན་ལ་ལས་དང་ལས་ལམ་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་པ་ལ། ལས་ཀྱང་ཡིན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཀྱང་ཡིན་པས་ལས་ལམ་མོ།

译文
其他人说：欲界的一切贪欲都是贪心，正如在五盖中关于贪欲的部分，经中说："在世间中舍弃贪心，以远离贪心的心多次修习；在世间中舍弃害心、昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑，超越怀疑，对善法没有迟疑，即舍弃五盖"等，因此[一切贪欲都是贪心]。
另有人说：那么，转轮王和北俱卢洲人也应该有贪心业道，因为一切欲界贪欲都是贪心。[这个结论]不能接受，所以并非一切欲贪都是贪心，或者即使是贪心也不是业道。总之，因为不善业道并未包括所有不善，所以并非所有贪心都是业道，而是将对他人财物的贪著确立为业道。
嗔心
第二，害心：害心是对众生的嗔恨，进入伤害他人的形态。
邪见
第三，邪见：认为没有善业和不善业的见解是诽谤因的邪见。经中说："无布施，无供养，无祭祀，无善行，无恶行，无善恶行业的果报，无此世，无他世，无母，无父，无化生众生，世间无阿罗汉。"这表示诽谤因、果和圣者三种。其中，从"无布施"到"无恶行"以及"无母无父"是诽谤因；从"无善恶行业果报"到"无化生众生"是诽谤果；而"世间无阿罗汉"是诽谤圣者。这三种都是邪见，但在偈颂中仅为例示而只说明了第一种。
业与业道差别
第四，业与业道的区别：在这十种不善中，贪心等三种是思，因为是业道所以是业道。与贪爱、不和谐和邪见相应的思是贪心等的发起，所以思是因；思也随着贪心等的力量而运作，按照与贪心等相应的方式或轨道而行，所以[贪心等三种是业道]。杀生等七种既是业，因为是身语所作的业；也是业道，因为身语业是驱动身语业的思所依赖的基础、所缘、道路或依靠。因此，对于意的三种[不善]，因为是业道所以称为业道；对于身语的七种，因为既是业又是业道，所以称为业道，也就是既是业又是业道，所以是业道。


 །ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་མིན། ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་ལས་ལམ་ཡིན་ལ། ལས་མ་ཡིན་པར་བཤད་
3-104b
པ་དང་འགལ་ལ། ཁྱད་པར་ལུས་ངག་གི་བདུན་པོ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ལམ་ཀྱང་ཡིན་པས། ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་འདོད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ནི། ཤིང་དང་ཤིང་ནི་ཤིང་དག་གོ། ཞེས་དང་། ཡོན་པོ་དང་འཁྱོག་པོ་དག་ནི་འཁྱོག་པའོ་ཞེས་ཚིག་དང་དོན་འདྲ་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུ་དགོས་པ་གང་ཞིག །ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་མི་འདྲ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་དོན་དང་ལས་ལམ་གྱི་དོན་ཐ་དད་ཅིང་མི་འདྲ་བས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པ་ཉམས་སོ་ཞེ་ན། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ལ་འདྲ་བ་ཁོ་ནས་བསྡུ་དགོས་པ་དང་། མི་འདྲ་བ་ལ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་མི་རིགས་པར་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རིལ་གྱིས་མི་འདྲའང་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདྲ་བ་རྣམས་ལའང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་རིགས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་དང་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་དག་ནི་གཉིས་ཚིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་གང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་ནས། ཡོན་ཏན་དུ་འདྲ་བའི་གང་ཚིག་གཉིས་པ་མ་བརྗོད་ཀྱང་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པས། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལའང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་གིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་ཤོས་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པའི་ཚེ། གྲུབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་གང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པའི་དག་སྒྲའི་ནང་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་གང་ཚིག་གཉིས་པའང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མི་འདྲ་བ་
3-105a
རྣམས་ལའང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་གྲུབ་པ་ན། ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་འདྲ་བ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ན་བརྣབ་སེམས་སོགས་ཀྱང་ལས་ལམ་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱང་ལས་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལས་ལམ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་སོ། །ཡང་ན་ནི་ཚིག་དོན་འདྲ་བས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་ཡང་བཞག་ཆོག་སྟེ། བརྣབ་སེམས་སོགས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ལམ་དུ་བསྡུས་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། ལས་ལམ་ཀྱང་ཡིན་པས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་གོ་ཞེས་བསྡུས་སོ། །བརྣབ་སེམས་མེད་པ་སོགས་གསུམ་ལའང་ལམ་ཁོ་ན་དང་། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སོགས་བདུན་པོའང་ལས་དང་ལམ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ནི་ཆོས་ཅན། ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་ལས་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། མཇུག་ནི་ལས་ལམ་དེའི་རྩ་བའམ་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔར་ཡང་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཅི་རིགས་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་མ་བསྡུས་སོ། །ཐམས་ཅད་བདག་པོར་རྒྱུ་མཐུན་ཀྱང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ལྟར་གང་དག་གི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ལམ་གྱིས་ཕྱི་ནང་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། མི་འདོད་པ་རྣམས་འགྲིབ་པ་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ལམ་གྱིས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འགྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་མཇུག་གིས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འཕེལ་འགྲིབ་མི་བྱེད་པས་ཀྱང་ལས་ལམ་མ་ཡིན་ནོ།

 །ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་མིན། ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་ལས་ལམ་ཡིན་ལ། ལས་མ་ཡིན་པར་བཤད་
3-104b
པ་དང་འགལ་ལ། ཁྱད་པར་ལུས་ངག་གི་བདུན་པོ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ལམ་ཀྱང་ཡིན་པས། ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་འདོད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ནི། ཤིང་དང་ཤིང་ནི་ཤིང་དག་གོ། ཞེས་དང་། ཡོན་པོ་དང་འཁྱོག་པོ་དག་ནི་འཁྱོག་པའོ་ཞེས་ཚིག་དང་དོན་འདྲ་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུ་དགོས་པ་གང་ཞིག །ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་མི་འདྲ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་དོན་དང་ལས་ལམ་གྱི་དོན་ཐ་དད་ཅིང་མི་འདྲ་བས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པ་ཉམས་སོ་ཞེ་ན། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ལ་འདྲ་བ་ཁོ་ནས་བསྡུ་དགོས་པ་དང་། མི་འདྲ་བ་ལ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་མི་རིགས་པར་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། རིལ་གྱིས་མི་འདྲའང་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདྲ་བ་རྣམས་ལའང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་རིགས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་དང་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་དག་ནི་གཉིས་ཚིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་གང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་ནས། ཡོན་ཏན་དུ་འདྲ་བའི་གང་ཚིག་གཉིས་པ་མ་བརྗོད་ཀྱང་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པས། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལའང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་གིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ཤས་གཅིག་ཤོས་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པའི་ཚེ། གྲུབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་གང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པའི་དག་སྒྲའི་ནང་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་གང་ཚིག་གཉིས་པའང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མི་འདྲ་བ་
3-105a
རྣམས་ལའང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་གྲུབ་པ་ན། ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་འདྲ་བ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་གྲུབ་ལ། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ན་བརྣབ་སེམས་སོགས་ཀྱང་ལས་ལམ་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱང་ལས་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལས་ལམ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་སོ། །ཡང་ན་ནི་ཚིག་དོན་འདྲ་བས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པར་ཡང་བཞག་ཆོག་སྟེ། བརྣབ་སེམས་སོགས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ལམ་དུ་བསྡུས་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། ལས་ལམ་ཀྱང་ཡིན་པས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་གོ་ཞེས་བསྡུས་སོ། །བརྣབ་སེམས་མེད་པ་སོགས་གསུམ་ལའང་ལམ་ཁོ་ན་དང་། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སོགས་བདུན་པོའང་ལས་དང་ལམ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ནི་ཆོས་ཅན། ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་ལས་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། མཇུག་ནི་ལས་ལམ་དེའི་རྩ་བའམ་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔར་ཡང་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཅི་རིགས་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་མ་བསྡུས་སོ། །ཐམས་ཅད་བདག་པོར་རྒྱུ་མཐུན་ཀྱང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ལྟར་གང་དག་གི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ལམ་གྱིས་ཕྱི་ནང་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། མི་འདོད་པ་རྣམས་འགྲིབ་པ་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ལམ་གྱིས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་འགྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་མཇུག་གིས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འཕེལ་འགྲིབ་མི་བྱེད་པས་ཀྱང་ལས་ལམ་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是对于"这是一种相互归纳的方式吗？如果是，则意识的三种应该是业道，而[这与]说它们不是业相矛盾。特别是，身语的七种既是业又是业道，因此认为'业之道'是一种相互归纳的方式是不合理的。相互归纳是指，如'树与树是诸树'以及'弯曲与曲折是曲折'这样词义相似的一种相互归纳方式。然而，'业'这个词和'业之道'这个词不相似，业的含义和业道的含义不同且不相似，因此不应视为相互归纳。
再者，如果[所谓的]'既是业又是业道，所以称为业道'不是相互归纳，那么'既是业又是业道'这一点就失去意义了。[对此反驳：]认为相互归纳必须完全相似，而不相似者不能相互归纳的论据不成立。因为虽然整体上不相似，但在某一方面相似的事物也可以相互归纳。
这可以得到证明：例如，当说'凡是不可见的皆是功德'时，'皆'是双数表达，此时虽然只表述了一个功德的特殊不同性质的'凡'字，而没有表述与功德相似的第二个'凡'字，但通过说'凡是不可见的皆是功德'，即使功德的特性不同，也可以用功德的一个部分来归纳功德的另一部分。这成立是因为在表达功德特性不同的一个'凡'字时，'皆'字中已经包含了第二个关于功德的'凡'字。
既然已证明不相似者也可以相互归纳，那么业与业道虽不相似，也可以归纳为'业之道'。既然如此，贪欲等是业道，杀生等也是业道，这样就可以将它们归纳为单纯的业道类别。或者，也可以通过词义相似来进行归类：贪欲等因为是业之道而归为业道，杀生等既是业又是业道，因此归纳为'业与业之道'。应当了解，无贪欲等三种仅是道，而远离杀生等七种既是业又是道。
预备行动和结果是有法，不是业道，因为预备行动是为了业道而做的，结果是该业道的根本或后续。前面也概略归纳，将善与不善各种归为十种业道，因此没有归入预备行动和结果。
如所说'一切皆有主因相应，亦许能生异熟果'，通过远离杀生等业道，使外内事物中想要的结果增长，不想要的减少；而通过杀生等业道，使外内事物中不想要的结果增长，想要的减少。预备行动和结果不能使想要和不想要的结果增减，因此也不是业道。


 །མདོ་སྡེ་པས། བརྣབ་སེམས་
3-105b
སོགས་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་སུ་འཇོག་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇོག་ཅེས་བརྗོད་དགོས་ཏེ། སེམས་པ་འཇུག་པ་མེད་པས་གང་ལ་བལྟོས་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་སེམས་པ་ཁོ་ནས་ལན་གདབ་དགོས་པས་མདོ་སྡེ་པ་ཉིད་ལ་དྲིས་ཤིག །སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ། སྤྱིར་དགེ་བ་བཅུ་ནི་བདེ་འགྲོའི་ལམ་དང་། མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི་ངན་འགྲོའི་ལམ་ཡིན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་དེའང་ངན་འགྲོའི་ལམ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་འདྲེན་པ་ན། གནོད་སེམས་ཀྱི་ལམ་བརྣབ་སེམས་ཡིན་པས་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་ལས་ལམ་དུ་བཞག་གོ།
邪见各别说
གཉིས་པ་ལོག་ལྟ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། དགེ་རྩ་གཅོད་ཚུལ་དང་། མཚམས་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །
断善根分
དང་པོ་ལ། གང་གིས་གཅོད་པ། གང་གཅོད་པ། གང་ལ་དམིགས་པས་གཅོད་པ། ཇི་ལྟར་གཅོད་པ། རྟེན་གང་ལ་གཅོད་པ། དེའི་ངོ་བོའོ། །
以何断
དང་པོ་ནི། མེད་པར་ལྟ་བས་རྩ་བ་གཅོད། །མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་འགལ་ལ། ལས་དང་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་ལྟ་བའི་ལོག་ལྟ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པའོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་དག་ཡིན་ཅེ་ན། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་བྱས་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ན། དང་པོ་ཉིད་དུ་སྤོང་བ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆགས་སོགས་ཆེན་པོས་ལོག་ལྟ་དྲངས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ལོག་ལྟ་དྲངས་ནས་དགེ་རྩ་
3-106a
གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དངོས་སུ་མེས་བསྲེགས་ཀྱང་མེ་འདྲེན་མཁན་རྐུན་པོ་ཡིན་པས་རྐུན་པོས་བསྲེགས་ཟེར་བ་དང་འདྲའོ། །
所断
གཉིས་པ་ནི། འདོད་གཏོགས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས། །དགེ་བའི་རྩ་བ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་རྩ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བཏགས་པ་ལས། འདི་ཙམ་གྱིས་ན་གང་ཟག་འདིས་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་དྲངས་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེའི་གོང་མའི་དགེ་རྩའི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྒྱུད་དེར་སྔོན་ཐོབ་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལས་དགེ་རྩ་ཆད་ནས་དེའི་ཚེ་ཐོབ་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་འདོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྤངས་ཙམ་ན་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཐག་བསྲིངས་པ་དང་འདྲའོ། །དེའང་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་འཆད་དེ། སྦྱོར་བྱུང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ནས་ཐོབ་པ་ཆད་ཟིན་པའི་ཕྱིར།
缘于何而断
གསུམ་པ་ནི། དེའི་དམིགས་པ་ནི། ལེགས་སྤྱད་ཉེས་སྤྱད་མེད་ཅེས་རྒྱུ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་ཅེས་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་གཅོད་པའོ། །ཁ་ཅིག་རྒྱུ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་མེད་ཟེར་བ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྐུར་འདེབས་སུ་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
经部师认为只有贪欲等是意业，按照他们的观点，应当解释这些如何成立为业道？因为没有思心所的运作，依靠什么而成为道路呢？对此，应当请经部师自己用思心所来回答。论师则能够解释：一般而言，十善是善趣之道，十不善是恶趣之道。十善与十不善是身语意三业，而意的三种既是恶趣之道，也是意业。或者，当贪欲引生害心时，贪欲成为害心之道，以此类推，将其安立为业道。
第二、邪见各别说明
分为断善根方式和结合方式两部分。
第一、断善根分有：以何断、所断、缘于何而断、如何断、依何身断、其本质。
第一、以何断：由无有见断诸根。所有十不善业道都与行善法相违，而完全成熟的大邪见——认为无业和无因果，能断善根。若问：论中说"何者是大不善根？是能断善根，于证得离欲时首先断除的不善根。"这如何解释？这种说法是指大贪等不善根引发并产生邪见，因不善根引发邪见从而断善根。就像虽然直接是火烧，但因盗贼引火，所以说盗贼烧了一样。
第二、所断：欲界生得善根。将断除欲界生得的善根，因为不具有色界和无色界的善根。若问：《择法》中说"如此这般，此人已断三界善根"如何解释？这是指那个人远离了上界善根的获得，因为断善根后，其相续不再是先前已获得的善法之器，而成为非器。这就像苦法忍断除欲界凡夫性的同时，也极大地远离了上二界的凡夫性。而且只断生得善根，因为闻思修所生的加行善，在之前微小阶段就已断除。
第三、缘于何而断：其所缘是谓"无善行恶行"而诽谤因，谓"无其果报"而诽谤果，从而断善。有些人认为说"无因间断道"和"无果解脱道"也是诽谤因果。


 །ཁ་ཅིག་ཟག་བཅས་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཟག་མེད་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པས་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་ཡིན་གྱི། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ཁམས་གོང་གི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་དམིགས་པས་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་ལྟས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་
3-106b
པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། ལྕགས་སྲེག་ལ་རྐང་མཐིལ་བཞག་པའི་གླགས་མེད་པ་ལྟར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། སྐལ་པ་མཉམ་མི་མཉམ་དང་། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་གྱིས་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀུན་ལ་དམིགས་པས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ཟག་མེད་འགོག་ལམ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་སྡིག་ཆེ་སྟེ། སྐལ་པ་མི་མཉམ་ཡང་སླར་ལ་གོང་མའི་དགེ་བ་བཟང་བས། དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་སླར་ལ་སྡིག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གྱིས་གཅོད་པར་གྲུབ་བོ། །ཁ་ཅིག་དགེ་རྩ་དགུ་ཅར་ཡང་གཅིག་ཅར་ཀུན་ཏུ་འཆད་པ་ཡོད་དེ། བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་མཐོང་སྤང་དགུ་གཅིག་ཅར་སྤོང་བ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་མཐོང་སྤང་ལ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་ཡོད་པའི་ཁུངས་ཀྱང་འདི་ཡིན་ཟེར་རོ། །
如何断
བཞི་པ་ནི། རིམ་གྱིས། །སྒོམ་སྤང་གི་ཉོན་མོངས་བཞིན་དུ་ལོག་ལྟ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དགུས་དགེ་རྩ་དགུ་རིམ་གྱིས་ལོག་ལྟ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་དགེ་རྩ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གཅོད་པའི་བར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱབས་བྱེད་དམ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས། ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། གང་དག་མེད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ན། ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་
3-107a
དགེ་རྩ་ཡིན་ལ། དགེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་རྒྱུའི་དགེ་རྩ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ལ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གང་དག་སྤངས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའང་སྤངས་ན་གཞན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འདི་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་རིམ་གྱིས་སྤངས་ན། བསྟན་བཅོས་ལས། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་གང་དགེ་ཡིན་ཅེ་ན། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འདྲེན་ཅེ་ན། མི་དགེ་བ་དེ་དག་གིས་དགེ་བ་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གཅོད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམས་ཟེར་བས་གཅིག་ཅར་གཅོད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་རྩ་དེ་དག་ལས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལྟ་བུ་ཞིག་མ་ཆད་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་འགྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྣམས་སྒྲས་གཅིག་ཅར་མི་གཅོད་ཀྱང་རེ་མོས་གཅོད་པས་གཞུང་དེས་འགལ་བར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་སྤངས། དེ་ནས་མཉམ་གཞག་ལས་ལངས། དེ་ནས་མཉམ་གཞག་གིས་ཀུན་འབྱུང་གི་མཐོང་སྤང་སྤོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལངས་པ་དང་མཉམ་གཞག་འདྲེས་པ་མེད་པར་མཉམ་གཞག་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱིས་སྤོང་བ་བཞིན་དུ་ལོག་ལྟ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་པོ་དེ་ཡང་བར་མ་ཆོད་པས་དགེ་རྩ་གཅོད་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
有些人认为只有缘于有漏苦集的邪见能断善根，而缘于无漏灭道的邪见不能断善根；只有缘于同分缘的因果的邪见能断善根，而缘于不同分缘的上界因果的邪见不能断善根。因为邪见缘无漏法和不同分界，仅仅是通过相应的方式而增长于相应的法，而不是通过所缘的方式，就像脚掌放在烧红的铁上无法立足一样，因其力量微弱，所以不能断善。
毗婆沙师说：无论是诽谤因果，还是缘同分不同分，或是缘有漏无漏，所有这些都能断善根。就像有漏无漏的烦恼缘一切而成为随眠一样，诽谤无漏灭道更是大罪，因为不同分的上界善法更殊胜，对此诽谤罪更大，因此一切都能断善根。有些人说所有九种善根可以同时断除，就像见四谛时同时断除九种见所断烦恼一样。有些人说这也是见所断有大中小九种的依据。
第四、如何断：渐次断。如同修所断烦恼一样，通过九种大中小的邪见，逐渐断除九种善根，最终由大邪见的上品断除小善根的下品。
若问：论师对于渐次断的主张，有什么依据或证明文献吗？有的，《入智论》中说："何为与微细同在的善根？即断善根时最后舍弃的那些，由于它们不存在而被算入'善根已断'之数。"如何证明？与微细同在是指与小得相伴的善根，而最后舍弃的善根是指下品小善根，当断除下品小善根时，即计入"善根已断"之数，因为连下品小善根都断了，其他善根也不会再生起。这样就证明了。
若问：如果是渐次断，那么论中所说"何为大不善根？即能断善根的不善根"如何解释？这是指那些不善根能断尽所有善根而言，并不是因为用了"诸"字就表示同时断除，因为即使下品小善根之类未断，所有九种善根仍会不断生起。因此，"诸"字不表示同时断除，而是表示交替断除，所以与文献并不矛盾。
有些人说，就像见道的禅定断除苦谛见所断后出定，再入定断除集谛见所断那样，没有出定与入定的混合，而是以相续的禅定断除，同样，九种大中小的邪见也是不间断地断善根。


 །བྱེ་སྨྲས་དེ་མི་འཐད་དེ། སྔོན་ལ་ལོག་ལྟ་ལྟ་བུ་ཆུང་ཚར་སྐྱེས། དགེ་རྩ་ཆེ་ཚར་སྤོང་། དེ་ནས་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་བྱུང་བ་དེ། ལོག་ལྟ་འབྲིང་ཚར་གྱིས་དགེ་རྩ་འབྲིང་ཚར་གཅོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་དང་བཅས་ཀྱང་སྲིད། ལོག་ལྟ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་གཅོད་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀར་བརྗོད་དོ། །ཁ་ཅིག །སྡོམ་ལྡན་གྱི་དགེ་རྩ་གཅོད་ན་སྦྱོར་བྱུང་གི་
3-107b
སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སྔར་སྡོམ་པ་སྤངས་ལ་ཕྱིས་དགེ་རྩ་སྐྱེས་ཐོབ་ཁོ་ན་ཀུན་ཏུ་གཅོད་དོ་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས་ལོག་ལྟས་སྡོམ་པ་གཏང་བ་ན། དེའི་ཀུན་སློང་གི་དགེ་རྩ་གཅིག་ཅར་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དང་བ་དང་གུས་པའི་སེམས་ཆུང་ངུས་སྡོམ་པ་བླངས་ན་སྡོམ་པ་ཆུང་བ་དེ། ལོག་ལྟས་དང་བ་གུས་པ་ཆུང་བ་སྤངས་ན་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་བ་ཡང་སྤངས་ལ། དེའི་དགེ་བའང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འབྲིང་གིས་བླང་བ་སོགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཡང་འདི་ཡི་དགོངས་པ་ལེན་ལུགས་ལ་དང་བ་དང་གུས་པ་དྲག་པོས་བླངས་པ་དེ་སྡོམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ལོག་ལྟ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་གཅོད་དེ། གཅད་བྱ་ཆེ་ཚར་ནས་མར་གཅོད་བྱེད་ཆུང་ཚར་ནས་ཡར་འབྱུང་བར་འདོད་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ན་བཅད་དཀའ་བ་དེ་སྔོན་ལ་བཅད། བཅད་སླ་བ་དེ་ཕྱིས་གཅོད་པར་འགྲོ་བས་རིགས་པར་མི་སེམས་སོ། །
所断处
ལྔ་པ་ནི། མི་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་གཅོད་ཀྱི་ངན་སོང་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལོག་ལྟ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་དག་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་མེད་དེ། གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་སྐྱེས་པ། སྔོན་གྱི་ལས་ཅི་ལས་སྐྱེས་པ། གང་དུ་སྐྱེས་པ་གསུམ་ཤེས་པས་ལས་འབྲས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད་ཀྱི་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་ན་མེད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་འཛམ་བུའི་གླིང་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ། ཁྱད་པར་དུ་དེར་རྟོག་གེ་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་མི་འཐད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས། འཛམ་བུའི་གླིང་པ་ཐམས་ཅད་པས་ཉུང་ན་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགལ་ན། དད་སོགས་ཀྱི་དབང་
3-108a
པོའི་དགེ་རྩ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཆད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཀུན་ཤེས་ཀྱི་དབང་སོགས་གསུམ་ནི་སོ་སྐྱེ་ཡིན་པས་མེད་ལ། མིག་སོགས་ཀྱང་མ་ཚང་བའི་ཚུལ་ལམ་རིམ་གྱིས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལུས་སྲོག་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། འཛམ་གླིང་པ་ལ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་དགེ་རྩ་གཅོད་པ་བཞིན་དུ་གླིང་གཞན་གཉིས་ནའང་དེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་གཅོད་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །དགེ་རྩ་དེའང་གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་གཅོད་དོ། །གཞན་དག་བུད་མེད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་འཐད་དེ། གཞུང་ལས། གང་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་དེ་དགེ་རྩ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱད་ལྡན་ཚུལ་ནི། ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི། ལུས་སྲོག་ཡིད་མོའི་དབང་པོ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
毗婆沙师认为这不合理：先生起像邪见那样的小品[烦恼]，断除大品善根；之后产生善法和无记法，再由中品邪见断除中品善根；同样地，有可能是有间断的，也有可能九种大中小的邪见无间断地生起而断[善根]，因此可以两种方式解释。有些人说，如果断除具戒者的善根，因为[戒]是加行善心的果报，所以先舍戒，然后只断生得善根。
毗婆沙师说，当邪见舍弃戒时，同时断除其意乐的善根，因为如果以小信心和恭敬心受戒而得小戒，邪见舍弃小信心和恭敬心时，也舍小戒并断其善法；以中品受戒等也同理。又有一种解释：以强烈的信心和恭敬心所受的戒是上上品戒，由下下品邪见来断除，认为所断从大品往下，能断从小品往上。如果这样，那么先断难断的，后断易断的，这似乎不合理。
第五、所断处：仅在人中断[善根]，而不在恶趣，因为[恶趣中]染污慧邪见和非染污[慧]不坚固。天界中也不存在[断善根]，因为[天人]能知道从何处死去转生，因何业转生，生于何处这三点，因而现见因果。三洲有[断善根]，而北俱卢洲没有，因为[其众生]不具有恶意。其他人说只有赡部洲有，因为特别是在那里有诡辩论师。
这不合理，因为与《入智论》中所说："赡部洲人至少具有八根，东胜身洲和西牛货洲也同样。"相矛盾。如何矛盾？因为信等根的善根是所断的对象，而遍知根等三种[无漏根]凡夫没有，眼等[根]也可能缺少或在逐渐死亡时不存在，断尽善根者只具足五受根和身命意根，而赡部洲人以八根断善根，同样，其他两洲也具足八根，所以[说只有赡部洲人能断善根]与说[其他洲人也]能断善根相矛盾。
善根由三洲的男人和女人所断。其他人说女人不能[断善根]，因为她们的欲乐和精进微弱。这不合理，因为与论中所说："具女根者必定具足八根"相矛盾。这可以证明，因为论中说具足八根者能断善根。女人具足八根的方式是：四受根(除忧根)、身根、命根、意根和女根共八根。
;


 །སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་ནི་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ། བསམ་པ་གཡོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལྟ་བ་སྤྱོད་པས་གཅོད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བས་འཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཅོད་པ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་པ་གཅིག་དགོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་པ་དང་གྲངས་ཅན་གྱིས་མཆོད་བཞིན་ཆུའི་ཚ་བ་བཞིན་ཟེར་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་དེ་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་ཡོད་པས་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱིས་གཅོད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མ་ནིང་སོགས་ཀྱིས་མི་གཅོད་དེ། སྲེད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་བསམ་པ་གཡོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་བས་དགེ་རྩ་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །
3-108b
其体性
དྲུག་པ་ནི། དེ་ནི་མི་ལྡན་པའོ། །དགེ་རྩ་ཆད་པ་དེ་ནི་དགེ་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ་མ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། མི་ལྡན་པ་དེ་སྐྱེས་ན་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །
结合分
གཉིས་པ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ལ། དངོས་དང་། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། །ཆད་པ་དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ནམ་ཞིག་འདི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའམ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དེའི་ཐོབ་པ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དགེ་བ་ཆེ་འབྲིང་དགུའི་ཐོབ་པའི་ཉིང་མཚམས་ནི་གཅིག་ཅར་དུ་སྦྱོར་ལ། མངོན་སུམ་དུ་ནི་རེས་མོས་འགྱུར་ཏེ། ནད་མེད་ན་སྟོབས་རྙེད་ཀྱང་ནད་དང་བྲལ་མ་ཐག་སྟོབས་མི་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །
造无间业结合分
གཉིས་པ་ནི། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་འདི་ལ་མིན། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་གྱི། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཚེ་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་ནས། གང་ཟག་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ངེས་པར་དམྱལ་བ་དག་ནས་འཆི་འཕོ་བའམ་སྐྱེ་བ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ནི་དམྱལ་བར་གདོད་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པའོ། །འཆི་འཕོ་བ་ནི། དམྱལ་བ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་ལོག་ལྟས་གཅོད་པ་དེ་ནི་དམྱལ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་གར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་དེ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ཀའི་བར་དོའི་གནས་སྐབས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཀྱིས་
3-109a
གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ལ། གཞན་ལ་ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །བསམ་པ་ཉམས་པས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་ནི། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་སྦྱོར་བས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་རྩ་བཅད་པ་དེ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ཀ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་དགེ་རྩ་བཅད་པ་དེ་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ནས་དེ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་གར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ཡང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་ལ། མཚམས་མེད་མི་བྱེད་པས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་འོད་སྲུང་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་མུ་ནི་མ་སྐྱེས་དགྲའོ།

 །སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་ནི་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ། བསམ་པ་གཡོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལྟ་བ་སྤྱོད་པས་གཅོད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བས་འཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཅོད་པ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་པ་གཅིག་དགོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་པ་དང་གྲངས་ཅན་གྱིས་མཆོད་བཞིན་ཆུའི་ཚ་བ་བཞིན་ཟེར་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་དེ་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་ཡོད་པས་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱིས་གཅོད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མ་ནིང་སོགས་ཀྱིས་མི་གཅོད་དེ། སྲེད་པ་སྤྱད་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་བསམ་པ་གཡོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་བས་དགེ་རྩ་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །
3-108b
其体性
དྲུག་པ་ནི། དེ་ནི་མི་ལྡན་པའོ། །དགེ་རྩ་ཆད་པ་དེ་ནི་དགེ་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ་མ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། མི་ལྡན་པ་དེ་སྐྱེས་ན་དགེ་རྩ་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །
结合分
གཉིས་པ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ལ། དངོས་དང་། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། །ཆད་པ་དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ནམ་ཞིག་འདི་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའམ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དེའི་ཐོབ་པ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དགེ་བ་ཆེ་འབྲིང་དགུའི་ཐོབ་པའི་ཉིང་མཚམས་ནི་གཅིག་ཅར་དུ་སྦྱོར་ལ། མངོན་སུམ་དུ་ནི་རེས་མོས་འགྱུར་ཏེ། ནད་མེད་ན་སྟོབས་རྙེད་ཀྱང་ནད་དང་བྲལ་མ་ཐག་སྟོབས་མི་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །
造无间业结合分
གཉིས་པ་ནི། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་འདི་ལ་མིན། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་གྱི། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཚེ་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་ནས། གང་ཟག་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ངེས་པར་དམྱལ་བ་དག་ནས་འཆི་འཕོ་བའམ་སྐྱེ་བ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ནི་དམྱལ་བར་གདོད་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པའོ། །འཆི་འཕོ་བ་ནི། དམྱལ་བ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་ལོག་ལྟས་གཅོད་པ་དེ་ནི་དམྱལ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་གར་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་དེ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ཀའི་བར་དོའི་གནས་སྐབས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཀྱིས་
3-109a
གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ལ། གཞན་ལ་ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །བསམ་པ་ཉམས་པས་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་ནི། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་སྦྱོར་བས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་རྩ་བཅད་པ་དེ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་ཀ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་དགེ་རྩ་བཅད་པ་དེ་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ནས་དེ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་གར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ཡང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་ལ། མཚམས་མེད་མི་བྱེད་པས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་འོད་སྲུང་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་མུ་ནི་མ་སྐྱེས་དགྲའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是您要求的简体中文翻译：
通过贪欲行为不能完全切断（善根），因为其动机是不稳定的。那么，通过邪见行为则能切断，因为（持邪见者）有坚定的恶意志，被罪恶不善所包围。切断（善根）需要一个坚定的心志，如同数论派和胜论派所崇拜的，说水是热的这种颠倒的坚定观念，这种坚定的意志存在于邪见行为中，因此已证明邪见行为能切断（善根）。中性者等不能切断（善根），因为他们与贪欲行为相应，心志不稳定，如同恶道众生不能切断善根一样。
3-108b
其体性
第六是：那是不具有。切断善根是指不再生起获得善根的能力而生起未获得（善根）的能力，当生起这种不具有时，称为切断善根。
结合分
第二种结合方式分为：实际结合和造无间业的结合方式。
第一，（善根被切断后）重新结合是由怀疑或正见。当对因果生起怀疑或生起确信因果存在的正见时，便获得（善根）的能力，因此称为重新结合。对于大中小九种善根的获得能力，是同时结合的，而在现行中则是交替出现，如同无病者获得力量，但刚脱离疾病时不能立即获得力量一样。
造无间业结合分
第二，造无间业者在此生不能（结合善根）。非造无间业者可在此生重新结合善根，而造无间业者在此生不能重新结合善根。对此经中说："此人仅在现世不具备重新结合善根的条件，他必定要在地狱死亡或投生时才能重新结合善根。"这里的"投生"是指刚要投生到地狱的中阴身状态；"死亡"是指即将从地狱死亡离开。其中，由前世邪见作为同等因切断善根者，将在从地狱转生到其他道时重新结合；由他人言语力量导致邪见切断善根者，将在投生地狱的中阴阶段重新结合；
3-109a
由自己推理力量切断（善根）者，在死亡时重新结合；由听闻他人而切断者，在投生时重新结合。因心念败坏而切断（善根）者，将在此生重新结合善根。因邪恶意图显现和造作无间业行为而切断（善根）者，将在身坏后重新结合。仅因邪见切断善根者，在投生地狱时重新结合。因邪见和破戒切断善根者，在投生地狱后从那里转生到其他道时重新结合。又，因持无有见而完全切断善根，但不造无间业而确定为邪性的第一种情况，如优楼频螺迦叶等。因为是造无间业者而确定为邪性，但因具有正见而不切断善根的情况，如阿阇世王。


 །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་། བུདྡྷ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཨུཏྤ་ལ་ཡང་བསད་པས་དགེ་རྩ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཡང་ཡིན། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་མུ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་མུ་ནི་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །དགེ་རྩ་གཅོད་བའི་ལོག་ལྟའི་རྣམ་སྨིན་ནི་མནར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མནར་མེད་དེར་རམ་གཞན་དུ་སྨིན་པའོ། །སྨྲས་པ། འདི་ན་དེང་སང་རྒྱལ་བ་མཆོག་དེ་ཡི། །བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ལ་ངམ་ཟ་ནས། །ཐོག་མེད་དུས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་སྙིགས་མ་ལ། །ཡིད་དུ་འཐད་པའི་དགའ་མགུར་གྱུར་པ་དེར། །བདག་གིས་ཐུབ་དབང་གསུང་གི་བརྡ་སྦྱར་ཡང་། །དེ་ཡི་སྙིང་ལ་ལེགས་པར་ག་ལ་གཤིན། །འོན་ཀྱང་
3-109b
རང་རེའི་སྟོན་པ་ཟླ་བྲལ་དེར། །ལྡོག་མེད་མོས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་རྣམས་ལ། །བདེ་ཆེན་འཇིགས་མེད་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་རིག་ནས། །ཟབ་མོའི་གཏམ་འདི་བདག་གིས་ཅི་ཙམ་ངལ། །དེ་ཙམ་བཟོད་པའི་གོ་ཆ་བཅིངས་བྱས་ནས། །ཐར་འདོད་ཡིད་རྣར་སྙན་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་དངགས། །ཞེས་སོ། །
以何心同入
གཉིས་པ་སེམས་པ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ལ། མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ། དགེ་བ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པའོ། །
以何种不善心同入
དང་པོ་ནི། མི་དགེ་བ་ནི་མང་ན་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་དང་སེམས་པ་གཅིག་ཅར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གི །དེ་བས་མང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སེམས་པ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལམ་གཞན་མེད་པར་བརྣབ་སེམས་གཅིག་པུའམ། གནོད་སེམས་གཅིག་པུའམ། ལོག་ལྟ་གཅིག་པུ་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་མངོན་འགྱུར་རམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་སེམས་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གང་རུང་གི་སེམས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུག་པ་ལ། ལོག་གཡེམ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཅན་དྲུག་པོ་གང་རུང་ཞིག །མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་སེམས་པ་དེ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །ལོག་གཡེམ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་ནི། ངེས་པར་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་པ་དང་བཅས་པའི་མི་དགེ་བས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དགོས་སོ། །སེམས་པ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། སེམས་པ་དེ་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་དེས་དང་སྲོག་གཅོད་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་པ་དེ་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པར་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ། སེམས་པ་དེས་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའམ། སེམས་པ་དེ་བརྣབ་སེམས་དང་
3-110a
ལྡན་པས་ཚིག་ཀྱལ་སྨྲ་ན་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག །གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་བས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི། རང་བྱེད་པའམ། འོན་ཏེ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཞིག་ཡིན། རང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་གནོད་སེམས་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡང་བརྣབ་སེམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་དགོས་ལ། འཁྲུལ་གཞི་མེད་པ་ལ་ཁྱད་ཚིག་སྦྱོར་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འོན་ཏེ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་ལོག་པར་ལྟ་བ་གཅིག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་ལོག་ཚིག་ཀྱལ་སྨྲ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། རང་གི་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་ཚིག་སྦྱར་མི་དགོས་པ་བདེན་ཀྱང་དེའི་ཆེད་དུ་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདིར་སྦྱར་བ་ནི། དེ་ལ་གཉིས་པར་གྱུར་པ་གནོད་སེམས་དང་བརྣབ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
分裂僧团、恶意对佛陀出血以及杀害比丘尼莲花，既切断一切善根，又确定为邪性的情况，是提婆达多。两者都不是的情况，是除上述情况之外的其他情况。切断善根的邪见的异熟果报是无间地狱。造无间业者的果报是在无间地狱或其他处成熟。
如说：在今日此时，对于胜者的
教法精髓心生嫉妒，
无始以来的邪见行为糟粕，
视为悦意而心生欢喜者，
我虽使用佛语来教导，
怎能真正触及其心？
然而
3-109b
对于我们无与伦比的导师，
怀有不退转的殊胜信仰者，
了知此为获得大乐无畏之因，
这甚深之言，我尽力宣说，
系上坚忍铠甲，
常为欲解脱者之耳而演绎。
以何心同入
第二，与何种思心所同时运行分为：与何种不善思心所同时运行，与何种善思心所同时运行。
以何种不善心同入
第一，不善（思心所）最多可与八种（不善法）同时生起，不会更多，因为不与意的三种同时生起。其中，与一种思心所同时生起是：在没有杀生等其他业道的情况下，只有贪心或只有害心或只有邪见与思心所同时现行或相应，这是与一种同时生起；或者，当思心所是非烦恼性的善或无记思心所时，如果完成除邪淫外的六种有色（业道）中的任何一种，则该思心所与一种同时生起。而完成邪淫必须伴随烦恼性思心所的不善法才能完成。与两种思心所同时生起的情况：当思心所成为害心时，与杀生两种同时生起；思心所与贪心相应时与两种同时生起；或思心所与贪心相应时行邪淫；或思心所与贪心
3-110a
相应时说绮语，这些都是与两种同时生起。对此有人问：成为害心而杀生以及与贪心相应而不与取这是什么意思？是自己做还是令他人做？如果是自己做，则杀生必定有害心，不与取必定有贪心，因此不需要特别说成"成为害心"和"与贪心相应"的区别；如果是令他人做，就应该说"具有贪心、害心、邪见中任何一种的人，令他人杀生、不与取、邪淫或说绮语"。对此回答：虽然自己做时不需要特别限定词，但不是为此而加的，所以没有过失。这里加上（限定词）是为了表明这是与第二种害心和贪心同时生起的情况。


 །དེ་ལྟར་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ལྡན་པས་སྲོག་གཅོད་སོགས་དེ་དག་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་སེམས་པ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྲིད་པས་དེ་ཡང་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་བརྗོད་ཀྱང་རུང་སྟེ་དཔེར་བརྗོད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་བསད་པ་ཁོ་ནས་དབྲོག་པ་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་གནོད་སེམས་དང་སྲོག་གཅོད་པ་
3-110b
དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བའོ། །གཞན་ནས་ཨུཏྤ་ལའི་འདབ་མ་འབིགས་པ་ལྟ་བུ་མྱུར་ཆེས་པ་ལ་བཤད་ན། འདི་རུ་གསུམ་ག་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚང་བར་འདོད་དོ། །འོ་ན་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཚེ་གནོད་སེམས་ཡོད་ན། འོ་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཆགས་པ་ཁོ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་གཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན་ཆགས་པས་ངེས་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གསོད་པའི་སེམས་གཞན་དང་མ་འདོམས་པའི་རྐུ་བ་ལ་ཆགས་པས་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། གསོད་པ་དང་འདོམས་པ་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བརྣབ་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ལོག་གཡེམ་དང་། རྐུ་བ་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་ཡང་གསུམ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། དབྱེན་བྱ་བའི་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པས་བརྫུན་སྨྲ་ན་རྫུན་དང་། རྫུན་དེ་ག་ཕྲ་མ་ཡང་ཡིན། ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཡིན་པས་ཀྱལ་པའང་ཡིན་ནོ། །ཡང་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པས་ཚིག་རྩུབ་སྨྲས་པ་ན། ཚིག་རྩུབ་དེ་ཀ་ཕྲ་མའང་ཡིན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཀྱལ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་དང་ངག་གི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་ངག་གསུམ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫུན་སྨྲ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྩུབ་ཀྱང་མིང་གསུམ་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྫུན་ཕྲ་མ་ཀྱལ་པའི་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ཡོད་ཟེར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩུབ་ཕྲ་ཀྱལ་པ་གསུམ་ཡང་ཐ་དད་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པས་གཞན་ལ་སྲོག་རྐུ་རྫུན་གསུམ་བཅོལ་བས་རྫོགས་ན་
3-111a
བཞིའོ། །བདག་ཉིད་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཞན་སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་བཞི་བཅོལ་ན་ལྔ་དང་། བདག་ཉིད་བརྣབ་སེམས་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ། གཞན་ལ་ལྔ་བཅོལ་ན་དྲུག་དང་། བདག་ལ་གཅིག་ལྡན་པ་ལ་གཞན་ལ་དྲུག་བཅོལ་ན་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་བརྣབ་སེམས་དང་ལོག་ལྟ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཞན་ལ་བཞི་བཅོལ་བའི་སྦྱོར་བ་རྫོགས་ན་དྲུག །བདག་ཉིད་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཞན་ལ་དྲུག་བཅོལ་བ་རྫོགས་ན་བདུན། ཡང་བདག་ཉིད་བརྣབ་སེམས་དང་རྐུ་བ་ལ་གཞན་ལ་བཞི་བཅོལ་ན་དྲུག །བདག་ཉིད་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཞན་ལ་ལྔ་བཅོལ་ན་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། རང་ཉིད་བརྣབ་སེམས་སོགས་ཡིད་ཀྱི་གང་རུང་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་གཞན་ལ་དྲུག་བཅོལ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཤིང་དེ་དང་མཉམ་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པས་ལོག་གཡེམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ནའོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
这样的话，是否也应该说明有可能与两种思心所同时生起的情况，即具有贪心等任何一种心的人令他人杀生等？即使不说明也可以，因为这只是举例说明，意思能够理解，所以没有过错。与三种同时生起的情况是：仅通过杀害来完成抢夺的情况，即同时生起害心、杀生
3-110b
和不与取的业道。在其他地方解释为如同刺莲花瓣那样迅速的情况，这里认为三者同时具足。那么，在抢夺他人财物时如果有害心，就不符合"不与取只由贪心完成"的说法，因为贪心和嗔恨不能同时生起，对此回答：不一定。邪淫、贪心和不与取必定由贪心完成，这是指没有掺杂杀害意图的单纯盗窃由贪心完成，而对于与杀害混合的情况，也存在害心，因此贪心现行时的邪淫和盗窃两者完成时，也是与三种同时生起。
与四种同时生起的情况：具有挑拨离间的害心而说妄语时，这妄语同时也是离间语，因为是烦恼性的也是绮语。又，具有害心说粗语时，该粗语也是离间语，也是烦恼性绮语。这种情况是一种意业和三种语业。有人说：从名称上是三种语业，但从本质上并非如此，因为同一个妄语不可能同时具有离间语和绮语三种本质，同样，粗语也只是三种名称。有人说：妄语、离间语、绮语的无表色也是各不相同的，同样，粗语、离间语、绮语三者也是不同的。或者，当具有贪心的人嘱托他人杀生、盗窃、妄语三种并完成时，是
3-111a
四种同时生起。若自身具有贪心，嘱托他人杀生等四种，则是五种同时生起；若自身具有类似贪心，嘱托他人五种，则是六种同时生起；若自身具有一种，嘱托他人六种，则是七种同时生起。
或者，自身具有贪心和邪见两种，嘱托他人四种并完成其加行，则是六种；自身具有害心，嘱托他人六种并完成，则是七种；又，自身具有贪心和盗窃，嘱托他人四种，则是六种；自身具有这两种，嘱托他人五种，则是七种同时生起。
与八种同时生起的情况：自身贪心等任何意业现行，嘱托他人六种而进行其加行，同时自身以贪欲完成邪淫时。


 །
以何善同入
གཉིས་པ་ནི། །དགེ་བའི་ལས་ལམ་དག་ནི་བཅུའི་བར་དག་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་སེམས་པ་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དགེ་བ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་གནོད་སེམས་མེད་པ་གཉིས་ཀ་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤོང་བ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མེད་དེ། དགེ་སློང་གི་སྤོང་བ་བདུན་པོ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་དུས་ན་བདུན་ཡོད་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི། ཚོགས་ལྔ་ཡིན་ན་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ཅིས་ཀྱང་འབྱུང་བས་དགུར་འགྲོ། ཡིད་ཡིན་ན་
3-111b
ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་བཅུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ལྔ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མིན་ཏེ། དགེ་ཚུལ་ལམ་དགེ་བསྙེན་ཡིན་ན་སྤོང་བ་བཞིའི་ཐོག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་ཀྱི། ཚོགས་ལྔ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་སྤོང་བ་བཞིའི་ཐོག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ཅིས་ཀྱང་འབྱུང་བས་དྲུག་ཏུ་འགྲོ། ཡིད་ཡིན་ན་དེའི་ཐོག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བས་བདུན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་ན་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ལྔ་ན་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ཡོད་ཀྱི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་ལས། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེ་བློ། །ངེས་རྟོག་མེད་ཕྱིར་ལྟ་མ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་གནས་པ་ཡང་ཆོས་ཅན། དེ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་ལས། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །གཟུགས་མེད་སྨོས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པས་སྤོང་བ་བདུན་དང་སྔ་མ་གཉིས་དང་དགུར་ཡང་འགྱུར་བས་འོག་ན་འཆད་དོ། །སྡོམ་པ་བླངས་པར་མ་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཡིད་ཤེས་ལ་གནས་པ་ན་ཆོས་ཅན། གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་ན་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པའང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་ཚུལ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་
3-112a
སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་བཞིའི་ལས་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆང་སྤོང་བ་ནི་ལས་ལམ་བཅུའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་ལ། ཚིག་རྩུབ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པས་མ་བསྡུས་ལ། དགེ་བསྙེན་གྱི་ལོག་གཡེམ་སྤོང་བའང་དགེ་ཚུལ་གྱི་མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བ་སྡོམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་སྡོམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
以何善同入
第二，一般而言，善业道可与十种思心所同时生起，但有特殊情况需要说明：不可能仅与一种业道的思心所相应，因为善思心所中没有贪心时也没有害心，二者都会出现，且不存在只舍一种的自性律仪。也不可能只与八种同时生起，因为比丘七种舍弃在动机烦恼性和无记时有七种，而在善心状态时，若是五蕴，则无贪和无嗔二者必然生起，成为九种；若是意识，
3-111b
则加上正见成为十种。也不可能只与五种同时生起，因为沙弥或近事男（居士）不可能在四种舍弃之上再加只有一种意业，如果是五蕴，在四种舍弃之上必然会加上意业中的无贪和无嗔二者，成为六种；若是意识，还会加上正见，成为七种。
其中，无贪和无嗔二者同时生起的情况是：住于善的五种识时，因为在五蕴中有无贪和无嗔，但不与正见同时生起，正如《阿毗达摩论》所说："与五识同生的心，因无确定分别故非见。"在无色定所摄的灭尽智和无生智中安住者，也与这两者同时生起，不与正见同时生起，正如《阿毗达摩论》所说："灭智与无生智非见。"之所以特别提到无色界，是因为若依止禅定，则有无漏律仪，会有七种舍弃加上前面两种成为九种，这将在下文解释。
未受戒律，安住于与正见相应的意识时，与三种同时生起，因为有正见时，无贪和无嗔也同时生起。当以不善或无记心的动机，沙弥受近事男
3-112a
戒律时，与四种同时生起，因为与四种舍弃业道同时生起。舍酒不包括在十业道中，而舍粗语等也不被近事男和沙弥戒所摄，近事男的舍邪淫也像沙弥的舍不净行一样被设立为戒律。
;


 །དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པས་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པ་དང་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ནས་རྫུན་སྤོང་བའི་བར་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཡིད་ཤེས་ལ་གནས་ཏེ་དགེ་བསྙེན་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་སྤོང་བ་བཞི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། སྤོང་བདུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་ལ་གནས་པས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་སྡང་མེད་པའི་སེམས་པ་གཉིས་དང་སྤོང་བདུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་གནས་པས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། རྟགས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ན་ཆོས་ཅན། དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་གཉིས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྤོང་བདུན་ལྷན་ཅིག་
3-112b
འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཟད་མི་སྐྱེ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་གནས་པས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཆོས་ཅན། བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སེམས་པ་གསུམ་དང་། སྤོང་བདུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན། བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པར་ནི་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ནམ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་པས་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གཅིག་ལེན་པར་བྱེད་པ་ན་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ལྔ་དང་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པས། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་དང་ལྔ་ལེན་པ་ན་ལྔ་དང་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
以何有情具几业道
གསུམ་པ་འགྲོ་བ་གང་ན་ལས་ལམ་དུ་ཡོད་པ་ལ། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། དམྱལ་བ་ན་གང་ཡོད་པ། སྒྲ་མི་སྙན་ན་གང་ཡོད་པ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་འདོད་ཁམས་ན་གང་ཡོད་པའོ། །
地狱所有
དང་པོ་ནི། དམྱལ་བ་ན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པས་ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་། དམྱལ་བ་དང་དམྱལ་སྲུང་ཕན་ཚུན་སྤྱོ་ཞིང་པ་རི་བྷཱ་ཥ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྨྲ་བ་ལའང་འཇུག་པས་ཕན་ཚུན་སྨྲ་བའོ། །མཆན། བརྒྱད་བཀག་བྱེད་པའི་ཚིག་རྩུབ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་སེམས་རྒྱུད་རྩུབ་པོས་ཞེ་སྡང་བས་གནོད་སེམས་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་བྱའི་དངོས་པོ་མེད་པས་བརྣབ་སེམས་མངོན་གྱུར་མེད་ཀྱི།
3-113a
ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་དང་། ལས་འབྲས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་ལྟ་མེད་ཀྱི། ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
当住于五种善识而受近事男和沙弥戒律时，与六种同时生起，因为与无贪、无嗔以及从舍杀生到舍妄语的六种同时生起。当住于善意识而受近事男和沙弥戒律时，与七种同时生起，因为与意的三种和四种舍弃同时生起。又，当以不善或无记心的动机受比丘戒律时，与七种同时生起，因为与七种舍弃同时生起。当住于五种善识而受比丘戒律时，与九种同时生起，因为与无贪无嗔二种思心所和七种舍弃同时生起。又，当住于与灭尽智和无生智相应的意识而受比丘戒律时，与七种同时生起，因为与前面的理由相同。当灭尽智和无生智本身被禅定所摄时，与九种同时生起，因为与二种思心所和七种无漏舍弃同时
3-112b
生起。当住于除灭尽智和无生智之外的意识而受比丘戒律时，与十种同时生起，因为与意识的三种思心所和七种舍弃同时生起。又，在除灭尽智和无生智外的一切与禅定和无漏戒律相伴的思心所情况下，与十种同时生起，因为理由与前面相同。除八种戒律外，有与一种同时生起的情况，因为当以烦恼性或无记思心所受持一支舍弃时，与一种同时生起。同样，有与五种和八种同时生起的情况，因为当住于善意识而受持二种或五种舍弃支分时，与五种或八种同时生起。
以何有情具几业道
第三，哪些众生有几种业道分为：哪里有不善业道，哪里有善业道。
第一分为：地狱中有哪些，北俱卢洲有哪些，除这两处外的欲界有哪些。
地狱所有
第一，地狱中现行的有三种，因为由发出悲泣声音而有绮语，由地狱众生与地狱狱卒相互谈论而有"paribhāṣa"（遍语，也指相互交谈），由相互责骂有粗语，由互相内心粗暴而有害心，因此有这三种。从相应角度来说，与两种相应，因为没有可贪着的对象故没有现行的贪心，
3-113a
但从相应角度说是有的；由于业果已明显现行，从现行角度说没有邪见，但从相应角度说是有的。


 །འདི་གཉིས་ནི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པར་བཞག་གི། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱང་དེ་དང་མི་འདྲའམ་སྙམ་ན་མི་འདྲ་སྟེ། གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཞན་ནས་ཤི་འཕོས་པས་གཏོང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་འདིའི་སྲོག་གཅོད་སོགས་ནི་སྦྱོར་བ་ལ་རག་པ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དག་མེད་དེ། ལས་ཟད་ནས་འཆི་བའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་མེད་དེ། རྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྲ་མ་ནི་མེད་དེ། སྙིང་དུ་སྡུག་པ་མེད་པས་བྱེ་ཟིན་པའི་ཕྱིར།
俱卢洲所有
གཉིས་པ་ནི། སྒྲ་མི་སྙན་ན་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི། མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་མེད་དེ། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་འཇམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་མི་སྙན་དེ་ན་བདུན་པ་ངག་ཀྱལ་ཆགས་པས་གླུ་ལེན་པ་ཡང་དངོས་སུ་མངོན་གྱུར་ཡོད་ལ། སྲོག་གཅོད་སོགས་དྲུག་ཅར་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དེ། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་དག་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་བུད་མེད་གང་དག་ལྷན་ཅིག་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ལག་ནས་བཟུང་ནས་ཤིང་དྲུང་དུ་འགྲོ་སྟེ། བགྲོད་བྱ་ཞིག་ཡིན་ན་ཤིང་གིས་བསྒྲིབས་པས་དེ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་ལ། བགྲོད་བྱ་མིན་ན་མི་བསྒྲིབས་པས་ཉལ་
3-113b
པོ་མི་བྱེད་དོ། །
除此二欲界所有
གསུམ་པ་ནི། འདོད་པ་གཞན་ན་མི་དགེ་བཅུ། །དམྱལ་བ་དང་སྒྲ་མི་སྙན་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་དང་ལྷའི་ནང་དུ་སྡོམ་མིན་དུ་མ་གཏོགས་པར་བར་མའི་མི་དགེ་བས་བསྡུས་པ་ཡོད་ལ། མིའི་ནང་དུ་སྡོམ་མིན་གྱིས་བསྡུས་པའང་ཡོད་དོ། །ལྷས་ལྷ་མི་གསོད་ཀྱང་ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པ་ནི་གསོད་དོ། །གཞན་ན་རེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ལྷས་གསོད་དེ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་འཐབ་པའི་ཚེ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ན་སྐྱེ་ལ། མགོ་བོ་དང་རྐེད་པ་བཅད་ན་སླར་འབྱར་བ་མེད་པས་འཆི་ཞེས་ཟེར་རོ། །
善业所在
གཉིས་པ་དགེ་བ་གང་ན་ཡོད་པ་ལ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་གང་ན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ངག་གི་བདུན་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
意三所在
དང་པོ་ནི། དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ན། །རྙེད་དང་མངོན་དུ་གྱུར་སྒོ་ནས། །ཡིད་ཀྱི་དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོ་བ་ལྔ་ཅར་ན་རྙེད་པ་སྟེ་ལྡན་པ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། གཟུགས་མེད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ན་གང་ཡོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ན་གང་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ནི་ལུས་ངག་གི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བདུན་རྙེད་པ་སྟེ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་འདས་མ་འོངས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་འཕགས་པས་འདོད་པར་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་ཆེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ད་ལྟར་ཕྱིན་པར་བྱས་ཤིང་དེ་བསྐྱེད་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱས་པའི་འགགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་ལྡན་ལ། དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་
3-114a
བཞི་པའི་བར་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་འདས་པ་དེ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལྡན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་རྟེན་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་ཆེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་འདས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
这两种（贪心和邪见）是由未生起对治而从相应角度存在，那么杀生等是否也与此相似呢？不相似，因为即使未生起对治，也会由从他生死亡而舍弃，而此生的杀生等依赖加行，所以未作加行。在那里没有杀生、不与取和邪淫，因为业已尽而死亡，没有占有物品和女人。没有妄语，因为没有说妄语的必要；没有离间语，因为没有亲爱之人，已经分离。
俱卢洲所有
第二，在北俱卢洲，意的三种（不善业）从相应角度存在，但从现行角度不存在，因为没有我执，心性温和，没有恼害事物，非恶意者。在北俱卢洲，第七种绮语——由贪欲唱歌是实际现行存在的，而杀生等六种从现行角度都不存在，因为不是恶意者，寿命确定，没有占有物品和女人。他们行不净行时，喜欢哪个女子就牵着她的手去树下，如果是可交合者，树会遮蔽他们，他们就交合；如果不是可交合者，树不遮蔽，就不
3-113b
交合。
除此二欲界所有
第三，除地狱和北俱卢洲以外的欲界中，十不善业道从现行角度都存在，因为在旁生、饿鬼和天界中，有不包括不律仪在内的中品不善业道，而在人间还有属于不律仪的业道。天神虽不杀天神，但会杀居住在饿鬼等其他道的众生。有人说：天人也被天人杀，在天神与阿修罗战斗时，肢体被砍断可以再生，但头部和腰部被砍断就无法再接合而死亡。
善业所在
第二，善业存在何处分为：意的三种存在何处，身语的七种存在何处。
意三所在
第一，三种善业遍一切，从获得和现行角度。意的三种善业在三界和五道中都从获得（相应）和现行角度存在。第二分为：无色界和无想天中有哪些，除这两处外的众生道中有哪些。第一，无色界和无想众生中，身语七种善业道从获得（相应）角度存在，因为生于无色界的圣者相应过去未来的无漏律仪，无想众生也相应禅定律仪。在无色界中，圣者依靠生于欲界的大种所生的无漏律仪，现在已完成并生起后成为过去时，相应过去，同样依靠初禅乃至
3-114a
第四禅所生的无漏律仪过去相也与无色界相应，因为与前世出生时所依大种所生的无漏律仪过去相应。
;


 །འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ས་ལྔ་ཅར་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ནི་དེར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། ཕྱིས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གང་སྤེལ་དུ། དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་བསྐྱེད་པ་དེ་འགགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཁོ་ནས་བསྙད་ལ། གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་ཅར་ལ་རྣམ་པར་བཞག་གོ།
身语七所在
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། དམིགས་བསལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་མར་བྱས་པ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གཞན་ན་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བདུན་པོ་འདི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཁམས་ན་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་པ་རྣམས་ཡོད་ཅིང་། ལྷ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་དག་ན་སྡོམ་པ་དང་། བར་མས་བསྡུས་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། སྡོམ་པ་ཡང་གསུམ་ཀ་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདིར་འཇམ་སྒེག་ན་རེ། དམྱལ་བ་དང་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཊཱི་ཀ་བྱེད་པ་འཆད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ན་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་མ་གཏོགས་པའི་ནང་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་དམྱལ་བ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་ནི་ཤིན་ཏུ་བླུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྤོང་བའི་སེམས་པ་མེད་དོ། །སེམས་པ་མེད་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་
3-114b
དགེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྡོའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པའང་དགེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་དུད་འགྲོའང་ཤིན་ཏུ་བླུན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ལ་སོགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དུད་འགྲོ་ཁ་ཅིག་ནི་བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཆན།
གཉིས་པ་ནི། འོན་ཀྱང་དམྱལ་བ་དང་བཅས་པ་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཕྱིར།
说业道果
བཞི་པ་ལས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་ངོ་། །
业道果正分
དང་པོ་ལ། དམ་བཅའ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
宗法
དང་པོ་ནི། དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འདོད་དེ། མི་དགེ་བ་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་གི་སྐབས་སུ་བསྟེན་གོམས་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དམྱལ་སོགས་ངན་སོང་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ལ་དགེ་བའི་ལས་གཞན་གྱིས་མི་དང་སྐལ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ནའང་། སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་འགྱུར། །མ་བྱིན་ལེན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས། །ལོག་གཡེམ་དགྲར་བཅས་ཆུང་མ་ཅན། །རྫུན་སྨྲས་སྐུར་པ་མང་བར་འགྱུར། །རྩུབ་པོས་ཡིད་མི་འོང་སྒྲ་ཐོས། །ཀྱལ་པས་ཚིག་བཟུང་མི་འོས་འགྱུར། །གསུམ་གྱིས་དུག་གསུམ་ཤས་ཆེར་འགྱུར། །ལོག་ལྟས་ལྷག་པར་གཏི་མུག་མང་། །འདི་ནི་མི་དགེ་དེ་དག་གི། རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡི་འབྲས་བུ་ཡིན། །སྒྲ་མི་སྙན་པས་སྟོང་ཐུབ་རུང་། །ལུས་འཕགས་པོས་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱ་ཐུབ་རུང་། བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱིས་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་རུང་། འཛམ་བུ་གླིང་པས་དང་པོ་ལོ་དཔག་མེད་ནས་ཐ་མ་ལོ་བཅུ་པ་ཡིན་རུང་དེ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་ན། དེ་སྲོག་གཅོད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཅེ་ན། མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དེ་ཉིད་མི་དགེ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཅེས་ནི་མི་ཟེར་
3-115a
རོ། །སྲོག་གཅོད་མི་དགེ་བའི་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཐུང་བས་ཚེ་རིང་བ་དེའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ཧ་ཅང་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་སྨན་དང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟི་མདངས་མཐུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ།

以下是您要求的简体中文翻译：
依靠欲界至第四禅五地的，无论生于何处，都与未来相应，因为具有无论将来投生何处都能成就的能力。如《广释》中说：因此，已生起并已灭尽的，因为已经生起，所以只以所依处来解释；而未生起的，因为不确定，所以安立于五地。
身语七所在
第二分为：总说和特殊情况。
第一，除无色界和无想众生外的其他界和众生道中，七种善业道从现行角度也存在，因为在旁生和饿鬼中除律仪所摄外都有，色界中有禅定所摄的律仪，而在除天界和北俱卢洲外的地方有律仪和中间两类，其中律仪也有三种。对此，嘉米秋说："除地狱和北俱卢洲"是因为那里没有正受的戒律。虽然注释者如此解释，但这样的话，饿鬼和旁生也应被排除在外。因此，地狱中因痛苦散乱而没有舍杀生等的思，北俱卢洲因极度愚钝而没有舍弃的思。仅仅没有无思的杀生
3-114b
不能成为善业，否则石块等也应成为善业。那么，旁生也极度愚钝，理应没有舍杀生等，对此回答：有些旁生智慧明了。
第二，然而除地狱和北俱卢洲外，因为那里没有正受的戒律。
说业道果
第四，业道的果报分为：正说和附带。
业道果正分
第一分为：宗法和理由。
宗法
第一，十种善不善业道都会产生增上果、等流果和异熟果。在不善业加行、正行和后行阶段多次熏习修行的一切果报，在地狱等恶趣中投生是异熟果。即使因其他善业与人共同投生，杀生则寿命短，不与取则财物匮乏，邪淫则妻有仇敌，妄语则多被诽谤，粗语则听闻不悦声音，绮语则言语不被采纳，三种（意业）则三毒力量增盛，邪见则愚痴增多。这是不善业的等流果。即使北俱卢洲人活一千岁，东胜身洲人活三百五十岁，西牛贺洲人活五百岁，南瞻部洲人从最初无量岁到最后十岁，如果这一切都是善业的异熟，那杀生的等流果是什么呢？不能说人的寿命就是不善业的果报，
3-115a
应当了解，杀生不善业的果报寿命短暂，是障碍长寿的因。过度杀生会导致外在物品如药材和土地等失去光彩和力量。
;


 །མ་བྱིན་པ་ལེན་པས་ནི། སེར་བ་དང་། ཆར་མང་བ་དང་། རྡུལ་འབབ་པ་དང་། བཙའ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲུ་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་ཁེབས་པར་འགྱུར་རོ། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་ནི་དྲི་ང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མས་ནི་ས་ཕྱོགས་ཐུག་ཐུག་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོས་ནི་ས་བ་ཚྭའི་སྒོ་ཅན་ནི་འབྲུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་སོ། །དགོན་དུང་ཅན་ནི་ཆུ་མེད་པ་མྱ་ངམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་ཆད་ནི་ཀླ་ཀློའི་ཡུལ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱིས་ནི་རི་དྭགས་དང་ཕག་གིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་དག་གོ། ཚིག་ཀྱལ་པས་ན་དུས་གོ་ལྡོག་པ་སྟེ། གང་དུ་ཆར་འབབ་པའི་དུས་མི་འབབ། གྲང་བའི་དུས་དེར་མི་གྲང་། དྲོ་བའི་དུས་དེར་མི་དྲོ་བའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཁ་བ་སྟེ་སྨིན་པ་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུའམ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དེ་དག་གི་བདག་འབྲས་སོ། །ཅི་སྦྱོར་བའི་ལས་དེ་ཁོ་ནས་འདིར་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྦྱོར་བའི་ལས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་གིས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་སྦྱོར་བའི་ལས་ཁོ་ནས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་ཐུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཞིག །དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། གཟི་བརྗིད་ཆུང་བ་སོགས་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
3-115b
ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བས་བསད་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པས་དམྱལ་སོགས་སུ་སྐྱེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། །བསད་བྱ་དེའི་སྲོག་སྤངས་པ་དངོས་ཀྱིས་ཁོའི་ཚེ་ཐུང་བར་བྱས་པས་གསོད་བྱེད་ཚེ་ཐུང་ངུར་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་དམྱལ་བ། དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཐུང་བ་ཡིན་ན། ལུང་ལས། སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དག་གིས་དམྱལ་བར་སྐྱེ། ཟེར་བས་དངོས་གཞི་དང་མཇུག་གིས་ཀྱང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མི་སྐྱོན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་དངོས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་ཡིན་པས་འཁོར་བཅས་སྨོས་པའི་ཚིག་གིས་དེར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། གཞན་ལ་ཡོད་པ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་སྟེ་གཉིས་པོ་འདི་ལས་ནི་མི་འདྲའོ། །སྲོག་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཆད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས། དེ་སྐད་དུ། བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
正理
གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་དང་བསད་ཕྱིར་དང་། །གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་འབྲས་རྣམ་གསུམ། །ལས་ལམ་འདི་དག་གིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ཕ་རོལ་པོ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དམྱལ་བར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བསད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་གའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའི་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་འབྲས་ཕྱིའི་སྨན་རྣམས་གཟི་མཐུ་ཆུང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ལ་སྦྱར་
3-116a
བ་ནི་རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་བྱས་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟི་བྱིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པས་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་སྙམ་ན། ཁོའི་ཡོ་བྱད་མེད་པས་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱས་པའོ།

 །མ་བྱིན་པ་ལེན་པས་ནི། སེར་བ་དང་། ཆར་མང་བ་དང་། རྡུལ་འབབ་པ་དང་། བཙའ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲུ་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་ཁེབས་པར་འགྱུར་རོ། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་ནི་དྲི་ང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མས་ནི་ས་ཕྱོགས་ཐུག་ཐུག་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོས་ནི་ས་བ་ཚྭའི་སྒོ་ཅན་ནི་འབྲུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་སོ། །དགོན་དུང་ཅན་ནི་ཆུ་མེད་པ་མྱ་ངམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་ཆད་ནི་ཀླ་ཀློའི་ཡུལ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱིས་ནི་རི་དྭགས་དང་ཕག་གིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་དག་གོ། ཚིག་ཀྱལ་པས་ན་དུས་གོ་ལྡོག་པ་སྟེ། གང་དུ་ཆར་འབབ་པའི་དུས་མི་འབབ། གྲང་བའི་དུས་དེར་མི་གྲང་། དྲོ་བའི་དུས་དེར་མི་དྲོ་བའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཁ་བ་སྟེ་སྨིན་པ་མ་སྙོམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུའམ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དེ་དག་གི་བདག་འབྲས་སོ། །ཅི་སྦྱོར་བའི་ལས་དེ་ཁོ་ནས་འདིར་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྦྱོར་བའི་ལས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་གིས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་སྦྱོར་བའི་ལས་ཁོ་ནས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་ཐུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཞིག །དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། གཟི་བརྗིད་ཆུང་བ་སོགས་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
3-115b
ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བས་བསད་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པས་དམྱལ་སོགས་སུ་སྐྱེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། །བསད་བྱ་དེའི་སྲོག་སྤངས་པ་དངོས་ཀྱིས་ཁོའི་ཚེ་ཐུང་བར་བྱས་པས་གསོད་བྱེད་ཚེ་ཐུང་ངུར་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་དམྱལ་བ། དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཐུང་བ་ཡིན་ན། ལུང་ལས། སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དག་གིས་དམྱལ་བར་སྐྱེ། ཟེར་བས་དངོས་གཞི་དང་མཇུག་གིས་ཀྱང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དང་འགལ་སྙམ་ན། མི་སྐྱོན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ནི་དངོས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་ཡིན་པས་འཁོར་བཅས་སྨོས་པའི་ཚིག་གིས་དེར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། གཞན་ལ་ཡོད་པ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་སྟེ་གཉིས་པོ་འདི་ལས་ནི་མི་འདྲའོ། །སྲོག་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཆད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས། དེ་སྐད་དུ། བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
正理
གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་དང་བསད་ཕྱིར་དང་། །གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་འབྲས་རྣམ་གསུམ། །ལས་ལམ་འདི་དག་གིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། ཕ་རོལ་པོ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དམྱལ་བར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བསད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་གའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའི་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་འབྲས་ཕྱིའི་སྨན་རྣམས་གཟི་མཐུ་ཆུང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ལ་སྦྱར་
3-116a
བ་ནི་རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་བྱས་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟི་བྱིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པས་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་སྙམ་ན། ཁོའི་ཡོ་བྱད་མེད་པས་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是对原藏文的完整直译：
不与取（偷盗）会导致冰雹、过多雨水、尘土降落、生锈等问题，使谷物变得不宜食用。邪淫会导致尘土遮蔽。妄语会导致臭味。挑拨离间会使土地变得坎坷不平。粗恶语会使土地含盐，成为谷物不生长的地方。绮语（无义语）会导致季节倒置：应当下雨的时候不下雨，应当寒冷的时候不寒冷，应当温暖的时候不温暖。贪婪会使果实变小。嗔恨会使果实苦涩且不均匀成熟。邪见会使果实变小或者完全没有果实。这些是它们的自果（业的果报）。
有人问："是仅仅由于加行业导致此处寿命短暂，还是由加行业以外的其他业导致寿命短暂？"有些人说："正是由于加行业产生了导致寿命短暂的果报。寿命短暂是存在于有情相续中的，他的寿命是异熟果，而威光小等外在存在的是等流果。"其他人则说："杀生的加行使被杀的众生极度痛苦，使其转生地狱等处并遭受难以忍受的痛苦。由于直接夺取被杀者的生命缩短了他的寿命，因此杀者的寿命变短。"这样看来，加行的果报是地狱，直接行为的果报是寿命短暂。若有疑问："经中说'经常从事、修习和多次杀生的人会转生地狱'，这似乎与直接行为和结果都导致地狱转生的说法相矛盾？"这不是问题，因为杀生是直接行为，而加行是眷属，所以文中提到的是包含眷属在内的说法。
所解释的等流果，也有两种不同的情况：存在于自相续中的是异熟果，存在于他处的是增上果。命终、贫穷等类似特点，如前所说："若与人同样投生，则会寿命短暂、贫穷。"
正理：
第二，由于痛苦、杀害和无威光，果报有三种。这些业道产生三种果报。以杀生为例：由于使他人痛苦，异熟果为在地狱中受苦；由于杀害，等流果导致寿命短暂；由于破坏心脏处的威光，增上果导致外在药物威力减弱。应用于其他情况：使财物所有者痛苦，使其贫穷，以及由于夺取财物使其无法通过财富获得威光而使其失去威光，因此产生三种果报。如何使其失去威光？由于他没有财物，使他无法滋养身体。


 །དེའི་བདག་འབྲས་ནི་སེར་བ་དང་ཆར་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་པས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆུང་མ་དགྲ་དང་བཅས་པར་བྱས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གཟི་བྱིན་གང་གི་གཟི་དང་བཅས་པ་ཞེས་པའི་གཟི་བརྗིད་མེད་པར་བྱས་པའི་འདོད་ལོག་གིས་བདག་འབྲས་ཡུལ་རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་པ་སོགས་གཟི་མདངས་སྣུམ་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཞན་ལའང་སྦྱར་རོ། །དགེ་བའི་ལས་ལམ་ལའང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་བསྟེན་གོམས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་ལ། བརྒྱ་ལ་མི་དང་སྐལ་མཉམ་དུ་འོང་ན་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སོགས་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ནས་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །
附业道果
གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ལ། ངག་གི་ལོག་འཚོ་ངོས་བཟུང་བ། དེ་ལོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། གཞན་ལུགས་འགོག་པའོ། །
决定语邪命
དང་པོ་ནི། ལུས་དང་ངག་ལས་ཆགས་ལས་སྐྱེས། །ལོག་འཚོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོག་པའི་ངག་དང་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ལོག་འཚོ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། གཞན་ནི་མེད་ཀྱི། ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་
3-116b
མཐའ་ཡང་ཡིན་ལ་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །
其另说之由
གཉིས་པ་ནི། སྦྱང་དཀའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག །བསྟན་ཏོ། །ཆགས་པའི་ཆོས་ནི་ཕྲ་མོ་ཡིན་ཀྱང་ཡིད་འཕྲོག་བྱེད་ཡིན་པས། དེས་བསླང་བའི་ལས་ལས་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་སྲུང་བ་སླ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྦྱང་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གསུངས་པ། ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཚེས་གྲངས་དང་རྒྱུ་སྐར་ལ་སོགས་པའི་མ་ཤིས་པའམ་ཉེས་པས་ཚེ་འདིར་མི་འདོད་པ་བྱུང་བར་འདོད་དེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པར་མི་ཤེས་པའི་རྟག་ཏུ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་པས་ལྟ་བ་སྦྱངས་དཀའ་ལ། རབ་བྱུང་ལ་དེ་མེད་ཀྱང་འཚོ་བ་གཞན་ལ་རགས་ལས་པས། ཚུལ་འཆོས་དང་། ཁ་གསགས་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་འཇལ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པ་འཚོལ་འདོད་བྲལ་བའི་དགེ་སློང་གིས་འཚོ་བ་ནི་རྙེད་དཀའ་ལ། རྙེད་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་ལོག་འཚོ་སྤང་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ལ། འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ། །
说所许
དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་ཡོ་བྱད་ལ། །ཆགས་བསླང་། གལ་ཏེ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་ལོག་འཚོ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དགའ་བའི་གླུ་གར་བྱེད་པ་སོགས་ལོག་འཚོར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་མོ། །
破其义
གཉིས་པ་ནི། མདོ་དང་འགལ་ཕྱིར་མིན། །སེམས་པ་དེ་ནི་འཐད་པ་མིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས་གླང་པོ་དང་རྟ་དང་ཤིང་རྟ་དང་རྐང་ཐང་དབྱུག་པ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་འཐབ་པ་ལ་སོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་སྒྲོག་པ་ལ་ཉན་པ་ཡང་ལོག་པའི་འཚོ་བར་བཞག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མ་གནང་བའི་ཡུལ་ཡང་དག་པ་མིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱས་པའི་
3-117a
ཕྱིར།
何业具何果
གསུམ་པ་ལས་གང་འབྲས་བུ་གང་དང་བཅས་པ་ལ། ཟག་བཅས། ཟག་མེད། དགེ་སོགས། དུས་གསུམ། རང་ས་དང་གཞན་ས། སློབ་མི་སློབ་སོགས། མཐོང་སྤང་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པའོ། །
3-117b
ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཟག་མེད་ལ་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ལྷག་མ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
其增上果是冰雹和过多雨水。与他人妻子行淫会使他人产生痛苦，使妻子拥有敌人，并破坏世间所称的"具有威光"的光辉。邪淫的增上果使地区尘土飞扬等，没有光泽滋润。其他也同样适用。对于善业道也同样适用：戒杀生、修习、多次实行，会转生天界。若与人同样转生，则寿命长久等。应当以与不善业相反的方式来理解。
附业道果
第二，附带内容包括：确定语言邪命的本质，解释将其单独列出的原因，以及驳斥他人的观点。
决定语邪命
第一，"身语业由贪而生，是邪命。"世尊所说的邪语、邪业和邪命，除这两者外还有其他邪命吗？没有其他的。源于嗔恨和愚痴的身语业仅是邪语和邪业，而源于贪欲的身语业既是邪语和邪业，也是邪命。
其另说之由
第二，"因难以净化而单独讲述。"尽管贪欲之法微细，但却能夺取心意，因此即使是非常善巧的人也难以守护心免受由贪欲引发的业的影响。由于它在整个生命过程中难以净化，需要特别努力，所以与邪语和邪业分开单独讲述。此处说明：世俗人认为不祥、不吉利、日期和星象等带来今生的不幸，而不了解这是过去业的过患，他们持有各种常见，这种见解难以净化。虽然出家人没有这种见解，但生活依赖他人，所以清净的比丘远离伪装、谄媚、暗示、贿赂、以利求利等行为而获得的生活资具很难获得。由于难以获得，因此邪命难以断除。
第三分为陈述观点和驳斥。
说所许
第一，"若对生活资具生贪而引发。"若认为只有对生活资具生贪而引发的身语业是邪命，其他不是，如为自己娱乐而唱歌跳舞等不应视为邪命。
破其义
第二，"因与经典相违故不然。"这种想法不合理，因为在《戒蕴经》中，观看象、马、车、步行者、棍棒、拳头相斗等，以及聆听声音也被列为邪命，这与上述观点相违。原因是享用了不被允许的不正当对境。
何业具何果
第三，什么业有什么果报：有漏、无漏、善等、三时、自地与他地、有学无学等，以及见所断等彼此具有几种果报。
任何业都具有四种果报，因为无漏业没有异熟果，所以排除异熟果。其余如前所述。


 །
非断道有漏果所有
གསུམ་པ་ནི། ཟག་བཅས་གཞན། །དགེ་དང་མི་དགེ་གང་ཡིན་པའང་། །སྤོང་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལས་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྤོང་ལམ་མིན་པས་བྲལ་འབྲས་མ་གཏོགས་སོ། །
非断道无漏与无记果所有
བཞི་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་ལྷག་མ་དང་། །ལུང་བསྟན་མིན་གང་གསུམ་གྱིས་སོ། །སྤོང་ལམ་གྱི་ལྷག་མ་སྤོང་ལམ་ལས་གཞན་པ་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ཡོད་པའི་ལས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། སྒྲིབ་དང་མ་སྒྲིབ་པའི་ལུང་བསྟན་མིན་པའི་ལས་གང་ཡིན་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་སྔ་མ་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤོང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་ནི་སྤོང་ལམ་མིན་ཅིང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
善等果所有
གཉིས་པ་དགེ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ། དགེ་བའི། མི་དགེ་བའི། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འབྲས་བུ་དུའོ། །
善果所有
དང་པོ་ནི། དགེ་བའི་དགེ་ལ་སོགས་པ་ནི། །བཞི་དང་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་གསུམ། །དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་བཞི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཏེ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
非断道有漏果所有
第三，"有漏其他善与不善"。除断道外的有漏善业和不善业也具有四种果报，因不是断道故，除了离系果。
非断道无漏与无记果所有
第四，"无漏余与无记三"。除断道以外的其他无漏业，即加行道、解脱道和胜进道中的业，以及有覆无记和无覆无记业，都具有三种果报，除了异熟果和离系果。前者是因为是无漏的，且不是断道；后者是因为不是断道且是无记业。
善等果所有
第二，善等的果报包括：善的、不善的、无记的各有几种果报。
善果所有
第一，"善的善等四二三"。善法的果报若是善法，则有四种果报，除异熟果，因为异熟果是无记的。


 །དགེ་བའི་འབྲས་བུ་སོགས་པས་ནི། མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བདག་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དགེ་བ་ཡིན་པ་ལས་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ན་གསུམ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་དང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར།
不善果所有
གཉིས་པ་ནི། མི་དགེའི་དགེ་སོགས་གཉིས་དང་ནི། །གསུམ་དང་བཞི་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན། །མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་ཡིན་ན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བདག་གཉིས་ཡིན་ཏེ། བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།
3-118a
གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སོགས་པས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་གསུམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་མེད་དེ། མི་དགེ་བ་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྲལ་བ་མེད་དེ། མི་དགེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ན་བཞི་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། འདིར་མི་དགེ་བ་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་སྨིན་མེད་པ་མི་འདྲ་བ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་འཇོག་སྙམ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། མི་དགེ་བ་དང་། སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུར་རུང་སྟེ། མི་དགེ་བ་ཡང་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་རུང་ལ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་ནི། མི་དགེ་བ་ཀུན་འགྲོ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
无记果所有
གསུམ་པ་ནི། ལུང་བསྟན་མིན་གྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དེ་དག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ། །ལས་ལུང་བསྟན་མིན་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དང་བདག་འབྲས་དེ་དག་གཉིས་དང་ངོ་། །མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་མེད། དགེ་བ་བསྐྱེད་པས་བྲལ་བ་མེད། འབྲས་བུ་དགེ་བར་འདུག་པས་རྣམ་སྨིན་མེད་ལ། ལུང་མ་བསྟན་དང་རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པ་ལ་ས་བོན་རུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ལ་སོགས་པས་མི་དགེ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པས་བྲལ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་སྨིན་མིན་པས་རྣམ་སྨིན་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་བསྐྱེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡོད། བདག་པོ་ནམ་ཡང་ཡོད། ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་ཡོད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ནས་སྒོམ་སྤང་གི་བར་མི་དགེ་བའི་རིས་ལྔ་རྣམས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་
3-118b
བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །
三时所有果
གསུམ་པ་དུས་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ། འདས་པའི། ད་ལྟ་བའི། མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུའོ། །
过去果
དང་པོ་ནི། འདས་པའི་ཐམས་ཅད་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ནི་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་བྲལ་འབྲས་མ་གཏོགས་པ་བཞིའོ། །དེའང་འདས་པས་འདས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི། འདས་པས་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི། འདས་པས་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་འདས་པས་འདས་པ་བསྐྱེད་པ་བཞི་ནི། འདས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་འདས་པ་ཕྱི་མ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ནི་དེས་དྲངས་བའི་འདས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། ཕྱིས་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདས་པ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། འདས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་འདྲ་བའོ། །འདས་པས་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པ་བཞི་ནི། འདས་པའི་རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་དེ་འདས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
善的果报，如果是不善法，则是士用和增上两种果报，没有等流果，因为不善法不是善法的同类因；也没有异熟果，因为异熟果是无记的，不是不善法；没有离系果，因为是不善法。同样，善的果报如果是无记法，则有三种果报，除了等流果和离系果。
不善果所有
第二，"不善的善等二三四，依次排列。"不善的果报如果是善法，依次为士用和增上两种果报，因为直接产生和仅仅不障碍而产生。"等"字表示不善的果报如果是不善法，则有三种果报，没有异熟果，因为不善法不是异熟；没有离系果，因为与不善相应。如果是无记法，则有四种果报，除了离系果。在这里，不善法有异熟，而无记法没有异熟，二者不同，那么如何建立等流果呢？这没有过失，因为不善法和有覆无记法同样都是烦恼性质，可作为同类因。不善法也可以成为有覆无记法的等流果，有覆无记法的我见和边见是不善的遍行烦恼、苦集谛所断的贪等的等流果。
无记果所有
第三，"无记的善等二三三。"无记业的果报如果是善法，则有士用果和增上果这两种，因为能立即产生。因不相似故没有等流果，因产生善法故没有离系果，因果报是善法故没有异熟果。对于产生无记法和异熟，就像腐烂的种子。"等"字表示果报为不善法时，因为产生不善法故没有离系果，因为不善法不是异熟故没有异熟果，所以有三种果报：因直接产生故有士用果，增上果总是存在，无记法产生不善法时因同为烦恼性质故有等流果。因为从苦谛所断到修所断的五类不善法都有无记法的我见和边见二者的等流果。果报为无记法时，除了异熟果和离系果外，只有这三种果报。
三时所有果
第三，三时的果报：过去的、现在的、未来的果报。
过去果
第一，"过去的一切有四种。"过去业的果报，三世一切法，除了不属于时间的离系果外，有四种。过去产生过去有四种，过去产生现在有四种，过去产生未来有四种。例如，过去产生过去的四种是：过去业的异熟是后来的过去，士用果是由它引生的同时生起的过去或后来相续的过去，增上果是与那过去同时生起的除自性外的诸法和后来生起的诸法，等流果是后来生起的相似法。过去产生未来的四种是：过去的异熟果是未来，即未来是过去的异熟。


 །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་མ་འོངས་པའོ། །འདས་པས་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །
现在果
གཉིས་པ་ནི། བར་མ་ཡི་ནི་མ་འོངས་པའང་། །བར་མ་གཉིས་སོ། །ལས་འདས་མ་འོངས་གཉིས་ཀྱི་བར་མ་ད་ལྟ་བའི་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པའང་བྲལ་འབྲས་མ་གཏོགས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བར་མ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་སྐྱེས་པ་དག་གཉིས་ཡིན་གྱི། བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་བྲལ་བ་མེད། སྔ་ཕྱི་མེད་པས་རྒྱུ་མཐུན་མེད། རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་ལ་བལྟོས་པ་ཡིན་པ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་སྨིན་ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །
未来果
གསུམ་པ་ནི། མ་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་བུ་མ་འོངས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་ལས་མ་འོངས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་དང་བྲལ་བ་དོར་
3-119a
བས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མེད་དེ། མ་འོངས་པ་ལ་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འཆོལ་བར་འདུག་པ་དང་འདྲ་བས། འདི་འབྲས་བུའོ། །འདི་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བར་བཅད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྲལ་འབྲས་ཀྱང་མེད་དེ། བྲལ་བ་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིག་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་འོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟོགས་སླ་བས་སོ། །
自地与他地所有果
བཞི་པ་རང་ས་དང་གཞན་སའི་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ་ནི། རང་གི་ས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ས་པ་གསུམ་དང་གཉིས། །རང་གི་ས་པའི་ལས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་བཞི་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་འབྲས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སའི་ལས་ཀྱིས་རང་སའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ལ། འདོད་ཁམས་པའི་འདོད་ཆགས་མཐོང་སྤང་གིས་འདོད་ཆགས་མཐོང་སྤང་འདོད་ཁམས་པ་བསྐྱེད་དེ། རྒྱུ་མཐུན་ཡིན། དངོས་སུ་བསྐྱེད་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡིན། སྔར་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་པོ་ཡིན། གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་མེད་བཞི་ཡིན་ན་རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པ་འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་དག་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེའང་ས་དགུ་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ཟེར་བས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་སྲིད། བར་མ་ཆད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡོད། བདག་པོ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཟག་བཅས་ཞིག་ཡིན་ན་སྐྱེ་བདག་གཉིས་ཏེ། ས་མི་མཐུན་པས་རྒྱུ་མཐུན་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར།
有学与无学所有果
ལྔ་པ་སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ་ལ། སློབ་པའི། མི་སློབ་པའི། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུའོ། །
有学果
དང་པོ་ནི། སློབ་པའི་སློབ་ལ་སོགས་པ་གསུམ། །སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་སློབ་པར་མི་རུང་བས་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་
3-119b
པ་གསུམ་མོ། །ལ་སོགས་པས་སློབ་པས་མི་སློབ་པ་བསྐྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། སློབ་པ་ལ་རྣམ་སྨིན་མེད་པ་དང་། མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། བྲལ་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ། བྲལ་བ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུའི་འབྲས་བུའང་ཡོད་དེ། གཉིས་ཀ་མིན་པ་ཐོབ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་དེ། བདག་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།
无学果
གཉིས་པ་ནི། མི་སློབ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་པ་ཡི་ནི་ཆོས་ལ་སོགས། །གཅིག་དང་གསུམ་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སློབ་པ་ཡི་ནི་ཆོས་ཡིན་ན་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
士用果是由其力量获得未来法。增上果是一切未来法。等流果是与之相似的未来法。过去产生现在的情况也与此相似。
现在果
第二，"中间的未来果，中间二。"过去与未来之间的现在业对未来法的果报，除离系果外如前所述。现在业对现在法的果报只有二种，即士用和增上果，因为不是离系的自性故没有离系果，因为没有前后故没有等流果，因为异熟依赖相续，而现在的异熟不是现在的。
未来果
第三，"未生的，对未来有三果。"未生即未来业对未来法的果报，除去等流果和离系果，有三种。未来没有对未来的等流果，因为未来没有同类遍行因，这就像混乱一样，不能确定"这是果，那是因"。也没有离系果，因为离系不是未来的。未来后来生起的会成为异熟果。士用果是同时生起的未来法和后续生起的未来法。增上果易于理解，故不详述。
自地与他地所有果
第四，自地与他地有几种果报："自地有四，他地三与二。"自地的业产生自地法的四种果报，除离系果外，因为离系果不为地所摄。自地的业产生自地的异熟果，欲界的见所断贪欲产生欲界的见所断贪欲是等流果。直接产生则是士用果，因为先前未产生故是增上果。对他地法若是无漏法，则有三种果报，除异熟果和离系果外。这是因为九地之间互相影响故有等流果，无间隔故有士用果，增上果总是存在。若是有漏法则只有士用果和增上果两种，因为地不同故也没有等流果。
有学与无学所有果
第五，有学和无学有几种果报分为：有学的、无学的以及非二者的果报。
有学果
第一，"有学对有学等三。"有学业的果报若是有学法，则有三种，因为异熟果和离系果不适合成为有学法，所以除这两种外。"等"表示有学业对无学法的果报也是如此。有学业的果报若是非有学非无学法，也有三种，因为有学没有异熟果，且因不相似故没有等流果。可以成为离系果，因为离系是非二者。也有士用果，因为可以获得非二者。也有增上果，因为除自身外可以产生非二者。
无学果
第二，"无学业的果报，对有学法等，一三二。"无学业的果报若是有学法，则只有一种，即增上果。
;


 །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའང་མིན་ཏེ། དམན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ལྷན་ཅིག་དང་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ཀྱང་མེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉམས་པའི་ཚེ་ཡང་ཉོན་མོངས་འབྱུང་བས་བར་ཆོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མིན་ཏེ། སློབ་པ་དེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་སློབ་པ་ནི་སྐྱེ་བདག་རྒྱུ་མཐུན་རུང་གི། རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མིན་ན་གཉིས་ཏེ། མི་སློབ་པ་དེས་དྲངས་པའི་སྤྱོད་ལམ་སོགས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དང་། བདག་འབྲས་ནི་རང་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མི་སློབ་པས་རྣམ་སྨིན་མི་བསྐྱེད། བྲལ་བ་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་མིན། མི་སློབ་པ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པས་འདྲ་བ་མེད་དོ། །
别与二者果
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་སོགས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་ལྔ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་
3-120a
ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཆོས་མཆོག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་བར་མ་ཆོད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། རང་ལས་གཞན་པའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དག་གཉིས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལྔ་ཅར་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གཉིས་ཀ་མིན་པ་དེས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བའི་བྲལ་འབྲས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་རྟོགས་སླའོ། །
见所断等所有果
དྲུག་པ་མཐོང་སྤང་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ་ལ། མཐོང་སྤང་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ། སྒོམ་སྤང་། སྤང་བྱ་མིན་པ་འབྲས་བུ་དུའོ། །
见所断所有果
དང་པོ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་དེ་ལ་སོགས། །གསུམ་དང་བཞི་དང་གཅིག་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཆོས་དེ་ཡིན་ན་གསུམ་སྟེ། མཐོང་སྤང་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ཅིང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདྲ་བ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། བར་མ་ཆད་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་འབྲས་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལ་སོགས་པས་མཐོང་སྤང་གི་འབྲས་བུ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། སྒོམ་སྤང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒོམ་སྤང་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད། བར་མ་ཆད་པར་བསྐྱེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡོད། མཐོང་སྤང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་འབྱུང་བས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད། བདག་པོ་ནི་ཨ་ཅང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་སྤང་གི་འབྲས་བུ་སྤང་བྱ་མིན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་འབྲས་ལས་གཞན་པའི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མཐོང་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་རིས་མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་མེད་ཅིང་། མཐོང་སྤང་གིས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པ་མེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་མེད་ལ། མཐོང་
3-120b
སྤང་སྤོང་བྱེད་མིན་པས་དེ་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུའང་མིན་ཏེ། དམན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ལྷན་ཅིག་དང་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ཀྱང་མེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉམས་པའི་ཚེ་ཡང་ཉོན་མོངས་འབྱུང་བས་བར་ཆོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མིན་ཏེ། སློབ་པ་དེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་སློབ་པ་ནི་སྐྱེ་བདག་རྒྱུ་མཐུན་རུང་གི། རྣམ་སྨིན་དང་བྲལ་བ་མ་གཏོགས་པས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མིན་ན་གཉིས་ཏེ། མི་སློབ་པ་དེས་དྲངས་པའི་སྤྱོད་ལམ་སོགས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དང་། བདག་འབྲས་ནི་རང་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མི་སློབ་པས་རྣམ་སྨིན་མི་བསྐྱེད། བྲལ་བ་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན། མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་མིན། མི་སློབ་པ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པས་འདྲ་བ་མེད་དོ། །
别与二者果
གསུམ་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་སོགས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་ལྔ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་
3-120a
ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཆོས་མཆོག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་བར་མ་ཆོད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། རང་ལས་གཞན་པའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དག་གཉིས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལྔ་ཅར་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གཉིས་ཀ་མིན་པ་དེས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བའི་བྲལ་འབྲས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་རྟོགས་སླའོ། །
见所断等所有果
དྲུག་པ་མཐོང་སྤང་སོགས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ་ལ། མཐོང་སྤང་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ། སྒོམ་སྤང་། སྤང་བྱ་མིན་པ་འབྲས་བུ་དུའོ། །
见所断所有果
དང་པོ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་དེ་ལ་སོགས། །གསུམ་དང་བཞི་དང་གཅིག་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཆོས་དེ་ཡིན་ན་གསུམ་སྟེ། མཐོང་སྤང་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ཅིང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདྲ་བ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། བར་མ་ཆད་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་འབྲས་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལ་སོགས་པས་མཐོང་སྤང་གི་འབྲས་བུ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། སྒོམ་སྤང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒོམ་སྤང་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད། བར་མ་ཆད་པར་བསྐྱེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡོད། མཐོང་སྤང་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ལས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་འབྱུང་བས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད། བདག་པོ་ནི་ཨ་ཅང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་སྤང་གི་འབྲས་བུ་སྤང་བྱ་མིན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་འབྲས་ལས་གཞན་པའི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མཐོང་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་རིས་མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་མེད་ཅིང་། མཐོང་སྤང་གིས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པ་མེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་མེད་ལ། མཐོང་
3-120b
སྤང་སྤོང་བྱེད་མིན་པས་དེ་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是将藏文内容直译成简体中文的结果：
不是同类因果，因为是低劣的，是平等和殊胜的。同时和随后不生起，所以也没有士用果。无学道之后不生起有学道，因为退失时也会生起烦恼而被阻断。也不是离系果，因为有学道不适合于此。无学道业的果无学道可以是等流、士用、增上三者，除了异熟和离系果，因为这两者不是无学道。无学道业的果既不是有学道也不是无学道有两种，即由无学道引生的威仪等士用果，以及增上果是由自身以外的存在。因此，无学道不生异熟，离系是有学道的果，而非无学道的果，无学道与非二者（非有学非无学）没有相同之处。
别与二者果
第三，除此之外的果：有学等二、二和五。除有学道和无学道之外，非有学非无学之业的果中，有学法有二：如加行道顶位生起苦法忍，由于无间隔而成为士用果，以及具有异己的增上果。"等"字表示：它的果无学道也如是有二，它的果非有学非无学则有五种果，因为世间道（非有学非无学）能产生下地烦恼的离系果。其余易于理解。
见所断等所有果
第六，见所断等相互之间有几种果：见所断有几种果，修所断有几种果，非所断有几种果。
见所断所有果
第一，见所断等，三、四和一。若是见所断业的果是见所断法，则有三种，因为见所断不是异熟也非离系，且相似的是等流果，无间隔的是士用果，增上果则始终存在。"等"字表示：见所断的果是修所断有四种，因为修所断不是离系，修所断是异熟故有异熟果，无间隔产生故有士用果，见所断的遍行因产生遍行等流故有等流果，增上则更明显。见所断的果是非所断仅有一种，即除增上果外，非所断无异熟故没有异熟果，见所断与非所断种类不同故无等流，见所断不直接产生非所断故无士用果，见所断非所断对治故对它无离系果。


 །
修所断所有果
གཉིས་པ་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ལས་ཀྱི། །དེ་དག་གཉིས་དང་བཞི་དང་གསུམ། །སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བདག་གཉིས་ལས་གཞན་པ་སྒོམ་སྤང་རིས་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་ཀུན་འགྲོ་མེད་ཅིང་། དེས་ན་ཀུན་འགྲོའི་འདྲ་བ་མེད་པས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མཐོང་སྤང་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མཐོང་སྤང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་རིམ་པའི་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་བའོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བྱའི་འབྲས་བུ་སྒོམ་སྤང་ནི་བཞི་སྟེ། སྒོམ་སྤང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྒོམ་སྤང་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་ལ། བདག་པོ་ནམ་ཡང་ཡོད་ཅིང་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་པའང་ཡོད་ལ། བར་མ་ཆད་པར་བསྐྱེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་གི་འབྲས་བུ་སྤང་བྱ་མིན་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་སྨིན་མ་ཡིན་ཅིང་། སྒོམ་སྤང་དང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་བར་མ་ཆད་པ་ཡོད་ལ་བདག་པོ་ཡོད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་དེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན། དེས་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
非所断所有果
གསུམ་པ་ནི། སྤང་བྱ་མིན་པའི་དེ་དག་གཅིག །གཉིས་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །སྤང་བྱ་མིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་ན་བདག་འབྲས་གཅིག་པུ་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་མེད། མཐོང་སྤང་ལ་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་མེད། བར་མ་ཆད་དུ་བསྐྱེད་པ་མེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་མེད། མཐོང་སྤང་བྲལ་བ་མིན་པས་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་ན་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་དགེ་བ་སྒོམ་སྤང་སྐྱེས་བདག་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་དང་མི་འདྲ་བ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་མེད་ཅིང་། སྒོམ་སྤང་དངོས་པོ་
3-121a
ཡིན་པས་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལས་སྤང་བྱ་མིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྲལ་བའང་ཡོད་ཅིང་། བདག་པོ་ནམ་ཡང་ཡོད་ལ་འདྲ་བས་རྒྱུ་མཐུན་ཀྱང་ཡོད་ཅིང་། བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་དང་གོ་རིམ་བཞིན་ཅེས་སྦྲེལ་བས་ཐོག་མཐའི་གོ་རིམ་གྱིས་བར་མའི་ཆོས་ལ་མཚུངས་པ་སྦྱར་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདིར་དབྱེ་སྒོ་འདི་ལྟར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དང་གཅིག །དགེ་སོགས་གསུམ་ལ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་གཉིས། འདས་སོགས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་གསུམ། རང་ས་སོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་བཞི། སློབ་སོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་ལྔ། མཐོང་སྤང་སོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་དྲུག་ནི་དབྱེ་སྒོ་གཅིག་གོ། ཡང་ན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས། དགེ་སོགས་གསུམ་སྟེ་ལྔ། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད། རང་ས་གཞན་ས་གཉིས་ཏེ་བཅུ། སློབ་སོགས་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གསུམ། མཐོང་སྤོང་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དབྱེ་སྒོ་གཉིས་པའོ།

修所断所有果
其二，修所断业的果，彼等二、四与三。修所断业的果是见所断时有两种：除士用果和增上果外，修所断无遍行因缘于一切类，因此无相似性故无等流果，见所断无异熟故无异熟果，因见所断非离系故。"彼等"是用来表明顺序的。修所断的果是修所断有四种：因修所断非离系，除此之外修所断是异熟故有异熟果，增上果始终存在，由相似性故有等流果，因无间隔生起故有士用果。修所断的果是非所断有三种：非所断非异熟，修所断与非所断不相似故除去等流果，有无间隔的士用果与增上果，世间修道是修所断，它能产生离系果。
非所断所有果
其三，非所断彼等一，二与四，依次序。非所断业的果若是见所断，则唯有增上果一种：因不相似故无等流，见所断无异熟故无异熟，因不直接生起故无士用果，见所断非离系故无离系果。若是修所断，则具有两种：从无漏道出定时生起的善修所断具有士用果和增上果，因非所断无异熟故无异熟果，不相似故无等流果，修所断是事物故非离系。非所断业的果是非所断时具有四种：非所断除异熟果外，非所断中也有离系，增上果始终存在，由相似性故有等流果，因无间隔生起故有士用果。"彼等与依次序"连接起来，意思是以首尾顺序类比中间法。
此处应当这样理解分类：有漏、无漏为一类；善等三类合为一，共二类；过去等三类合为一，共三类；自地等合为一，共四类；有学等合为一，共五类；见所断等合为一，共六类，这是第一种分类方法。或者，有漏、无漏二类；善等三类，共五类；过去等三类，共八类；自地他地二类，共十类；有学等三类，共十三类；见所断等三类，共十六类，这是第二种分类方法。


 །ཡང་ན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ལ་འབྲས་བུ་ལྔས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཅིག །འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཉིས། གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གསུམ། དགེ་བས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །མི་དགེ་བས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་དགུ། ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས། འདས་པས་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་བཅོ་ལྔ། ད་ལྟར་གྱིས་ད་ལྟར་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཏེ་བཅུ་བདུན།
3-121b
མ་འོངས་པས་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པ་གཅིག་དང་བཅོ་བརྒྱད། རང་སས་རང་ས་བསྐྱེད་པ་དང་བཅུ་དགུ། གཞན་སས་གཞན་ས་བསྐྱེད་པ་དང་ཉི་ཤུ། སློབ་པས་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་རྩ་གསུམ། མི་སློབ་པས་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་རྩ་དྲུག །གཉིས་ཀ་མིན་པས་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མིན་པ་གསུམ་སྟེ་རྩ་དགུ། མཐོང་སྤང་གིས་མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་སོ་གཉིས། སྒོམ་སྤང་གིས་མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་སོ་ལྔ། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པས་མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པ་གསུམ་སྟེ་སོ་བརྒྱད་ཀྱི་དབྱེ་སྒོ་གསུམ་མོ། །སྨྲས་པ། སེམས་ནི་རྒྱ་ཆེན་ཤེས་བྱའི་གནས་པ་བཟུང་། །ཡིད་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཆེ་ལ་ཕྱོགས། །རྣམ་ཤེས་ཀུན་གྱིས་དག་པའི་དམིགས་པ་འཛིན། །བློ་གྲོས་ཐམས་ཅད་ངེས་ལེགས་ངོ་བོར་སྐྱེས། །དེ་ལྟར་ཡ་མཚན་བཟང་པོས་རྒྱུད་འགྱུར་ནས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་འདིར་ལེགས་བཤད་སྤོབས་པ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །
说安立业
བཞི་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པ་ལ། ལས་གང་རྒྱུ་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་། འཕེན་རྫོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
何业以何因所作
དང་པོ་ནི། རིགས་མིན་བསྐྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འདི་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཀྱང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཤེས་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞིག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཅིང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །
3-122a
གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ཆོ་ག་ཉམས་པའང་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ཆོ་ག་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་སྤོང་བ་ལས་ཉམས་པའི་ལས་ཀྱང་ནི་མི་རིགས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བྱ་དང་། གནས་བྱ་དང་། བཟའ་བྱ་དང་། བགོ་བྱ་དང་། འགྲོ་སོགས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ནི་མི་རིགས་པའམ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིགས་མིན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལུས་ངག་གི་ཚུལ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མ་ཟིན་ན་དགྲ་བཅོམ་པས་མ་ཟིན་ཀྱང་ཆོ་ག་ཉམས་པ་ཡིན། ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཟིན་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་ཟིན་ཀྱང་ཆོ་ག་མ་ཉམས་པར་འདོད་དོ། །རིགས་པ་དང་རིགས་མིན་ནམ། ཆོ་ག་ཉམས་པ་དང་ཆོ་ག་ཉམས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །
引满二业差别
གཉིས་པ་འཕེན་རྫོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཕེན་བྱེད་ལ་དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
引业差别
དང་པོ་ནི། གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ཏོ།

或者，有漏无漏以五果具有果为一，以四果具有果为二，以三果具有果为三，善业能生善、不善、无记三种为六，不善业能生善、不善、无记三种为九，无记能生善、不善、无记三种为十二，过去能生过去、未来、现在三种为十五，现在能生现在、未来二种为十七。
未来能生未来一种为十八，自地能生自地为十九，他地能生他地为二十，有学道能生有学道、无学道、非二者三种为二十三，无学道能生有学道、无学道、非二者三种为二十六，非二者能生有学道、无学道、非二者三种为二十九，见所断能生见所断、修所断、非所断三种为三十二，修所断能生见所断、修所断、非所断三种为三十五，非所断能生见所断、修所断、非所断三种为三十八，这是第三种分类方法。所言：心广阔持一切所知处，意专注向大菩提，一切识持清净所缘，一切智慧生于决定善性。如是由殊胜稀有转变相续，于此《阿毗达磨藏》获得善说辩才。
说安立业
第四，宣说业的建立：何业以何因所作，以及引业与满业的差别。
何业以何因所作
第一，非理所生是烦恼染。在业的场合当这样询问：在论典中也说有非理所生业、合理所生业、非非理所生业，其特征如何？有人说：非理所生业是烦恼染，因为是非如理作意且与非理和烦恼相应而生起。
第二，有人说仪轨毁坏也是。有人认为仪轨等离开五种非行境而毁坏的业也是非理业，因为行走处、住所、饮食、衣着以及行走等的不行走是非理或不合仪轨而做，所以称为非理所生。依据这点，身语行为如果没有被正知守护，即使是阿罗汉也认为是仪轨毁坏；如果被正知守护，即使是凡夫也认为不是仪轨毁坏。除了合理与非理，或仪轨毁坏与非仪轨毁坏之外的，都是无记。
引满二业差别
第二，引业与满业的差别：引业的差别，满业的差别，解除对引业的疑惑。
引业差别
第一，一业引一生。


 །ཅི་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ནམ། འོན་ཏེ་དུ་མའང་འཕེན། དེ་བཞིན་དུ་ལས་དུ་མས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དུ་མ་འཕེན་ནམ། འོན་ཏེ་གཅིག་ཀྱང་འཕེན་ཅེ་ན། གྲུབ་མཐའི་དབང་དུ་ན་ཆོས་ཅན། ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དུ་མས་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རིས་མཐུན་པ་ལ་བྱ་ཡི། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་གི་གནས་དེར་ཕྱིན་ནས་སྐྱེས་པ་ལ་དེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་རྒྱལ་པོ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་མདོ་ལས། གནས་བརྟན་མ་འགགས་པས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་བདག་ཝཱ་ར་ཎ་སིར་སྐྱེས་བུ་དབུལ་པོ་རྩྭ་ཐུ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ན། རང་སངས་རྒྱས་སྟེང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་གཙུག་མེ་ཏོག་ཏ་ར་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ་ཏེ། བདག་ནི་
3-122b
བསོད་སྙོམས་གཅིག་པོ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ནས་ད་ལྟར་ཤཱཀྱ་ཕྱུག་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དང་ཅི་ལྟར་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། འགལ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། ལུང་གི་དོན་འདིས་གང་ཟག་དེས་ལྷའི་ནང་དུ་འབྱོར་པ་རྙེད་ནས་གང་ནས་ཚེ་འཕོས་པ་དང་ལས་ཅི་ལས་གྲུབ་པའི་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དང་། ལས་དེ་ལ་བྲོད་ནས་བསོད་ནམས་གཞན་བྱས་པས་བསོད་ནམས་དེ་དག་གི་ཆེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་སྔ་མའི་ལས་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་གཅིག་གི་རྒྱུ་ལས་ལས་མང་པོ་སྤྱད་པས་སྐྱེ་བ་མང་པོར་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི། ལས་གཅིག་རང་གིས་སྐྱེ་བ་དུ་མ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་ཞིག་གིས་དོང་རྩེ་གཅིག་གིས་སྟོང་དུ་བསྒྱུར་ཏེ། བདག་ནི་དོང་རྩེ་གཅིག་གིས་དོང་རྩེ་སྟོང་གི་དབང་ཕྱུག་འདི་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་བསོད་སྙོམས་གཅིག་ཕུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་ཡི་རང་བ་སོགས་སེམས་པ་མང་པོ་བྱུང་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་པ་དེ་དུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་དུ་མ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །
满业差别
གཉིས་པ་ནི། ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན། །ལས་དུ་མས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་པ་ཡིན་ན་རིས་མཐུན་དུམ་བུར་འཕེན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་རིས་མཐུན་པ་ལ། ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འཕེན་བྱེད་ལས་གཅིག་གིས་མིར་སྐྱེ་བ་མཚུངས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ནི་རྫོགས་བྱེད་དགེ་བས་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། དབང་པོ་ཚང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། དབང་ཐང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་རྫོགས་བྱེད་མི་དགེ་བས་གཟུགས་
3-123a
ངན་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱིས་སྐྱ་རིས་ཀྱི་རིལ་བུ་གཅིག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ས་བཅད་འདྲ་བར་བྱས་ནས་ཚོན་དམར་སེར་ལ་སོགས་པ་མཛེས་མི་མཛེས་དུ་མས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མི་མཚུངས་པ་བཞིན་དུ་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དུ་མ་འགྲུབ་ཀྱི། རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དུ་མ་མི་འགྲུབ་ན་འཕེན་པས་འཕངས་པ་ལ་འགའ་ཡང་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་སོགས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཐལ་ལོ། །རྫོགས་བྱེད་སྣ་ཚོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་བུ་མོ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་སྔོན་ལ་མེ་ཏོག་ཕུལ། དེ་ནས་མེ་ཏོག་སླར་བླངས། དེ་ནས་མེ་ཏོག་ཕུལ་བས་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཚེ་གཅིག་གི་རྒྱུན་ལ། ཚེ་སྟོད་ལ་གསེར་གྱི་དོང་རྩེ་མང་པོ་འབྱུང་བ། ཚེ་སྐེད་དུ་རྒྱུན་ཆད་པ། ཚེ་སྨད་ལ་གསེར་གྱི་དོང་རྩེ་མང་པོ་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལས་འབའ་ཞིག་ཚེ་འཕེན་བྱེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པའི་ཚོར་སོགས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的直译：
是否一业仅引一生，或者也引多生？同样，多业是否引多生，还是也引一生？依据宗义，有法，一业仅引一生，多业不引一生。所谓"生"是指同类的无心所有为法，而不是指本性的生，因为到达某一趣处后出生才称为那种生。那么《与国王相应经》中，长老马胜对诸比丘说："具寿们，我在波罗奈城做贫穷割草人时，供养了一位名为'上住'的独觉以塔罗迦花冠，
我仅由那一次供养的异熟，七次转生于三十三天诸天之中，七次成为转轮王，直至今生生于富裕释迦种姓。"这与上面所说不是相矛盾吗？不矛盾，因为此经意思是说，那个人在天界获得圆满后，能忆起前世并知道从何处死亡以及从何业成就，对彼业欢喜而行其他福德，前业是后来诸福德的发起因，一业为因而行多业，感得多生成熟，而非单一业自身能成就多生。比如有人用一枚钱币换得千枚钱币后说："我凭一枚钱币获得了这千枚钱币的财富"，就是这样。或者，依靠一次供养食物而生起欢喜、随喜等多种思业，因此也能把握多种生的果报。
满业差别
第二，圆满成就是多种。如果多业引一生，则会引生破碎的同类，这也不合理，而是认为由一业所引的同类，由多种业圆满成就。虽然同样由一引业投生为人，有些人因善的满业而形貌端严、诸根具足、受用广大、无病、权势圆满，有些人则因不善的满业而形貌丑陋等，
就像画师用同一种画笔勾勒出相似的轮廓，然后用红、黄等各种颜色完成美丽或不美丽的不同画作一样，由多种满业成就。若非由多种满业成就，则会导致引业所引的结果中，没有任何人诸根不全等情况的过失。如何成为各种不同的满业？如王女先供花给佛陀，后又取回花，再次供花，结果在来世一生的过程中，前半生出现许多金币，中年中断，晚年又出现许多金币，就是这种情况。不仅仅是业引生寿命，具异熟的受等也是俱生因。


 །
解引业疑
གསུམ་པ་ནི། སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག །འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་ཐོབ་པའང་མིན། །རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་ཀྱང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གིས་ཀྱང་རིས་མཐུན་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ནི་ལུས་ངག་གི་ལས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི། ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་དང་སྲིད་རྩེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། འཕེན་བྱེད་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིས་མཐུན་འཕེན་པར་བྱེད་པའང་མིན་ཏེ། ལས་དང་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་ལ་སེམས་པ་མེད་པར་ཞར་ལས་བྱུང་བས་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལས་པས་འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཤིང་གི་ཕྱི་
3-123b
ཤུན་ལྟར་ཐོབ་པ་ནི་ལས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说别
གཉིས་པ་ལས་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ། སྤང་བྱ་སྒྲིབ་པ་གསུམ། བརྟེན་བྱ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ། ཆ་མཐུན་དགེ་བ་གསུམ་བཤད་པའོ། །
所断三障
དང་པོ་ལ། སྒྲིབ་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ། གང་ན་སྒྲིབ་པ་གང་ཡོད་པ། ལས་སྒྲིབ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
三障体性
དང་པོ་ནི། མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེན་ངན་འགྲོ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །སྒྲ་མི་སྙན་སྒྲིབ་གསུམ་དུ་འདོད། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ཉིད་སྒྲིབ་པ། རྣམ་སྨིན་ཉིད་སྒྲིབ་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཞེས་གསུམ་གསུངས་པའི་རང་བཞིན་དེ་གང་ཞེ་ན། མ་དང་ཕ་དང་དགྲ་བཅོམ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུངས་པ་སྟེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རྣོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་སྟེ། ཤས་ཆེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་གཉེན་པོ་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཟ་མ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན། རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲིང་དང་། འབྲིང་ལས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རེས་འགའ་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཀྱང་དེ་སྦྱང་སླ་བས་འཕགས་ལམ་ལ་མི་སྒྲིབ་སྟེ། ཤུགས་དྲག་ཀྱང་གཞོམ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སོར་ཕྲེང་ཅན་དང་དགའ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བཞིན་ནོ།

解引业疑
第三，无心等至等，非能引，得亦非。虽具异熟的无心等至也不能引同类，因为不与思业同时生起，因为是无心的，它也不与身语业同时生起。因此，所说的两种等至（无想定和灭尽定）的异熟是长寿天和有顶天，这是就满业而言，引业则是第四禅和有顶等至。虽然具异熟的得与引业同时存在，但也不能引同类，因为业和得的果不同，得中没有思而是附带产生，力量极小，比业的果报更多，得如同树的外皮，处于业的外部。
说别
第二，分别解说业有：所断三障，所依福业事三种，顺分善业三种的解说。
所断三障
第一，三障的体性，何处有何障，特别解说业障。
三障体性
第一，无间诸业及，烦恼强盛与恶趣，无想有情及，北俱卢洲为三障。世尊所说的业障、报障、烦恼障三种，其本质是什么？杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、以恶心出佛身血，这些无间业是业障；常时生起的强烈烦恼是烦恼大，即烦恼障，因为常生起者难以找到必定摧毁的对治力。例如，如扇者等相续中常生起的烦恼，由不断生起从小变中，从中变大而成为障碍。偶尔生起的烦恼虽是障碍，但容易净化，不障碍圣道，因为即使力强也能被摧毁。例如，指鬘和难陀相续中的烦恼。


 །ངན་འགྲོ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོའི་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། འཕགས་ལམ་དང་། འཕགས་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དགེ་རྩ་མི་སྡུག་པ་སོགས་དང་དྲོད་སོགས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་གསུམ་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། ཚངས་ཆེན་དུ་
3-124a
ངེས་པའི་ལས་དང་། ཟ་མ་མ་ནིང་མཚན་གཉིས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། སྒོ་ང་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བུད་མེད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྲིད་པ་ལན་བརྒྱད་པ་འགྲུབ་པའི་ལས་གཞན་དག་ཀྱང་དེར་བརྗོད་པར་རིགས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་དགེ་རྩ་ལ་མཚམས་མེད་དང་སྒྲིབ་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་འདྲ་སྟེ། མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་ལམ་ལྔའི་གཞི་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ལམ་གསུམ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ལས་ལམ་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་གཞི་དང་། དམྱལ་བ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་མིའི་འགྲོ་བ་དང་། དེས་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་གི་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཕ་སོགས་གསོད་པའི་གང་ཟག །གཞན་ལ་བསྟན་པ་དང་རང་གིས་ཤེས་པར་སླ་ཚོད་དུ་དེ་དག་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། ངན་སོང་སོགས་སུ་ངེས་འགྱུར་དང་། སྒོ་ང་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་དང་། བུད་མེད་དང་སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་ངེས་འགྱུར་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་གཞི་དང་། འབྲས་བུ་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཟག །རང་གིས་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ལ་བསྟན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཚོར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་གཞི་འདི་ཚོ་ཡིན་བྱ་བའམ། འབྲས་བུ་འདི་ཚོ་ཡིན་བྱ་བའམ། འགྲོ་བ་འདི་ཚོ་ཡིན་བྱ་བའམ། སྐྱེ་བ་འདི་ཚོ་ཡིན་བྱ་བའམ། གང་ཟག་འདི་ཡིན་བྱ་བ་ཤེས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཉོན་སྒྲིབ་ནི་སྐྱེ་བ་མང་པོ་གསོར་མི་རུང་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་ལས་སྒྲིབ་ཐ་ཤལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལའང་གསོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་
3-124b
མཐོང་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་སྒྲིབ་པས་ཉེས་པ་ཆུང་སྟེ། ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་གསོར་རུང་བའི་ཕྱིར། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ལྷའི་བུར་གྱུར་ནས་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱིས་ལས་སྒྲིབ་འདྲེན་ལ། ལས་སྒྲིབ་ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་འདྲེན་པས་ཉོན་སྒྲིབ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་སྡིག་ཆེའོ། །ལས་སྒྲིབ་ནི་དེ་ལས་ཡང་ཞིང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་དེ་ལས་ཡང་ངོ་། །མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་དོན་ནི། རྣམ་སྨིན་གཞན་མྱོང་བའི་ལས་གཅིག་གིས་བར་དུ་བཅད་ནས། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་བར་བཅད་མི་ནུས་པས་མཚམས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལས་གཞན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ལས་དེ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ཚེ་གཞན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དེར་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཅན། བར་ཆད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་གང་དང་ལྡན་པ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ནི་དྲི་མེད་ལམ་ཞེས་ངོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །
障碍所在
གཉིས་པ་ལ། མཚམས་མེད་སྤྱིར་བཏང་བ། ཕ་མ་གསོད་པའི་མཚམས་མེད་ལ་དམིགས་བསལ། སྒྲིབ་པ་གཞན་གཉིས་གང་ན་ཡོད་པའོ། །
共无间业
དང་པོ་ནི། མཚམས་མེད་གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད། །ཟ་མ་སོགས་ལ་མི་འདོད་དོ།

三恶趣和善趣中的北俱卢洲、无想有情，这些是异熟障碍，共为三障，因为它们障碍圣道以及引导至圣道的不净观等善根和暖等（加行道）。确定投生三恶趣的业、无想等至、确定投生大梵天的业、变为阉人、黄门、两性人的业、从卵生或湿生投生的业、变为女人的业、感得第八有的业等，也应归于此类，因为它们与无间业一样能障碍圣道和引导至圣道的善根。
有人问：这不相同，因为无间业是五业道中杀生业道三种、妄语业道和杀生加行作为基础，以地狱为果报且果报不悦意，行为者是人类趣，由此获得地狱趣，为顿受业，投生为非阉人和黄门而是男性或女性，由大烦恼驱使而杀父等的补特伽罗，容易向他人解释且自己易于了解，因此专门说明这些。而确定投生恶趣等、确定从卵生湿生而生、确定投生为女人和第八有的业的基础、果报、趣、生以及补特伽罗、自己了解和向他人解释都很困难，因为难以说明投生那些地方的业基础是这些，或者说果报是这些，或者说趣是这些，或者说是这些生，或者说是这个补特伽罗，所以未予建立。
在这些障碍中，烦恼障是最劣的，因为多生不可救治；其次是业障劣，因为来世也不可救治；异熟障过失最小，因为仅障碍现法，在未来生中可以救治，如北俱卢人生为三十三天天子后生起见道。
毗婆沙师说：烦恼障引生业障，业障引生异熟障，所以烦恼障罪最大，业障比它轻，异熟障比业障更轻。无间业的含义是，不被感受其他异熟的业所间隔，不能阻断顿受业的异熟，称为无间，因为不能被其他业所压制。或者，作此业的补特伽罗死后立即转生地狱称为无间，因为没有其他趣和其他生的间隔。他具有生彼之事，有法，是无间隔的，因为具有无间业本身的法性，如同具足无漏业者称为沙门，而沙门性则称为无垢道，是本性助缘一样。
障碍所在
第二，总说无间业，杀父母无间业的特例，其他两障所在之处。
共无间业
第一，无间业三洲中有，阉人等不认为有。


 །རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་མཚམས་མེད་ནི་གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད་ཀྱི། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་གསུམ་ནའང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི། སྡོམ་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་ལ་སྡོམ་མིན་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཟ་མ་དང་སོགས་པས་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པ་ལ་མི་འདོད་དོ། །
3-125a
不共杀父母无间业
གཉིས་པ་ནི། ཕན་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །ཟ་མ་སོགས་ཀྱིས་ཕ་མ་གསོད་ན་མཚམས་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕ་མས་ནི་དེའི་ལུས་མ་ཚང་བ་བསྐྱེད་ཅིང་བུ་ཚ་དེས་ཕན་མི་ཐོགས་པར་མནོས་ཏེ་བྱམས་པ་ཆུང་བས་ཕན་པ་འདོགས་པའང་ཤས་ཆུང་བའི་ཕྱིར། བུ་ཚས་ཀྱང་ཕ་མ་ལ་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་བློ་ཡོད་ན་བསད་སོགས་ལ་མཚམས་མེད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་བ་ལས། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དམུས་ལོང་དང་གཏན་འོན་སོགས་ཀྱིས་ཕ་མ་གསོད་ཀྱང་དེར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཕ་མས་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་བསྐྱེད་པས་ཕན་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། འདིར་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མ་ཚང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ལུས་མ་ཚང་བ་ཟ་མ་སོགས་ལ་བརྗོད་ཀྱི་ལོང་བ་སོགས་ལ་མངོན་རྟོགས་སྐྱེ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ལུས་ཚང་བར་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་མ་དྲིན་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོས་ཕ་མ་གསོད་ཀྱང་མཚམས་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕན་པ་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་པར་གྲགས་པ་ལ། བཙུན་པ་ན་རེ། ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་བློ་གསལ་བས་ཕ་མ་གསོད་ན་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟ་ཅང་ཤེས་དེ་མ་ལ་མི་བརྒལ་བ་ལ་གདོང་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཏེ་མ་ལ་བརྒལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། དེས་ཕྱིས་ཤེས་ནས་རང་གི་ཕོ་མཚན་བཅད་པར་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་བློ་གསལ་འདོད་ལོག་སྤོང་བ་བཞིན་ནོ། །མིའི་ཕ་མ་མི་མ་ཡིན་བསད་ནའང་མཚམས་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་མིན་དེས་ཀྱང་མི་དང་འཚམས་པའི་ཕན་པ་མི་ནུས་པ་དང་། བུས་ཀྱང་ཕ་མ་དང་རིས་མི་མཐུན་པས་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
另二障所在
གསུམ་པ་ནི། ལྷག་མ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ན། །ལྷག་མ་ཉོན་སྒྲིབ་དང་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ན་ཡོད་དེ། མིའི་
3-125b
ནང་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་བདེན་པ་མཐོང་མི་ནུས་པ་སྒྲ་མི་སྙན་པ་ཡོད་ལ། ལྷའི་ནང་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མཚམས་མེད་པ་བཞི་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། གཅིག་ནི་ངག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ། གསུམ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། གཅིག་ནི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། གཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རང་འགྲོངས་ཀྱི་གཞན་ལྷ་སྦྱིན་སོགས་ཀྱིས་གླང་པོ་ནོར་སྐྱོང་སོགས་རྦད་ནས་འགྲོངས་སུ་འཇུག་མ་ནུས་པའི་ཕྱིར། མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །
业障各别说
གསུམ་པ་ལས་སྒྲིབ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མཚམས་མེད་དང་། དེ་དང་ཉེ་བའོ། །
无间业
དང་པོ་ལ། མཚམས་མེད་དངོས། དེའི་ལས་འབྲས། ལས་འབྲས་ཀྱི་ཞར་བྱུང་ངོ་། །
无间业正分
དང་པོ་ལ། དབྱེན་གྱི་མཚམས་མེད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། ལྔ་ཀ་བསྡོམས་ཏེ་བཤད་པའོ། །
广说破僧和合无间
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
体性
དང་པོ་ལ། འདི་དབྱེ་བའི་དབྱེན་དང་། འདིས་འབྱེད་པའི་དབྱེན་ནོ། །
和合之破
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་། གང་ལ་ལྡན་པའོ།

总之，无间业仅存在于三洲中，而在北俱卢洲和其他趣中不存在，更不用说其他界了。在这三洲中也只存在于男性和女性身上，因为对于没有律仪的人也不存在不律仪，所以在阉人等，包括黄门和双性人身上都不存在无间业。
不共杀父母无间业
第二，因利益及惭愧小，如果阉人等杀父母不会成为无间业，因为他们的父母产生了不完整的身体，这些子女无法回报恩惠而受到轻视，父母对他们的爱少，所以给予的利益也少。子女如果对父母有惭愧心，杀害等行为会成为无间罪过，但由于惭愧心小的缘故，所以不成无间。
有人问：如此一来，盲人、聋人等男性和女性杀父母也应不成无间罪，因为父母产生了根不全的身体，利益小的缘故？答：因不成立，此处所说的带有根官的不全身体，是指不能生起证悟的不全身体，如阉人等，而盲人等具有生起证悟的福分，所以父母通过产生完整的身体恩德大。
虽然流行这样的观点：饿鬼和旁生杀父母也不成为无间罪，因为利益和惭愧小，但尊者说：智慧清晰的饿鬼和旁生杀父母会成为无间罪，因为具有强烈的惭愧，例如良马不愿与母亲交配，用布蒙住脸才使它与母亲交配，后来知道后自己割断生殖器，这就像智慧清晰能断除邪欲一样。
人类的父母杀非人也不成为无间罪，因为那个非人也不能给予与人类相应的利益，而且子女与父母种类不同，惭愧小的缘故。
另二障所在
第三，余障在五趣中。剩余的烦恼障和异熟障存在于五趣中，在人中有不能见谛的北俱卢洲人作为异熟障，在天中有无想有情的缘故。
四种无间业是身业，一种是语业，三种是杀生，一种是妄语，一种是杀生的加行，因为如来是自然圆寂，其他如提婆达多等无法通过放大象护财等使他死亡，因为佛是不可摧毁的法性。
业障各别说
第三，特别解说业障：无间业和近无间业。
无间业
第一，正无间业，其业果，业果的附带内容。
无间业正分
第一，广说破和合僧的无间业，总合说五种。
广说破僧和合无间
第一，从体性、果报、种类方面广说。
体性
第一，所破之和合，能破之和合。
和合之破
第一，体性，何处具有。


 །
དང་པོ་ནི། དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའི། །རང་བཞིན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྫུན་ཡིན་པས། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའམ། རྫུན་གྱི་རྒྱུ་འདིས་དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་མཚམས་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་བྱེད་ལས་ཀྱི་མིང་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། བྱེ་བའི་དབྱེན་གྱི་ངོ་བོ་མཚམས་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པ་མི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་རྫས་ཡོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དག་ལའང་ལྡན་པས་ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མིན། མི་དགེ་བར་ལུང་བསྟན་པའང་མིན་པའི་
3-126a
ཕྱིར་ན་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ལྡན་མིན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་འབྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་དགེ་འདུན་ཡང་དག་ལྡན། །དབྱེན་དེ་དང་དབྱེ་བའི་དགེ་འདུན་ཡང་དག་པར་ལྡན་གྱི། དེ་འབྱེད་པ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །
被破而离
གཉིས་པ་འདིས་འབྱེད་པའི་དབྱེན་ལ། ངོ་བོ་དང་། གང་ལ་ལྡན་པ།
དང་པོ་ནི། དེ་ཡི་ཁ་ན་མ་ཐོ་རྫུན། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལྡན་མིན་གྱི་ཆོས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེའི་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་ནི་རྫུན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན། །དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན་ཅེས་སོ། །
果报
གཉིས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
果报正分
དང་པོ་ནི། བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར། །འབྱེད་པོ་དེ་བར་གྱི་བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཁམས་ན་དེ་བས་ཚེ་རིང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མཚམས་མེད་གཞན་ནི་མནར་མེད་དུ་མ་ངེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །མཚམས་མེད་མང་པོ་བྱས་ལ་དེ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ནི་མི་མྱོང་། སྐྱེ་གནས་གཅིག་པུར་ནི་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་འབྲས་མང་པོ་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པར་སྨིན་རུང་ངམ་སྙམ་ན། མཚམས་མེད་ལྷག་པ་མང་པོས་མནར་མེད་དུ་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་འགྱུར་གྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ཡུས་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་། གནོད་པ་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་མང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་འགྱུར་རོ། །
广说行相
གསུམ་པ་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། འཁོར་ལོའི་དབྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་དབྱེན་བཤད་པ། འཁོར་ལོའི་དབྱེན་མི་འབྱུང་བའི་དུས་ངོས་བཟུང་བའོ། །
破法轮相
དང་པོ་ལ། སུ་ཞིག་གིས་འབྱེད་པ། གང་དུ་འབྱེད་པ། སུ་དག་འབྱེད་པ། ཇི་ཙམ་གྱིས་བྱེ་བ། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འཇུག་པ། སྒྲ་དོན། གླིང་གང་ལ་ཡོད་པ། དགེ་སློང་གི་
3-126b
གྲངས་སོ། །
破者
དང་པོ་ནི། དགེ་སློང་ལྟ་སྤྱོད་ཚུལ་ལྡན་པས། །འབྱེད་དོ། །འབྱེད་བྱེད་དེ་ཡང་དགེ་སློང་གིས་འབྱེད་ཀྱི། ཡུལ་མི་གཉན་པས་ཁྱིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དགེ་སློང་མ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་ལ་མི་སྤོབས་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དེ་ཡང་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལྟ་བ་ལྔ་སྤྱད་ཅིང་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་བརྟག་ཅིང་སེལ་ནུས་པས་སྟོན་པ་གཞན་དང་ལམ་གཞན་བཟུང་ནུས་དེས་འབྱེད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་འཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་བསམ་པ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་དང་ལྡན་པས་འབྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚིག་མི་བཙན་པའི་ཕྱིར།
所破处
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འབྱེད་པའོ།

 །
དང་པོ་ནི། དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའི། །རང་བཞིན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྫུན་ཡིན་པས། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་བཏགས་པའམ། རྫུན་གྱི་རྒྱུ་འདིས་དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་མཚམས་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་བྱེད་ལས་ཀྱི་མིང་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། བྱེ་བའི་དབྱེན་གྱི་ངོ་བོ་མཚམས་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པ་མི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་རྫས་ཡོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང་དགེ་རྩ་ཆད་པ་དག་ལའང་ལྡན་པས་ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མིན། མི་དགེ་བར་ལུང་བསྟན་པའང་མིན་པའི་
3-126a
ཕྱིར་ན་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ལྡན་མིན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་འབྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་དགེ་འདུན་ཡང་དག་ལྡན། །དབྱེན་དེ་དང་དབྱེ་བའི་དགེ་འདུན་ཡང་དག་པར་ལྡན་གྱི། དེ་འབྱེད་པ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །
被破而离
གཉིས་པ་འདིས་འབྱེད་པའི་དབྱེན་ལ། ངོ་བོ་དང་། གང་ལ་ལྡན་པ།
དང་པོ་ནི། དེ་ཡི་ཁ་ན་མ་ཐོ་རྫུན། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལྡན་མིན་གྱི་ཆོས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དེའི་ངག་གི་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་ནི་རྫུན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན། །དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན་ཅེས་སོ། །
果报
གཉིས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་པ་བཅད་པའོ། །
果报正分
དང་པོ་ནི། བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར། །འབྱེད་པོ་དེ་བར་གྱི་བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཁམས་ན་དེ་བས་ཚེ་རིང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མཚམས་མེད་གཞན་ནི་མནར་མེད་དུ་མ་ངེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །མཚམས་མེད་མང་པོ་བྱས་ལ་དེ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ནི་མི་མྱོང་། སྐྱེ་གནས་གཅིག་པུར་ནི་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་འབྲས་མང་པོ་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པར་སྨིན་རུང་ངམ་སྙམ་ན། མཚམས་མེད་ལྷག་པ་མང་པོས་མནར་མེད་དུ་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་འགྱུར་གྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ཡུས་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་། གནོད་པ་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་མང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་འགྱུར་རོ། །
广说行相
གསུམ་པ་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། འཁོར་ལོའི་དབྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་དབྱེན་བཤད་པ། འཁོར་ལོའི་དབྱེན་མི་འབྱུང་བའི་དུས་ངོས་བཟུང་བའོ། །
破法轮相
དང་པོ་ལ། སུ་ཞིག་གིས་འབྱེད་པ། གང་དུ་འབྱེད་པ། སུ་དག་འབྱེད་པ། ཇི་ཙམ་གྱིས་བྱེ་བ། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འཇུག་པ། སྒྲ་དོན། གླིང་གང་ལ་ཡོད་པ། དགེ་སློང་གི་
3-126b
གྲངས་སོ། །
破者
དང་པོ་ནི། དགེ་སློང་ལྟ་སྤྱོད་ཚུལ་ལྡན་པས། །འབྱེད་དོ། །འབྱེད་བྱེད་དེ་ཡང་དགེ་སློང་གིས་འབྱེད་ཀྱི། ཡུལ་མི་གཉན་པས་ཁྱིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དགེ་སློང་མ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་ལ་མི་སྤོབས་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དེ་ཡང་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལྟ་བ་ལྔ་སྤྱད་ཅིང་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་བརྟག་ཅིང་སེལ་ནུས་པས་སྟོན་པ་གཞན་དང་ལམ་གཞན་བཟུང་ནུས་དེས་འབྱེད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་འཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་སྤྱོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་བསམ་པ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་དང་ལྡན་པས་འབྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚིག་མི་བཙན་པའི་ཕྱིར།
所破处
གཉིས་པ་ནི། གཞན་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འབྱེད་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
下面是您请求的简体中文直译：
第一，僧团分裂具有不调和的本性，是非相应法，非烦恼，无记。僧团分裂是非相应行，其因是妄语，因此以果的名称来命名因，或因为这个妄语的因能使僧团分裂，所以将僧团分裂称为无间罪，这是以作用的名称来命名果，而非确立分裂本身的体性为无间罪。根据有部所言，僧团分裂是不调和、不和谐本性的实有非心相应法行蕴，因为已断烦恼者和断善根者也有此法，所以其体性不是烦恼性，也不是被记为不善的，因此是无覆无记，不是无间罪，这个非相应法不与分裂者相应。
第二，它与僧团真实相应。分裂与被分裂的僧团真实相应，而不与分裂者提婆达多相应。
被破而离
第二，这能引起分裂的分裂包括：体性和与何者相应。
第一，其罪过是妄语。与僧团分裂非相应法同时生起的语表和无表是罪过，这是妄语。
第二，它与分裂者真实相应。与分裂者真实相应。
果报
第二，其果报分为：实际和断疑。
果报正分
第一，将在劫中于无间狱成熟。分裂者将在中劫于无间狱受报，因为欲界中没有比这更长的寿命。其他无间罪不一定在无间狱受报。
第二，过多则损害更大。对于造多种无间罪者，不会在其他时间感受，如何在一处生中完全成熟多种无间罪果报？多种无间罪在无间狱中会使痛苦感受成为二、三、四、五倍，获得极为广大的苦基、极为柔嫩的身体，损害极为众多且不可忍受。
广说行相
第三，从行相方面广说分为：破法轮相、业的分裂和破法轮不生起的时间确定。
破法轮相
首先包括：谁能分裂、何处分裂、谁被分裂、多少为分裂、持续多久、名义、哪个洲有、比丘数量。
破者
第一，持戒具足见行的比丘能分裂。分裂者是比丘而非居士，因为对象太重要；也不是比丘尼等，因为他们不敢对比丘无礼。此比丘必须具有萨迦耶见等五种见解并实行，能够检验和排除，能够接受其他导师和其他道路，才能造成分裂，因为他有坚固的恶意和执着。贪行者不能，因为他们在烦恼和清净方面意志不坚定。具戒能分裂，破戒者不能，因为他们的话不具权威。
所破处
第二，在他处。在世尊现前住世之外的地方分裂。


 །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བཟོད་དཀའ་བ་སྟེ། ཟིལ་གྱིས་མནན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། བཀའ་བཙན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཉིད་དུ་དབྱེ་མི་ནུས་སོ། །
被破对象
གསུམ་པ་ནི། བྱིས་པ་རྣམས། །བྱིས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འབྱེད་ཀྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ལ་གནས་པ་མན་ཆད་འབྱེད་དེ་ཉམས་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆེན་པོ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རམ། མཐོང་ལམ་དང་ཉེ་ཞིང་ངེས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
离合范围
བཞི་པ་ནི། སྟོན་དང་ལམ་གཞན་ལ་བཟོད་པ། །བྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན་པའི་སྟོན་པ་དང་དེས་བསྟན་པའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་གཞི་ལྔ་པོ་འོ་མ་མི་སྤྱད་པ་དང་། ཤ་སྤོང་བ་དང་། ལན་ཚ་ལོངས་མི་སྤྱད་པ་དང་། གོས་མ་དྲས་པ་བགོ་བ་དང་། གྲོང་གི་ནང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུག་པ་ཞེས་
3-127a
པ་ལ་བཟོད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་དགེ་འདུན་བྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
破离期限
ལྔ་པ་ནི། དེ་ནི་མི་གནས་སོ། །བྱེ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ནུབ་རངས་པ་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་སོ། །ནམ་མ་ལངས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་དགེ་འདུན་སླར་འདུམ་པར་འགྱུར་རོ། །
དྲུག་པ་ནི། དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དུ་འདོད། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དུ་འདོད་དེ། མཐོང་ལམ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བས་འཁོར་ལོ་མྱུར་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་མཐོང་ལམ་ཀྱང་མྱུར་དུ་འཇུག །འཁོར་ལོ་ས་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་ལམ་ཀྱང་ཤེས་བཟོད་པ་གཅིག་ཏུ་མི་གནས། འཁོར་ལོ་མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བྱེད། འཁོར་ལོ་ཡར་འཕར་མར་འཕར་བྱེད་པ་བཞིན་མཐོང་ལམ་ཀྱང་ཁམས་གོང་འོག་ཏུ་ཡར་འཕར་མར་གཞོལ་བྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་དགེ་འདུན་འདུམ་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལམ་འཇུག་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་ནས་འགའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །
所在洲
བདུན་པ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་ནའོ། །འཛམ་བུ་གླིང་ནའོ་སྟེ། གླིང་གཞན་ན་མེད་དེ། གཞན་ན་སྟོན་པ་མེད་པས་སྟོན་པ་དང་མཉམ་དུ་རེ་བའི་ཁ་ལོག་ཏུ་འཇུག་པ་ལྷ་སྦྱིན་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
僧众量
བརྒྱད་པ་ནི། དགུ་སོགས་ཀྱི། །དབྱེ་བྱ་དགེ་འདུན་དགེ་སློང་བརྒྱད་དང་དགུ་པ་ནི་འབྱེད་པོ་ལས། དགུ་སོགས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་གྲངས་མ་ངེས་པས་འབྱེད་དེ། ངེས་པར་སངས་རྒྱས་དང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་དགེ་འདུན་གཉིས་སུ་གནས་པར་གྱུར་ནས་བྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གཞན་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེན་ལས་འགྱུར་ཏེ། མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་བློ་མི་མཐུན་པས་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་གསོ་སྦྱོང་སོགས་བྱས་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
3-127b
说离间业
གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་དབྱེན་ནི། ལས་ཀྱི་དབྱེན་ནི་གླིང་གསུམ་ན། །དེ་ནི་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས། །ལས་ཀྱི་དབྱེན་ནི་བསྟན་པ་ཡོད་ན་གླིང་གསུམ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ། །ལས་ཀྱི་དབྱེན་དེ་ནི་དགེ་སློང་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་འབྱེད་དེ། འབྱེད་པ་པོ་སྟོན་པར་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་། འབྱེད་པ་པོའང་མི་དགོས་པར་དགེ་འདུན་བཞི་སོ་སོར་བྱེ་ནས་མཚམས་གཅིག་གི་ནང་ན་ལས་སོ་སོར་བྱེ་བས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

下面是您请求的简体中文直译：
如来难以忍受，因为难以胜伏，且其教诫有力，在导师现前住世时无法分裂。
被破对象
第三，凡夫。只有凡夫能被分裂，不是圣者，因为圣者已现证教法和证法，且具有不可破坏的信心。有人说：处于暖位和顶位以下者可被分裂，因为他们可能退转；已获得大决择分大忍的人则不会被分裂，因为他们如同见谛者，或因为接近见道而趋向决定的现证。
离合范围
第四，于异师异道忍受即为分裂。如果接受不同于如来的其他导师和其他道的五种基础——不饮牛奶、不食肉、不食盐、穿未缝制的衣服和住在村中寺院，仅凭这些即称为僧团分裂。
破离期限
第五，它不会持续。分裂后当夜至黎明不会持续。必定在天未亮时僧团会重新和合。
第六，这被认为是法轮分裂。这种僧团分裂被认为是法轮分裂，因为见道如同车轮，见道迅速如轮快速运转，见道如轮不停留一处而是不断经历智忍，见道能使未胜者得胜如轮，见道能上下升沉如轮上升下降于上下界。只要僧团未和合，就会阻碍圣道生起，使任何人都无法现证圣道，因为在那时世尊的法轮被分裂，所以称为法轮分裂，其原因是僧团分裂。
所在洲
第七，在阎浮提。只在阎浮提，其他洲没有，因为其他洲没有导师，没有像提婆达多那样想与导师竞争者。
僧众量
第八，九等。被分裂的僧团比丘八人，第九是分裂者，以九等（人），即此数量以上不确定数目皆可分裂，因为必须有佛陀方和提婆达多方两个僧团才能分裂。其他僧团分裂是业的分裂，如在一界内因意见不合而进行僧团羯磨如布萨等，则成为分裂。
说离间业
第二，业的分裂：业的分裂在三洲，由八人以上（造成）。业的分裂只在有佛教的三洲存在。业的分裂由八位比丘以上能造成，因为分裂者不自称为导师，也不需要分裂者，只要四位比丘分别分开，在一界内各自进行羯磨，就能成就业的分裂。


 །
决定不起破法轮时
གསུམ་པ་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་མི་འབྱུང་བའི་དུས་ངོས་བཟུང་བ་ནི། དང་པོ་མཐའ་སྐྱོན་ཟུང་གཅིག་གི། སྔ་རོལ་ཐུབ་པ་ནོངས་པ་དང་། །མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ནི་དུས་དྲུག་དག་ཏུ་མི་འབྱུང་སྟེ། དང་པོ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་ན། སྔར་མེད་ཀྱི་ཆོས་བྱུང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་བསམ་པ་དགེ་བ་ཤ་གཅིག་པ་དང་། མཐའ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་སྟོན་པ་དང་བྲལ་བའམ་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བས་དགེ་འདུན་ཤ་གཅིག་པ་བློ་གཅིག་ཅིང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བར་དུ་ཡང་བསྟན་པ་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་འཆི་ལྟས་ཀྱིས། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཞིག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་དག་ནི་བསྟེན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་བགྱིད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སོ། །ཞེས་པ་དང་། སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ལགས་སོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་བཟང་སྦྱིན་གྱིས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་ཉན་ཐོས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་དང་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མཆོག་ཟུང་གཅིག་མ་བྱུང་གི་སྔ་རོལ་ཏུ་འབྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བ་ནུབ་རངས་སུ་མི་གནས་པར་ཉན་ཐོས་ཟུང་དེས་ཕྱིར་བཟླུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་ནོངས་པ་ན་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་འབྱེད་པ་པོའི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚམས་
3-128a
གཅིག་གི་ནང་དུ་ལས་ཐ་དད་བྱེད་པས་དགེ་འདུན་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གནས་པ་ན་བྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་སློབ་མ་དགེ་འདུན་དབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་ལ་རག་པས། སྟོན་པ་འདིས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་མངོན་ཤེས་ལྔ་ཅན་གྱི་འཁོར་གྱི་དབྱེན་བྱས་པས་འདིའི་དགེ་འདུན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཕྱེའོ་ཞེས་གྲགས་ལ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་ནི་དབྱེན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
五皆摄说
གཉིས་པ་ལྔ་ཀ་བསྡོམས་ཏེ་བཤད་པ་ལ། མཚམས་མེད་ལྔའི་གྲངས་ངེས་དང་། འཕྲོས་དོན་དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
无间五种决定
དང་པོ་ནི། ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །སྤངས་དང་མེད་པར་བྱས་ཕྱིར་རོ། །མ་བསད་པ་སོགས་མཚམས་མེད་ཡིན་ལ། གཞན་དག་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་བསམ་པས་སྤངས་པ་དང་སྦྱོར་བས་མེད་པའམ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ལས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕ་མ་ནི་ལུས་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་བསྐྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་ཡིན་ལ། གཞན་གསུམ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའམ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་། ཞིང་ས་གཤིན་པ་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མང་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ནི་བསམ་པས་སྤངས་ཤིང་དང་པོ་གསུམ་སྦྱོར་བས་དངོས་སུ་མེད་པར་བྱས་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱང་སྦྱོར་བས་ཉམས་པར་བྱས་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། མ་གསོད་པའི་དོགས་གཅོད། ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བའི་དོགས་གཅོད། དགྲ་བཅོམ་གསོད་པའི་དོགས་གཅོད་དོ། །
解杀母义疑
དང་པོ་ལ། མཚན་གྱུར་པ་ལ་དཔྱད་པ། ཟླ་མཚན་མངལ་གཞན་དུ་བསྐྱེད་པའི་དོགས་གཅོད་དོ། །
辨变性义
དང་པོ་ནི། མཚན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་འགྱུར། །ཕ་མ་མཚན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་ལུས་གཅིག་པ་དེ་ལ་ཕའམ་མ་བསད་པའི་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕ་ཡང་མ་ཡིན། དགྲ་བཅོམ་
3-128b
ཡང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེས་པ་ཞིག་བསད་ན་མཚམས་མེད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། མ་མཚན་གྱུར་པ་བསད་ནའོ།

下面是您请求的简体中文直译：
决定不起破法轮时
第三，确定法轮分裂不发生的时间：初终过失一双前，导师涅槃及未结界中，法轮分裂不会发生。法轮分裂在六个时期不会发生：一是初转法轮后不久，因为对新出现的法生起欢喜和极大欢喜，使心意纯善；二是最后世尊涅槃时，因为失去导师或思维无常而生起厌离，使僧团同心一致无有分歧。中间也有：在教法中未出现见解过失的征兆之前，如"据我所知世尊所说的意思，世尊宣说的障碍法，若依止则不会成为障碍"和"正是此心流转于轮回"这样的说法未出现之前；以及善臣（Bhadrika）未出现破戒行为之前；在具神通力和智慧的声闻弟子最胜双尊未出现之前不会分裂，因为即使分裂也不会持续到天亮，这对声闻弟子会使其重新和合。当导师涅槃后也不会发生，因为导师入灭后分裂者没有竞争对象。在一个坛场界内以不同羯磨行为使僧团分为两派才是分裂，因此在未结界处不会发生。取决于弟子僧团将被分裂的业，据说此导师在前世作菩萨时，曾分裂具五神通仙人的眷属，因此其僧团被提婆达多分裂。但所有佛陀的法轮都不会出现分裂。
五皆摄说
第二，总括五种无间罪的解释，包括：五无间罪的数量确定和附带问题的解决。
无间五种决定
第一，因利益施与、功德田，意舍及以行毁坏故。为何杀母等是无间罪而其他不是？因为它们是对利益施与者和功德田，以意图舍弃并以行为使其不存在或损坏而被立为无间罪。其中，父母是利益施与田，因为他们创造了与解脱相顺的身体；其余三者是功德所依或最殊胜的福田，如同肥沃的土地播种后能生出丰硕果实。对这些对象，以意图舍弃，前三者以行为直接使其不存在，后二者以行为使其损坏。
第二，解决关于杀母的疑问，出血恶心的疑问，和杀阿罗汉的疑问。
解杀母义疑
首先讨论性别变化的情况，解决月经产生他胎的疑问。
辨变性义
第一，性别变化仍构成无间罪。父母的性别变化，对于同一身体，杀父或杀母仍构成无间罪。若有人问：杀一个既非父亲，也非阿罗汉的男子，是否会沾染无间罪过？是的，杀变性后的母亲就是如此。


 །མ་ཡང་མ་ཡིན། དགྲ་བཅོམ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་གཅིག་བསད་ན་མཚམས་མེད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་སྟེ། ཕ་མཚན་གྱུར་པ་བསད་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་འདིའི་ཕ་དེ་ཚེ་འཕོས་ནས་ལུག་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པ་དེ་བསད་ཀྱང་ལུས་ཐ་དད་དུ་འཕོས་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་མི་འབྱུང་ངོ་། །
解月经起别胎之疑
གཉིས་པ་ནི། གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་མ། །བུད་མེད་གཞན་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ཟག་ནས་བུད་མེད་གཞན་གྱི་མངལ་དུ་བླུགས་ནས་བསྐྱེད་པ་དེ་བསད་ན་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་མ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལའང་མ་ལ་ཞུ་དགོས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཞུ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་བཟུང་ནུ་ཞོ་ལྡུད་པ་དང་། ཟས་རགས་པ་གོམས་པ་དང་། ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་དང་། ཡ་ང་བ་སྤོང་དུ་འཇུག་པ་སོགས་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གསོད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་མ་ལས་གཞན་བསད་པ་དང་། མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་མ་བསད་ནའང་མཚམས་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁྲིའུའི་སྟེང་ན་གོས་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་ན། འདི་ན་དགྲ་ཉལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམ་ནས་དེར་མཚོན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། མཚོན་བཏབ་པ་དེས་མ་ཁྲི་འོག་ཏུ་འདུག་པ་བསད་པ་དང་། བཙོ་བླག་མཁན་གྱིས་ཕའི་མགོ་ལ་སྦྲང་བུ་འདུག་ནས་སྦྲང་བུ་ལ་བརྒྱབས་པས་ཕ་ཤི་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །མཚོན་ཐབས་གཅིག་གིས་མ་དང་གཞན་ཞིག་གཉིས་བསད་ན་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་ལ། རིག་བྱེད་ནི་མཚམས་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་ནི། རིག་བྱེད་ཁ་ཅིག་ནི་མཚམས་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། རིག་བྱེད་ཁ་ཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་གཅིག་ཤོས་ཀྱིས་
3-129a
བསྡུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་ནའང་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་བསད་དོ་ཞེས་རྟེན་ངེས་བཟུང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བསད་ཀྱང་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་མིན་པ་ལ་སྤུ་རིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྷ་སྦྱིན་བསད་སྙམ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་མཆོད་སྦྱིན་བསད་པས་མཚམས་མེད་མི་འོང་བར་འདོད་པ་ཉམས་ཞེ་ན། གནད་མི་མཚུངས་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་བསད་མནོ་བས་དགྲ་བཅོམ་པ་མཆོད་སྦྱིན་བསད་པ་དེ་གཉིས་ལ་སྤུ་རིས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པས། མཚམས་མེད་དང་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ལམ་མི་འོང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་དང་དགྲ་བཅོམ་ཐུན་མོང་བ་བསད་ན། ཁ་ཅིག །དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་གཞན་གཅིག་བསད་པ་དང་། ཕ་ཡང་གཞན་གཅིག་བསད་པ་བས་སྡིག་ཆུང་ཟེར། ལ་ལ་ན་རེ་མཉམ་པོར་སྡིག་པ་འོང་ཟེར། འདིར་ནི་ཕ་དགྲ་བཅོམ་བསད་ནའང་མཚམས་མེད་ནི་དགྲ་བཅོམ་བསད་པའི་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་རྒྱལ་པོ་སྒྲ་ཅན་གྱིས་གྲོང་ཁྱེར་རོ་ཀུ་ཀ་དང་ཉེ་བ་ཞིག་ཏུ་ཕ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ན་འོངས་པ་ལ་གཤེད་མ་བཏང་སྟེ་བསད་པ་ལ། ཕ་དགྲ་བཅོམ་དེས་གཤེད་མའི་མི་ལ་སོང་ལ། སྐྲ་ཅན་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་མཚམས་མེད་པ་གཉིས་བྱས་ཏེ། ཕ་བསད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པའོ། །ཞེས་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། དེར་བརྗོད་པ་ནི། ང་དགྲ་བཅོམ་པ་མིན་ཀྱང་ཕ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕ་བསད། ཕ་མིན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད། དེར་སོང་ལ་སྐྲ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་མཚམས་
3-129b
མེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག་པའམ། ཡང་ན་མཚམས་མེད་པའི་སྒོ་གཉིས་ནས་སྤྱོས་པས་མཚམས་མེད་པར་བྱས་པས་མཚམས་མེད་ཀྱི་སྡིག་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་བསྟན་ནས་འགྱོད་དུ་གཞུག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

下面是您请求的简体中文直译：
既非母亲，也非阿罗汉的女子被杀，会染上无间罪，因为杀死变性后的父亲会构成无间罪。若本生的父亲死后转生为羊等并被杀，由于身体已转变为另一身，所以不会构成无间罪。
解月经起别胎之疑
第二，若杀由谁的月经所生者。若女子的凝滑胚胎流出后放入另一女子子宫中发育，杀死这个胎儿会构成无间罪的母亲，是这个众生的月经所生者。对于后者（养育者）也必须请求履行母亲的一切职责，因为她在抱持身体、哺乳、习惯粗食、洗浴和按摩身体、令远离可怕事物等方面提供利益，如同母亲一样。若对母亲实施加害行为却杀死了他人，或对非母亲实施加害行为却杀死了母亲，都不构成无间罪。譬如，认为"床上有敌人"而用武器刺击，而那武器却杀死了藏在床下的母亲；或像厨师看见父亲头上有苍蝇，打苍蝇时却杀死了父亲，这类情况都不构成无间罪。若用一种武器手段同时杀死母亲和他人，无表色有两种，而表色仅是无间罪性质，因为此业力强大。尊者Dbyangs-sgrog说：表色有两种：一部分包含在无间罪中，一部分包含在杀生业道中，因为积聚的极微尘更多。
即使以为对方不是阿罗汉而杀死阿罗汉，也构成无间罪，因为已确定"杀此人"为对象。这是普遍的道理，因为实际上是阿罗汉，即使认为不是阿罗汉而杀死，仍构成无间罪，因为阿罗汉和非阿罗汉外表特征没有差异。如此，有人反驳说：若想杀提婆达多而杀了阿罗汉耶若（Mchod-sbyin），就不会产生无间罪，这种观点就失效了。回答：情况不同，因为想杀提婆达多却杀了阿罗汉耶若，这两者外表特征不同，所以认为不会产生无间罪和杀生业道。若杀一人同时是父亲和阿罗汉，有人说：比起杀另一个阿罗汉和杀另一个父亲，罪过较轻。有人说：罪过相等。此处认为，杀父亲阿罗汉只构成一个杀阿罗汉的无间罪，因为是一个身体。
那么，当国王Sgra-can派遣刺客在Ro-ku-ka城附近杀死其父亲乌得罗衍那（Ud-tra-ya-na）时，这位阿罗汉父亲对刺客说："去告诉Skra-can（发发），你造了两种无间罪：一是杀父，二是杀阿罗汉"，这与上述说法不矛盾吗？不矛盾，因为他说的意思是："虽然我不是阿罗汉，但因我是你父亲，你杀了父亲；虽然不是父亲，但因我是阿罗汉，你杀了阿罗汉。去告诉发发，你以两种无间罪因造了无间罪。"或者，是通过两种无间罪门造成无间罪，以显示无间罪的过患极为严重，目的是使他生起悔改。


 །
解害心使出血之疑
གཉིས་པ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བའི་དོགས་གཅོད་ནི། སངས་རྒྱས་བརྡེག་པར་སེམས་ལ་མིན། །སངས་རྒྱས་བཀྲོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་གྱི། སངས་རྒྱས་ལ་བརྡེག་པར་སེམས་པས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ལ་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། དེས་བཀྲོངས་པར་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
解杀阿罗汉之疑
གསུམ་པ་ནི། བསྣུན་འོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིན། །དགྲ་མ་བཅོམ་པའི་ཚེ་མཚོན་བསྣུན་ལ། བསྣུན་པའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་མཚམས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། དེས་ནི་དགྲ་བཅོམ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
其业果
གཉིས་པ་དེའི་ལས་འབྲས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མཚམས་མེད་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་འབྲས་མི་སྲིད་དོ། །མཚམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། སེམས་དེ་ཡང་མ་བཟློག་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་དོ། །བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་འཕགས་ལམ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཅན། ལས་ལམ་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འཕགས་ལམ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་དང་ལས་ལམ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་འཕགས་སྐྱེས་པོ་སྐྲག་ནས་ཤཱཀྱའི་མི་རྩེན་མ་གངས་ཁྲོད་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཞིག་ན་འཁྲས་ཤིང་འཚོ་བ་རྔོན་གྱིས་འཚོ་བ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་བབས་ཏེ་འཁོར་བཅས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། སྔར་རི་དྭགས་ཀྱི་གདོས་དང་རྒྱ་བཤམས་པ་ལ། སྦྱོར་བ་དེས་རི་དྭགས་བསད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་གྱིས་མ་རེག་གོ། གང་སྤེལ་དུ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལའང་
3-130a
ལྡོག་སྟེ། སོར་ཕྲེང་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇམ་སྒེག་ན་རེ། འདི་ཡང་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན། མཚམས་མེད་བྱས་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་བསལ་གྱི་མདོ་ལས། མ་བསད་པའི་མཚམས་མེད་བྱས་པས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། དགེ་འདུན་དབྱེ་ཕྱིར་རྫུན་སྨྲ་བ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་རབ་ཆེར་འདོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ནི་ཆོས་མིན་དུ་ཤེས་པས་དགེ་འདུན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫུན་སྨྲ་བ་ལེགས་བཤད་ལ་ཉེས་བཤད་དང་། ཉེས་བཤད་ལ་ལེགས་བཤད་དུ་ལོག་པས་ཉེས་སྤྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་འདོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བསྣུན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་འདུན་བྱེ་ནས་སླར་མ་འདུམ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་ཅིང་བསམ་གཏན་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་། སེམས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་མི་འཇུག་ཅིང་། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་མིར་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འཁྲུགས་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། འདིའི་རྣམ་སྨིན་ཀྱང་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་མནར་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚམས་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ལྔ་པ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་ལྕི་ལ། སྔ་མ་དག་ལས་གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་ལྕི་ཞིང་། གཉིས་པ་ལས་དང་པོ་མ་གསོད་པ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པ་ཕ་གསོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཡང་བའོ། །འོ་ན་དབྱེན་ཁ་ན་མ་
3-130b
ཐོ་བ་ལྕི་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་བས་ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་དང་། ལོག་ལྟ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དམ་པ་ཡིན་ནོ།

下面是您请求的简体中文直译：
解害心使出血之疑
第二，解释恶心出佛血的疑问：思欲打佛非无间。以杀害佛陀的心出血则构成无间罪，而以打击佛陀的心出血则不构成无间罪，因为没有杀害的意图。
解杀阿罗汉之疑
第三，伤后成阿罗汉不算无间。对非阿罗汉时使用武器伤害，而后此人成为阿罗汉的，不构成无间罪，因为行为者没有对那位阿罗汉实施加害行为。
其业果
第二，解释其业果分为：总说和别说。
第一，无间罪加行已作，离贪果不可能。已作无间罪加行且心未转变者，不可能获得离贪果。因为意乐极其矛盾。对于其他业道如杀生的加行后生起圣道者，不会产生业道罪过，因为圣道所依与业道极其矛盾。从前有一位名叫Skyes-po的圣者，因恐惧而住在雪域森林中，靠狩猎为生。世尊从三十三天下来，为他和眷属说法，他的儿子们获得预流果。虽然他们之前已设置了猎捕鹿的陷阱和网，那些加行虽杀死了鹿，但因他们已获得圣果，故不为不善业道所染。《广释》中说："有部主张即使在无间罪加行中也可转变，如索链者（Sor-phreng-can）。"嘉穆（'Jam-sgegs）说："这是就共同乘而言；若依大乘，即使造无间罪也能获得圣果，因为在《未生怨悔除经》中说，即使造杀母无间罪也能获得阿罗汉果。"
第二，为分僧众说妄语，被认为过失最严重。明知如来之法与外道非法，为分裂僧团而说妄语，将善说视为恶说，恶说视为善说，在一切恶行中被认为罪过最为严重。因为它攻击如来的法身无漏道令其无法生起，阻碍世间众生的善趣与解脱道，因为僧团分裂未和合前，世间入定、获果、离贪、漏尽都受阻碍，禅定、读诵、念诵、思维等事也无法进行，连同天、龙及人的众生也陷入争斗、不悦、无自主、失念的状态，其异熟果报也是一劫中生于无间地狱。在其余无间罪中，第五项恶心出佛血罪最重，前面几项中，第三项杀阿罗汉罪最重，第二项中，第一项杀母罪最重，第二项杀父罪在所有无间罪中最轻。那么，破僧不是最重罪过吗？因为在三种罪中，已说意的罪过罪责最大，邪见是最重的罪责。
;


 །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་མི་གཅིག་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། དབྱེན་དེར་གསུངས་པ་ནི་མཚམས་མེད་ཀྱི་ནང་ནས་དང་། ཡིད་དེར་གསུངས་པ་ནི་ལས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་དང་། ལོག་ལྟ་དེར་གསུངས་པ་ནི་ལྟ་བའི་ནང་ནས་ངེས་བཟུང་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། བར་བསྐལ་དུ་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་ཉེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཉེས་ཀྱིས་དནྟ་ཀའི་དགོན་ལ་སོགས་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་འཆི་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། ལུས་ངག་གིས་དེ་ཙམ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ལོག་ལྟ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །
有漏与无漏果所有
དང་པོ་ལ། སྤོང་ལམ་ཟག་བཅས་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པ། སྤོང་ལམ་ཟག་མེད། སྤོང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཟག་བཅས། སྤོང་ལམ་མིན་པའི་ཟག་མེད་དང་། ལུང་མ་བསྟན་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་པའོ། །
断道有漏果所有
དང་པོ་ནི། དྲིར་བཅས་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གི། ལས་ནི་ལྔ་ཡི་འབྲས་བུར་བཅས། །གོང་དུ་འབྲས་བུ་ལྔ། བདག་པོ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། །རྒྱུ་མཐུན་རྣམ་སྨིན་བྲལ་བའོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལས། ལས་གང་འབྲས་བུ་དུ་དང་བཅས་ཞེ་ན། དྲི་མ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སྤོང་བའི་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་གི་ནི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལྔ་ཡིས་འབྲས་བུར་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་རང་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་སྤོང་བའི་ལམ་དེའི་རྣམ་སྨིན་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །བྲལ་འབྲས་ནི་བྲལ་བ་རང་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ནི་དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་སོགས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་སྤངས་པ་བྲལ་འབྲས་དེའང་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྔར་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
断道无漏果所有
གཉིས་པ་ནི། དྲི་མེད་བཞི་ཡི། སྤོང་བའི་ལམ་དྲི་མ་མེད་པའི་
3-131a
བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔ་མ་དག་གིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་ན་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་འབྲས་ཡིན་མི་དགོས་པས་དུས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སྨྲའོ། །དེས་ན་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་ཆ་འདྲ་སྟེ། མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་ཕྱུང་བྱས་པ་ནི་མ་གསོད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་གནས་གསོད་པ་ནི་ཕ་གསོད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དང་། སློབ་པ་གསོད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་བསད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དང་། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་དག་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དང་ཆ་འདྲ་བས་འདི་ལའང་ཉིན་གཅིག་དགེ་འདུན་གྱི་ཆོས་སྟོན་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཟེར། དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། མི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་དགེ་འདུན་འདུ་བའི་རྫས་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཟེར་རོ། །ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ནི། ལྔ་པ་མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ།

下面是您请求的简体中文直译：
因为经文如是说，是否有矛盾？不同情况不具普遍性，因为此处说的破僧是在无间罪中，说的意是在三业中，说的邪见是在诸见中特别指出的缘故。或者，僧团分裂是严重罪过，因为在中劫中产生广大异熟果；意的罪过最大，因为意的罪过使达恩塔迦寺院等处的众多凡夫死亡，而身语不能做到这种程度；邪见是最重的罪责，因为它能断善根，所以依次序这样说。
有漏与无漏果所有
首先分为：断道有漏果几种，断道无漏，非断道有漏，非断道无漏，以及无记几种果。
断道有漏果所有
第一，有垢断道，具五种果。上文说："五果：增上、士用、等流、异熟及离缚。"那么哪些业具有几种果呢？有污垢、有漏断除烦恼的断道，即无间道，其业具有五种果。其异熟果是同地所摄的悦意异熟，例如初禅不可胜道的断道，其异熟是生于初禅。等流果是从定中生起的后继相似法。离缚果是已断除的离缚本身。士用果是由它引生的解脱道法及其同时生起的受等，以及未来所获得法和所断离缚果。增上果是除先前已生的以外，自性之外的一切有为法，如经中说："非先生有为，唯有为增上果。"
断道无漏果所有
第二，无垢四果。无垢断道的业，是否存在类似的导致地狱受生之业？存在，有类似业能导致地狱受生。有人说：并非一定无间受生，因为不是无间罪。前者认为不一定，因为即使无间受生也不一定是无间罪的业果，在时间和异熟上有所不同。因此有五种类似无间罪的：骚扰阿罗汉母亲类似杀母；杀定性菩萨类似杀父；杀有学圣者类似杀阿罗汉；夺取僧团集会处类似破法轮——也有说这是使僧团一日无法说法，Dbyig-bshes说这是使僧团一生无法集会；第五类似恶心出佛血的是破坏佛塔。
;


 །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་བསགས་པ་དང་། །སྡིག་པ་མ་ལུས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི། །མཆོད་རྟེན་ཅེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད། །ཅེས་པས། དོན་དེའི་དཔེ་བང་རིམ་དང་སྲོག་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ནི་བང་རིམ་བཅུ་གསུམ་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་བཅུ་གཅིག་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བཞི་པ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་བང་རིམ་མེད་པ་ཟེར་རོ། །
附说三道之障
གཉིས་པ་ནི། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། །འཐོབ་ལ་ལས་གེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ངན་སོང་གི་ལས་གེགས་བྱེད་དུ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་ནི་ངན་སོང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་ལས་
3-131b
འདའ་བའི་ཕྱིར། མི་ཞིག་ཡུལ་འདོར་བ་ལ་བུ་ལོན་པ་དག་ལྡང་བ་བཞིན་ནོ། །ལར་ཉོན་མོངས་མང་དུ་སྤངས་ཟིན་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་ལ་ཉེ་ཡང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོབས་ཆེན་ཉོན་མོངས་ཉུང་ངུ་ལས་སྤང་དུ་མེད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་སྤོང་བ་བུལ་ལ་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོབས་ཆུང་ན་ཉོན་མོངས་དུ་མ་སྤང་དུ་ཡོད་ཀྱང་སྤོང་བ་མྱུར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལ་ནི་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་གེགས་བྱེད་དུ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ནི། འདོད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །གོང་མ་དེ་རུ་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་མ་གཏོགས་བྱ་བ་མ་སྨོས་པ་ཅི་སྙམ་ན། བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལ་ངན་སོང་གི་རྣམ་སྨིན་མཐོང་ཆོས་ལ་སྨིན་དུ་མི་འདོད་པས་གོང་མ་ལ་དེ་སྐད་མ་སྨོས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལས་ལས་འདི་གསུམ་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ལ་དགོངས་ཀྱི་གཞན་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་ནས་བསགས་པའི་ལས་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཟད་ཕྱུངས་ཅི་ལ་ཟིན་པས་སོ། །མཆན། གེགས་བྱེད་དུ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར།
定住各别说
གསུམ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པས་མཛད་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ལ། ས་མཚམས་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས། རྣམ་པ་རྒྱས་བཤད་དོ། །
地界
དང་པོ་ནི། གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ། །གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། གང་ནས་བཟུང་སྟེ་མཚན་སོ་གཉིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་སོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའོ། །
功德
གཉིས་པ་ནི། བདེ་འགྲོ་རིགས་མཐོར་སྐྱེ་དབང་ཚང་། །ཕོར་འགྱུར་ཚེ་རབས་དྲན་མི་ལྡོག །དེ་ཕན་ཆད་སྐྱོན་བཞི་དང་བྲལ་བས་བདེ་འགྲོ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་པོ་ཚང་བ་དང་།
3-132a
ཕོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ལས་ཕྱིར་མི་ནུར་བས་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལོག་སྒྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཟོང་གིས་མ་ཉོས་པའི་བྲན་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བྱང་སེམས་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་འབྱོར་པའི་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་མཐའ་དག་བརྙེས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པས་རང་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཁྱི་དང་འདྲ་བར་ང་རྒྱལ་མེད་པར་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྙས་གནོད་ཐམས་ཅད་བཟོད་ཅིང་། ངལ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་བསལ་བའི་བརྣག་པ་ཉམས་སུ་བཞེས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྲོག་སྟོང་གི་ནགས་མེས་ཚིག་པའི་རེག་པ་ལ་རྩིས་མེད་པ་དང་འདྲའོ།

下面是您请求的简体中文直译：
这也如经中所说："因积集白法，及断尽诸罪，故称如来佛，世尊为佛塔。"因此，这种意义的比喻即带有台阶和中心柱等的塔形建筑由此产生。其中，佛塔有十三层台阶，独觉塔有十一层，声闻塔有四层，转轮王塔则无台阶。
附说三道之障
第二，忍、不还及阿罗汉，获证时业为大障。获得忍位时，恶趣业为最大障碍，因为忍位超越了恶趣业异熟之地，如同一人欲离开家乡时，债主们会阻止他一样。通常，已断除众多烦恼接近获得果位时，业力强大而烦恼少者，虽然不能完全断除但断除很慢；而业力弱小者，虽有众多烦恼可断，但断除迅速。获得不还果时，欲界受生之业为最大障碍，因为不还果超越了欲界业异熟之地。现法受业除外。上文中未提及"除现法受业"是什么意思呢？因为不认为善趣身中能现法感受恶趣异熟，所以上文未如此说。对于获得阿罗汉果，色界和无色界业同样是指生后受业，因为无始轮回中积累的无量业的异熟无法穷尽。注：为最大障碍，因超越其异熟之地。
定住各别说
第三分为：总说和佛陀修行方式的别说。
第一包括：地界、功德法和广说行相。
地界
第一，从何时为菩萨？从何时造相业？从何时为住定菩萨？答：从开始积累能感三十二相异熟业时起，将于百劫后成佛者。
功德
第二，善趣高贵生诸根具足，定为男性念前生不退。从此以后远离四种过失：出生于善趣天人中；出生于高贵种姓如同大沙罗王族等；诸根具足；唯为男性。具备两种功德：能忆念前世；不退转于成佛时间。为利益一切众生，不因任何形式的痛苦和逆行而厌倦。世间所谓"非买得奴"，即是这些菩萨，因为这些大士虽得一切殊胜圆满，但由悲心所转，自身如犬般无慢而住于一切众生前，忍受一切众生的轻慢损害，看到疲苦和一切众生的痛苦，毫不畏惧地承担除苦的责任，如同不顾荒野森林大火的灼烧一般。


 །
广说相
གསུམ་པ་ནི། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ཕོ་གྱུར་ཉིད། །མངོན་སུམ་སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་པ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བསྐལ་པ་བརྒྱ། །ལུས་པ་དག་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད། །རེ་རེའང་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེ། །མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་དེ་ནི་རྟེན་སེམས་དཔའ་འཛམ་གླིང་པའི་ཕོར་གྱུར་ཉིད་ཀྱིས་འཕེན་གྱི། གླིང་གཞན་དུ་མོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཛམ་གླིང་པ་རྣམས་བློ་རྣོ་བའི་ཕྱིར། གོང་དུ་ཕོར་བཤད་པ་དེ་ནི་མཚན་གྱི་ལས་རྩོམ་པ་ནས་མོར་མི་སྐྱེ་ཟེར་བ་ཡིན། འདིར་ཕོར་བཤད་པ་ནི་མཚན་གྱི་ལས་རྩོམ་པ་དེ་ཐོག་མར་ཕོས་རྩོམ་གྱི་མོས་མི་རྩོམ་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་བསགས་པའི་ཡུལ་ནི་སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བདག་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མངོན་སུམ་མམ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་སླ། སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ཁོ་ན་དང་། དུས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་པའི་ཚེ་དག་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད་ཀྱི། མང་པོ་ལུས་པའི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཐོས་བྱུང་དང་སྟོབས་
3-132b
ཆུང་བས་མི་འཕེན་ལ། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བས་འཕེན་པ་ཡིན་གྱི། བསམ་བྱུང་ལས་སྒོམ་བྱུང་བཟང་ཡང་འདིའི་འཕེན་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་བྱུང་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཡིན་ཅིང་། ཁམས་གོང་མར་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཕོར་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ལ། འདིས་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཕོར་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་འདིས་ནི་སྐར་རྒྱལ་བསྟོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་དགུ་བཟླུམས་པས་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལུས་པའི་ཚེ་འཕངས་ཏེ། མདོ་ལས། གཅེར་བུ་པའི་སྦྱིན་བདག་དྲང་སྲོང་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་ཞིག་གིས། གོའུ་ཏ་མ་ཁྱོད་ལོ་ཉེས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དགེ་སློང་གི་འཁོར་འདི་སྙེད་ཅིག་དང་ཐབས་གཅིག་ཏུ་སེར་བ་བཞིན་མ་རུང་བར་བྱེད་ཅིང་། སློང་མོ་ལ་རྒྱུ་བ་ཁྱིམ་རྣམས་ཕུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས། ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས། གྲོང་དཔོན་ངས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཟས་སྨིན་པ་སྟེར་བར་བྱ་བའི་ཁྱིམ་པ་འགའ་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་འགའ་ཡང་མ་མཁྱེན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕན་ཆད་དུའང་མི་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ན་རེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་ཚར་ཕྱིན་པའི་བྱང་སེམས་ཁོ་ན་སྐྱོན་བཞི་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི་ཐོབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཚན་དེ་དག་རེ་རེའང་བསོད་ནམས་ཏེ་སེམས་པ་བརྒྱ་བརྒྱ་རེ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེའང་འཕེན་བྱེད་ལྔ་བཅུ་དང་རྫོགས་བྱེད་ལྔ་བཅུ་སྟེ་ལས་ལམ་བཅུ་ལ། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དང་། དེ་ལ་འགོད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྔོས་པའི་སེམས་པ་སྟེ། དང་པོ་ལ་མཇུག་ཏུ་ལན་
3-133a
གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་པ་བརྒྱའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ། སངས་རྒྱས་ནི་རྒྱུ་ལྔས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་དང་ལྡན་ཏེ། ལས་ལམ་དངོས། དག་པ་ཉེར་བསྡོགས། དག་པ་རྣམ་རྟོག་གིས་མ་སྨས་པ། དྲན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ། མྱང་འདས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ལྔ། ལས་ལམ་བཅུ་ལ་ལྔ་བཅུ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་ལས་ལམ་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ལྟར་བདག་ཀྱང་དེ་འདྲར་ཤོག་ཅིག་སྙམ་དུ་ལན་གཉིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བས་སེམས་པ་བརྒྱའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐུ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སོ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་ལ། བདག་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ལྔ་བཅུ་སྟེ། བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

下面是您请求的简体中文直译：
广说相
第三，彼唯瓜洲男性身，亲见佛陀而思维，由思所生百劫余，时中发愿以牵引，每一相从百福生。感得相好异熟业，其所依身必是转为南瞻部洲男性，其他洲及女身则不能，因为南瞻部洲人智慧锐利。前面所说的"为男性"是指从开始修相业后不会转为女性；这里所说的"为男性"是指最初积集相业者必须是男性，女性不能开始积集。积业之缘是亲见导师并发愿："愿我如此成佛"，无论是亲见还是未亲见都可以，唯一需要的是缘佛而起的思心所；时间上是在距离成佛百劫之际才能牵引，若时间更长则不能。业的本质不是由闻所生及力量微弱者所牵引，而是由思所生者牵引，虽然修所生比思所生更胜，但此业的牵引者并非修所生，因为修所生是不动业，能感上界果报，而此业能感南瞻部洲男身之果。
此世尊以称赞Skar-rgyal（星王）的精进缩短了九劫，故在剩余九十一劫时发愿。如经中说：有一持剑仙人是裸形外道的施主，对世尊说："乔达摩，你在如此饥荒年代带着如此众多比丘众，如同冰雹般造作不善，为托钵而行走在家家中，是为了毁坏他们。"佛陀回答说："村长，我从今往前推算九十一劫，不曾知道我对任何一户提供成熟食物的家庭造成任何伤害。"从那时起自然能忆念前世，在此之前也不是不能忆念的。
古代诸师说：唯有圆满第一无数劫的菩萨才能遮止四过而获得二种功德。每一相都从一百思心所即一百福德中产生。这包括五十引发思和五十圆满思，即在十业道上，对于不杀生有：断杀生的思、安立于彼的思、赞叹彼的思、随喜彼的思、回向成佛的思，最初和最后两次现行，所以共有一百思。
其他人说：佛陀具足断杀生的五种因：实业道、清净近分、清净未被分别损害、正念摄持、回向涅槃，对此五因所缘的五种思，乘以十业道即是五十思，如同世尊从不杂十善业道中必定生起一样，"愿我亦如是"的念头两次现行，所以有一百思。
有些人说：从忆念佛陀的生身三十二大士相，以及法身十八不共佛法，生起五十种思，以及"愿我亦如是"的五十种思，故有一百福德。


 །གཞན་ན་རེ། འདོད་ཁམས་གནས་རིགས་ཉི་ཤུ། གཟུགས་ཁམས་བཅུ་དྲུག །གཟུགས་མེད་བཞི། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་དེ། ཁམས་གསུམ་ནི་ཁྱད་པར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་སེམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་འདིས་ཁམས་གསུམ་ལས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་བཀྲོལ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་དང་། བདག་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་གྲོལ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སེམས་པ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་དང་། དེ་དག་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བརྒྱའོ་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། བསོད་ནམས་དེའི་ཚད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་སྟེ་ངེས་གནས་མ་གཏོགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་དེ་མཚན་གཅིག་འགྲུབ་པའི་ཚད་དོ་ཟེར། གཞན་
3-133b
དག་ན་རེ། དགེ་བའི་སྒོ་ནས་དཔེར་བྱས་པ་མིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱི་ཚད་དེ་ཀ་ཙམ་གྱི་ཚད་གཅིག་གིས་མཚན་གཅིག་འགྲུབ་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ། དེའི་ཚད་ནི་འོ་ཅག་གིས་མི་ཤེས། སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་པར་ཟད་དོ། །ད་ལྟར་ན་འོ་ཅག་གིས་ཀྱང་བརྒྱ་ཡི་ཚད་བཟུང་ན་ཅི་ལྟོ་ཞེ་ན། མཚན་རེ་རེ་བརྒྱ་བརྒྱ་ལས་སྐྱེ་བར་བཟུང་ནུས་ཀྱང་བརྒྱ་ཡི་ནང་ན་གཅིག་ཡོད་པའི་ཚད་འདི་ཡིན་ཅེས་བཟུང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་སྨིན་འདི་ཙམ་བྱ་བའི་ཚད་ཀྱང་བཟུང་མི་ནུས་སོ་ཟེར་རོ། །
世尊事业各别说
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པས་མཛད་ཚུལ་ལ། ཚོགས་བསགས་ཚུལ་དང་། ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ཚུལ་ལོ། །
累积资粮分
དང་པོ་ནི། རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་རིན་ཆེན་གཙུག །གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བྱུང་། །དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །སྟོན་པ་འདི་བྱང་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་ལ། སངས་རྒྱས་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་། གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་། གསུམ་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། མར་མེ་མཛད་དང་། རྣམ་པར་གཟིགས་རིམ་པ་བཞིན་བྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གཟིགས་ནི་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་འདས་པའི་སྔོན་དུ་བྱུང་ཞིང་། དེའི་ཚེ་གསུམ་པ་རྫོགས་ན་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་དང་། འཁོར་བ་འཇིག་དང་། གསེར་ཐུབ་དང་། འོད་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་བར་བཅད་ཀྱི། དེའི་མོད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། རྫོགས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པས་འོད་སྲུང་གི་ཚེ་ཚངས་སྤྱོད་སྤྱད་ནས་དགའ་ལྡན་དུ་འཁྲུངས་ཞེས་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ནི། མཚན་རྣམ་སྨིན་ཅན་གྱི་ལས་བྱེད་
3-134a
པ་ཕན་ཆོད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟེན་པའི་ཐ་མར་བྱུང་བ་ལ་དགོངས་ལ། དེ་ནས་མ་ཙན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་བསགས་ཤིང་གྲངས་མེད་གསུམ་པ་ལ་བསྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་བར་དག་ཏུ། །བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ང་ཡིས་མཆོད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ནི་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱི་གཞུང་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ་འདི་བྱང་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་རྫ་མཁན་གྱི་ཁྱེའུ་སྣང་བྱེད་དུ་གྱུར་པས། ཆུ་འཇམ་པོ་དང་། བསྐུ་མཉེ་དང་། ཞབས་འབྲིང་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྲོ་བྱས་ནས་འདི་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་པར་ཤོག་ཅིག །ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་པས་སྟོན་པ་དེ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་རྩོད་དུས་སུ་འབྱུང་ལ། དེའི་བསྟན་པ་ཡང་ལོ་སྟོང་གི་མཐའི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །ལོ་སྟོང་པོ་དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་དུས་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་པ་དང་ལུང་གི་དུས་སོགས་ཡོ་ལོག་ན་ནི་ལྔ་སྟོང་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

 །གཞན་ན་རེ། འདོད་ཁམས་གནས་རིགས་ཉི་ཤུ། གཟུགས་ཁམས་བཅུ་དྲུག །གཟུགས་མེད་བཞི། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་དེ། ཁམས་གསུམ་ནི་ཁྱད་པར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་སེམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་འདིས་ཁམས་གསུམ་ལས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་བཀྲོལ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་དང་། བདག་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་གྲོལ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སེམས་པ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་དང་། དེ་དག་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བརྒྱའོ་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། བསོད་ནམས་དེའི་ཚད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་སྟེ་ངེས་གནས་མ་གཏོགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་དེ་མཚན་གཅིག་འགྲུབ་པའི་ཚད་དོ་ཟེར། གཞན་
3-133b
དག་ན་རེ། དགེ་བའི་སྒོ་ནས་དཔེར་བྱས་པ་མིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱི་ཚད་དེ་ཀ་ཙམ་གྱི་ཚད་གཅིག་གིས་མཚན་གཅིག་འགྲུབ་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ། དེའི་ཚད་ནི་འོ་ཅག་གིས་མི་ཤེས། སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་མཁྱེན་པར་ཟད་དོ། །ད་ལྟར་ན་འོ་ཅག་གིས་ཀྱང་བརྒྱ་ཡི་ཚད་བཟུང་ན་ཅི་ལྟོ་ཞེ་ན། མཚན་རེ་རེ་བརྒྱ་བརྒྱ་ལས་སྐྱེ་བར་བཟུང་ནུས་ཀྱང་བརྒྱ་ཡི་ནང་ན་གཅིག་ཡོད་པའི་ཚད་འདི་ཡིན་ཅེས་བཟུང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་སྨིན་འདི་ཙམ་བྱ་བའི་ཚད་ཀྱང་བཟུང་མི་ནུས་སོ་ཟེར་རོ། །
世尊事业各别说
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པས་མཛད་ཚུལ་ལ། ཚོགས་བསགས་ཚུལ་དང་། ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ཚུལ་ལོ། །
累积资粮分
དང་པོ་ནི། རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་རིན་ཆེན་གཙུག །གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བྱུང་། །དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །སྟོན་པ་འདི་བྱང་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་ལ། སངས་རྒྱས་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་། གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་། གསུམ་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། མར་མེ་མཛད་དང་། རྣམ་པར་གཟིགས་རིམ་པ་བཞིན་བྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གཟིགས་ནི་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་འདས་པའི་སྔོན་དུ་བྱུང་ཞིང་། དེའི་ཚེ་གསུམ་པ་རྫོགས་ན་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་དང་། འཁོར་བ་འཇིག་དང་། གསེར་ཐུབ་དང་། འོད་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་བར་བཅད་ཀྱི། དེའི་མོད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། རྫོགས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པས་འོད་སྲུང་གི་ཚེ་ཚངས་སྤྱོད་སྤྱད་ནས་དགའ་ལྡན་དུ་འཁྲུངས་ཞེས་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ནི། མཚན་རྣམ་སྨིན་ཅན་གྱི་ལས་བྱེད་
3-134a
པ་ཕན་ཆོད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟེན་པའི་ཐ་མར་བྱུང་བ་ལ་དགོངས་ལ། དེ་ནས་མ་ཙན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་བསགས་ཤིང་གྲངས་མེད་གསུམ་པ་ལ་བསྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་བར་དག་ཏུ། །བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ང་ཡིས་མཆོད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ནི་སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱི་གཞུང་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ་འདི་བྱང་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་རྫ་མཁན་གྱི་ཁྱེའུ་སྣང་བྱེད་དུ་གྱུར་པས། ཆུ་འཇམ་པོ་དང་། བསྐུ་མཉེ་དང་། ཞབས་འབྲིང་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྲོ་བྱས་ནས་འདི་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་པར་ཤོག་ཅིག །ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་པས་སྟོན་པ་དེ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་རྩོད་དུས་སུ་འབྱུང་ལ། དེའི་བསྟན་པ་ཡང་ལོ་སྟོང་གི་མཐའི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །ལོ་སྟོང་པོ་དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་དུས་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་པ་དང་ལུང་གི་དུས་སོགས་ཡོ་ལོག་ན་ནི་ལྔ་སྟོང་དུ་རིག་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
有人说，欲界有二十种处所，色界有十六种，无色界有四种，寒地狱有八种，三界共有四十八种特别差别。缘于此的菩萨具有悲心，与之相应的心念有四十八种。其后思维"以此如何解脱三界中的众生"而缘于佛陀的心念，以及"愿我也如此解脱"的心念，共五十种。这些心念两次显现，故为一百。有些人说，此福德之量乃是除菩萨近住（即决定住）外，一切众生所能获得受用的福德量，是成就一个相好的量。其他人说，并非从善业方面作为比喻，而是一切众生的业力所成就的三千（大千世界）的业力量，仅仅那样的量中的一个，即能成就一个相好。还有人说，此量我们不知，唯有佛陀才能了知。如今我们若也执持百的量又有何妨？虽然可以认为每一相好由百种（福德）产生，但在百中有一的量是什么，不能确定，因为无法确定其异熟果报的确切量。
世尊事业各别说
第二，别说佛陀行事方式，分为：积累资粮方式和圆满波罗蜜方式。
累积资粮分
第一，毗婆尸、燃灯、宝髻，出现在第三无数劫末。最初是释迦牟尼。此导师成为菩萨时，在第一无数劫中，供养七万五千佛；第二无数劫中，供养七万六千佛；第三无数劫中，供养七万七千佛。第一、第二、第三三个无数劫的最后，依次出现了宝髻如来、燃灯佛和毗婆尸佛，因为在他们的时代，三个无数劫已圆满。毗婆尸佛出现在九十一劫之前，若那时第三无数劫已圆满，则中间隔有宝髻佛、普救佛、拘留孙佛、迦叶佛等，为何没有立即成佛？阿阇黎伽那跋摩说：虽已圆满，但并非在一切方面都圆满，故在迦叶佛时行梵行后，生于兜率天。阿阇黎佛功德则认为：相好异熟业开始修行起，至供养诸佛的最后阶段所指，此后积累成熟异熟业，第三无数劫供养的最后一佛是迦叶佛，如经中所说："迦叶佛之前，我供养了七万七千（佛）。"这也与阿阇黎伽那跋摩的论著相符。
在所有这些之前，最初有一位名为释迦牟尼的佛陀，当此导师为菩萨时，曾作为陶工童子"光明"，以清凉的水、按摩和侍奉等方式恭敬承事，并发愿："愿我也能如此成佛！"因此，那位导师也像这样在争论时代出现，其教法也将住世至千年之末。这千年是证悟的时间，若算上修行和经教的时间等，则应理解为五千年。


 །ཐེག་ཆེན་པ་ནི་གྲངས་མེད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྙེན་བཀུར་བ་འདོད་དོ། །
圆满六度分
གཉིས་པ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ཚུལ། བཟོད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ཚུལ་ལོ། །
圆满布施度分
དང་པོ་ནི། ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་ཡིས། །སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པ་རྫོགས། །གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ཀུན་ལ་མིག་གི་བར་དང་རྐང་གི་བར་ཐམས་ཅད་མངོན་མཐོའི་ཁྱད་པར་ལ་མི་རེ་བར་སྙིང་རྗེ་ཡིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །
圆满忍辱及戒律度分
གཉིས་པ་ནི། ཆགས་བཅས་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ནི། །མི་འཁྲུགས་བཟོད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ཤིང་མ་བྲལ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་
3-134b
བཅད་ཀྱང་སེམས་མི་འཁྲུགས་པ་དེའི་ཚེ་ལུས་ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་། སེམས་མ་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་འདིའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །
圆满精进度分
གསུམ་པ་ནི། སྐར་རྒྱལ་བསྟོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །སངས་རྒྱས་སྐར་རྒྱལ་གྱིས། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལས་བྱམས་པ་སྔོན་ལ་སངས་རྒྱས་པར་གཟིགས། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་ཕྱིས་འཚང་རྒྱ་བར་གཟིགས། ཤཱཀྱ་ཐུབ་ཀྱི་གདུལ་བྱ་སྔར་འོང་བར་གཟིགས་ནས་སྟོན་པ་དང་གདུལ་བྱ་ཐེ་ནེ་བསྣོལ་དུ་སོང་བ་དེ་གཟིགས་པ་དེ་ལ། གདུལ་བྱ་དང་སྟོན་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པ་སྐར་རྒྱལ་མེའི་ཁམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ལ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོར་རྩོམ་དུ་གཞུག །དེས་དྲག་པར་བརྩམས་པས་སྔོན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཙམ་ན་གདུལ་བྱ་དང་མི་བསྣོལ་བར་ཐུགས་ལ་དགོངས་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་མེ་ཁམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུས་མཐོང་ནས། རྐང་པ་གཅིག་གིས་འགྲེང་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་པ་མིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་ཡོད་མིན་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། །རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་ཏུ་ཉུལ་ནའང་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་པའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟོད་པས་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་ལ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེས་བསྐལ་པ་དགུ་ཡང་བཟླུམས་སོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་
3-135a
ཀྱི་ཕྱིར་གོང་དུ་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལུས་པའི་ཚེ་འཕངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་ཤིན་ཏུ་འགྲིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
圆满禅定及智慧度分
བཞི་པ་ནི། དེ་མ་ཐག་ལ་ཏིང་འཛིན་བློའི། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་དང་ཤེས་རབ་བམ་བློའི་ཕར་ཕྱིན་དག་རྫོགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལེགས་པ་རབ་མཆོག་དངོས་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། །ཕ་རོལ་སོན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་མཆོག །སྐྱོན་བྲལ་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་རྫོགས་པ་ཡི། །ཀུན་མཁྱེན་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་རིང་དྲན། །དེ་ལ་དང་བ་རྒྱ་ཆེན་བཟོད་མེད་ཀྱི། །དད་པ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་གང་མཆིས་དེ། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆེན་རིགས་དམ་པ། །ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་གྱུར་ཅིག །
积副所依三处
གཉིས་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ་ལ། ཐུན་མོང་གི་ངེས་ཚིག །དབྱེ་བ་སོ་སོའི་རང་བཞིན། ཆོས་སྦྱིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
大乘者认为每一无数劫都供养无量诸佛。
圆满六度分
第二，包括：布施波罗蜜圆满方式、忍辱与持戒、精进、禅定与智慧波罗蜜圆满方式。
圆满布施度分
第一，对一切悉皆以悲心，行布施故布施圆满。当对一切对境，从眼睛乃至足部，一切都不期望获得殊胜善趣（回报），而是以悲心行布施，仅凭这样就能圆满布施波罗蜜。
圆满忍辱及戒律度分
第二，带着贪欲肢体被截，不起嗔恨忍辱与戒律。当带有贪欲且未脱离（烦恼）的情况下，即使肢体被截断，心不动怒之时，因为不造作身语恶行，故此人的戒律波罗蜜，因心不动怒，故此时此人的忍辱波罗蜜圆满。
圆满精进度分
第三，以赞叹星胜佛精进。佛陀星胜（梵文：Pushya）见到梵童子慈氏将先成佛，梵童子释迦牟尼后成正觉，又见释迦牟尼的所化众生先来，观见导师与所化众生错开交错。为了使所化众生与导师同时成就，导师星胜入于火界定，令梵童子释迦牟尼精进发奋。他猛烈精进，即将先行成就菩提时，思惟不与所化众生错开，入于宝石洞中的火界定。梵童子见此，单足而立，七天之中以此偈赞叹："像您这样的大沙门，天界人间无有其他，此世间中亦不存在，毗沙门（多闻子）处亦不存在，天宫殊胜处亦不存，各方各隅中亦不见，遍寻一切山林大地，又岂能有（如您者）？"以这首偈颂赞叹时，精进波罗蜜圆满。据说这样精进努力还减少了九劫，因为精进波罗蜜在九十一劫中圆满，所以前文说"还余九十一劫时精进"的说法也非常吻合。
圆满禅定及智慧度分
第四，接着以三昧智，（证得）尽智与无生智为特征的菩提之前的金刚喻三昧时，三昧禅定波罗蜜和智慧波罗蜜圆满，因为那时禅定与智慧圆满具足波罗蜜故。这里我说：以最胜美妙诸事物，趣至彼岸成就胜者，离垢功德悉皆圆满，今日忆念遍智导师功德。于彼生起广大不可抑制，信心所生之任何善业，愿成为等同虚空众生大乘尊贵种姓，善修习之顺缘。
积副所依三处
第二，三种福德业事，包括：共同的词源解释，类别各自的自性，特别解说法布施。


 །
共定词
དང་པོ་ནི། གསུམ་པོ་བསོད་ནམས་བྱ་བ་དང་། །དེའི་གཞི་དཔེར་ན་ལས་ལམ་བཞིན། །མདོ་ལས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི། གསུམ་པོ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བྱ་བ་དང་དེའི་གཞི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་སློང་གི་སེམས་པ་འཇུག་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ། བརྣབ་སེམས་གསུམ་ལ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་བཅུ་ཀ་ལ་ལས་ལམ་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །
3-135b
འགྲེལ་པར་ཅི་རིགས་པ་ཞེས་པས། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བྱ་བ་དང་། གཞི་ཡང་ཡིན། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བྱ་བ་ཡང་ཡིན། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་པའང་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་བྱུང་གི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ལ་ལུས་ངག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལུས་ངག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ཡང་ཡིན། དེ་དག་ཀུན་སློང་བའི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ངག་གི་ལས་དེ་ཀུན་སློང་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ནི་བསོད་ནམས་དང་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བས་བསོད་ནམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་པ་གཉིས་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཚོར་སོགས་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམ་སྨིན་ཡིད་འོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་སོགས་དེ་བྱ་བའི་གཞི་ནི་མ་ཡིན། ཚོར་སོགས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཀྱང་ཚོར་སོགས་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་སེམས་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་བྱུང་གི་བྱམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བས་བསོད་ནམས་དང་། བྱམས་པའི་དབང་གིས་བྱམས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའམ་
3-136a
་འཇུག་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱ་བའང་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་ཙམ་བསྐྱེད་པས་བསོད་ནམས་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་བྱ་བར་འདུག་པས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཞི་མིན་ཏེ། སྡོམ་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཇུག་གི། དུས་མཉམ་པ་དེ་དང་སེམས་པ་ལའང་བརྟེན་ནས་སེམས་པ་གཉིས་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཚོར་སོགས་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་སོགས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཅན། བསོད་ནམས་བྱ་བ་དེའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་སོགས་འདི་དག་སྒྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ན་རེ། བསོད་ནམས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་པ་དགེ་བ་ཡིན་ལ། སྦྱིན་སོགས་ནི་སེམས་པ་དགེ་བ་དེའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་བཤད་པ་དང་། གཞན་གཉིས་བཤད་པའོ། །
说布施所积
དང་པོ་ལ། སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ཁྱད་པར་རོ། །
布施体性
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་འབྲས་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
共定词
第一，三者福德业事及，其基如同业道般。经中说"布施、持戒和修习所生福德业事三种"，这三者被称为福德、业事和其基础。因为有可爱异熟果故称"福德"，因为是业的自性故称"业事"，因为是动机心所趋入的基础故称"基"。譬如杀生等七种，因为是业的自性故、又是心所的道路故，既是业又是道；而贪心等三种，仅是称为心所的业道，十种皆称为业道，就像这样。
注释中"随应"的意思是：有些既是福德，又是业事，也是基础；有些既是福德，也是业事；有些仅是福德。关于此，由布施而生的福德业事基，身语之业具备三种性质：因为有可爱异熟果故是福德；因为是身语的本性故是业事；因为那些引发动机的心所依靠它们而趋入故也是基础。引发身语业的心是福德和业事两者，因为有可爱异熟果故是福德，因为是意业故也是业事。它不是基础，因为不是业事的所依，心所不能依靠另一心所而趋入，因为不会有两个心所同时趋入。与之同时生起的受等法仅是福德，因为它们有可爱异熟果。受等不是业事基础，虽与受等相应，但心不缘受等而趋入，不是业事，因为不是身语业事。
由持戒所生的是身语业，具有三种性质：因为是善业，是业的自性，是引发它的心的所依故。修所生的慈心既是福德也是福德业事基础，因为有可爱异熟果故是福德，因为由慈心之力而成为与慈心相应的心所造作或趋入的基础故。与慈心同时生起的心所以及禅定和无漏律仪既是福德也是业事，因为仅生起可爱果报故是福德，因为是意的业事故是业事。它不是基础，因为与律仪同时趋入，同时生起的心所也不会依靠另一心所而趋入。与慈心同时的受等仅是福德。
又，造作福德者是有法，趋入福德业事，因为是它的加行故。布施等这三者是有法，是福德业事的基础，因为为了成就和生起这些布施等而开始福德加行故。有人说：福德业事究竟是善心所，而布施等是善心所的基础。
第二分为：解释由布施所生的和解释其余两种。
说布施所积
第一分为：布施的体性、分类和特点。
布施体性
第一分为：体性本身和它的果报。


 །
布施正分
དང་པོ་ནི། གང་གིས་སྦྱིན་བྱེད་དེ་སྦྱིན་པ། །མཆོད་དང་ཕན་གདགས་འདོད་པ་ཡིས། །ལུས་དང་ངག་ལས་སློང་དང་བཅས། །གང་སྦྱིན་བྱ་གོས་སོགས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཡིན་གྱི། འཇིགས་པ་དང་། ལན་ལ་རེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་གིས་ཀྱང་སྦྱིན་མོད་ཀྱི། དེ་འདིར་མི་འདོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཆོད་པར་འདོད་པ་དང་། མ་འདས་པ་རྣམས་
3-136b
ལ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པ་ཡིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་སྦྱིན་བྱེད་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་ལག་བརྐྱང་བ་དང་ངག་གི་ལས་ཁྱེར་ཅིག་ཅེས་སོགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་གང་གིས་དེ་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའོ། །གང་ཚེ་སྐྱེས་བུ་དགེ་ཡིད་ཀྱིས། །རང་གི་རྫས་དག་སྦྱིན་བྱེད་པ། །དེ་ཚེ་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས། །སྦྱིན་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །དེའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་ལུས་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱང་གཟུགས་ཕུང་དུ་བལྟའོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་འབྲས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱུང་བ་འདི་ལས་དེ་འབྱུང་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩྭ་དང་ལོ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱིམ་དང་སྣོད་ལ་རྩྭ་དང་ལོ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་དང་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །
布施类别
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་མིན་ཕྱིར་སྦྱིན། །ཡང་སྦྱིན་པ་འཕགས་པ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའམ། སོ་སྐྱེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ལ་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་འགྱུར་ནི་གཉིས་ཀའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དོན་གྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེས་ལེན་པ་པོ་གཞན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ཕྱིར། རང་དོན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་འདོད་ཁམས་ཡིན་ན། དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བའམ་སོ་སྐྱེ་ཆགས་བྲལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ལ་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྟེ། རང་གི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་།
3-137a
གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ཆགས་བྲལ་གྱིས་མཆོད་རྟེན་ལ་འབུལ་བ་དེ་ནི་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་མ་གཏོགས་པར་གཉི་གའི་དོན་དུ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཀུར་སྟི་དང་བྱས་པ་གཟོ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་འབུལ་བར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
布施差别
གསུམ་པ་ཁྱད་པར་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སྦྱིན་བདག་དང་། །དངོས་དང་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས། །སྦྱིན་པ་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་ཅེས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། དེ་ཁྱད་པར་སྦྱིན་བདག་དང་དངོས་པོ་དང་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། སྦྱིན་བདག་གི་ཁྱད་པར། སྦྱིན་བྱའི་ཁྱད་པར། ཞིང་གི་ཁྱད་པར། སྦྱིན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་བཟུང་བ། འཕྲོས་པའི་དོན།
施主差别
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། སྦྱིན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར། དེའི་འབྲས་བུ།
施主正分
དང་པོ་ནི། སྦྱིན་བདག་ཁྱད་འཕགས་དད་སོགས་ཀྱིས། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དད་པ་དང་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་བདག་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
布施正分
第一，以何施行彼为施，以供养与利益心，身与语业及引发。所施之衣等虽然也是布施，但因为是无记法，且与施主相续不同，所以在此处，是指以善良的动机来进行施舍的行为才是布施，而非出于恐惧、希望回报、贪欲、愤怒或嫉妒而施舍。为了特别指明这一点，善良的动机也分为：对于已涅槃者欲供养，对于未涅槃者则是对众生欲利益而施。
施舍的方式是通过身体伸手、语言说"拿去"等，以及心与心所的集合引发这些行为。当人以善良之心，布施自己的财物时，那时善业蕴集，称之为布施。"其蕴集"是指五蕴。或者，身语表业也可视为色蕴。
第二，其果为大受用者。由布施所生的福德业事基，其果报是大受用，因为从这个因生出那个果是自然的。如同草与叶的自然所成的房屋和容器，称为由草和叶所生的房屋和容器。
布施类别
第二，分类为：为自利他利双利非为双利故施。又，圣者未离欲贪或凡夫已离欲贪向塔供施，是有法，仅为自己利益而施舍，因为这不能使他人受益故。圣者已离欲贪向其他众生布施，是有法，除了现法受报外是为他人利益而施，因为它利益了受施者的诸大种故。不是为自己利益，因为布施异熟果地是欲界，而圣者已完全超越了此地故。未离贪者或凡夫离贪者向其他众生布施，是为双方利益而施，因为既积累了自己的善业，又使他人受益故。
圣者离贪者向塔供养，除现法受报外，不是为双方利益，因为仅仅出于恭敬和报恩而供养故。
布施差别
第三，特点分为总说和详解两部分。
第一，总说：其特点由施主及，物与福田差别生。布施能带来大受用果报的总说之后，其殊胜特点是由施主、施物和福田的差别而产生的。
第二，详解分为：施主的特点、所施物的特点、福田的特点、辨别殊胜布施、引申意义。
施主差别
第一分为：本体、布施方式的特点和其果报。
施主正分
第一，施主殊胜信等具。首先，具有信心等，以及持戒、多闻、布施、少欲、知足等功德的施主，在产生果报方面特别殊胜。


 །
行施差别
གཉིས་པ་ནི། གུས་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད། །སྦྱིན་བདག་དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་བདག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་བདག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་གུས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་སུ་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པས་ཁྱད་འཕགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
གསུམ་པ་ནི། དེ་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་དང་། །དུས་དང་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད། །སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་བཞི་པོ་དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞིན་དེ་དག་གིས་ཁྱད་པར་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོས་བཀུར་སྟི་རྙེད་པར་འགྱུར། གཉིས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། གསུམ་པས་ལོངས་སྤྱོད་ནུས་པའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་རྙེད་པར་འགྱུར། བཞི་པས་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
施物差别
གཉིས་པ་སྦྱིན་བྱའི་ཁྱད་པར་ལ། དངོས་དང་། དེའི་འབྲས་བུའོ། །
施物正分
དང་པོ་ནི། ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཕུན་སུམ་དངོས། །དངོས་པོ་ན་ཁ་དོག་དང་ལ་སོགས་པས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྦྱིན་བྱ་ཁྱད་འཕགས་ཡིན་ནོ། །
3-137b
པ་ནི། དེ་ལས་གཟུགས་བཟང་གྲགས་ལྡན་དང་། །དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་དང་། །དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་ལུས་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བུ་བྱིན་པ་ལས་རིམ་པ་བཞིན་གཟུགས་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། དྲི་བཞིན་དུ་གྲགས་པས་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རོ་ཞིམ་པོ་བཞིན་དུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡི་ལུས་དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་བའི་ལུས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའང་གྲང་བའི་ཚེ་དྲོ་ལ། དྲོ་བའི་ཚེ་གྲང་བ་དང་། ཐ་མལ་བའི་ཚེ་ཐ་མལ་དུ་འདུག་པའོ། །
གསུམ་པ་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ནི། འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཕན་འདོགས་དང་། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ཁྱད་འཕགས། །ཡང་ཞིང་གི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཞིང་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་རྣམ་སྨིན་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་རེ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་མི་ལ་སྟོང་འགྱུར་དུ་རེ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཕན་འདོགས་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་ལ་དུད་འགྲོ་བས་མི་ལ་བསོད་ནམས་ཆེ། མིས་ཕན་མ་བཏགས་དུད་འགྲོས་ཕན་བཏགས་ན་མི་བས་དུད་འགྲོ་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ། དེ་ཀ་བཞིན་མི་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད། དུད་འགྲོ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ན། མི་བས་དུད་འགྲོ་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཞིང་ནི། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་ཏུ་ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་དང་གྲང་བ་དང་ཡུལ་ངན་པ་དང་ཆར་འབབ་པ་ལ་སྦྱིན་པར་གསུངས་ནས། འདི་བདུན་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་བཟུང་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ལེན་པ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་འདོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཞིང་ནི། ཕ་མ་དང་ཕན་འདོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དོམ་དང་རི་དྭགས་དང་སྤྲེའུར་
3-138a
སྐྱེས་པའི་རབས་ལས་ཕུགས་སུ་བཅུག་ནས་ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་ལས་བསྒལ་བས་ཕན་འདོགས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་འཕྲལ་ལ་ལག་པ་ཆད་པ་དཔེར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་སྨིན་ཚད་མེད་དོ། །དེ་བས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་ཚད་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །
决定不共布施
བཞི་པ་སྦྱིན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་བཟུང་བ་ལ། མཆོག་སྦྱིན་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པའི་སྦྱིན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
行施差别
第二，以恭敬等方式布施。施主的布施因施主的特点在产生果报方面特别殊胜，因为如此施主以恭敬心布施，以及亲手布施、适时布施、不损害他人而布施，因此变得殊胜。
第三，因此获得广大尊敬，适时无障碍受用。由于这四种布施的原因，相应地获得四种特殊果报：第一因获得尊敬，第二因获得对广大受用的信心，第三因能在适当时机获得受用而不错过，第四因获得无障碍的受用。
施物差别
第二，所施物的特点分为：本身和它的果报。
施物正分
第一，色等圆满之物。所施之物在色相以及香、味、触等方面圆满的是殊胜的施物。
第二，由此获得端严名声，欢喜极柔嫩肤质，适时触身生乐感。布施这样的物品，相应地获得端正的容貌，如同香气般名声传播广大，如同美味般令人欢喜，身体极为柔嫩，如同珍贵的女人，此身适时触摸会产生舒适，即冷时暖，热时凉，适中时保持适中。
第三，福田的特点：众生与苦难施益及，功德等使福田胜。又，从福田方面而言，以众生差别为福田，世尊说："若布施于畜生，可望获得百倍果报；若布施于破戒人，可望获得千倍果报。"因此，在苦难、施益和功德相等的情况下，布施畜生比布施人获得更大福德；若人未施益而畜生施益，则布施畜生比布施人获得更大福德；同样，人无苦难而畜生极度苦难，布施畜生比布施人获得更大福德。
以苦难为特征的福田，如经中说到"由财物所生的福德业事"中提到布施给病人、看护病人、寒冷者、贫乏地区者和遭受雨淋者，并说："具足这七种条件的信心善男子或善女子的福德量不可计量。"这是因为受施者被苦难所压迫，常生厌离，成为善法的器皿。
以恩惠为特征的福田，是指布施父母和其他恩人，如《本生经》中提到在熊、鹿、猴转世时将其引入洞穴，用身体温暖它们，或从水中救起，因对恩人作恶当即手被截断的故事为例。
以功德为特征的殊胜福田，如布施持戒者获得十万倍果报，布施预流向果者获得无量果报，布施比预流果者更获无量果报。
决定不共布施
第四，辨别殊胜布施分为：最上布施和不可估量的布施。
;


 །
胜布施
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། སྦྱིན་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ངོས་བཟུང་བའོ། །
殊胜正分
དང་པོ་ནི། མཆོག་ནི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བའམ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ནི་གྲོལ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས། གྲོལ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་པོ་དང་ལེན་པོ་གཉིས་ཀ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི། མ་གྲོལ་བས་མ་གྲོལ་བ་ལ་བྱིན་པ་ཡང་མཆོག་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཅིང་། སྙིང་རྗེས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་དང་། སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར།
八布施中决定胜布施
གཉིས་པ་ནི། བརྒྱད་པ། །བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་མ་གཏོགས་པར་དྲུང་དུ་འོང་བའི་ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཆད་སོགས་ཀྱིས་འཇིགས་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྔར་བྱིན་པས་དེའི་ཁ་ལན་དུ་བྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་མ་འོངས་པར་གདོད་ཆེ་བ་སྟེར་དུ་རེ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་ཕ་མེས་གཏོང་ཕོད་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་སྙོགས་འདོད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་དང་།
3-138b
མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གྲགས་པ་འདོད་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱན། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བརྒྱད་གསུངས་པ་དག་གི་ནང་ནས། བརྒྱད་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཡོ་བྱད་ནི་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་ནི་ཞི་ལྷག་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གང་བ་སྤེལ་ནི། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནོར་འདྲེན་པས་རྒྱན་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མ་འཁྲུད་པས་ཡོ་བྱད་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་འདྲེན་པས་ན་དོན་གྱི་མཆོག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ས་སྡེ་ལས། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱན། ལོངས་སྤྱོད་མང་པོ་འབྱུང་བས་ན་ཡོ་བྱད། ཐར་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་ཡིན་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསྔོས་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉེ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི་དྲུང་དུ་འོང་ཞིང་རང་ཉིད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་དང་མཐུན་པར་བསྟོད་པ་ལ་དགའ་ནས་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇིགས་པས་སྦྱིན་པ་ནི། བདག་གི་སྲོག་དང་ཡོ་བྱད་བྲལ་གྱི་དོགས་ནས་དེ་བསླུ་བའི་ཆེད་དུ་རང་གི་བདོག་པ་དམ་པ་གཏོང་བའོ། །
无比布施
གཉིས་པ་གཞལ་དུ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང་། །ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང་། །སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན། །མདོ་ལས་རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་འཕགས་པ་ལ་བྱིན་ན་བསོད་ནམས་ཆེས་གཞལ་མེད་དུ་གསུངས་མོད་ཀྱི། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མིན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཀྱང་ཕ་མ་དང་། ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང་། སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། བྱང་སེམས་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་འབྲས་
3-139a
བུའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་ནི། འགྲོ་བ། སྡུག་བསྔལ་བ། ཕན་འདོགས་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་གང་དུ་གཏོགས་ཞེ་ན། མི་ཡིན་པས་མིའི་འགྲོ་བར་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ནི་སྐྱེ་རྒུ་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དགེ་བ་དང་ཆོས་མིན་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་ལུང་འབོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
胜布施
第一分为：本身和八种布施中确认最胜者。
殊胜正分
第一，最胜为解脱者对解脱者，或由菩萨。世尊说，在资具布施中最殊胜的是已解脱、离贪者对已解脱、离贪者的布施，因为施者与受者二者皆为殊胜，且不为贪爱所占有。或者，菩萨为利益一切众生而行布施，即使是未解脱者对未解脱者的布施也是最胜，因为是为了一切众生的利益，由悲心驱使，且不为贪爱所执持。
八布施中决定胜布施
第二，第八。除了刚才所说的，还有：对亲近来访者的布施；因害怕惩罚等而布施；对方先前布施过，为回报而布施；希望未来获得更多回报而布施；想追随祖先慷慨施舍的传统而布施；为了生天而布施；为求名声而布施；为心的庄严、心的资具、瑜伽资粮和获得最胜义利而布施等八种。其中，第八种为心的庄严等而布施是最胜的。
心的庄严是指神通，资具是指八圣道支，瑜伽资粮是指止观，最胜义利是指阿罗汉果和涅槃。伽那跋摩说：信等为能引财物故为庄严；能洗涤悭垢故为资具；能生禅定乐故为瑜伽资粮；能引涅槃乐故为最胜义利。《萨迭论》中说：因为是善趣之因故为心庄严；因出生众多受用故为资具；因是解脱因资粮故为瑜伽资粮；因回向大菩提故为最胜义利。亲近布施是指对来访者，随顺自己的傲慢，喜欢赞美而布施。因恐惧而布施是指担心失去自己的生命和资具，为了欺骗他而舍弃自己珍贵的财物。
无比布施
第二，不可估量的布施：虽非圣者父母及，病人以及说法师，最后生菩萨布施，果报不可估量。经中说对预流等圣者布施获得不可估量福德，但还有其他虽非圣者的凡夫，如父母、病人、说法师和最后生菩萨（即最后一世的菩萨），对他们布施，从果报角度来看也是不可估量的。
说法师属于哪种福田？是众生、苦难、施益或功德福田？因为是人，所以归入人的众生类别，虽具功德，但属于施益方面，因为他为被无明蒙蔽的众生授予智慧眼，宣说善法与非善法的业道，在道生起之前以教授为先导，帮助成就无漏法身，总之，他履行一切佛陀事业，所以是大善知识。
;


 །
ལྔ་པ་འཕྲོས་དོན་ལ། ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར། བསགས་མ་བསགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། དོགས་གཅོད་དོ། །
大小差别
དང་པོ་ནི། མཇུག་དང་ཞིང་དང་གཞི་དང་ནི། །སྦྱོར་དང་སེམས་པ་བསམ་པ་སྟེ། །དེ་དག་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ལས། །ལས་ཀྱང་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ཉིད། །མདོར་ན་ལས་ལྕི་ཡང་རྒྱུ་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱས་པའི་རྗེས་ལ་ད་དུང་བྱེད་པ་སྟོབས་ཆེ་བས་མཇུག་དང་། གང་དུ་ཕ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་གནོད་གང་བྱས་སྟོབས་ཆེ་བས་ཞིང་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལས་ལམ་གྱི་གཞི་དང་། དེའི་དོན་དུ་ལུས་ངག་གི་ལས་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གང་གིས་ལས་ལམ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་སེམས་པ་དང་། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ད་ལྟ་དང་ཕྱིས་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྟེ་དྲུག་གོ། དེ་ཡང་ལ་ལ་ནི་མཇུག་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པས་ལས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །རོ་མྱང་དྲག་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། ལ་ལ་ནི་ཕལ་པ་བསད་པ་ལས་ཕ་མ་བསད་པ་ལྟ་བུ་ཞིང་གི་དབང་གིས་ལྕིའོ། །ཕ་མ་ལྟ་བུའི་ཞིང་ལ་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་མཚམས་མེད་ཀྱིས་ལྕི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་ཕ་མ་ལ་མ་བྱིན་པར་བླང་བ་དང་རྫུན་སོགས་དེ་ལྟར་ལྕི་བ་མ་ཡིན་
3-139b
ནོ། །མི་ཕལ་པ་ལས་རྫས་བརྐུས་པ་ལས་ནི་ཕ་མའི་རྫས་བརྐུས་པ་ལྕིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ལ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ལྕི། ལ་ལ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ལྕི་བ་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལས་གང་གི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆེ་བ་ཡིན་པ་དེ་ཡིས་ནི་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ལྕི་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །
有无积差别
གཉིས་པ་ནི། བསམས་བཞིན་པ་དང་རྫོགས་པ་དང་། །མི་འགྱོད་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། །འཁོར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས། །བསགས་པའི་ལས་ཤེས་བྱ་བ་ཡིན། །བྱས་ལ་བསགས་པའི་ལས་ནི། བསམ་བཞིན་པར་འདི་བྱའོ་ཞེས་ཆེད་དུ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱས་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་དང་། བཏང་ཡང་བབ་ཅོལ་བྱུང་རྒྱལ་དུ་ཁ་ལང་དུ་ཤོར་བས་རྫུན་སྨྲ་སོགས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱས་པ་ཡིན་ཀྱང་བསགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་མི་འདོད་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ནན་གྱིས་བརྣན་ནས་དགེ་མི་དགེ་སྤྱད་པ་ལ་བདག་ཉིད་དེ་ལ་འགྱོད་དེ། ལས་བྱས་པ་ནི་ཡིན་གྱི། བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི། བསད་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་དྲག་པོ་བྱས་ཀྱང་མི་དེ་མ་སོད་ན་ལས་བསགས་པ་ཡིན་གྱི་བྱས་པ་མིན། བསད་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་སྦྱོར་དྲག་པོ་ཡང་བྱས་ཏེ་སོད་ཀྱང་སོད་ན་བསད་པ་དང་བྱས་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན། བསམ་པ་དྲག་པོ་ཡང་མ་བྱས། སྦྱོར་བ་དྲག་པོ་ཡང་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་སོད་བ་གཅིག་ནི་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱད་གཅིག་གིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་། གཅིག་ལས་ལམ་གཅིག་གིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ལ། ཁ་ཅིག་བཅུའི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་གྱིས་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་རྫོགས་པར་བྱས་ན་བསགས་པ་ཡིན་གྱི། རྫོགས་པར་མ་བྱས་ན་ལས་དེ་བྱས་པ་མིན་གྱི་བསགས་པ་
3-140a
མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པས་མི་འགྱོད་པ་དང་། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། གང་བྱས་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་མི་དགེ་བ་ལ་འཁོར་ཡང་མི་དགེ་བ་མ་བྱིན་པར་བླངས་ནས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ངེས་པ་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱས་ལ་བསགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ནི་བྱས་ལ་མ་བསགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第五，引申意义分为：大小差别、已积未积差别和解除疑惑。
大小差别
第一，后续与福田及，基与加行心思维，由彼小与大差别，业亦小大性区分。简言之，业的轻重可从六种原因了知：做了之后还继续做，其力量大，是为后续；对何人如父母等行利害，力量大，是为福田；杀生等业道的基础；为此而进行身语业的加行；以何使业道圆满的心所；想着"现在和以后要做这样那样"的思维，共六种。其中，有些因后续思维极强而成重业，由于强烈的尝味力使异熟果必定成熟之故。有些因福田差别而重，如杀害父母比杀害普通人更重。如同对父母等福田行杀生的无间罪是最重的，对父母行不与取、妄语等则不那么严重。对普通人偷窃财物比对父母偷窃财物轻。同样也适用于其他情况：有些因加行差别而重，有些因思维差别而重等。任何业若六者皆大，则应知该业极为严重；若六者皆小，则应知该业极为轻微。
有无积差别
第二，思已而为及圆满，无悔无对治及伴，异熟可知所积业。已做已积业是指：有意识地先发心"我要做这个"后而作的行为，若无先行发心，或有发心但轻率随意脱口而出的妄语等不善业，虽已做但非已积。自己不愿做但被他人强迫而行善恶业，若自己对此感到后悔，则是已做非已积。阿阇梨无著说：虽有强烈杀人的念头但未杀死，是已积非已做；既有强烈杀意又有强烈加行并杀死，则既是已杀也是已做；既无强烈念头又无强烈加行但杀死了，则二者皆非。有人说，有些因三门一种恶行而堕恶趣，有些则因三门全部而堕恶趣；有些因一种业道而堕恶趣，有些则因十种业道而堕恶趣，若圆满导致堕恶趣之因则为已积，若未圆满则非已做亦非已积。因心无执著而无悔，对贪等无对治，做了之后还随喜，不善业的伴随也是不善，如偷盗后与他人妻通奸，异熟果确定成熟，不善相广大增长，这就是已做已积业，除此之外是已做未积业。
;


 །
གསུམ་པ་དོགས་གཅོད་ནི། མཆོད་རྟེན་ལ་བཏང་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །བསོད་ནམས་ལེན་མེད་བྱམས་སོགས་བཞིན། །རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར། །ངན་པའི་ཞིང་ལའང་འབྲས་ཡིད་འོང་། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་བདག་དོན་དུ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། བདག་དོན་དུ་བསོད་ནམས་སུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཆོད་རྟེན་ལ་བཏང་བ་ཆོས་ཅན། བདག་དོན་དུ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མེད་ཀྱང་བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པོ་མེད་ཀྱང་བསོད་ནམས་འབྱུང་བ་འདི་ལ་འཐད་པ་དཔྱད་པ་ནི། ལེན་པ་ཡོད་ན་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ལ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་དྲིས་པས། ཁོ་ན་རེ། ལེན་བྱེད་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། གཏོང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་དང་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་པས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལེན་པོ་མེད་ན་ཆོས་ཅན། གཏོང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་དང་ཕན་བཏགས་པ་མེད་པས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་ན། འོ་ན་བྱམས་སོགས་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྒོམ་པ་ཆོས་ཅན། བསོད་ནམས་སུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་
3-140b
པ་ཁོ་ནས་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་མི་ནུས་པས་མཆོད་རྟེན་ལ་བྱིན་པ་ལའང་བསོད་ནམས་འབྱུང་བ་འདོད་པར་རིགས་སོ། །མདོར་ན་ཡོན་གནས་སངས་རྒྱས་སོགས་འདས་ཀྱང་དེའི་མཆོད་རྟེན་ལ་དད་པས་ཕུལ་བ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལེན་པ་དང་ཕན་འདོགས་པ་མེད་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱམས་སོགས་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་རང་གི་སེམས་ལས་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ན། སེམས་འབའ་ཞིག་གི་སྦྱིན་མཆོད་ལས་གཞན་ལུས་ངག་གི་སྦྱིན་མཆོད་དོན་མེད་པར་ཐལ། དེ་ཁོ་ན་ལས་བསོད་ནམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། སྟོན་པ་ལ་སེམས་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པ་དག་སེམས་པར་བྱེད་པའི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པ་དག་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་དད་པ་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ངག་གི་ལས་དག་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བསད་པའི་བསམ་པ་ཅན་དེས་ལུས་ངག་གི་ལས་དེ་ཤི་བཞིན་དུ་ད་དུང་མ་ཤི་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་ན་སེམས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པས་བསོད་ནམས་མིན་པ་ཆེས་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། བྱ་བ་མེད་པའི་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་དད་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅེར་བུ་པ་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་ཅན་ཡིན་ན། ཆོམ་རྐུན་སོགས་ཞིང་ངན་པ་ལ་བྱིན་པས་འབྲས་བུ་ཡིད་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་མི་འོང་དུ་འགྱུར་བ་མིན་གྱི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་གཞིར་བྱས་ལ། མཆོག་དམན་དུ་གྱུར་པར་ནི་འདོད་དེ། ཞིང་ངན་
3-141a
པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ས་བོན་བཟང་པོ་བཏབ་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཡིད་འོང་དམན་པ་མི་འཁྲུལ་བར་འབྱུང་ལ། ཡིད་མི་འོང་མི་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། རྒུན་གྱི་ས་བོན་ལས་རྒུན་གྱི་འབྲས་བུ་མངར་བོ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་ལ། ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ནི་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངན་པའི་ཞིང་ལ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བཏགས་པའི་བསམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུའང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་ཀྱི། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第三，解除疑惑：塔供所生之福德，无受者如慈等然，因果不错乱之故，恶劣福田果亦悦。有贪者向塔供养成为自利的福德，这一说法是有法，应不成为自利的福德，因为没有享用者，对此（回答）：向塔供养是有法，成为自利的福德，虽无受用因所生的福德，但有施舍因所生的福德故。
对于无受者也生福德的合理性的考察：若有受者则生福德，若无则不生的理由是什么？对方说：有受者是有法，成为施舍因所生的福德，因为对其生喜悦和利益，可称为"已接受"；若无受者是有法，不成为施舍因所生的福德，因为对其无喜悦和利益，不可称为"已接受"。
若此有遍，则修慈等和正见是有法，应不成为福德，因为唯有利益他人才成为福德，而这里未利益故。不能承认此结论，所以对塔供养也应当承认生福德。总之，虽然功德主佛等已逝，但以信心向其塔供养成为福德，虽无受者和利益，但以自心力成为福德，例如慈爱等。
若仅由自心成为福德，则单纯心意的供施外，其他身语的供施应成无意义，因为唯由此获得福德故？不遍，因为虽然仅以心意对导师行施与供养的信心，不如实际行施与供养的信心殊胜，因为能引发身语业故。例如，有杀敌意者，以身语业在对方死时仍以未死想而为，由相续不断的思而生极多非福德，并非仅由无行动的思所致，同样，虽然导师已逝，但以信心发起的施舍供养行为能生极多福德，而无行为的单纯信心则不然。
裸行派说，在良田撒种获悦意果，则向盗贼等恶田施舍应获不悦意果？福田差别不使施舍果报变成悦意或不悦意，而是以施舍果报悦意为基础，承认有胜劣之别，因为在恶田也撒下良种会无误产生劣等悦意果，不会产生不悦意果。如葡萄种子仅生甜葡萄，楝树种子仅生楝树果实。同样，即使是恶劣福田，由利益他人的意乐所行的施舍种子，其果报也仅为悦意，而非不悦意。


 །ཞིང་གི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ས་བོན་དེའི་འབྲས་བུ་ཞན་པའམ་འབྲས་བུ་མི་འདོན་པ་སྲིད་ཀྱི། རང་གི་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་འདོན་པ་མི་སྲིད་པས། དགེ་བས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་པ་ནི་མ་སྲིད་དོ། །
说另二
གཉིས་པ་གཞན་གཉིས་བཤད་པ་ལ། སོ་སོའི་རང་བཞིན་དང་། གཉིས་ཀའི་འབྲས་བུ། ཞར་བྱུང་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བཞི་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །
戒律所积
དང་པོ་ལ། སྤང་བྱ་ངོས་བཟུང་བ། དེའི་གཉེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །
决定所断
དང་པོ་ནི། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས། །དེ་སྤོང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲོག་གཅོད་ནས་ངག་འཁྱལ་གྱི་བར་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དགེ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་གཟུགས་དེ་སྤོང་བ་བཞིའམ་བདུན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྤོང་བ་དེ་ཡང་རིག་བྱེད་གང་གིས་སྤོང་བ་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །
对治力戒律
གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅད་པ་ཡང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཆལ་ཚུལ་གྱི་གཉེན་པོས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དུས་དང་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་གནང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དུས་དང་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་གྱི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཀའ་ཡིས་བཅད་པ་དུས་མིན་གྱི་ཁ་ཟས་སྤོང་བར་མནོས་པ་ལྟ་བུ་ལ་
3-141b
་རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གཉིས་ཡོད་པའང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་སྤོང་བའི་བསླབ་པ་མནོས་པས་དེ་དག་སྤྱད་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་མ་གུས་པའི་ཕྱིར། ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་མནོས་པ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །
净除功德
གསུམ་པ་ནི། རྣམ་དག་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །འཆལ་ཁྲིམས་དེའི་རྒྱུས་འཕན་མ་བྱུང་། །དེ་གཉེན་པོ་དང་ཞི་ལ་རྟེན། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་གང་ཞེ་ན། འཆལ་ཁྲིམས་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་འཕན་ཏེ་སྐྱོན་མ་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་རྩ་བ་དང་ཉེ་ཉོན་གྱིས་འཕན་མ་བྱུང་བ་དང་། འཆལ་ཚུལ་དེའི་གཉེན་པོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་བསྟེན་པ་དང་། ཐར་པར་བསྔོས་པས་ཞི་བ་བརྟེན་པའོ། །གཞན་ན་རེ། རྒྱུ་ལྔ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་སྦྱོར་བས་སུན་མ་ཕྱུང་ཞིང་དག་པ་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་རྟོག་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་འཕན་པ་མ་བྱུང་བ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞིས་བརྟེན་པར་བྱས་པའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བཞི་སྟེ། འཇིགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པས་སྲུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེགས་སུ་སྨོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། སྨོན་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ། སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ནས་སྲེད་པ་དེས་བླངས་ཏེ་སྲུང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཞི་ལྷག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་དོན་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་
3-142a
དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཐར་པའི་དོན་དུ་སྲུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
修所得
གཉིས་པ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པའི་དགེ་བ་ནི། །བསྒོམ་པའོ་སེམས་ལ་སྒོ་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
由田地过失，种子果实可能变弱或不结果，但不可能产生异于自己果实的果实，因此善业不可能产生不悦意的果报。
说另二
第二，解说其他两种分为：各自的本性、二者的果报和附带说明的四种梵福。
第一分为：由持戒所生和由修行所生。
戒律所积
第一分为：确认所断、对治力戒律和净除功德。
决定所断
第一，破戒为不善色，断彼戒律有二种。破戒是从杀生到绮语，自性不善、有罪过的色法。断除这些不善色法的四种或七种禁止，就是戒律。这种断除又分为表业断除和无表业断除两种。
对治力戒律
第二，佛所制定者，亦是戒律。以破戒对治而言不周遍，因为某些时间和场合虽被允许，但在某些时间和场合会成为自性过失的因，而不是自性破戒的，如佛陀以教诫制定的非时食戒等，其中也有表业和无表业两种，也是戒律。因为受了这些学处，若行此等就成为破戒，因为不尊重世尊的教诫。间接表明未受戒者不算破戒。
净除功德
第三，清净具四功德：破戒及因不生起，依对治及寂灭。清净戒律具有四种功德，与此相反则为不净，因此。何为四种？不被破戒不善色法所引发而生过失；不被其因根本烦恼和随烦恼所引发；依靠破戒对治的念住；回向解脱而依止寂静。他人说有五种因：不因杀生等业道本身而破坏故清净；不被杀生等加行所损害而清净；不生起欲想等不善的染污；以身等四念住为依止或以戒律念护持；回向涅槃。另有人说戒律有四种：畏惧戒，是因畏惧无生计、无诵颂、处罚和恶趣而守护的；善愿戒，愿即希求，贪着于三有、受用和恭敬而以渴爱受持守护的；随顺菩提支分戒，即以止观为依止、有义利的，是入佛教、具正见者为解脱而守护的，因为外道不具正见且依赖于三有；圆满清净戒，是无漏戒，因为无染污。
修所得
第二，由修行所生：等持善业即修行，因为它专注于心。
;


 །མཉམ་པར་བཞག་པ་རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མེ་ཏོག་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཏིལ་ལ་མེ་ཏོག་གི་དྲིས་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ། །
二者果报
གཉིས་པ་གཉིས་ཀའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི། མཐོ་རིས་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །འབྲལ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་གཙོའི་ཕྱིར། །སྦྱིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྒོམ་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཞི་ལྷག་གཉིས་དེ་ལ་བརྟེན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དངོས་སུ་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སམ། སྤོང་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་ན་འབྲལ་བའི་དོན་དུ་སྒོམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
附说梵行四德
གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བཞི་བཤད་པ་ནི། བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་གནས་ཕྱིར། །བཞི་ཡི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡིན། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞར་བྱུང་། མདོ་ལས་གང་ཟག་བཞི་ཡིས་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དེ། མ་བྱས་པའི་ཕྱོགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གི་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་དགའི་ར་བ་འབུལ་ཞིང་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་བརྩིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བ་བཟླུམས་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་ཚད་མེད་
3-142b
པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་པའི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བྱང་སེམས་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་མཚན་རྣམ་སྨིན་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཚད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཟེར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ན་རེ། བསོད་ནམས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་འདོད་པའི་ལྷའི་སྐྱེ་བ་དག་ཏུ་དགའ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡིན་ཏེ། །ཚངས་པའི་མདུན་འདོན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པར་ཐུབ་པ་དང་འདྲ་བར་དེས་བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་སུ་དགའ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོ་རིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཚེ་ཚད་ནི་བར་བསྐལ་བཞི་བཅུ་ཡིན་ལ། མཆོད་རྟེན་རྩིག་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཡུན་རིང་ཡང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ཚེ་ཡིན་ཙམ་ན། ཚངས་པ་དང་བསོད་ནམས་འདྲ་བ་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། སྐྱེ་བ་གཅིག་ཏུ་ཚངས་པ་དང་མི་མཉམ་ཡང་སྐྱེ་བ་དུ་མ་ལོངས་པས་ཚངས་པ་དང་མཉམ། འོ་ན་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་དུ་མའི་ལུས་ལེན་པས་ལས་གཅིག་གིས་ལུས་དུ་མ་འཕེན་པར་མི་འགྲོ་འམ་སྙམ་ན། ལས་གཅིག་གིས་ལུས་དུ་མ་ལེན་པ་ཡིན། འོ་ན་གོང་དུ་ལས་གཅིག་གིས་ལུས་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན། སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལུང་ལས། ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་ནི། །བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་བར་གནས། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་འབྱུང་ངོ་། །
法施各别说
གསུམ་པ་ཆོས་སྦྱིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། ཆོས་སྦྱིན་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས། །མདོ་སོགས་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་སྟོན། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན། རྙེད་བཀུར་དང་གྲགས་འདོད་མིན་པས་བཤད་བྱ་མདོ་སོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལོག་པར་མི་སྟོན་པར་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་སྟོན་པའོ། །
3-143a
སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་དབྱངས་བསྙད་ལུང་བསྟན་དང་། །ཚིགས་བཅད་ཆེད་བརྗོད་གླེང་གཞི་དང་། །རྟོགས་བརྗོད་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་དང་། །སྐྱེས་རབས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། །རྨད་བྱུང་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྡེ། །བསྟན་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
等持与尝味相应而无烦恼的善业，与此禅定同时生起的，称为修行，因为以禅定功德的自性极度熏习于心故。譬如以花熏芝麻使其具有花香的自性一样。
二者果报
第二，解说二者果报：为生天故持戒律，为解脱故修为主。已说布施成为大受用，那么持戒和修行成为什么呢？虽然布施也可为生天之因，但为了生天持戒是主要的；虽然基于戒律的止观二者也可导向解脱，但因为直接获得解脱或属于断道所摄，为解脱之目的修行是主要的。
附说梵行四德
第三，附带解释四种梵福：劫时善趣乐住故，四种即是梵福德。福德业事附带说明，经中说四种人能生梵福：在未建塔处建造如来舍利塔；向四方僧伽赠送花园并在其中建造寺院；调和如来声闻弟子间的纷争；修习无量慈心。毗婆沙师说，这是为了了知除菩萨外一切众生受用果报业的界限而说的。古代阿阇梨们说，福德若能使人在一劫中生于善趣欲界天中快乐安住，即是梵福，因为如同梵辅天寿命持续一劫那样，此福能使人一劫中在善趣快乐安住。若以欲界为善趣，则梵辅天寿量为四十中劫，而建塔等果报即使长久也最多只相当于他化自在天寿量，如何能与梵天福德相当呢？虽然一生不等同于梵天，但多生累积则可等同于梵天。那么，一业能使多生受生，岂不意味着一业能引发多身？一业确实能使受多身。但上文说一业只引一身是毗婆沙师的主张。其他部派经典中有偈："生起梵福者，一劫善趣乐安住。"
法施各别说
第三，特别解释法布施：法施无烦恼垢染，经等真实如实说。法布施是心无烦恼，不求利养恭敬和名声，所说的经等十二分教不颠倒而如实正确宣说。
所谓：经集与歌赞授记及，偈颂与自说因缘及，本生与方广未曾有，譬喻与论说十二分。


 །དེས་ཆོས་ལོག་པར་འཆད་པའམ། །རྙེད་བཀུར་འདོད་པ་སོགས་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་འཆད་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །
说同分善三
གསུམ་པ་ཆ་མཐུན་དགེ་བ་གསུམ་བཤད་པ་ནི། བསོད་ནམས་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དགེ་རྣམ་གསུམ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་སྟེ་དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡོད་པའི་རྟགས་ནི། གང་ལ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་གཏམ་ཐོས་ན་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། མཆི་མ་འཁྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་རྩ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབྱར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལས་གཡུལ་གྱི་གསེབ་ན་ས་བོན་ཡོད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི། འཕགས་ལམ་སྟེ། དེ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཡིན་ལ། དེའང་དྲོ་སོགས་བཞི་སྟེ་འོག་གནས་དྲུག་པ་ལས་འཆད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
说法数结尾
གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས། དགེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །
世间三业类
དང་པོ་ནི། རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས། །རྣམ་གསུམ་ཀུན་སློང་བཅས་པ་ནི། །ཡིག་འབྲུ་བརྒྱ་དང་བགྲང་བཅས་པའི། །སྙན་ངག་གྲངས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །རིགས་པ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེའང་གོ་རིམ་བཞིན་
3-143b
དུ་ཡིག་འབྲུ་ལས་གང་གིས་འབྲི་བ་དང་། ལས་གང་གིས་ནོར་བུ་དང་རྭ་སོགས་ལ་ཡི་གེ་ཡིན་མིན་གྱི་མཚན་མ་རྒྱ་རྐོ་བར་བྱེད་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཏེ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ཡིག་འབྲུ་ནི་གླེགས་བམ་སོགས་ལ་ཡོད་པའི་ཡི་གེའི་མཚན་མ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནི་ཡི་གེ་དང་ཡི་གེ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མར་འདོད་ཅིང་གྲགས་སོ། །བགྲང་བ་དང་བཅས་པའི་སྙན་ངག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་གི་ལས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལའང་ཀུན་སློང་ཚོར་སོགས་ཕུང་པོ་བཞི་ཡོད་པས་ཀུན་སློང་དང་བཅས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནི་ཡིན་ནོ། །
具烦恼类
གཉིས་པ་ནི། བསྒྲིབས་ངན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས། ཉོན་མོངས་པས་བཀབ་པས་ན་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དང་བཅས་པས་གནག་ཅིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོར་བ་ན་ངན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། དྲི་མེད་དགེ། གྱ་ནོམ་འདུས་བྱས་དགེ་བསྟེན་བྱ། །ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །དྲི་མའམ་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་གྲངས་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་གཞན་པ་ནི་བར་མའོ། །བསྟེན་བྱ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམ་གྲངས་དག་སྟེ། ལྷག་མ་འདུས་མ་བྱས་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ནི་བརྟེན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡང་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བར་གོམས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
他们颠倒讲解佛法，或者以求利养恭敬等烦恼染污心而讲法，这些人会损害自己的大福德。
说同分善三
第三，解释三种顺解脱分善业：福德与涅槃及，顺决择分善三种。福德分，即福德果报，因得可意异熟果而与福德相顺；解脱涅槃分，即获得解脱，与此相顺是指不论生于何处都成为必定证涅槃的有情。其存在的标志是：对于谁若听闻轮回过患、无我和涅槃功德的言论时毛发竖立、泪水流出，应知此人有顺解脱分善根，如同从夏季幼苗生长可知田中有种子一样。决择是指圣道，与此相顺的是顺决择分，即暖等四种，将在下文第六住处中解说。如是顺解脱分善业有三种。
说法数结尾
第三，以法数教示总结分为：世间三业类别、烦恼染污类别和善业类别。
世间三业类
第一，由理引导之业，三种连带动机，字母百种计数，诗歌数目依次配。由理即方便之差别所引导的身、语、意三业及其发起动机，依次为：字母，即用以书写的，以及用于在珠宝或角等上刻写文字与非文字符号的刻印，是色蕴身业，因从因果得名。世间上，字母是指书籍等上的文字符号，而刻印则被认为是文字和非文字的符号。计数相关的诗歌是色蕴的业，二者都有受等四蕴的动机，因此带有动机的五蕴自性。
具烦恼类
第二，蒙蔽恶带过咎，烦恼染法。被烦恼覆盖故称蒙蔽，具烦恼故为黑暗且被圣者们所舍弃而称为恶，与烦恼同住故称为带有过咎，这些是烦恼染污法的异名。
第三，无垢善胜妙，有为善当依，解脱无上胜。无垢或无漏善业的异名是胜妙。除恶与胜妙外的其他是中性。"当依"是指有为法善业异名，余下的无为法、不善法、烦恼染污法和无记法都不当依止，因为无为法不适合反复熏修以获得殊胜，若为果报而依止，无为法也无果报故。


 །མི་དགེ་བ་ནི་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ལ་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་ནི་འདུས་བྱས་མ་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་
3-144a
ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཡང་བརྟགས་པའི་འགོག་པས་བླ་མ་དང་བཅས་ཏེ། བརྟགས་འགོག་ནི་དགེ་བ་རྟག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེའི་བླ་ན་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བཞི་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དཔག་མེད་སྐྱེ་བར་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེ་ཆེ། །ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པར་བསྒོམ་པའི་མཐུས། །དེང་སང་འདི་ན་མ་རྒན་མཐའ་མེད་ལ། །མ་བཟོད་བྱང་ཆེན་ཕན་པ་བཏགས་སྙིང་འདོད། །བརྣག་པ་མཆོག་དེ་མཐར་ཕྱིན་ཡན་ལག་ཏུ། །རྒྱ་ཆེན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིང་ལུགས་ལ། །གཅིག་ཏུ་གོམས་པའི་བློ་གྲོས་དགའ་བ་དེས། །གསུང་རབ་མ་ལུས་དཔྱོད་ལ་དུབ་པ་ཅི། །དེ་ཕྱིར་ཐར་འདོད་ཡི་གར་འབབ་བྱེད་པའི། །ལེགས་པར་བཤད་པའི་སྤྲོས་པ་རྒྱས་པ་འདི། །གངས་དཀར་ཤ་མེད་བསྟེན་པའི་གངས་རི་མཆོག །དབེན་པའི་གནས་སུ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ཚེ། །ཐུན་མཚམས་བྱིང་རྨུགས་སེལ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཕྱིར། །དཔལ་ལྡན་མི་བསྐྱོད་བཟང་པོས་ལེགས་པར་སྦྱར། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དེས། །ཀརྨ་པ་དེའི་
3-144b
ཕྲིན་ལས་ཀུན་ཁྱབ་གྱུར། །ཅེས་སྨྲས་སོ། །༈ སེམས་ལ་གནས་པའི་ཉེས་ཚོགས་མ་ལུས་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་མཛད་ཅིང་། །ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཁྱེན་པ་མཁའ་དང་མཉམ་གྱུར་ནས། །སྙིང་རྗེས་མ་བཟོད་གཅིག་ཏུ་མ་རྒན་རྣམས་ལ་དགོངས་པ་ཅན། །དཔལ་ལྡན་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་མཆོག་གིས་བདག་བློ་རྗེས་འཛིན་གྱུར། །སྔོན་རབ་མཁས་པའི་གཞུང་ལུགས་བཟང་པོ་ལ། །ཇི་བཞིན་འབྱེད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་འཁྲུལ་མེད་པ། སྙིགས་མའི་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས། །བདག་གིས་ལེགས་པར་བཤད་ལ་སྤྲོ་བ་ནི། །རྒྱ་ཆེན་སྐྱེས་ནས་བརྩོན་པ་མ་བརྟུལ་ཏེ། །བླ་མའི་ལས་འདིར་སྒྲུབ་པ་ནན་ཏན་བྱས། །དེའང་།
说随眠品
ལྔ་པ་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ། གནས་ཀྱི་གཞུང་དང་། གནས་ཀྱི་མཚན་ནོ། །
品正行
དང་པོ་ལ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན། གང་གིས་སྤོང་བ། སྤངས་པའི་འབྲས་བུའོ། །
随眠自性
དང་པོ་ལ། སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ། དེ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
说轮回根本随眠
དང་པོ་ནི། སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་བཤད་པའི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པས་དེར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་ནས་རྣམ་སྨིན་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པའི་ལས་དགེ་མི་དགེ་ཡན་གར་བ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་སམ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ལས་མ་ངེས་པ་བསགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཕྲ་རྒྱས་མེད་པས་སྲིད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
不善业比有盖无记更有上，因有盖无记无不悦意异熟果故；有盖无记又比无盖无记更有上，因为不具烦恼故；这些又比有漏善业更有上，因为有漏善业有悦意果报故；这些又比无漏法更有上，因为无烦恼故；无漏有为法又比无为法更有上，因为无为法恒常故；无为法虚空和非择灭又比择灭更有上，因为择灭是恒常善法故。因此，解脱涅槃是无更高超胜之法，因为是恒常善法，超胜一切其他法，是一切法之最胜者。
第二，宣说住处名称：此为《阿毗达磨俱舍论颂》中《业品》，即第四住处。此处所说：无量生中以广大悲心，修习等同虚空边际力，今于此地无边老母，不忍菩提愿利益而发心。为成就最胜愿之支分，于广大三乘宗义中，专一熏习智慧欢喜者，研究一切教法何劳累？是故为求解脱悦意心，此广大精妙善说论，依止洁白无肉雪山胜，于彼寂静处修禅定时，为断座间昏沉获体验，吉祥不动贤善善巧造。从此所生清净功德，愿遍满彼噶玛巴事业。
从心中彻底拔除一切过失，智慧光明广大如虚空，以不忍悲心专注老母，愿吉祥噶玛噶举派摄持我心。对于往昔贤者优良论典，如实辨析无误之抉择，不是浊世众生行境，故我对善说生起广大欢喜，精进不懈，精勤完成上师此事业。并且：
说随眠品
第五，随眠品住处内容分为：住处正文和住处名称。
品正行
第一分为：随眠自性、何者能断及断除果报。
随眠自性
第一分为：宣说轮回根本为随眠和确立此理。
说轮回根本随眠
第一，轮回根本随眠。前说"业生众世间"中的业类别是有法，因随眠力所积故成为业，因为随眠确定存留异熟并必定产生异熟果故。不定业善不善单独是有法，不能成就有即生起，因为无随眠或烦恼故。譬如阿罗汉虽有积累不定有业，因无随眠故不能成就有。
;


 །ནི་ཞེས་ངེས་བཟུང་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་མེད་ན་སྲིད་པ་མངོན་པར་
3-145a
འགྲུབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དགོངས་པའི་སླད་དུ་བཀོད་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པའོ། །གཞན་དག་ནི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྔར་ལས་མ་བྱས་པ་གདོད་བྱེད་པའང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ལས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། དགྲ་བཅོམ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་སོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ནི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་པའི་དོན་ནི། ལས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལས་འགྲུབ་པ་གསོས་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་དག་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སྐབས་ན་བྱས་པའི་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྲ་རྒྱས་མེད་པས་སྲིད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་སྒྲ་ནི་དོན་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ངག་དོན་བསྡུ་ན་བཤད་ཚུལ་འདི་གཉིས་ལ་ཚིག་སྔ་མའི་བཤད་ཚུལ་དང་པོས་ནི། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ལས་བསགས་པས་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བསྟན་ལ། བཤད་ཚུལ་གཉིས་པས་ནི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་ནས་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་ལ་བཤད་ཚུལ་དང་པོས་ནི། མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ལ། བཤད་ཚུལ་གཉིས་པས་ནི་ལས་གསོས་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་ན་མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྲིད་པ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་བའམ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དེའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དེ་སོགས་པ་དང་ཀུན་སློང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་ནི། སྐྱེ་བའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་ཡིས། །ཞོན་ཅིང་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་ཅན། །འདིར་ནི་ཉོན་
3-145b
མོངས་འཕང་ལོ་གཅིག་ཉམས་པས། །ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་གཅིག་པུས་འཁོར་མ་ཡིན། །ཅེས་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྲིད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་ཉིད་ལ་འདོད་ཅིང་དེའི་རྩ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་ལ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི། སྲིད་པ་ནི་འདིར་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་དང་དེའི་རྒྱུ་བ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། དེའི་རྩ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པ་ན་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་བཅུ་ནི། རྩ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་རྒྱུན་མི་བཅད་པ་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །མདོ་སྡེ་པས་རྩ་བ་ས་བོན་ཡིན་པས་དེ་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་བརྒྱུད་པས་མངོན་འགྱུར་བརྟེན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་ཞིང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། རང་རང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་མཐུན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་རྒོད་པ་དང་སེར་སྣ་བསྐྱེད། ཞེ་སྡང་གིས་ཁྲོ་བ་དང་ཕྲག་དོག་བསྐྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་ཡོད་ན་ལས་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་ཚོགས་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དེ་འཛིན་ཅིང་། དེ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བློ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་རྒྱུན་དམིགས་པའམ་ཕྱི་མ་ཡང་སྲིད་དུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་པ་དེས་ནི་ཁམས་དེ་ལས་མི་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། འཆིང་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་མཆེད་པར་བྱེད་པའོ། །
安立其
གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ། སྐྱེ་ཚུལ། རྣམ་གྲངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
所谓"是"这一限定词是有法，因随眠力而积集生于有的业，因为无随眠则不能成就有故，为表达此意而安立。这是王子（世亲）的主张。其他人认为，"这些业也因随眠力而积集"的含义是：先前未造的业初次造作也是因随眠力而成就后有之业，阿罗汉则不积集能成就后有的业。"无随眠则不能成就有"的含义是：已造的业若无能滋润业成熟的随眠，则不能成就有，如阿罗汉虽有凡夫时所造的善不善业，但因无随眠故不能成就有。"是"字用来总摄不同义项。
概括言之，这两种解释方式中，第一种解释的前半句表明：因随眠力而积业故成就世间；第二种解释则表明：这些业也因随眠力积集而成就后有。对于后半句，第一种解释表明：无随眠则不定业不能成就生；第二种解释则表明：若无滋润业的随眠，不定业不能成就有。
生或业有是有法，随眠是其根本，因为随眠是积集和发起的因故。阿阇梨功德增说："愚童乘坐大生车，烦恼业轮为车轮，此中若坏烦恼轮，单一业轮不能转。"即业能引发后有并成就，其根本是随眠。他解释"有"指后有，其根本是随眠。王子则认为，此处的"有"既指未来后有，也指其因业有二者，其根本是随眠，因为烦恼生起时能作十种功能。
十种功能是：因为是根本所得故，使不断流而稳固；经部师认为根本是种子，使之稳固；烦恼相续流传，使现行稳固；使身体自性符合生而成为田地；各自的近随烦恼顺因，贪欲产生无惭、掉举与悭吝，瞋恚产生忿怒与嫉妒；有烦恼时业即是有，故成办业有；执持自类非理作意分别，使之符合未来生而住；使所缘痴迷，因不能如实正确执取及使心损坏；引导识相续或所缘趋向后有；使善法衰减；任何烦恼属于何界，即使不离该界而束缚，并使遍满扩展。
安立其
第二分为：分类、生起方式和异名。


 །
随眠类别
དང་པོ་ལ། ངོ་བོའི་དབྱེ་བ།
3-146a
ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་དབྱེ་བའོ། །
体性类别
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ལ། དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ། བདུན་དུ་དབྱེ་བ། བཅུར་དབྱེ་བ། དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བའོ། །
3-146b
ཤེས་ཤིང་། དེའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་མཐུས་ཡང་དག་པར་ཤིན་ཏུ་ཀུན་ནས་འཇོམས་ཤིང་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། རང་ཉིད་རང་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་སྦྱིན་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། ལྷ་སྦྱིན་ལས་གཞན་པ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ཁས་ལེན་ན་ཆོས་ཅན། ཆོས་མངོན་པར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མངོན་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་བར་ཐལ། ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གཟུགས་ཡིན་པ་བུད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ནའང་བཅས་ཞེས་པའི་མདོ་ཚིག་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་དོན་ནི། དེ་ཉོན་མོངས་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དགུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྒྲ་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་མདོ་ལས་ཐོབ་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཐོབ་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་མེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དཀྲིས་ཁོ་ན་ལ་མཚན་ཉིད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་
3-147a
པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ནོག་ལྐོག་ཤལ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་བ་ལང་གི་སྒྲ་དངོས་མིང་དུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་བ་སྤེལ་གྱིས། མང་བཀུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ་པའམ། སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལྟར་ན། གནས་མ་བུ་བའི་སྡེ་པས་ཕྲ་རྒྱས་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱེ་སྨྲ་ལ་དྲིས་བས། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བས་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དགེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ལྡན་པ་མིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེ་འདྲར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་མཚུངས་ལྡན་མིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་སོགས་གསུམ་བྱེད་ན་ཆོས་ཅན། དགེ་བ་ནམ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དགེ་བའི་དུས་ན་ཡང་ཐོབ་པ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཞིག །ལྡན་པ་མིན་པའི་ཐོབ་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དགེ་བའི་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕྲ་རྒྱས་ནི་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པས་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
随眠类别
第一分为：体性类别和具随眠的分类。
体性类别
第一分为：总分类和见、慢的特别分类。
第一分为：分为六种、分为七种、分为十种和分为九十八种。
[注：此处原文有缺失，跳至3-146b]
知道，并且为其贪欲缠缚，以此力量完全彻底降伏并断除具随眠者"的经文相违，因为自己不能与自己相具，如同"提婆达多与儿俱"的说法，是指提婆达多之外的他者。若承认第二方面，则有法，阿毗达磨中明显说贪欲随眠与乐、喜、舍三根相应，与此相违，因为随眠是得的自性，即不相应行法，如同色法的生是色法一样。
毗婆沙师说：欲贪本身就是随眠，乃至疑本身是随眠，都是相同的。即便如此，也不违背经中"具"字的含义，因为欲贪随眠具（俱）的意思是：那些使其他烦恼生起并安住的九种贪的形态，后者与前者相续相联的意思，是"具"字的含义。或者，经中以随眠之名表示得是有法，以随眠因的得来假名安立为果随眠缠缚，因为是以果名安立因，例如因火是苦受的因，思及此而说"火是苦"。阿毗达磨中"随眠"一词是有法，只对烦恼缠缚的自性而言，因为通过所缘和相应而增长的缘故，如同具备额肩垂肉者被正名为牛一样。
功德增引用：多闻部和分别说部，或者按照世亲阿阇梨的说法，即根本说一切有部，当问毗婆沙师"什么证据表明随眠是相应法"时，毗婆沙师回答：随眠是有法，不是非相应，因为随眠使心成为染污性，能障碍先前不存在的善法不生起，即使生起也令其衰减，与善法相违故。对此他回答：不遍，因为非相应法也能使心成为染污性，能障碍先前不存在的善法不生起，以及使已生善法衰减故。
毗婆沙师说：那么，若非相应法能使心染污等三种作用，则有法，善法应永不被观察，因为在善法时刻得也常住，而非相应得也能使心染污等三种作用故。不能承认此结论，因为有善法的所缘。因此，随眠非是非相应法，所以是相应法。


 །ཕྱོགས་སྔ་ཕྱིའི་རྩོད་པ་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟུ་བོར་དཔྱད་པ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ལ་བྱེ་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཕྱིར་སོགས་བཀོད་པ་འདི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་མཚུངས་ལྡན་དུ་མི་འདོད་པའི་གནས་མ་བུ་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་སོགས་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་བྱས་པར་མི་འདོད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པའི་
3-147b
ཀུན་དཀྲིས་ཁོ་ནས་བྱས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་མི་དམིགས་པར་ཡང་མི་ཐལ་ཏེ། ཀུན་དཀྲིས་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན། ཐོབ་པ་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་ཉོན་མོངས་པ་སོགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ། འདོད་ཆགས་སོགས་ཆོས་ཅན། མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར། ཞེས་སྦྱར་ན་གྲུབ་ཟིན་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཙམ་ཆོས་ཅན། མཚུངས་ལྡན་དུ་ཐལ། སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ངེས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐོབ་སོགས་ལའང་གཏན་ཚིགས་དེ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པས་འདོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་ལུགས་དེ་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཅེས་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཆད་ནའང་མདོ་དང་མི་འགལ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་དོགས་པ་ཡོད་པ་མི་ལྡོག་པས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་ནི་མཚུངས་ལྡན་མངོན་གྱུར་པའང་མ་ཡིན་ལ། གནས་མ་བུའི་སྡེ་པའི་འདོད་པ་ལྟར་ཐོབ་པའི་རྫས་ལོག་པ་ལྡན་པ་མིན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་ངོ་བོའི་ས་བོན་ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཆགས་སོགས་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཉལ་བ་ནི་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་དུ་མ་གྱུར་པར་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར། སད་པ་ནི་མངོན་གྱུར་ཡིན་ཏེ། རང་གི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་སད་པ་
3-148a
ལ་ཀུན་དཀྲིས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སེམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་སྔར་བྱུང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དེ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ལས་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལས་དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ལ་ལའི་ངོར་དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལྡན་མིན་གྱི་རྫས་གཞན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡོད་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་དོགས་ན། དེའི་དཔེ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། སཱ་ལུ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་སྔར་སོང་གི་འབྲས་བུ་ད་ལྟ་བ་ལས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནུས་ཀྱི་མཐུ་ནི་དེ་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན། ཉམས་མྱོང་གི་ཤེས་པ་ལས་དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གཞན་དུ་ཐལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕེན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
对于前后两方的这一争论，论师（世亲）公正考察时认为，毗婆沙师关于随眠是相应法而提出的"因为使心成为染污"等理由不能成为正当论据，因为不承认随眠是相应法的犊子部也不认为使心染污等是由随眠所作，而认为只是由烦恼缠缚所作故。如此，也不会导致善法不被观察的过失，因为缠缚并非常时临近故。详细说明不能作为论据的方式是：得是有法，应不是随眠，因为不使心染污等故，若如此组织论式则因不成立；贪欲等是有法，应是相应法，因为使心染污等故，若如此组织则成为成立已成立的过失；若说仅是染污法是有法，应是相应法，因为使心染污等故，则是不定因，因为此论据在不相应的相违方面如得等上也成立故，应当了知。
经部师所主张的随眠观点是正确的。其观点如何？欲界贪的随眠就是欲界贪的随眠，持此观点解释"断除具随眠者"也不违背经文，但仍可怀疑随眠非为相应法，因此应当如此了知：随眠既非相应的现行，也非如犊子部所主张的得的异体不相应法，因为功能自性的种子随眠与贪等非为异体故。烦恼睡眠状态是有法，称为随眠，因为非现行而以种子事相续存在故；觉醒状态则是现行，因为能产生令心染污等自果故。又，觉醒状态也称为缠缚，因为使心不得自在故。
种子事相是什么？是由先前烦恼所生的有力因功能，因为除了所依外不能表述为异体故。譬如从领受色的识中产生忆念的功能不是异体一样。若有人怀疑，因为有人认为产生忆念的因是别体不相应法，故例证不成立，则还有其他例证：如稻等，从先前因所生的现在果中，产生后果的因功能与之不是异体。又，按照犊子部的主张是有法，经验识与产生忆念的能力应是异体，因为了知烦恼的种子随眠是异于烦恼的不相应法故。


 །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། འོ་ན་མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གསུངས་ཏེ། དྲུག་ཚན་དྲུག་པའི་མདོ་ལས། འདིའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས། འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཀྱི། ས་བོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་དོན་དེ་ཅི་ལྟ་བུར་འདོན་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། ལུང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་རང་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཁོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པས། གནས་སྐབས་དེ་ན་འདོད་ཆགས་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ས་བོན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པས་
3-148b
དེར་ནི་ས་བོན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་དེ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ན། མངོན་གྱུར་ཞིག་པའི་ཚེ་ན་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས། འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས་ནི་ནུས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན། མངོན་གྱུར་ནི་ནུས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བཏགས་ཟེར། བྱེ་སྨྲས་ནི། མངོན་གྱུར་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ལ། ས་བོན་ནི་མངོན་གྱུར་ཕྲ་རྒྱས་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ས་བོན་ལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བཏགས་ཟེར་རོ། །
决定轮回贪
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེར། །ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ཕྱིར་བཤད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་དག་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་སོགས་ལ་ཆགས་པ་ཡོད། ཕལ་ཆེར་རོ་མྱོང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་གཙོ་བོར་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ལ། དེའང་ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཀླུང་འོད་སྲུང་སོགས་ཁ་ཅིག་ཁམས་གཉིས་པོ་དེར་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཅིག །ལུས་དང་སྲིད་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ཙམ་ན། འདོད་ཁམས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཉིས་ཀ་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན། ལུས་ཕུང་པོ་ལྔའམ་གཞིའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་གི་རྟེན་ལུས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ལ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་
3-149a
མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
分十类
གསུམ་པ་ནི། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་དང་། །ལོག་དང་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་དང་། །ལྟ་བ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་དང་བཅུ། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་ལས་བཅུར་འཆད་དེ། ལྟ་བ་ལ་ལྔར་ཕྱེ་བས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ལྔ། ལྟ་མིན་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །
分九十八类
བཞི་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་ངོ་། །
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་སོ་དྲུག་བཤད་པ། ཁམས་གོང་མས་སས་བསྡུས་རེ་གཉིས་བཤད་པ། མཇུག་བསྡུ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如果承认烦恼的随眠之说，那么经中说烦恼本身即是随眠，如《六组六经》中说："此人的欲贪从乐受中增长。"只有贪欲本身是随眠，因为在乐受时贪欲生起，故如此宣说，而非种子，此为你们的想法。那么，你们如何诠释此经文义？经部师说，正是此经文是有法，并非表明贪欲本身是随眠，而"增长"一词表明只有贪欲的种子是随眠，因为在那种情况下贪欲的随眠将生起，即种子将生起，而非已生，所以这是描述种子将生起的状态。
若随眠增长，则在现行灭时增长。或者，因贪欲被假立为随眠，因为贪欲是贪欲种子随眠的因，所以从贪欲生起的产生贪欲的功能被称为贪欲的随眠。经部师认为功能是随眠，现行是该功能的因，故被假立为随眠。毗婆沙师则认为现行是随眠，而种子是现行随眠的因，故种子被假立为随眠。
决定轮回贪
第二，二界所生有爱贪，因向内观故彼中，为遣解脱想故说。从色界和无色界二界所生的贪欲，称为有贪。这些对宫殿等生贪，主要贪着与乐受相应的禅定，且因向内观照，所以为了遣除迦旃延等一些人认为这两界是解脱的想法，故称为有贪。
按论师观点，资具与受用为一类，身体与有为一类，因为欲界众生执著身体和受用两者，故是欲贪；身体即五蕴或基础性质，即是有，而那些众生也只对禅定所依身体生起味著，故称为有贪；因为已离欲贪，不再味著欲界妙欲，因此不是欲贪。
分十类
第三，见有五即身见，邪见与边执见，见取及戒禁，取见为胜十。又，阿毗达磨中将六随眠分为十种，即将见分为五种：身见、边执见、邪见、见取见及戒禁取见，如是五见加五非见，共十种。
分九十八类
第四，分为九十八类分为：正文与附带内容。
第一，解释欲界所摄三十六，解释上界所摄六十二，总结。


 །
说欲界所属三十六
དང་པོ་ལ། མཐོང་སྤོང་སོ་གཉིས་དང་། སྒོམ་སྤོང་བཞི་བཤད་པ་ལས།
见所断三十二
དང་པོ་ནི། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་པ་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ་དགུ་བཅུ་གོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་དག་མདོར་བསྡུ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་དག་ཡིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ནི་སོ་གཉིས་ཏེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། བདུན་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། ཀུན་འགོག་ལ་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་ཚུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཏེ་ལྟ་བ་གསུམ་དང་། ལམ་ལ་དང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་པ་ལ་དངོས་སམ་བརྒྱུད་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་གཅིག་སྤང་བྱར་བྱེད་དགོས་པས་དེ་དག་ལ་ལོག་ཞུགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་འགོག་གཉིས་ལ་དེ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ནི། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པར་
3-149b
བྱེད་པ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཀྱང་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་དམིགས་པས་འདིར་བསལ་ཞིང་། ལམ་ལའང་འཇིག །མཐར་གཉིས་མ་གཏོགས་ཚུལ་འདྲ་ལ། ལམ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་འདགས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པས་མ་བསལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་པས་ཕྲ་རྒྱས་སོ་གཉིས་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གོམས་པས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐག་པ་མཐོང་བས་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བ་སྤོང་བ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ཞིབ་ཏུ་ཅུང་ཟད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བཅུ་སྟེ། མཆོག་འཛིན་གཉིས་ཀྱང་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་པས་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས། མཐར་འཛིན་གྱིས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བཏགས་པའི་བདག་དེ་ལ་རྟག་ཆད་དུ་ལོག་པར་ཞུགས། ལོག་ལྟས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་ལྟ་བའི་གནས་ཉེར་ལེན་ཕུང་པོ་དམན་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་དམན་པ་དེ་ལ་རྒྱུར་འཛིན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དེ་ལ་བློ་འཚོམ་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དྲུག་གོ། དྲུག་པོ་དེ་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཞེ་ན། ཁོང་ཁྲོས་སྡང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་ཏེ་དེ་གསུམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལས་ལོག་ཞུགས་སོ། །མ་རིག་པ་ལ་འདྲེས་
3-150a
པའི་མ་རིག་པ་ནི་དྲུག་དང་མཚུངས་ལྡན་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས། གསུམ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་སོ། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྨོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་ལོག་ཞུགས་བདུན་ནི། ལོག་ལྟས་ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་བ་འདེབས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་དེ་བཟང་པོར་འཛིན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དེ་ལ་བློ་འཚོམ་སྟེ་དེ་གསུམ་ཀུན་འབྱུང་ལ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས། དེ་གསུམ་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས། ཞེ་སྡང་གིས་སྡང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་ཏེ་དེ་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
说欲界所属三十六
第一分为：解释见所断三十二和修所断四。
见所断三十二
第一，彼等十及七七八，除去见三二，欲界苦等，见所依次断。又，阿毗达磨中，从那十种随眠中，欲界有三十六，色界三十一，无色界三十一，共九十八种。简言之，这些是三界见所断和修所断。其中欲界见所断有三十二，即从十种中的所有十种，以及七、七、八，是欲界中对苦等，即集、灭、道，由见道依次断除，因为在集灭中除去身见、边见、戒禁取见三种见，在道中除去前两种，因为需要断除对谛错入的执著，而这些谛中没有错入故。集灭二谛除去这三种是因为：身见是缘取五取蕴果为所缘，所以只能由见苦而断；边执见也是对这五蕴执著为常断边际故；戒禁取见也是缘蕴为净解故在此排除。道谛中也同样除去身见和边见二者，而道谛中戒禁取见认为能清净故错入，因此不排除。
三十二种烦恼随眠诽谤谛理是有法，仅由见谛而断，因为不是由修习而断故，如同见绳而断除误为蛇的错觉一样。现在稍详细解释：欲界中，见苦所断十种：两种取见也是遍行，直接错入，即身见对苦谛五取蕴直接错执为我；边见对依五取蕴所假立之我执为常断而错入；邪见对苦谛诽谤；见取见对见处五取蕴劣法执为殊胜；戒禁取见执劣法为因；疑对此犹豫不决，因此直接错入苦谛者有六种。将这六种作为对象，贪欲贪著，瞋恚憎恶，慢心高傲，这三者是对错入的错入。
相应无明是与六种相应的直接错入，与三种相应的是对错入的错入。不相应无明是对苦谛的愚痴，这是直接错入。集谛错入七种是：邪见对集谛诽谤，见取见执为善，疑对此犹豫，这三种是对集谛直接错入；以这三种为对象，贪欲贪著，瞋恚憎恶，慢心高傲，这三种是集谛错入的错入。


 །འདྲེས་པའི་མ་རིག་པས་ནི། ལོག་ལྟ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན། ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པ་དེ་དངོས་སུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ལོག་པར་ཞུགས། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྨོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་ལ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །འགོག་པའི་ལོག་ཞུགས་བདུན་ནི། ལོག་ལྟས་འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་འགོག་པ་ལ་འཚོམ་སྟེ། དེ་གཉིས་འགོག་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །དེ་གཉིས་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས་འདོད། ཁོང་། ང་རྒྱལ་གསུམ་གྱིས་ཆགས་སྡང་ཁེངས་ཏེ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ནི། གང་གིས་དངོས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་མ་དམིགས་པར་ཟག་མེད་འགོག་པ་རང་ལ་དམིགས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འདྲེས་པའི་མ་རིག་པས་ནི། ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་མཚུངས་ལྡན་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས། འདོད། ཁོང་། ང་རྒྱལ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་བཞི་དང་མཚུངས་
3-150b
ལྡན་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི། འགོག་པ་ལ་དངོས་སུ་རྨོངས་པས་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་བརྒྱད་ནི། ལོག་ལྟས་ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ལམ་ལ་འཚོམ་སྟེ། དེ་གཉིས་དངོས་སུའོ། །དེ་གཉིས་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས། ཁོང་ཁྲོས་སྡང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་བཟང་པོར་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་འདག་པར་འཛིན་པས་དེ་ལྔ་ལོག་པར་ཞུགས། འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཉིས་དང་མཚུངས་ལྡན་དངོས་སུའོ། །ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་སོ། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ལམ་ལ་དངོས་སུ་རྨོངས་ཏེ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །
修所断四
གཉིས་པ་ནི། བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་མ་རིག་པ་དང་ང་རྒྱལ་བཞི་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཕྱིས་བདེན་པ་གང་རུང་ལ་དམིགས་ཏེ་ལམ་ཟག་མེད་ཡང་ཡང་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས་སྤོང་བའི་ཕྱིར། འཇིག་མཐའི་ལྟ་བ་གཉིས་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་དང་། བདག་ཏུ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ལོག་ལྟ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་མཐོང་སྤང་རིས་བཞི་ཀ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མེད་ཅེས་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་ཐེ་ཚོམ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་ཀ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་
3-151a
ཞུགས་མཆོག་འཛིན་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་གཉིས་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་འཛིན་ཅིང་རྟག་བདག་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་མ་ཡིན་ལ་ལམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
相应无明与邪见、见取见、疑相应，直接错入集谛；不相应无明是对集谛愚痴，直接错入集谛。灭谛错入七种是：邪见对灭谛诽谤，疑对灭谛犹豫，这两种直接错入灭谛。将这两种作为对象，贪、瞋、慢三者生起贪著、憎恶、高傲，是对错入的错入；见取见因执著直接错入的邪见和疑两种为殊胜，故是对错入的错入，因为不能缘无漏灭谛本身为所缘故。相应无明与邪见、疑两种相应是直接错入，与贪、瞋、慢、见取见四种相应是对错入的错入；不相应无明是对灭谛直接愚痴，故直接错入。
道谛错入八种是：邪见对道谛诽谤，疑对道谛犹豫，这两种是直接错入。将这两种作为对象，贪欲生贪，瞋恚生憎，慢心高傲，见取见执为善，戒禁取见执为清净，这五种是错入。相应无明与两种相应是直接错入，与五种相应是对错入的错入。不相应无明是对道谛直接愚痴，故直接错入。
修所断四
第二，四是修所断。贪欲、瞋恚、无明和傲慢四种是无漏道修习所断，因为见谛后，缘任何谛生起无漏道，反复生起修习而断除故。身见和边见两种只是苦谛的一种行相，因为执苦谛为我和我所，以及执著所欲之我的苦谛为常断边际，故只对苦谛错入。邪见是对苦等四种见断类皆错入，因为诽谤苦等四谛的自性不存在故。见取见和疑也对四谛皆错入，因为视劣为胜，以及对所有谛理生疑故。戒禁取见对苦谛和道谛两者错入，因为执非因如大自在等为因，入于常我等颠倒，以及执非道为道故。


 །འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བྱའི་རིས་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཆགས་སོགས་བཞི་པོ་དེ་རིས་ལྔ་པ་ཅན་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་སོགས་མཐོང་སྤང་གི་ཆ་གང་། སྒོམ་སྤོང་གི་ཆ་གང་ཞེ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཆོས་ཅན། དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས། དེ་ལ་ཆགས་སོགས་ཀྱིས་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དཀའ་བའི་གནས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དེ། མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི། བདེན་པ་བཞི་ཆར་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་བདེན་པ་གང་ཞིག་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་འཇིག་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ལ་རྗེས་ནས་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས། བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་དགོས་སམ་ཞེ་ན། མི་དགོས་ཏེ། གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན། །ཅེས་ཉོན་མོངས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཅེས་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་
3-151b
བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྗོད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞིག་གི་སྒྲས་དམིགས་པ་གཉིས་ཀ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་མ་རིག་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རིས་ལྔ་ཀ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད་དུ་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའང་དེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱབ་པ་མེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་ནི་རིས་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིས་དེ་རྣམས་ལས་ཀུན་འབྱུང་གི་ངོ་བོ་ལ་མ་རིག་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། གཞན་ལའང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། གཟུགས་སོགས་ལ་མ་རིག་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་གང་དག་ཆོས་ཅན། བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་མི་ཞུགས་པའི་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལ་མི་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་དག་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས། ཐེ་ཚོམ་བཞི། འདོད་ཆགས་ལྔ། ཁོང་ཁྲོ་ལྔ། ང་རྒྱལ་ལྔ། མ་རིག་པ་ལྔ་སྟེ་ཕྲ་རྒྱས་སོ་དྲུག་པོ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །
说上界所属六十二
གཉིས་པ་ཁམས་གོང་གིས་སས་བསྡུས་རེ་གཉིས་བཤད་པ་ནི། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པ་དང་། རྟེན་དང་། རྒྱས་པའི་གཞི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གཟུགས་ཁམས་ན་མེད་པས་ཁོང་ཁྲོ་ལྔ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་དང་འདྲ་བར་ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། དེ་ལྟར་འདོན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དགུ་དང་དྲུག་དྲུག་
3-152a
བདུན། ཁོང་ཁྲོ་ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་དག །མ་གཏོགས་གཟུགས་ན་སྡུག་བསྔལ་སོགས། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །གསུམ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཅེས་ཁམས་གོང་གཉིས་ལ་སྦྱར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
贪欲、瞋恚、傲慢和无明等是属于五类所断，因为是见四谛所断和修所断故。那么，如果贪等四者是属于五类，见苦等所断部分是什么？修所断部分是什么？对此，对见苦所断和见道所断的身见等为所缘的贪等烦恼是有法，这些是见所断，因为四谛上身见等直接错入，贪等对错入者错入，故为对谛理错入，如经中所说："遍知所缘，断尽于彼所缘"。
这里有一个难点：无明随眠既直接缘四谛，是直接缘某一谛者，又是缘见所断的身见等烦恼者，所以是否需要同时说明缘谛和缘依谛的烦恼两者？不需要，因为"凡是见所断的所缘者"这一表述中提到"缘烦恼者"就已经以总括方式包含了缘谛，因为"凡是"一词已经包括了两种所缘。
又，遍行无明是集谛见所断，缘五类者是有法，应该是见苦灭等谛所断，因为也缘见苦灭等谛所断等故。对此回答：不遍故无过，虽然它缘五类，但在这些类中对集谛本性的无明缘取是集谛见所断，其他也如此类推，对色等的无明缘取是修道所断故。
其余的贪欲、瞋恚、傲慢、无明等是有法，不错入谛理、不缘身见等的这些是修所断，因为是以所知色等为所缘境的错入故。这些是十二见、四疑、五贪、五瞋、五慢、五无明，共三十六随眠，是欲界所行。
说上界所属六十二
第二，解释上界所摄六十二：除瞋恚外彼等同，色界无色界亦同。因为上界心相续被止所滋润，所依和增长基础的苦受在色界不存在，所以除去五种瞋恚外，其余三十一随眠在色界中行。无色界也与色界相同，有三十一随眠。
应当这样诵读：彼等九及六六七，除瞋恚及见三二，色界中苦等，见依次能断，三是修所断。这也适用于两个上界。


 །གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པ་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་བཅུར་དབྱེ་བ་བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་སོགས་ཞེས་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དང་། སྤང་བྱའི་རིས་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གི་དང་། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་དབྱེ་བས་འདོད་ཆགས་བྱེ་བྲག་དང་། ཁམས་ཀྱི་བཅོ་ལྔ། ཁོང་ཁྲོའི་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བས་ལྔ། ང་རྒྱལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བཅོ་ལྔ། མ་རིག་པའང་དེ་ཁམས་བཅོ་ལྔ། དེས་ན་ཐེ་ཚོམ་བཅུ་གཉིས། ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་ཐེ་ཚོམ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དེ། ཆགས་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་རྣམ་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཁོང་ཁྲོ་ལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་ལ། བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ཡོད་ཅིང་ལྟ་བ་གསུམ་ཆར་གྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །དེས་ན་བྱེ་སྨྲས། མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བྱས་ན་ཁམས་དང་ས་དང་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རགས་པར་ཉིས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་ཐམ་པའི་ལུགས་དང་། ཞིབ་པར་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་བཞིའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལྟར་ན། ལོག་ཞུགས་བཅུ་པོ་ས་དགུས་བསྒྱུར་བས་དགུ་བཅུ་ཐམ་པ། དེ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བས་ཉིས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་ཐམ་པའོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉིས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་པོའི་སྟེང་ནས་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལ། འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཏེ་གསུམ། འགོག་པ་
3-152b
ལ་དེ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །ལམ་བདེན་ལ་འཇིག་མཐའ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་འཕྲི། ཁམས་གོང་ས་བརྒྱད་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བརྒྱད་འཕྲི་བས་ཉིས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བཞིའོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་བསྡུ་བ་ལས་ནི། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་འཇུག་གོ་བདེན་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་ལ་ནི། ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་བརྒྱད་ལོག་པར་འཇུག་གོ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགུ་དང་བདུན་བདུན་ལོག་པར་འཇུག་གོ། ཞེས་གསུངས་པས། མཐོང་སྤང་འདོད་པ་ན་སོ་བཞི། གོང་མ་གཉིས་ན་སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུ་སྟེ། དྲིལ་བས་དགུ་བཅུ་གོ་བཞི། སྒོམ་སྤོང་ནི་འདི་དང་མཐུན་པར་བཤད་པས། ལུགས་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་པའོ་ཞེས་བྲང་ཏི་འཆད་ཀྱང་། ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་དག་དེ་ནས་བཤད་པ་དེ་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པས་གྱི་ནའོ་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་གོང་མ་པ་དག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་ལྟ་བ་འོག་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ནི་ལྷན་སྐྱེས་སྒོམ་སྤོང་དང་། ཀུན་བརྟགས་མཐོང་སྤོང་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་དང་། ལྟ་བ་ཕྱི་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མཐོང་སྤོང་ཉིད་དུ་ངེས་སོ། །ལུགས་འདིར་ནི། འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པའང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ནི་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ནི་འཁོར་བར་འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་
3-153a
མེད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་སློང་སྟེ་ཆགས་པས་མི་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་བསགས་པས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第三，总结：如是主张九十八。
这样，阿毗达磨将六随眠分为十类，根据行相分类为我、我所、常、断等；根据五类所断的差别；根据三界所行的分类，贪欲根据差别和界成十五种，瞋恚根据差别分类成五种，慢根据差别和界分类成十五种，无明也根据界分为十五种，疑有十二种，见根据行相差别和界的分类成三十六种，总共是九十八种。贪欲、瞋恚、慢、无明、疑在一切处没有行相的差别，因为贪著、粗暴、高傲、不清楚和怀疑的行相是统一的。瞋恚没有界的分类，但有差别的分类，而见有三种分类。
因此，毗婆沙师说，若详细地从界、地和行相方面分析见修所断，有粗略的二百七十种说法和详细的二百五十四种说法。按第一种说法，十种错入乘以九地得九十种，再乘以大中小三品得二百七十种。按第二种说法，在前述二百七十种的基础上，减去欲界集谛中的身见、边见、戒禁取见三种，灭谛中这三种共六种，道谛中身见和边见两种共八种，以及上界八地中的瞋恚八种，共二百五十四种。
《抉择分》中说："对欲界苦谛，十种皆错入；对后三谛，除去前两种见外，八种八种错入；对上界两界的谛，除瞋恚外，如前九种和七七种错入。"据此，见所断在欲界有三十四种，上二界各三十种，总共九十四种。修所断与此相符。藏译大师（Drangti）解释说这是经部师的观点，但后来的学者认为，从中所说是经部师观点没有证据，只是他的说法。
阿毗达磨上部的师长们说："那些烦恼中，下三见和疑是遍计的，其余是俱生和遍计的。"由此，贪欲等四种和前两种见，共六种既是俱生修所断又是遍计见所断，因此是两者皆有；后三种见和疑只是遍计，因此唯是见所断。
按这种说法，必须承认圣者相续中存在的俱生身见和与之相应的无明，不是作为缘起支安立的无明支，因为由此发起的有漏业不是投生轮回的能投因，因为见谛者无能投。由俱生身见和相应的无明发起而以贪著积累的不净行业，因为这个原因，不会成为投生恶趣的行缘起支。


 །དེས་ན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་དང་པོར་འགྱུར་རྒྱུའི་མ་རིག་པ་ནི་འཇིག་ལྟ་ཀུན་བརྟགས་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཟག་བཅས་དགེ་མི་དགེའི་ལས་གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པ་འདི་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་ལ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་ལྟ་མེད་ཀྱང་། སྤྱིར་འཕགས་པ་ཡིན་ན་བདག་ལྟ་སྤངས་པས་མ་ཁྱབ་པ་ཞིག་སྐབས་འདིར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ལོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་མཐོང་སྤོང་བཞི་བཅུ་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས། སྒོམ་སྤང་ནི་འདོད་པ་ན་དྲུག་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ལ། སྒོམ་སྤོང་དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་དང་ས་དང་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་ལྟ། མཐར་ལྟ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ་སྟེ་ལོག་ཞུགས་དྲུག །དེ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུའི་ནང་ཚན་དང་བཅས་པ་དགུས་བསྒྱུར་བས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་བསྡོམས་པས་སྒོམ་སྤོང་གི་ལོག་ཞུགས་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞིའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་འཁོར་བ་ན། །བཅིངས་བྱེད་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་ངོས་ཟིན་ཚེ། །འཆིང་བ་རྣམས་ལ་གདོས་དང་རྒྱ་ལྟ་བུའི། །ཉེས་པར་མཐོང་ནས་འཆིང་བ་མི་སྤོང་ངམ། །དེ་ཕྱིར་བདག་གིས་
3-153b
སྟོན་པས་གསུངས་པ་ཡི། །འཆིང་བ་དེ་དག་འདི་ན་བརྡ་སྤྲོད་བྱས། །
གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ནི། སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིས། །གཞོམ་བྱ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་སྒོམ་གཉིས་ཀྱིས། །བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་སྒོམ་ཁོ་ནས། །འོ་ན་མཐོང་སྤོང་ཡིན་ན་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤོང་བས་ཁྱབ་བམ་མ་ཁྱབ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས་ནི་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྤང་བྱ་ལ་བཟོད་པས་དང་ཤེས་པས་གཞོམ་བྱ་གཉིས་སུ་ངེས་ལ། བཟོད་པའི་གཞོམ་བྱ་གང་ཞིག་སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད་དུ་ངེས་ལ། ས་ལྷག་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མཐོང་ལམ་དང་སྒོམ་ལམ་གཉིས་ཀ་ཉིད་ཀྱིས་དང་། བཟོད་པས་གཞོམ་བྱ་མིན་པ་ཤེས་པས་སྤང་བྱ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། སྲིད་རྩེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤོང་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། འཕགས་པས་མཐོང་ལམ་དང་། སོ་སྐྱེའི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གྲུབ་སྟེ། སྒོམ་སྤོང་དུ་ངེས་པ་དེ་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤོང་ཁོ་ནར་ངེས་པ་དེའང་འཕགས་པ་དང་སོ་སྐྱེ་གཉིས་ཀས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན། མདོར་ན་ས་གོང་མ་གོང་མ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་ས་འོག་མ་འོག་མའི་སྒོམ་སྤོང་སྟེ་ཨ་ཅང་ཆེས་སྤོང་པར་མ་ཟད། མཐོང་སྤོང་ཡང་སྤོང་བར་འདོད་པ་འདི་ལ་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ལྟར་འཆད་པ་ལས་གཞན་པའི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ན་རེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན། མཐོང་བས་སྤང་བྱ་རྣམས་མི་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་ཀྱི། མཐོང་སྤོང་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ན་འདས་ལམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ལུང་གིས་གྲུབ་སྟེ། ལས་རྣམ་འབྱེད་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་གསུངས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་
3-154a
ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ལ། འདི་ལའང་མི་དགའ་ཞིང་སོ་སོར་མི་དགའ་ལ་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
因此，可以确立：作为缘起第一支的无明，仅指遍计身见及与之相应的无明，而由此发起的有漏善不善业被安立为行缘起支。如此，虽然圣者没有能投轮回生的烦恼我见，但在此语境下必须承认：一般而言，是圣者并不必然已断除我见。
那十种烦恼因为对四谛无差别地错入，所以欲界见所断有四十种，上二界因无瞋恚故各有三十六种，共一百一十二种。修所断在欲界有六种，上二界各五种，共十六种。这些修所断若按界、地和行相分析则成四百一十四种：身见、边见、贪欲、瞋恚、慢、无明六种错入，乘以大中小品内分共九种，得三百六十种，总计修所断错入有四百一十四种。
在此我说：希求解脱者若识别了轮回中束缚自己的迷乱，见束缚如绳索与网般的过患，岂不会断除束缚？因此我在此解释了佛陀所说的那些束缚。
第二，附带内容：有顶所生由忍所，应破唯是见所断，余生由见修二断，非忍所破唯修断。
那么，是否见所断必定由见道断除？毗婆沙师认为不必然，因为所断决定分为忍所断和智所断两种：忍所断中，有顶地所生者定是见所断，其余地所生者由见道和修道二者断，非忍所断而为智所断者唯由修道断除。第一点成立，因为有顶地没有世间断道。第二点成立，因为由圣者的见道和凡夫的修道断除。第三点成立，因为确定为修所断者不可能由见道断除。纯为修所断者，圣者和凡夫二者都可以通过世间道和出世间道断除。
简言之，此主张认为：获得上地时不仅能极其断除下地的修所断，也能断除见所断。对此，除了按阿毗达磨如此解释的观点外，无著论师则说：外道是有法，绝不能断见所断，只能制伏修所断，因为见所断在一切地中皆必须由出世道断除。此理由由经证成立，《大业分别经》中说欲贪断者也生起缘欲界的见解，经中说："阿难，有人虽然断杀生乃至断邪见，但他不喜悦、不欢喜此法，身坏命终后，将投生恶趣、恶道、邪趣、地狱中。
;


 །དེ་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གིས་མཐོང་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད། ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ལོག་ལྟ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམྱལ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཆེན་པོས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་ལ་མུ་སྟེགས་ངན་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མ་མཐོང་ཡང་། ལུས་ངག་གི་ཉེས་པ་མ་སྤྱད་པའི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་བྱུང་ངོ་། །དེས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པ་དེས་ཁམས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ནི་འོག་མ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མི་དམིགས། འདོད་པའི་ལེགས་སྤྱད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བས། འདོད་པའི་སྣོད་ངན་སོང་སོགས་དམིགས་ཙམ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལས་འོས་མེད་པས་དེས་མཐོང་སྤོང་ཀུན་བརྟགས་མ་སྤངས་བར་བཞེད་པ་ལ། འོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ཀུན་གྱིས་གོང་མའི་སེམས་མི་ཐོབ་པར་ཐལ། འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་མ་སྤང་ན་དེས་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན།
3-154b
འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་དགུ་པ་མ་སྤངས་ན་དེས་གེགས་བྱས་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་ཏུ་མི་སྟེར་བ་དང་འདྲའམ་སྙམ་ན། རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་སྟེ། སྒོམ་སྤང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གོང་མ་ཐོབ་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མཐོང་སྤོང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གོང་མ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་སྔོན་མཐའ་ལས་རྟོགས་ཏེ་སྨྲ་བ་ལ། རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ལ་ལ་རྟག་ཅིང་ལ་ལ་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་ཏེ། ཚངས་པ་དྲྭ་བའི་མདོ་ལས། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུ་སོགས་ཀྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་མང་བ་ན། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་ཅིང་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྟག་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེའང་འདོད་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
若有外道沙门或婆罗门，具神通、具天眼、能知他心者见到此人，会这样想："没有身善行，没有身善行的异熟果报，没有语意善行，也没有语意善行的异熟果报。"如此详细所述的邪见是缘欲界的，因为这些业是欲界所行，而且地狱也仅存在于欲界中。虽然由意的大过失而生地狱，外道恶劣神通未能见到，但仅以神通见到未造身语过失者转生恶趣这一点为理由，就诽谤因果。
因此，获得禅定心的人不缘上界烦恼，因为已离下界贪欲；但由于对欲界善行的因果邪见，仅能缘欲界器世间的恶趣等，必定是欲界见所断遍计的所缘，故主张他们未断见所断遍计。
那么，若问：离贪者应不能获得上界心，因为未断欲界见所断会为其障碍，如同未断欲界见所断第九品不得证得不还果？对此答：因与遍不成立，因为修所断本性会障碍获得上地，而见所断本性不障碍获得上地。
从前世了知而宣说的离贪者缘欲界的见解者中，出现了常见论者、一分常一分无常论者、无因生论者，如《梵网经》中说："此中，沙门或婆罗门或住阿兰若，或住树下，或住空屋，由持戒等因缘入定，多闻时，忆念二十中劫，得安静三摩地，便思：'我与此世间是常。'"这也是生起缘欲界的见解。


 །ཡང་མདོ་དེར། ཚངས་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་མན་ཆད་ཞིག་པ་ལས། སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར། འོད་གསལ་གྱི་ནང་དུ་གཟུགས་བཟང་བ། ཡིད་ལས་བྱུང་བ། དབང་པོ་ཚང་བ། དམན་པ་མ་ཡིན་པ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་ལ་གནས་པ། རང་འོད་དང་ལྡན་ཅིང་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དགའ་བ་ཟ་བ་ཚེ་རིང་བ་དེ་ཚེ་ཟད་ནས་སླར་ཚངས་ཆེན་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱོ་ནས་ཟླ་བོ་འདོད་པ་ལས། ཡང་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་ཚེ་ཟད་པ་དེར་སྐྱེས་པ་ན། ཁོང་གཉིས་བསམ་པ་མཐུན་པར། ཚངས་ཆེན་གྱིས་ངས་འདི་བྱས་སྙམ་པ་དང་། དེའི་ཟླ་གཡོག་གིས་འདིས་བདག་བྱས་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་འཁོར་གང་རུང་གཅིག་ཤི་ནས་འཛམ་གླིང་གི་མིར་སྐྱེས། རབ་ཏུ་བྱུང་། སེམས་མཉམ་པར་ཇི་ལྟ་བུས་སྔོན་
3-155a
གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཚངས་པ་མ་ཤི་བར་མཐོང་བས། ཚངས་ཆེན་ནི་རྟག་བརྟན་ཐེར་ཟུག་མི་འགྱུར་ལ། བདག་ཅག་ཚངས་པ་དེས་སྤྲུལ་པས་མི་རྟག་པར་ལ་སོགས་པར་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའང་། ལ་ལ་རྟག་ཅེས་ཚངས་ཆེན་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཚངས་པས་སྤྲུལ་པ་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ལ་མི་རྟག་ཅེས་མཐར་འཛིན་ལྟ་བས་འདོད་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་མི་རྟག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་གནས་དེ་དག་ནས་ཤི་བར་འགྱུར་རོ། །ཤི་འཕོས་ནས་མི་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་འོངས་པ་ན། སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་། ལོག་ལྟས་འདོད་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་སྔོན་བྱས་པའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་སམ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཀྱིས་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་པའི་ཆགས་བྲལ་གྱི་འདོད་པའི་མཐོང་སྤང་གི་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པར་བཞེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ནི། ཕྱི་རོལ་པའི་ཆགས་བྲལ་ནི་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་འགྲོ་ན་ཆོས་ཅན། འདོད་པའི་
3-155b
ཉོན་མོངས་ཡོད་ན་ནི་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་བཞིན་འདོད་པའི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་གང་རུང་ཞིག་གིས་ཀྱང་འདོད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ལུང་དེ་དག་གི་དོན་ཆོས་ཅན། སྒོམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་སྤང་མི་སྤང་བའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དོན་དེར་དེ་ལྟ་བ་དེ་དག་བསྐྱེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལས་ཉམས་པ་དུས་མཉམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ལུང་དབྱེན་གྱི་གཞི་ལས་ལྷ་སྦྱིན་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་འཁོར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་བཞུགས་པར་གསོལ་ལོ་སྙམ་དུ་སྡིག་པའི་བསམ་པ་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལས་ཉམས་པ་དང་། དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་སྤང་བས། འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་སྤང་ན་སླར་འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྙམ་ན། སྡེ་པས། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ནི་ཐོབ་པ་ལ་འདོད་པ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། །
见与慢各别说
གཉིས་པ་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། ལྟ་བའི་དབྱེ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
见类别
དང་པོ་ལ། ལྟ་བ་ལྔ་པོ་སོ་སོའི་རང་བཞིན། ལྔ་པ་ཀུན་འབྱུང་། མཐོང་སྤོང་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་དབྱེ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
又，彼经中说："梵天宫殿以下毁坏后，大多数有情，生于光音天中，形体美好，意所生，诸根具足，无有下劣，具足一切肢节，安住妙色，具自光明而行于空，以喜为食，长寿，彼寿尽后，复生大梵天处，厌倦后欲求伴侣，又有光音天寿尽者生彼处，二者志同，大梵天生念'我创造了此者'，其伴侣则生念'此者创造了我'，彼眷属中任一死后，生于瞻部洲为人，出家，以平等心追忆宿世，见梵天未死，便思：'大梵天是常、坚、恒、不变，而我等由梵天所化现故无常'等。"
此中，"一常"是缘大梵天，虽非缘欲界，但"一无常"是边执见缘欲界，因为执著自己生于欲界是无常故。同样，经中说："色界中有名为无想天的众生，他们一旦生起想，便从彼处死亡。死后来到与人同等处，忆起前身，认为'此世间是无因而生'。"这也是邪见缘欲界，因为心中诽谤因，认为自己与世间的因不是先前所作的有漏善或不善，也是诽谤欲界异熟后世受业故。
有些人回答说，这些不是欲界所行的见解，而是颠倒的知识，但此不合理，因为这些本质上是见解。因此，主张外道离贪者未断欲界见所断的见解。
毗婆沙师则认为：外道离贪若至有顶是有法，若有欲界烦恼则不应至有顶，如同预流果者，欲界见修所断任何一种都会使其结生欲界故。经文含义是有法，并非说修道不能断见所断，而是说生起那些见解和从禅定正行退失是同时所示，如《破僧事》中说：提婆达多被尊敬所胜，为使比丘僧团成为自己的眷属，生起对世尊请安居少事的邪恶念头，同时退失神通，如是所说。
那么，若问：若以断欲界修所断而断欲界见所断，如何再生欲界见所断？部派认为：烦恼种子是依得处，如同世间业道也能生后起烦恼，而生欲界是从过去烦恼实有中生起。
见与慢各别说
第二，见解和我慢的差别分析分为：见解的分类和我慢的分类。
见类别
第一包括：五见各自的自性，第五生起，非见所断的理由，四颠倒的分类。
;


 །
五见各自性
དང་པོ་ནི། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །མེད་དང་དམན་ལ་མཆོག་ལྟ་དང་། །རྒྱུ་མིན་ལམ་མིན་དེར་ལྟ་བ། །དེ་དག་ལྟ་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བའི་ཡུལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བའོ། །འཇིག་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ལྔ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འཇིག་ཚོགས་ཞེས་པའི་སྒྲ་དོན་མཐུན་དུ་འཇུག་པར་རིགས་ཏེ། འཇིག་པ་དང་བསགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་སྒྲའང་དོན་མཐུན་དུ་འཇུག་རིགས་ཏེ། མང་པོ་དང་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉེར་ལེན་
3-156a
གྱི་ཕུང་ལྔ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ནས་བརྗོད་པ་ཆོས་ཅན། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སེལ་བའི་སླད་དུ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྔོན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་རྟག་པ་དང་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས། འཇིག་ཚོགས་སུ་བརྗོད་ན་རྟག་རིལ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ནུས་པས་དེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །སྤྱིར་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བྱེ་བྲག་ཕུང་ལྔ་ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་སྒྲ་ལྷག་པར་སྦྱར་བ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་ལ་བདག་ཡོད་པ་སེལ་བའི་སླད་དུ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟས་ནས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་རློམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ན། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་ལྟ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཅན། རྟག་པའམ་ཆད་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་དུ་མེད་ཅེས་ལྟ་བ་ནི་ལོག་ལྟ་དང་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་ལྟ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་ཤིང་རྟོག་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་སོགས་ཀྱང་ལོག་ལྟ་ཡིན་པ་ལས། མེད་ཅེས་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཆོས་ཅན། ལོག་ལྟར་འཇོག་རིགས་ཏེ། ཧ་ཅང་ལོག་ཚབ་ཆེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མར་ཐམས་ཅད་དྲི་ང་བ་ཡིན་ཀྱང་། ཁྱད་པར་དུ་དྲི་ང་བ་ཚབ་ཆེ་བ་ལ་དྲི་ང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན། གྲུབ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ལ་འགལ་ཚབ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སྐུར་བ་
3-156b
འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་ལྟ་སོགས་གཞན་ནི་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་སོགས་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་དམན་པ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའམ་སྐྱེ་རྒུའི་བདག་པོའམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་མིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་། མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་དང་། ཟས་གཅོད་པ་དང་། འཇུག་ངོགས་དང་། གཡངས་སར་མཆོང་བ་དང་། གདུང་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་སོགས་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུ་མིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་ཁོ་ནས་ནི་ཐར་པ་མི་ཐོབ་པས་དེ་ཙམ་དང་། གྲངས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་། སོགས་པས་ཚིག་དོན་དྲུག་ཤེས་པ་སོགས་ཐར་པའི་ལམ་མིན་པ་ལ་ཐར་ལམ་དེར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ནི་གཟུགས་ཕུང་གིས་བསྡུས་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མི་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། ཕུང་པོ་གཞན་བཞིའང་བསྡུས་ནས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་ལྟ་བའོ། །གྲག་ཅེས་པས་མདོ་ལས་དེ་གཉིས་ཙམ་བཟུང་བས་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
五见各自性
第一：我与我所常断见，无见与劣胜见，非因非道见，这些是五见。
我或我所见的对象是身见。作为身见的五取蕴是有法，应当如理地适用"身见"这一名词，因为是坏灭和积聚故。对此有法，"蕴"的名词也应当如理适用，因为是众多和积聚故。将"身见"之名应用于五取蕴是有法，为了遣除我执，因为在对五蕴执为我之前，会生起对蕴的常一想，若说是身见则能遮止常一之想，故而如此称呼。
一般而言，缘一切有漏者皆是身见，但特别将五蕴称为身见的有法，是为了遮除实事上有我，因为我执仅仅是观察身见后执著为我而已。如经中所言："诸比丘，任何沙门或婆罗门，若正观察'我'，一切此等正观察皆仅限于此等取蕴。"
对所执之我是有法，执为常或断见是边执见，因为执著常边或断边故。虽然四谛存在，却见为不存在的是邪见，一切错入的见解如身见等皆是邪见，因为颠倒决定思择故。尽管身见等也是邪见，但唯有见为不存在的是有法，应当安立为邪见，因为极其严重颠倒故。譬如一切酥油虽有臭气，但特别臭者称为臭油。成立理由是：因为对断善根极为障碍故。遍因为：此是对苦等谛存在而见为不存在的诽谤见，而其他如身见等是对我等增益的见解故。
见等一切有漏皆是劣法，因为圣者们已断除故。因此，对见等取蕴执为殊胜、主要的见解是见取见；执大自在天或众生主或其他非世间因为因的见解，以及入火水、断食、入渡口、跳悬崖、苦行、拔发等非生天因为因的见解，以及按佛教徒所说，仅持戒和禁行不能得解脱，仅此与数论瑜伽了知自性与神我差别，以及了知六句义等非解脱道而执为解脱道的见解是戒禁取见。戒禁取见属于色蕴所摄，"等"字暗示也摄其余四蕴，对五取蕴见为清净解脱。"谓"字表明经中仅举这两种，说明"等"字不适合。
这些就是五种见解。
;


 །
第五集非见所断之由
གཉིས་པ་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་མངོན་ཞེན་པ། །རྟག་བདག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །རབ་ཏུ་འཇུག་པས་དེ་ཕྱིར་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་དུ་ཐལ། རྒྱུ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།
3-157a
རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཡིན་པ་གང་ཞིག །རྩ་བ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དེ་རྒྱུར་འཛིན་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤོང་བ་དེ་ཡི་ཕྱིར། འདི་ལ་སེམས་ཙམ་པས་བྱེ་སྨྲ་ལ་དྲིས་པ། མེ་ཆུར་འཇུག་པ་སོགས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་འདག་པའི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ལྟ་བ་འདི་ནི། དབང་ཕྱུག་ལ་བདག་དང་རྟག་པར་འཛིན་པ་དེས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དུ་ཅི་ལ་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དུ་རིགས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། གང་དག་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་གང་ཞིག །བ་ལང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རི་དྭགས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བྱ་གག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་དེ་ནི་དེས་དག་པར་འགྱུར། གྲོལ་བར་འགྱུར། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་འདའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ནི། རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན། །ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། ལུང་དེས་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེས་སླར་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཡིན་ཏེ། དེ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའམ། འདག་པར་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཅན། སྡུག་
3-157b
བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དུ་ཐལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བྱའང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཆོས་ཅན། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མཆོག་འཛིན་དེ་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ལམ་ལའང་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། དེས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་བརྒྱད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་ལམ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་མིན་ཀྱང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第五集非见所断之由
第二：大自在等执为因，由常我颠倒故，因此彼为苦谛见所断。
若执非因为因的见解是戒禁取见是有法，应成为集谛见所断，因为是对因错入故。对此答：执大自在天等为因是有法，是苦谛见所断，因为由常我颠倒而起，此为苦谛见所断，而从此根本所生的执彼为因也是由见苦而断除故。
对此，唯识师问毗婆沙师："入火水等生天，或由戒禁取见清净的执因见解，若非由执大自在天为我常而起，应唯是集谛见所断，何以为苦谛见所断？"毗婆沙师回答："此应是苦谛见所断，论中说：'若人执持牛戒、鹿戒、鸡戒而住，认为因此能清净、解脱、出离、超越苦乐，并得证超越苦乐。'如是见解与言说，是由非因执为因的确信而生的戒禁取见，为苦谛见所断。"如是广说故。
论师又问："该论为何说后一种戒禁取是苦谛见所断？"毗婆沙师答："它是苦谛见所断，因为由见彼能往生天界或能清净而错入苦谛故。"论师反驳："那么，一切缘有漏者是有法，应成苦谛见所断，因为一切缘有漏者皆错入苦谛故。若承认，则过于广泛，因为将无集谛等见所断故。"
论师又问："戒禁取见是有法，应不是见道所断，因为彼戒禁取是非因执为因的苦谛见所断故？"毗婆沙师答："戒禁取如同错入苦谛，也错入道谛，因为它缘道谛见所断八种，或者虽不直接错入道谛，但因错入于错入者，故安立为错入道谛。"


 །ཞེས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་ལམ་མཐོང་སྤང་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དེ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དུ་ཐལ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལོག་ལྟ་སོགས་བརྒྱད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་དག་ཀྱང་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཆོས་ཅན། ལོག་པར་ལྟ་བ་སོགས་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའང་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་མེད་པར་སྐུར་བ་འདེབས། ལམ་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན། ལམ་མེད་པར་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ཅི་ལ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། གྲངས་ཅན་
3-158a
སོགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཐར་ལམ་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ནས་འདི་ནི་ཐར་ལམ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དོ། །ཞེས་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་ན། ཅི་ལྟོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། ཁས་ལེན་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཐར་ལམ་མིན་པ་ལ་ཐར་ལམ་དུ་ཞེན་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་གྱི། ལོག་ལྟ་དེས་ནི་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་ལྟས་འདག་པར་འགྱུར་བའི་ལོག་ཞུགས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ། ལམ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་འདི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ཡིན་པའང་མི་སྲིད་ལ། ལམ་མཐོང་སྤོང་ཡིན་པའང་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་འདི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་འདི་བརྟག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་སྐུར་བ་འདི་བྱས་ཀྱི། རང་ལུགས་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ལ་བལྟོས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་སྐུར་པ་དེ་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཙམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ལྟ་བ་ལྔ། ལྟ་མིན་ལྔ་སྟེ་བདེན་པ་བཞི་ཀ་ལ་བཅུ་རེ། འཇིག་ལྟ་ཆད་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས། ཆགས་སྡང་ང་རྒྱལ་ལ་མ་རིག་པ་སྟེ་སྒོམ་སྤང་དྲུག་དང་བཅས་པས་འདོད་པ་ན་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག །ཁམས་གོང་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་མཐོང་སྤང་སོ་དྲུག །སྒོམ་སྤང་ལྔ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་རེ་ཀུན་དྲིལ་བས་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད་དུ་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
论师对此回应："那么，成为道谛见所断的戒禁取见是有法，应成为苦谛见所断，因为道谛见所断的邪见等八种是戒禁取见的所缘，而这些又是有漏，为苦谛所摄，对此又是颠倒分别，故应仅是苦谛见所断。又，戒禁取见是有法，不成立其对错入的错入，因为若诽谤无道，或怀疑道有无，怎能确信依靠诽谤无道和疑道而得清净？若说数论等所计的解脱道执为殊胜，认为'此是解脱道，而佛教之道无有解脱'，是对错入的错入，有何不妥？"
论师说："若如此承认，则有法不应缘道谛见所断，因为仅由执非解脱道为解脱道而确信，而非由彼邪见确信能清净故。还有其他过失：应有缘集谛和灭谛见所断的邪见能得清净的错入，因为诽谤道及疑道能确信清净，故而错入道谛。如此，后一种戒禁取既不可能是苦谛见所断，也不可能是道谛见所断，因为有过于广泛等过失。因此，此后一种戒禁取是苦谛见所断还是道谛见所断，应当考察。"论师提出此质疑，但未表明自己的立场。有人说，他这种质疑是依据唯识宗的观点而提出的。
唯识师认为：苦谛见所断有五种见和五种非见，四谛各有十种；俱生身见、断见、贪、瞋、慢、无明等六种修所断，欲界共四十六种；上二界除瞋恚外有三十六种见所断，五种修所断，各四十一种，总共一百二十八种。
;


 །ཡང་ཟག་
3-158b
བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོག་ཞུགས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤོང་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕངས་པ་དེ་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ནས་ཁ་ཅིག་གིས་ལན་འདེབས་པ་ན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་འགོག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སོགས་བཞི་མཐོང་བས་སོ་སོར་ལོག་ཞུགས་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཡང་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་གྲངས་ཅན་སོགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ལམ་བཟུང་ནས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་ལྟ་དེ་ལ་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་མཆོག་ཏུ་བལྟ་བ་དེ་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་མེད་པས། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀྱང་ལན་འདེབས་སོ། །ཡང་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ཀུན་འགོག་ལ་ཅིས་ལོག་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལུགས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མའི་ལུགས་ནི་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུ་དང་། ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ན། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ལ་འདག་པར་
3-159a
མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འདག་པའི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ལས་གང་ལའང་རྒྱུ་མེད་ན་འདག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པའི་སྐབས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི། འགོག་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགོག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ། དེའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལུས་སུ་མི་འཐད་པ་འདི་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལམ་མ་དམིགས་ན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཇི་ལྟར་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐར་ལམ་ཞིག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་ལམ་མེད་དོ་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་རིགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདག་པའི་ཐབས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཡང་ཟག་
3-158b
བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོག་ཞུགས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤོང་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕངས་པ་དེ་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ནས་ཁ་ཅིག་གིས་ལན་འདེབས་པ་ན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་འགོག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སོགས་བཞི་མཐོང་བས་སོ་སོར་ལོག་ཞུགས་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཡང་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་གྲངས་ཅན་སོགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ལམ་བཟུང་ནས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་ལྟ་དེ་ལ་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་མཆོག་ཏུ་བལྟ་བ་དེ་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་མེད་པས། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀྱང་ལན་འདེབས་སོ། །ཡང་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ཀུན་འགོག་ལ་ཅིས་ལོག་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལུགས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མའི་ལུགས་ནི་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུ་དང་། ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ན། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ལ་འདག་པར་
3-159a
མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འདག་པའི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ལས་གང་ལའང་རྒྱུ་མེད་ན་འདག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པའི་སྐབས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི། འགོག་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགོག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ། དེའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལུས་སུ་མི་འཐད་པ་འདི་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལམ་མ་དམིགས་ན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཇི་ལྟར་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐར་ལམ་ཞིག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་ལམ་མེད་དོ་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་རིགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདག་པའི་ཐབས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།ཡང་ཟག་
3-158b
བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོག་ཞུགས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤོང་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕངས་པ་དེ་ལ།
又因为所有缘有漏者都是颠倒趣入苦谛，所以[若主张]通过见苦谛来断除一切颠倒趣入，就会产生过度扩大的过失。针对这一论点，
བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་ནས་ཁ་ཅིག་གིས་ལན་འདེབས་པ་ན། དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་འགོག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སོགས་བཞི་མཐོང་བས་སོ་སོར་ལོག་ཞུགས་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
有部的一些论师回答说：这并不必然导致过度扩大的过失。虽然缘有漏者确实是颠倒趣入苦谛，但其中有些是通过苦谛而颠倒趣入，有些是通过集谛而颠倒趣入，有些是通过灭谛而颠倒趣入，有些是通过道谛而颠倒趣入。这些颠倒趣入也是通过见苦等四谛各自断除的。
དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཡང་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་གྲངས་ཅན་སོགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ལམ་བཟུང་ནས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་ལྟ་དེ་ལ་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་མཆོག་ཏུ་བལྟ་བ་དེ་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་མེད་པས། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀྱང་ལན་འདེབས་སོ།
因此，后欲贪也因执著常我而通过苦谛颠倒趣入苦谛，所以是通过见苦谛而断除的；而对于道谛的颠倒趣入，即执持数论等外道所计度的道，认为佛教没有解脱道的邪见，后欲贪视之为殊胜，这种对道谛的颠倒趣入是通过见道谛而断除的；后欲贪对集谛和灭谛没有颠倒趣入，所以后欲贪只是通过见苦谛和道谛而断除的。他们如是回答。
།ཡང་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ཀུན་འགོག་ལ་ཅིས་ལོག་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལུགས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མའི་ལུགས་ནི་རྒྱུ་མིན་ལ་རྒྱུ་དང་། ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ན། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ལ་འདག་པར་
又问：后欲贪为何不颠倒趣入集谛和灭谛？阿阇黎杜善说：后欲贪为有法，不是通过见集谛和灭谛而断除的，因为这在它的体系中不合理。因为后欲贪的体系是对非因执著为因，对非道执著为道，而对集谛诽谤的邪见认为[烦恼]能被净化，
3-159a
མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འདག་པའི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ལས་གང་ལའང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པའི་སྐབས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར།
这样执著就必须承认净化的因来自无因，但认为任何事物都有因是不合理的。如此诽谤因集谛后，也会诽谤随之而生的果，认为非不同[之因]的自在天等痛苦之蕴也不存在，因此不会开启对取蕴净化解脱的信仰这种颠倒趣入。
འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི། འགོག་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པའི་ལོག་ཞུགས་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགོག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ། དེའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི། ཀུན་འགོག་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ལུས་སུ་མི་འཐད་པ་འདི་གྲུབ་པའོ།
对于诽谤灭谛的邪见信任能净化[烦恼]，不可能导致对灭谛方法的思考这种颠倒趣入，因为在认为灭谛不存在之后，思考其方法就变得毫无意义。因此，已经证明后欲贪不适合作为通过见集谛和灭谛而断除的体。
།དེ་ལྟར་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལམ་མ་དམིགས་ན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཇི་ལྟར་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
那么，后欲贪不应是通过见道谛而断除的，因为如果邪见认为"不见道则道不存在"或对此怀疑，怎能合理地完全思考信任其能净化[烦恼]？[答]：确实可以执著诽谤圣道的邪见为正确，因为会认为那是合理的。
།འཕགས་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་ལྟ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐར་ལམ་ཞིག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་ལམ་མེད་དོ་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་རིགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདག་པའི་ཐབས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
产生执著诽谤圣道的邪见为合理的心，是因为错误地认为存在除此之外的解脱道，认为"圣道不存在"或对此怀疑是合理的，并通过这种[所谓的]合理方式寻求其他净化[烦恼]的方法。


 །ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ལ་རློམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལམ་
3-159b
མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རིས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ལོག་པར་འཇུག་པར་ཐལ། ཡང་དག་པའི་ཐར་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཐར་པའི་གནས་ཞིག་ཏུ་འཁྲུལ་པས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ག་ལ་མཚུངས་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཞི་བ་ཐར་པའི་གནས་སུ་འཛིན་པར་མཚུངས་ན། དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་འདག་པར་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྙམ་ན། ཐར་པའི་ཐབས་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལས་དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆོས་འདི་པ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགོག་པ་རྫས་སུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གང་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། རྟག་པ་དང་ཞི་བའི་ཐར་པར་འཛིན་པས་དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་སྐབས་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདག་པ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་དེ། འདག་པའི་ཐར་པ་ཁས་ལེན་པ་མེད་ལ། འཕགས་ལམ་ལ་ནི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་ཞེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཁས་བླངས་ནས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྲིད་ཀྱི། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ནི་མིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་རིགས་པ་དང་རིང་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པ་བརྟན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབད་པ་ཆུང་ངུས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་
3-160a
མས་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །མདོར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སོགས་ལ་འདུས་བཟང་གི་ངག་དོན་བསྡུ་ན་ཀུན་འབྱུང་ལ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ན་འདིས་འདག་གྲོལ་བྱ་བར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལོག་པར་མི་འཇུག་སྟེ། འགོག་པ་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ཙམ་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་རྟོག་པ་ལ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལམ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ཙམ་ན་ལམ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འགྱུར་ཅི་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྙམ་ན། ལམ་ལ་རིགས་མང་ཙམ་ན་བུདྡྷའི་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་གི་ལམ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་ལ། འོ་ན་སངས་རྒྱས་པའི་འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་དེའི་རྒྱུ་ལ་མི་རྟོག་ཀྱང་རང་གི་འགོག་པའི་རྒྱུར་རྟོག་གོ་སྙམ་ན། འགོག་པ་ལ་ཞི་བ་ཙམ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་འགོག་པ་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པས་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་དེས་འགོག་པ་དེ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་མི་རིགས་སོ། །རྟག་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མ་ཟད། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཞི་སྟེ། མི་རྟག །སྡུག་བསྔལ། མི་གཙང་། བདག་མེད་ལ་རྟག་བདེ་གཙང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །
四颠倒类别
གསུམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག །བཞི་ཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། །ངེས་རྟོག་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར། །བཞི་ཚན་འདི་ཡི་རང་བཞིན་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན། འཇིག་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བ་དེ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ལས་དང་པོ་ལས་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་པ་ལས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཚན་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །
3-160b
གཞན་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ལ་རློམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལམ་
3-159b
མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རིས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།
后欲贪正是由于妄执其他解脱道而成为通过见道谛断除的对象，因为它仅缘于自宗之理。
འོ་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ལོག་པར་འཇུག་པར་ཐལ། ཡང་དག་པའི་ཐར་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཐར་པའི་གནས་ཞིག་ཏུ་འཁྲུལ་པས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ག་ལ་མཚུངས་ཏེ།
若问：后欲贪应当也颠倒趣入通过见灭谛而断除的对象，因为对诽谤正确解脱的邪见执为合理，与对解脱处的错误理解相同的缘故？[答]：怎会相同？
རྟག་པ་དང་ཞི་བ་ཐར་པའི་གནས་སུ་འཛིན་པར་མཚུངས་ན། དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་འདག་པར་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྙམ་ན། ཐར་པའི་ཐབས་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལས་དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
如果相同地将常和寂执为解脱处，那么对它的诽谤就不合理地相信能净化[烦恼]，这已经成立，因为如果认为"必定有解脱"，就会寻求解脱的方法，而不可能诽谤它。
དཔེར་ན་ཆོས་འདི་པ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགོག་པ་རྫས་སུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་གང་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། རྟག་པ་དང་ཞི་བའི་ཐར་པར་འཛིན་པས་དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་སྐབས་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་ནོ།
例如，虽然我教中有人认为涅槃灭是实体，有人不这样认为，但由于执为常和寂的解脱，不会开启执著诽谤它为合理的机会。
།དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདག་པ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་དེ། འདག་པའི་ཐར་པ་ཁས་ལེན་པ་མེད་ལ། འཕགས་ལམ་ལ་ནི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་ཞེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཁས་བླངས་ནས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
因此，后欲贪不会通过诽谤灭谛而相信能净化[烦恼]，因为不承认净化的解脱；而对于圣道，则承认将本质和相状不同的非道执为道的戒律和苦行的执为殊胜，并以此相信净化[烦恼]，因此有颠倒趣入圣道的情况。
དེས་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྲིད་ཀྱི། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ནི་མིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།
因此，他们说后欲贪只可能是通过见道谛断除的对象，而非通过见灭谛断除的对象。
།མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་རིགས་པ་དང་རིང་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པ་བརྟན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབད་པ་ཆུང་ངུས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་
后欲贪对苦谛的颠倒趣入不是理性的、不是长远的、不是坚定意志的，并且可以通过小小的努力就能摧毁；而后欲贪对道谛的颠倒趣入则与此相反。
3-160a
མས་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །མདོར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སོགས་ལ་འདུས་བཟང་གི་ངག་དོན་བསྡུ་ན་ཀུན་འབྱུང་ལ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ན་འདིས་འདག་གྲོལ་བྱ་བར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར།
总之，关于过度扩大等问题，如果总结杜善的言论要点：对于集谛，后欲贪的颠倒趣入是不合理的，因为如果诽谤因集谛，它就不会执著[集谛]能净化解脱。
འགོག་པ་ལ་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མས་ལོག་པར་མི་འཇུག་སྟེ། འགོག་པ་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ཙམ་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་རྟོག་པ་ལ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར།
后欲贪不会颠倒趣入灭谛，因为一旦诽谤果灭谛，思考无果之因就变得毫无意义。
འོ་ན་ལམ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ཙམ་ན་ལམ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འགྱུར་ཅི་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྙམ་ན། ལམ་ལ་རིགས་མང་ཙམ་ན་བུདྡྷའི་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་གི་ལམ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་ལ།
若想：对道谛也应相同，因为一旦诽谤一切道，怎么会执著道能净化解脱呢？[答]：由于道有多种类型，即使诽谤佛陀之道，也可能执著自己的道能净化解脱。
འོ་ན་སངས་རྒྱས་པའི་འགོག་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་དེའི་རྒྱུ་ལ་མི་རྟོག་ཀྱང་རང་གི་འགོག་པའི་རྒྱུར་རྟོག་གོ་སྙམ་ན། འགོག་པ་ལ་ཞི་བ་ཙམ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་འགོག་པ་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པས་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་དེས་འགོག་པ་དེ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་མི་རིགས་སོ།
若想：诽谤佛教的灭谛，虽不思考其因，但会思考自己的灭谛之因。[答]：灭谛仅作为寂灭没有差别，诽谤它就是不承认自他任何灭谛，因此后欲贪不会合理地颠倒趣入灭谛。
།རྟག་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མ་ཟད། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཞི་སྟེ། མི་རྟག །སྡུག་བསྔལ། མི་གཙང་། བདག་མེད་ལ་རྟག་བདེ་གཙང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ།
不仅有常我颠倒，颠倒有四种：对无常、苦、不净、无我颠倒执为常、乐、净、我。
四颠倒类别
གསུམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་གཉིས་ལས།
第三，四颠倒的分类有正说和附带两部分。
དང་པོ་ནི། ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག །བཞི་ཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། །ངེས་རྟོག་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར། །བཞི་ཚན་འདི་ཡི་རང་བཞིན་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན། འཇིག་ལྟ་སྟེ།
首先：从三种见解产生颠倒，因为有四种颠倒，因为有决定思考，因为有增益，这四种的本性是边执见、见取见和萨迦耶见。
ལྟ་བ་དེ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ལས་དང་པོ་ལས་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་པ་ལས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཚན་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།
从这三种见解的方面，第一产生常颠倒，第二产生乐和净颠倒，第三产生我见颠倒，这是四种颠倒的本性。
3-160b
གཞན་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།
其他人说，一切对五蕴执为我和我所的见解都是我颠倒。


 །བྱེ་སྨྲས། བདག་གིར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ལ། ཕ་རོལ་པོས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་འབྱུང་གི། བདག་གི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། མདོ་ལས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེའང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཁོ་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ལྔ་ལ་དབང་བྱེད་པར་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་བདག་གིར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉིད་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་སྒོ་གཉིས་པ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་རྫས་སུ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་གཅིག་པས་བདག་དང་། དེ་ཉིད་གཞན་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་གིའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་ཅན། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པར་བསྟན་པ་དང་། བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བཞི་པར་བསྟན་པ་ཡང་བདག་ལས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་ཐལ། བདག་གི་ཞེས་དྲུག་པར་བསྟན་པ་དེ་བདག་ལས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་འདི་ནི་ལུང་དེ་བདག་གི་ལྟ་བ་བདག་ལྟ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། བདག་གི་ལྟ་བ་བདག་ལྟ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་གཞན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མ་བཞག་པར། འདི་གསུམ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཞག་པ་ཆོས་ཅན། དེའི་རྒྱུ་གསུམ་ཚང་བ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པར་ལྟ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཡིན་ཅིང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་
3-161a
རྐང་པ་ལ་ཤིང་སྒྲོག་འདོགས་པ་སོགས་ཀྱིས་འདག་པར་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར། འཆལ་ཚུལ་སྤོང་བ་ཙམ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདག་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནས་འདག་པར་འཛིན་པས་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་གཞན་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མིན་ཏེ། ངེས་རྟོག་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན། མདོ་ལས། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཇི་ཞེ་ན། དེ་ལ་འཇོག་བྱེད་ཡོད་དེ། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཚོར་སོགས་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཅིས་མ་བཤད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་གྲགས་ཀྱི། ཚོར་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་ལ་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཞག་ལ། རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཚོར་སོགས་ལ་མེད་པས་དེར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། མི་རྟག་པས་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བར་གསུམ་གསུམ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །
3-161b
མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སེམས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བདུན། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་བརྒྱད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།བྱེ་སྨྲས། བདག་གིར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ལ། ཕ་རོལ་པོས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པ་ལ།
有部说我所见不是颠倒，当对方询问其理由时，
བྱེ་སྨྲས། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་འབྱུང་གི། བདག་གི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།
有部说：它不是颠倒，因为经中说"对无我执为我是颠倒"，而没有说"执为我所"的说法。
སློབ་དཔོན་གྱིས། མདོ་ལས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེའང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཁོ་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ལྔ་ལ་དབང་བྱེད་པར་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་བདག་གིར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར།
论师说：经中虽有这样的教示，但这并不是表明我见与它有不同的意义，因为解释说：不仅仅是将我视为支配五取蕴的主宰，也将其视为我所。
དེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉིད་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་སྒོ་གཉིས་པ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་རྫས་སུ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་གཅིག་པས་བདག་དང་། དེ་ཉིད་གཞན་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་གིའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།
因此，这个我见虽然有"我"和"我所"两个门，但实质上是一个，因为说它是常一的我，而它支配他者则称为我所。
དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་ཅན། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པར་བསྟན་པ་དང་། བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བཞི་པར་བསྟན་པ་ཡང་བདག་ལས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པར་ཐལ། བདག་གི་ཞེས་དྲུག་པར་བསྟན་པ་དེ་བདག་ལས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
若不如此，则成过失：若以第三格表示的"由我"和以第四格表示的"为我"也应当是与我在实质上不同的存在，因为以第六格表示的"我的"是与我在实质上不同的缘故。
རིགས་པ་འདི་ནི་ལུང་དེ་བདག་གི་ལྟ་བ་བདག་ལྟ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། བདག་གི་ལྟ་བ་བདག་ལྟ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ།
这个推理是为了说明经文表明我所见在实质上并非与我见不同，而非表明我所见不是我见。
།ཉོན་མོངས་གཞན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མ་བཞག་པར། འདི་གསུམ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཞག་པ་ཆོས་ཅན། དེའི་རྒྱུ་གསུམ་ཚང་བ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།
其他烦恼没有被安立为颠倒，而唯独这三种被安立为颠倒，是因为具足三种原因：对所缘一向颠倒地决定思考以及增益的缘故。
།ཆད་པར་ལྟ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཡིན་ཅིང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་
3-161a
རྐང་པ་ལ་ཤིང་སྒྲོག་འདོགས་པ་སོགས་ཀྱིས་འདག་པར་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར།
断见的邪见不是增益；而后欲贪对于在腿上加木枷等能净化[烦恼]的所缘决定思考，正因这种思考而有增益。
འཆལ་ཚུལ་སྤོང་བ་ཙམ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདག་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནས་འདག་པར་འཛིན་པས་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།
仅仅放弃不正当行为不是一向颠倒，因为这不是不可能成为净化的原因。它成为执著殊胜的颠倒，是因为执著唯有这才能净化[烦恼]。
།ཉོན་མོངས་གཞན་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མིན་ཏེ། ངེས་རྟོག་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
其他烦恼不是颠倒，因为不是决定思考。
གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས།
第二，由于心和想的力量。
།གལ་ཏེ་ངེས་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན། མདོ་ལས། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཇི་ཞེ་ན།
若问：如果不决定思考就不是颠倒，那么经中所说的"对无常执为常"的想颠倒和心颠倒又作何解释？
དེ་ལ་འཇོག་བྱེད་ཡོད་དེ། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར།
有安立的根据：心和想是由于与颠倒见相应的力量而被说为颠倒的。
འོ་ན་ཚོར་སོགས་ཀྱང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཅིས་མ་བཤད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་གྲགས་ཀྱི། ཚོར་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར།
若问：那么受等为什么不因相应的力量而被说为颠倒呢？因为在世间中，想颠倒和心颠倒是众所周知的，而受颠倒则不为人知。
ཡང་ན་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་ལ་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཞག་ལ། རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཚོར་སོགས་ལ་མེད་པས་དེར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར།
或者，心是主要的，所以有心颠倒；想与见类似，会思考和衡量对象，所以立为颠倒；而这两个理由在受等中都没有，所以不立为颠倒。
ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
所有这些颠倒都被预流者所断除，因为见及其相应法都是见道所断的缘故。
སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། མི་རྟག་པས་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བར་གསུམ་གསུམ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ།
其他部派说：对无常执为常的想、心、见三种，乃至同样对无我执为我的想、心、见三种，共有三组，所以颠倒总共有十二种。
3-161b
མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སེམས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བདུན། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་བརྒྱད་དོ།
对无常执为常的想、心、见颠倒三种，对无我执为我的三种共六种，加上对苦执为乐的见颠倒共七种，再加上对不净执为净的见颠倒共八种。


 །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་ཏེ་བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་བདེ་གཙང་གི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་འཕགས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། འཕགས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་། གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་སེམས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་ན་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ནོ་སྙམ་པའི་སེམས་པའང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ། བུད་མེད་དང་བདག་ལ་ལོངས་སྤྱད་བྱ་སྤྱོད་བྱེད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་དེ་ལ་བདེ་བ་དང་གཙང་བའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདོད་ན་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀྱང་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པའང་བདག་ལྟའི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་འཕགས་པ་ལའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཀྱང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་
3-162a
པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་མེད་པའི་བར་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པས། ལྟ་བས་ཀུན་སློང་བའི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་སྒོམ་སྤོང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་པ་དག་ནི་ལོག་ཤེས་ཡིན་གྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་རྒྱུ་དེ་བྱུང་བའི་དུས་ཙམ་དུ་འབྱུང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་པོ་ནི་ལོག་ཤེས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དུས་དེ་ལས་ཐལ་ནས་མི་འབྱུང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་རི་མོ་ལ་གནོད་སྦྱིན་འཁྲུལ་པ་དེའི་དུས་སུ་ཡིན་གྱི། ཕྱིས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོར་ན་འཕགས་པ་ནི། འདི་ལ་བདེ་བའམ། གཙང་བར་འཁྲུལ་པའམ། སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡང་རུང་། ཡུད་ཙམ་པར་ཟད་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དྲན་པ་ལས་ཉམས་པ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་མི་སྣང་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་བྱེ་སྨྲས་ཁུངས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །ལུགས་སྔ་མ་གཉིས་ལས་ཕྱོགས་གསུམ་པ་འཛིན་པའི་གཞན་དག་ན་རེ། འདུ་ཤེས་པ་དང་སེམས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ། འདོད་པའི་ཆགས་པས་ཟིལ་གནོན་ཕྱིར། །བདག་གི་སེམས་ནི་
3-162b
གདུང་བར་གྱུར། །གོའུ་ཏམ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་མཆོག་ནི་བཤད་དུ་གསོལ། །ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས། དེའི་ལན་དུ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུངས། །དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱུ་མཚན་སྡུག་པ་སྤོང་བར་གྱིས། །ཞེས་ཆགས་སོགས་དེ་ལའང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྡེ་པ་འདིས་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤངས་ཀྱང་། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་མཐོང་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་པར་འདོད་དེ། སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ།

对苦执为乐的想颠倒和心颠倒两种，对不净执为净的想颠倒和心颠倒两种，这四种是修道所断的。若不如此，则成过失：预流和一来圣者未离欲贪者，应不会对欲界生起贪欲，因为对苦和不净执为乐和净的想和心不是颠倒的缘故。但这不能承认，例如有情核心（即卢舍那）虽然是预流圣者，但仍生起贪欲。他们如是主张。
毗婆沙师们则说：如果承认圣者有乐想、净想和心的颠倒，则成过失：有情想和有情心也应是颠倒，因为若无将女人和自我视为受用对象和享用者的想法，就不合理地生起对乐和净的欲贪。若承认这一点，则我想和我心的颠倒也应是修所断，因为有情想也是由我见力量而成为颠倒，而这在圣者中也存在。
经中也说："圣声闻具足多闻者如实知苦圣谛"，乃至无我之间，"断除对无常执为常的想颠倒、心颠倒和见颠倒"等等详细说明。因此，只有由见所引发的相应想和心才是颠倒，而其他与修所断相应的乐想和心虽是错误认识但非颠倒，因为仅在迷惑原因出现时产生的迷惑只是错误认识，而不会在那时间之后产生，所以已经证明不是颠倒。如同火轮和画中误认为有夜叉，只在当时有错觉，之后则不然。他们如是主张。
总之，圣者对此有乐想、净想或有情想的错觉，只是暂时的，而非颠倒，因为没有决定思考。佛陀曾说："比丘们，圣声闻具足多闻者虽然有少许失念，但很快会变得不显现、完全灭尽和终止。"毗婆沙师引用此为据。
持第三立场者，不同于前两种观点，他们说：错误的想和心就是颠倒，因为圣者语自在（即迦旃延）对长老阿难说："被欲贪征服故，我心生热恼。瞿昙为怜悯故，请说最胜寂静。"阿难回答："由于想的颠倒，你的心极为热恼。因此应当舍弃，带有贪爱的美好对象。"这明确表明即使在那种贪爱中也有颠倒。
因此，这一部派虽然承认四种见颠倒通过见谛而断除，但认为四种心颠倒和四种想颠倒共八种不是通过见道断除的，而是唯独通过修道断除的。他们如是主张。


 །འོ་ན་བྱེ་སྨྲས་དྲངས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞེས་པའི་བར་གྱི་མདོ་དང་མི་འགལ་ཏེ། སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཟེར་གྱི། སྤངས་སོ་མི་ཟེར་བས་མཐོང་ལམ་ཙམ་གྱིས་མི་སྤངས་ལ། སྒོམ་ལམ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སོགས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཇི་བཞིན་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི། ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤོང་ཐབས་ལེགས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་བཤད་པ་འདི་ནི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་ཀྱང་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་བྱེ་སྨྲས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་
3-163a
རངས་པ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པས་སྤངས་པར་འདོད། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་བརྒྱད་སྤངས་བཞི་མ་སྤངས་པར་འདོད། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤངས། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཙམ་ནས་མ་སྤངས་པར་འདོད། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྒོམ་སྤོང་གི་རིགས་ཀུན་མ་སྤངས་པར་འདོད་དོ། །
慢类别
གཉིས་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས། དེ་གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤོང་བ། མ་སྤངས་ཀྱང་འཕགས་རྒྱུད་ལ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྒོམ་སྤོང་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ང་རྒྱལ་བདུན་རྣམ་དགུ་གསུམ་པོ། །ལྟ་བར་མ་ཟད་ང་རྒྱལ་ལའང་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བདུན་དུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ། མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། རིགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་བས་བདག་མཆོག་ཡིན་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་ཉེར་ལན་གྱི་ཕུང་ལྔ་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་གོམས་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཟག་བཅས་མངོན་ཤེས་དང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཐོང་ལམ་གྱི་ལམ་མ་ཐོབ་པར་ཆ་འདྲ་ཙམ་ཡོད་པ་ལ། དེ་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། བཟོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཡོན་ཏན་མིན་པ་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའམ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ལོག་པའི་ང་
3-163b
རྒྱལ་ལོ། །འདི་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་ང་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཡོད་མེད་ཀྱིའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཀྱིས་རང་མཐོང་ཞིང་རང་གི་ཁེངས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ལས། ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དང་མཉམ་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་མཆོག་མེད་དོ། །བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་པོ་འདི་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྟ་བ་སྔར་སོང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།འོ་ན་བྱེ་སྨྲས་དྲངས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞེས་པའི་བར་གྱི་མདོ་དང་མི་འགལ་ཏེ།
那么，与毗婆沙师所引的"圣声闻具足多闻者"直到"断除"等详细内容的经文并不矛盾，
སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཟེར་གྱི། སྤངས་སོ་མི་ཟེར་བས་མཐོང་ལམ་ཙམ་གྱིས་མི་སྤངས་ལ། སྒོམ་ལམ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་།
因为经中说"断除"而不是"已断"，所以仅通过见道不能断除，也不仅仅是通过修道来断除的缘故；
འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སོགས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཇི་བཞིན་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི། ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤོང་ཐབས་ལེགས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།
而且那八种想颠倒和心颠倒也是通过如实了知苦等圣谛而断除的，而不是在没有如实了知的情况下[断除]，这样很好地说明了断除的方法。他们如是主张。
།གཞན་ཡང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་བཤད་པ་འདི་ནི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་ཀྱང་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།
此外，所说的"这是苦圣谛，这是苦集，这是苦灭，这是能灭苦的道圣谛"，这不仅仅是就见道而言，因为无漏修道也是缘于谛的缘故。
།མདོར་ན་བྱེ་སྨྲས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་
3-163a
རངས་པ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པས་སྤངས་པར་འདོད། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་བརྒྱད་སྤངས་བཞི་མ་སྤངས་པར་འདོད། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤངས། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཙམ་ནས་མ་སྤངས་པར་འདོད།
总之，毗婆沙师认为十二种颠倒完全由见道生起时就断除；某些部派认为八种断除、四种未断除；某些部派认为四种见颠倒断除，八种想颠倒和心颠倒在见道仅仅生起时并未断除；
སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྒོམ་སྤོང་གི་རིགས་ཀུན་མ་སྤངས་པར་འདོད་དོ།
无著论师则认为属于修所断类的所有颠倒皆未断除。
慢类别
གཉིས་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས། དེ་གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤོང་བ། མ་སྤངས་ཀྱང་འཕགས་རྒྱུད་ལ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྒོམ་སྤོང་བཤད་པའོ།
第二，慢的分类有：自身分类，何种对治能断除它，以及虽未断除但不会在圣者相续中显现的修所断的说明。
།དང་པོ་ནི། ང་རྒྱལ་བདུན་རྣམ་དགུ་གསུམ་པོ།
首先，慢有七种、九种形态和三种。
།ལྟ་བར་མ་ཟད་ང་རྒྱལ་ལའང་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བདུན་དུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ། མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།
不仅见有分类，慢也按其趣入的方式不同分为七种：自以为比低劣者殊胜，或与平等者平等的心高慢是慢；
རིགས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་བས་བདག་མཆོག་ཡིན་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།
从种姓等方面认为自己比平等者优越，以为"我最胜"的心高慢是过慢；
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་ཉེར་ལན་གྱི་ཕུང་ལྔ་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་གོམས་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།
认为自己比殊胜者更殊胜的是慢过慢；对五取蕴习惯性地视为我或我所，认为"是我"的是我慢；
ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཟག་བཅས་མངོན་ཤེས་དང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཐོང་ལམ་གྱི་ལམ་མ་ཐོབ་པར་ཆ་འདྲ་ཙམ་ཡོད་པ་ལ། དེ་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།
依于禅定的有漏法如神通、愿智等，以及无漏特质如见道之道，虽未获得却有些类似时，认为"我已获得"的是增上慢；
བཟོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།
从工巧、戒律等方面认为自己比极为殊胜者稍微低劣的是卑慢；
ཡོན་ཏན་མིན་པ་ཉེས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའམ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ལོག་པའི་ང་
3-163b
རྒྱལ་ལོ།
以为自己拥有不是功德的恶行，或者不具功德却认为"我具有功德"的是邪慢。
།འདི་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་ང་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཡོད་མེད་ཀྱིའོ།
此邪慢与增上慢的区别在于有无可以傲慢的功德基础。
།བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཀྱིས་རང་མཐོང་ཞིང་རང་གི་ཁེངས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཤད་དོ།
无论如何，依靠自他比较而心生傲视并自高自大的都被说为慢。
།བསྟན་བཅོས་ལས། ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དང་མཉམ་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་མཆོག་མེད་དོ། །བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི།
论典中说："慢有九种形态：认为'我最胜'的慢形态，认为'我与他相等'的，认为'我低劣'的，认为'有比我更胜'的，认为'有与我平等'的，认为'有比我低劣'的，认为'无比我更胜'的，认为'无与我平等'的，认为'无比我低劣'的慢形态。"所说的这九种形态，
ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་པོ་འདི་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྟ་བ་སྔར་སོང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ།
是从慢、过慢和卑慢这三者中产生的。其中，前三种是依靠先前的见而产生的三种慢，即过慢、慢和卑慢。


 །གཉིས་པའི་གསུམ་ནི། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པའི་གསུམ་པ་ནི། ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཅད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཁེངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་རིགས་པ་བདེན་ཀྱང་བདག་ལས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་ཁེངས་པའི་གནས་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། གང་ཞིག་མངོན་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་དམ་པའི་ནང་ན་བདག་ཉིད་དམན་ཀྱང་། ཐ་གི་བ་ང་ཡང་ཁྱད་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁེངས་པའི་གནས་སུ་ཡོད་དོ། །གཞན་སྔར་བཤད་པའི་དགུ་
3-164a
པོ་འདི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ནི། བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དམན་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་དང་། མཉམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། རིམ་བཞིན་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་མཉམ་པ་དང་མཉམ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
以何对治力所断
གཉིས་པ་ནི། མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །ང་རྒྱལ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་དག་གིས་ཟད་པར་བྱ་བའོ། །འདིར་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་མཐོང་སྤོང་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱར་བསྟན་པའོ། །ཡང་གོང་དུ་ང་རྒྱལ་རིས་ལྔ་ཅར་དུ་བསྟན་པས་མཐོང་སྤོང་སྒོམ་སྤོང་དུ་གྲུབ་བཞིན་དུའང་འདིར་བསྣན་ཅིང་སྨོས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། ལྟ་བ་ཡིན་ཚད་རིས་ལྔ་ཅར་མིན་པ་བཞིན། ང་རྒྱལ་ཀྱང་རིས་ལྔ་ཆར་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་རིས་ལྔ་ཀ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་རིས་ལྔ་ཀ་མིན་པ་བཞིན། ང་རྒྱལ་བདུན་ཀའང་རིས་ལྔ་ཀ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་སླད་དུ་འདིར་བསྣན་ནས་བཤད་པའོ། །
胜者未断然不现前之说修所断
གསུམ་པ་ནི། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། །གསོད་སོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་སྲེད་འཕགས་པ་ལ། །རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེའི་འགྱོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།གཉིས་པའི་གསུམ་ནི། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ།
第二组的三种是：卑慢、慢和过慢的形态。
།གསུམ་པའི་གསུམ་པ་ནི། ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཅད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིན་ནོ།
第三组的三种是：依于见的慢、过慢和卑慢。
།ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཁེངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་རིགས་པ་བདེན་ཀྱང་བདག་ལས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་ཁེངས་པའི་གནས་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན།
认为"我比极为殊胜者稍微低劣"是傲慢的对象，因此被归为卑慢是合理的。但若问：认为"没有比我更低劣的"有什么可傲慢的呢？
གང་ཞིག་མངོན་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་དམ་པའི་ནང་ན་བདག་ཉིད་དམན་ཀྱང་། ཐ་གི་བ་ང་ཡང་ཁྱད་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁེངས་པའི་གནས་སུ་ཡོད་དོ།
有这样的傲慢对象：虽然自己在所向往的卓越有情群体中是低劣的，但认为"即使是低等的我也是与众不同的"，这类想法是傲慢的对象。
།གཞན་སྔར་བཤད་པའི་དགུ་
3-164a
པོ་འདི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ནི།
此外，前述的这九种是《智慧入门论》中所说的传统，而在《品类足论》中：
བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དམན་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་དང་། མཉམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ།
认为"我最胜"的慢形态为有法，相对于低劣者是慢，相对于平等者是过慢，相对于殊胜者是慢过慢，
རིམ་བཞིན་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་མཉམ་པ་དང་མཉམ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།གཉིས་པའི་གསུམ་ནི། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ།
第二组的三种是：卑慢、慢和过慢的形态。
།གསུམ་པའི་གསུམ་པ་ནི། ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཅད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིན་ནོ།
第三组的三种是：依于见的慢、过慢和卑慢。
།ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཁེངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་རིགས་པ་བདེན་ཀྱང་བདག་ལས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་ཁེངས་པའི་གནས་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན།
认为自己比极为殊胜者稍微低劣是傲慢的所依，因此合理地归为卑慢。然而，若问自认为"无有比我低劣者"何以成为傲慢的所依，
གང་ཞིག་མངོན་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་དམ་པའི་ནང་ན་བདག་ཉིད་དམན་ཀྱང་། ཐ་གི་བ་ང་ཡང་ཁྱད་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁེངས་པའི་གནས་སུ་ཡོད་དོ།
[答：]有这种傲慢的所依：虽然在所希求的殊胜有情团体中自己低劣，但认为"我这样的卑劣者也是特殊的"。
།གཞན་སྔར་བཤད་པའི་དགུ་
3-164a
པོ་འདི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ནི། བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཆོས་ཅན།
此外，前面所说的九种是《智慧入门论》中所述的体系。而《论品》中则说："认为'我是最胜'的慢形态为有法，
དམན་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་དང་། མཉམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ།
相对于低劣者是慢，相对于平等者是过慢，相对于殊胜者是慢过慢，
རིམ་བཞིན་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་མཉམ་པ་དང་མཉམ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།
因为依次说明了'比低劣者自己殊胜'和'与平等者平等'的缘故，
མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།
因为说明了'认为自己比平等者殊胜'的缘故，
ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།
以及因为说明了'认为自己甚至比殊胜者更殊胜'的缘故。"
以何对治力所断
གཉིས་པ་ནི། མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །ང་རྒྱལ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་དག་གིས་ཟད་པར་བྱ་བའོ།
第二，以见和修断尽。那七种慢是由见道和修道断尽的。
།འདིར་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་མཐོང་སྤོང་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱར་བསྟན་པའོ།
这里提到所有的目的是：有人认为我慢和邪慢是见所断，其余的是见修所断，为了显示这种观点不合理，故说明所有慢都是见修所断。
།ཡང་གོང་དུ་ང་རྒྱལ་རིས་ལྔ་ཅར་དུ་བསྟན་པས་མཐོང་སྤོང་སྒོམ་སྤོང་དུ་གྲུབ་བཞིན་དུའང་འདིར་བསྣན་ཅིང་སྨོས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན།
若问：既然上文已经说明慢都属于五类[烦恼]，已经成立为见所断和修所断，为何这里还要增加说明呢？
ལྟ་བ་ཡིན་ཚད་རིས་ལྔ་ཅར་མིན་པ་བཞིན། ང་རྒྱལ་ཀྱང་རིས་ལྔ་ཆར་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ།
是为了破除"如同并非一切见都属于五类，慢是否也并非全都属于五类"这种错误观念。
འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་རིས་ལྔ་ཀ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་རིས་ལྔ་ཀ་མིན་པ་བཞིན། ང་རྒྱལ་བདུན་ཀའང་རིས་ལྔ་ཀ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་སླད་དུ་འདིར་བསྣན་ནས་བཤད་པའོ།
如同有身见和边执见都属于五类，而戒禁取见不都属于五类，同样，人们可能错误地认为七种慢不都属于五类，为了破除这种错误观念，所以在这里增加说明。
胜者未断然不现前之说修所断
གསུམ་པ་ནི། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། །གསོད་སོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་སྲེད་འཕགས་པ་ལ། །རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེའི་འགྱོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།
第三，修所断是杀等的缠缚。同样，圣者虽有有身见和爱，但不会生起我慢等"我"的念头，因为这些会被见所增长。不善的悔也不会生起。


 །ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་
3-164b
མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་ཟག་བཅས་ཀྱི་དད་སོགས་དང་གཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་མིག་སོགས་ནི་སྤངས་ཀྱང་སྤྱོད་ལ། གསོད་སོགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ནི་མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར། སྤངས་ཀྱང་སྤངས་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་སྤོང་དང་། སྤངས་ཀྱང་མ་སྤངས་ཀུན་ཏུ་ཡང་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སྐྱེའི་དུས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གི་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནས་སོགས་པས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་སོགས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤོང་གི་ཆོས་གཟུགས་སོགས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྲིད་པའང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། བདག་ཇི་ལྟར་གསོན་ཅིང་འདུག་ལ་སྡོད་ཅིང་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནད་དང་བཅས་འབྲས་དང་བཅས་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་རིམས་ནད་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་ཆད་པར་གྱུར་ཅིང་ཞིག་པར་གྱུར་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་པའི་སྒྲས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།
3-165a
བདག་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ས་སྲུངས་ཀྱི་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་ཞེས་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ལུས་ངན་པོ་དང་། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་སོགས་སུ་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་མི་འབྱུང་བ་བསྡུའོ། །ཕྱོགས་སྨོས་པས་དབང་པོའམ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའོ། །སྒོམ་སྤོང་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འཕགས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་རྣམས་དང་། སྒོམ་སྤང་གི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་སོགས་པས་འཇིག་སྲེད་ཀྱི་བར་མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། ང་རྒྱལ་དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལས་རྒྱས་བྱེད་ལྟ་བ་མེད་པས་རྐེད་པ་བཅག་པས་ལྡང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་ལྟ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གསོད་སོགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཡོད་ཀྱང་ལྡང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ལ། །ཆད་ལྟ་དང་རྟག་ལྟ་སྤངས་པས་འཇིག་སྲེད་དང་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་ཡང་ལྡང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡང་སྒོམ་སྤོང་གི་ཆོས་ལུས་ངག་གིས་ངན་པར་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ཀྱང་། འཕགས་པ་ལ་དེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་ལ། ཐེ་ཚོམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ལ། ཀུན་འགྲོ་ཡིན་མིན་གྱི་དབྱེ་བ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་མ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག །དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བ། དུས་གསུམ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གང་ལྡན་པའོ། །
是非遍行类别
དང་པོ་ལ། ཁམས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
།ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་
3-164b
མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་ཟག་བཅས་ཀྱི་དད་སོགས་དང་གཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་མིག་སོགས་ནི་སྤངས་ཀྱང་སྤྱོད་ལ། གསོད་སོགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ནི་མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར།
若问：圣者们对于未断除的修所断是否有所行为？这并非一定如此，因为虽然已经离开对有漏善法的欲贪，但仍使用已经断除的有漏信等、睡眠、苦根和眼等，而杀等的缠缚虽然未断除却不会生起。
སྤངས་ཀྱང་སྤངས་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་སྤོང་དང་། སྤངས་ཀྱང་མ་སྤངས་ཀུན་ཏུ་ཡང་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སྐྱེའི་དུས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
因为有些已断却不生起，如仅通过产生见道而断除的见所断；有些虽断但未断也会生起，如凡夫时的见所断那样。
ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གི་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནས་སོགས་པས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་སོགས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤོང་གི་ཆོས་གཟུགས་སོགས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།
为了烦恼缠缚而蓄意杀害有情，以及偷盗、欲邪淫、妄语、无惭等，为有法，是修所断，因为仅缘于色等修所断法的缘故。
འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
有身见等虽然缘于修所断法，但并非仅仅缘于修所断，所以不是修所断。
དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྲིད་པའང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།
同样，希求三界无常毁灭的有也是修所断。若问：对此有希求吗？
མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། བདག་ཇི་ལྟར་གསོན་ཅིང་འདུག་ལ་སྡོད་ཅིང་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནད་དང་བཅས་འབྲས་དང་བཅས་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་རིམས་ནད་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་ཆད་པར་གྱུར་ཅིང་ཞིག་པར་གྱུར་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།
经中如是说："我只要活着、住着、存在着、生存着，就会伴随疾病、痈疽、刺痛、热病和烧灼。如此，我将会断灭、毁坏而不再出现，那样我自己就会真正完全断灭。"这样所说。
།དེ་བཞིན་ཞེས་པའི་སྒྲས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།
3-165a
བདག་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ས་སྲུངས་ཀྱི་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་ཞེས་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ལུས་ངན་པོ་དང་། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་པ་སོགས་སུ་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་མི་འབྱུང་བ་བསྡུའོ།
"同样"一词是指包括生有的方面。如何呢？"我若成为大象王地护之子有何不好"，以及想成为阿修罗王、珍宝女人、丑陋身体、北俱卢洲人等"有何不好"的念头不会生起。
།ཕྱོགས་སྨོས་པས་དབང་པོའམ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའོ།
由说"方面"，是指也会生起"若成为帝释天或转轮王有何不好"这样的念头。
།སྒོམ་སྤོང་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འཕགས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་རྣམས་དང་། སྒོམ་སྤང་གི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་སོགས་པས་འཇིག་སྲེད་ཀྱི་བར་མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ།
修所断中虽然有慢的各种形态和我慢，但圣者虽未断除九种慢形态、修所断的我慢以及有身见、爱等，这些却不会生起，
ང་རྒྱལ་དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལས་རྒྱས་བྱེད་ལྟ་བ་མེད་པས་རྐེད་པ་བཅག་པས་ལྡང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།
因为那些慢是由以有身见为前导而增长的，而没有了能使其增长的见解，就像腰被折断无法站立一样。
།ལོག་ལྟ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གསོད་སོགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཡོད་ཀྱང་ལྡང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ལ། །ཆད་ལྟ་དང་རྟག་ལྟ་སྤངས་པས་འཇིག་སྲེད་དང་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་ཡང་ལྡང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།
由于已断除邪见，所以即使有杀等缠缚也不能活动；由于已断除断见和常见，所以有身见爱和生有爱也不能活动。
།འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡང་སྒོམ་སྤོང་གི་ཆོས་ལུས་ངག་གིས་ངན་པར་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པས་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ཀྱང་། འཕགས་པ་ལ་དེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་ལ། ཐེ་ཚོམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
不善的悔虽然是修所断，因为它缘于身语所作的恶行等修所断法，但圣者不会生起它，因为它是由怀疑而引发的，而怀疑是见所断的缘故。
གཉིས་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ལ། ཀུན་འགྲོ་ཡིན་མིན་གྱི་དབྱེ་བ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་མ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག །དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱས་འགྱུར། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བ། དུས་གསུམ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གང་ལྡན་པའོ།
第二，从方式分类有：是否遍行的分类，缘无漏与不缘无漏的区别，所缘和相应的增长，不善和无记的分类，以及三世中具有哪些随眠。
是非遍行类别
དང་པོ་ལ། ཁམས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཤད་པའོ།
首先，[分为]同分界遍行、异分界遍行和除此二者外的遍行。


 །
界同分
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །ཕྲ་རྒྱས་གོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་
3-165b
ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་དང་གང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་མ་རིག་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་གི་ལྟ་བ་ལྔ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་གི་ལོག་ལྟ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གཉིས་ཏེ་ལྟ་བ་བདུན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་གི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པས་བསགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། བློ་གཅིག་ཅིང་བྱ་བ་གཅིག་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་གཉིས་ནི་སྡུག་ཀུན་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཀུན་འགྲོ་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་། མ་འདྲེས་པ་ཁོ་ན་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དགུ་ནི་མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ། གཉིས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་སོ། །མ་འདྲེས་པའི་དོན་ནི། འདྲེས་པ་ནི་འགྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འདྲེས་པ་མེད་པ་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདྲེས་ལ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་མ་འདྲེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ལ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་ཅིང་གོ་བ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལ་བརྟགས་པ་ནི། ཅི་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་རིམ་
3-166a
གྱིས་སམ། གཅིག་ཅར་དམིགས་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ཆགས་སོགས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་ཀུན་འགྲོར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་གཅིག་ཅར་རོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སུ་ཞིག་འདོད་ཁམས་གནས་ཉི་ཤུ་མཐའ་དག་གིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པའམ་མཐའ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲས་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྫས་མ་ལུས་པ་ལ་གཅིག་ཅར་དམིགས་པ་མེད་ཀྱང་། འདོད་པའི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཤིང་འདག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་ལྟར་ནའང་ཡུལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ཡོད་ཅིང་དེའང་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། གང་ལ་མཆོག་དང་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་ལྟ་བ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ཡང་ཀུན་འགྲོར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
界同分
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ།
首先，见苦谛和因谛所断的见，以及疑惑和与之相应的无明，以及不共的无明，为遍行。
།ཕྲ་རྒྱས་གོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་
3-165b
ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་དང་གང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་མ་རིག་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།
在那九十八种随眠中，见苦和见其因集谛所断的诸见，以及疑惑，和与它们俱生相应的无明，以及见苦和见集所断的不与其他随眠相杂的无明，
སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་གི་ལྟ་བ་ལྔ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་གི་ལོག་ལྟ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གཉིས་ཏེ་ལྟ་བ་བདུན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་གི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པས་བསགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། བློ་གཅིག་ཅིང་བྱ་བ་གཅིག་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།
也就是见苦所断的五种见解，见集所断的邪见和见取见两种，共七种见；见苦和见集所断的两种疑惑，以及与这二者相应的两种无明，共十一种随眠，这些都是由于缘于自身界中一切有漏事物，因而近显积聚的缘故，以及由于同一思维同一作用而具足力量的缘故，是同分界遍行。
།མ་རིག་པ་གཉིས་ནི་སྡུག་ཀུན་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
两种无明仅是见苦和见集所断，因为这是从一分而言，而非从全面而言。
མ་རིག་པའི་ཀུན་འགྲོ་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་། མ་འདྲེས་པ་ཁོ་ན་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
无明的遍行仅指相应和不共的[无明]为遍行，而与贪等相应的不是[遍行]。
།དེས་ན་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དགུ་ནི་མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ། གཉིས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་སོ།
因此，十一种随眠是遍行，其中九种随眠是从全面而言，两种是从一分而言。
།མ་འདྲེས་པའི་དོན་ནི། འདྲེས་པ་ནི་འགྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འདྲེས་པ་མེད་པ་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདྲེས་ལ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་མ་འདྲེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ལ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་བརྗོད་ཅིང་གོ་བ་ལྟ་བུའོ།
"不共"的含义是：所谓"共"即"伴随"，"无共"即"不共"，意思是"分离而存在"，例如说"世尊不共，比丘僧团不共"，意思是世尊在一处，比丘僧团在另一处，如是表述并理解。
།སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལ་བརྟགས་པ་ནི། ཅི་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་རིམ་
3-166a
གྱིས་སམ། གཅིག་ཅར་དམིགས་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ཆགས་སོགས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་ཀུན་འགྲོར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་གཅིག་ཅར་རོ་ཞེ་ན།
论师对毗婆沙师的检验是：询问"是逐渐还是同时缘于自己界的一切"，毗婆沙师回答："若是逐渐缘取，则贪等也逐渐缘于自己的界，成为遍行，所以是同时的。"
སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སུ་ཞིག་འདོད་ཁམས་གནས་ཉི་ཤུ་མཐའ་དག་གིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པའམ་མཐའ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
论师说："那么，后欲贪应非遍行，因为没有人相信欲界二十处一切都能清净[烦恼]，或者相信非因的一切为因。"
།བྱེ་སྨྲས་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྫས་མ་ལུས་པ་ལ་གཅིག་ཅར་དམིགས་པ་མེད་ཀྱང་། འདོད་པའི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཤིང་འདག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྙམ་ན།
毗婆沙师回答："没有过失，虽然不能同时缘取所有实体，但缘取欲界所有五类所断，并执为能清净等。"
སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་ལྟར་ནའང་ཡུལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ཡོད་ཅིང་དེའང་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། གང་ལ་མཆོག་དང་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་ལྟ་བ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ཡང་ཀུན་འགྲོར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།
论师说："即使如此，对于那些执五取蕴为我的地方，就有我爱，这也是贪；对于执为殊胜和解脱之因的地方，则希求它并因此生起慢，所以贪和慢也应成为遍行，因为这些见解缘于同分界的一切，而这两种烦恼也趣入见的对境。"


 །བྱེ་སྨྲས། སློབ་དཔོན་ལ་ཅི་སྦྱོར་བ་དེ་ཁྱོད་རང་གིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། ངེད་ལ་ཐལ་བྱ་འཕེན་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་རིས་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བའམ་སྒོམ་པ་ཅི་ཞིག་གི་སྤང་བྱ་ཡིན་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། མཐོང་སྤོང་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཞུགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤོང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཞུགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི། རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མཐོང་སྤོང་ཁོ་ན་དང་གཉིས་ཀ་འདྲེས་མ་ལ་
3-166b
དམིགས་པའི་དེ་གཉིས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ཀུན་འགྲོར་མི་ཐལ་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འགྲོ་ནི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཅར་ལ་གཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སྔ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་སྡུག་པ་ཁོ་ན་དང་། ང་རྒྱལ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ལ་དམིགས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །
非界同分
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། །ལྟ་བ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལས་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དགུ་ནི་ཁམས་དང་ས་གོང་དུ་དམིགས་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ན་གནས་པ་གཟུགས་སམ་གཟུགས་མེད་ཀྱང་རུང་། རེས་འགའ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་དམིགས། རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཉིས་ལ་དམིགས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཁུངས་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ལོག་ལྟས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་འཛིན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོམ་ཉི་ཟ། མ་རིག་པས་རྨོངས་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ལའང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ངེས་པ་སྟེ། འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ཡོད། བསམ་གཏན་གསུམ་
3-167a
ན་གཉིས་ཀ་ཡོད། སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ཀུན་འགྲོ་ཡོད། །སྲིད་རྩེ་ན་གཉིས་ཀ་མེད་དེ། ཁམས་དང་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཁམས་ན་གནས་པ་ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་དང་། རྟག་ལྟ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་ཅིས་མ་ཡིན་ཅེ་ན། ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་འཇིག་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་ཀྱང་མཐར་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐར་ལྟའང་འཇིག་ལྟས་ཀུན་ནས་སློང་དགོས་པ་ལས་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དང་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་བ་ན་རེ། འདི་འཇིག་ལྟས་བཅུག་པའི་ལོག་ཤེས་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་འཇིག་ལྟ་དང་། དེས་སློང་བ་མཐར་ལྟ་ཡིན་པ་ལ་དེར་ཡང་འདི་མི་རུང་ལ། ལྟ་བ་གཞན་དུའང་མི་རུང་ཟེར་རོ། །ཅི་ཚངས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྐུར་བ་འདེབས་པའམ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྟ་བ་ཡིན་པས། ཚངས་པ་ལ་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་པ་ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས་དེའི་ལན་མ་ཐེབས་པར། ངེད་ཅག་གི་གྲུབ་མཐའ་ནི་ཚད་མར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་པའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།

 །བྱེ་སྨྲས། སློབ་དཔོན་ལ་ཅི་སྦྱོར་བ་དེ་ཁྱོད་རང་གིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། ངེད་ལ་ཐལ་བྱ་འཕེན་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་རིས་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བའམ་སྒོམ་པ་ཅི་ཞིག་གི་སྤང་བྱ་ཡིན་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། མཐོང་སྤོང་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཞུགས་པ་དང་། སྒོམ་སྤོང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཞུགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི། རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མཐོང་སྤོང་ཁོ་ན་དང་གཉིས་ཀ་འདྲེས་མ་ལ་
3-166b
དམིགས་པའི་དེ་གཉིས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ཀུན་འགྲོར་མི་ཐལ་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འགྲོ་ནི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཅར་ལ་གཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སྔ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་སྡུག་པ་ཁོ་ན་དང་། ང་རྒྱལ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ལ་དམིགས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །
非界同分
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། །ལྟ་བ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལས་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དགུ་ནི་ཁམས་དང་ས་གོང་དུ་དམིགས་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ན་གནས་པ་གཟུགས་སམ་གཟུགས་མེད་ཀྱང་རུང་། རེས་འགའ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་དམིགས། རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཉིས་ལ་དམིགས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཁུངས་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ལོག་ལྟས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་འཛིན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོམ་ཉི་ཟ། མ་རིག་པས་རྨོངས་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ལའང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ངེས་པ་སྟེ། འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་སྐལ་པ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ཡོད། བསམ་གཏན་གསུམ་
3-167a
ན་གཉིས་ཀ་ཡོད། སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ཀུན་འགྲོ་ཡོད། །སྲིད་རྩེ་ན་གཉིས་ཀ་མེད་དེ། ཁམས་དང་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཁམས་ན་གནས་པ་ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་དང་། རྟག་ལྟ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་ཅིས་མ་ཡིན་ཅེ་ན། ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་འཇིག་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་ཀྱང་མཐར་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐར་ལྟའང་འཇིག་ལྟས་ཀུན་ནས་སློང་དགོས་པ་ལས་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དང་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་བ་ན་རེ། འདི་འཇིག་ལྟས་བཅུག་པའི་ལོག་ཤེས་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་འཇིག་ལྟ་དང་། དེས་སློང་བ་མཐར་ལྟ་ཡིན་པ་ལ་དེར་ཡང་འདི་མི་རུང་ལ། ལྟ་བ་གཞན་དུའང་མི་རུང་ཟེར་རོ། །ཅི་ཚངས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྐུར་བ་འདེབས་པའམ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྟ་བ་ཡིན་པས། ཚངས་པ་ལ་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་པ་ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས་དེའི་ལན་མ་ཐེབས་པར། ངེད་ཅག་གི་གྲུབ་མཐའ་ནི་ཚད་མར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་པའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文原文的简体中文直译：
有论师问道："您对阿阇梨所说的这些，是您自己成立的还是向我们提出的诘难？如果是第一种情况，我要这样询问您：如果这二者是遍行，由于缘五部，那么它们是见断还是修断呢？"阿阇梨回答："由见解力而起的见断，和由烦恼力而起的修断的贪欲与我慢，依次是见断和修断。或者，见断唯是见断，而缘见修二者的贪欲与我慢，依次是由见和修所断。"如果是第二种情况，贪欲和我慢不应成为遍行，因为它们缘一方面，是自相的，而不是缘共同烦恼的；而遍行是同时缘五部所断的。前一个理由成立，因为贪欲只缘可爱之境，我慢只缘殊胜之境。因此，缘见断和修断的贪欲与我慢，依次是见断和修断。
非界同分
第二，"其中九缘上，除二见。"从同分界遍行的十一种中，除去身见和边见这两种，其余九种烦恼缘上界和上地，是非同分界遍行。位于欲界者，或者缘色界或无色界，有时缘非同分的一界，有时缘色界和无色界两界，如论典所说："具欲者"等。如是，欲界的邪见否定色界和无色界的苦，见取执为最胜，戒禁取执非因为因，怀疑而生疑惑，无明愚痴，对于集谛见断也应如理了知。这是确定的：欲界和第四禅天有非同分界遍行，前三禅天二者都有，除有顶外的其余诸地有非同分地遍行，有顶中二者皆无，因为无其他界和地。
有问：欲界众生观梵天为有情，生起常见，为何不是缘非同分界的身见和边见呢？答：观梵天为有情非身见，因为不执为我和我所；虽然执梵天为常，但非边见，因为边见须由身见所引发，而此见非由身见所引发。那么，观梵天为有情和常住，是什么见解呢？阿毗达磨师说：这是由身见引起的错误认知，而非见解，因为认为自身是我的是身见，由此引发的是边见，而此处不适合这两种情况，也不适合其他见解。
如果问："既然缘梵天而起的否定和执为最胜是见解，为何执梵天为常断不是见解呢？"对此，毗婆沙师无法回答，只能说："我们的宗义必须作为准则。"


 །
说别二者遍行
གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཀུན་འགྲོ་དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་སོགས་དང་སྐྱེ་སོགས་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཐོབ་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དང་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པས་རྣམ་སྨིན་མི་འབྱིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ཀྱང་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ལ། རྒྱུའི་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་
3-167b
ཀུན་འགྲོ་མ་འོངས་པ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འགྲོ་མིན་ལ། རྒྱུའི་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་པ་ནི། ཀུན་འགྲོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཚོར་སོགས་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཀུན་འགྲོའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཀུན་འགྲོ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཚོར་སོགས་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྤང་བྱ་མ་རིག་པ་དྲུག་ཀ་ལ་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་དངོས་སུ་བསྟན་པས། ཤུགས་ལ་ཀུན་འགྲོ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བར་ཞུགས་པ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དང་། ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བས་ལོག་ཞུགས་ལས་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདག་ནི་བདེན་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དང་། ལོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་དང་། དབང་གི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་གསུམ་ལས། ལྟ་བ་དང་པོ་གསུམ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྔ་ནི་བདེན་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཉིད་ལ་ཅི་རིགས་པར། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། རྟག་ཆད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། གནས་ལུགས་མི་ཤེས་པ་དང་། མཐའ་གཞན་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ། ལྟ་བ་ཕྱི་མ་
3-168a
གཉིས་ཏེ་བཞི་ནི་ལོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། རིམ་བཞིན་ལྟ་བ་དང་པོ་གསུམ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དེས་ཁེངས་པ་དང་། ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བ་དེ་དག་འདག་གྲོལ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཁོང་ཁྲོ་ནི་དབང་གི་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ཏེ། རང་དང་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་ལ་སེམས་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འདོད་དོ། །
缘无漏与否差别
གཉིས་པ་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་མ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། མ་དམིགས་པའོ། །
缘无漏
དང་པོ་ལ། བསྟན། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་འབའ་ཞིག་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ་དྲུག་ནི་ཟག་མེད་འགོག་ལམ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཅིང་། དེ་གཉིས་ནི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། རྩེ་གཉིས་སམ་གཞན་དུ་དོགས་པ་དང་། མི་གསལ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའོ། །འགོག་ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་དང་། སྡུག་ཀུན་གྱི་ལོག་ཞུགས་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །ཅེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆགས་སོགས་ནི་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文原文的简体中文直译：
说别二者遍行
第三，"与彼等俱起，亦遍行除得。"与那些遍行共同生起的受等和生等，也是遍行。然而，除了得，因为烦恼和得不是同一果，得不引生异熟，也不是同一等流因。在此，有些是烦恼遍行但非因遍行，即未来的烦恼遍行，因为它们本性是遍行，但非因遍行，因为在未来时不安立遍行因。有些是因遍行但非烦恼遍行，即与遍行共生的过去和现在受等，它们是遍行的因，但不是烦恼遍行，因为它们不是烦恼本身。两者都是的情况，即过去和现在的烦恼遍行。两者都不是的情况，即与遍行共生的未来受等及得等。
前两谛所断的六种无明既是遍行也是非遍行，这直接教示了两点：间接表明遍行诸法是直接违背前两谛本质而入的邪入，而非遍行诸法虽缘事物，但不违背其本质，是邪入中的邪入。
大乘宗认为，有直接违背真谛而入的邪入、违背错误而入的邪入和随势力邪入三种。前三种见解、无明和怀疑五种是直接违背真谛而入的邪入，因为它们分别在真理上执我我所、增益常断、否定真理、不知实相和怀疑其他边际。贪欲、我慢和后两种见解四种是违背错误而入的邪入，因为它们依次对前三种见解生起爱着、以此见解而傲慢、执这些见解为最胜、执非净化解脱之因为因。嗔恨是随势力邪入，因为对与自己见解不一致者心生扰乱。
缘无漏与否差别
第二，缘无漏与不缘无漏的差别分为：缘无漏和不缘无漏。
缘无漏
首先分为：显示和解释。
第一，"灭道见所断，邪见疑彼俱，唯无明六种，是无漏所缘。"灭谛和道谛见断的邪见、疑惑，与它们相应的无明，以及不相杂的独立无明，这六种是以无漏的灭道为境，是无漏所缘，而灭谛和道谛是所缘境。行相是否定、二端或他疑，以及不明了相而入。灭道的邪入中的邪入，以及苦集的邪入，是缘有漏的。
仅仅六种是确定的，如经所说："非贪因所断故，不造害故非嗔。"等，因此贪等不适宜缘无漏。


 །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ནི། རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ལམ་ནི་དེའི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་འགོག་པ་ནི། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་སོགས་འགོག་པ་ལ་འཇོག་དགོས་ཏེ། འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱིས་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱང་ས་དེ་དང་དེས་བསྡུས་ལ། སྤང་བྱ་རང་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནུས་ཀྱི། ས་གཞན་གྱི་སྤང་བྱ་ཟད་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་
3-168b
པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་འགོག་པས་མ་བསྡུས་ཤིང་། འགོག་པ་ལ་ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། ལམ་ནི་འདི་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། ཕན་ཚུན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན། ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་ལྟ་སོགས་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེས་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ས་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པ་ནས་ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་དགུའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །ནི་བདུན་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྲ་རྒྱས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པ་ནི་འགོག་ལམ་དེ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེས་པ་ཉིད་ཀྱིས། རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཡང་འདོད་པའི་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་དྲུག་པའམ་དགུ་པ་ཡིན་པ་གང་རུང་ཞིག་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའམ་སོམ་ཉི་ཟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་དང་། རྗེས་ཤེས་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྗེས་ཤེས་ནི་འདོད་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལོག་
3-169a
ལྟ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཤེས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་ལས། སྒོམ་པའི་ལམ་པ་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་པས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་གཉིས་དང་པོ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཆོས་ཤེས་རྫོགས་པར་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་དེ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དང་པོ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གོང་གི་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པར་མ་གྲུབ་བོ།

以下是藏文原文的简体中文直译：
第二详细解释："自地的灭谛与，道互为因故，六地九地道，是彼所缘境。"邪见等缘灭的灭谛，必须安立为自地烦恼等的灭，因为从欲界到有顶的邪见等都被各自地所摄，能缘自身所断的灭谛，而不能缘其他地所断尽的灭谛，因为灭谛不摄于道，灭谛之间也没有互为同分因果。道则与此不同，因为互为同分因，如言："九地道互为，平等与殊胜因。"因此，缘道的邪见等三者的所缘是四禅、未至定、殊胜禅六地，因为它们是一切法智品道及色无色界的对治。色界和无色界八地的邪见等的所缘是从未至定到无所有处九地的随智不顺品道的一切。"是"表示第七格的含义。彼烦恼所缘境就是灭道二谛。
那么，既然"道互为因"，则类智品道也应成为欲界邪见等的所缘，法智品道也应成为色无色界邪见等的所缘，因为无论是六地或九地，否定或怀疑任何一地，就是否定或怀疑一切？
不成立，因为虽然法智和类智互为因，但类智不是欲界的对治，所以欲界的邪见等不缘类智品道。那么，法智品道应成为色无色界邪见等的所缘，因为法智是色无色界的对治，如论中说："修道行者对灭谛和道谛的法智，是三界的对治"？
因的一部分在有法上不成立，所以不确定，因为虽然对灭道的法智是上界的对治，但苦集法智是初始的，而苦集法智修道所摄的法智圆满，不作为上界的对治，且灭道法智也不是色无色界全部的对治，因为不是色无色界初见断的对治。因此，法智不成为上界邪见等的所缘。


 །འདིར་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་ན། གོང་འོག་ཀུན་གྱི་གཉེན་པོར་སོང་བས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་གཅིག་ཅར་བ་ཐེག་ཆེན་པ་འདོད་པ་ལྟ་བུར་མི་འགྲོའམ་སྙམ་ན། འདིའི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་གཅིག་ཅར་བ་ལྟ་བུར་མི་འདོད་དེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཆེ་འབྲིང་དགུ་སྤངས་ནས། དེ་ནས་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་དང་པོའི་ཆེ་འབྲིང་དགུ་སྤོང་། དེ་ནས་གཉིས་པའི་ཆེ་འབྲིང་དགུ་སྤོང་། དེ་ཀ་ལྟར་སྲིད་རྩེ་མན་ཆད་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་གྱི་རྟིང་ལ། གདོད་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་དེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྲོའི། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་ཁམས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་གི་གཉེན་པོར་མི་འགྲོ།
3-169b
འོ་ན་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་གི་གཉེན་པོར་འདོད་པའི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པར་འགྲོ་བ་རྒྱུ་མཚན་ཅིས་སྙམ་ན། སྒོམ་སྤོང་ལ་ལོག་ཞུགས་སོ་སོ་བ་མེད་ཙམ་ན་འདོད་པའི་འགོག་པ་དང་ལམ་སྒོམ་པས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་སྤངས། འདོད་པའི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ནི་མི་སྤངས་ཏེ་ལོག་ཞུགས་སོ་སོ་ཡིན་ཙམ་ན། འདོད་པའི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དང་། གོང་མའི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡོད་པ་མི་འགལ་བས་མི་སྤངས་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་ཐག་པར་ཤེས་པས་ཐོ་ལ་མིར་འཛིན་པ་མི་སྤོང་བ་དང་འདྲའོ། །
未缘无漏
གཉིས་པ་ཟག་མེད་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །ཞི་དང་དག་དང་མཆོག་གྱུར་ཕྱིར། །ང་རྒྱལ་མ་ཡིན་མཆོག་འཛིན་མིན། །འདོད་ཆགས་ནི་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པ་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་དེའི་ཡུལ་ནི་སྤང་བྱ་ཡིན་དགོས་པ་ལས་འགོག་ལམ་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནི་དང་པའམ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་བཅད་པས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ལོག་ལྟ་སྤང་བྱ་ཡིན་ཀྱང་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ཤིང་འདུག་པས་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་སྙམ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། ལོག་ལྟ་ནི་ཟག་མེད་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཟག་མེད་དེ་གཉིས་འདོད་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་བཞིན་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་ལས། སྤང་བྱ་ཡིན་པས་དེ་ལ་མི་དམིགས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ཀྱང་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པ་མིན་ཏེ། ཞེ་སྡང་ནི་གནོད་པར་བྱས་པའམ། བྱེད་པའམ། བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། འགོག་ལམ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པས་སུ་ལའང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ནི་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་ཁེངས་པ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མཆོག་
3-170a
འཛིན་ཕྱི་མས་ནི། ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པས་དག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེར་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་མིན་ལ་ཡང་དག་པའི་རྒྱུར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པ་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་མཁས་པ་འཇམ་སྒེག་ན་རེ། ཕྲ་རྒྱས་གོ་བརྒྱད་ལས། ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས། ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་ཅུ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ག་ལ་དམིགས་པ་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དང་། འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ལོག་ལྟ་སོགས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པས་ལོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

以下是藏文原文的简体中文直译：
在此，如果修道中对灭谛和道谛的法智也是上界二者的对治，那么由于成为上下一切的对治，是否就会如同大乘所承许的顿入预流那样？在此宗派的观点中，不承认有如顿入预流那样的情况，因为先断欲界的九品大中烦恼后，然后以灭谛和道谛的法智断第一地的九品大中烦恼，再断第二地的九品大中烦恼，依此方式，直至断有顶以下的烦恼。如此，在离欲界贪后，灭谛和道谛的法智才成为上界二者的对治，而未离欲界贪前，不能作为上界修所断的对治。
那么，欲界的灭谛和道谛法智何以成为上界二者修所断的对治？当修所断的邪入不是各别时，修习欲界的灭谛和道谛能断上界的修所断。欲界的灭谛和道谛法智不能断上界的见所断，因为它们是各别的邪入，欲界的灭谛和道谛法智与上界灭谛和道谛的邪入可以并存而不相违，因此不能断除，就像了知绳子是绳子，不能断除把柱子执为人的错误一样。
未缘无漏
第二，未缘无漏："非贪因所断故，不造害故非嗔，寂静清净殊胜故，非我慢非见取。"贪欲不缘灭道，因为若缘之，其所缘应是所断，而灭道非所断。就像对善法的欣求是信或正见，经抉择而不是所断一样。
若有疑问：邪见虽是所断却缘无漏，那么此因不确定？不相同，因为邪见是否定无漏的灭谛和道谛，而若贪欲贪著这二无漏，则如同对善法的欣求应非所断，但实际是所断，故不能缘之。嗔恨也不缘灭道，因为嗔恨缘已造害、正造害或将造害者，而灭道超越九种恼害事，不害任何人。我慢不缘灭道，因为灭道是寂静的。此处有遍，因为我慢是心的傲慢。
后见取不缘道谛，因为道谛作为断除烦恼垢染的清净因而确定为清净因。此处有遍，因为后见取是执非正因为正因。见取不缘灭道，因为作为真实义而清净，一切法中最殊胜而确定如是。此处有遍，因为见取是执劣法为最胜的见解。
在此，智者蒋美格说："从九十八种随眠中，唯缘无漏的有十二种，唯缘有漏的有八十种，既缘有漏又缘无漏的有灭道见断的六种无明。"从这直接教示可间接了知：缘无漏的是直接邪入，灭道见断中缘有漏的是直接邪入、邪见等缘这些而成为违背错误而入的邪入。


 །གོང་མ་པ་ལྟར་ན་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གི་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྟོག་བཅས་ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་འགོག་ལམ་གྱི་མིང་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་དངོས་སུ་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་ན་དེ་དག་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཞེས་འདོད་དེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་བསྡུ་ན་ལྔ་སྟེ། ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་དང་།
3-170b
རང་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མིང་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་ཡེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་གཏོགས་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་སྤོང་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཁམས་མི་འདྲ་བ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཏེ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ནམ་ཡང་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པར་མ་གྱུར། དམིགས་པར་མི་བྱེད། དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཁམས་མི་འདྲ་བ་ལའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི་སྒོམ་སྤོང་རྣམས་སོ། །དེས་ན་དང་པོ་བཞི་ནི་མཐོང་སྤོང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། ལྔ་པ་ནི་སྒོམ་སྤོང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ཀྱང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ཀྱང་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། སྒྲ་རྟག་འཛིན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བཀོད་པར་བྱས་སོ། །
所缘与相应随增
གསུམ་པ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་རྒྱས་འགྱུར་ལ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་རོ། །
所缘随增
དང་པོ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སུ། །ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཕྲ་རྒྱས་གོ་བརྒྱད་པོ་ལས། དུ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། དུ་ནི་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བ་བཀོད་པའོ། །དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ལ་ཁོ་ན་མི་སྨོས་པ་ནི། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་ཡོད་པ་གོ་བའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་དག་ལས་
3-171a
ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྐལ་མཉམ་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས་པའི་རིས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་སར་རང་རིས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་པོ་རྣམས་རིས་ལྔ་པོ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྤྱིར་བཏང་ནས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ནི། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དང་། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་གང་བདག་ལྟ་དང་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་པ་དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་རྒྱས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྣམ་བུ་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པར་གནས་ལ་ས་གོང་མ་དེ་གཉེར་བ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་དང་ཕྲ་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ།

以下是藏文原文的简体中文直译：
按照上部宗派的观点，灭道见断的邪见等六种只是缘有分别意识所观察的灭道之名而已，并非直接缘于彼等，因为若直接缘无漏，则这些应成为圣者智慧，这是不合理的。如《抉择分摄》中说："见断修断的所缘总摄为五：缘错误分别的事物、缘见解、缘戒禁、缘自己所分别的名称和缘本自存在的事物。其中，第一是缘前两谛者。第二是除疑外的见取和贪等见断。第三是戒禁取。第四是缘灭道和缘不同界者，因为烦恼从未缘过灭道，不缘，将来也不会缘，也不缘不同界。第五是修断诸烦恼。因此，前四是见断的所缘，第五是修断的所缘。"又如《集论》中说："缘灭谛和道谛的烦恼，应视为不缘于彼等，它的所缘是由它所遍计。"然而，毗婆沙师回答说："虽然缘无漏，但不一定成为圣者，就像执声为常一样。"
所缘与相应随增
第三，以所缘和相应而随增分为：以所缘门随增和以相应门随增。
所缘随增
第一，"遍行烦恼随眠，以所缘门于自地，一切处而随增，非遍行唯自部，不缘无漏与上地，非我所故为对治。"问："九十八种随眠中，哪些以所缘门随增，哪些仅以相应门随增？"
所缘随增不加"唯"字，是为了表明：以所缘门随增者，必定遍及以相应门随增。
其中，同分遍行随眠以所缘门在自地的一切五部中随增。非遍行而缘有漏者仅在自地自部中随增，不在其他处，因为五部所断只在五部中随增。
一般而言的例外情况：缘无漏的随眠和缘上地的随眠不以所缘门随增，因为它们的所缘境未被我见和爱著执为我所。此处有遍，因为只有被我见和爱著执为我所的事物，才能被其他随眠随增，就像湿布上沾染尘埃一样。住于欲界而希求上地者，是对治善法的欲求，因此不是爱著和随眠。
;


 །ཡང་མྱང་འདས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་དང་། ས་གོང་མ་ཡང་ཆོས་ཅན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དེ་དག་ཏུ་གནས་མི་ཐོད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་བསྲེགས་པ་ལ་རྐང་མཐིལ་གྱི་གནས་མི་ཐོང་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་ན་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་བག་ཅན་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་མཐུན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་གོ་བ་བཞིན་ནོ་ཟེར་རོ། །ཡང་འདིར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས་རུ་རྒྱས་བྱ་བའི་
3-171b
དམིགས་བསལ་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་བྱ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྒྱས་བྱ་བའི་དམིགས་བསལ་མི་དགོས། གོང་དུ་རང་གི་ས་རུ་རྒྱས་བྱ་བ་རང་གི་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པས་མི་རྒྱས་པ་གྲུབ་པས་སོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཟག་མེད་རང་གི་རིས་མིན་ཙམ་ན། རང་རིས་ལ་རྒྱས་བྱ་བ་དེས་ཟག་མེད་ཀྱི་མི་རྒྱས་པར་གྲུབ་པས། ཟག་མེད་མིང་སྨོས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བྱ་བ་ལ་སྨོས་ན། ཟག་མེད་ལ་གཏན་མི་དམིགས་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ། དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཟག་བཅས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་སྐྱེ་བ་ལ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་ཚོད་གཅིག་ཏུ་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་བྱ་བ་མ་བསྟན་ན། ས་གོང་མ་ལ་གཏན་མི་དམིགས་སམ། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པ་ནི་རང་གི་ས་འོག་མས་རྒྱས་སམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལ། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་དེའི་སྒོ་ནས་མི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
相应随增
གཉིས་པ་ནི། གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེར་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་སེམས་སམ་ཚོར་སོགས་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ནི་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །སྤངས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་མཚུངས་ལྡན་གཉིས་འདས་པ་འདས་པའི་ས་ན་ཡོད། མ་འོངས་པ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་ལྷན་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་མི་རྒྱས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དེ་ལ་ངང་པས་ཆུ་ལ་འོ་མ་འཐུང་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་སྤངས་ནས་སེམས་ལུས་པ་ལྟ་བུའམ། འདོད་ཆགས་
3-172a
སྤངས་ནས་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བདེ་བ་ལུས་པ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ། །མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་ནི་ཆོས་ཅན། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའང་མིན་ལ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོའང་མ་ཡིན་ལ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་བསམ་གཏན་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སའི་ཀུན་འགྲོ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་ན་སའི་དབྱེ་བ་མེད་ལ་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ན་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་མཚུངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་དུག་དང་འདྲེས་པའི་ཆང་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་མཚུངས་པས་དུག་གི་ནུས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་ཉམས་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྨན་དང་འདྲེས་པའི་དུག་ནུས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །
不善及无记类别
བཞི་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། རྩ་བའི་བྱེ་བྲག །དེ་ལས་འཕྲོས་པའོ།

 །ཡང་མྱང་འདས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་དང་། ས་གོང་མ་ཡང་ཆོས་ཅན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དེ་དག་ཏུ་གནས་མི་ཐོད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་བསྲེགས་པ་ལ་རྐང་མཐིལ་གྱི་གནས་མི་ཐོང་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་ན་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་བག་ཅན་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་མཐུན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་གོ་བ་བཞིན་ནོ་ཟེར་རོ། །ཡང་འདིར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས་རུ་རྒྱས་བྱ་བའི་
3-171b
དམིགས་བསལ་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་བྱ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྒྱས་བྱ་བའི་དམིགས་བསལ་མི་དགོས། གོང་དུ་རང་གི་ས་རུ་རྒྱས་བྱ་བ་རང་གི་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པས་མི་རྒྱས་པ་གྲུབ་པས་སོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཟག་མེད་རང་གི་རིས་མིན་ཙམ་ན། རང་རིས་ལ་རྒྱས་བྱ་བ་དེས་ཟག་མེད་ཀྱི་མི་རྒྱས་པར་གྲུབ་པས། ཟག་མེད་མིང་སྨོས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བྱ་བ་ལ་སྨོས་ན། ཟག་མེད་ལ་གཏན་མི་དམིགས་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ། དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཟག་བཅས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་སྐྱེ་བ་ལ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ཀྱང་མི་རྒྱས་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་ཚོད་གཅིག་ཏུ་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་བྱ་བ་མ་བསྟན་ན། ས་གོང་མ་ལ་གཏན་མི་དམིགས་སམ། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་རྒྱས་པ་ནི་རང་གི་ས་འོག་མས་རྒྱས་སམ་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ལ། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང་དེའི་སྒོ་ནས་མི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །
相应随增
གཉིས་པ་ནི། གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེར་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་སེམས་སམ་ཚོར་སོགས་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ནི་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །སྤངས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་མཚུངས་ལྡན་གཉིས་འདས་པ་འདས་པའི་ས་ན་ཡོད། མ་འོངས་པ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་ལྷན་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་མི་རྒྱས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དེ་ལ་ངང་པས་ཆུ་ལ་འོ་མ་འཐུང་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་སྤངས་ནས་སེམས་ལུས་པ་ལྟ་བུའམ། འདོད་ཆགས་
3-172a
སྤངས་ནས་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བདེ་བ་ལུས་པ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ། །མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་ནི་ཆོས་ཅན། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའང་མིན་ལ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོའང་མ་ཡིན་ལ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་བསམ་གཏན་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སའི་ཀུན་འགྲོ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་ན་སའི་དབྱེ་བ་མེད་ལ་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ན་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་མཚུངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་དུག་དང་འདྲེས་པའི་ཆང་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དང་མཚུངས་པས་དུག་གི་ནུས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་ཉམས་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྨན་དང་འདྲེས་པའི་དུག་ནུས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །
不善及无记类别
བཞི་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། རྩ་བའི་བྱེ་བྲག །དེ་ལས་འཕྲོས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是简体中文翻译：
涅槃、无漏之道以及上地也是有法。缘于它的烦恼不能在那些对象上立足，因为缘于它的烦恼是下地的对治。就如同烧热的石头上脚掌无法立足一样。
其他人说：随眠的意义是随顺的意思，但灭谛等这些并非是邪见等那些的随顺。就如同"风病患者不增长粗糙食物"是指不与身体相顺应的意思。
另外，在这里需要知道：所有遍行随眠从所缘方面在自地增长的例外是虽然缘于上地也不增长。那么，是否缘于上地的那些从所缘方面不增长的例外是不需要的？因为上面已经成立在自地增长的就不会因缘于高于自地的对象而增长。如果这样想，那么缘于无漏的那些，由于无漏不是自类，所以已经成立在自类增长的不会在无漏中增长，为何还要特别提及无漏呢？
若想：提及"缘于无漏从所缘方面不增长"，是为了防止产生"是完全不缘于无漏呢，还是虽然缘于无漏也会增长，是由有漏增长"这样的错误理解，所以才教示"虽缘于无漏也不增长"。
同样地，如果不教示"缘于上地不增长"，就会产生"是完全不缘于上地呢，还是虽缘于上地也增长，是由下地增长"这样的错误理解，为了遣除这种错误理解，所以教示"虽缘于上地也不从此方面增长"，说明"不是上地的对境"。
相应随增
第二，"任何与任何相应，彼即从相应门"。任何随眠与任何心或受等法相应，它就从相应门在彼处增长。"即"字是为了表示"只要未断，就会如此"。已断的，如乐与贪类似的两种相应，过去的在过去处所，未来的在未来处所，虽然同时存在但不增长，如舍利弗那样。共同存在的情况下，如天鹅从水中只饮奶那样，断除贪欲后心还存在是不可能的，或者断除贪欲后与之相应的乐还存在也是不可能的。
从相应门增长的是有法，既不缘于无漏，也不是界不等分遍行，也不是从所缘门，而是存在于初、二、三禅和前三无色处的不等分地遍行。在欲界、第四禅和有顶是没有的，因为欲界没有地的区分，第四禅和有顶没有其他地的缘故。
又，缘于有漏行蕴和相应的随眠，因为与功德相应而增益烦恼的力量。譬如，虽然掺了毒的酒有过失，但因为与功德相应而增益毒的力量。
又，缘于无漏的随眠也会削弱烦恼的力量。譬如，掺了药的毒其力量会减弱。
不善及无记类别
第四，不善和无记的区分有：本身、根本的差别和由此引申的内容。


 །
དང་པོ་ནི། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །འདོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པ། །ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཏུལ་བས་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་མི་ནུས་པས་ལུང་མ་བསྟན་ཁོ་ནའོ། །ཆོས་ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཁམས་དེ་གཉིས་ན་མེད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཁྲོ་བ་གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བཅད་པ་དང་བཏུང་བའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་དང་དེ་དག་དང་
3-172b
ལྷན་ཅིག་མཚུངས་ལྡན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་ཞེས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་མེད་པར་གྱུར་ཅིག །བདག་གི་མེད་པར་གྱུར་ཅིག །བདག་གི་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལྟ་བ་འདི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་ཆད་བར་ལྟ་བའི་དོན་ནི། ཆད་པ་ཡང་ཕྱིས་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡིན། །ལམ་གྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ཡང་། ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡིན། ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། འགོག་པའི་རྒྱུར་ལམ་དུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཁྱད་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཆད་པར་འཛིན་པ་ནི། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་འགགས་པར་རང་འགགས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི། ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་འགག་པར་འཛིན་པས་ཁྱད་དེ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལྟ་བ་འདི་གཉིས་ནི་རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པས་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་མ་བསྟན་དུ་གྲུབ་བོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དེ་ལ་གནོད་པ་བརྗོད་ནས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་སྟོན་པ་ནི། མཐོ་རིས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ལུང་མ་བསྟན་དུ་ཐལ། རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་རྨོངས་ཤིང་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས། འོ་ན་ལུང་མ་བསྟན་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ན་རེ། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ལའང་ཡོད་པ་བབ་ཅོལ་དུ་སྒྲ་ཐོས་པས་སྐྲག་པའི་རྒྱུར་
3-173a
་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་སོགས་བདག་སྨྲ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རིགས་པའི་རྣམ་རྟོག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །མཐར་འཛིན་ལྟ་བའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་རྣམས་འདོད་ཁམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ། །
根本类别
གཉིས་པ་ལ། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བའོ། །
不善根本
དང་པོ་ནི། འདོད་ན་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །རྨོངས་རྣམས་མི་དགེའི་རྩ་བ་ཡིན། །འདོད་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཐམས་ཅད་དང་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་པའི་རྨོངས་པ་མ་རིག་པ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བའི་རྩ་བའང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བར་འདོད་དོ།

这是简体中文翻译：
第一，"上地皆无记，欲界中身见，边执与无明，余者皆不善。"上两界的所有随眠都因为被禅定降伏而不能成就异熟果报，因此全都是无记。
烦恼法的异熟是苦，那么这种苦在那两界是不存在的，因为其因——损害他人的原因如瞋恨、害心、害意等在那里不存在。或者说，光明的自性不能通过切割和饮用方式产生痛苦。
在欲界中，身见、边执见及与它们同时相应的无明是无记的，因为它们与布施、持戒等不相违，如"我将在来世得到安乐"而行布施、持戒等。断见也与解脱相顺，正因为如此，世尊说："在外道见解中，如'愿无我、愿无我所、愿无我所有'这种见解是最胜的。"
这里断见的含义是：断见是执著后来无有，而通过道获得灭谛也是执著后来无苦。如果问断见与把灭谛之因视为道的正见有何区别？断见是执著不是因的力量所灭而是自行止息，而正见是执著通过道的力量使苦灭除，这是区别。
此外，这两种见解因为对自己的五蕴愚痴，且不以损害他人的方式起作用，所以成立为无记。
批评毗婆沙师的观点后，阐述一些古代论师的主张：对天界的贪求和我慢是有法，应成为无记，因为对自己的五蕴愚痴且不以损害他人的方式起作用。不能接受这点，那么什么样的是无记呢？
古代论师无著说：俱生的身见，连野兽和鸟类也有，如因突然听到声音而恐惧的原因，这种是无记。数论等主张有我者所详细分析的、以理性分别为前导的是不善。边执见也是如此。
欲界的其余随眠在欲界这里是不善的。
根本类别
第二分为不善根本和无记根本。
不善根本
第一，"欲界贪与瞋，痴皆不善根。"欲界中所有的贪欲、所有的瞋恨，以及除了与身见、边执见相应外的一切愚痴无明都是不善根，即既是不善又是不善根，这就是所认为的不善根。


 །ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་ཐེ་ཚོམ་ང་རྒྱལ་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བྱ་རིས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ཅར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དགེ་རྩ་གཅོད་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན། །ལུས་ངག་བྱ་བ་ཀུན་སློང་བྱེད། །རྣམ་ཤེས་ལྔར་བརྟེན་དཀར་པོའི་རྩ། །ཀུན་གཅོད་འདྲེན་པ་མི་དགེའི་རྩའོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །
无记根本
གཉིས་པ་ལ། ཁ་ཆེ་བའི་ལུགས་དང་། ཉི་འོག་པའི་ལུགས་སོ། །
迦湿弥罗毗婆沙宗
དང་པོ་ནི། ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། །དེ་ནི་སྲེད་དང་མ་རིག་བློ། །རྣམ་གཉིས་མཐོར་འཇུག་ཕྱིར་དེ་ལས། །གཞན་མིན། ཕྲ་རྒྱས་གོ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་ནི་ཁམས་གོང་མའི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་། བློ་ཤེས་རབ་ཐ་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་པའི་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་བཞི་ཀའི་ཤེས་རབ་དང་། ཉོན་མོངས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྨོངས་ལྟ་དེ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཤེས་རབ་དེ་
3-173b
ཡང་གཟུགས་མེད་དུ་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། གཟུགས་ན་དེར་མ་ཟད་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་སེམས་དང་ཡང་མཚུངས་ལྡན་དང་། འདོད་པར་འཇིག་ལྟ་མཐར་ལྟ་དང་བཟོ་གནས་པ་དང་ཡང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་ཐེ་ཚོམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་བར་འོས་པ་མིན་ཏེ་གཡོ་བའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ནི་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཐོན་པོར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་རྩ་བ་རྣམས་བསྟན་པ་དང་འོག་ན་གནས་པ་དག་ཡིན་པར་མཐོང་ན་ཐེ་ཚོམ་དང་ང་རྒྱལ་ནི་རྩ་བ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པས་རྩ་བར་མི་འོས་སོ། །
分六类
དང་པོ་ནི། དྲུག །འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་པས་ནི། དམིགས་པ་གང་ལ་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་སོགས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རས་ཡུག་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་ཆགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །
分七类
གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ངོས་བཟུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་དྲུག་ཀྱང་། །འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །ཕྲ་རྒྱས་དེ་དྲུག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་བཤད་དེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ལྟ་བ། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ཕྲ་རྒྱས་སོ།

这是简体中文翻译：
其余随眠疑和慢虽然是不善，但不是不善根。师长刚巴说：任何烦恼是根本烦恼随眠、是五类所断的自性、能发起身语业、与六识皆相应，并且是具有断善根力量的原因，故"随眠五种自性，身语动作皆发起，依托五识白善根，皆断引导不善根。"
无记根本
第二分为迦湿弥罗的观点和日下部的观点。
迦湿弥罗毗婆沙宗
第一，"无记根本有三种，彼即爱及无明慧。由于二种向上行，故非余者。"在九十八种随眠中，无记根本有三种，即上两界的爱和无明，以及慧（智慧），哪怕是异熟生的智慧也好，只要有一点净性；欲界中四种无记的无覆无记慧，以及无记烦恼的痴见，所有这些都是无记根本。
这些智慧在无色界中与所有烦恼及异熟心相应，在色界中不仅如此，还与威仪心和变化心相应，在欲界中还与身见、边见和工巧心相应。
除此之外，疑因为以二种方式活动，所以不适合作为根本，因为是动摇的。慢以高傲的特性而向上活动，所以不是根本，因为与根本的性质不相符。在世间中，根本是被看作稳固和位于下方的，而疑和慢与根本的性质不相符，所以不适合作为根本。
分六类
第一，"六，贪欲以及瞋恨，慢、无明、见与疑。"这些随眠归纳起来有六种：贪欲、瞋恨、我慢、无明、见和疑。这里"以及"的意思是：任何有贪欲的所缘，同样地其他如瞋恨等也会增长，就像湿布上沾染尘土那样，下文将会解释。
分七类
第二包括直接分类和认定有爱。
第一，"此六类，因贪欲分类说为七。"这六种随眠中，又将贪欲分为欲贪和有贪两种，因此说有七种随眠：欲贪、瞋恨、有贪、我慢、无明、见和疑，这些是随眠。


 །ཅི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པས་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན། ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཅེས་དོགས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དཀྲིས་ཡིན་ལ། གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་ལྟར་ན་ཐོབ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ལ། ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། ཆོས་ཅན། འོ་ན་མདོ་ལས། འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་མི་གནས་ལ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བྱུང་ནའང་ཕྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་
3-174a
ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོའི་གཞི་ན་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བས་པའི་ཕྱིར། དེའང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་འམ་ཞེས་འདྲི་ན་འཆི་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་ནི། སེམས་ཅན་ཤི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེའམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་མེད་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། མི་འདི་འགྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ། དམན་པ་ཡིན་ཅེས་འདྲི་ན། གང་ལ་བལྟོས་ནས་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་ལ་བལྟོས་ནས་ཟེར་ན་དམན་ལ། ངན་སོང་ལ་བལྟོས་ནས་ཟེར་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་བདག་གམ་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཅེས་སོགས་འདྲི་ན། བདག་གམ་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་གཞི་བདག་མེད་པར་སྨྲས་ན་སྐྲག་པ་སྐྱེ་ལ། གང་རུང་གི་མཐའ་ལ་ལན་བཏབ་ན་བདག་ལྟར་འགྱུར་བས་བཞག་པར་བྱ་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སྔོ་བསངས་དཀར་ཤམ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ལན་ལ་ཞལ་རོག་ཏུ་བཞུགས་ནས། ལུང་བསྟན་པར་ཅི་ལྟ་རུང་ཞེ་ན། ལན་གདབ་པའི་འོས་མ་ཡིན་པས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱོར་བས་ཉམས་པ་མེད་དོ། །ཡང་བཙུན་པ་ར་མ་ན་རེ། འཆི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་བྱ་བ་དེ་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་མིན། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲོངས་པ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ། དཔེར་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ལ་ཤ་བ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པ་ལ། ཤ་པ་མེད་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡིན། དེ་དང་འདྲ་བར་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲོངས་པ་མི་སྐྱེ་ཙམ་ན་འཆི་བ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བྱ་བར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་སྙམ་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ལན་
3-174b
གདབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། བཏབ་ན་ལན་འདེབས་པ་པོས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་བསམས་ཏེ། དེ་སྐད་ལན་བཏབ་ཀྱང་ཉན་པ་པོས། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲོངས་པ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པ་ལ་ཁྱབ་བྱེད་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དགྲ་བཅོམ་ཙམ་མི་སྐྱེ་བར་མི་གོ་བས་རྒྱང་འཕེན་པ་བཞིན་དུ་རངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་འོང་བས་དེ་སྐད་དུ་ལན་གདབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས། འདི་ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པ་བྱེ་སྨྲའི་དཔེར་བརྗོད་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་རུང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །ཡང་བཙུན་པ་ར་མ་ན་རེ། དྲི་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དྲི་མི་དགོས་པར་མཆོག་དམན་གཉིས་ཀར་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་སྔ་མའི་འབྲས་བུའང་ཡིན་པས། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཡིན་པ་བཞིན་དམན་མཆོག་གཉིས་ཀར་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་བྱར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这是简体中文翻译：
是否欲贪本身就是随眠，因为是同一法体所以是欲贪随眠？还是欲贪的随眠，因为是不同的所以是欲贪的随眠？对于这样的疑问，毗婆沙师说：随眠是缠缚，根据犊子部则是得，按照经部的系统则是种子。如果按照第一种观点，那么有法，如此则经中说："此处有人因欲贪缠缚的心而多次不住，即使生起欲贪缠缚，也能如实了知后来必定出离，这些只是该事物的基础而已，故称为无记。"
这也如同问"是否所有众生都会死亡"时，应当一概回答"会死"；而问"是否所有死亡的众生都会再生"时，应当分别回答"有烦恼的会再生，无烦恼的则不会"；又如问"这个人是优越的众生还是低劣的众生"时，应当反问"相对于谁而言"，然后回答：相对于天神而言是低劣的，相对于恶趣而言是优越的；又如问"五蕴是否是我或异于众生或非异于众生"等时，因为我或众生的实体不存在，若说主体"我"不存在会引起恐惧，而若取任何一边回答将导致我见，所以应当搁置，如同说"石女儿是蓝色还是白色"一样。
那么，如果保持沉默而不回答，如何解释为"回答"呢？由于不适合回答，所以回答"无记"，这样解释"回答"一词也没有过失。
另外，尊者罗摩说："'所有死者是否都会再生'不应分别回答，而应一概回答，因为'所有死者再生'包含了'阿罗汉死后也再生'，就像'所有树存在'包含了'沙树存在'，如果沙树不存在，则所有树都不存在。同样地，仅仅因为阿罗汉死后不再生，就回答'所有死者都不再生'"。
这种回答方式是不恰当的，因为即使回答者考虑到阿罗汉而如此回答，听者也不会理解"所有再生中包含阿罗汉死后再生，因为普遍者不存在所以特殊者阿罗汉不再生"，反而会像顺世外道那样感到高兴，所以不应该这样回答。
论师说："这应当按照毗婆沙师所举例的分别回答方式来回答。"
又，尊者罗摩说："那种提问后回答的情况也不需要提问，可以一概回答是既优越又低劣，例如识既是后者的因又是前者的果，因此成立为既是因又是果，同样地成立为可一概回答既低劣又优越。"


 །དེ་མི་འཐད་དེ། ཁོ་བལྟོས་ས་གཅིག་ལ་བལྟོས་པའི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གང་ཡིན་འདྲི་བ་ལ། གཉིས་ཀར་ལན་བཏབ་ན་ཁོའི་འདོད་པ་མི་ཚིམ། ཁོའི་འདོད་པ་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དྲིས་ནས། དུད་འགྲོ་ལ་བལྟོས་པའི་བཟང་བ་ཁོ་ན་བྱ་བའམ། ལྷ་ལ་བལྟོས་པའི་ངན་པ་ཁོ་ན་བྱ་བར་ལུང་སྟོན་པ་དེའང་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ལྷ་བས་མི་བཟང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བཞག་སྟེ་ལུང་བསྟན་དེ་ཡང་བཞག་ན་ལུང་བསྟན་པར་ཅི་ལ་འོང་། འོ་ན་དེ་ཡང་བདག་རང་མེད་པར་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཅིག་ཅི་ལ་འོང་ཞེས་དེ་སྐད་ལུང་བསྟན་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ནི་ལུང་བསྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་ན་རེ། བྱེའུ་འདི་ཤི་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཤི་བ་ཡིན་ཟེར་བ་ལ། ཤི་བ་ཡིན་བྱས་ན་བྱིའུ་སྤུར་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མི་འདུག་ཟེར་ནས་འོང་། མ་ཤི་བ་ཡིན་བྱས་ན་
3-175a
གསོད། དེ་ལུང་བསྟན་དུ་མི་རུང་། དེ་དང་འདྲ་བར་གོང་མ་སྐད་དུ། བདག་རང་མེད་བྱས་ན་བཏགས་པའི་བདག་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྲོ། བདག་ཡོད་བྱས་ན་རྐྱ་བསྐྱོན་ནས་ཤིན་ཏུ་ཡང་བདག་འཛིན་སྐྱེ། དེས་ན་ལུང་བསྟན་དུ་མི་རུང་བས་ལུང་མི་བསྟན་ཅིང་། བཞག་ནས་ཟབ་དོན་རྟོགས་སུ་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ལུང་མ་བསྟན་པ་དེ་ལུང་བསྟན་པར་འོང་ངོ་སྙམ་ན། འོང་སྟེ། ལན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་བར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་བ་ན་རེ། སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་དང་། གཟུགས་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གདགས་པ་ནས་ལམ་གདགས་པའི་བར་ནི། དོན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་ནི། འགའ་ཞིག་ཆོས་དག་སྨྲོས་ཤིག་ཟེར་ན། དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་མང་པོ་ཡོད་ན་གང་སྨྲ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདས་པ་སྨྲོས་ཤིག་ཟེར་ན། གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་མང་དུ་ཡོད་ན་གང་ཞེས་བརྗོད་དོ། གཟུགས་སྨྲོས་ཞེ་ན། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ཡོད་ན་གང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་སྨྲོས་ཟེར་ན་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ནས་ཀྱལ་བ་སྤོང་བའི་བར་བདུན་ཡོད་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་སྨྲོས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། མ་ཆགས་པ་ལའང་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པ་གཉིས་ཡོད་ན་ཞེས་སོགས་ཁོངས་ནས། རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་ཡང་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སོགས་གསུམ་ཡོད་ན། སྡོམ་པ་ལའང་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བོ་དྷིའི་ཡོད་ན་སོ་ཐར་ལའང་དགེ་
3-175b
སློང་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་ན་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདྲི་བ་པོ་གཡོན་ཅན་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་འདྲི་བ་ལུང་བསྟན་པ་ལའང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པའི་དྲི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི། འདས་སོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མི་བྱ་སྟེ། འདྲི་བ་པོས་འདྲི་མི་འདོད་པས་ཅང་མི་སྨྲ་བའམ། འདྲི་འདོད་གང་ཡིན་ལུང་སྟོན་དུ་གཞུག་པའི་ཆེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་དེ་ཡོད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这是简体中文翻译：
这是不合理的。当他针对同一对象询问某一方面时，如果回答两者都是，则不能满足他的需求。为了满足他的需求而询问，然后回答"相对于畜生而言是好的"或"相对于天神而言是坏的"，这也是从众生角度而言，因为从其他角度而言有比天神更好的，所以不合理。
又，搁置不答这种回答方式，如何称为"回答"？如果认为这是在回答"我本身不存在，如何能与蕴是一或异"，这也不合理，因为这不适合回答。就像外道对佛陀说："这只鸟是死的还是活的？"若回答"是死的"，他会打开手说"全知者也不灵验"；若回答"是活的"，他就会杀死它。这种情况不适合回答。
同样地，在高级议题上，若说"我本身不存在"，就是对假立的我——五蕴相续进行诽谤，导致对业果的诽谤；若说"我存在"，则会增强我执。因此不适合回答，故无记，搁置而说明不能理解深奥义。
那么，无记是否也是一种回答？是的，因为这是在回答"不适合回答"。
阿毗达磨论师说：佛陀、善说的法、善入的声闻僧众，色至识的无常，以及从苦的建立到道的建立，因为与义相应，所以应一概回答。
分别回答的情况是：若有人说"请说法"，由于有许多三世法，应回答"要说哪个？"若说"请说过去的"，由于从色到遍智有很多，应回答"要说哪个？"若说"请说色"，由于有善、不善、无记三种，应回答"要说哪个？"若说"请说善的"，由于有从离杀生到离绮语七种，应回答"要说哪个？"若说"请说离杀生"，由于有从无贪、无瞋、无痴三种产生的，其中无贪又有表和无表两种，应进一步询问；无表又有三种如戒所摄等，戒中又有别解脱和菩提（戒），别解脱又有比丘等四种，应当这样分别回答。
对于那些不正直、想扰乱的提问者的提问，在回答时也应采用分别回答的方式。对于这类人，应当说"有许多法"，而不详细区分过去等，因为提问者不想提问则会保持沉默，或者会引导他提出真正想问的问题，这样做是有目的的。这就是有此目的的意义。


 །བཙུན་པ་ར་མ་ན་རེ། གང་གི་ཚེ་གཡོ་ཅན་དང་གཡོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདྲིའི། ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ལ། གཡོ་ཡོད་མེད་གཉིས་ལའང་ཆོས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་མི་སྟོན་གྱི། གང་བཤད་པར་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་གཡོ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱི་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པ་པའི་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ཅེས་དོགས་པ་སྐྱེས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ར་མའི་བསམ་པ་བླངས་ནས་དོགས་པ་བཅད་པ་ནི། དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་མི་ཤེས་ཀྱང་ལམ་སྨོས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན་ལམ་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེས་དེས་ལམ་མ་དྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་སྨྲ་བས་ཀྱང་། ཆོས་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེས་ཆོས་མ་དྲིས་པ་མ་ཡིན་ལ། འདྲི་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པ་པོས་ལན་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དྲིས་ནས་ལུང་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །ངག་དོན་དྲི་བ་བོ་ལ་ལན་བཏབ་པོས་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་གང་དག་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལན་ལུང་དུ་བསྟན་འདོད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་འདོད་ཀྱི་ཆོས་མང་བ་ཉིད་ལས་གང་ཡིན་ཅེས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞག་པར་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་ཅེས་
3-176a
སོགས་སོ། །དྲི་བ་ལུང་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་བལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་རྣམས་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དྲི་བ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་བྱའི་འདྲི་བའང་ཡོད་ལ། བཞག་བྱའི་བར་དུ་ཡོད། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་བྱ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གམ། ཞེས་འདྲི་བའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པའི་བྲི་བ་ནི། ཆེད་དུ་བསམ་བྱའི་ལས་བྱས་ན་བདེ་སོགས་ཅི་ཞིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པའི་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་བྱའི་འདྲི་བ་ནི། འདུ་ཤེས་སྐྱེས་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ཅེས་འདྲི་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་བདག་གང་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཞེས་འདྲི་བར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རགས་པ་གཟུགས་བདག་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། ལན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་གཞན་ལ། བདག་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་བདག་དེ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། འོ་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། འདུ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་བུ་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་བྱའི་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དྲིས་ཏེ་ལུང་བསྟན་དང་གོང་གི་བཞག་པའི་ལུང་བསྟན་གཉིས་དོན་གཅིག་པ་ལ་གོང་དུ་བཞག་པའི་ལུང་བསྟན་དུ་འགྲོ་ལ། འདིར་དྲིས་ཏེ་ལུང་བསྟན་དུ་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན། འདྲི་བ་པོའི་བསམ་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཐ་དད་དེ། འོ་ན་སྐྱེས་བུའི་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ལ་འདྲི་བ་པོའི་བློ་གཏད་ན་བཞག་སྟེ་ལུང་བསྟན་ཡིན། སྐྱེས་བུའི་བདག་
3-176b
དེ་གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་འདྲི་བ་པོ་བློ་གཏད་ན་དྲིས་ཏེ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞག་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་གམ་མི་རྟག །རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཞིག་གམ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། མཐའ་ཡོད་པ་ཞིག་གམ། མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། མཐའ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཞིག་གམ། ལུས་དེ་ཉིད་སྲོག་གམ། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་འདྲི་བ་སྟེ་འདི་ནི་དགེ་སློང་དག་བཞག་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བ་ཡིན་ཅེས་འདོན་ཏོ།

这是简体中文翻译：
尊者罗摩说："当不论是狡猾者还是诚实者，都不提出任何问题，只是单纯地请求'请讲法'，而对这两种人也不对色等法作任何区分，只是单纯地问'要讲什么'，那么这如何成为狡猾与诚实者的提问？如何成为阿毗达磨师的回答？"对于这个疑问，论师接受了罗摩的想法并解决了疑惑："即使不知道详细分类，但说'请讲道'，问'哪种道'，这并非没有询问道；同样地，说'请讲法'，也并非没有询问法，通过这个提问，回答者给出了回答，所以，难道不是经过询问后给予回答吗？确实是如此。"
要点是：回答者对提问者说"有许多法，要说哪些"，这本身就是通过提问方式给出回答，目的是想要给出回答，因为从众多想了解的法中询问"是哪一个"就是为了回答。
应当搁置的是"世间有边际还是无边际"等问题。对于可回答的问题的特征，应当只从经中观察。
大众部经中说："比丘们，这四种是可回答的问题：比丘们，有应当一概回答的问题，...乃至...应当搁置的问题。一概回答的问题是如'一切行是否无常？'等问题。分别回答的问题是如'若作有意之业，将感受何种异熟？'的提问，应回答'善有漏业感受乐，不善业感受苦'，这是分别回答的问题。比丘们，应当询问后回答的问题是：'想是人的自性，还是想是一回事而自我是另一回事？'当这样问时，应当反问'具寿，你相信什么是自我？'若具寿答'粗大的色是自我'，应回答'想是一回事而自我是另一回事'。若说'自我是非色'，则应回答'那么想和你所认为的自我就是一体，因为除了想的自性外没有观察到其他的人'，这是询问后回答的问题。"
在这里，询问后回答与上文的搁置回答两者似乎内容一致，为什么上文是搁置回答而这里是询问后回答？如果有这样的疑问，区别在于看提问者的意向：如果提问者意向是针对人我是常一的问题，则是搁置回答；如果提问者意向是针对人我是色或非色的问题，则是询问后回答。
应当搁置的问题是："世间是常还是无常？是既常又无常？是非常非无常？有边际还是无边际？是既有边际又无边际？是非有边际非无边际？如来死后是否存在？身体即是生命？还是生命是一回事而身体是另一回事？"经中说："比丘们，这是应当搁置的问题。"
;


 །
三时所有随眠
ལྔ་པ་དུས་གསུམ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གང་ལྡན་པ་ལ། དངོས་པོ་གང་དང་ལྡན་པ། དུས་གསུམ་དཔྱད་པ། སྤངས་ཀྱང་ལྡན་པ། ཆོས་གང་སེམས་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པའོ། །
所有事
དང་པོ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ལྡན་ཚུལ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་པའི་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །
具有自相分
དང་པོ་ལ། དུས་གཉིས་ཀྱི་ལྡན་ཚུལ་དང་། མ་འོངས་པའི་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །
具二时分
དང་པོ་ནི། འདས་དང་ཉེར་གནས་འདོད་ཆགས་དང་། །ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དག་གིས་ནི། །གང་ལ་དེ་སྐྱེས་མ་སྤངས་པའི། །དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །གང་ཟག་གང་གིས་ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དེས་དམིགས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བའི་ལྡན་ཚུལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྡུ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་ནི། ཡུལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་སོ། །ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སྒོ་ལྔའི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཡོད་པ་གཉིས་ལས། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་མ་རིག་པ་ནི། སྤྱིར་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བས་གཞི་སོ་སོར་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་
3-177a
མོངས་པ་སྤྱི་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་ཉེ་བར་གནས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དག་གིས་ནི་ཡུལ་གང་ལ་དེ་རྣམས་སྐྱེས་ལ། མ་སྤངས་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་གང་ཟག་དེ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐག་པས་གླང་བུ་འགིང་ཕུར་ལ་བཏགས་པ་དང་འདྲའོ། །ཡུལ་ནི་འགིང་ཕུར་ལྟ་བུ། ཉོན་མོངས་ནི་བརྟོད་ཐག་ལྟ་བུ། བརྟོད་ཐག་མ་བཅད་བར་དུ་གླང་བུ་དེ་འགིང་ཕུར་དང་ལྡན། དེ་དང་འདྲ་བར་བརྟོད་ཐག་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་ཡུལ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཡིད་ཀྱི་འདས་པས་ཀྱང་ཡུལ་གསུམ་ག་དང་ལྡན། ཡིད་ཀྱི་ད་ལྟར་གྱིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་ཀའི་ཡུལ་དང་ལྡན། སྒོ་ལྔའི་ཉོན་མོངས་ནི་འདས་པས་ཡུལ་འདས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན། ད་ལྟར་གྱིས་ཡུལ་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི། གཞན་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་ཀྱང་མི་ནུས་ན་ལྡན་པ་ལྟ་ག་ལ་སྲིད་དོ། །ངེས་པར་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
具未来分
གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་དེ་དག་མ་འོངས་པས། །ཀུན་དང་གཞན་གྱི་རང་དུས་པ། །མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དེ་དག་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ལ་མ་སྤངས་པའི་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་དང་ལྡན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔའི་ཆགས་སྡང་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དུས་པ་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །ང་རྒྱལ་མ་སྨོས་པ་ནི། མཐོང་སྤོང་བྱ་ཉིད་ང་རྒྱལ་བཅས། །ཡིད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཆགས་སྡང་དག་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་བྱའི་དངོས་པོ་དུས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་
3-177b
དང་ལྡན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཁོ་ན་ན་རྣམ་པར་གནས་ལ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དག་ནི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ལྕམ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཁོ་ནར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གི་དམིགས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ནོ།

这是简体中文翻译：
三时所有随眠
第五，三时中哪些随眠相应，包括：与哪些事物相应，考察三时，虽已断仍相应，哪些法是哪些心的对境。
所有事
第一分为：自相的相应方式和共相的相应方式。
具有自相分
第一分为：二时的相应方式和未来的相应方式。
具二时分
第一，"过去与现在贪欲、瞋恨与我慢，对于所生起且未断除的事物，与彼事物相应。"任何补特伽罗被哪种随眠对哪种所缘增长，则那种随眠与那种所缘相应。通过相应的方式，所缘也被使相应。
这里是描述过去和现在的相应方式：简言之，贪欲、瞋恨和我慢缘于可爱与不可爱的对象而生起，因为有具体基础，所以是自相烦恼。见和疑唯是意识地，而无明有作为五识的眷属而生起的和作为意识眷属而存在的两种。其中意识地的无明普遍缘于乐、苦、舍受而生起，因为没有各自的基础，所以是共相烦恼。
其中，首先，对于过去和现在出现的贪欲、瞋恨和我慢所缘的事物，若它们生起而未断除，则该补特伽罗与这些所缘事物相应，因为它们是自相烦恼。这就像用绳子把犊牛拴在木桩上一样。所缘如同木桩，烦恼如同绳索，只要绳索未断，犊牛就与木桩相连。同样地，只要烦恼绳索未断，就与所缘相应。
意识的过去烦恼与三时所缘皆相应，意识的现在烦恼也与三时所缘皆相应。五识的烦恼，过去的只与过去所缘相应，现在的只与现在所缘相应，对其他所缘虽然可缘但无法与之相应。当然，不是所有补特伽罗在所有时都会出现这三种情况。
具未来分
第二，"意地彼等未来者，与一切及余自时，不生者与一切相应。"意识地的贪欲、瞋恨和我慢，其未来者若未断除，则与三时的一切事物相应，因为意识的对象是三时的。
其他五识聚中会生起的贪瞋等未来者，仅与自己时间的未来所缘相应。不提及我慢是因为如经中所说："见所断我慢，是意识地者。"所以所有我慢都是意识地的。
具有不生法性的五识聚的贪瞋等，与三时所有所缘事物相应。这些具有不生法性的烦恼仅存在于未来时，而它们的所缘则会变迁。具有不生法性的烦恼与所缘相应，就像蛾子一样只是面向对境而存在，因为具有不生法性的烦恼不会缘于所缘而生起。因此，有些所缘是过去的。


 །ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན། དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ད་ལྟར་དུ་མ་ཚོགས་པ་ཚོགས་པར་བྱེད་དེ་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་སར་བསྐྱེད་ནས་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ན། ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་འབྲས་བུ། འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན། རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ནི་རྒྱུ་དེ་མིན་ཏེ། ཡེ་ནས་གྲུབ་པ་དེ་བསྐྱེད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི། ཡུལ་གཅིག་ཏུ་མ་ཚང་བས་མི་སྐྱེ་བ་མིན། ཡུལ་ཚང་ཡང་དབང་སོགས་གཞན་མེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཀྱང་བརྟགས་མིན་འགོག་པར་འགྲོ་ཙམ་ན། ཡུལ་ཡོད་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་དུ་འཕོས། ད་ལྟར་འདས་པར་འཕོས་ཙམ་ན་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་ཏེ་ལྕམ་པ་དང་འདྲའོ། །
具共相分
གཉིས་པ་ནི། ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །ལྷག་མ་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་མ་རིག་པ་དུས་གསུམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་མ་སྤངས་བར་དུ་དམིགས་བྱ་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་རིས་ལྔ་ཅར་ཀུན་དང་ལྡན་ཏེ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་མི་དམིགས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
辨三时
གཉིས་པ་དུས་གསུམ་དཔྱད་པ་ལ། རང་ལུགས་
3-178a
བཀོད་པ་དང་། རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། །
说自宗
དང་པོ་ལ། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་དམ་བཅའ་བ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་པ། དེ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུ་བསྟན་པའོ། །
许三时实有
དང་པོ་ནི། དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཡོད། །གལ་ཏེ་འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ནི། འདུས་བྱས་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེད་ན་དུས་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་དང་ཕྲ་རྒྱས་དེས་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དུས་སུ་འཕོ་བར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་མིན་པར་དམ་བཅའ་བའོ། །དུས་ནི་དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ད་ལྟ་བཞིན་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པར་ནི་གསལ་བར་དམ་བཅའོ། །
说能立因
གཉིས་པ་ལ། ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད། རིགས་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །
经能立因
དང་པོ་ནི། གསུངས་ཕྱིར། །གཉིས་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་
3-178b
བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞུགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ནི་མ་སྨོས་ཏེ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཞལ་ནས་མ་ཡིན་ཀྱང་མདོ་གཞན་ལས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་རོ།

这是简体中文翻译：
有些是现在的，有些是未来的。它们不仅仅因为所缘不生而不生起，那么是为什么呢？是因为缘不具足。宗义是：那些事物在现在未集聚而使之集聚，从未来引生到现在并使之集聚时，那集聚的阶段是果，能产生这样果的因是有果的。实体的有果不是那个因，因为本已成就的东西无法再被产生。因此，是集聚阶段的有果，而非实体的有果。
那些未来不生法性的，不是因为所缘单一不具足而不生，虽有所缘但因为根等其他缘不具足而成为非择灭，就像所缘存在时未来转为现在，现在转为过去时，随着所缘而缘，如同飞蛾一样。
具共相分
第二，"余者皆与一切相应。"余者——见、疑、无明三时的一切，只要未断除，就与三时五类所有所缘事物相应，因为它们不缘于个别确定的对象，而是缘于全部五蕴而生起烦恼。
辨三时
第二，考察三时分为：阐述自宗和排除诘难。
说自宗
第一包括：主张三时实有，陈述其论证，说明这是毗婆沙宗的观点。
许三时实有
第一，"诸时皆有。"如果过去未来实有，则有为法应成常法，因为一切时都存在。若不存在，那么如何与这两时的事物相应或分离？毗婆沙师们主张：有为法的相——生等使诸行转变成不同时间，因此有为法没有常法的特征。明确主张：时间在一切时中如现在般以自性存在。
说能立因
第二分为：经典论证和理性论证。
经能立因
第一，"由说故，由二故。"世尊说："比丘们，若无过去色，则圣闻弟子具闻不会对过去色不作观察，但因过去色存在，故圣闻弟子具闻对过去色不作观察。若无未来色，则圣闻弟子具闻不会对未来色不生欢喜，但因未来色存在，故圣闻弟子具闻对未来色不生欢喜。"这是佛亲口所说的原因。
"比丘们，若无现在色，则圣闻弟子具闻不会为了厌离、离贪、灭除现在色而趣入..."这部分未说完，因为从两者已经可以确立。虽然这不是亲口所说，但其他经典中有："识依两者而生。何为两者？眼与色乃至意与法。"


 །འདས་མ་འོངས་མེད་ན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།
理能立因
གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ཡོད་ཕྱིར་འབྲས་ཕྱིར། །འདས་མ་འོངས་རང་དུས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དམིགས་པ་ཡོད་ན་རྣམ་ཤེས་སྐྱེའི། མེད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། རྗེས་འགྲོའི་དཔེ་མིག་ཤེས་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་མ་འོངས་རང་དུས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་ད་ལྟར་དུ་ཐལ་བ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་སྐྱེ་ལ་མ་འགགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདས་མ་འོངས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་སྨིན་གྱིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། འདས་པ་མེད་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ལས་དགེ་མི་དགེའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ། ཚེ་ཕྱི་མའི་འབྲས་བུའི་ཚེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། འབྲས་བུ་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་འདས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྨིན་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་གྱིས་མ་འོངས་པ་དངོས་སུ་བསྐྱེད་
3-179a
པ་བཞིན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་འདས་པས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པས་འདས་པ་ཡོད་ལ། འདས་པ་མེད་ན་འདས་པས་རྣམ་སྨིན་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པའང་མི་འཐད་དོ། །
说其如有部宗
གསུམ་པ་དེ་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུ་བསྟན་པ་ལ། དངོས་དང་། གྲུབ་མཐའི་དབྱེ་བ། ལུགས་བཞི་པོ་གང་བཟང་བརྟགས་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད། །ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད། ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་ཡིན་ཕན་ཆད་ངེས་པར་འདི་ཁས་བླངས་དགོས་ཞེས་གྲག་སྟེ། དུས་གསུམ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད་ཀྱི། ད་ལྟ་བ་དང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པ་དང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་འདས་པ་ནི་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །
宗派类别
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག །རྣམ་བཞི་དངོས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ལུགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ། དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟ་དང་། ད་ལྟ་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི། རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། གསེར་སྣོད་བཅོམ་ནས་གཞན་དུ་བྱེད་པ་ན་དབྱིབས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི། ཁ་དོག་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། འོ་མ་ཞོར་འགྱུར་ན་རོ་ནུས་སྨིན་པ་འདོར་གྱི། ཁ་དོག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་འོང་བ་ན། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་འདོར་གྱི་རྫས་མི་འདོར་བ་དང་། ད་ལྟའི་དུས་ནས་འདས་དུས་སུ་འགྲོ་བ་ན་ད་ལྟ་བ་འདོར་གྱི། རྫས་མི་འདོར་བ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ། ལུགས་འདི་ལ་སྙིང་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། རྫས་དང་དངོས་པོ་གཅིག་ཡིན་ན། རྫས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་
3-179b
རྫས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་རིགས། ཐ་དད་ན་རྫས་མི་འགྱུར་བ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ། དངོས་པོ་འགྱུར་བ་བུམ་པ་དང་འདྲ་ཙམ་ན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱེད་མར་གཤགས་ནས་ཁ་ཅིག་རྟག །ཁ་ཅིག་མི་རྟག་པར་འགྲོའོ།

这是简体中文翻译：
如果过去未来不存在，则缘于它们的识就不会依于两者而生，但经中说识依两者而生，因此它们存在。
理能立因
第二，"由境有故，由果故。"过去未来在其自时存在，因为有境时识生起，无境时不生起。这是成立的，因为识只缘于存在的境，必须作为所缘的本性而生起，若不如此则不合理。同品喻例如眼识。若过去和未来在当时不存在，则缘它们的意识有法，应成非识，因为无所缘，因为过去未来在自时不存在。这样成立后，也不会导致现在的过失，因为不是自作用生起未灭。若不如此，则无为法也会有过失。
又，过去未来必定存在，因为能生异熟果。周遍，因为若过去不存在，则来世善不善业果应不生，因为来世果时无异熟因。周遍，因为果随因而行。又，已过去的善不善业以自性存在，因为成熟时果生起。如同现在直接生未来，过去的顺后次受业也能直接生异熟，故承许过去存在；若过去不存在，则过去直接生异熟也不合理。
说其如有部宗
第三，说明这是毗婆沙宗的观点分为：正说，宗派分类，考察四种观点哪一种更好。
第一，"因说彼有故，许为说一切有。"据说只要是说一切有部，就必定承认这个观点，因为他们主张三时一切都存在，所以称为说一切有部。而说现在和过去未产生果的业存在，未来和已产生果的过去不存在者，称为分别说部。
宗派类别
第二，"彼等，有四种：事物与相性，位置及转变。"说一切有部中有四种观点：尊者法救说，三时事物从未来转入现在，从现在转入过去时，事物变化而实体不变，因为自性不错乱。例如，金器被打碎做成其他形状时，形状变而颜色不变；牛奶变成酸奶时，味道、功效、成熟度改变但颜色不变。同样，从未来时进入现在时，舍弃未来事物但不舍弃实体；从现在时到过去时，舍弃现在但不舍弃实体。
对于这种观点，我未见其精要：若实体与事物为一，则如实体不变，事物也应不变；或如事物变化，实体也应变化。若二者不同，则实体不变如虚空，事物变化如瓶，这样一切所知都被劈成两半，一部分常，一部分无常。
;


 །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་ནི། མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དུས་སུ་འཇུག་པ་ན། འདས་པ་ནི་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་དང་མི་ལྡན་པ་མིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། འདས་ད་ལྟ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཅིག་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་དེ་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། འདས་མ་འོངས་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཅིག་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ལ་དུས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཏན་མེད་པ་དང་། རྫས་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་གཅིག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཚོད་དུ་བུད་མེད་གཞན་ལ་མ་ཆགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་བུད་མེད་གཞན་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་འདས་པ་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཚོད་དུ། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན། འོ་ན་ཡང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་དང་ལྡན་པའོ། །བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ནི། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་སྟེ། ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མ་འོངས་པ་དང་། བྱེད་པ་ན་ད་ལྟ་བ་དང་། བྱས་ནས་འགག་པ་ནི་འདས་པ་སྟེ། གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་
3-180a
ནས་གནས་སྐབས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཅེས་སྟོན་གྱི། རྫས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སའི་རིལ་བུ་གཅིག །གཅིག་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་བཞག་ན་གཅིག་ཅེས་བྱ། བརྒྱའི་ཤོད་མིག་ཏུ་བཞག་ན་བརྒྱ་ཞེས་བྱ། སྟོང་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་བཞག་ན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཞེས་གྲག་གོ། བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ན་རེ། གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་པར་འདོད་དེ། ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་སྔ་མ་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་ལ་བལྟོས་ནས་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་སྔ་མ་འདས་པ་དང་། སྔ་མ་འདས་པ་དང་ཕྱི་མ་མ་འོངས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ད་ལྟ་བ་དང་། གཞན་དང་གཞན་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་བུད་མེད་ཅིག་ལ་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་གྲག་སྟེ། དེ་ལྟར་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །
辨四宗何优胜
གསུམ་པ་ནི། གསུམ་པ་བཟང་སྟེ་བྱ་བ་ཡིས། །དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག །ལུགས་དང་པོ་རྫས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པར་བྱ་སྟེ། གནས་གསུམ་པར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །ལུགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཡང་། འདས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་དུས་ཐམས་ཅད་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཆགས་པའི་དུས་སུ་བུད་མེད་གཞན་ལ་ཆགས་པའི་ཐོབ་པ་མ་ཆད་ཀྱང་ཆགས་པ་མངོན་གྱུར་དུ་མེད་པ་དང་། འདས་པ་ལ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ག་ལ་མཚུངས། བཞི་པ་ལྟར་ན་ཡང་། འདས་པའི་དུས་གཅིག་ལ་དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདས་པའི་དུས་གཅིག་གི་སྔ་ཕྱི་འདས་མ་འོངས་དང་། དབུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་
3-180b
བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁར་ཉིན་ཉིན་མོའི་འདས་པ་དེ་ཞེ་ཉིན་སྔ་མ་དང་། ཁར་སོང་ཕྱི་མ་ལ་བལྟོས་ནས་ད་ལྟ་བར་འཇོག་དགོས་པ་བཞིན་ནོ།

这是简体中文翻译：
尊者妙音说：是相性变化，因为诸法进入三时时，过去具有过去相，但并非丝毫不具有未来和现在相；未来具有未来相，但并非丝毫不具有过去和现在相；现在具有现在相，但并非丝毫不具有过去未来相。因为同一事物具有三时相，所以通过不同相性安立为三时，而非它们完全没有其他时间的相性，也非实体有别。例如，一个男子虽然特别贪恋一位女子而不贪恋其他女子，但仅有贪欲的得而非普遍生起，因此未离对其他女子的贪，同样，过去虽具过去相，不具现在和未来相，但仍然稍微具有现在和未来相。
尊者胜友说：是位置变化，当法进入各时时，处于不作用的位置是未来，作用时是现在，作用后灭去是过去，通过进入不同位置，以位置差别显示为"不同"，而不是通过实体差别。例如，一个土球放在一的格子里称为一，放在百的格子里称为百，放在千的格子里称为千。
尊者佛陀提婆说：是转变，当法进入各时时，相对于前者过去和现在是未来，相对于现在和未来前者是过去，相对于前者过去和后者未来是现在，称为"不同"。例如，一位女性既称为母亲又称为女儿。这四种观点都是说一切有部的观点。
辨四宗何优胜
第三，"第三善，以作用，安立诸时。"第一种观点，实体自相不变而事物变化，且事物不异于实体，应归入数论派观点，已在第三品中破斥。
按照第二种观点，过去有法，应成未来和现在，因为具有它们的相性。若承许，则一切时间将混乱。贪恋一个女子时虽然未断对其他女子的贪得，但无现行贪，这与过去具有未来现在相如何相同？
按照第四种观点，单一过去时将成为三时，因为过去时的前后是过去未来，中间刹那是现在。例如，昨天的白天的过去，相对于前天和明天，必须安立为现在。
;


 །འདོད་ན་འདས་པ་ཆོས་ཅན། འདས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུགས་དེ་ལས། གསུམ་པ་གནས་སྐབས་གཞན་འགྱུར་འདོད་པ་བཟང་སྟེ། དེའི་ལུགས་ཀྱི་མིག་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་དེ་མི་བྱེད་པའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚེ་ད་ལྟའི་དུས། བྱས་ནས་འགགས་པའི་ཚེ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིས་དུས་རྣམས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གྲག་གོ།
遮争
གཉིས་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་ལས།
争议
དང་པོ་ནི། གེགས་སུ་བྱེད། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཞན་མ་ཡིན། །དུས་སུ་མི་རུང་དེ་བཞིན་དུ། །ཡོད་ན་ཅི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་ཞིག །འོ་ན་དུས་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གོ་གཅིག་ན། དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་བྱེད་གང་ཡིན་དྲིས་པས། བཤད་མ་ཐག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱས་ནས་འགག་པ་དེ་གསུམ་ལ་དེར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་མཚུངས་ཀྱི་མིག་ཆོས་ཅན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཀྱང་། མིག་དེ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ཅིང་འཕེན་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྒྱུ་མཐུན་པའམ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མཚུངས་ཀྱི་མིག་ད་ལྟ་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་སྐལ་མཉམ་དང་ཀུན་འགྲོ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ད་ལྟ་བར་ཐལ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག །གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་
3-181a
འབྲས་བུ་འཛིན་འབྱིན་གྱི་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་ལྟ་བ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཡོད་ཀྱང་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་སོགས་འདས་པ་ཆོས་ཅན། བྱ་བ་བྱེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ། འབྲས་བུ་འབྱིན་འཛིན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་ད་ལྟ་བའི་བྱ་བར་འདོད་པ་ལས། འབྲས་བུ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་འགགས་པའི་ཆ་ནས་འདས་པ་དང་། འབྱིན་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆ་ནས་ད་ལྟ་བར་བཞག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། འདས་པ་དེ་འདས་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ཀར་ཐལ། འདས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་པའི་ཆ་ནས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཆ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འདོད་ན། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་འཆོལ་པར་འགྱུར་བས་གང་ལའང་ཡིད་རྟོན་པར་མི་བྱེད་དོ།

这是简体中文翻译：
若承许，过去有法，应成非过去，因为是未来和现在。
在这些观点中，第三种主张位置变化的观点较好，因为按照这一观点，眼等的作用是见，色等的作用是成为自根的境界，当不作用时是未来，作用时是现在，作用后灭时是过去，以此安立诸时，据说如此。
遮争
第二，排除诘难分为：诘难和回答。
争议
第一，"障碍作，彼亦如何非异，不成时，如是，有何故未生？"若三时皆是实有，则问：如何安立三时？若回答：通过刚说的不作用、作用和作用后灭这三者来安立。那么，同样的眼有法，应成非现在，因为不作见识的作用。
对此他说不成因及遍，因为虽然同样的眼不作见的作用，但该眼正取自同类果及牵引，且正在产生果，并立刻产生同类或士用果，因此同样的眼成立为现在。
那么，同类、遍行和异熟因等过去有法，应成现在，因为有产生果的作用，如经中所说："现在与过去，一是过去所生。"又，具有取果和生果两种作用的是现在，而它们虽有生果但无取果。
那么，同类因等过去有法，应成有作用者，因为取果生果两者皆有是现在作用，但从灭取果作用的方面安立为过去，从具生果作用的方面安立为现在。若承许，则过去应同时是过去和现在，因为过去从取果特相的作用灭去方面具有过去特相，从生现在果的方面具有现在特相。若也承许，则一切特相将混乱，无法确定任何一者。
;


 །ཡང་དེ་དག་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་པར་ཐལ། དུས་གཉིས་ད་ལྟ་བ་བཞིན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དུས་གཉིས་ད་ལྟ་བར་ཁོ་ན་བཞིན་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་རེས་འགའ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་ལ། རེས་འགའ་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་གེགས་སུས་བྱེད་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱས་ཞེ་ན། རྐྱེན་རྣམས་མ་འཚོགས་པར་རྟག་ཏུ་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ལ། ཡོད་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་རང་གི་བྱ་བ་བྱས་ནས་འགགས་པ་དང་། དེ་བྱེད་པ་དང་། དེ་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ཞེས་པའི་བྱ་བ་དེའང་ཇི་ལྟར་བཏུབ་སྟེ་མི་བཏུབ་པར་ཐལ། བྱ་བ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་ལ་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་བྱེད་
3-181b
ཀྱི་བྱ་བ་དུས་གསུམ་ལས་ཐ་དད་པ་དེ་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ། དེ་ཡོད་པ་ནི་གང་ཞིག་དུས་གསུམ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་མ་འོངས་པར་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། མ་འོངས་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ནི་གང་ཞིག་དེ་ནི་རྟག་པར་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་དེའང་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དུས་ཀྱི་ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེར་འགྱུར་ཡང་། བྱ་བ་དེ་ནི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བྱ་བས་དུས་གསུམ་པོ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པར་མི་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་དང་བྱ་བ་གཅིག་ཡིན་ལ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོའང་ད་ལྟར་ཡོད་པས་བྱ་བའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་དུས་བཞག་པའི་རྒྱུར་མི་འདོད་ཀྱི། ཆོས་གང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་དང་། སྐྱེས་ལ་མ་ཞིག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ཞིག་པ་དེ་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འགྲུབ་བོ་སྙམ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞིག་པ་དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་བརྗོད་པར་བྱ་ན། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་ཆོས་ཅན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཟུགས་སོགས་འདི་སྔོན་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ན་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་འདི་སྔོན་ཅི་ཞིག་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། སྔོན་བྱ་བ་མ་བྱུང་བས་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ། ཆོས་དང་བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ཞིག་མེད་པས་ཞིག་པ་ཞེས་པའང་ཕྱིས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། ཕྱིས་བྱ་བ་འགགས་པས་ད་ལྟ་བ་འདས་པར་སོང་བ་ཡིན་
3-182a
ཅེ་ན། འོ་ན་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ། འདས་པའི་ཆོས་དང་བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་པས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱོད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་མི་འབྱུང་བ་དང་། མ་བྱུང་བ་ལས་རེ་ཞིག་མི་འབྱུང་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། ད་ལྟ་དང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ཁས་ལེན་ཅིང་འདོད་ན་དུས་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དུས་གསུམ་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ཅེས་པ་འགལ་བ་ཁོ་ན་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཙམ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཡོད་ན་སྐྱེ་འཇིག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྨྲས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ལ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་ནི་རྟག་མི་འདོད། དངོས་པོ་དེ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་མི་གཞན་ཅེས་འདོད་པ་ནི། རིགས་པ་མེད་པས་འདོད་རྒྱལ་དུ་ཟད་དེ་གསལ་བར་དབང་ཕྱུག་གི་ཐ་སྙད་ཡིན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这是简体中文翻译：
又，有什么障碍它们的作用而使其不起作用？应成无障碍，因为二时如同现在般实有。或者，若二时如同现在般以自性存在，则何者阻碍其有时作用有时不作用？若回答：等无间等缘不具足而障碍其作用。那么，诸缘不聚集应不合理，因为你承认诸缘是存在的，而存在者不应永远灭尽。
又，所谓"作用后灭"、"正在作用"、"未生起状态"的这些作用如何合适？应不合适，因为若作用常有，则安立三时还需另一作用。
又，安立三时的作用若异于三时，有法，应成无为，因为它存在而非三时中任何一者。若承许，则"不作用而安立为未来"应不合理，因为安立未来的作用是无为，它常有，若它存在则未来也应存在。
若说若时法之外另有作用则有此过，但作用非异于时法故无此过。那么，不应以作用安立三时，因为事物与作用为一，且过去未来事物现在有，故作用也有。
答：不周遍，因为不承许自性为安立时的因，而是任何法未生起是未来，已生未灭是现在，已灭是过去，故时间安立成立。
反驳：未生和已灭本身未成立，可说过去未来二法有法，应不成立为已灭和未生，因为如现在法实有一样，现在实有。
又，问：此色等在过去未来时不存在何者而称为未生？答：先前作用未生起，故未来未现前。则彼时未来法也应不存在，因为法与作用非异。
又，问：何者不存在而称为已灭？答：后来作用已灭，故现在成为过去。则过去法也应不存在，因为过去法与作用非异，故作用不存在。
又，若你不承认从未生中生起、生后不生起、未生暂不生起，则现在、过去和未来也不成立，若承认并主张此义，则三时将完全不成立。
又，"三时不成常，因具有为相"这说法只是掩盖矛盾的语词，因为若常有则不应生灭。
又有人说：色等自性常有，而色等事物不许为常，问：事物异于自性否？答：事物不异于自性。这是无理之说，仅是任性而为，明显是自在天的术语。


 །གསུངས་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་དགོངས་པ་ལེན་ཚུལ་ལ། སློབ་དཔོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ཅིང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ནི་སྔར་བྱུང་གི་ཚུལ་དང་མ་འོངས་པ་གདོད་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར། སྔར་བྱུང་དང་གདོད་འབྱུང་ལས་གཞན་དུ་
3-182b
ན་ཇི་ལྟར་ཡོད། དེ་ཙམ་ལ་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཙམ་མོ། །ཁྱེད་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་འཇོག་མི་བཏུབ་པར་ཐལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྐུར་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར། སྔོན་བྱུང་གི་རྒྱུ་བྱུང་བ་ཉིད་དང་ཕྱིས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་སླད་དུ་འདས་པ་ཡོད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་དོ། །འདས་མ་འོངས་སྒྲོ་སྐུར་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་ཀྱི། དངོས་པོ་ལ་འདས་མ་འོངས་རང་མཚན་མེད་ན་ཡོད་བྱ་བར་སྟོན་པ་ཇི་སྙམ་ན། ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཅན། རྫས་སུ་ཡོད་ནས་དེར་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གི་ཕྲད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མར་མེ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡོད་དོ། །ཕྱིས་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་དཔེར་ན་མར་མེ་དེ་ཤི་བ་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱི། ཁོ་བོས་ནི་མ་བསད་དོ་ཞེས་འཛེར་བ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མིན་ཀྱང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེ་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་འདས་མ་འོངས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ད་ལྟ་བ་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་འགགས་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་དེ་བདེན་མོད་ཀྱི། མར་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཛིན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་ཕྲད་རང་ནི། དུས་གསུམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་བྱ་བའི་དོན་ལའང་ཚིག་ཕྲད་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་སློབ་མ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་ཚུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས།
3-183a
འཕགས་པ་མོའུ་གལ་བུ་བསད་དོ་ཞེས་གླེང་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཐོར་ཚུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། ཁར་སོང་བསད་པ་དེ་འདས་ནས་མེད་པ་ལ་བློ་རྩེ་གཏད་ནས། འདི་ལྟར་གསོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་འདས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཅི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་དེ་དག་མཚམས་མེད་པའི་ལས་དེ་སྔོན་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པར་གྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ལ། མདོ་དེ་ལས་ནི། རྒྱུ་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་དེས་ཀུན་ཏུ་དྲངས་ཤིང་བཞག་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ལས་འདས་པ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོ།

这是简体中文翻译：
对于"由说故"这句话的意图理解方式：论师说：我们也说过去和未来存在，所谓过去是指已经生起的，以自相不存在；所谓未来是指以自相不存在，但若因缘具足则将生起的。就这个意义而言称为存在，但并非实有。过去以曾经生起的方式存在，未来以将要生起的方式存在，这样说罢了。除了曾生和将生之外，如何存在？仅仅就此程度而言，说过去未来以自性存在与否而已。
按照你们的观点，过去和未来如何存在就不能成立，因为过去和未来以自性恒常存在。因此，世尊为了破除否认因果的见解，为了使人了知过去因已生起和未来果将生起，才说"过去存在"、"未来存在"，仅此而已。为了除去对过去未来的增益和损减而说它们存在，而非在事物上，若无过去未来自相而说它们存在，这是何意？
"存在"一词有法，不是以实有而称为存在，因为是语词助词。例如说"灯前不存在而存在"、"后不存在而存在"，又如说"那盏灯死亡是存在的，但我没有杀它"，虽非实有，但说"过去和未来存在"就是这个意思。若非如此，过去未来根本不成立，因为如同现在般一切时都以自相存在。
又，按照毗婆沙师的观点，所灭者不也存在吗？答：虽然说存在是对的，但不是以保持灯的自性而存在。语词助词本身可缘三时，因为语词助词也用于"已生起"、"将生起"等义。
当荼棘外道弟子游方僧持杖螺髻者们声称"杀了圣者目犍连"时，游方螺髻者们认为前天杀人后死者已不存在，专注于这一点而说"没有杀人"。针对这种情况，世尊说："已作的业，已尽、已灭、已离、已变化者是存在的。"这是什么意思？那些游方持杖者虽然承认杀业曾经发生，却错误认为过去业不存在。这段经文是指过去业所引生安置的果报力量存在，故说过去业存在。


 །མདོའི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འདས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན། ད་ལྟ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་འདི་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ལས། མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། འགགས་པ་ན་ཡང་གང་དུའང་སོང་བར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དགེ་སློང་མིག་ན་ནི་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་སླར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདས་པ་ཡོད་ན་འོང་ས་གཅིག་འདུག་པས་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འོང་བ་ལ་བརྗོད་པས་འོང་ས་འདས་པ་མེད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡོད་ན་སོགས་འདུག་པས་གང་དུའང་སོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ཐང་བ་ལ་བརྗོད་པས་སོགས་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་མིག་རྫས་གྲུབ་
3-183b
ཅིག་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡེ་བྱུང་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡེ་ཡོད་ཡིན་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མ་བྱུང་བས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དུས་ཡེ་ཡོད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་མིག་གི་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན་ནི། སྔར་མེད་པ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའམ། འོན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྔ་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ། མ་འོངས་པ་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་ས་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་གྱུར་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ད་ལྟ་བའི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་ན། མ་འོངས་པ་ཉེ་བས་བསྐྱེད་པ་ལས་འོས་མེད་དེ། རིགས་ན་རིང་བས་བསྐྱེད་པ་ལའང་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
作答
གཉིས་པ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁོ་བོའང་འདས་མ་འོངས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ནི་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་
3-184a
འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། མེད་པ་ལ་མེད་པར་དམིགས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཟུགས་སྔོན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། མ་འོངས་པའང་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱི། འདས་པའི་གཟུགས་ཚོར་དྲན་པ་ན། འདས་པའི་གཟུགས་ཚོར་ད་ལྟ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ཡང་མི་བལྟའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་དེ་ཚོར་བ་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་མྱོང་བ་བཞིན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །ཡང་ཅི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདས་པའང་དྲན་ནོ།

 །མདོའི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འདས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན། ད་ལྟ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་འདི་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ལས། མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། འགགས་པ་ན་ཡང་གང་དུའང་སོང་བར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དགེ་སློང་མིག་ན་ནི་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་སླར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདས་པ་ཡོད་ན་འོང་ས་གཅིག་འདུག་པས་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འོང་བ་ལ་བརྗོད་པས་འོང་ས་འདས་པ་མེད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡོད་ན་སོགས་འདུག་པས་གང་དུའང་སོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ཐང་བ་ལ་བརྗོད་པས་སོགས་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་མིག་རྫས་གྲུབ་
3-183b
ཅིག་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡེ་བྱུང་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡེ་ཡོད་ཡིན་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མ་བྱུང་བས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དུས་ཡེ་ཡོད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་མིག་གི་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན་ནི། སྔར་མེད་པ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའམ། འོན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྔ་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ། མ་འོངས་པ་བསྐལ་པ་སྟོང་གི་ས་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་གྱུར་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ད་ལྟ་བའི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་ན། མ་འོངས་པ་ཉེ་བས་བསྐྱེད་པ་ལས་འོས་མེད་དེ། རིགས་ན་རིང་བས་བསྐྱེད་པ་ལའང་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
作答
གཉིས་པ་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁོ་བོའང་འདས་མ་འོངས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ནི་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་
3-184a
འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། མེད་པ་ལ་མེད་པར་དམིགས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཟུགས་སྔོན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། མ་འོངས་པའང་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱི། འདས་པའི་གཟུགས་ཚོར་དྲན་པ་ན། འདས་པའི་གཟུགས་ཚོར་ད་ལྟ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ཡང་མི་བལྟའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་དེ་ཚོར་བ་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་མྱོང་བ་བཞིན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །ཡང་ཅི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདས་པའང་དྲན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
经文直译
如果经中的意思不是如此，则应知，过去的成立不应发生。因为如果那个业以自身特性作为现在存在，则只会成为现在的，因此应了知过去和未来在实质上没有成立，如同这样。《胜义空性经》中说："眼睛生起时不从任何地方而来，灭时也不去任何地方。因此，比丘，眼是从元素中产生，产生后又归于灭尽。"这是说，如果过去存在，就会有一个来源，不能说"不从任何地方而来"，因为这是对没有来源的描述，所以过去的来源不存在。如果未来存在，就会有一个去处，不能说"不去任何地方"，因为这是对没有去处的描述，所以未来的去处不存在。
3-183b
假如未来的眼睛作为实体存在，那么佛所说的"从未生而生"就不合理了，因为它一直都存在的缘故。若说虽然一直存在，但在现在时未生起，所以说"生起"，那么时间不可能一直存在，因为生起的时间不是与眼睛的实体分离的。如果说是从先前未生起眼睛的自性而生起，那么就证明了未来的眼睛如同先前不存在一样是不存在的。
又说识依靠根与境二者而生，这是指意识以意根为缘而生起，其他法也与此相似？还是说诸法仅仅是所缘？如果是第一种情况，诸法是产生意识的缘，那么就会导致结果先于因而生的过失，因为未来千劫之后将生起的意识现在就被生起了。这是确定的，因为如果未来法能生现在识，那就必定是近的未来在生起，因为若认为远的未来也能生起，则无有阻碍的理由。或者，不生起的事物不能作为产生识的因，因为未来是不生法的缘故。涅槃法也不能作为产生识的因，因为它是灭除轮回识的，与识的生起相违的缘故。
如果说第二种情况，诸法仅仅是所缘，我也主张过去未来只是所缘。
3-184a
如果过去未来在实质上不存在，怎么能成为所缘？我说正是以不存在的方式作为不存在的所缘。那么这不存在如何被缘取？在现在时，可以缘取"色曾经生起"和"未来将会生起"，但当回忆过去的色受时，没有人会观想"过去的色受现在存在"。那么是什么呢？应观想"由于色被受和眼识所见的力量，如同所见所感那样曾经发生过"。又问，是否像现在体验色法那样，也能回忆过去？


 །མ་འོངས་པ་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མདའ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡི་རྟགས་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་གྱིས་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། འདི་ལྟར་གྱི་ཚེ་མ་འོངས་པ་དངོས་པོའི་རྫས་སུ་མེད་པས་དེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ན། མངོན་སུམ་དུ་མི་རུང་། རྗེས་སུ་དཔག་བས་ཤེས་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་མཁྱེན་པ་ཚད་མར་འཇོག་དགོས་ན། དེའི་ཡུལ་དེ་རང་སྤྱི་གཉིས་ལས་གང་རུང་དང་། འཇལ་བྱེད་ཀྱི་བློའང་མངོན་རྗེས་གང་རུང་དུ་མི་འཐད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་འདི་ནི་ཡོད་མེད་དང་། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་སུའང་གསལ་ན་གང་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པར་ཁས་ལེན་ཅིང་། ཟླ་མེད་པའི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་འདིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རང་ཅག་ཚུར་མཐོང་གི་བློས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་རིན་པོ་ཆེས་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
3-184b
པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཞིག་མཁྱེན་དགོས་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་སུ་ཞིག་གིས་བཅོལ་བར་བྱས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། ད་ལྟར་དུ་ཐལ་ཏེ། ད་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་མ་འོངས་དེའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ད་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་མ་འོངས་མེད་དོ་ཞེ་ན། འདས་པའི་གཟུགས་ད་ལྟ་བའི་གཟུགས་སུ་མེད་པས་དམིགས་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་དྲན་ཡུལ་དུ་ཤར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟའི་གཟུགས་ནི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། འདས་པའི་གཟུགས་ནི་སིལ་བུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རིགས་པ་མིན་ཏེ། དྲན་པ་ན་གོང་བུར་དྲན་གྱི་སིལ་བུ་ལ་མི་དྲན་ཅིང་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་གོང་བུར་གྱུར་བ་དེ་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གྱེས་པས་ད་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆོས་ཅན། རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ད་ལྟར་བསགས་པ་དང་། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དུས་ན་གྱེས་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི། ངོ་བོ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། བྱེ་སྨྲ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡ་མཚན་ཅན་འཚོ་བྱེད་བྱེ་བྲག་པའི་རྩོད་པ་ཁས་བླང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ནའང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་ཆོས་ཅན། དེ་བོར་ཞིང་དེ་ལ་གནོད་པ་དང་འགལ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ན་དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སིལ་བུར་ཡོད་པ་ད་ལྟར་བསགས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་སོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་བསགས་པ་མིན་པ་འདས་མ་འོངས་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཇི་ལྟར་ན་སིལ་བུར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཚོར་སོགས་འདས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དྲན་ན་འདས་
3-185a
པའི་ཚོར་སོགས་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་སོགས་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདས་པའི་ཚོར་སོགས་ད་ལྟ་བའི་ཚོར་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་མེད་ན་ནི་མེད་པའང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གྲུབ་བོ།

简体中文直译
未来如何变为现在，这是佛所了知的，因为他的智慧对一切对境都没有障碍。这个论据是由阿阇黎刚巴贝所造。当以未来作为对境时，因为未来在实质上不存在，所以不能成为现量所缘，也不适合通过比量了知。如果要将对境如实了知、离分别、无错谬的智慧立为量，那么它的对境必须是自相或共相之一，能测量的心识也必须是现量或比量之一，但这些都不合理。佛陀了知世俗的对境不是通过有无和世俗量所成立的，这在小乘的观点中也很明确。那么，有些人一方面自称立于大乘境界，一方面声称无与伦比的伟大导师的智慧是凡夫心识所不能思议的，却同时宣称"尊贵的导师了知一切世俗时，只能了知那些通过世俗量所成立的事物"，这是谁指示他们说的呢？
3-184b
如果过去未来的所缘实质存在，就应该成为现在，因为如同现在存在一样，过去未来也存在的缘故。如果说像现在一样过去未来不存在，那么过去的色不是现在的色，所以不成立为所缘，因为它正是作为忆念对象而显现的缘故。如果说现在的色是集合，而过去的色是分散的微尘，这不合理，因为在回忆时是回忆整体，而不是回忆或执着于分散的部分。
若说不成立，因为现在成为集合体的色在过去未来的状态中已分散为微尘，所以不像现在那样被执取。那么，微尘就会成为常法，因为微尘只是在现在聚集，在过去未来时分散而已，其本质上丝毫没有生灭的缘故。若承认这点，毗婆沙师你就会接受奇特的"数论外道"的争论了。
而且，经中说"眼睛生起时不从任何地方而来"，对此经义，你已舍弃并做了伤害和违背，因为你承认过去时微尘以分散方式存在，现在则以聚集方式存在。非由微尘聚集而成的过去未来受等，如何能成为分散的？因为它们不是有形体的，所以不住于空间的缘故。
又，如果过去的受等如同现在体验一样被体验和忆念，那么过去的受等
3-185a
也像现在一样存在的缘故？答：受等就会成为常法。但如果过去的受等不以现在受等的方式存在，那就证明了"不存在也可以是所缘"。


 །བདུད་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་པ་ཞིག་གིས། བདེན་པ་མཐོང་བའི་འཕགས་པ་ཞིག་ལ་ཕུང་པོ་དྲུག་ཡིན། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་ཡིན། ཁམས་བཅུ་དགུ་ཡིན་ཟེར་ནས་བསླུར་བྱུང་བས། བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་དེས་བསླུ་བར་མི་ནུས་པར་བཤད་གྲགས་ལ། བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡང་དམིགས་པར་ཐལ། མེད་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས། མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་དམིགས་པ་མིན་པས་ཅི་ལྟོ། མེད་པར་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་ལ། འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་བྱ་བའི་མིང་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་དེ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། བརྗོད་བྱ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མིང་ངམ་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའང་ཅི་ཞིག་ཡིན། བྱེ་སྨྲས་དེའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། འོ་ན་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྒྲ་མེད་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལ་སྒྲ་དབྱུང་དགོས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་དེ་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཇི་བདག་ལ་གནོད་ཀྱི་སྒྲ་མ་འདོན་ཅིག་ཟེར་ནས་སྒྲ་མེད་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལ་སླར་སྒྲ་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། སྒྲ་མེད་པར་གྱིས་ཤིག་བརྗོད་པ་དེ་ཀ་
3-185b
སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲས། གང་ཞིག་སྒྲ་སྔ་ན་མེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལ་སྒྲ་དབྱུང་དགོས་པ་ཁོ་ནར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་མེད་པའི་བློར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། སྒྲ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་ཙེན་ནེ་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ད་ལྟར་དུ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་བློ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་ད་ལྟར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་མེད་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་དམིགས་པའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མ་འོངས་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་མཉན་བྱ་གང་ཡིན་པ་མེད་པས་ད་ལྟ་མེད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་དེ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་གྲུབ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་བྱུང་བ་ལས་ད་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི། ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་དང་། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ན། བྱང་སེམས་སྲིད་པ་ཐ་མ་པས། འདི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིས་ཤེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་ལྷའི་མིག་གི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དེ་དགག་
3-186a
པའི་ཕྱིར། མེད་པ་ལ་ཡོད་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་མེད་པ་དེ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་། འོ་ན་བདག་གིས་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་མཐོང་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ལ་དགོངས་སོ།

简体中文直译
魔以沙门形象出现，对一位见真理的圣者说："有六蕴、十三处、十九界"，试图欺骗他。据传，见真理的人不会被他所欺骗。对此毗婆沙师说："那么，第十三处也应该是所缘，因为不存在的也是所缘。"
阿阇黎（论师）回答："虽然不存在的是所缘，但第十三处不是所缘，有何问题？不存在的所缘包含在法处中。那么，认为'第十三处不存在'的这个意识，其所缘是什么？"
毗婆沙师说："所缘就是'第十三处'这个名称本身。"
"那么就只能了解能诠的名称不存在，而不是了解所诠的第十三处的特性不存在。那么，名称或声音不存在之前的所缘又是什么？"
毗婆沙师说："其所缘仅仅是声音。"
阿阇黎说："那么，对声音不存在的所缘，如果想要没有声音，必定要发出声音，因为其所缘只是声音本身，而不是声音的不存在。例如，如果有人说'不要出声伤害我'而希望没有声音，却必须再次发出声音，因为'不要出声'这句话
3-185b
本身就是声音，同理。"
毗婆沙师说："那希望声音不存在的人不一定要发出声音，因为声音不存在是未来的状态，而那是所缘。"
"那么，对不存在的所缘，为什么不会

 །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བློ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་རྟོག་པའམ་དཔྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། བློ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ན་འདི་སྲིད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་མཐོང་གི། མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་ན་གཞན་དག་ལས་བྱང་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། བློ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དམིགས་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་འདི་གྲུབ་བོ། །འདི་ནི་ངེས་པར་བློ་མེད་པ་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་དུ་ང་ཡི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ངས་ནང་གཏམ་ན་ནུབ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ། ནུབ་གཏམ་ན་ནང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཡོད་པ་ལའང་ཡོད་པར་ཤེས་ལ། མེད་པ་ལའང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དམིགས་བྱེད་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན། དམིགས་བྱ་འདས་མ་འོངས་ཡོད་པར་དམ་བཅའ། དམིགས་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བཞིན། ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མ་ངེས་པས་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་བྱེད་ཡིན་ཀྱང་དམིགས་བྱ་དེ་མེད་པར་དམིགས་བྱེད་ཡོད་པ་ལ་ཅི་ཡང་མི་ལྟོ་བའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས་ནི། འབྲས་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་སྟེ། ལས་འདས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་
3-186b
འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ས་བོན་ལ་དངོས་སུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་། ས་བོན་གྱིས་བརྒྱུད་རྒྱུ་བྱས་ནས་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། ཡལ་འདབ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བཞག་པ་དེ་ནུས་པ་སྟོབས་ཅན་དུ་གྱུར་བ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཇུག་ན་བདག་དགག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་གང་གི་འདས་མ་འོངས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ན། སླར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། དེའི་ནུས་པ་ནི་ལས་དེ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ནུས་པ་དེ་ལའོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ན་སྔོན་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བས་སྔོན་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྒྱུ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འབྲས་བུ་གང་ལ་རྒྱུ་གང་ཞིག་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མུ་སྟེགས་ལོ་རྩི་བ་གསལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩོད་པ། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་མེད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའང་མེད་དོ། །ཡོད་པ་ལ་ནི་འཇིག་པའང་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

简体中文直译
如果不是这样而将一切心识的对境确定为唯有存在的，那么像"世间上不存在的是什么"等这样广泛出现的说法，怎么会成为思考、观察或怀疑的对象呢？因为如果心识的所缘既是存在的也是不存在的，这种情况才有可能，否则是不可能的。
或者，如果其他众生也只是见到存在的事物为存在，而不见不存在的为存在，那么菩萨与他们有什么区别呢？如果菩萨能以心识缘取存在和不存在两种对境，就证明他们与其他众生有所区别。
这明确表明心识可以以不存在为所缘，正如世尊在别处所说："我的声闻比丘应招来，他在白天说话时夜晚有特殊成就，夜晚说话时白天有特殊成就，对存在的知道是存在，对不存在的知道是不存在。"
因此，如果有能缘取过去未来的识，那么所缘的过去未来就应该存在——这是立宗。因为是能缘者的缘故，就像眼识一样。这个论据是不确定的，不合理，因为即使是能缘者，也可以缘取不存在的所缘，这没有任何矛盾。
经部师认为，"因为是果"这个论据也没有遍及，因为他们不承认
3-186b
从过去业产生果报，而是认为从业所引起的心相续特质中产生果报。例如，种子不直接产生果实，而是种子作为间接因，从种子生出幼芽、茎、枝叶、花，然后才产生果实，同样，由业留下的习气变得强有力时才产生果报。详细内容将在论著的结尾部分否定自我时阐述。
又，如果有人说过去未来实质存在，其果报始终存在，那么再问：业对产生果报有什么能力？对此，毗婆沙师认为：业的能力就在于能产生果报的那个能力。那么，这就证明从先前不存在的事物中产生，从而证明了从先前不存在中产生的观点。
又，如果所有未来的因、生起和果报都存在，那么何种因能对何种果产生效力？因为一切因的时候，一切果也实质存在的缘故。这样就如同外道数论师们所争论的："凡是存在的就只是存在的，凡是不存在的就只是不存在的，不存在的没有生起，存在的没有灭亡。"


 །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། ད་ལྟར་དུ་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་
3-187a
ཟད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཚོར་སོགས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྔར་མེད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་གྲུབ་པར་ཐལ། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། དེས་ན་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་ན། འོ་ན་ནི་མ་བྱུང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བར་གྲུབ་སྟེ། ཁྱད་པར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱས་པར་བཤད་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། འདི་སྐད་དུ། གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པས་མིན་གྱི། མདོ་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལེགས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྲམ་ཟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཡོད་རྒྱུ་རངས་པ་དེར་བསྟན་ལ། ཡང་ན་འདས་པ་ནི་བྱུང་ཟིན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད། མ་འོངས་པ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད། ད་ལྟར་ནི་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱེ་སྨྲས། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེས་སམ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། འདས་མ་འོངས་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་བས་འདས་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ས་བོན་ཡོད་པས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེས་ལྡན་ལ། འདས་མ་འོངས་པ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན། །བྱེ་སྨྲས་
3-187b
འདས་མ་འོངས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཞིག་དྲང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་གིས་སྒྲུབ་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་འགགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་སྐྱེ་ལ་གཟུགས་འགགས་པ་ནི་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་སྐྱེ་ལ་གཞན་འགགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི། སྐྱེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་ཞིང་། འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ད་ལྟར་གྱི་འགགས་ལ། དུས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དུ་མ་ཞིག་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དུས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་གྲུབ་བོ། །མ་འོངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པ་ལ་དང་པོ་ལུགས་སུ་གཅིག་ཏུ་མི་འོང་། བྱུང་ན་དེ་མན་ཆད་རྒྱུན་ཆད་ནས་འགྲོ་བས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་རེས་འཇོག་ཏུ་འོང་ངོ་། །
断亦具有
གསུམ་པ་སྤངས་ཀྱང་ལྡན་པའམ་མ་བྲལ་བ་ལ། མཐོང་སྤོང་དང་། སྒོམ་སྤོང་ངོ་། །
见所断
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །དངོས་པོ་གང་སྤངས་ན་དངོས་པོ་དེ་དང་བྲལ་བའམ། བྲལ་ན་དེས་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འདིར་སྤངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བྲལ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའོ། །དེས་ན་གང་དང་བྲལ་ན་དེས་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པ་ནི་ཡིན་ནོ།

 །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། ད་ལྟར་དུ་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་དྲིས་པ་ལ། རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་
3-187a
ཟད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཚོར་སོགས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སྔར་མེད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་གྲུབ་པར་ཐལ། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། དེས་ན་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་ན། འོ་ན་ནི་མ་བྱུང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བར་གྲུབ་སྟེ། ཁྱད་པར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱས་པར་བཤད་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། འདི་སྐད་དུ། གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པས་མིན་གྱི། མདོ་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལེགས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྲམ་ཟེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཡོད་རྒྱུ་རངས་པ་དེར་བསྟན་ལ། ཡང་ན་འདས་པ་ནི་བྱུང་ཟིན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད། མ་འོངས་པ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད། ད་ལྟར་ནི་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱེ་སྨྲས། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེས་སམ། འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། འདས་མ་འོངས་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་བས་འདས་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ས་བོན་ཡོད་པས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དེས་ལྡན་ལ། འདས་མ་འོངས་པ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན། །བྱེ་སྨྲས་
3-187b
འདས་མ་འོངས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཞིག་དྲང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་གིས་སྒྲུབ་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་འགགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཟུགས་སྐྱེ་ལ་གཟུགས་འགགས་པ་ནི་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་སྐྱེ་ལ་གཞན་འགགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི། སྐྱེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་ཞིང་། འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ད་ལྟར་གྱི་འགགས་ལ། དུས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དུ་མ་ཞིག་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དུས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་གྲུབ་བོ། །མ་འོངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པ་ལ་དང་པོ་ལུགས་སུ་གཅིག་ཏུ་མི་འོང་། བྱུང་ན་དེ་མན་ཆད་རྒྱུན་ཆད་ནས་འགྲོ་བས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་རེས་འཇོག་ཏུ་འོང་ངོ་། །
断亦具有
གསུམ་པ་སྤངས་ཀྱང་ལྡན་པའམ་མ་བྲལ་བ་ལ། མཐོང་སྤོང་དང་། སྒོམ་སྤོང་ངོ་། །
见所断
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །དངོས་པོ་གང་སྤངས་ན་དངོས་པོ་དེ་དང་བྲལ་བའམ། བྲལ་ན་དེས་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འདིར་སྤངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བྲལ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའོ། །དེས་ན་གང་དང་བྲལ་ན་དེས་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པ་ནི་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是所提供文本的简体中文翻译：
有部主张，"现在能造作"的话，论师回答：这一生不是现在造作，因为已经存在。当问"现在造作"是什么意思时，若回答是"因引导果至其他处所"，那么果将成为无常，因为只是从一处引导至另一处，而完全没有生起。又，受等非色法不能被引导至其他处所，因为非所依不住于处所。这个"引导至其他处所"将必然成为从无到有，因为从未至他处而现在到达他处。如果认为因能特别改变果的本体，所以是果的特性，那么就会确立从无而生、从未生而生，因为特性从无到有的缘故。详细解释后总结说：那些主张过去和未来实有的一切有部，对于教法并非善巧，而经中所说的"一切皆有"才是对教法的善巧解释。如何理解经中所说更为善巧呢？"一切皆有"指的是，婆罗门啊，仅指十二处，这是对存在的正确理解。或者说，过去以已生的方式存在，未来以将生的方式存在，现在以正在生的方式存在，如前所述。
有部问：过去未来的烦恼或过去未来的事物应不与之相应，因为过去未来不存在。经部答：过去从其生起，未来为其因的烦恼随眠种子存在，所以与过去未来烦恼相应；有缘过去未来的随眠存在，所以与过去未来事物相应。
其二，"诸法法性甚深微妙"。有部认为过去未来确实存在。对于那些无法解释的，他们说："诸法的自性或本质，即法性，是甚深的，因为不能仅凭思维而确立。"
凡生起之法也有灭的情况，色法生起与色法灭并非不同实体。其他生起与其他灭的情况是：因为趋向生起，所以未来法生起；因为趋向灭去，所以现在法灭去。时间也生起，因为生起包含在时间中。从未来无数刹那中的某些刹那生起，因此确认时间中也有生起。无数未来事物存在时，最初不是一齐出现的，出现后会陆续中断，所以未中断者会依次出现。
断亦具有
第三，虽断却相应或未离的情况，包括见所断和修所断。
见所断
首先，虽断除苦谛见所断，但由其余遍行(烦恼)相应。如果问某事物被断除时是否与该事物相离，或者相离时是否断除该事物，这里断除指的是失去获得，而相离指的是断除缘于此的烦恼。因此，与何相离，即断除何事物。


 །སྤངས་ལ་མ་བྲལ་བའང་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་ལ། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྤངས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྷག་མ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོ་རྣམས་
3-188a
ཀྱིས་ལྡན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་སྤངས་ཀྱང་། ཀུན་འབྱུང་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་བར་དུ་ཀུན་འབྱུང་གི་ཀུན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་ཙམ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་སྤངས་ཀྱང་མ་བྲལ་བ་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་འབྱུང་གི་ཀུན་འགྲོས་བརྟོད་ཐག་བྱས་པའོ། །ནམ་བརྟོད་ཐག་དེ་བཅད་ཙམ་ན་སྤངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་མཉམ་མོ། །འགོག་པ་མཐོང་སྤོང་ནི་སྤངས་པ་དང་བྲལ་བ་དུས་མཉམ་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་ཀུན་འགྲོ་མེད་ཙམ་ན་ཀུན་འགྲོའི་དམིགས་པ་མེད་པས་ལམ་གྱི་སྤངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་མཉམ་མོ། །
修所断
གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱིས། །སྒོམ་སྤང་གི་རིས་ལའང་རྣམ་པ་དགུ་ལས། དང་པོའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་པས་བྲལ་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་ཅན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་དྲི་མ་ཉོན་མོངས་ལྷག་མ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་སོགས་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་སྤང་བརྒྱད་པ་མན་ཆོད་ཡེ་ཤེས་དགྲ་དོད་ཀྱིས་སྤངས་ཀྱང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡོད་ཙམ་ན། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བརྒྱད་པོ་མན་ཆད་ཚོ་ལ་དམིགས་ཙམ་ན་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཚོ་དགུ་པ་བརྟོད་ཐག་ལྟ་བུ་སྟེ། བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་འགིང་ཕུར་ལྟ་བུ་དམིགས་པའི་དུས་སུ་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་སྤངས་ཀྱང་མ་བྲལ་ལོ། །འདིར་ཡུལ་ཅན་དེ་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཡུལ་ཅན་ལྡན་པས་ཡུལ་སྤང་བ་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །སྨྲས་པ། བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ། །གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་ལམ་གྱི་འབྱོར་དགུའི་ཆེད། །ཡང་དག་ལྟ་བའི་སྣང་བ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། །བདག་གི་བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཡི། །འོད་ཟེར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་རྒྱས་པ་འདི། །ཤེས་བྱའི་
3-188b
ཁོངས་ན་རབ་ཏུ་ཅིས་མ་གར། །
何法为何识境
བཞི་པ་ཆོས་གང་སེམས་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པ་ལ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལྔ་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་དང་། ཟག་མེད་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པའོ། །
三界五法为何识所缘
དང་པོ་ལ། མཐོང་སྤོང་དང་པོ་གཉིས་དང་། སྒོམ་སྤོང་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་དང་། འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པའོ། །
初见所断二与修所断为何识所缘
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ལ། གཟུགས་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སས་བསྡུས་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པའོ། །
欲界所属为何识所缘
དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག །དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དམིགས་པ་གང་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་ཚིག་རེ་ནས་བཤད་ན་བརྗོད་བྱ་མང་པོར་འགྱུར་བས། འབད་པ་ཆུང་ངུས་འདྲི་བའི་ཚེག་མང་པོ་གོ་བར་འགྱུར་བར་བསྡུས་ཏེ་འཆད་ན། ཆོས་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ལྔ་སྟེ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ། ཟག་མེད་དེ་བཅུ་དྲུག་གོ། སེམས་ཀྱང་བཅུ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་དོ། །དེའང་གཟུགས་མཐོང་སྤོང་མིན་ཙམ་ན། འདོད་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བཅུ་པོ་དེ་ཕུང་པོ་བཞི། ཀུན་འབྱུང་གི་བདུན། འགོག་པའི་བདུན། ལམ་གྱི་བརྒྱད་པོ་དེའང་ཕུང་པོ་བཞི་བཞིའོ། །སྒོམ་སྤོང་ནི་མཐོང་སྤོང་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་བཅས་མཐའ་དག་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའོ། །གཟུགས་ཁམས་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་དགུ། ཀུན་འགོག་དྲུག་དྲུག །ལམ་བདུན་ནི། གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་བཞིའོ། །སྒོམ་སྤོང་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
断而未离的情况也存在。当苦谛智已生而集谛智未生时，苦谛见所断已断。虽然断除了这些，但仍与缘于此的剩余遍行烦恼——集谛见所断遍行相应。
虽然以苦谛随后智断除了上两界的苦谛见所断，但在集谛随后智未生之前，只要缘于苦谛的集谛遍行存在，就会有虽断苦谛见所断却未离的情况，这是因为集谛的遍行形成了束缚。一旦切断这束缚，断与离就同时完成。灭谛见所断的断与离是同时的，而由于道谛没有遍行烦恼，因此也无遍行所缘，所以道谛的断与离同时完成。
修所断
其次，虽断第一种，但由余染污所缘仍相应。修所断类中有九种，虽然断除并离开了第一种即大品大种，但由于其所缘，即缘于它的染污烦恼余者——大品中种等未断者的所缘，仍然与之相应。
虽然以强力智慧断除了修所断的第八品及以上，但因缘于小品小种的智慧尚未生起，所以只要小品小种存在，小品小种及以下八品就会缘于第八品及以上九品，如同系绳一般——第八品以上如同桩子，在所缘时虽断但未离。
这里不是说与那些所缘者相应，而是由于与所缘者相应，所以断者也相应，这是宗义。
所言：为了在无上大乘中，成就究竟道的九种富足，为了赐予正见之光明，我以极为明晰的智慧，现前广大菩提之光芒，岂不在所知领域中广为闪耀？
何法为何识境
第四，何法为何心识之境，包括三界五法为何心所缘，以及无漏法为何心所缘。
三界五法为何识所缘
首先，初见所断二与修所断为何识所缘，以及灭道见所断为何识所缘。
初见所断二与修所断为何识所缘
首先，欲界所属为何识所缘，色界所属为何识所缘，无色界所属为何识所缘。
欲界所属为何识所缘：
苦集见修所断，欲界所生，为自三与色界一，及无垢识之境界。
若详细说明每一烦恼随眠缘于何境会变得过于繁多，因此简略解释以便用较少的努力理解问题的要点：法有十六种，三界各有五种所断类，共十五种，加上无漏法共十六种。心识也有十六种，即与前述相同。
由于色界不是见所断，所以欲界的十种苦谛见所断是四蕴，集谛的七种、灭谛的七种、道谛的八种也各是四蕴。修所断是除见所断外的一切有漏法，即五蕴。色界的苦谛见所断九种，集谛与灭谛各六种，道谛七种，都是除色蕴外的四蕴。修所断是五蕴。无色界的见所断与修所断也与此相似。


 །དེ་ལ་ཆོས་གང་ཞིག་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཕྲ་རྒྱས་འདི་སྙེད་ཅིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོ་དང་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་། དེའི་
3-189a
རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་དང་། ལམ་གོམས་པ་ཡིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་། འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་གི་གསུམ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་འདོད་ཁམས་ལ་ལྟ་བའི་སྐབས་ན་སྒོམ་སྤང་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཅིག་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག་དང་དྲི་མེད་ལྔ་ཅར་ལ་རྣམ་ཤེས་ཞེས་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་རོ། །འདིར་རང་སའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་གིས་རང་སའི་དེ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དག་ཡིན་ལ། རང་སའི་སྒོམ་སྤང་གིས་ཀྱང་དམིགས་པ་ནི། རང་སའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཐོས་བསམ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྒོམ་སྤང་གིས་འདོད་པའི་དེ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའང་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་འོག་མ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བས་ནི་འདོད་པ་ལ་མི་དམིགས་ཏེ་རིང་བ་བཞིས་རིང་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་དག་གིས་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་དག་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཙམ་ལ་དམིགས་
3-189b
པའི་ཕྱིར་རོ། །
色界所属为何识所缘
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཁམས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། །འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །གཟུགས་ཁམས་ལ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་བརྒྱད་ཀྱིས་དམིགས་ཏེ། རང་གི་ཁམས་པའི་སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། ཁམས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའམ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། ཁམས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་ནམ་མཁའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་གི་སེམས་གཅིག་གིས་དང་། དྲི་མེད་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
无色界所属为何识所缘
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས། །གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །སྤང་བྱ་ཆོས་དེ་གསུམ་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་བཅུའི་དམིགས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་དེ་ཚན་པ་གསུམ་སྟེ་སེམས་དགུ་དང་སེམས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །
灭道见所断为何识所缘
གཉིས་པ་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་ནི། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཆོས་ཁམས་གསུམ་པ་ཀུན་རང་གི་སེམས་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་སྤོང་རེ་རེས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དེའང་འགོག་པ་མཐོང་སྤོང་འདོད་ཁམས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་དམིགས་པ་སྟེ་སྔར་བཤད་ལྔ་དང་རང་གི་སེམས་བཀླག་པའི་དམིགས་པའོ། །ལམ་མཐོང་སྤོང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དུ་གཏོགས་པའང་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་སེམས་རེ་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་སེམས་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
对于何法为何心所缘，应当了解后考察有多少随眠会增长。关于这点，苦谛见所断遍行与非遍行相应，以及其因——集谛见所断遍行相应，以及道修所断善法，以及欲界所生的世间道中缘于欲界法的情况下，由自地三种以及色界所属，在观察欲界时，修所断第一近分无间道一种，以及无垢法智相顺五种所行境界。所谓"识"，是作为修饰语应用于自地三种、色界所属一种及无垢五种的。
这里，自地的苦集见所断缘于自地这两者，是就同分遍行而言。自地修所断也缘于自地有漏善法三者，是指缘于这三种所断的闻思以及如世间正见等。色界所属的修所断缘于欲界三者，是就色界善法而言，因为上地烦恼不缘于下地。无色界善法不缘于欲界，因为以四远而远离。欲界行的灭谛和道谛见所断心不缘于此，因为直接邪入缘于无漏的心是缘于灭谛和道谛的缘故；有漏邪入缘于邪入者也仅是缘于灭谛和道谛见所断的缘故。
色界所属为何识所缘
其次，色界所生为自地及下三上一无垢等所缘。色界生起的三类法为八心所缘：自地三心，下界苦集见所断非同分遍行相应心，修所断闻所成或思所成三心，上界修所断空无边处近分一心，以及无垢随智相顺心之所缘。
无色界所属为何识所缘
第三，无色界所生为三界所属三心及无漏行境。这三种所断法无色界所生是十心所缘：三界所属的三组九心和无漏心的行境。
灭道见所断为何识所缘
第二，灭道见所断为何心所缘：灭道见所断一切，为自所搜寻之行境。灭谛和道谛见所断三界法，皆是各自灭谛和道谛见所断心所搜寻的行境。其中，欲界灭谛见所断是六识的所缘，即前面所说的五种及自心所搜索的所缘。道谛见所断也与此相似。同样，灭谛和道谛见所断色界和无色界所属，也是各自灭谛和道谛见所断心所搜寻的行境，因此是九心和十一心的所缘。


 །
无漏为何识所缘
གཉིས་པ་ཟག་མེད་ལ་སེམས་གང་གིས་དམིགས་པ་ནི། ཟག་མེད་ཁམས་གསུམ་མཐའ་གསུམ་དང་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཟག་མེད་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པའི་མཐའ་མ་གསུམ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་
3-190a
ཏེ། འགོག་ལམ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དང་། སྒོམ་སྤང་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིའང་ཡིན་པས་བཅུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དེའང་ཟག་མེད་སོ་སོར་བརྟག་འགོག་དང་ལམ་བདེན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། སྒོམ་སྤང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཟག་མེད་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གཉིས་ནི་སྒོམ་སྤང་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་དང་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གཉིས་སྒོམ་སྤང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཅེས་བརྟགས་འགོག་དང་ལམ་བདེན་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དམིགས་པར་བཤད་དོ། །ཡང་བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་དང་། །སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཟག་པ་མེད། །རྣམ་ཤེས་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་བཅུ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བཅུའི་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བཅུའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་འགོག་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཁམས་གསུམ་དུ་དམིགས་པ་རེ་རེའི་གྲངས་ཀྱིས་འཕར་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་མཚོན་ནས་སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་རེ་རེའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་བཅུ་
3-190b
དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཕྲ་རྒྱས་ཇི་ལྟར་རྒྱས་ཞེས་རྟོགས་པའི་དགོས་པའི་སླད་དེ། ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ནི། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་སྡོམ་དུ་བྱས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་བདེན་བཞི་མཐོང་སྤང་དང་། །སྒོམ་སྤང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ནི། །རིམ་བཞིན་བཅོ་ལྔ་གཉིས་བཅུ་དྲུག །བཅུ་དང་གཉིས་དང་བཅུ་དྲུག་དང་། །ལྔ་དང་གཉིས་དང་བཅུ་གཅིག་འགྱུར། །ཟག་མེད་ཡུལ་དུ་བཅུ་དྲུག་འགྱུར། །ཞེས་འདོད་པའི་སྡུག་ཀུན་གྱི་སྤང་བྱའི་ཡུལ་དུ་བཅོ་ལྔ། འགོག་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཡུལ་དུ་རང་གི་དེ་གཉིས་དང་། སྒོམ་སྤང་གི་ཁམས་གསུམ་གའི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅོ་ལྔ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྤང་བྱ་ལྔ་ལྔ་པ་གཉིས། གཟུགས་མེད་རང་གི་སྤང་བྱ་རིས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་གཟུགས་ཀྱི་རིས་ལྔ་ཟག་མེད་དེ་བཅུ་གཅིག་གོ། ཡུལ་དུ་བཅུ་དྲུག་དང་། དེའི་རིགས་ཁམས་གོང་ལ་འགྲེ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་ཚིག་ཉུང་ལ་རྟོགས་སླ་བར་བརྗོད་ན། ཁམས་གསུམ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་རྣམས། །རིམ་བཞིན་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དང་ལྔར། །འགོག་ལམ་མཐོང་སྤང་གཉིས་གཉིས་སུ། །སྒོམ་སྤང་ཟག་མེད་ཀུན་ལ་དམིགས། །ཞེས་སོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
无漏为何识所缘
其次，无漏法为何心所缘：无漏为三界三边及无漏行境。无漏是三界中各有五类所断的最后三类的行境，即直接邪入灭道、修所断善法，以及无漏心的对境，因此是十种心的行境。其中，无漏中的择灭和道谛是三界邪见等缘无漏者相应心、修所断有漏善心，以及无漏法智、随智的所缘；而虚空和非择灭二者仅是修所断非烦恼心的所缘。
阿阇黎功德慧及毗友说："虚空和非择灭二者是修所断烦恼心和非烦恼心二者的所缘"，此说不合理，因为"六是无漏行境"中仅说择灭和道谛是烦恼心的所缘。
再以两个半偈颂总结刚才所说的内容："三界苦集见修所断，无漏，分别为五八十识，及十识的行境。灭道见所断一切，为自所搜寻的行境。"这意思是，苦谛和集谛见所断及修所断欲界者为八种所缘，无色界者为十种所缘，无漏者亦为十种所缘，如前所述，灭道所断三界所缘，各以所缘数目的增加方式来认识。以此类推，十六种心各自所缘的十六种法的安立，为了了解随眠如何增长的目的，将略示一分。
关于此，藏地古代学者的总结是："三界四谛见所断，及修所断为心境，依次十五二十六，十二十六，五二十一，无漏为境成十六。"这是说欲界苦集所断的对境有十五，灭道所断的对境有自地两者，修所断三界各五类所断共十五，色界和无色界各五类所断共两者，无色界自地所断类，无色界所断五类、色界五类及无漏，共十一。对境为十六，以此类推上界。其意义简明易解可表述为："三界苦集见所断，依次十五十五，灭道见所断二二，修所断缘一切无漏。"


 །དེ་ལྟར་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དེ་རྣམས་ལས་ཡུལ་གང་ལ་ཡུལ་ཅན་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་པ་ལ། ཡུལ་དེ་ཆོས་གང་དུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་སེམས་དུའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་སེམས་དེ་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་མིན་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པ་དེ་ཡུལ་དེ་ལ་རྒྱས་མི་རྒྱས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མཚོན་ན། དེ་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་དང་ཟག་མེད་གསུམ་དུ་གཏོགས་ལ། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་གི་གཟུགས་ལའང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ན། འདོད་པ་རང་སའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་འགྲོ་དང་། སྒོམ་སྤང་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་
3-191a
དང་། སྒོམ་ལམ་ཟག་མེད་ལྔའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ལྔའི་དང་པོ་གསུམ་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཟ་མེད་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་མ་ཡིན་ལ། ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པ་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་འགྲོ་བཅུ་གཅིག་དང་སྒོམ་སྤང་བཞི་སྟེ་བཅོ་ལྔ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྒོམ་སྤང་བཞི་པོ་ཁོ་ནར་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བདུན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྒོ་ལྔའི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལུས་ཚོར་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་སྒོམ་སྤང་དང་། གསུམ་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ནས་སྒོམ་སྤང་གི་བར་ལྔ་པོ་དེ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཁོ་ནའི་ཟག་པ་མེད་པ་གཅིག་དང་སྟེ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་མ་གཏོགས་རྣམ་ཤེས་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་ཀུན་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་བཞིས་དམིགས་ལ། དེའང་སྡུག་ཀུན། །མཐོང་སྤང་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ས་དང་གོང་སའི་བདེ་དབང་ལ་འཇིག་ཚོགས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་མཐོང་སྤང་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་ལྟ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་སོགས་
3-191b
མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གིས་ནི་དམིགས་པ་མིན་ཏེ། ལོག་ལྟ་སོགས་ནི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་སོགས་ཀྱིའང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རིས་ལ་དམིགས་པས་རང་རིས་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རིས་ལྔ་ཅར་གྱིས་དམིགས་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་སྤོང་ལོག་ལྟ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། སྒོམ་སྤོང་གི་སེམས་དགེ་བ་སྟེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དམིགས་ཤིང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་དམིགས་པས། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་དེ། ཟག་མེད་ཀྱི་དམིགས་པས་ནི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ལས་ཁ་ཅིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེའང་ཕྲ་རྒྱས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རིས་བཞིས་དམིགས་པ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱས་ཞེ་ན། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་ལྟ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་ཅར་ཡང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་རྒྱས་ལ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
如上所述，在那些境与有境中，对于某一境界有多少随眠增长，应当从以下四点了解：该境界属于哪一法类，该境界为几种心所缘，有境之心是否为随眠，若是随眠则是否对该境界增长。以色蕴为例，它属于欲界和色界的修所断以及无漏三类。对于欲界修所断色，若是相续所摄的烦恼性，则成为欲界自地两谛的遍行、修所断、初禅近分以及修道无漏五种的对境，其中前三种心是随眠，后二种是修道有漏无漏，非随眠。作为随眠的前两谛的十一遍行以及修所断四种，共十五种会增长。对于相续所摄的非烦恼性以及非相续所摄的一切色，应知仅有修所断四种增长。
现在，对缘乐根的识有几种随眠增长呢？乐根有七种：欲界五根地的乐根身受是修所断，因为经说"不是第六也非生"；色界的乐有初禅三识身的乐是修所断，第三禅意地的苦见所断乃至修所断五种，以及唯属第三禅地的无漏一种，共七种。除灭谛见所断外，它们为十二种识所缘：欲界苦集道见所断以及修所断四种所缘。苦集见所断缘此，因为自地及上地乐根为我见、邪见等所缘；道谛见所断缘此，因为邪见等相应所缘；修所断缘此，因为贪等相应方式所缘。灭道见所断不缘此，因为邪见等缘于灭谛而非缘于乐，见取等也不缘于此，因为缘于自类而自类中无乐根。
色界行者五类皆缘，无色界行者以道谛见所断邪见等相应心以及修所断善心二者缘，无漏识也缘，因此，缘乐根的识共有十二种。
如是缘境中，随眠增长与否各有情况。无漏所缘不生随眠增长，因为从某些中仅某些会增长。欲界行者四类所缘中随眠如何增长呢？对缘乐根的邪见及其相应，苦谛见所断十种随眠皆由所缘与相应而增长，集谛见所断亦同。


 །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སོགས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་ལྟ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་སོགས་ཀྱང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྒོམ་སྤང་ཡང་རིས་དེ་ལ་རྒྱས་ཏེ། ཆགས་སོགས་བདེ་དབང་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་མཐོང་སྤང་
3-192a
གི་རིས་དེ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་རིས་བཞི་ལ་རྒྱས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་འགྲེ་བས་གོ་སླའོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལམ་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་རིས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ལོག་ལྟ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བྱའི་སེམས་དགེ་བ་ལམ་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པས་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་སྡུག་ཀུན་རྣམས་ཀྱང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལོག་ལྟ་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དང་། ཕན་ཚུན་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་ལ་མ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ལོག་ལྟ་མཚུངས་ལྡན་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ལ་དམིགས་ཏེ། བཅུ་བཞི་པོ་འདི་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་ནི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་འཕར་ན་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འགོག་པ་མཐོང་སྤང་མ་གཏོགས་རིས་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་རིས་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ལ། གཟུགས་
3-192b
ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དམིགས་པ་རིས་ལྔ་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པའམ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལམ་སྲོལ་འདིས་གཞན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལུས་ཚོར་གཅིག་སྟེ་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་ཤེས་ནི་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་དང་། སྒོམ་སྤོང་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ་ལྔའོ། །དེ་ལ་སྒོམ་སྤང་གི་རིས་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱས་ལ། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་གི་རིས་ནི་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དང་། སྒོམ་སྤོང་གི་སེམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་མཚུངས་ལྡན་ནམ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་པར་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའང་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་དེ་ཕན་ཚུན་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་མཐོང་སྤོང་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་སྤྱོད་ཀྱི་ཀུན་འགྲོ་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་ཏེ། གཟུགས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ན་ནམ་མཁའི་ཉེར་བསྡོགས་བསྡུས་པའི་རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྡུག་དབང་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་ཏེ། སྡུག་དབང་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
道谛见所断等也对缘乐根的识增长，因为通过与邪见等相应的方式增长，以及见取等也通过所缘的方式增长的缘故。修所断也对该类增长，因为贪等通过与缘乐根识相应的方式增长的缘故。灭谛见所断对该类不增长，因为没有缘乐根的识的缘故。
行者缘有为五种对四类增长，如前所述类推容易理解。无的道谛见所断和修所断二类对道谛乐根所缘识，通过与邪见相应的方式增长，通过见取所缘的方式增长，以及修所断善心缘道谛乐根，使贪等类增长。应知无**随眠苦集等也对缘道谛的识与邪见等相应者，通过相应方式增长。
另外，那十二种缘乐根的识，通过相互缘的方式缘乐根的识，以及无行者苦集见所断二者缘道谛识，无行者道谛见所断邪见相应以及无**行者修所断所缘，这十四种是缘乐根所缘的识。
对于缘乐根所缘的识，苦集见所断也增长，欲界行者除灭谛见所断外四类，以及无**行者四类，通过所缘和相应方式增长；**行者有为所缘五类各自通过所缘或相应方式增长。通过这一方法，其他也应理解。
对缘苦根的识有几种随眠增长呢？苦根是欲界行者身受一种，是修所断。缘于此的识是欲行苦谛见所断遍行相应，修所断，**行者修所断，以及无漏所缘，共五种。其中修所断类增长，苦集见所断类对遍行相应心和修所断心各自通过相应或所缘方式增长。
对缘苦根所缘的识有几种随眠增长呢？缘于其所缘的识也是五种，因为它们相互缘的缘故，此外还有欲行道谛见所断缘无漏，以及行者遍行相应也缘此，因为行者修所断善心缘苦根所缘的缘故。无**近分所摄粗相等形式缘苦根所缘，因此，缘苦根所缘的识有八种。


 །དེ་ལ་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་རིས་བཞི་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ལ་མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་དང་། གཟུགས་སྤྱོད་གསུམ་སྟེ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་སྤོང་དང་། གཟུགས་མེད་གཅིག་སྟེ་སྒོམ་སྤོང་
3-193a
དང་ཀུན་འགྲོ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་བདེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཀར་གྱིས་དམིགས་པས་བཅུ་དང་། ཟག་མེད་གཅིག་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལམ་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་དང་། ཟག་མེད་དེ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་རིགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་འདོད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་རིས་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་རིས་གཉིས་དང་། ཀུན་འགྲོ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་རྒྱས་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའང་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་གཉིས་ཏེ། བཅོ་ལྔས་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་སླར་འཕང་དང་། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་སྤོང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་རིས་བཞིའང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། སྙིང་སྟོབས་མཆོག་གི་ཕ་རོལ་སོན་པ་འགས། །རྒྱ་ཆེན་ལུང་ལས་ངེས་ཤེས་གཏིང་ཐོབ་སྟེ། །ཡང་དག་བློ་གྲོས་ཟབ་མོ་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི། །དེ་ལ་བསམས་ནས་ངས་འདིར་ལེགས་པར་བཤད། །ཟབ་དགུ་རྣ་བར་སྙན་པའི་དཔལ་མེད་ལ། །གྱི་ནའི་གྲགས་པས་ཚིམ་ལ་འདིས་ཅི་བྱ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་དབྱེ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་གཉིས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས། །ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་གིས་སེམས་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་འཇོག་པ་ནི། དམིགས་པས་རྒྱས་འགྱུར་ཁོ་ན་དེར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་སའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་
3-193b
དམིགས་ནས་མི་རྒྱས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་སའི་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཟག་བཅས་ཡིན་པ་ལ། ཟག་པ་དམིགས་པ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འགྱུར་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ཀྱང་། བཤད་ཐལ་ན། ཟག་པ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གིས་རྒྱས་པས་ཁྱབ་པ་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཞི་ཏུ་མ་དཔྱད་པའོ། །ཡང་དམིགས་པ་སྤངས་མ་སྤངས་ལ་རྒྱས་མི་རྒྱས་སུ་འཇོག་པ་དེའི་དོན་ནི། གང་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དེ་སྤངས་མ་སྤངས་ལ་བྱ་བ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྤངས་མ་སྤངས་ལས་ཀྱང་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར། །ཟད་དང་དམིགས་པ་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་སེམས་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་སྤངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པ་ནི། དཔེར་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་ལྟ་བུས་སྤངས་པའི་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ས་ན་ཉོན་མོངས་དང་སེམས་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་སེམས་དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་བས་ཁྱབ་ཀྱང་། སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་པ་ལ་རྒྱས་པ་དང་མི་རྒྱས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སྐྱེ་ལ་དམིགས་མཚུངས་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དེའི་ཐོབ་པས་སེམས་རྒྱུད་བཟུང་ཞིང་། རྒྱུད་དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་བཞག་པས་དེ་སྲིད་དུ་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ལ་མཚུངས་ལྡན་སྤངས་ཀྱང་། དམིགས་པ་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
对此，欲界行者的随眠四类，即苦集见所断和修所断，以及行者三类，即苦集见所断和修所断，以及无一类，即修所断和遍行，都会增长。
对缘喜根的识有几种随眠增长呢？缘于此的识是欲界和的五类所断所缘，共十种，以及无漏一种，无的道谛见所断和修所断，以及无漏，共十三种所缘。对此，欲界和行者缘有为五类随眠和无行者二类以及遍行，都会相应增长。
对缘喜根所缘的识有几种随眠增长呢？缘于其所缘的识也是十三种，以及无行者苦集见所断二者，共十五种所缘。对此，无苦集见所断进一步增长，以及欲界和缘有为，以及除灭谛见所断外无行者四类也增长。
所言：某些已达最高勇猛彼岸者，从广大经教中获得深刻定解，生起正确深妙智慧，思及此义我在此善说。九深法于耳不悦者，以名声满足有何用？
第三，随眠相应的分类：烦恼及随眠相应有二，非烦恼增长随眠。即何种随眠使心成为何种随眠。有漏善法和无覆无记法成为随眠相应，是单由所缘增长安立，因为不可能被自地烦恼所缘而不增长，也不可能与自地烦恼相应。因此，虽然有漏法不一定是由烦恼所缘或相应方式增长，但若说有漏法必定由烦恼所缘或相应任一方式增长，这是极不审慎的。
此外，所缘已断未断决定增长与否的含义，不仅仅指所缘境已断未断，还必须考虑缘此的有境识已断未断，如所言："于彼所缘真灭尽，及所缘断故。"
又，心与相应已断随眠，例如，如舍利子已断过去未来地的烦恼，但心仍与它们同在。因此，非烦恼心必定有随眠增长，而烦恼心随眠相应有增长与不增长两种，因为凡夫由所缘相应二者增长，随眠的获得执持心相续，并在该相续中安立未来同类因，故随眠增长；圣者虽断相应，但有所缘增长相应，如"虽断苦谛见所断，由余遍行相应"，及"虽断第一种，由余染污所缘"所说。


 །གཉིས་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་ལ་འདས་པའི་སེམས་
3-194a
དང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གང་ཞིག་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོས་བསལ་བར་མི་ནུས་པས་སེམས་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ངང་པས་ཆུ་ལ་འོ་མ་ལེན་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་བཀོག་ནས་སེམས་འབའ་ཞིག་བཞག་ཏུ་མི་འདོད་དོ། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་ལྟ་བུ་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་ཞེས་སྦྱར་དགོས་ཏེ། དབལ་མ་ནུས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལས། །སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པ་ནི་རྒྱས་འགྱུར་མིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་འགྲོ་རྣམས་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་རྣམས་ཕྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
起随眠分
གཉིས་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །
生起次第
དང་པོ་ནི། རྨོངས་ལས་ཐེ་ཚོམ་དེ་ནས་ནི། །ལོག་ལྟ་དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལྟ། །དེ་ནས་མཐར་འཛིན་དེ་ནས་ནི། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་འཛིན་དེ་ནས་ལྟ། །རང་གི་ལྟ་ལ་ང་རྒྱལ་ཆགས། །གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་དེ་ལྟར་རིམ། །དང་པོ་ཁོ་ནར་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུ་མི་འདོད་དོ། །རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱོགས་གཉིས་ཐོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་ནི་ལོག་པར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་སོགས་ལོག་པར་ངེས་པའི་ལོག་ལྟ་སྐྱེ་ལ། དེ་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་བསལ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྐྱེ་སྟེ། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར། གྲག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ལོག་ལྟ་ལས་འཇིག་ལྟ་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་པར་
3-194b
བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེ་འགས་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ཀྱང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྤེལ་གསུང་ངོ་། །དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་འཇུག་སྟེ། བདག་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་འཇུག་སྟེ། གང་ལ་མཐར་འཛིན་པ་དེས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ལས་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་འཇུག་སྟེ། གང་གིས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ནི་རང་གི་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནས་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དེའི་དགྲ་བོར་གྱུར་བ་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ཞེ་སྡང་འཇུག་གོ། གཞན་དག་ནི། གང་གིས་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བ་སྔར་བླངས་ནས་ཕྱིས་མུ་སྟེགས་པ་ལ་ལོག་ཆོས་ཐོས་ན་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བ་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་བར་འདོད་དེ། ཆགས་སོགས་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྔར་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སྡང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནས་མཐོང་སྤོང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པར་བཤད་པ་དང་། གོང་འོག་ནས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཀུན་འགྲོ་ཡིན་ལ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་བཤད་པ་ནི་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
其次，阿罗汉过去的心和未来不生法性的心与烦恼同住，是相应已断，因为已断其获得，因此也不增长；但与之共同运行的共同事物，对治法不能除去，因此该心唯是有漏，如鹅从水中取乳，无法去除烦恼而单留心体。对于如有漏善法等非烦恼心，必须说"与随眠相应"，因为无法驱除，所以由于所缘未断而增长，因与随眠相应的缘故。如说："烦恼从所缘，应当断除。"非烦恼无随眠者不增长，因为缘于此的遍行已先前断除，修所断随后将断的缘故。
起随眠分
第二，生起方式有生起次第和生起原因。
生起次第
首先，愚痴生疑惑，随后生邪见，后生我见，再生边执见，随后生戒禁取，而后见取，执著自见生我慢，对他怀瞋恨，如是次第。
最初与无明相应，对诸谛愚痴，于苦乃至道不希求。愚痴之后，听闻两方说法，生起"是苦否"等疑惑。生疑后，由于邪闻思，决定"无苦"等邪见。然后，排除苦蕴而生我见，因为执著于我。"所说"表明邪见后不一定生我见，如刚师所说，有时见取也紧随其后。之后，由我见而生边执见，因为执著我为常断边际。其后，生戒禁取，因为坚信能由所执边际得清净。随后，由戒禁取而生见取，因为执所信清净法为最胜。之后，因贪著自见而生我慢，因为由此变得傲慢。由于过度执著自见，对作为敌对的他见生瞋恨。
其他人认为，若先受持佛教见解后来听闻外道邪法，则会对佛教他见生瞋，因为贪等见所断的对境是自相续中的见解，故成立对自相续先前见解生瞋。此处说见所断缘于自相续，而上下文说缘于他相续，是因为前者是指非遍行，后者是指遍行的缘故。
如上所述，这是十种随眠生起的次第。


 །
གཉིས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་དང་། །ཡུལ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ལས། །ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ནི་ཚང་བ་ཡིན། །རིས་མཐུན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། སྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་སོགས་རྒྱུ་དག་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ན་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཅེས་པས་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་འབྱུང་གི་
3-195a
ཐོབ་པ་མ་བཅད་པས་མ་སྤངས་ཤིང་། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཤིང་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཡུལ་སྣང་བ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའོ། །འདི་གསུམ་ནི་རྒྱུ་དང་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཚང་བར་བགྲང་བ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་ཚང་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉམས་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར། ཞེས་གྲགས་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་སྤངས་པ་ལས་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་མདོ་སྡེ་པས་མ་རངས་པའི་ཚིག་གོ།
གསུམ་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། ངོ་བོ་དངོས་དང་། གང་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་བསྟན་པའོ། །
体性正分
དང་པོ་ལ། མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའོ། །
经中所说义
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། ངེས་ཚིག་གོ།
དང་པོ་ལ། ཟག་པ་དང་། ཆུ་སྦྱོར་དང་། ཉེར་ལེན་ནོ། །
说有漏
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལོག་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
欲界有漏
དང་པོ་ནི། འདོད་ན་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པའི། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་བཅས་ཟག །འདོད་ཁམས་ན་གཏི་མུག་ལྔ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འཆད་འགྱུར་ངོ་ཚ་མེད་སོགས་བཅུ་དང་བཅས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཡིན་ནོ། །
轮回有漏
གཉིས་པ་ལ། མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ་དང་། གོང་མ་གཉིས་ཀ་དེར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། གཟུགས་དང་གཟུགས་ནི་མེད་པ་ན། །ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་ཟག །གཟུགས་དང་གཟུགས་ནི་མེད་པ་ན། མ་རིག་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་གཟུགས་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་བཞི། འདོད་ཆགས་ལྔ། ང་རྒྱལ་ལྔ་
3-195b
སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་དང་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའང་ཉེར་དྲུག་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་ཟག་པའོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། ཞེས་ཀུན་དཀྲིས་རྨུགས་རྒོད་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། སྲིད་པའི་ཟག་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་ཉོན་དང་། ཀུན་དཀྲིས་གང་དག་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བཤད་ན། །འདིར་དེ་མ་སྨོས་ཞེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་ན་རེ། འདི་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་འགྱོད་ཁྲོ་འཆབ་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་དབང་ཅན་མིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་རྨུགས་རྒོད་རྣམས་ཀྱང་འདོད་ཟག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་སོགས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་དབང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་རང་གི་འཇུག་པ་ཤས་ཆུང་བས་རང་དབང་ཅན་ལ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
第二，生起的原因：随眠未断除，对境近在身旁，非理作意思，烦恼因齐备。虽然相似类圆满、对境、乐受、饮酒、修习差别等也是原因，但生起时主要由三因生起：所谓"随眠未断除"，是指随眠集起的获得未切断而未断，苦谛未遍知且对治未生起；与烦恼生起相顺的对境近在身旁；对所现对境颠倒的等无间缘非理作意，由此生起烦恼。这三者是因力、境力及加行力。这些也算作主要因素齐备，并非必须齐全，如仅由境力使阿罗汉退失，据说阿罗汉不会从所断退失，此是经量部不喜的言论。
第三，随眠的异名有体性正分、与何相应以及说五盖。
体性正分
首先，经中所说义和论中所说义。
经中所说义
首先，本体和词义解释。
第一，有漏、暴流、取。
说有漏
首先，欲漏、有漏、无明漏别说的原因。
欲界有漏
首先，欲界除痴外，烦恼及随烦恼为漏。欲界中除五痴外的烦恼，即十二种见、四种疑、五种贪、五种瞋、五种慢，共三十一种，以及将要解释的无惭等十种随烦恼，共四十一种，是欲漏。
轮回有漏
其次，识别所相和上二界均视为此的理由。
首先，色界无色界，唯随眠为有漏。色界和无色界，除无明外，色界有十二种见、四种疑、五种贪、五种慢，共二十六种，无色界行者也有二十六种，共五十二种唯是有漏。
"昏掉傲慢三界有"，不是说随烦恼昏沉掉举也有吗？《品类足论》中说："何为有漏？除无明外，余色无色相应的结、缚、随眠、随烦恼、随烦恼缠。"为何此处未提及？
迦湿弥罗人说：此二与贪等相应，嫉妒、吝啬、悔恨、忿怒、覆藏等仅与无明相应，如同非自在故未提及。若如此，则欲界无惭无愧昏沉掉举也非欲漏，因与贪等相应非自在故。
此处认为是因自己的活动微弱，所以是指自在者，并非因与贪等相应而非自在。


 །
上两界即欲界为例
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཁ་ནང་བལྟས། །མཉམ་གཞག་ས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་བྱས། །ཁམས་གོང་གི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་གཉིས་ཀའང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་གཙོ་བོར་མི་བྱེད་པར་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མཐུན་པ་གསུམ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་གང་གིས་སྲིད་པའི་འདོད་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱའོ།
另说无明有漏之由
།གསུམ་པ་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྩ་བ་མ་རིག་ཡིན་པས་ན། །ལོགས་ཤིག་ཏུ་ནི་ཟག་པར་བསྟན། །མ་རིག་པ་ཁམས་གསུམ་པ་རྫས་བཅོ་ལྔ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་
3-196a
པ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །འདོད་པའི་ཟག་པ་སོགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་འཁོར་བའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་ན་མ་རིག་པ་ཕྱེ་སྟེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ནི་ཟག་པར་བསྟན་ཏེ། མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ན། །འདོད་དང་ཆགས་པས་བསླངས་པ་ཡི། །ངན་འགྲོ་གང་དག་ཅི་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་མ་རིག་རྩ་བ་ཅན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །
说爆流
གཉིས་པ་ཆུ་སྦྱོར་བཤད་པ་ནི། ཆུ་བོ་སྦྱོར་བའང་དེ་བཞིན་དུ། །ལྟ་རྣམས་གསལ་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་བསྟན། །ཟག་པར་མ་ཡིན་གྲོགས་མེད་རྣམས། །འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ལོ། །ཆུ་བོ་བཞི་སྟེ་ལྟ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཉིད་འདོད་པ་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའོ། །སྦྱོར་བའང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་རྣམས་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་དག་གི་ནང་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གྲག་གོ། གྲག་ཅེས་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་ཅེས་གཞན་ལུགས་སྟོན་པའོ། །ལྟ་བ་རྣམས་ཟག་པ་དག་ཏུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲོགས་མེད་པའི་ལྟ་རྐྱང་རྣམས་ཟག་པའི་ངེས་ཚིག་འཇོག་བྱེད་ཡིན་ན། འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་གྲོགས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟག་པ་དག་ཏུ་བཤད་དེ་བསྲེས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ། ལོའི་སྒྲ་ལྟ་བ་རྣམས་གཡོ་བ་དང་གསལ་བས་ཟག་པ་དག་ཏུ་ལོགས་སུ་མ་བཤད་ན། མ་རིག་པ་ཡང་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆུ་སྦྱོར་དུ་ལོགས་སུ་བསྟན་པར་མི་བྱ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྤེལ་གསུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་བཅོ་ལྔ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་། ཀུན་དཀྲིས་བཅུའོ། །སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ། ཁམས་གཉིས་
3-196b
ཀྱི་འདོད་ཆགས་བཅུ། ང་རྒྱལ་བཅུ་སྟེ་ཉི་ཤུ། ཐེ་ཚོམ་བརྒྱད་དེ་ཉེར་བརྒྱད་དོ། །ཁམས་གསུམ་ན་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པས་ལྟ་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའི་རྫས་ནི་བཅོ་ལྔའོ། །སྦྱོར་བ་ཡང་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་རྫས་བཅོ་ལྔའོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །
说近取
གསུམ་པ་ཉེར་ལེན་བཤད་པ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྟ་རྣམ་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་མ་རིག་པ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་མིན་ཕྱིར་བསྲེས། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་འདོད་པའི་སྦྱོར་བའི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ། མ་རིག་པ་ལྔ་དང་བཅས་པ་རྫས་སུམ་རྩ་བཞི་ཁོ་ནར་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་ལྔ་བཞི་ཉི་ཤུ། ཐེ་ཚོམ་བཞི། ཀུན་དཀྲིས་བཅུའོ། །སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཁོ་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ལྔ་དང་བཅས་པས་སུམ་ཅུ་དང་ཐེ་ཚོམ་བརྒྱད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
上两界即欲界为例
其次，彼无记内向，等持地故成一。上二界的随眠皆是无记，不以对象为主而内向趣入，以及属于等持地，由于三种共法而合为一，因此以何因称为"轮回欲"，以此同因称为"有漏"。
另说无明有漏之由
第三，无明漏别立的理由：根本无明故，别说为漏。三界无明十五事称为无明漏。欲漏等一切以及轮回的根本是无明，因此将无明分开别立为漏，如经中说："此世与他世，欲贪所引起，一切诸恶趣，皆以无明为根本。"
说爆流
第二，解释暴流：暴流亦复如是，为明诸见别说。非立为漏无伴者，安立不顺故。四暴流，即除诸见外欲漏即欲暴流，有漏即有暴流，见暴流和无明暴流。暴流亦如是理解。为了明显诸见，在暴流和暴流中别立，如是所说。"所说"表明依所化众生之力，别说见暴流，是显他宗的意思。诸见不别立为漏，若无伴的单独见是漏的定义安立因，则不符合安立，故此等唯与伴侣在漏中说为漏，是混合而说。"故"字是说，如果诸见因动摇和明显而不别说为漏，则无明也因为稳固、不明显而不应别立为暴流，以此显示，如刚师所言。
如是，欲暴流二十九事：贪、瞋、慢十五，疑四，随烦恼缠十。有暴流二十八事：二界贪十、慢十共二十，疑八共二十八。三界各有见十二，故见体三十六。无明暴流体为十五。暴流亦如同暴流，欲暴流体二十九，有暴流二十八，见暴流体三十六，无明暴流体十五，应当了知。
说近取
第三，解释近取：如上所说无明俱，诸取分二见，无明非能执故混合。如前所说，欲暴流体二十九，无明五共三十四唯是欲取，即贪瞋慢无明五四共二十，疑四，随烦恼缠十。有暴流与无明体三十八唯是我语取，即贪、慢、无明五共三十，疑八。


 །ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་ཉེར་ལེན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེར་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེར་ལེན་ནི། །སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་གྱི་གཉིས་རེ་ཁམས་རེ་ན་ཡོད་པས་རྫས་དྲུག་གོ། ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་དེ་ལོགས་སུ་ཕྱུང་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་དགྲར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། གྲངས་ཅན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རིགས་པ་ཅན་པའི་ཚིག་དོན་དྲུག་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བསླུ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། འདི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ལམ་མིན་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་པས་ཟས་མི་ཟ་བ་དང་། མེ་ཆུར་འཇུག་པ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་དཔའ་བོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་བསླུ་ལ། རབ་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་
3-197a
མཆོག་འཛིན་གྱིས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པས་བསླུ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་དང་བསྲེས་ནས་ཉེར་ལེན་དུ་བཤད་ཀྱི། ལོགས་སུ་ཅིས་མ་བཤད་ཅེ་ན། སྲིད་པ་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་ཉེར་ལེན་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བསྲེས་ནས་འདོད་པ་ཉེར་ལེན་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེར་ལེན་དུ་བཤད་དེ། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་འབའ་ཞིག་པས་ནི་མི་གསལ་བས་འཁོར་བར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་རང་ལུགས་ནི། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཉེར་ལེན་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཉེར་ལེན་དུ་མ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འཛིན་བྱེད་མ་ཡིན་པས་ལོགས་སུ་མ་བཤད་པ་མ་ཡིན། དེས་ན་སྦྱོར་བ་དང་ཉེར་ལེན་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དང་ཉེར་ལེན་གྱི་དོན་དངོས་སུ་འཁོར་བར་སྦྱོར་བ་དང་ལེན་པ་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་འཁོར་བར་སྦྱོར་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ཉེར་ལེན་ནི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེར་ལེན་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་དད་ཆེས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདོད་པས་ང་རྒྱལ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། འཆུམས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་འདིའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་
3-197b
འདོད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་ལ། མདོ་གཞན་ལས། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཉེར་ལེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའང་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །
གཉིས་པ་ངེས་ཚིག་ལ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་དང་། ཟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་ཚིག་གོ།
随眠定义
དང་པོ་ནི། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ཕྲ་བ་དང་། །རྗེས་འབྲེལ་རྣམ་གཉིས་རྒྱས་འགྱུར་དང་། །རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་བའམ་འཇུག་པ་ཕྲ་བ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཤེས་དཀའ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ནི་གནས་མ་བུའི་ཐོག་མེད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་ས་བོན་དང་འབྲེལ་བས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་མཚུངས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲིམ་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་བཟློག་བཞིན་དུའང་གང་ཟག་ལ་ཡང་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པའམ་ཉིན་བཞི་པ་དང་། བྱི་བའི་དུག་བཞིན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེའི་ཕྱིར་རོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
将见解分为见取和戒禁取两种，故而出现。戒禁取有苦谛和道谛各二，各界各有，共六事。为何从诸见中单独提出此二？因其成为道的敌对，如数论派的瑜伽和胜论派了解六句义等，执为能获解脱；又因欺骗在家出家两方，此以在家人将非道认为是道，如不食、投入火水、不说话、修苦行等而受欺，出家人也因执著离弃可意对境的戒律与苦行能清净而受欺骗。
为何将无明混合解释为取而不单独说明？若以执持轮回义为取，则有法，混合无明因与其他烦恼关联力而与除见外的烦恼混合，解释为欲取和我语取，因单独无明不明显，不能执持轮回。这是毗婆沙师宗义，而论师自宗认为：仅欲贪才是取，故无明不说为取，并非因非能执而不单说。因此，暴流和近取仅是欲贪本身，非其他烦恼，因暴流和近取义是直接系缚轮回和取受轮回，其他烦恼不能如是，而贪爱直接系缚和近取轮回的缘故。故欲暴流和欲取即是贪爱，有贪即有暴流和我语取，如经中说："何为欲暴流？详说，于诸欲的欲贪、欲求、欲爱、欲信、欲爱慢、欲著、欲喜、恋着、极贪，以此心遍及而住，是为欲暴流。"乃至见暴流也相似而说，其他经中也说欲贪为取，"于欲等的欲贪，即是欲取等"，应当了知。
第二，词义解释，有随眠的词义解释和漏等的词义解释。
随眠定义
首先，由于彼等微细，相连二种增长，及随逐故，故说为随眠。烦恼有法，说为随眠，因为活动微细，非色法难以了知的缘故；相随连结，毗婆沙师说由无始俱生获得，经部师说由种子相连不断的缘故；由所缘相应二者增长；无须勤行即使制止仍反复显现于补特伽罗，或如第四日热及鼠毒般随逐，故称随眠。


 །
有漏等定义
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་འཇོག་བྱེད་ཟག་བྱེད་དང་། །འཁྱེར་བར་བྱེད་དང་འབྱར་བྱེད་དང་། །ཉེ་བར་འཛིན་ཕྱིར་ཟག་ལ་སོགས། །དེ་དག་གི་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་འཇོག་ཅིང་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་རྩེ་ནས་མནར་མེད་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨའི་སྒོ་ནས་ཟག་ཅིང་འབོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྱེར་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་དེར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་འབྱར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པའམ་ལུས་འཛིན་པས་སམ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཉེ་བར་འཛིན་ཅིང་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཉེར་ལེན་དེ་དག་གི་ངེས་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཤད་ན་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡུལ་རྣམས་ལ་
3-198a
འཛག་པར་བྱེད་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཟག་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབད་པ་ཆེན་པོས་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་གྲུ་བཟློག་ཕྱོགས་སུ་བཀྲི་ཞིང་ཡུལ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འབད་རྩོལ་དྲག་པོ་དགོས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་ནི་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འབད་མི་དགོས་པས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་སྟེ། གྲུ་འབད་པས་བཟློག་ཕྱོགས་སུ་བཀྲི་བ་དེ་འབད་མེད་དུ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཆུའི་འབབ་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་མདོའི་ཚིག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤུགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དག་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་ལྡན་པ་ཁྱེར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆེ་ཐང་མངོན་འགྱུར་དུ་མི་འབྱུང་བས་སྦྱོར་བ་དང་། ཆེ་ཐང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཆུ་བོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུད་ལ་ཡང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞིང་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡིན་ལ། ཆུ་བོ་ནི་རེ་འགའ་བའོ། །འདུན་པ་གང་གིས་འདོད་པ་སོགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་རྣམས་སོ། །
3-198b
གྱི་རྐྱེན་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྲ་རྒྱས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་ཡོད་ཀྱང་། རང་ལ་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དང་ཀུན་དཀྲིས་བཞག་བཏུབ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་རང་ཡང་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་ཅིང་མངོན་གྱུར་དུ་སྐྱེས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཀུན་སྦྱོར། འཆིང་བ་དང་། ཉེ་ཉོན། ཀུན་དཀྲིས་སོ། །
说结
དང་པོ་ལ། ཀུན་སྦྱོར་དགུར་བཤད་པ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན། གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ནོ། །
说九结
དང་པོ་ནི། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ཡུལ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་སམ། འདི་རྣམས་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་ན་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྗེས་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་འཚོགས་ཆས་དང་བཅས་པ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་སྦྱོར་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། འཇིག་ལྟ། ལོག་ལྟ། མཐར་ལྟ་གསུམ་མོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དག་གོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
有漏等定义
其次，彼等安立为漏，带走使粘着，因近执故，漏等彼等之定义。又，烦恼以不动方式安立并系缚轮回，从有顶至无间六处门流出泄漏，带领至他趣他境而带走，使其粘着系缚于彼彼，执持轮回或身，或执取欲等识，故漏及等字包括的暴流、暴流和近取等是其定义。这是毗婆沙师的观点，而论师说若这样解释更好：随眠使识相续流泄于诸境故为漏，以善法大力努力引导心相续之船向反方向而离境需要猛烈精进，而烦恼生起因习气力无需努力自然产生，如船需努力引向反方向，而无需努力少许辛劳被水流方向带走，与经文相符。因具大力故与暴流相顺，由贪等后随心心所被带走故。不大量显现者为暴流，大量显现者为暴流。如何为暴流？因系缚各种苦故，或因相续中反复相随系缚之方式，暴流是一切时，暴流则是有时。由何欲求而取欲等，故为近取。
如将要解释："由的缘故"出现。如是，虽有不属随眠的随烦恼和随烦恼缠，自身也能安立为随烦恼和随烦恼缠，因随眠自身也能令心随烦恼故是随烦恼，显现生起故也是随烦恼缠。
第二，广说有：结、缚、随烦恼、随烦恼缠。
说结
首先，说九结、下分结、上分结。
说九结
贪结、瞋结、慢结、无明结、见结、见取结、疑结、嫉结、悭结。因系缚对境和生故，或因有此等故系缚众多苦特性，故为结，因为是一切烦恼的基础。贪结是三界贪，以所依所缘方式执著有实体及资具。瞋结、嫉结、悭结属欲界。慢结、无明结、见结、见取结和疑结属三界。见结包括：我见、邪见、边见三种。见取结包括：见取和戒禁取二种。


 ལྟ་བ་ལྔ་ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ཚོར་སོགས་རྣམས་ལ་རྗེས་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་ལྡན་ཅིང་། འཇིག་ལྟ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་
3-199a
སྦྱོར་གྱིས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཀུན་འགྲོ་སྤངས་ལ། འགོག་པ་མཐོང་སྤོང་ཡན་ཆད་དུ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་གཉིས་མ་སྤངས་ན་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ཚོར་སོགས་རྣམས་ཆོས་ཅན། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ནི་རྗེས་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་དམིགས་ནས་ཆགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཉོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་ལྡན་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་ལྡན་ཏེ། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་གི་ཀུན་འགྲོ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཀུན་འགྲོ་མིན་པ་ལོག་ལྟ་དེ་འགོག་ལམ་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ཀྱི། མཆོག་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འགྲོ་མིན་པའི་ལོག་ལྟ་དེ་མཆོག་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །མཆོག་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཅན། དེ་དག་ལ་མཆོག་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་འཛིན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཞེས་མིང་དུ་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་
3-199b
བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་ཆར་བསྡུ་ལ། ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཞེས་པས་ནི། འཇིག་ལྟ་ལ་སོགས་གསུམ་བཟུང་གི། མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་དག་བསྡུས་པ་མིན་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དོགས་པ་བཅད་པ་ལ། ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ལ་གཉིས་སུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཕྲ་དོག་སེར་སྣ་ལོགས་སུ་ཀུན་སྦྱོར་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྫས་དང་མཆོག་འཛིན་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །ལྟ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་གཞན་ནོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
五见为二结，因此，与见取相应的受等诸法有贪结相应，而无我见等性相结相应，于此有见随眠增长吗？有，当生起集谛智而未生灭谛智时，已断遍行见结，但灭谛见所断以上若未断见取二种，则有与彼相应的受等，为此而说。
灭道见所断的见取和戒禁取与相应法受等有法，从所缘方面与彼相应，因为由贪结缘彼而生贪故。但非由相应，因为根本烦恼彼此无相应故。见结不相应，因为苦集见所断的遍行已被生集谛智所断故；见结非遍行的邪见缘无漏灭道，不缘见取相应的受等故；非遍行的邪见也不与见取相应受等相应，因为不同聚集缘不同对境故。已成立相应者见结无有。
见取相应受等有法，于彼由见取相应方式增长，因为生于自聚故。于彼见结不增长，因为见取结未命名为见结故。所说"见随眠"包括五见，而"见结"则取我见等三，不摄见取诸见，为了理解这一点。
对此断除疑问：说见结为二的理由，以及嫉妒和悭吝单独作为结的理由。首先，实体与见取相似故，二见为另一结。


 །ཀུན་སྦྱོར་གྱི་ནང་དུ་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་ལོགས་སུ་ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་དུ་བཤད་ལ། གཉིས་ནི་ལོགས་སུ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་དུ་བཤད་ཅེ་ན། མཆོག་འཛིན་ལྟ་བ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ལོགས་སུ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གཞན་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ཏེ། ལྟ་བ་གསུམ་ཡང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་དེར་གྲངས་མཉམ་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་གསུམ་མཆོག་ཏུ་བཟུང་བྱ་དང་འདི་གཉིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་བྱེད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་འདོད་པར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་འཇིག་ལྟ་མཐར་གཉིས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་ནས་ལམ་མཐོང་སྤང་གི་བར་གྱི་ལོག་ལྟ་བཞི་སྟེ་དྲུག །གོང་མ་གཉིས་སུའང་དྲུག་དེ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད། ཡང་འདོད་ཁམས་ན་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་མཐོང་སྤང་གི་བར་བཞི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་མཐོང་སྤང་གཉིས་ཏེ་འདོད་ཁམས་ན་དྲུག །ཁམས་གཉིས་ནའང་དེ་དང་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད། གཉིས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་གཉིས་ཀའང་གཅིག་ཏུ་ནི། །མི་དགེ་རང་དབང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་དེ་དག་ལས། །ལོགས་ཤིག་ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་སུ་བཤད། །ཡང་ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད་ལས། ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ཁོ་ན་ཀུན་སྦྱོར་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀའང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་
3-200a
དབང་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་ཁོ་ནས་ཀུན་དཀྲིས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་སུ་བཤད་ཀྱི། གཞན་དྲུག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་མེད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པས་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་ལ། འགྱོད་པ་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པས་རང་དབང་ཅན་ཡིན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་དགེ་བའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྨུགས་རྒོད་དང་གཉིད་ནི་ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་དབང་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྗེས་འབྲངས་བྱེ་སྨྲ་ཁ་ཅིག་འདོད་དོ། །གཞན་ན་རེ། ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་འགྱུར་གྱི། བྱེ་སྨྲ་གང་གི་ལྟར་ན། ཀུན་དཀྲིས་བཅུར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པའང་མི་དགེ་བ་དང་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་སྦྱོར་དུ་འཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིའི་ལན་ལ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། ཀུན་དཀྲིས་བཅུ་ཡོད་ཀྱང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣས་བདེ་འགྲོ་ན་ལྷག་པར་འཆིང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དང་། ཡང་ཡང་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབང་ཆུང་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ན་ཀུན་སྦྱོར་གཞན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། མདོ་ལས། ཀོའུ་ཤི་ཀ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི། འདི་གཉིས་རིམ་པ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་
3-200b
དང་། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་བྱུང་གི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཆོས་ལ་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་འབྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བདུད་རྩི་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །
顺下分结
གཉིས་པ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལ། དངོས་དང་། དོགས་པ་གཅོད་པའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
为何在结中将三种见单独说为见结，二见单独说为见取结呢？见取二见有法，与三见分开作为另一结而说，因为三见也是十八事，二见也与其相等十八事，故在数量上相似；且三见是所执为胜，此二是执为胜者，故相似，因为能所取不同故。十八事即：欲界苦见断的我见边见二，从苦谛见断到道谛见断的邪见四，共六，上二界也有六，共十八。又，欲界中从苦至道见断的见取四，戒禁取苦见断二，欲界共六，二界也同样共十八。
第二，因二者皆是唯不善自在故，嫉妒悭吝从彼等，分开说为二结。又，何因从八随烦恼缠中唯说嫉妒和悭吝为结？因二者皆唯不善，且仅与无明相应故自在，因此嫉妒和悭吝从六随烦恼缠中分出说为二结，其余六不如是。无惭无愧虽唯不善，但与贪等相应故非自在；悔虽与无明相应故自在，但非唯不善，也通善；昏沉掉举和睡眠既与贪等相应非自在，也非唯不善，通善和无记。如是，遵循《品类足论》的部分毗婆沙师主张。
其他人说：若是八随烦恼缠则如是，但若按毗婆沙师主张十随烦恼缠，则忿恨和覆藏也应是唯不善且自在，故应成为结。
对此回答，善聚论师说：虽有十随烦恼缠，但因嫉妒和悭吝在善趣中特别系缚，因为极锐利且频繁出现，这二者依次是地位低微和财富少的原因，故分别宣说。欲界虽有多种其他结，但经中说："憍尸迦，天人具有嫉妒和悭吝结"，故如是说。
胜子论师解释：此二依次能显示一切烦恼中的具热恼苦与喜乐俱烦恼；在家出家两方因对享用与法的嫉妒和悭吝而烦恼；天与非天两方因甘露和女人而极度烦恼，故分别说明。
顺下分结
第二，顺下分结有：本体和断疑。
;


 །
དང་པོ་ནི། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་རྣམ་ལྔ། །གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ལས་མི་འདའ་ལ། །གསུམ་པོ་ཡིས་ནི་ཕྱིར་ཟློག་བྱེད། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་དུ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལྔ་གསུངས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཐ་མ་ནི་འདོད་ཁམས་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་འགྲོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བར་མཚམས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་སྟེ་དམན་པའི་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་འདོད་ཁམས་ཡིན་ལ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཀུན་སྦྱོར་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་སོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་བ་བཞིན་འདོད་པའི་བཙོན་ར་ལས་མི་འདའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་མ་སྤངས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཡིས་ནི་སྒོ་བ་བག་མེད་པས་བཙོན་ར་ནས་ཤོར་ཡང་སྒོ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་བཞིན་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། འཇིག་ལྟ་སོགས་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་སོ་སྐྱེ་ལས་མི་འདའ་ལ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁམས་ཀྱི་ཐ་མ་འདོད་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བས། དེས་ན་འདི་དག་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་
3-201a
ཐ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཐ་མ་འདོད་ཁམས་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ལས་འདས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་འདས་ཀྱང་། ཁམས་ཀྱི་ཐ་མ་ལས་མ་འདས་པ་ཡོད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་ཐ་མ་ལས་འདས། འདོད་ཁམས་ལས་གྲོལ་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་མ་འདས་པ་ཡོད་དེ། གོང་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །གཉིས་ཀ་ལས་འདས་པ་ཡོད་དེ། གོང་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའོ། །གཉིས་ཀ་ལས་མ་འདས་པ་ཡོད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །འཕགས་པར་གྱུར་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཐ་མ་ལས་མི་འདའ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཀྱང་འཇིག་ཚུལ་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་མི་འདའོ། །སེམས་ཅན་ལ་གཉིས་ཏེ། འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཅན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལྔ། ཐེ་ཚོམ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ཡིན་ན་མཐར། ལོག །ལྟ་བ་མཆོག་གསུམ་བོར་ལ་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་ཞེས་འཇིག་ལྟ་སོགས་གསུམ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་ལན་ལ། བྱེ་སྨྲའི་ལན། མདོ་སྡེ་པའི་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། བོར་བའི་ལྟ་བ་གསུམ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པར་ནི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤང་བྱ་རྣམ་པ་གཅིག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན། སྡུག་བསྔལ་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྣམ་པ་བཞི་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ། ལོག་ལྟ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ཏེ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནི་ཀུན་སྦྱོར་འདི་གསུམ་
3-201b
གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐར་ལྟའི་རྩ་བ་འཇིག་ལྟ་དང་། མཆོག་འཛིན་གྱི་རྩ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དང་། ལོག་ལྟའི་རྩ་བ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་ཟེར་ཏེ། བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་གིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལོག་པར་མཉན་པ་དང་བསམས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྩ་བ་ཅན་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
首先，顺下分五种，二能令不离欲，三则能使退转。世尊在其他经中说五种顺下分结，三界中下界是欲界，因为不全是等持故，有不善法故，有恶趣故，有苦和忧故，烦恼无间断故。因具有下即劣分，所以下分是欲界，与此相顺的结有五种：我见、戒禁取、疑、欲贪和嗔恚。欲贪和嗔恚二种如同守卫，使人不能超出欲界的囚牢，因为未断这些即使获得圣法也不能超脱欲界。我见等三种则如守卫疏忽而从囚牢逃脱后，被追随守卫的人们拉回，使人退转。
唯识师说：我见等三不能使人超出众生下品即凡夫，欲贪和嗔恚使人不能超出界的下品即欲界，因此这些称为顺下分。众生的下品是凡夫，界的下品是欲界，已超出众生下品即已超凡夫，但未超界下品的有，即欲界中的圣者。已超界下品即已脱离欲界，但未超众生下品的有，即上二界的凡夫。已超二者的有，即上二界的圣者。未超二者的有，即欲界中的凡夫。虽成圣者，因欲贪和嗔恚而不超界下品；虽生上二界，因我见、戒取、疑三种而不超众生下品凡夫。众生有二：圣众生和凡夫众生。
其次，预流果已彻底断除三结，因此断五见、疑，共六种烦恼，为何舍邪见、见取、戒取三见，而说断我见等三结？答：毗婆沙师答和经部师答。首先，所舍三见固然都应称为彻底断除，但烦恼有三类：一类是我见和边见，仅见苦谛即可断；第二类是戒禁取，有苦谛和道谛二类；第四类是疑、邪见和见取。因为这些都包含在这三结中，且边见以我见为根本，见取以戒禁取为根本，邪见以疑为根本，故说三结。应当了知：因对我的执取而执着常断之边，因相信能清净而执为最胜，因疑惑而从邪闻和思考产生邪确信，故说是根本。


 །གཉིས་པ་ནི། སྒོ་དང་རྩ་བ་བསྡུས་ཕྱིར་གསུམ། །འགྲོ་མི་འདོད་དང་ལམ་ནོར་དང་། །ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དེ་སྙེད་ཅིག །ཐར་པ་བགྲོད་ལ་གེགས་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་དུ་བྱེད་པ་གསུམ་སྟེ། འགྲོ་མི་འདོད་པ་དང་། ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་པས་ལམ་ནོར་བ་དང་། ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་བགྲོད་པ་ལ་གསུམ་པོ་དེ་སྙེད་ཅིག་བགེགས་བར་ཆད་བྱེད་དེ། འཇིག་ལྟས་ནི་ཐར་པས་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་འགྲོ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་པས་ལམ་མ་ནོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱིས་ཐར་བར་བགྲོད་པའི་བར་ཆད་དེ་དག་སྤངས་པར་སྟོན་པ་ན་ཉོན་མོངས་གསུམ་ཁོ་ན་སྤངས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
顺上分结
གསུམ་པ་གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ནི། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་ལྔ་ཉིད། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི། །འདོད་ཆགས་གཉིས་རྒོད་ང་རྒྱལ་རྨོངས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་སྦྱོར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་བཤད་པ་བཞིན་ཀུན་སྦྱོར་གོང་མ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྨོངས་པ་མ་རིག་པ་སྟེ། དེ་དག་མ་སྤངས་པར་ཁམས་གོང་
3-202a
མ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར།
说束缚
གཉིས་པ་འཆིང་བ་ནི། ཚོར་བའི་དབང་གིས་འཆིང་བ་གསུམ། །ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གི་འཆིང་བ་གསུམ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་ཆགས་སྡང་ཡང་རྒྱས་མོད་ཀྱི། གཏི་མུག་བཞིན་རྒྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མི་གསལ་བར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། །ཡང་ན་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་གསུམ་མྱོང་བའི་མཐུས་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པའོ། །གཞན་ནི་བདེ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞེ་སྡང་རྒྱས་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲའི་བདེ་བ་ལ་དམིགས་ནས་ཞེ་སྡང་དང་། དགྲའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་སྡུག་ལ་ཆགས་སྡང་དམིགས་པའམ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་ངེས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དགྲའི་རྒྱུད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །
说近烦恼
གསུམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་པ། །གང་དེའང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ། །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའང་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་པ་ཆོས་ཉོན་མོངས་ཅན་སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་དེའང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བར་འདུག་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་དག་རྩ་ཉོན་དྲུག་གི་ཚོད་ཙམ་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས། མི་དགའ་བ་དང་། གླལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དང་། རྨྱ་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རུ་གདུག་དང་། འཕྱ་སྨོད་དང་། གནམ་པ་ཉིད་དང་། མི་གནམ་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་དུ་མི་འདུག་པ་
3-202b
ཉིད་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་རྟོག་ཉིད་དང་། འཚེ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དང་། མི་འཆི་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། བརྙས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། རིགས་སྙེམས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
其次，因摄门和根本故三，不欲行、道错误、对道疑惑，仅此三种，为解脱道作障碍，因此说三结。另外，论师观点：前往他处有三种障碍：不欲前行、依靠他道而道错误、对道生疑惑，同样，前往解脱也有这三种障碍。我见使人畏惧解脱而不欲前行，戒禁取使人依靠他道而道错误，疑则使人对道生疑。世尊教导预流圣者断除解脱道障碍时，唯说断除这三种烦恼。
顺上分结
第三，顺上分结：顺上分五种，色无色所生，贪二种、掉举、慢、痴。如世尊所说五种顺下分结，顺上色与无色分结也有五种，即：色界与无色界所生二贪，掉举，我慢和痴迷无明，因未断这些不能超出上界。
说束缚
第二，束缚：因受力有三束缚。以乐、苦、舍三受之力，于此增长贪、嗔、痴三束缚。舍受上虽也生贪嗔，但不如痴般增长，因痴与舍受不明显相顺故极增长。或者，因自相续中三受体验力而如是确定，以相应方式增长。其他情况不确定乐生贪、苦生嗔，因缘敌人乐生嗔、缘敌人苦生贪的缘故。或者，唯对自相续的乐苦生贪嗔所缘或相应，而对敌人相续的乐苦则不然。
说近烦恼
第三，除烦恼外烦恼性，心所行蕴所摄者，彼即是近烦恼，彼等不称为烦恼。根本烦恼也是近烦恼，因使心近烦恼故。异于烦恼的烦恼性心所行蕴所摄者也都因靠近烦恼而唯是近烦恼，但它们不如六根本烦恼般称为烦恼，如《杂事》中说：不悦、打呵欠、心怯弱、昏迷、食不消化、差别想、不作意、身恶习、暴躁、嘲讽、傲慢、不傲慢、本性不安、欲寻思、害寻思、亲属寻思、国土寻思、不死寻思、轻蔑寻思、种姓骄慢寻思、忧、苦、不悦、忿怒等。


 ཉེར་བཞི་པོ་འདིའི་དོན་ནི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་དང་གཞི་བསྡུ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
说缚结
བཞི་པ་ཀུན་དཀྲིས་ལ། དངོས་ཀྱི་དོན་དང་། ཞར་ལ་དྲི་མ་བཤད་པ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ།
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། གང་གི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་པའོ། །
དང་པོ་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་གསུངས་པ། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་གཉིས་སོ། །
品中所说
དང་པོ་ནི། ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་རྒོད་པ་དང་། །འགྱོད་དང་རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ནི། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །འདིར་ཀུན་དཀྲིས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྲིད་པའི་བཙོན་རར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། འདི་ཡོད་ན་སྤྱོད་པ་ངན་པ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་དཀྲིས་སོ། །བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་དང་སྟེ་ཞེས་པ། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་པས་དེ་ཉིད་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ཁོངས་ནས་འཁྲུག་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་། གསོ་བ་དང་། བཟོ་རིག་མཁས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། འགལ་བ་ཅན་བདག་ལས་གཞན་དུ་མ་འགྲོ་ཞིག་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གླུ་གར་དང་། སྒེག་པའི་ཆ་ལུགས་དང་། རྒྱན་གྱིས་སེམས་མ་ཞི་བ་རྒོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པས་
3-203a
ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་གྱུར་པའོ། །ངན་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགྱོད་པ་དང་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ནི། ལུས་ཡང་དག་པར་འཛིན་མི་ནུས་པ་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པ་སྟེ། ཟུར་སྔ་མས་སྙོམས་འཇུག་གཅོད་ལ། དེས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་དཀྲིས་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་འབྱུང་ངོ་། །
གཉིས་པ་ནི། ཁྲོ་དང་འཆབ་པའོ། །བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་བཅུ་སྟེ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས། ཁྱད་པར་སེམས་ཅན་འདི་བསད་དམ། བཅིངས་སམ། བརླག་གམ། ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་གནོད་སེམས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་བརྙས་པ་དང་། རྡེག་པ་དང་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་སོགས་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་གཏོགས་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མིན་པར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་ཁྲོ་བ་སྟེ། དགེ་སློང་བསླབ་པ་འདོད་པ་ལ་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་ལ་འཁྲུགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཆབ་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྨད་པར་བྱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྤྱོད་པ་དང་འཚོ་བ་རྒུད་པ་ཡིན་ལ། མཁྱུད་པ་ནི་དེ་སྦེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་སྡིག་པའི་ནང་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་མི་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །
顺因
གཉིས་པ་གང་གི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱིས། །ངོ་ཚ་མེད་རྒོད་སེར་སྣ་བསླང་། །འཆབ་པ་རྩོད་དོ་མ་རིག་ལས། །རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ཁྲེལ་མེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ལས་འགྱོད་ཁྲོ་བ་དང་། །ཕྲག་དོག་ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཀུན་དཀྲིས་དེ་རྣམས་ལས་ཉེ་ཉོན་ངོ་ཚ་མེད་རྒོད་སེར་སྣ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སློང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་སྤང་གི་འདོད་ཆགས་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་ངོ་ཚ་མེད་པར་བསླང་། སྒོམ་སྤང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྒོམ་སྤང་གི་ངོ་ཚ་མེད་པའི་བར་དུ་བསླང་། རྒོད་པའང་དེ་དང་འདྲ། སེར་སྣ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ཙམ་ན་སློང་བྱེད་ཀྱང་སྒོམ་སྤོང་གི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ནས་
3-203b
བསླང་བས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན། འཆབ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་ཅེ་ན། གཞན་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་ཟེར་བས་རྩོད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
这二十四种的含义应从《宝鬘论》和《摄事分》中了解。
说缚结
第四，随烦恼缠有：本义、附带说明垢和它们的差别。
首先，确定体相和是何者的等流。
首先，《品类足论》所说和毗婆沙师两种观点。
品中所说
首先，无惭与无愧，嫉妒与悭吝掉举，悔与昏沉睡眠，随烦恼缠八种。此处应当宣说随烦恼缠和烦恼垢所摄，根本烦恼也是随烦恼缠，如经中说："欲贪随烦恼缠是苦之缘"，因轮回牢狱中随烦恼缠，或因有此而行为恶劣，故为随烦恼缠。《品类足论》中"无惭与无愧"等，如"不恭、无惭无愧，不惧有过失"已说明此义。对他人圆满不能忍受而先导的内心忿乱及心热恼是嫉妒；悭吝是对法、财物、医疗、工巧技能的施予相违，心执"勿离我而去他处"之相；歌舞、妩媚仪态和装饰使心不寂静是掉举，具此则入邪道；对恶行之事而生悔，身心不堪能是昏沉和睡眠，不能正持身体而心收缩。前一方面切断禅定，后者唯烦恼性为随烦恼缠，善和无记则不是。悔也如此。随烦恼缠有八种。
其次，忿与覆。毗婆沙师宗有十种随烦恼缠：上述八种加上内怀害心，特别想："杀此有情、捆绑、毁坏、贫穷，岂不快哉"的害心，以及对有情轻蔑、殴打、恐吓、威胁等伤害，除此而内心忿恼有情和非有情的忿怒，如比丘希求学处而心烦乱，或对荆棘等生恼。覆是应呵责的过失，即戒律、行为和生活的恶劣，覆藏是隐藏的因，因置于罪恶内而使不显现。
顺因
其次，是何者的等流：由贪引生无惭掉举悭，覆有争论，无明生昏沉睡眠无愧，疑生悔忿，嫉妒从嗔因所生。从这些随烦恼缠中，近烦恼无惭掉举悭是贪欲引发的等流。见断的贪，其中又由苦谛见断的贪引发无惭，修断贪引发修断无惭，掉举也相同。悭仅是修断时，引发者也唯是修断贪引发，故是相等等流。关于覆，有人说是爱的等流，其他人说是无明的等流，故有争论。
;


 །གཞན་དག་ན་རེ། དེ་དེ་གཉིས་ག་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་མཐོལ་ན་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་བདག་གི་ཉེས་པ་ཤེས་པས་ང་ལ་རྙེད་བཀུར་ཆད་དེ་འགྲོ་སྙམ་པས་འཆབ་པ་སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འོང་བར་མ་ཤེས་པས་འཆབ་ན། འཆབ་པ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྨུགས་གཉིད་ཁྲེལ་མེད་གསུམ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་ལས་མཐོང་སྤོང་གི་རྨུགས་པ་སློང་བ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི་མ་རིག་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གིས་རྨུགས་པ་བསླང་ན་ཤིན་ཏུ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན། མཐོང་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་ལས་སྒོམ་སྤང་གི་རྨུགས་པ་སློང་ན་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན། ཁྲེལ་མེད་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་དུ་ཅང་འོང་ངམ་སྙམ་ན། ཁྲེལ་མེད་པས་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ཐ་ཚོམ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་ཉོན་ཁྲོ་བ་དང་ཕྲག་དོག་ནི་རྩ་ཉོན་ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་མཐོང་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན། འགྱོད་པ་སྒོམ་སྤང་ཁོ་ན་ཡིན་ཙམ་ན་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་འགྱོད་པ་སློང་ན་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་རྩ་ཉོན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །
附说垢染
གཉིས་པ་ཞར་ལ་དྲི་མ་བཤད་པ་ལ། དྲི་མའི་དབྱེ་བ་དང་། སོ་སོའི་རྒྱུའོ། །
垢染类别
དང་པོ་ནི། གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་དྲུག །སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་རྒྱགས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་འཚིག་དང་ཁོན་འཛིན་དང་། །རྣམ་འཚེ། གཞན་ཡང་ལུས་ལ་དྲི་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དྲི་མ་ལྟ་བུ་དྲུག་ནི། གཞན་འདྲིད་པའི་བསམ་པ་ཅན་སྲང་སོགས་ལ་གཡོ་བྱེད་པའི་སྒྱུ་
3-204a
དང་། གཡོ་ནི་རང་གཞན་གྱི་ནང་གི་བསམ་པ་མཁྱུད་པ་དང་མི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གནས་པའི་སེམས་གྱ་གྱུ་བ་སྟེ། དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་འཆགས་ཀྱི་གཏམ་རླུང་ལ་བསྐུར་བ་སྟེ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའམ་མི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ། །ཞེས་སྔར་བཤད་ཀྱི། རྒྱགས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་འཚིག་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དམ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། གང་གིས་རིགས་པར་གཏམས་པ་མི་འཛིན་པ་དང་མཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་པ་སྟེ། གང་གིས་མཚོན་ཆ་དང་ཚིག་རྩུབ་དག་གིས་ཕ་རོལ་པོ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པར་བྱེད་པའོ། །
各因
གཉིས་པ་ནི། སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་ནི། །འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་ཁོན་འཛིན་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཁོང་ཁྲོ་ལས་སྐྱེས་སོ། །འཚིག་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ལས། །གཡོ་ནི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་། །དྲི་མ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། མཁོན་འཛིན་དང་རྣམ་འཚེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་ལས་སྐྱེ་བས་སོ། །འཚིག་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་གྱ་གྱུ་ཅི་ཡིན་སྡིག་ཅན་ལྟ་ཞེས་འབྱུང་བས་དྲི་མ་གཡོ་ནི་ཉོན་མོངས་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ཀྱང་དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། འཚིག་པའང་སྡིག་པ་དམན་པ་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་པས། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་མཐོང་སྤོང་ལས་འཚིག་པ་བྱུང་བ་དེ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མཐུན་ཡིན་ཏེ། འཚིག་པ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ནོ། །
说差别
གསུམ་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ། མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་གི་ཁྱད་པར། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར། ཁམས་དང་སའི་ཁྱད་པར་རོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
其他人说：覆盖两者皆是，若认罪，则因国王等知我过错，思"我将失去利养恭敬"而覆藏，是爱的等流；若对过错不知将有不悦果报而覆藏，则是无明的等流。昏沉、睡眠、无愧三者是无明所生的等流。见断的无明引发见断的昏沉是相等等流，苦谛见断的无明引发苦谛见断的昏沉是极相等等流，见断无明引发修断昏沉是遍行等流。无愧怎能成为无明的等流？因说"无愧不顾惧"故。烦恼性悔是疑所生的等流。近烦恼忿和嫉从根本烦恼嗔的因所生。疑唯是见断，悔唯是修断时，若疑引发悔，则唯是遍行等流。十种近烦恼是根本烦恼的等流。
附说垢染
第二，附带说明垢染有：垢染分类和各自的原因。
垢染类别
首先，另有六种烦恼垢，诳与谄与骄，同样忌与恨，害。另有如身生垢垢，从根本烦恼所生的六种垢：怀引诱他人之心，在度量等上作弊的诳，谄是隐瞒自他内心意图，使不明显的方便，心弯曲，因此不如实承认，而是将言谈付诸风中，即改变或使不明显。"于自法贪著，心彻底摧坏"前已解释。骄，同样忌是坚持有过失的事，即不接受正当谏言，恨是反复怀恶意，害是恼怒，以武器和粗语损害他人。
各因
其次，诳与骄，从贪生，恨与害从嗔生。忌从见取生，谄由见引起。从六垢中，诳和骄是从贪生，恨和害是从嗔生。忌是从见取生，"弯曲何为恶见"经中所说，垢谄是由烦恼见引起。见取是执劣为胜，忌也是执着卑劣罪过，故从见取见断生忌是遍行等流，因忌是修断。
说差别
第三，说明它们的差别有：见断和修断的差别，不善和无记的差别，界和地的差别。


 །
见所断与修所断差别
དང་པོ་ནི། དེ་ལས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། །ཁྲེལ་མེད་རྨུགས་གཉིད་རྒོད་རྣམས་གཉིས། །དེ་ལས་གཞན་ནི་བསྒོམ་སྤང་བྱ། །རང་དབང་དེ་བཞིན་དྲི་མ་རྣམས། །ཀུན་དཀྲིས་བཅུར་བཤད་པ། དེ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་པ་དང་རྒོད་པ་སྟེ་ཆོས་ལྔ་པོ་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྒོམ་
3-204b
གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པོ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་ཉོན་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་དང་། རང་དབང་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཉེ་ཉོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པས་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་དག་འཇུག་པ་ལ་ནི་རང་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་ལ་མི་བལྟོས་ལ། མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ནི་གླེན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྲག་དོག་སོགས་ཉེ་ཉོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྒོམ་སྤང་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲག་དོག་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྒོམ་སྤང་དང་རང་དབང་བའོ། །
不善与无记差别
གཉིས་པ་ནི། འདོད་ན་མི་དགེ་གསུམ་རྣམ་གཉིས། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུང་མ་བསྟན། །རྨུགས་རྒོད་གཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཉེ་ཉོན་ཀུན་དཀྲིས་བདུན་དང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ནི་འདོད་ཁམས་ན་མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་གཉིད་གསུམ་པོ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གཉིས་དག་གོ། གཉིད་དགེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་མི་བཟུང་ངོ་། །འདོད་ཁམས་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཉེ་ཉོན་ཇི་སྙེད་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །
界与地差别
གསུམ་པ་ནི། འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། །གཡོ་སྒྱུ་ཚངས་པས་འདྲིད་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །གཞན་དག་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །དེའང་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་གཡོ་སྒྱུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་འཁོར་གྱིས་བརྙས་པའི་ངོ་ཚ་བས་བདག་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྦེད་པ་ནི་རང་ཉིད་ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པས་ལྔ་སྡེའི་རྟ་ཐུལ་འདྲིད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས། འཕགས་པ་རྟ་ཐུལ་གྱིས། ཚངས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་འདི་དག་མ་ལུས་པར་གང་དུ་འགག་པར་འགྱུར་དྲིས་པ་དང་། མ་
3-205a
ཤེས་ནས་གཏམ་རླུང་ལ་བསྐུར་ཏེ། བདག་ནི་ཚངས་པའོ། །ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ། །དབང་ཕྱུག་གོ། བྱེད་པ་པོའོ། །སྤྲུལ་པ་པོའོ། །འབྱིན་པ་པོའོ། །འབྱིན་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚངས་པ་དེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་གྱི་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་བཞིན་དུ་བདག་ལ་འདྲི་བར་སེམས་སམ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་ཚངས་པའི་སྒྱུ་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །གཡོ་ནི། དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །ཅེས་པ་དེར་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱང་། ཞར་ལ་འོངས་པས་ཀྱང་སྨོས་སོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་ཡོད་པའོ། །བཅུ་དྲུག་ལས་དེ་གསུམ་དང་། གཡོ་སྒྱུ་གཉིས་ཏེ་ལྔ་བོར་བས་གཞན་ཉེ་ཉོན་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་འདོད་ཁམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ། །
与何相应
གཉིས་པ་དེ་རྣམས་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ། སེམས་གང་དང་མཚུངས་ལྡན། ཚོར་བ་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
见所断与修所断差别
首先，其中无惭与，无愧昏沉睡眠掉举五者二种，其余唯修所断，自在同样诸垢染。在所说的十种随烦恼缠中，无惭、无愧、昏沉、睡眠和掉举五法有见所断和修所断两种，因为与见修烦恼相应故。除这五种以外，随烦恼缠所摄的近烦恼——嫉妒、悭吝、悔、忿和覆——唯是修所断，且是自在的，因这五近烦恼仅与无明相应故。仅与无明相应为何是自在的理由？因为它们运行时自身是主要的，不依赖贪等其他烦恼，虽与无明相应，但无明因愚痴而非运行者。嫉妒等五近烦恼是修所断且自在，同样，六种烦恼垢也如嫉妒等五种一样，是修所断且自在。
不善与无记差别
其次，欲界不善三种二类，上界则无记。除昏沉掉举睡眠外，七种近烦恼随烦恼缠和六种诳等所述，在欲界是不善。其中，昏沉、掉举和睡眠三者有不善和无记两类。虽有善性睡眠，但因是随烦恼缠部分，故不取。欲界以上所有可能存在的近烦恼都是无记。
界与地差别
第三，欲界及初禅中，谄诳因梵天诱故。昏沉掉举骄三界有，其余唯生欲界中。其中，欲界和初禅有谄诳二者，因大梵天因怕被眷属轻视的羞耻而隐藏自己不知，以自身邪妄显示，欲诱导五比丘之马胜故。《戒蕴经》中，圣者马胜问大梵天四大种完全在何处灭尽，大梵天不知而言不及义，说："我是梵天，大梵天，自在者，作者，化生者，出生者，能出生者，万物之父"等。之后，该梵天拉着具寿马胜的手，到一旁说："如来在时，汝思问我？"这是梵天的诳。谄在"彼中悔睡不善类，初禅中则皆不存"已解释，但也因附带而提及。昏沉、掉举、骄三者在三界中存在。从十六种中除去这三种和谄诳二种共五种，其余十一种近烦恼唯生欲界。
与何相应
第二，这些与何相应：与何心相应，与何受相应。


 །
与何心相应
དང་པོ་ནི། མཐོང་སྤང་བྱ་གཉིད་ང་རྒྱལ་བཅས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ས་པ་ཡིན། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །གཞན་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་རྟེན་ཅན། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་། གཉིད་དང་ང་རྒྱལ་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་ཅར་དང་། བཅས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲག་དོག །སེར་སྣ། འགྱོད་པ། ཁྲོ་བ། འཆབ་པ་དྲི་མ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཅན་དེ་ཡང་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ཡང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་གཞན་སྒོམ་སྤོང་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་མ་རིག་པ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉེ་ཉོན་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཁྲེལ་མེད་པ་རྨུགས་རྒོད་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་མང་པོའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་བག་མེད། ལེ་ལོ། །མ་དད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན། རྨུགས་རྒོད་ནི་སྐབས་འདི་ཉིད་
3-205b
དུ་སྔར་སྨོས་ཟིན། གཏི་མུག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྡུས་ལ། དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ས་པའམ་རྟེན་ཅན་ནོ། །
与何受相应
གཉིས་པ་ཚོར་བ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ། རྩ་ཉོན་གང་དང་ལྡན། ཉེ་ཉོན་གང་དང་ལྡན་པའོ། །
与何根本烦恼相应
དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་དང་། ཁམས་གོང་གིའོ། །
同欲界相应
དང་པོ་ནི། བདེ་བ་དག་དང་འདོད་ཆགས་སུ། །མཚུངས་ལྡན་ཞེ་སྡང་བཟློག་པའོ། །མ་རིག་པ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། །མེད་ལྟ་ཡིད་བདེ་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །གཞན་ཡིད་བདེ་དང་འདོད་ལས་སྐྱེས། །བཏང་སྙོམས་དང་ཀུན། ལུས་ཚོར་བདེ་བ་དང་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་དག་དང་འདོད་ཆགས་སུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཞེ་སྡང་ནི་བཟློག་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཆགས་སྡང་ནི་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །མེད་པར་ལྟ་བའི་ལོག་ལྟ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་བདེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། རང་གིས་བྱས་པའི་སྡིག་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མེད་ལྟ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་འབད་པ་དོན་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པ་ངེས་པར་དོན་དུ་གཉེར་བ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཐེ་ཚོམ་མོ། །གཞན་ལྟ་བ་བཞི་པོ་འཇིག་ལྟ། མཐར་ལྟ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་དང་། ང་རྒྱལ་ནི་ཡིད་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཏེ། དགའ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཆད་ལྟ་ཡིད་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནི་དེ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེའང་ཆེ་ལོང་ཙམ་དུ་དཔྱད་པ་ཡིན་གྱི། ཞིབ་ཏུ་ན། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ན་ཡིད་བདེ། ནད་བཅས་འབྲས་བཅས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ན་ཡིད་མི་བདེ། ཕུན་ཚོགས་ལ་རྟག་པར་
3-206a
འཛིན་ན་ཡིད་བདེ། ཆད་པར་འཛིན་ན་ཡིད་མི་བདེ། ནད་བཅས་འབྲས་བཅས་ལ་རྟག་པར་འཛིན་ན་ཡིད་མི་བདེ། ཁྱད་ཅན་བདེ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ན་ཡིད་བདེ། དམན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འཛིན་ན་ཡིད་མི་བདེ། ཁྱད་པར་ཅན་ལྟ་བ་ལ་ལ་འདག་གྲོལ་དུ་འཛིན་ན་ཡིད་བདེའོ། །དེ་ལྟར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སོ་སོར་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁོང་ཁྲོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
与何心相应
首先，见所断睡眠我慢俱，唯属意识地，近烦恼自在者，其余依六识。见所断的烦恼和近烦恼全部，以及睡眠和我慢虽包括见修两种所断的五类，但都唯属意识地。嫉妒、悭吝、悔、忿、覆和诸垢等自在近烦恼虽为修所断，也唯属意识地。其他烦恼和近烦恼修所断的贪、嗔、痴以及与之相应的近烦恼如无惭、无愧、昏沉、掉举等，和在烦恼地中多数已说的放逸、懈怠、不信等唯是如此。昏沉掉举在此前已提及，痴则包含在所说的烦恼中，这些都是六识地或依于六识。
与何受相应
第二，与何受相应：与何根本烦恼相应和与何近烦恼相应。
与何根本烦恼相应
首先，欲界的和上界的。
同欲界相应
首先，与乐受相应贪欲，嗔恚则相反，无明与一切相应，邪见喜苦及忧疑，余与喜相应生欲，舍受则与一切。身乐受和意乐受与贪欲相应。嗔恚则与相反的苦受和忧受相应，因为贪嗔以喜悦和厌恶之相运行，且是六识地故。无明由于与一切烦恼相应，故与所有五种受根相应。无见邪见与造恶业者的喜受相应，因为他们见自己所造恶业无果故。造善业者的无见则与意苦、忧受相应，因见行善之勤勉无义故。疑因追求确定而成忧故与忧受相应。其他四见即我见、边见、见取和戒禁取，以及我慢与喜受相应，因以喜相运行故。断见与喜受相应是因希求断灭故。此为略观，若细察：执殊胜为我则喜，执有病有疮为我则忧，执殊胜为常则喜，执为断则忧，执有病有疮为常则忧，执殊胜乐为最胜则喜，执劣苦为清净解脱则忧，执殊胜见为清净解脱则喜。如是相应是从欲界生的各自确定，在其他界中则因无苦受与忧受、无嗔恚故不同。


 །སྤྱིར་སྨྲས་པ། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་འགྲེལ་པར་མ་རངས་པའི་དོན་དུ་གྲག་གོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །བྱེ་སྨྲ་རྣམས་ནི་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་གཟུ་བོ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །
同上界相应
གཉིས་པ་ནི། ས་གོང་མ། །ས་ཇི་བཞིན་དུ་རང་རང་དང་། །ས་གོང་མའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་ས་གོང་ན་དབང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ། ས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་དབང་པོ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་མིག་རྣ་ལུས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བཞིའི་བཏང་སྙོམས་དང་ཡིད་བདེ་དང་ཅི་རིགས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ཅི་རིགས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ། གསུམ་པ་ན་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་
3-206b
པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་རྒྱུད་བརླན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །
与何近烦恼相应
གཉིས་པ་ཉེ་ཉོན་གང་དང་ལྡན་པ་ནི། འགྱོད་དང་ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། །འཚིག་པ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། །སེར་སྣ་དག་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་འཆབ་དང་གཉིད། །གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་བདེ་དག་དང་། །རྒྱགས་པ་བཏང་སྙོམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ། །བཞི་པོ་གཞན་ནི་ལྔ་དག་དང་། །འགྱོད་དང་ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་དང་། །རྣམ་འཚེ་མཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། །འཚིག་པ་རྣམས་ནི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །སེར་སྣ་དག་ནི་བཟློག་པས་ཡིད་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་དགའ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་འཆབ་དང་གཉིད་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཡིད་བདེ་དང་ཡིད་མི་བདེ་གཉིས་ཀ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། རེས་འགའ་ཡིད་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་འདྲིད་པར་བྱེད་ལ། རེས་ཡིད་མི་བདེ་བས་བྱེད་དེ་གཉིད་ཀྱི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྒྱགས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་བདེ་བ་དང་དག་ཅེས་གཉིས་པ་མན་ཆད་ན་ཡིད་བདེ་དང་། བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་ཀུན་ཏུ་མཚུངས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་མ་རིག་པ་བཞིན་གང་ལའང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་ཚ་མེད་རྨུགས་རྒོད་དེ་ཀུན་དཀྲིས་བཞི་པོ་གཞན་ནི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
说五障
གསུམ་པ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ལ། ངོ་བོ་དང་། གྲངས་ངེས་སོ། །
དང་པོ་ནི། འདོད་ན་སྒྲིབ་རྣམས། མདོ་ལས། འདོད་འདུན། གནོད་སེམས། རྨུགས་པ། གཉིད་རྒོད། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་སྒྲིབ་པ་ལྔ་གསུངས་པ་ལས། འདོད་འདུན་གནོད་སེམས་འགྱོད་གཉིད་བཞི་འདོད་ཁམས་པ་ཁོ་ནར་རྟོགས་སླ་བས་མི་འདྲིའི། རྨུགས་རྒོད་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་པོ་དེ་ཁམས་གསུམ་ཆར་
3-207a
ཡིན་ཙམ་ན་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཡིན་ནམ། འདོད་པའི་གསུམ་པོ་དེ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཅེ་ན། མདོ་ལས། འདི་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔའོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཡོད་ལ། གཞན་ན་ནི་མེད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
总的说来，随眠皆与舍根相应，因为烦恼断流时舍遍住故，因为在灭时微弱故，不以喜悦和厌恶之相与之相应，故注释中说为"不悦意"之义。毗婆沙师说：因无违，如中立之人。
同上界相应
其次，上地随，各随各自地。上地的随眠与上地有多少根，随各自地而与各自根相应。初禅有眼耳身三乐受和四识聚的舍受与喜受相应。二禅以上有意地的喜受、乐受和舍受相应。二禅有喜受和舍受根，三禅有乐受和舍受根，四禅和无色界只有舍受根。其中所有随眠皆与受根相应，因为由止所润泽故，无喜悦与厌恶之相。
与何近烦恼相应
其次，与何近烦恼相应：悔嫉忿，害恨，忌与忧相应，悭则相反，谄诳覆睡，与二相应乐受，骄与舍受遍行，其余四与五受相应。悔、嫉、忿、害、恨、忌以厌恶相运行，且是意地，故与忧受相应。悭则相反，与喜受相应，因从贪因所生，以喜悦相运行故。谄、诳、覆、睡皆有时与喜忧二者相应，有时以喜悦引诱他人，有时以忧做，乃至睡也与之相同。骄在三禅与乐受相应，二禅以下与喜受，四禅以上与舍受相应，因舍受遍与烦恼近烦恼相应，如无明般与任何不违。无惭、昏沉、掉举等其余四种随烦恼缠与五受根相应，因前二是不善地多数，后二是烦恼地多数故。
说五障
第三，说五盖：体相与数的确定。
首先，欲界诸障。经中说：欲贪、害心、昏沉、睡眠掉举、悔与疑五障。其中，欲贪、害心、悔、睡四种易知唯属欲界，不问。昏沉、掉举、疑三者既属三界，三界的障是什么？还是欲界三者是障？经中说："此是不善蕴，无杂，圆满，即五盖"，因一向说为不善，故欲界有禅定和等至障，其他界则无。
;


 །
གཉིས་པ་གྲངས་ངེས་ལ་གཉིས། བདུན་བཤད་པ་དང་མི་འགལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ལྔར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
说七不违之由
དང་པོ་ནི། མི་མཐུན་དང་། །ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་གཅིག །ཅིའི་ཕྱིར་རྨུགས་གཉིད་གཉིས། རྒོད་འགྱོད་གཉིས་སེམས་བྱུང་ཐ་དད་ཡིན་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་རེ་རེར་བཤད་ཅེ་ན། རྨུགས་གཉིད་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟས་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་བྱ་བའང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དྲན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཏེ་གཉེན་པོ་དང་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཟས་ནི་ལྔ་སྟེ། ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་རྨྱ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། བྱ་རྨྱངས་ཏེ་གླ་ལ་བ་ལྡིང་བ་དང་། མ་འོས་པར་མང་དུ་ཟོས་པས་ལུས་ཤིག་ཤིག་པོར་གྱུར་པ་ཁ་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་དང་སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གིས་དེ་གཉིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པོ་ནི་དེའི་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒོད་འགྱོད་གཉིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སམ་གཉེན་པོ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ལ། །ཟས་ནི་བཞི་སྟེ། ཉེ་དུའི་རྣམ་རྟོག་དང་། གོས་ཟས་ཚེགས་ཆུང་ངུ་རྙེད་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དང་།
3-207b
མི་འཆི་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། སྔོན་དག་བགད་པ་དང་། ལུས་ནོམས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་ནོམས་པས་གཙེས་པ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀས་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཟས་སྡུག་པའི་མཚན་མ་དང་། ཟས་མ་ཡིན་པ་མི་སྡུག་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཟས་ཁོང་ཁྲོའི་མཚན་མ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཟས་དུས་གསུམ་དང་། ཟས་མིན་པ་རྟེན་འབྲེལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །
决定五之由
གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་གནོད་བྱེད་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཕྱིར་ན་ལྔ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། རིམ་པ་བཞིན་འདོད་པ་དང་སྡིག་པ་ལས་དབེན་པ་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྨུགས་གཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ལྷག་མཐོང་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཞི་གནས་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མེད་ན་བདེན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ལྔ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
其次，关于数量确定有二：解释七种不相违的原因和确定为五的理由。
说七不违之由
首先，不顺因，食因作用一故，二成一。为何昏沉睡眠二者，掉举悔二者虽是不同心所，却各说为一障？昏沉睡眠虽有二种，说为一障，因二者对治的所对治相同，食即生因相同，作用也相同。其中，二者的所对治是自共相和忆念佛功德的明想，即对治和非食。食有五种：身心不堪能的昏迷，不悦，欠伸即打哈欠，不适当多食使身疲惫不能消化食物的温度，以及心怯弱，因这些增长彼二故。此二者的作用是使心怯弱。同样，掉举悔也安立为一障，因所对治、食和作用相同。其中，此二的所对治或对治是止，食有四种：亲属寻思，衣食少功而得等境寻思，不死寻思，及忆念过去戏笑、抚摸身体、遍抚触恼害、欢愉行为。作用是二者都使心不寂静。欲贪的食是可爱相，非食是不净观；害心的食是嗔恚相；疑的食是三时，非食是缘起审察。
决定五之由
其次，蕴害作及，疑故唯五种。欲贪和害心损害戒蕴，因分别使远离欲和罪恶，昏沉睡眠损害慧蕴，因使观远离，掉举悔损害定蕴，因使止远离。因无定慧则对真理生疑，故说为五种。


 །གཞན་དག་ན་རེ། རྨུགས་གཉིད་ཤེས་རབ་དང་། རྒོད་འགྱོད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་འགལ་བར་རྟོག་པ་འདི་ལྟར་ན་ཆོས་ཅན། རྒོད་འགྱོད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྨུགས་གཉིད་ཀྱི་སྔར་སྨོས་རིགས་པར་ཐལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་བསྟན་རིགས་པས་རིམ་པ་ལས་བརྒལ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་རྨུགས་གཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་ལ། ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་
3-208a
འཇིགས་ན་ཏིང་འཛིན་ལ་རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བར་ཆད་བྱེད་ཀྱང་དེ་ནི་ངོ་བོ་མི་འདྲ། འོ་ན་སེམས་ཞི་བ་ལ་རྨུགས་གཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་བྱ་བ་དེ། སེམས་གནས་པའི་དུས་སུ་རྨུགས་གཉིད་བྱུང་ན། རྨུགས་གཉིད་ཏིང་འཛིན་དང་ངོ་བོ་འདྲ་ཙམ་ན། སྒོམ་ཆེན་ཁ་ཅིག །དེ་ཏིང་འཛིན་རང་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་སྒྲིབ་པར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན། ཆོས་རྣམ་འབྱེད་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྨུགས་གཉིད་སྒྲིབ་ཀྱང་། ཆོས་འབྱེད་པ་ལ་རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་འཇིགས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་འབྱེད་པའི་དུས་སུ་རྒོད་འགྱོད་བྱུང་ཙམ་ན། ངོ་བོ་འདྲ་ཙམ་ན་རྒོད་འགྱོད་དེ་ཆོས་འབྱེད་པ་རང་ཡིན་སྙམ་དུ་སྒོམ་ཆེན་ཁ་ཅིག་སེམས་པས། རྒོད་འགྱོད་དེ་ཆོས་འབྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་རྟོགས་དཀའ་བས་དེ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་དེ། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱམས་ཤིང་རྒྱུ་བར་གྱུར་པས་གཟུགས་སྡུག་མི་སྡུག་གི་ཡུལ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་སམ་སྒྲ་ཞེས་མཚན་མར་བཟུང་ན་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ན་འགྲེང་འདུག་འཆགས་པའི་ཚེ། འདོད་འདུན་དང་གནོད་སེམས་དག་དང་པོ་ཉིད་དུ་བར་ཆད་བྱེད། དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་དུ་ཞུགས་པས་ཞི་ལྷག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཞི་ལྷག་བསྟེན་པ་སྟེ། རྨུགས་གཉིད་ནི་ཞི་གནས་ལ་ཉེ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པས་བར་ཆད་བྱེད། རྒོད་འགྱོད་ནི། མཉམ་གཞག་གི་ཤེས་རབ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་དེ། རླུང་དམར་གྱིས་དཀྲུགས་པའི་ཆུ་ལ་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ་བཞིན་རྒོད་འགྱོད་ཀྱིས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ལ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལངས་པའི་རྗེས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་
3-208b
ལའང་ཐེ་ཚོམ་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལེགས་ལམ་བཟང་པོའི་དགའ་སྟོན་བདུད་རྩི་ཅན། །ཀུན་ནས་ཉིན་བྱེད་འོད་ལྟར་འབར་བ་དེས། །བདག་བློ་རྟག་ཏུ་བཏང་བར་མ་གྱུར་པས། །འཁྲུལ་མེད་གཏམ་གྱི་གྲུབ་པ་འདི་ན་ཡོད། །
能断
གཉིས་པ་གང་གིས་སྤོང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ། སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ། གང་ལ་ཕྱེ་ནས་སྤོང་ཚུལ། སྤངས་པ་གང་གིས་ཐག་བསྲིང་བ། སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ལ། མཐོང་སྤོང་དང་། སྒོམ་སྤོང་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །
断见所断分
དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར། །ཟད་དང་དམིགས་པ་སྤངས་པས་སོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
其他人说：认为昏沉睡眠与慧蕴相违，掉举悔与定蕴相违，如此则应：掉举悔障应在昏沉睡眠障前述，因为应当按照戒定慧教授的次第来说明与之相违的诸障，无理由违背此次第。因此，按照数字顺序，此二者：伤害定蕴和慧蕴，因为精进修定者为昏沉睡眠所破，精进择法者为掉举悔所破。
怎样破坏呢？虽然掉举悔对定极为障碍，但其体性不同。那么，说昏沉睡眠破坏心寂静，是因为当心安住时若生昏沉睡眠，因昏沉睡眠与定体性相似，某些禅修者会认为"这就是定本身吧"而难以认识它是障碍，故为使了知此义。虽然昏沉睡眠也极障择法，但说掉举悔破坏择法，是因择法时生掉举悔，因体性相似，某些禅修者会认为掉举悔就是择法本身，故难以了知掉举悔障碍择法，为使了知而如是宣说。
其他古代师长则另有说法：为乞食而游行漫步时，于可爱不可爱境取女性色相或声相，以此为先，当内正安住，行住坐卧时，欲贪和害心首先障碍。之后入定，错误作意止观因相而非理修止观，昏沉睡眠作为接近止的事物而障碍。掉举悔障碍等持慧，如被红风搅动的水不显现影像，被掉举悔搅动的心亦无见真实，故后起法决定了知时，疑也障碍见真实的智慧。
此处所言：善道妙路甘露宴，普遍日光明照耀，我心常时未舍弃，无谬言说成就存。
能断
第二，何者能断：如何断除方式，能断对治的差别，对何区分而断除方式，断除后何者遮拒，反复宣说断除的获得。
首先，断除见所断和修所断方式。
断见所断分
首先，遍知所缘及，于彼所缘真，尽及断除所缘故。


 །ད་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་གྱི་ཀུན་འགྲོ་ལོག་ལྟ་སོགས་ཀྱིས་ཁམས་གོང་གི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་དེ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་སྡུག་ཀུན་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤངས་ཟིན་པས་ད་སྤང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྡུག་ཀུན་གྱི་ཀུན་འགྲོ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་སྤོང་བའི་ཚེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། ད་དུང་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཐེ་ལེ་བསྣོལ་དུ་སོང་ནས་དམིགས་ཡུལ་བདེན་བཞིའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ཚེ་དེ་རྣམས་མི་སྤངས་ཤིང་། དེ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཚེ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤོང་སྙམ་པ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དྲི་བའོ། །འགོག་ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདྲི་ན། འགོག་ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་འགོག་ལམ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་རིག་པ་ཡིན། དེ་གསུམ་དངོས་སུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་ཙམ་ན་དམིགས་པ་དེ་སྡུག་ཀུན་ལ་
3-209a
ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཙམ་ན་འགོག་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་མི་སྤོང་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ནི་མ་ཡིན། འགོག་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགོག་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་དེ་འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་ཚེ་འགོག་ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་དེས་མི་ཤེས་ཏེ། སྔར་ཤེས་ཟིན་ད་ལྟར་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐེ་ལེ་བསྣོལ་དུ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ནི་མི་སྤོང་། སྤོང་བའི་ཚེ་ན་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེས་འདྲི་བ་ན། ལན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། དམིགས་པ་ཡོངས་ཤེས་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཡོངས་ཤེས་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་དང་། དམིགས་པ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་མཐོང་སྤོང་སྤང་ཚུལ་ནི། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མཐོང་སྤོང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་འདོད་པའི་རང་ས་ལ་དམིགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས། ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་གསུམ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་དགུ་དགུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་དྲུག་དྲུག་སྟེ་སུམ་ཅུ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་དྲུག་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་དང་། ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས། མ་
3-209b
འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །མཆན། མ་གཏོགས་པ་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་ལོག་ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ལྔ་བཅུ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ན། མཐོང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞིའི་རང་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤངས་ཏེ། བདེན་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཞིག །རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཐོར་ཤེས་ནས་མིར་འཛིན་བཟློག་པ་བཞིན་དེའང་བདེན་པ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤངས་ལ། ལོག་ཞུགས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
现在应当考察：苦集的遍行邪见等缘上界不相等时，由上二界所缘随顺了知智所遍知，此时不能断除，因为先前已被苦集法智所断，故无可断。当法智断苦集遍行不相等所缘时，不了知上二界所缘，因为尚未生起随顺智。如此交错而行，了知所缘四谛自性时不断彼等，断彼等时不知境自性，那么如何断除？此问针对不相等遍行而问。若就灭道的邪入而问，灭道邪入所缘的灭道直接邪入和怀疑无明三者，因为直接是苦集，故所缘由苦集法智和随顺智遍知时，不断灭道邪入，因为非苦集邪入见所断，而是灭道邪入见所断故。当以灭道法智和随顺智断灭道邪入时，不了知灭道邪入所缘，因为已先知，现无可知故。因此，交错地遍知所缘时不断，断时不遍知所缘，那么如何断除？
答：诸烦恼应知不仅由遍知所缘而断，因为有遍知所缘、于彼所缘真实断尽、断所缘和生对治四者故。首先，见所断断方式：通过遍知所缘，从八十八种见所断中，苦见所断欲界自地所缘相等遍行的前二见，非遍行贪嗔慢三，及集见所断非遍行贪等三，共八种；上二界除嗔外，苦见所断各九，集见所断各六，共三十；三界灭道见所断的六种无明，杂染无明直接邪入，邪入的邪入非杂染无明二，非杂染无明三种。注：除此外，缘无漏的邪见和怀疑四三十二，共五十种，因邪入四谛，故由见道四谛自相遍知而断，因为直接邪入谛且生违反行相的智慧故，如知绳后遮除蛇执。其中，直接邪入谛由遍知所缘相而断，邪入的邪入由了知所缘事而断。


 །ཉོན་མོངས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་གཞན་ཡང་དག་པར་ཟད་པས་སྤོང་བ་དང་སྟེ། དེའང་དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས་ཞེས་པའི་འདོད་པའི་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་དགུ་པོ་དེ་ནི། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་འདོད་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་རྣམས་སྤངས་པས་སྤོང་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་ཀུན་འགྲོ་ཡུལ་ཅན་སྤངས་ན། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོའི་ཡུལ་དེའང་སྤང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ཡང་ན་སྐལ་མཉམ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཀུན་འགྲོ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྐེད་པ་བཅག་ན་ལྡང་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དགུ་ནི་དེ་གཉིས་བདེན་པ་གཅིག་ཅར་དུ་མཐོང་བས་དམིགས་པ་ཤེས་པས་སྤོང་པ་ཁོ་ནའོ། །ཉོན་མོངས་དེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་སྤོང་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་འདོད་པ་ན་འགོག་པ་མཐོང་
3-210a
སྤོང་། འདོད། ཁོང་། ང་རྒྱལ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་བཞི་དང་། ལམ་མཐོང་སྤོང་ལའང་སྔ་མ་བཞི་དང་། མཆོག་འཛིན་ཕྱི་མ་སྟེ་ལྔ་དང་དགུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་བདུན་བདུན་ཏེ་ཉེར་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། དེ་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤངས་པས་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་སོགས་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་དེ་དག་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འགོག་ལམ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་ཟག་མེད་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལོག་པར་ཞུགས་ཤིང་གཏོད་པར་ཤེས་པས་སྤངས་པ་ན། ཡུལ་མེད་པར་བྱས་པས་ཡུལ་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་མ་བྲལ་ན་འགྱེལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་དྲུག་ནི་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པ་ནི་རིམ་པ་ལྟར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་ཡུལ་སྤངས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །
断修所断分
གཉིས་པ་ནི། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །སྒོམ་སྤོང་རྣམས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སྔར་ཤེས་ཟིན་པས་དམིགས་པ་ཤེས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཟད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་སྤངས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་དམིགས་པ་སྤོང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་སྤོང་བ་ལས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སོགས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གང་གི་གཉེན་པོ་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྐྱེས་པས་དེ་ཟད་ཅིང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་ཆུང་
3-210b
ངུའི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་ས་ན་ཉེས་རྣམ་དགུ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །
能断对治力类别
གཉིས་པ་སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ནི། གཉེན་པོ་རྣམ་བཞི་སྤོང་བ་དང་། །གཞི་དང་སྲིང་ཉིད་རྣམ་པར་ནི། །སུན་འབྱིན་ཞེས་བྱ། གཉེན་པོ་དུ་ཡོད་ན། གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མི་མཐུན་པའི་དགྲའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་འབྲལ་ཐོབ་འདི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པས་བཞི་དང་། དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་གཞི་གཉེན་པོ་སྟེ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་སོགས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་གིས་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའོ།

以下是所提供藏文的简体中文直译：
由于彻底断尽缘彼烦恼的其他烦恼而断除，即如"其中九上缘"所说的欲界前二谛的不相等遍行九种，由断除缘彼境的欲界相等遍行而断，因为断除相等遍行境者后，不相等遍行的境亦断故。或因相等与不相等遍行互为因果，无因则无果，如折腰则不能起。色界缘无色界的九种，由同时见二谛而遍知所缘而断。
由断除成为彼烦恼所缘境的烦恼而断：三界灭道见所断缘有漏的邪入的邪入，欲界灭见所断贪、嗔、慢、见取四种，道见所断亦前四种及后见取共五种，上二界除嗔外各七，共二十三种，彼等的所缘境直接邪入灭道见所断缘无漏的邪见等断除后，境者见取等缘有漏的邪入的邪入亦断，因为灭道法忍法智随忍随智了知境无漏直接所缘的邪见等是邪入而断除后，由无境故境者不可能，如失依则倾覆。三界见所断无明六种的直接邪入缘无漏者和邪入的邪入缘有漏者，分别由遍知所缘和断所缘境而断。
断修所断分
其次，生对治而断尽。修所断由先已了知诸谛，故非由了知所缘，亦非由断所缘，因非不相等遍行故；亦非由断所缘，因为非先断所缘或断彼等所缘后再断贪等故。然由生起何种烦恼行相之对治道而断尽彼烦恼。对治即大中上品对治下下品等，如"地地中九过，如是亦功德"将会解释。
能断对治力类别
其次，能断对治的差别：对治有四种，断除及，所依即，远离及，毁坏。
有多少对治？有四种对治：能断烦恼得的无间道为断除之对治，即破除不顺敌方，如苦法忍等。由无间道断除的离得皆摄受，因其本身为对治，故为所依对治，即苦法智等无间道以上的解脱道，能摄受无间道所断的离得。


 །བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་གཞི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དེ་གཞི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོའང་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཡིན་རུང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་རུང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ལམ་གང་གིས་ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་
3-211a
མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་པ་ལ་གསུམ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཞེད་པ་འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ཐེམ་སྐ་ས་ཀྱི་ཚུལ་ལྟར་སྐྱེ་པའི་རིམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་མ་འཆོལ་བར་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་དྲོ་བ་སོགས་སྦྱོར་ལམ་དང་། སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་མས་ཅད་དོ། །གཞི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཐག་སྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་དེ་གསུམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །
所断类别分
གསུམ་པ་གང་ལས་ཕྱེ་ནས་སྤོང་ཚུལ་ནི། ཉོན་མོངས་སློང་བ་ན་གང་ལས་སྤང་བར་བྱ་སྒོམ་སྤོང་གྱ་གཅིག་དང་། བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཁམས་གོང་འོག་གི་མཐོང་སྤོང་བརྒྱད་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །མཆན། ཞེ་ན། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དེ་གཅིག་པུ་བཀོག་ནས་ཚེར་མ་འདོན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཅིག་པུ་རང་གི་འཚོགས་པ་ལས་བཞག་ནས་དབྱེ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། དམིགས་པའི་ཡུལ་སུན་ཕྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བྱར་འདོད་དེ། དམིགས་པ་དེ་སྤངས་པ་ལས་དབྱེ་བར་ནུས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེར་ན། དམིགས་པ་ཐག་པ་ལ་ཐག་པར་ཤེས་པས་སྦྲུལ་འཛིན་མི་འོང་བ་བཞིན། དེ་ལྟ་ནའང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་གཞི་སྦྲུལ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐག་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་མི་སྐྱེའང་ཐག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྦྲུལ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་མཚུངས་ལྡན་ལས་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་གཞི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དེ་གཞི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོའང་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཡིན་རུང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་རུང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ལམ་གང་གིས་ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་
3-211a
མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་པ་ལ་གསུམ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཞེད་པ་འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ཐེམ་སྐ་ས་ཀྱི་ཚུལ་ལྟར་སྐྱེ་པའི་རིམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་མ་འཆོལ་བར་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་དྲོ་བ་སོགས་སྦྱོར་ལམ་དང་། སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་མས་ཅད་དོ། །གཞི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཐག་སྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་དེ་གསུམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །
所断类别分
གསུམ་པ་གང་ལས་ཕྱེ་ནས་སྤོང་ཚུལ་ནི། ཉོན་མོངས་སློང་བ་ན་གང་ལས་སྤང་བར་བྱ་སྒོམ་སྤོང་གྱ་གཅིག་དང་། བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཁམས་གོང་འོག་གི་མཐོང་སྤོང་བརྒྱད་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །མཆན། ཞེ་ན། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དེ་གཅིག་པུ་བཀོག་ནས་ཚེར་མ་འདོན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཅིག་པུ་རང་གི་འཚོགས་པ་ལས་བཞག་ནས་དབྱེ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། དམིགས་པའི་ཡུལ་སུན་ཕྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བྱར་འདོད་དེ། དམིགས་པ་དེ་སྤངས་པ་ལས་དབྱེ་བར་ནུས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེར་ན། དམིགས་པ་ཐག་པ་ལ་ཐག་པར་ཤེས་པས་སྦྲུལ་འཛིན་མི་འོང་བ་བཞིན། དེ་ལྟ་ནའང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་གཞི་སྦྲུལ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐག་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་མི་སྐྱེའང་ཐག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྦྲུལ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་མཚུངས་ལྡན་ལས་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་གཞི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་དེ་གཞི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོའང་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཡིན་རུང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་རུང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་རུང་། ལམ་གང་གིས་ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་
3-211a
མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་པ་ལ་གསུམ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཞེད་པ་འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ཐེམ་སྐ་ས་ཀྱི་ཚུལ་ལྟར་སྐྱེ་པའི་རིམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་མ་འཆོལ་བར་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་དྲོ་བ་སོགས་སྦྱོར་ལམ་དང་། སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་མས་ཅད་དོ། །གཞི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཐག་སྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་དེ་གསུམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །
所断类别分
གསུམ་པ་གང་ལས་ཕྱེ་ནས་སྤོང་ཚུལ་ནི། ཉོན་མོངས་སློང་བ་ན་གང་ལས་སྤང་བར་བྱ་སྒོམ་སྤོང་གྱ་གཅིག་དང་། བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཁམས་གོང་འོག་གི་མཐོང་སྤོང་བརྒྱད་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །མཆན། ཞེ་ན། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དེ་གཅིག་པུ་བཀོག་ནས་ཚེར་མ་འདོན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཅིག་པུ་རང་གི་འཚོགས་པ་ལས་བཞག་ནས་དབྱེ་བར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། དམིགས་པའི་ཡུལ་སུན་ཕྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བྱར་འདོད་དེ། དམིགས་པ་དེ་སྤངས་པ་ལས་དབྱེ་བར་ནུས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེར་ན། དམིགས་པ་ཐག་པ་ལ་ཐག་པར་ཤེས་པས་སྦྲུལ་འཛིན་མི་འོང་བ་བཞིན། དེ་ལྟ་ནའང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་གཞི་སྦྲུལ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐག་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་མི་སྐྱེའང་ཐག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྦྲུལ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་མཚུངས་ལྡན་ལས་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
直译
除了第一种无间道外的无间道，和殊胜道也都是基础对治，因为获得它们的相续不会中断，并且它们能够持守无间道所断除烦恼的获得。以延长烦恼获得间隔为本质的对治，是除了苦法智以外的解脱道和那之上的殊胜道，因为它们能使烦恼获得的断裂距离更远。因此，第一解脱道苦法智只是基础对治。有些人认为：第一解脱道也是（延长烦恼获得间隔的本质对治），因为它也能延长烦恼获得的距离。遮除（烦恼）的对治是：无论是缘苦集的加行道，或是无间道，或是解脱道，或是殊胜道，任何通过见到该界过患而以无常等行相来遮除的道，因为从对立面来看，第四种（对治）与前三种可能是同一本质。此外，论师所认可的这些次第是如梯阶般依次生起的，将特性不混杂地记在心中而解说：遮除的对治是缘苦集的暖位等加行道；断除的对治是所有八十九种无间道；基础对治是所有解脱道；延长间隔本质的对治是除了这三种以外的所有殊胜道。
所断类别分
第三，从何处分析断除方法：断除烦恼时，从何处断除？（答：）八十一种修所断，以及上下界缘四谛的见所断八种的无间道。注释：若问：从与心相应中单独拔除那个烦恼，就像拔出刺一样，是否能将单独的心从自身的聚合中分离出来？并非如此，而是通过破除所缘境来断除烦恼：因为通过断除所缘，能够分离（烦恼），因此不会再缘于它而生起。例如，通过了知绳子是绳子，就不会生起蛇的执着。即便如此，当绳子被误认为蛇的基础——蛇与绳子同时存在时，虽然不会对绳子产生蛇的执着，但与绳子同时存在的蛇并不会消失，同样地，从相应（心）中断（烦恼）是不可能的，因为它们已经同时生起。


 །དེ་ལའང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་མ་འོངས་པ་
3-211b
ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་པའང་དངོས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་དམིགས་པ་ལས་དབྱེ་ནུས་པར་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་ནའང་། འདས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་དམིགས་ཟིན་པ་དེ་གོ་ཡུལ་དེ་དང་དབྲལ་བར་མི་ནུས་པར་ཐལ། དམིགས་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དོགས་ན། བྱེ་སྨྲས། དུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་བདེན་བཞིའི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཙམ་ན་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པའང་བཅད་པས། འདས་པའི་ཉོན་མོངས་དམིགས་པ་ལས་དབྲལ་ནུས་པ་དེ་ཀ་ཡིན་མོད་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། ལན་དེ་ཡང་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤོང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་ཤེས་སོགས་སྤོང་ཚུལ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ལ་དེས་ཁྱབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་། ཕྱི་མ་གསུམ་ལམ་ཁྱབ་པས། དེའི་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་པ་ལ། དེའི་ལན་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་བཏབ་པ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། སྐལ་མཉམ་ལ་དམིགས་པའི་ཀུན་འགྲོ་དང་། ཀུན་འགྲོ་མིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡུལ་དེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཀུན་འགྲོ་དང་། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་དེའི་ཡུལ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་དང་ཟག་མེད་རང་གི་རྒྱུད་ལ་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པས། དམིགས་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ལ། དེས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཉོན་མོངས་དང་འགོག་ལམ་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདས་པའི་ཐོབ་པ་
3-212a
གཅོད་པས་སྤངས་ལ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འགོག་ལམ་ཟག་བཅས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ནི་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་དང་། དམིགས་པ་སྤངས་པས་སྤོང་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་ནི་སྐལ་མཉམ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་གྱུར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་དེའི་ཐོབ་པའང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལོག་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བས་སྤོང་ཚུལ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལའང་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་དམིགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས། འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་སྐལ་མཉམ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་རྒྱུ་མི་བཟློག་ན་འབྲས་བུའང་མི་བཟློག་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་བླངས། མི་འདོད་ཀ་མེད། དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་འགྱུར་སོགས་སྤོང་ཚུལ་ཕྱི་མ་གསུམ་པོའང་དམིགས་པ་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་སྤོང་ཚུལ་ལས་ཟུར་དུ་བཞག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའང་དམིགས་པ་ཡོངས་ཤེས་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི། མཚུངས་ལྡན་ལས་སྤོང་བར་འདོད་དེ། ཉོན་མོངས་དེ་སྤངས་ཙམ་ན་ཉོན་མོངས་དེ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ག་ལ་འོས་སུ་བཞེད་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་སོ། །ཅི་ཙམ་གྱིས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བརྗོད་ཅེ་ན། རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་དང་། བྲལ་ཐོབ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤངས་ལ། གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་
3-212b
གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དོ།

直译
对此也有需要考察之处：即使承认未来的烦恼已被分离，它"不再缘于该事物而生起"这一理由能够证明从所缘中能够分离，但过去的烦恼已经缘取了对象，是否会导致无法将它与那个境界分离的过失？因为已经成为所缘的事物不能变成非所缘。若有此疑问，毗婆沙师（说）：一旦完全了知三世的境界四谛的所缘如实性质，过去烦恼的获得也被切断，因此过去的烦恼能够从所缘中分离。对此，世亲论师（说）：这个回答也是不确定的遍及，因为烦恼断除有通过了知所缘等四种断除方法，即使（此回答）对第一种遍及成立，但对后三种不遍及，所以必须对此作出回答。对此，德积论师给出的回答是：随眠的所缘有两种：一是缘同分的遍行与非遍行烦恼，其对象在自相续中存在；二是缘不同分的遍行和缘无漏的烦恼，其对象不同分和无漏不存在于自相续中。缘这两种所缘的获得（包括）未来和过去烦恼的因与果，即使在无烦恼的补特伽罗心相续中也会连续不断地产生。因此，同分烦恼和缘灭道无漏的烦恼是通过了知所缘而切断过去的获得来断除；而缘不同分的烦恼和缘灭道有漏的烦恼则是通过彻底耗尽所缘和断除所缘来断除。缘不同分的烦恼与缘同分的显现烦恼互为因果，所以它们的获得也互为因果，因已灭则果不生，所以在后几种断除方法中，也认为过去烦恼的所缘只能通过切断获得来断除。
胜子论师（说）：如果这样，那么若不完全了知不同分的所缘对象，就无法断除缘同分的烦恼，因为它们互为因果，如果因不能逆转，果也不能逆转。因和遍（已经）承许，不得不承认（此结论）。如此一来，"由生起对治而成为已尽"等后三种断除方法也不能离开了知所缘的断除方法而单独建立，并且通过断除所缘而断除烦恼也只是在了知所缘上建立的差别而已。
无著论师则认为从相应中断除：当断除那个烦恼时，该烦恼怎能与心相应？这是大乘的观点。什么情况下可以说断除了烦恼？自相续中存在的烦恼通过切断获得和产生离系得的方式断除；而针对他相续中存在的烦恼，以及自相续中存在的非烦恼善有漏法和无覆无记色法与非色法为对象的、自相续中存在的烦恼——欲贪等，通过切断其获得，我们称之为断除他相续中存在的烦恼。


 །གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུད་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
所断以何近断
བཞི་པ་སྤངས་པ་གང་གིས་ཐག་བསྲིང་བ་ནི། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཡུལ་རྣམ་ཆད་དང་དུས་ཀྱིས་ཏེ། །འབྱུང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱོགས་དང་ནི། །དུས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །ཐག་སྲིང་བའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ནི་འབྱུང་ཆེན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཐ་དད་པས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོས་རིང་བ་འཆལ་ཚུལ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པས་རིང་སྟེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནུབ་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་དང་། དུས་ཀྱིས་རིང་བ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་དུས་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་ཉེ་བ་ད་ལྟ་བ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱིས། རིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། ད་ལྟ་བ་ལས་རིང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། ཡུན་རིང་ཞིག་ནས་འོང་བ་ད་ལྟར་ལས་རིང་བར་རིགས་ལ། འདས་མ་ཐག་པ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ད་ལྟ་ལས་ཅི་ལྟར་ན་རིང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ད་ལྟ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་མ་ཁྱབ་སྟེ། འདས་མ་ཐག་པ་དང་འོང་ལ་ཁད་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ལས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ཡིན་གྱི། ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིང་བར་འཇོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་འདས་མ་འོངས་ལས་ད་ལྟ་བ་ཡང་རིང་བར་ཐལ། འདས་མ་འོངས་ལས་ད་ལྟར་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་
3-213a
འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཁོ་ད་ལྟ་ལས་འདས་མ་འོངས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཆ་ནས་འདས་མ་འོངས་དེ་རིང་བར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཉེ་རིང་དུས་ལ་མི་བལྟོས་པ་དེས་ན་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་དང་ད་ལྟ་བ་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་བར་ཐལ། དེ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་ཉེ་བ་གང་དག་ཅེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། ཞེས་འབྱུང་བ་དེའང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པས་འཁོར་གསུམ། ཡང་ཁོ་མ་ཁྱབ་པས་འདུས་མ་བྱས་དང་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་སྟེ། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་བ་དེ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་འདས་མ་འོངས་ཀྱང་ད་ལྟ་བ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ། དགེ་སོགས་ཀྱིས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡང་ད་ལྟ་བ་དང་ཉེ་བར་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁོ་འདས་མ་འོངས་ནི་ད་ལྟ་བ་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟ་བས་བར་དུ་ཆོད་པས་ཕན་ཚུན་དུ་རིང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ད་ལྟ་བ་ལ་བལྟོས་ནས་འདས་མ་འོངས་ཉེ་བ་ཡིན་པར་ཐལ། ད་ལྟ་བ་ནི་འདས་མ་འོངས་གཉིས་ཀ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ད་ལྟ་བ་དང་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོད་བྱེད་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདས་མ་འོངས་དང་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ། ད་ལྟར་གྱིས་འདས་མ་འོངས་ཆོད་པ་ལྟར་གང་གིས་ཀྱང་བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ད་ལྟ་བ་དེ་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཐལ། འདས་པ་དེ་ད་ལྟར་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པས་མ་འོངས་པ་ལས་རིང་བ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་དང་བར་དུ་མ་ཆོད་པས་ཉེ་བའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
3-213b
མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

直译
断除他相续中存在的烦恼不是通过切断获得，因为在自相续中没有它的获得。
所断以何近断
第四，通过什么使断除的距离延长：特性不相同不相顺品，境界断绝以及时间，现起与持戒方向及，二时远隔等亦然。据说有四种延长距离的本质：以特性远隔是指大种虽然同时生起，但由于特性不相同而有差别，就像是远隔一样；以不相顺品对治远隔，如从破戒到持戒；以境界断绝而远隔，如东方大海与西方大海；以时间远隔，如《阿毗达磨》中所说的二时法，以及近的现在法和无为法。
论师问道："所谓远隔，是相对于什么而言的远隔呢？"毗婆沙师回答说："相对于现在而远隔。"论师说：过去已久和未来久远的确可以称为相对于现在而远隔，但刚刚过去和即将生起的法，作为有法，应不应该成为相对于现在远隔？因为它们与现在接近的缘故。对此他回答：不遍，刚刚过去和即将到来的法，正是由于与现在时间不同而远隔，并非因为经过很久才出现或将要出现而被称为远隔。
如果这样，那么现在也应该相对于过去未来远隔，因为现在与过去未来时间不同，就像过去和未来相互远隔一样。对方又说：现在相对于过去未来是远隔的，因为过去是作用已灭，未来是作用未得，从这方面来说，过去未来被确立为远隔。
如果这样，过去未来的远近不依赖于时间，那么作为有法，无为法和现在法应该不能成立为接近，因为它们没有作用。不能承认，因为论中说："何为接近之法？现在生起之法和无为。"这也是你所承认的，所以（你犯了）三种过失。对方又说：不遍，无为法和现在两者可以确立为接近，因为两种灭的获得在一切处都可生起。
如果这样，过去未来也应该与现在接近，因为善等过去未来的获得在一切处生起的缘故。无为中的虚空应该不合理地与现在不接近，因为它没有获得。对方又说：过去未来相对于现在是远隔的，因为它们被现在间隔而相互远隔。
如果这样，则相对于现在，过去未来应该是接近的，因为现在与过去未来都接近的缘故。这是成立的，因为现在与过去未来之间没有其他间隔物的缘故。不仅如此，无为也应该与过去未来接近，因为就像现在间隔过去未来一样，没有任何东西间隔它们。而且，现在应该既是远隔又是接近，因为过去由于被现在间隔而远离未来，而由于与现在没有间隔而接近。对未来也应当作同样的应用。
;


 །སློབ་དཔོན་རང་ལུགས་ཀྱིས་རིང་བར་ཅིས་འཇོག་ཅེ་ན། མ་འོངས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་ཅིང་ཉེ་བར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་འདས་པས་ཞིག་པའམ། འདས་པ་དེ་ཆོས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཞིག་པས་རིང་བའི་ཕྱིར།
复说断所得
ལྔ་པ་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྟན་པ་ནི། ལན་ཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་དག་གི། བྲལ་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་དང་ཡང་། །གཉེན་པོ་སྐྱེས་དང་འབྲས་ཐོབ་དང་། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་རྣམས་སུ། །ཅི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་པས་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པའང་ཡང་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཡང་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དེ། གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤོང་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལན་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་བྱས་ནས་ཐོབ་པ་ཆད་པའི་ཕྱིར། དེ་བར་ན་མགོ་སྔར་བཅད་པ་ཕྱིས་བཅད་དུ་མེད་ལ། རལ་གྲི་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་རྣོ་རུ་འགྲོར་རུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དུས་དྲུག་ཏུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །བྲལ་ཐོབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཉེན་པོ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་དེའི་ཚེ་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉེན་པོ་དངོས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉེན་པོར་ཡང་འཇོག་སྟེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀས་དེ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། འབྲས་བུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་སོགས་ལ་གོ་
3-214a
པར་འགྱུར་བ་བསལ་ནས། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཁོ་ན་བཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རྣམས་ཏེ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ན་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྨོས་པས་འགྲུབ་བོ་ཟེར་རོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་དབང་པོ་འཕེལ་བ་བདེན་ཀྱང་བྲལ་བ་རྙེད་འགྱུར་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་དགོས་པས་འདིར་སྨོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྨོས་མི་དགོས་པར་ཡང་ཐལ་ལོ། །བྲལ་ཐོབ་དེའང་ཅི་རིགས་པར་ཁ་ཅིག་དུས་དྲུག་ནས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་བོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དེ། དབང་རྣོན་གྱིས་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་པའི་བྲལ་བ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་ནི་སྲིད་ཀྱང་དེ་ནི་ཡང་ཐོབ་པ་མིན་པས་མི་བརྗོད་དོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བྲལ་བ་དུས་དྲུག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་བདེན་པ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ལམ་མཐོང་སྤོང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ཐམས་ཅད་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཙམ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་དུས་དེར་སྤང་བྱ་དེ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའོ།

直译
论师自宗如何安立远隔？未来，作为有法，相对于自性特征是远隔的，因为未来尚未获得自性特征且不接近存在。过去，作为有法，相对于自性特征是远隔的，因为法的自性特征已逝去，或者说过去已从法的自性特征消逝而远隔。
复说断所得
第五，反复阐述断除的获得：一次性消尽那些，离系获得则一再，对治生起与得果，诸根增盛等时分。由于"对治生起而成为消尽"所说，道路特别增进，烦恼的断除是否也会反复地产生特殊变化？虽然道路逐渐特殊变化，但断除并不会特殊变化，因为无论是哪种对治，哪种断除的道路，就是那个道路一次性消尽所有烦恼，切断获得。就像先前砍掉的头颅不能再次砍掉，但宝剑却可以再次变得更加锋利一样。那些离系的获得在六个时间点上反复地特殊变化。当离系获得与对治解脱道同时生起时，那时获得特殊变化。无间道暂时没有离系获得，因为它是趋向生起。解脱道与作为真正对治的无间道共同产生一个果，所以也被安立为对治，因为它引导离系获得并作为所依，所以说两者都获得它。通过沙门果位获得四种果位而特殊变化。排除了八十九种果位和士用果等理解，获得果位也仅指解脱道的安立，因为它具有离系所得。在诸根增长时，即根性转变时，获得特殊变化。德积论师说："根性转变已经包含在获得果位中。"虽然获得果位确实增长根性，但需要指明获得离系的果位特殊变化，所以此处提到。若非如此，则仅由"对治生起"就能成立，也不需要提及"果位"。离系获得按照各自情况，有些从六次到两次获得。并未说在一个时间点获得，因为利根者一次性获得有顶第九种相的离系虽然可能，但这不是再次获得，所以不提及。钝根者在六个时间点获得离系：当三界前三谛和道谛见所断欲界的颠倒入见全部，在道法智对治生起之时一次性消尽，在那个时间获得那些所断的离系获得。
;


 །དེ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཙམ་ན། སྔར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སྤངས་པས་དེས་སྤངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་ཙམ་ན། མཐོང་སྤོང་རྒྱུད་ལ་ལྡན་ཏེ་མི་འོང་ངམ་སྙམ་ན། མི་འོང་སྟེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་པས་རྒྱུད་ལ་མི་ལྡན། དེ་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་སྤངས་པ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་དེ་སྤངས་པས་སྔར་གྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དེ་ཆད་ནས་སྡུག་བསྔལ་
3-214b
མཐོང་སྤོང་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པར་མི་འོང་ངམ་སྙམ་ན། མི་འོང་སྟེ། སྔར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དེ་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུས་འཛིན། དེ་ནས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཙམ་ན། ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པས་སྔར་གྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་པས། ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོག་ཞུགས་རྒྱུད་ལ་ལྡན་ཏེ་མི་འགྲོའམ་སྙམ་ན། མི་འགྲོ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་བཟུང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལོག་ཞུགས་རྒྱུད་ལ་མི་ལྡན། དེ་བཞིན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་། དེ་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཕོ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་དུས་དྲུག་ཏུ་ཐོབ་བོ། །འདིའང་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དབང་རྟུལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཕོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་བྲལ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་གཉེན་པོ་དེ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དུས་གཅིག་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པས་དེ་དང་གཅིག །ཕྱིར་འོང་འབྲས་བུ་དང་གཉིས། ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་དང་གསུམ། དགྲ་བཅོམ་དང་བཞི། དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་ལྔར་ཐོབ་བོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནས་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་བར་ཏེ་ལྔ་པོ་དེའི་བྲལ་བ་ཡང་ལྔ་པོའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་གཅིག །ཕྱིར་འོང་འབྲས་བུ་དང་གཉིས། ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་དང་གསུམ། དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་དང་བཞི། དབང་པོ་འཕོས་པ་དང་ལྔ་པོ་དེས་བྲལ་བ་ཐོབ་བོ། །འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའི་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་གཉིས་དུས་གཅིག་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་གཅིག །ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་
3-215a
དང་གཉིས། དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་དང་གསུམ། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་དང་བཞིར་ཐོབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་སྤངས་པ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་གཅིག །ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་གཉིས། དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་གསུམ། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་དང་བཞིས་ཐོབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་དུས་གཅིག་པས་དེ་གཉིས་གང་རུང་གཅིག །དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་དང་གཉིས། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་དང་གསུམ་ན་ཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲལ་བ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་གཅིག །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་གཉིས། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་དང་གསུམ་དུ་ཐོབ་བོ། །གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དུས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གང་རུང་གཅིག་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་གཉིས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

直译
当获得道上随后智的预流果时，虽然没有先前苦法智所断的离系获得，是否会导致见所断仍存在于相续中？不会，因为第十六智预流果维持了离系获得，所以不存在于相续中。之后，断除欲界烦恼中品的小品，获得一来果时，由于舍弃了苦法智的对治，先前的离系获得已断，是否会导致苦谛见所断存在于相续中？不会，因为先前的苦谛见所断离系获得由一来果维持。接着，断除欲界烦恼小品的小品，获得不还果时，由于舍弃了一来果，先前的离系获得已不存在，苦谛的颠倒见是否会再次存在于相续中？不会，因为不还果维持了离系获得，所以苦谛颠倒见不存在于相续中。同样，对于阿罗汉果的获得也是如此，然后对于转为利根也是相同，所以在六个时点获得。这也是就可能性而言，并非钝根者一定会转变。钝根者对上两界道谛见所断的离系，因为道随智对治与预流果同时，将这两者合为一，所以为一；与一来果为二；与不还果为三；与阿罗汉果为四；与根性转变为五，如此获得。
这两界的修所断，从欲界大品的大品到中品的中品，共五种离系的获得，也是通过五种时机获得：对治生起为一；一来果为二；不还果为三；阿罗汉果为四；根性转变为五。中品小品的断除离系获得，因为中品小品的对治生起与一来果同时，将这两者合为一，所以为一；不还果为二；阿罗汉果为三；根性转变时为四，如此获得。同样，欲界修所断第七和第八即小品大品、小品中品的离系获得：其对治生起时为一；不还果时为二；阿罗汉果时为三；根性转变时为四，如此获得。同样，小品小品的离系获得，因为对治生起与不还果同时，所以二者任一为一；阿罗汉果为二；根性转变时为三，如此获得。同样，获得阿罗汉果时，上两界修所断从大品大品到有顶小品小品以外所有的离系，也是通过其对治生起时为一；阿罗汉果时为二；根性转变时为三，如此获得。无色界小品小品，因其对治生起与阿罗汉果获得同时，所以二者任一为一；根性转变时为二，如此获得。
;


 །སྨོས་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། རྣོན་པོ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བ་གཅིག་པུ་བོར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་དུས་ལྔར་ཐོབ་པ་ནས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་བོ། །ཐོབ་པ་དུས་གཅིག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་དང་བྲལ་བ་ན། གཉེན་པོ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡ་བྲལ་དུ་མི་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །བྲལ་བ་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་
3-215b
ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། དེའང་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་ཤེས་ཟག་མེད་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་། སྤངས་པ་ཡོངས་ཤེས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་གོ། སྤངས་པ་ཉིད་ལ་སྤངས་པ་ཡོངས་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་དེ། འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ལ་རྒྱུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་བཏགས་ན། མདོ་ལས་བསྟན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་བོས་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པའོ། །དེའང་དཔེར་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་འདི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །
所断果
གསུམ་པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ལ། འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ། གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ། གྲངས་ངེས། གང་ཟག་ལ་ལྡན་པའི་ཚུལ། གཏོང་ཐོབ་བོ། །
དང་པོ་ནི། ཡོངས་སུ་ཤེས་དགུ་འདོད་པ་ན། །དང་པོ་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག །གཉིས་ཟད་པ་ནི་དེ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་གོང་མའི་དེ་གསུམ་ཉིད། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་སྟེ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་གཟུགས་དང་། །ཟག་པ་ཀུན་ཟད། སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་མ་ཡིན་གྱི། སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཟད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ལ་ཀུན་འགྲོ་ཡོད་ཙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་མ་སྤངས་ཙམ་ན་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་གི་ཀུན་འགྲོས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ལ་དམིགས་ཙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོའི་ཐག་པ་དེས་ལྡན་པས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་གཅིག་བུ་སྤངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་བཞག་ཏུ་མ་འདོད། འོ་ན་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤང་སྤངས་ཙམ་ན་གཉིས་ཀ་སྤངས་པས་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་བཞག་གོ །
3-216a
འདོད་ཁམས་ཁོ་ན་ན་འགོག་པ་མཐོང་སྤོང་དང་ལམ་མཐོང་སྤོང་གཉིས་ཟད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་པོ་སྟེ་རེ་རེའོ། །འགོག་པ་མཐོང་སྤང་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་ལ་ཀུན་འགྲོ་མེད་ཙམ་ན་སྤངས་པ་སོ་སོར་བཞག་ཏུ་འདོད་པས་ཡོངས་ཤེས་ལོགས་སུ་བཞག་གོ། འདོད་པ་ན་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་གོང་མ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་དེ་གསུམ་ཉིད་དེ། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་ནི་གཅིག་དང་། འགོག་པ་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་གཉིས་པ་དང་། ལམ་མཐོང་སྤང་སྤངས་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་སྤང་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་སྟེ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེའི་མིང་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་སྤངས་པ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་གཙོ་བོ་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ཀུན་ཟད་པའང་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།

直译
所说的这些都是针对钝根者而言；利根者除去根性转变一项，某些烦恼从五个时点获得到两个时点获得。不会出现一个时点获得的情况，这是因为当离开有顶第九种时，对治解脱道生起的获得与阿罗汉果获得的获得这两者不可能分开产生。离系本身在那些阶段获得"遍知"的名称，这种遍知有两种：智慧遍知，即无漏解脱道，和断除遍知，即择灭。断除本身被称为断除遍知，这是因为将原因智慧的名称假立于结果断除。在哪里假立的？经中说："什么是被遍知的法？五取蕴。什么是遍知？断除欲贪和彻底超越欲贪，这就是遍知。"佛陀称呼比丘们后如是宣说。这就像说触的六处是过去的业一样。
所断果
第三，断除的果，分为：果的分类、什么是什么的果、数量决定、补特伽罗具有的方式、舍得。
第一，遍知有九种欲界，初二断一，二断即彼二，如是上界彼三，另外三种遍知是，顺下分色尽及，诸漏尽。所有断除不是单一遍知，而是九种断除的遍知。首先，欲界中苦谛和集谛见所断两种断尽，是一个遍知。因为这两者有遍行，当断除了苦谛见所断但尚未断除集谛见所断时，集谛见所断的遍行缘取苦谛见所断，苦谛见所断就被遍行的绳索束缚，所以不愿将单独断除苦谛见所断立为一个遍知。因此，当断除集谛见所断时，两者都被断除，合并为一个遍知。
仅在欲界中，灭谛见所断和道谛见所断二者的断尽，是两种遍知，各一种。因为灭谛见所断和道谛见所断没有遍行，所以愿意将断除分别建立，遍知也分开建立。欲界中见所断的遍知有三种，同样，上界色界和无色界的见所断断除也是三种：苦集见所断断除是第一，灭谛见所断断除是第二，道谛见所断断除是第三。如此，三界见所断的断除是六种遍知。
修道中还有另外三种遍知：断除顺下分的遍知是一种，因为欲界漏尽而得名；断除色界漏也是一种，即断除色界结缚主要的贪欲的遍知；断尽一切漏也是一种，即彻底断除一切结缚的遍知。


 །ཅིའི་ཕྱིར་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ལ་མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ཅེ་ན། ས་དང་ས་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་པ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་འདྲ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སོགས་གཟུགས་མེད་རྣམས་ཀྱིའང་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་ཤེས་དགུའོ། །
何因何果
གཉིས་པ་ལ། ཤེས་བཟོད་དང་། ས་དང་།
3-216b
ལམ་གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །
智忍之果
དང་པོ་ནི། དྲུག་བཟོད་འབྲས། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་ཡིན། །དེ་རྣམས་ལས་སྔ་མ་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་སྒོམ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་ལ་ཤེས་པས་ཁྱབ་ཀྱི་བཟོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡོངས་ཤེས་ནི་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཅེས་པས་བཟོད་པ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་ཤེས་བཟོད་པའི་འཁོར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་ཤེས་བཟོད་གཉིས་འབྲས་བུ་གཅིག་པས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་ལ་རྒྱལ་པོས་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་སོ། །སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །ཅེས་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བས། སྤང་བྱ་ཤེས་པ་གཙོ་བོ་དང་བཟོད་པ་འཁོར་ཡིན་པས་དངོས་སུ་གཙོ་བོ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་། འཁོར་རྒྱལ་པོར་བཏགས་པ་ལྟར་འཁོར་བཟོད་པའི་འབྲས་བུར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །
何地何果
གཉིས་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔའམ་བརྒྱད། །ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་སྲིད་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ། སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་ཏེ་ལྔ་ཡིན་པའམ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་
3-217a
སྤངས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མིན་ཏེ། དངོས་གཞིས་ས་གོང་མ་དག་གི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྤོང་སྲིད་ལ། འདོད་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་གི་ལུགས་ཀྱི་ནི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་གྱི་གང་ཟག་གིས་འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་འཕགས་ལམ་གྱིའང་འབྲས་བུ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འཇུག་པ་ན། མཐོང་སྤོང་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་རྙེད་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་འབྲས་བུར་འདོད་དོ། །འདོད་པ་ལས་ཆགས་པ་མ་བྲལ་བས་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་དངོས་གཞིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེས་ཀྱང་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས། དེ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ།

 །ཅིའི་ཕྱིར་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ལ་མཐོང་སྤང་མ་ཡིན་ཅེ་ན། ས་དང་ས་ན་སྒོམ་སྤང་དགུ་པ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་སྤང་གི་གཉེན་པོ་འདྲ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སོགས་གཟུགས་མེད་རྣམས་ཀྱིའང་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་ཤེས་དགུའོ། །
何因何果
གཉིས་པ་ལ། ཤེས་བཟོད་དང་། ས་དང་།
3-216b
ལམ་གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །
智忍之果
དང་པོ་ནི། དྲུག་བཟོད་འབྲས། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་ཡིན། །དེ་རྣམས་ལས་སྔ་མ་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་སྒོམ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་ལ་ཤེས་པས་ཁྱབ་ཀྱི་བཟོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡོངས་ཤེས་ནི་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཅེས་པས་བཟོད་པ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་ཤེས་བཟོད་པའི་འཁོར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་ཤེས་བཟོད་གཉིས་འབྲས་བུ་གཅིག་པས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་ལ་རྒྱལ་པོས་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་སོ། །སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམ་བཞིན། །ཅེས་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བས། སྤང་བྱ་ཤེས་པ་གཙོ་བོ་དང་བཟོད་པ་འཁོར་ཡིན་པས་དངོས་སུ་གཙོ་བོ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཀྱང་། འཁོར་རྒྱལ་པོར་བཏགས་པ་ལྟར་འཁོར་བཟོད་པའི་འབྲས་བུར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །
何地何果
གཉིས་པ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔའམ་བརྒྱད། །ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་སྲིད་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ། སྒོམ་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་ཏེ་ལྔ་ཡིན་པའམ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་
3-217a
སྤངས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མིན་ཏེ། དངོས་གཞིས་ས་གོང་མ་དག་གི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྤོང་སྲིད་ལ། འདོད་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་གི་ལུགས་ཀྱི་ནི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་གྱི་གང་ཟག་གིས་འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་འཕགས་ལམ་གྱིའང་འབྲས་བུ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འཇུག་པ་ན། མཐོང་སྤོང་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་རྙེད་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་འབྲས་བུར་འདོད་དོ། །འདོད་པ་ལས་ཆགས་པ་མ་བྲལ་བས་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་དངོས་གཞིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེས་ཀྱང་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས། དེ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对藏文内容的中文直译：
为什么上面两个的修所断烦恼的遍知被分开讲，而见所断的烦恼不是呢？因为每一地中第九个修所断的对治无间道和解脱道九道有漏无漏不同的缘故。见所断的对治则相似，例如色法的对治随后的智忍等也是无色界诸法的对治，所以不区分。如此，遍知有九种。
第二部分包括：智忍和地以及哪条道的哪种果。
智忍之果
首先，"六忍果，其余为智果"。前者中，见所断断除的六种遍知是忍的果，而其余如断除最后部分随顺结等的诸遍知是智的果，也就是修道的果，因为修道中都是智而没有忍。若有人说遍知不是忍的果，因为它是无漏智慧的果，而"无垢忍非智"所说忍不是智，（对此回答）：虽然遍知是忍的眷属智的果，但因智忍二者果相同，所以将智的果说为忍的果。例如王臣所做之事也称为国王所做，如王子所说。阿阇黎嘎桑培说：由于与"忍与智按次第"这一段所说相矛盾，所以应理解为所断智是主要的，忍是眷属，虽然实际上主要是智的果，但就如眷属被称为国王一样，眷属忍的果被称为忍的果。
何地何果
其次，"无所有定果一切，诸禅定五或八，近分一，及无色等持三"。初禅近分不可制伏（无所有定）可能成为所有所断的对治，因此其果是全部九种遍知，如经中所说"无漏不可制伏（定），能离一切贪"。根据毗婆沙师的说法，禅定正行的果是上面两种见所断的遍知三种，修所断遍知两种，共五种；或者说欲界烦恼的断除不是禅定正行的果，因为正行也可能断除上地的烦恼，而不是欲界的对治。欲界烦恼的断除是无所有定的果。根据尊者音声的观点则有八种，因为离欲贪的补特伽罗已断除欲界见断的三种遍知也是圣道的果，因为依靠禅定正行必定趣入时，能获得先前世间道所断见断的无漏离得，所以有见道的功能而承认为果。未离欲贪者获得断除最后部分随顺结的智慧仅是近分不可制伏定的果，而不是正行的果，因为尚未获得正行。对于先离贪欲而后依靠禅定趣入决定的人来说，在凡夫阶段时已用世间道断除欲界所有烦恼，所以这不是禅定正行的果。


 །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་དེའི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟན་པའང་རྣམ་པར་བཞག་མོད་ཀྱི། དེའི་འབྲས་བུར་ནི་མི་འཇོག་སྟེ། བཅུ་དྲུག་པའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དུས་ན་ལམ་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་ཁོག་ཏུ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤོང་བར་སོང་བས་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་ལོགས་སུ་འདོན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་
3-217b
པ་མེད་པའང་ཐོབ་པས་དེ་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་སུ་བཞག་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔ་མ་སྤངས་པས། སྔར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྔར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་བསྡོམས་ནས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་སྡོམ། །ཞེས་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་ནས་དེར་འཇོག་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ནར་བཞག་གི། དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ནི་བྱེ་སྨྲ་དང་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་མཐུན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔའམ་བརྒྱད། །ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའང་ལྔའམ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་འགྲུབ་བོ། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱིའང་ནམ་མཁའི་ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཀྱང་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་ཡོངས་ཤེས་སུ་བཞག་སྟེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་གསུམ་གྱིའང་འབྲས་བུ་ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །
何道何果
གསུམ་པ་ནི། ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་པའི་གཉིས་རྗེས་ཀྱི་ཡང་། །ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་དང་ལྔ། །ཡོངས་ཤེས་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་
3-218a
ཟད་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་སོ། །སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྗེས་ཤེས་ཀྱིའང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཀུན་སྦྱོར་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་སོ། །སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སོགས་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སྒོམ་སྤང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་དང་། རྗེས་ཤེས་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ཡོངས་ཤེས་ལྔ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དང་པོ་ཆོས་བཟོད་དང་ཆོས་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་གསུམ་དང་། ཆོས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་ལ་སྡུག་ཀུན་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་གཅིག་དང་། འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ཀའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པས། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་གཏུགས་ཏེ་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་ཡང་རྗེས་བཟོད་དང་རྗེས་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གོང་མའི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་གསུམ་དང་། ཡོངས་ཤེས་ཐ་མ་གཉིས་སོ།

以下是对藏文内容的完整直译成简体中文：
虽然在心的十六刹那中，断除最后部分随顺结的遍知依靠禅定正行也被建立，但不被安立为其果，因为在第十六道随后智的时候，见道所断的遍知已包含了断除最后部分随顺结，所以最后部分随顺结的断除不能单独提出的缘故。那么，在那个阶段断除最后部分随顺结通过世间道获得的离得也得到了无漏（离得），所以被立为断除（最后部分随顺结）的遍知。因为此时已经断除了先前的见所断烦恼，所以将先前由见道所断的烦恼断除与先前断除的最后部分随顺结合并，立为一个最后部分随顺结的遍知，如（经中所说）："离贪于界与获得果故，彼等合并。"必须将一切合并后安立为彼（一个遍知）。因此，断除最后部分随顺结的遍知唯一被安立为无所有定的果，而不是正行的果。在这一点上，毗婆沙师和尊者音声见解一致。如所说"诸禅定五或八"，殊胜禅定的果也是五或八，因为依靠它的无漏能断烦恼，虽未明确提及但可以成立。殊胜禅定是指初禅中远离寻伺的（禅定）。无色界的空无边处近分的果是断除色贪的一种遍知。虽然它是世间的（道），但只对圣者来说才安立为遍知果，因为可能有无漏离得的缘故。无色界正行无漏三者的果唯一是断尽一切结缚的一种遍知。
何道何果
第三，"一切皆是圣道果，世间道二与随亦，法智有三，其同分有六与五。"九种遍知全部都是圣道的果，因为是见修道法智和随后智所分的果。世间道的果是断除最后部分随顺结和色贪尽的两种遍知。修道所摄随后智的果是断色贪和断尽一切结缚的两种遍知。修道所摄法智的果是断除最后部分随顺结等三种遍知，因为是三界修所断的对治。法智同分的遍知有六，随后智同分的遍知有五。依次为：首先，法忍和法智的果是断除欲界见所断三种，法智修道所摄的苦集智断除最后部分随顺结一种，灭道法智所摄能对三界起对治作用，故有断除最后部分随顺结的遍知一种，灭法智和道智所摄的断除最后部分随顺结、色贪尽和断尽一切结缚共六种。第二，随后忍和随后智的果是断除上界见所断的三种遍知和最后两种遍知。


 །
གསུམ་པ་གྲངས་ངེས་ལ། ཁ་ཅིག་ཡོངས་ཤེས་དགུར་ཅི་ལ་ངེས། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤོང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བར་དུ་སྤངས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་ཤེས་རེ་འཇོག་མི་དགོས་སམ་ཞེ་ན། ལན་ལ། མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་དྲུག་གི་གྲངས་ངེས། སྒོམ་སྤོང་སྤངས་པ་གསུམ་གྱི་གྲངས་ངེས་སོ། །དང་པོ་ནི། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་དང་། །སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། །རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་ཤེས། །རེ་ཞིག་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་བྲལ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆ་ནས་ཡོངས་ཤེས་སུ་འཇོག་སྟེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་
3-218b
མེད་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་རྩེའི་ཕྱོགས་ཉམས་ཤིང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་གི་ཀུན་འགྲོ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྤངས་ཤིང་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། སོ་སྐྱེ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་བཅོམ་པ་མེད་ཅིང་། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་རྙེད་པ་མེད་པ་དང་། སྲིད་རྩེ་ཉམས་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པས་འདི་ཡི་སྤངས་པ་ཡོངས་ཤེས་ཞེས་པའི་མིང་མི་ཐོབ་བོ། །འཕགས་པའང་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དེ་ལ་ཇི་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡོད་ཀྱང་། མཐོང་སྤོང་དུ་གྱུར་པའི་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ལ་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་དང་། སྲིད་རྩེ་ཉམས་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་དུས་ན་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་མེད་དེ། འགག་འགྱུར་གྱི་ལམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པས་སྡུག་ཀུན་གྱི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་ཨ་ཅང་ཡང་ཆེས་མོད། སྲིད་རྩེའི་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་མེད་པས་ཡོངས་ཤེས་སུ་མི་བཞག །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དུས་ན་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡོད་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཉིས་མེད་པས་ཡོངས་ཤེས་སུ་མི་འཇོག །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་དུས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་གི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡོད་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བས་སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་མེད། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་མེད་པས་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་མེད་པས་ཡོངས་ཤེས་སུ་མི་བཞག །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་དུས་ན་དང་པོ་གཉིས་ཡོད་
3-219a
ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་མ་སྤངས་པས་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་མེད་པས་ཡོངས་ཤེས་སུ་མ་བཞག ། ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བས་སྤངས་ཙམ་ན་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའང་མེད། སྲིད་རྩེ་ཉམས་པའང་མེད་པས་ཡོངས་ཤེས་སུ་མ་བཞག་གོ། ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་གཞན་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཟད་ཤེས་ཀྱི་བར་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པས་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས། །སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དང་ཁམས་མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་བོ།

以下是对藏文内容的完整直译成简体中文：
第三，关于数量确定：有人问："为什么遍知确定为九种？从断除苦谛见所断到断除有顶修所断的小中的小（烦恼），每一断除难道不应各自安立为一种遍知吗？"
回答分为：见所断断除六种的数量确定和修所断断除三种的数量确定。
首先，"由获得无漏离得，摧毁有顶，以及彻底摧毁二因故，（安立为）遍知。"首先，忍的果离系由于三种原因殊胜而安立为遍知：因为获得无漏离得，因为摧毁、断除有顶的部分，以及因为完全断除、摧毁苦谛与集谛见所断的二种遍行因。这是成立的，因为凡夫没有摧毁二因，没有获得无漏离得，也没有摧毁有顶的世间道，所以他们的断除不得"遍知"之名。
圣者依忍断除的断除，在住于苦谛随忍期间，虽有欲界苦谛见所断断除的无漏离得，但并非摧毁属于见所断的有顶烦恼。在苦谛随智时，虽有无漏离得和摧毁有顶，但并非彻底摧毁二因，因为尚未断除集谛见所断遍行（烦恼）。
详细说明：在苦谛法忍时没有无漏离得，因为将灭的道能断除障碍。虽然彻底摧毁二因可以断除苦集见所断，但因为没有断除有顶见所断，所以不安立为遍知。苦谛法智时虽有无漏离得，但因缺少后二者，故不安立为遍知。苦谛随忍时，虽有欲界苦谛见所断的无漏离得，但由于将灭的道能断除障碍，故未摧毁有顶，也未断除集谛见所断，所以没有彻底摧毁二因，故不安立为遍知。
苦谛随智时，虽有前二者，但因未断集谛见所断，故无彻底摧毁二因，所以不安立为遍知。在集谛法忍时，虽然苦谛见所断已断，有无漏离得，但既无彻底摧毁二因，也无摧毁有顶，所以不安立为遍知。从集谛法智至尽智的其他法智和随智，由于具备全部三种原因，所以在这些阶段的断除获得遍知之名。
其次，"由超越诸界故。"修道所知的果断除，是因为上述三种原因和完全离贪超越一切界而获得遍知之名。


 །ཡང་རྒྱུ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ཁམས་ལས་འདས་པ་སྟེ་བཞིའི་ཐོག་ཏུ་དམིགས་བྱ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ཆོས་མངོན་དུ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཞིག་སྨྲས་པ་དེ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་སྤངས་ལ། སྤངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན་ཡོངས་ཤེས་སུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཆད་དགོས་ཏེ། གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དེའི་རྒྱུ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་གི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་
3-219b
ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་ལ། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡུལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངག་དོན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀུན་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་ལོག་པ་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཡུལ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཙམ་ན། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པར་འདུས་ལ། བརྒྱད་པ་ཡུལ། དགུ་པ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཙམ་ན་དགུ་པ་སྤངས་པས་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེར་འདུ་བའི་ཕྱིར།
所具补特伽罗分
བཞི་པ་གང་ཟག་གང་ལ་ལྡན་པ་ནི། གཅིག་མིན་མཐོང་ལ་གནས་པ་ནི། །ལྔ་ཡི་བར་དང་ཡང་དག་ལྡན། །བསྒོམ་ལ་གནས་པ་དྲུག་གམ་ནི། །གཅིག་གམ་ཡང་ན་གཉིས་དང་ངོ་། །ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །སོ་སྐྱེ་ནི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་དང་ཡང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་མེད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མཐོང་ལམ་པ་ཇི་སྲིད་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་མི་ལྡན་ཏེ་རྒྱུ་གཉིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པ་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་སྒྲས་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་ཤེས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དང་། གོང་མའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་དང་ལྡན་ལ། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ལ། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། ལྔའི་བར་དུ་ཡང་
3-220a
དག་ལྡན་གྱི། མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་དྲུག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་སྒོམ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་སུ་གནས་པ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པའི་བར་སྤངས་པའམ་ཆགས་བྲལ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །འདི་ལ་ལམ་རྗེས་ཤེས་ཐོབ་པ་ན་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་བཞི་རྣམ་བཞག་པ་ཡི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། །གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་སྡོམ་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་ཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་སྤངས་པ་སྡོམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤངས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་ཤེས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།

 །ཡང་རྒྱུ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ཁམས་ལས་འདས་པ་སྟེ་བཞིའི་ཐོག་ཏུ་དམིགས་བྱ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ཆོས་མངོན་དུ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཞིག་སྨྲས་པ་དེ་སྤང་བྱ་རིས་ལྔའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་སྤངས་ལ། སྤངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན་ཡོངས་ཤེས་སུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཆད་དགོས་ཏེ། གཉིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དེའི་རྒྱུ་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་གི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་
3-219b
ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་ལ། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡུལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངག་དོན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀུན་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་ལོག་པ་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤོང་ཡུལ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤོང་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཙམ་ན། སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པར་འདུས་ལ། བརྒྱད་པ་ཡུལ། དགུ་པ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཙམ་ན་དགུ་པ་སྤངས་པས་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེར་འདུ་བའི་ཕྱིར།
所具补特伽罗分
བཞི་པ་གང་ཟག་གང་ལ་ལྡན་པ་ནི། གཅིག་མིན་མཐོང་ལ་གནས་པ་ནི། །ལྔ་ཡི་བར་དང་ཡང་དག་ལྡན། །བསྒོམ་ལ་གནས་པ་དྲུག་གམ་ནི། །གཅིག་གམ་ཡང་ན་གཉིས་དང་ངོ་། །ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །སོ་སྐྱེ་ནི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་དང་ཡང་ལྡན་པ་མིན་ཏེ། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་མེད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མཐོང་ལམ་པ་ཇི་སྲིད་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་མི་ལྡན་ཏེ་རྒྱུ་གཉིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པ་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་སྒྲས་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་ཤེས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དང་། གོང་མའི་སྡུག་ཀུན་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་དང་ལྡན་ལ། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ལ། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི། ལྔའི་བར་དུ་ཡང་
3-220a
དག་ལྡན་གྱི། མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་དྲུག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་སྒོམ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་སུ་གནས་པ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པའི་བར་སྤངས་པའམ་ཆགས་བྲལ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །འདི་ལ་ལམ་རྗེས་ཤེས་ཐོབ་པ་ན་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་བཞི་རྣམ་བཞག་པ་ཡི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། །གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་སྡོམ་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་ཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་སྤངས་པ་སྡོམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤངས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི་ཡོངས་ཤེས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是完整的简体中文直译：
又前三种因和超越界的四种因之上，所缘境和能缘心的两个烦恼刹那，以及"离系缚"，这是阿毗达磨论师们所说的第五种因，是断除五类所断的某种行相，若已断除此行相，并且已离系缘于所断行相的见道、修道烦恼，则可安立为遍知。这应当如此解释：两种离系缚的因是完全摧毁见道所断的苦集[谛]普遍趣向的两种因，以及完全超越界，而非其他因。如此，虽断除了见苦谛所断的所缘境，但只要未断除缘于彼所缘的能缘境，即见集谛所断的普遍趣向因，则无法完全摧毁二因。同样，虽断除了第八类修断的所缘境，但只要未断除第九类修断的能缘境，就无法完全超越界。总之，所缘境和能缘境两种离系缚这一有法，其因必是二因完全摧毁和超越界，别无他因。因为苦谛见断是所缘境，集谛见断是能缘境时，其断除必然包含在苦集见断的两因完全摧毁之中；而第八地是所缘境，第九地是能缘境时，由于断除第九地，必然包含在完全超越界之中。
所具补特伽罗分
第四，具有[遍知]的补特伽罗：非一，住见道者，具足最多五种；住修道者六种，或一种，或二种。离欲界贪者，和获得果位者，则合计[多种]。凡夫不具有任何一种遍知，因为无无漏离得。圣者见道位，只要仍住于集谛法智忍位之前，也不具有[遍知]，因为尚未断除二因。其他见道位，以"集谛法忍"指代[先前阶段]，即[住于]苦谛法智、苦谛随智的忍智位，以及集谛法智忍位时，也不具有[遍知]，理由同前。住于集谛法智位和集谛随智忍位者，具有一种[遍知]。集谛随智位具有二种[遍知]，即断除欲界苦集见断的遍知，和断除上界苦集见断的遍知。灭谛法智位具有三种[遍知]，灭谛随智位具有四种[遍知]，道谛法智位具有五种[遍知]。住见道位者不具有六种[遍知]，因为第十六刹那属于修道位。修道位者，即住于道谛随智位，只要未获得离欲界贪或虽断除至第八类修断但失去离贪，则具有六种遍知。对此，有人提出：获得道谛随智时不应具有六种遍知，因为"安立四果的五种因"中说："前舍前道后得道，得尽智无生智，得八智，得十六行相。"这表明[得果]要摄收断除[烦恼]。答：虽然摄收断除，但不摄收遍知，因此并无矛盾。


 །མཐོང་ལམ་གྱི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་བྲལ་ཐོབ་པ་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་སྐྱེས་པའང་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་ལ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིས་མཐར་གྱིས་ཆགས་བྲལ་ཐོབ་པའང་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། སྤངས་པ་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའང་ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡོངས་ཤེས་སྡོམ་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་ཉམས་ནའང་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཉམས་ན་དྲུག་དང་ལྡན་པའམ་སྟེ་ཡང་ན་ཕྱིར་མི་འོང་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ཐོབ་པ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་ལ། ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་མི་སྡོམ་པ་ནི་སྔོན་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་
3-220b
མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པ་ཡང་དེ་གཉིས་ལྡན་ཏེ། དེ་ལས་ཉམས་ན་ཕྱིར་ཤེས་པ་འོག་མ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ཙམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་། དགྲ་བཅོམ་དག་གི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཁོ་ནར་བཞག་གི། རྒྱུན་ཞུགས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀའང་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་དག་ན་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་ཏེ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་སམ། ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་བྱའོ། །
离得
ལྔ་པ་གཏོང་ཐོབ་ནི། ལ་ལ་གཅིག་གཉིས་ལྔ་དང་དྲུག །གཏོང་སྟེ་འཐོབ་པ་ལྔ་མིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་ནས་ཀུན་སྦྱོར་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་པུ་གཏོང་ལ། གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་ནའང་བདུན་པ་གཅིག་གཏོང་ངོ་། །ཕྱིར་མི་འོང་གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ཞིག་འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་ན་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་གཉིས་གཏོང་ངོ་། །ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོ་ལམ་རྗེས་ཤེས་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཐོབ་པ་ན་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་ཐོབ་པ་ལྔ་གཏོང་ངོ་། །ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་མཐར་གྱིས་པ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་གཏོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ལ་ལས་ནི་གཅིག་ཐོབ་སྟེ། མཐོང་ལམ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་ཤེས་སྔོན་མེད་ཐོབ་པའོ། །སྒོམ་ལམ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོས་མཐོང་ལམ་གྱི་ཐ་མར་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤངས་
3-221a
པའི་ཡོངས་ཤེས་གཅིག་ཐོབ་བོ། །མཐར་གྱིས་པས་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་པ་ལ་གཅིག་ཉིད་ཐོབ་བོ། །དགྲ་བཅོམ་གྱིས་ཀྱང་དགུ་པ་གཅིག་ཐོབ་བོ། །གཟུགས་མེད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཀྱང་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་གཉིས་ཐོབ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་ལས་ཉམས་ན་བདུན་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་པས་འབའ་ཞིག་ཅེས་སྨོས་སོ། །ཕྱིར་མི་འོང་མཐར་གྱིས་པ་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤང་སྤངས་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག་ཐོབ་ཀྱི། ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོ་ལས་ཉམས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཆགས་བྲལ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉམས་པ་སྲིད་ན་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཚེ་ལྔ་བཏང་བ་དེ་ལས་ཉམས་པ་སྲིད་ན་ལྔ་ཐོབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བརྟག་མཐའ་བཟུང་བ་ཡིན་པས། ལྔ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། དེའི་ཆགས་བྲལ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的简体中文直译：
在见道前以世间道获得离贪者，当生起道谛随智时，唯具有断除下分结的一种遍知；于真谛现证后渐次获得离贪者，也唯具有此一种遍知，因为摄收了断除。获得阿罗汉果者，唯具有断尽一切系缚的一种遍知，因为此时摄收遍知。若阿罗汉因色界烦恼缠而退失，则具有断除下分结的一种遍知；若因欲界烦恼而退失，则具有六种遍知；而获得色界离贪的不还果，具有断除下分结和断尽色界贪的两种遍知。虽然已离界贪，但并不摄收，因为未获得前所未有的果位。从阿罗汉果因无色界烦恼缠而退失者，也具有这两种遍知，因为从此退失时获得下两种智。
问：为何仅将不还果和阿罗汉果的遍知安立为单一，而不像预流果那样？答：之所以安立为一，是因为离界贪和获得果位这两种原因，在不还果和阿罗汉果的阶段都可能存在，因此在这些阶段中将所有断除合并为一，称为断除下分结的遍知或断尽一切系缚的遍知。
离得
第五，舍得：某些情况下舍一、二、五或六种[遍知]，获得非五种。从阿罗汉果退失者，舍断尽一切系缚的唯一遍知。未离色界贪的不还果，从欲界离贪退失时，也舍第七种遍知一种。已离色界贪的不还果，从欲界离贪退失时，舍第七和第八两种遍知。先离贪后住道随智者，当住于第十六心刹那并获得第七遍知时，舍先前第十五心刹那获得的五种[遍知]。非先离贪的渐次行者，正从欲界离贪时，舍三界见断所断的六种遍知。
同样，关于获得：某些情况下获一种[遍知]，如见道位者获得前所未有的遍知。修道位中，先离贪者于见道最后阶段获得断除下分结的一种遍知。渐次行者于欲界离贪的第九解脱道中也获得唯一[遍知]。阿罗汉也获得第九[遍知]一种。从单纯的无色界离贪退失者，获得第七和第八两种遍知；从色界离贪退失者唯获得第七种遍知，故说"单纯"。渐次行不还果从果位退失者，获得三界见断所断的六种遍知；但没有从先离贪[的不还]退失的情况，因为其离贪由两种道获得。若此退失可能存在，则应获得五种[遍知]，因为若先离贪的不还果从第十六心刹那时舍弃的五种[遍知]退失，则应获得五种[遍知]。这是取极端的假设，实际不存在获得五种[遍知]的情况，因为其离贪由两种道获得，不可能退失。


 །
3-221b
འགར། །བསྟན་བཅོས་གསལ་བར་བྱས་པ་འདིའི། །དགེ་ལས་འབྲས་བུ་གང་བྱུང་བ། །ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་རྒྱས་པ་དང་། །ཀརྨ་ཕྲིན་ལས་དགོངས་འགྲུབ་ཅིང་། །ཀརྨ་པ་ཡི་དགོངས་རྫོགས་གྱུར། །ཅེས་སྨྲས་སོ། །༈ རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མངའ་བདག་མཆོག །མཉམ་མེད་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཅེས་གྲགས་པ། །གང་དེའི་རིང་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཐུབ་དབང་ཉི་མ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །རྒྱ་ཆེན་ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་ལ། །བཀླག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་དོན་དམ་ནི། །རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཕལ་ཆེར་བཤད་ཟིན་གྱི། །ལྷག་མའི་དོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་དགྲོལ་བར་བྱ། །
说道与补特伽罗品
དེ་ལ་ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ་གཉིས་ཀྱི།
དང་པོ་གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་ལ། ལམ་བཤད་པ། གང་ཟག་བཤད་པ། ལམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
说道
དང་པོ་ལ། མཚམས་སྦྱར་བ། ལམ་གྱི་ངོ་བོ། ལམ་གྱི་དམིགས་པ། ལམ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལོ། །
序分
དང་པོ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཞེས་བཤད་པ། །གནས་ལྔ་པར་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་བོ། །ཞེས་བཤད་པའི་སྤངས་པ་དེའང་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་མཐོང་ལམ་དང་། བདེན་པ་སྒོམ་པ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལས་ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་སྤངས་པར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལས་དེའི་སྤོང་བའི་ལམ་འདིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
道体性
གཉིས་པ་ནི། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ལམ་དེ་དག་ཟག་མེད་དམ་ཟག་བཅས་ཡིན་ཅེ་ན། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་མེད་ཁོ་ན་སྟེ། སྲིད་རྩེ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་གསུམ་པོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤོང་གི་རྣམ་པ་དགུ་གཅིག་ཅར་སྤོང་བའི་ཕྱིར།
3-222a
འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཀུན་སྤོང་བ་དང་རྣམ་པ་དགུ་གཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བ་དེ་འདྲའི་མཐུ་མེད་དོ། །སྒོམ་སྤོང་གི་ཉོན་མོངས་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་གཅིག་ཅར་མི་སྤོང་ངོ་། །
道所缘
གསུམ་པ་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ལ། བདེན་བཞི་བཤད་པ་དང་། བདེན་གཉིས་བཤད་པའོ། །
说四谛
དང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་། གོ་རིམ་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནོ། །
四谛体性
དང་པོ་ནི། བདེན་པ་དག་ནི་བཞིར་བཤད་དོ། །བདེན་པ་མཐོང་ཞེས་པའི་བདེན་པ་དག་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་བསྟན་པར་ལམ་བདེན་རང་མིང་གིས་བཤད་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གང་ཞེས་འགོག་བདེན་དུ་བཤད་ཅིང་། སྡུག་ཀུན་འབྱུང་དང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་པར་སྡུག་ཀུན་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་བཞིར་བཤད་དོ། །
四谛次第
གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དེ་བཞིན་དུ། །འགོག་དང་ལམ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་རྟོགས་རིམ། །འདི་དག་གི་རིམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཅེས་པའི་སྒྲ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྔར་ཟག་བཅས་འབྲས་བུའི་ཆ་དང་། རྒྱུའི་ཆ་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་དང་། ཟག་མེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་དག་སྔར་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བཞེད་པ་མིན་ན། ཀུན་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ། ལམ་འགོག་པ་ཞེས་རྒྱུ་སྔར་བསྟན་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་ཁ་ཅིག་ནི་རགས་རིམ་ནས་དམིགས་པ་སྟེ། རྒྱུ་བ་རགས་པའམ། ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་སམ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ།

以下是完整的简体中文直译：
对于此论著所作的阐释，从所生功德，愿噶玛噶举兴盛，愿噶玛彻利成就，愿成就噶玛巴的意愿。圆满掌握佛陀教法之至尊，无与伦比大宝噶举之名闻，为阐明彼传承，向佛主日尊顶礼后，对广大阿毗达摩藏之善说，仅凭阅读即能通达甚深胜义法，大部分已经解说完毕，余下义理亦当如是宣释。
说道与补特伽罗品
其中解说道与补特伽罗之内容有二：
首先，解释论文正文分为：解说道、解说补特伽罗、特别解说道。
说道
第一又分：序分、道体性、道所缘、道生起方式。
序分
第一，"见谛与修习，断除诸烦恼"，前述第五品中所说的断除获得"遍知"之名。这种断除是通过见真谛的见道和修真谛的修道来断除烦恼随眠，如前所述，今将解说此断除之道。
道体性
第二，"修道有二种，见道唯无漏"。这些道路是有漏还是无漏呢？修道有有漏世间道和无漏出世间道两种；而见道则唯是出世间无漏道，因为它是包括有顶在内的三界的对治，能同时断除三界见所断的九品。世间道则没有能力断除三界一切及同时断除九品的力量。修所断烦恼因具有坚固的所依，即使是出世间道也不能同时断除。
道所缘
第三，道的所缘包括：四谛的解说和二谛的解说。
说四谛
第一分为：体性、次第及由此引申的内容。
四谛体性
第一，"说有四圣谛"。所谓"见真谛"中的真谛，在讲述有漏无漏法时，以自名解说道谛，以"择灭"解说灭谛，又以"苦集世间"解说苦谛和集谛，共四谛。
四谛次第
第二，"苦集以及灭，道谛如是排，依照现证次"。这些次第并非本然如此，而是苦、集、灭、道诸谛的排序是这样的。"以及"一词表示：自性如前所述"有漏果分、因分，以及离系"，又如"无漏有为法"等，正如所说的那样，为了明确指示而说。这一次序是按照对这些真谛最初现证的次第来阐述的。若不希望按现证次第阐述，则应说"集苦，道灭"，即先说因后说果。四念住及禅定等有些是由粗至细而缘取，即按粗细程度或前后因果关系的生起次第来阐述。


 །
3-222b
སོགས་པས་རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་དང་ཟད་པར་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བ་དང་མཐུན་པའམ། ཡང་ན་རྣམ་གཞག་གམ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་སྤོང་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ། དཀར་ནག་གཉིས་ལས་ནག་ཕྱོགས་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་སླ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་དཀའ་བས་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དོན་ལ་ནི་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་འོང་། ཕྱིས་སྐྱེས་པ་འཇོམས་པ་འོང་ཡང་སྲིད། ཡང་ན་སྔར་སྐྱེས་པ་འཇོམས། ཕྱིས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་ཡང་འོང་བ་སྲིད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་རྟོགས་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གང་ལ་ཆགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། གང་གིས་གནོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ལས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་ལ། ཕྱིས་འདིའི་རྒྱུ་གང་ཞེས་ཀུན་བདེན་རྟོག་གོ། དེ་ནས་འདིའི་འགོག་པ་གང་ཞེས་འགོག་བདེན་རྟོག་གོ། དེ་ནས་འདིའི་ལམ་གང་ཞེས་ལམ་བདེན་རྟོག་སྟེ། ནད་མཐོང་ནས་དེའི་རྒྱུ་དང་། དེ་ཟད་པ་དང་། དེ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་སྨན་འཚོལ་བ་བཞིན་བདེན་པའི་དཔེ་ནི། མདོ་ལས། སྨན་པ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུས་གསོས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་འོས་ཡིན་ཅིང་། རྒྱལ་པོའི་སྤུ་ལ་འབབ་པ་ཡིན། །རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། ནད་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤོང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤངས་ནས་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་
3-223a
དུ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །སྔར་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་ན་བདེན་པ་ལ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་ཕྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་སྐབས་ནའང་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི། དཀྱུས་བསྟན་པའི་རྟ་ཐག་ཐོགས་མེད་པར་རྒྱུག་པ་བཞིན་ནམ། ཁ་ཅིག་ནི། ཐག་ཐོགས་མེད་པར་དཀྱུས་སྙོལ་བ་བཞིན་ནོ། །མངོན་རྟོགས་ཀྱི་དོན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའོ། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཟག་བཅས་མིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟག་མེད་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མྱང་འདས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེའང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་འབྲས་གྱུར་རྣམས་ནི་སྡུག་བདེན་ནོ། །རྒྱུར་གྱུར་རྣམས་ནི་ཀུན་བདེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཀུན་སྡུག་གཉིས་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པས་མིང་གི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགོག་ལམ་ནི་མིང་དུ་མ་ཟད་རྫས་སུའང་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །མདོ་ལས། འཕགས་བདེན་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ཁོ་ན་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དོ།

 །
3-222b
སོགས་པས་རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་དང་ཟད་པར་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བ་དང་མཐུན་པའམ། ཡང་ན་རྣམ་གཞག་གམ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་སྤོང་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ། དཀར་ནག་གཉིས་ལས་ནག་ཕྱོགས་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་སླ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་དཀའ་བས་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དོན་ལ་ནི་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་འོང་། ཕྱིས་སྐྱེས་པ་འཇོམས་པ་འོང་ཡང་སྲིད། ཡང་ན་སྔར་སྐྱེས་པ་འཇོམས། ཕྱིས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་ཡང་འོང་བ་སྲིད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་རྟོགས་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། གང་ལ་ཆགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། གང་གིས་གནོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ལས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་ལ། ཕྱིས་འདིའི་རྒྱུ་གང་ཞེས་ཀུན་བདེན་རྟོག་གོ། དེ་ནས་འདིའི་འགོག་པ་གང་ཞེས་འགོག་བདེན་རྟོག་གོ། དེ་ནས་འདིའི་ལམ་གང་ཞེས་ལམ་བདེན་རྟོག་སྟེ། ནད་མཐོང་ནས་དེའི་རྒྱུ་དང་། དེ་ཟད་པ་དང་། དེ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་སྨན་འཚོལ་བ་བཞིན་བདེན་པའི་དཔེ་ནི། མདོ་ལས། སྨན་པ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུས་གསོས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་འོས་ཡིན་ཅིང་། རྒྱལ་པོའི་སྤུ་ལ་འབབ་པ་ཡིན། །རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། ནད་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤོང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤངས་ནས་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་
3-223a
དུ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །སྔར་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་ན་བདེན་པ་ལ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་ཕྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་སྐབས་ནའང་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི། དཀྱུས་བསྟན་པའི་རྟ་ཐག་ཐོགས་མེད་པར་རྒྱུག་པ་བཞིན་ནམ། ཁ་ཅིག་ནི། ཐག་ཐོགས་མེད་པར་དཀྱུས་སྙོལ་བ་བཞིན་ནོ། །མངོན་རྟོགས་ཀྱི་དོན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པའོ། །བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཟག་བཅས་མིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟག་མེད་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མྱང་འདས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེའང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་འབྲས་གྱུར་རྣམས་ནི་སྡུག་བདེན་ནོ། །རྒྱུར་གྱུར་རྣམས་ནི་ཀུན་བདེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཀུན་སྡུག་གཉིས་ནི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པས་མིང་གི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགོག་ལམ་ནི་མིང་དུ་མ་ཟད་རྫས་སུའང་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །མདོ་ལས། འཕགས་བདེན་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ཁོ་ན་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原文的完整直译：
这些通过解脱、制胜和遍处等也是如此。有些是按照易于理解或与安立或解释相符而宣说的，例如正断等。从黑白两者中，黑方面，从未生和已生两者中，已生较易理解，因为未生是困难的，所以通过已生的力量而理解。实际上，先前未生的不生起，之后已生的摧毁也可能存在。或者，先前已生的摧毁，之后未生的不生起也可能存在。
诸谛是依照现观而宣说的，如此现观的原因是：对苦受蕴有贪着，由苦而受害，所希求从苦中解脱的苦，在最初加行道决择分时完全了知而决定，之后思考"此苦的因是什么"而了知集谛。然后思考"此苦的灭是什么"而了知灭谛。之后思考"此灭的道是什么"而了知道谛。如同见到疾病后，寻找其因、其灭尽及灭尽之药一样，真谛的比喻在经中说：医生善卫童子以医疗为主，具备四支分的医生能拔除痛苦，是适合国王的，值得国王礼遇，被列入国王的眷属之数。哪四种呢？精通疾病，精通疾病的根源，精通断除疾病，精通断病后不再复发。
同样，具备四支分的佛陀也被称为"无上拔除痛苦者"。"比丘们，这是苦圣谛，这是苦集，这是苦灭，这是趋向苦灭的道圣谛。"如是如实了知。
前面以推理力所引发的加行道阶段中对谛的了解，之后在现观谛时也如此了解，如同在道路上无阻碍地奔跑一样，或者有人说，如同无阻碍地通过道路一样。现观的含义是直接无误地了知。
问：为何此谛现观仅是无漏，而非有漏？答：它是无漏、真实、如实性，因为是趋向涅槃的殊胜智慧。其中，果位的取蕴是苦谛；因位的是集谛，因为从此生起一切；苦集二者是因果关系，在名称上有区别，但实质上没有区别；灭道不仅名称不同，实质上也有区别。
经中说"圣谛"的含义是什么？这些对圣者们是真实的，所以经典中只说"圣谛"。


 །ཅི་འདི་དག་གཞན་རྣམས་ལ་རྫུན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་ཏེ། གཞན་དག་ལའང་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་
3-223b
པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སོགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ནར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་མིན་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། འཕགས་པས་བདེ་བར་གང་གསུངས་པ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རིག །ཅེས་པའི་དོན་འགོག་བདེན་ནི་ཡང་སྲིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཡང་ས་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཞན་གྱིས་བདེ་བར་གང་སྨྲས་པ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རིག །ཅེས་འཕགས་པས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་བའོ། །གཞན་ན་རེ། བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། །ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་འཕགས་པའང་ཡིན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའང་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ལ་མགོ་བསྒྲེ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའང་ཡིན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བདེན་པའང་ཡིན་པས། སྡུག་ཀུན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བདེན་པ། འགོག་པ་དང་ལམ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བདེན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བདེན་པའོ་སྙམ་ན། དེ་མི་རིགས་ཏེ། སྡུག་ཀུན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་མི་བདེན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བདེན་པར་མ་མཐོང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དུ་བདེན་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་མཐོང་། གཞི་མཐུན་གྱི་ཡ་གཅིག་མེད། འགོག་པ་དང་ལམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འགོག་པ་དང་
3-224a
ལམ་དུ་བདེན་པར་མ་མཐོང་བས་འགོག་པ་དང་ལམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བདེན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །
གསུམ་པ་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནི། ཡིད་འོང་ཡིད་དུ་མི་འོང་དང་། །དེ་ལས་གཞན་ཟག་བཅས་རྣམས་ཉིད། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཅི་རིགས་མ་ལུས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་གཞི་ཚོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཙམ་ན་མཚན་ཉིད་ཟག་བཅས་ཏེ་ཧ་ཅང་ཁྱབ་ཆེས་ཏེ། བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ལའང་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཟག་བཅས་ལ་ཁྱབ་ཆེས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། དེའི་མཚན་གཞི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་གསུམ་ག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཚན་གཞི་གསུམ་གར་གྲུབ་པ་ན་ཆོས་ཅན། མཚན་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་གྱིས་ཁྱབ་སྟེ། བདེ་བ་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཡོད། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཡོད། བཏང་སྙོམས་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་ཟག་བཅས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ། འདུས་བྱས་ཟག་བཅས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་ཟག་བཅས་མ་ལུས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

以下是原文的完整直译：
如果有人问："这些对其他人来说是虚假的吗？"回答是：真谛的自性对一切都是真实的，因为即使对其他人来说，苦是苦等，绝非颠倒。即便如此，圣者们称真谛为圣者们的真谛，因为他们如实地见到了四谛的十六行相等。不称非圣者的真谛为圣者们的真谛，因为他们颠倒地将苦视为乐等。偈颂中说："圣者所说的乐，为他人所见是苦。"其含义是：灭谛因为没有再生而被凡夫视为可怕，如同悬崖一般。同样，"他人所说的乐，为圣者所见是苦。"这是指圣者将五取蕴视为苦。
有人说：前两谛是圣谛，因为是如实见到的。后两谛既是圣者，也是圣者的真谛，因为是善的和无漏的，且是如实见到的。有些人转变这种说法认为：苦集既是凡夫，也是凡夫的真谛，所以苦集是凡夫的真谛；灭道对凡夫是真实的，所以是凡夫的真谛。这是不合理的，因为虽然苦集是凡夫，但对凡夫并非真实，因为凡夫没有真实地见到苦是苦，没有真实地见到集是集，没有共同基础的单一要素。灭道也没有被凡夫真实地见到为灭道，所以灭道不称为对凡夫是真谛。
第三，从此引申的义理是：悦意的、不悦意的，以及除此之外的有漏法，因为具有三种苦性，所以一切皆是苦。
有人质疑：如果苦的事例仅仅是受中的苦受，那么"有漏"这一定义太过广泛，因为乐受和舍受也将成为苦。
回答：以"有漏"作为定义并不过于广泛，因为苦的事例不仅仅是苦受一种，而是三种都是。当三种事例都成立时，主题必然遍及于仅仅是苦的定义，因为乐受有坏苦和行苦两种，苦受有苦苦和行苦两种，舍受也有行苦。
因此，苦有三种：悦意的事物是坏苦，不悦意的事物是苦苦，除这两者之外的有漏法是行苦。由于有为有漏法具有三种苦性，所以一切有漏法无不是苦。


 །ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དེའི་དབང་གིས་དབང་པོ་དོན་རེག་པ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་ཀྱི་འཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་བདེ། གནས་པ་ནའང་བདེ། འགྱུར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་གནོད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི། མདོ་
3-224b
ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤུགས་ཀྱིས་འདི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སུན་དབྱུང་བའི་ཆ་ནས་འདིར་བསྟན་པར་ཟད་དེ། ངོ་བོ་གང་གི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བལྟོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བདེ་ཚོར་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་ན་བདེ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་སུན་དབྱུང་བྱའི་ཆ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་བཞིན་འདིའང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འཇོག་པ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེ་བ་སུན་དབྱུང་བྱ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་སུན་དབྱུང་བྱ་ཡིན་ཙམ་ན། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་ཡི། འགྱུར་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བས་སུན་དབྱུང་བྱ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་མྱང་འདས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་འགྱུར་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན་མྱང་འདས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དམ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ། རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཚོར་བ་དེ་གསུམ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་སྐྱེས་ཙམ་གྱིས་རིམ་པ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་ན་རེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡིན། འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཡིན་པའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲ་བར་གཞི་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་སྟེ། ཨུཏྤལ་ཡི་སྔོན་པོ་ལྟ་
3-225a
བུ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀྱང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཐལ་ལོ་སྙམ་ན། འདོད་དོ། །འོ་ན་བདེ་སྡུག་གཉིས་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་ཟེར་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཟེར་བ་ཅིས་སྙམ་ན། དེ་གཉིས་སྒོས་མིང་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པའི་སྤྱི་མིང་ཡང་བཤད་དོ། །ཡིད་འོང་སོགས་ཟག་བཅས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་ཀུན་གྱིས་ཅིས་མི་མཐོང་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་བ་ནི། །མི་བདེ་བ་དང་གནོད་བསྐྱེད་ལྟར། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བ་ནི། །དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་། །འཕགས་པ་རྣམས་སྲིད་རྩེ་དག་ལའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འཇུག་པ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་མནར་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལའང་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་མི་འཇུག་གོ།

以下是原文的完整直译：
悦意等三种与三种受的次序相符，因为由于乐受的力量，与之相应的根境触及相应的诸行也获得"悦意"的名称，因为它们是乐等的集合。有漏乐受因无常性而成为坏苦，如说："乐受生起时是乐，安住时也是乐，变异时是苦。"苦受仅以伤害的自性本身为苦，经中说："苦受生起时是苦，安住时也是苦。"
有人反驳说：这难道不是坏乐吗？若是，则特征会混淆。回答：这里仅仅从厌患角度来说明，因为从什么角度去厌离它，它就以那个角度而言纯粹是苦。例如，虽然乐受在生起和安住时是乐，但从厌患的角度来看是苦，这也同样从厌离的角度而言是苦。
如此，正如乐是应当厌离的，苦也仅仅是应当厌离的，那么生起和安住的苦应当被厌离，但变异后成为乐的则不应厌离，否则就会与涅槃相符，因为苦变异后成为乐。若承认这点，则不应与涅槃相符，因为它仅仅以自性本身为苦。舍受仅以行或生为苦性，因为由缘而造作，如说："凡是无常的，那就是苦。"
体验这三种受的诸行，也如受那样，分别以变异、苦和仅仅生起而说为三种苦。有人说：苦性即是苦，故称为苦苦；行性即是苦，也是行，中间类似地作为共同基础连接，如"青莲花"。
若有人想：如果因缘而生是行苦，那么乐苦二者也因缘而生，应成为行苦。回答：承认。那么，为何不称乐苦二者为行苦，而称为坏苦和苦苦呢？回答：那二者是特殊名称，对它们也可说"行苦"这一共同名称。
悦意等一切有漏行都以行苦性为苦，因为行苦遍及一切有漏法。若问：若它们都是苦，为何不是人人都能见到？回答：除圣者外，其他人不能见到，因为只有圣者才能见到。
如诗所言：
手掌上的一根毛发，
众人无法察觉；
当它进入眼睛时，
产生不适和伤害。
凡夫如同手掌，
不察觉行苦之毛；
圣者如同眼睛，
因此极为厌离。
如同圣者们对有顶也生起苦的认知，凡夫们对无间地狱的蕴聚也不会如此生起苦的认知。


 འོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་ལམ་ཡང་ཆོས་ཅན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནི་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པ་ན་ཉེས་པ་དེ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱས་ན་མི་རྟག་པ་གཞིར་བྱས་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འཇོག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་
3-225b
པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ཡང་བྱས་ན་མི་རྟག་པ་གཞིར་བྱས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟད་པ་འདྲེས་པས་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདུས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་མི་རྟག་པ་ནི་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་འགྲོ་བས་ན་བ་ལང་ཞེས་བྱ་ལ། འགྲོ་བས་མ་ཧེ་ནི་བ་ལང་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ལམ་སྡུག་བསྔལ་མིན་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འགགས་པ་ལ་ཞི་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་ཞི་བར་བལྟ་བ་དེའི་ཚེའང་འདུས་བྱས་ཙམ་ཞི་བར་མི་བལྟའི། སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་བའི་འདུས་བྱས་དེ་འགོག་པ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་ཡིན་ཅིང་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལ་བདེ་བའང་ཡོད་པས། སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཉུང་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་སྲན་ཆུང་སོགས་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་ཉུང་བས་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན། མཁས་པ་དག་ཆུས་གདབ་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུས་འབྲས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེས་ན་བདེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ནི་གཞན་ལ་བསྟེན་པ་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་ཟས་སྐོམ་
3-226a
གྱི་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་སོ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པར་བཞག་གི། བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པ་གཅིག་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོར་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་མོད་ཀྱི། དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་གནོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
那么，如果以行苦性一切行都是苦，那么道也应成为行苦，因为是由缘所生的有为法？对此仔细分析时，此过失并不存在，是以"有为则无常"为基础，与圣者不相符的才安立为行苦，因为有漏的事物本身是与圣者不相符的。
无漏之道虽然有为无常，但不是苦，因为道的生起伴随着一切苦的灭尽，与圣者并不相违。因此，由有为性而生为苦性的无常是普遍的行苦，而由有为性引导苦灭的无常则不一定是普遍的行苦。就像在世间，虽然没有区别地称为"牛"，但了解其区别，由行走而称为"牛"，但水牛虽然行走却不成为牛，这样的情况是可见的。
如果道不是苦，那么如何将一切有为法的灭尽视为寂静？回答：即使在视涅槃为寂静时，也不是将有为法本身视为寂静，而是将所见为苦的有为法的灭尽视为寂静，而非道。
有人问：在这普遍的行苦中也有乐，为何只称苦为圣谛？回答：虽有乐但因少故而立为苦，如同虽有豌豆和小豆等，因其少而称为"鹰嘴豆堆"。聪明人岂会因有少许洒水的小乐而认为果报是乐？因此，乐是苦的因，因为与感受苦的业相应。乐是依靠他人，由田地等极多苦所生，因为有饥渴等苦才希求饮食的乐，所以了知轮回的一切乐都是苦。
一切有爱都连同有爱之乐唯独建立为苦圣谛，而非乐，因为圣者以一种行苦的方式见为苦故。现在，如何将本性为乐的诸受视为苦？答：以苦性而生的无常特征与圣者不相符，故视为苦。色和想等也可视为苦，但它们不像苦受那样伤害与令人痛苦。


 །བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་ན་རེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་མོས་པ་དེའི་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྒྱུར་བལྟ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཁམས་གོང་ན་སྤྱོད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་ན་ཆོས་ཅན། གང་མི་རྟག་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཤད་མི་དགོས་པར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དེ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་ཡི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་
3-226b
དག་ལ་ཁྱད་ཅི་ཞིག་ཡོད། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་ཁྱད་པར་ནི། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་བལྟ་ལ། མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པར་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཅེས་བཤད་པ་དེ་རྣམ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་མི་རྟག་པར་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་ལ། མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནར་མདོ་དང་རིགས་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟའོ་ཞེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་གསུངས་ལ། རིགས་པ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བའི་རྒྱུ་བཟའ་བཏུང་དང་གྲང་དྲོ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་དག་ཧ་ཅང་སྤྱད་པ་དང་། དགུན་གྲང་བ་དང་སོས་དྲོ་བར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཟས་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་ཁ་ཟས་ཟོས་པས་བདེ་བ་འཕེལ་བའམ་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་ཐལ། བདེ་བའི་རྒྱུ་འཕེལ་བའམ་མཉམ་པས་ནི་དུས་གཞན་དུའང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པས། དེ་དག་ནི་དང་པོ་ཁོ་ན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དག་ཡིན་ཅིང་བདེ་བའི་རྒྱུ་མིན་ལ། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་གསལ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་མ་རྟོགས། ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་འཕེལ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གསལ་
3-227a
བར་རྟོགས་པ་ཡིན། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བྱེ་བྲག་ལའང་ཉལ་བ་སོགས་ཧ་ཅང་བསྟེན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་བརྟེན་པ་ལའང་དེ་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་ཡང་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་མཐོང་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་བཀྲེས་སྐོམ་ཚ་གྲང་ངལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་གཙེས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདེའོ་སྙམ་དུ་ཚོར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དེས་ན་བླུན་པོ་རྣམས་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའི་བློ་འཇུག་གི། བདེ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཀ་བདེ་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་དེས་སླར་ལ་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མི་འགྲོའམ་སྙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་བྱ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་རིས་མཐུན་ནང་འགལ་ལ་གཉེན་པོར་བརྗོད་ན་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་བདེ་བ་རང་གཅིག་ཡོད་ནས་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
尊者童受说：因为是苦的因，所以相信这点是集谛的行相，而非苦谛的行相，因为是把苦看作因。此外，上界圣者的蕴作为有法，不应生起苦想，因为不还果的诸蕴不会再来苦处。
又，因为是苦因，乐也被视为苦，那么作为有法，就不必说"凡无常即是苦"，将行解释为苦，因为仅以是苦因而成为苦这点就已经成立了。
如果说因为无常是苦而视为苦，而不是从作为苦因的角度，那么无常和苦的行相有什么区别呢？
论师解释其区别：因为是生灭法而视为无常，因为是不适意而视为苦。当见到无常时就会变得不适意，所以无常行相引发苦行相。"凡无常者即是苦"，这句话并非因为两者行相相同而如是说，而是当见到乐是无常时就变得不适意，因为不适意所以视为苦。
尊者吉受说：没有乐受，因为从经典和理论中了知一切唯苦。世尊说："不论感受什么，在此都是苦。"又说："应当观乐受为苦。"又说："于苦认为是乐的想是颠倒。"
理论是：乐的因不固定，因为所认为的乐因如饮食、冷热等，过度使用或冬天太冷夏天太热时也会成为苦因。如果食物是乐因，作为有法，食物越吃，乐应该越增加或保持不变，因为乐因增加或保持不变，在其他时候也不应产生苦。这是不能承认的。
因此，这些从一开始就是苦因而非乐因，最初苦不明显故未认识为苦因，之后苦增长才清楚认识为苦因。对于行为方式的差别，如过度躺卧等，或不当时使用，也应如是说。
对于苦对治也见到生起乐想：只要没有被饥渴、冷热、疲劳和欲贪所生的苦以外的其他苦所逼迫时，就没有丝毫乐的感受。因此，愚人只对对治生起乐想，而非对乐生起乐想。
这里有人会想：如果苦的对治是乐，那么对苦对治生起乐想不就证明了乐的存在吗？回答：所谓苦对治，是指同类中相互对立的苦，对此称为对治而生起乐想，而不是因为其中有真实的乐而生起乐想。
;


 །ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡང་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་མཐོང་སྟེ། ཕྲག་པ་སྔ་མ་ལྗིད་པས་ན་བ་ནས་ཕྲག་པ་ཕྱི་མར་ཁུར་སྦེད་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་བློ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བདེ་བ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་ནི། བདེ་བ་ནི་དོན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི་འདི་ཉིད་རིགས་པར་བཞེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་བདེ་བ་ལ་སྐུར་འདེབས་དེ་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན། གནོད་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི། འོ་ན་ནི་བདེ་བ་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ། ཕན་པར་བྱེད་པ་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བདེ་བ་
3-227b
དེ་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཡིན་པས། འཕགས་པས་མི་འདོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི། འོ་ན་དེ་བདེ་བར་གྲུབ་སྟེ། དེ་བྱིས་པས་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བྱིས་པའི་འདོད་པ་ལ་བློ་གཏད་ཅིའང་མེད་པས། བྱིས་པའི་འདོད་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་བཞེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་བདེ་བ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བྱིས་པའི་འདོད་པ་དེ་ལ་བློ་གཏད་མེད་པས་འདོད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། མི་འདོད་པ་ནི་བག་མེད་པ་ལ་སོགས་ཉེས་དམིགས་གཞན་འབྱུང་བས་མི་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། བདེ་བ་དེ་རང་གི་ངོ་བོས་རྫོགས་པར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཚོར་བ་གང་ཞིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེ་ཁོ་ནས་མི་འདོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པས་མི་བཞེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཉེས་དམིགས་གཞན་བསྐྱེད་པས་ཉེས་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་དང་། བདེ་བ་དེའི་ཆེད་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་བག་མེད་པའི་གནས་ལ་སྤྱད་པས་བདེ་ལས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་ཆ་ནས་དང་། གནས་སྐབས་འགྱུར་ཞིང་མཐར་འཇིག་པར་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟའི། བདེ་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་ཚོར་གྱི་རྣམ་པས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལའང་ཕན་འདོགས་བྱེད་ལ་བསླུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདོད་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ན་བདེ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆེད་དུ་འབད་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་
3-228a
གྱི་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །འདོད་མི་ནུས་པ་དེས་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆེད་དུ་བདེ་བ་ལ་ཉེས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོན་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བ་འདི་གྲུབ་བོ། །གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་། དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་དོན་ངེས་པར་མཛད་དོ།

以下是原文的完整直译：
又见到对苦的差别也生起乐想，例如当前肩因重物而疼痛时，将重物转移到后肩，对后来的苦产生乐想。因此，乐根本不存在。
诸阿毗达磨论师则认为乐实际上是存在的。论师赞同这种观点。如何合理呢？论师对否认乐的人这样询问：苦是什么？若答"是伤害的本质"，则应问：这种伤害的本质是什么样的？若答"是造成伤害的"，那么乐的存在就已成立，因为造成利益的就是乐。
若说"造成利益的乐在轮回中是束缚因素，圣者不欲求它，所以是苦"，那么乐就已成立，因为它是凡夫所欲求的乐。若说"不应依赖凡夫的欲求，圣者离贪时不欲求凡夫所欲求的，所以那个乐也只是苦，因此不能依赖凡夫的欲求，欲求本身不完整"，则不成立。因为不欲求是由于放逸等其他过患而不欲求，而不是不欲求乐本性的圆满。
已成立：凡是以自相为所欲求的受，绝不会仅凭自身而成为不欲求的，因为圣者不欲求是从其他过患角度而厌弃过失，从为了那个乐而杀生等放逸处而行导致失乐因的角度，从以大功用造作乐后随即生苦的角度，从暂时变异最终毁灭的角度视为苦，而非从乐自相的角度，因为乐受的性质对圣者也有益且不欺诳。
如果乐以自相成为不欲求的本质，那么为了离乐贪而努力就成为无意义，因为对乐受以自相的不欲求就不会生起贪，如同苦受一样。这是不能承认的，因此乐受虽以自相存在，但为了离贪而通过其他过患相来观察乐为过患和苦，这是成立的。
关于"不论感受什么，在此都是苦"，世尊自己对阿难确定其含义说："阿难，'不论感受什么，在此都是苦'，这是我考虑到诸行无常和诸行变异而说的。"


 །དེས་ན་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུང་བ་མིན་པར་གྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན། ཀུན་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་དུ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གསུམ་ཡང་གསུངས་ལ། ཅི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ན། ཅི་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཅེས་ཞུས་ཏེ། ཞུ་བ་པོས་ཀྱང་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་བཀའ་སྩལ་ཅེས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་བ་གསུམ་འདི་ནི་ངས་དགོངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཅེས་ལུང་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ན་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་མ་སྩལ་ཏེ། དེས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་ལ། ཅི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་དགོངས་ནས་བཤད་ཅེས་ཚིག་འདི་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་མཛད་དོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟའོ་ཞེས་པ་ལ་ཡང་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀ་ཡོད་དེ། རང་གི་ངོ་བོས་ཡིད་དུ་འོང་བས་བདེ་བ་ཡིན་ལ། འགྱུར་བ་དང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའི་གྲངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདེ་བར་མཐོང་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་དེའི་རོ་མྱོང་
3-228b
བར་བྱེད་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་ན་ནི་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐར་བར་འགྱུར་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བཀའ་སྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རང་གི་ངོ་བོས་བདེ་བར་ཤེས་ཏེ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རབ་མཁྱེན་གྱིས། །འདུ་བྱེད་མི་རྟག་ཉིད་དང་ནི། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་མཁྱེན་ནས། །ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བར་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའང་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཚོར་བ་དང་། འདོད་ཡོན་དང་། ལྷ་མིའི་སྐྱེ་བ་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བདེ་བར་བལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། གཟུགས་སོགས་ཡིད་འོང་གི་བདེ་སྡུག་འདྲེས་མ་དེ་ལ་བདེ་བ་ཆུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གཞི་ཆེ་བས་མཐའ་གཅིག་ཁོ་ནར་བདེ་བར་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། བདེ་བ་གཏན་མེད་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བ་དེས་ན་ལུང་དེས་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚོར་བ་དང་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་ཚོར་བ་གསུམ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འཛིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་དགོངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་གསུམ་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་།
3-229a
ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཁུངས་ནི། གང་གི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ཞིང་། དེའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

以下是原文的完整直译：
因此，已经成立这不是指苦苦而说的，因为苦苦对一切补特伽罗都成立。如果一切受都是本性苦，那么阿难向世尊请问："您说有乐受、苦受和舍受三种，又说'不论感受什么，在此都是苦'，您是基于什么意趣而如此宣说？"若请问者也问"基于什么意趣而宣说三受"，而世尊也回答"我是基于意趣而说这三受"，但事实上他没有那样回答。因此，三受以自性而存在，而"不论感受什么，在此都是苦"是基于意趣而说的，这句话是指变异而作为具有意趣的。
关于"应当观乐受为苦"，乐苦二者都存在，因为以自性是悦意的所以是乐，又因为变异和无常的同义词而是苦。对此若见为乐，则贪着者会尝其味而被束缚；若见为苦，则离对此的贪欲而获解脱。因此，世尊命令观察为正是导向解脱的方式。
知晓它以自性是乐："圆满佛陀具最胜智，了知诸行无常性，以及变异性，故说受为苦。"
又，所说"于苦认为是乐的想是颠倒"也是具意趣的，在世间对受、欲尘和人天生都有乐想。由于乐受中有同义词的苦，因此一味视为乐是颠倒，对色等悦意的乐苦混合物，因为乐小而苦基大，一味视为乐是颠倒，但不是完全没有乐。对于生也是如此，因此通过这些经文不能证成无乐根。
若一切受仅以自性为苦，那么说"三受"有什么功德？若说是依世间的受和理解而说三受，则不然，因为世尊基于"一切受都是苦"等通过自相而确定，并且宣说。三受在胜义中存在，而非随顺世间，因为说"如实正确"。
已成立：凡是乐根和意乐根，应当视为乐受；凡是苦根和意苦根，是苦受；凡是舍根，是非苦非乐受。广说三受存在的依据："谁如是如实正见这五根，并断其三结"等。
;


 །འཇིག་རྟེན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆུང་ཆེན་འབྲིང་གསུམ་ལ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དག་ལ་བདེ་བ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་དག་གི་བློ་སྐྱེ་བར་རིགས་པར་ཐལ། བདེ་བ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུའང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བའང་མཐོང་བས། དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའང་བརྗོད་དགོས་ན་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་འགལ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་བདེ་བ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུའམ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་
3-229b
སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་ན་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལའང་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། འགག་པ་ན་ཆོས་ཅན། འདོད་པའི་བདེ་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་ཐལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་འདོད་པའི་བདེ་བློ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བདེ་བའི་ཉམས་མྱོང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་གསལ་དུ་འཛིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྲིང་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་གསལ་བར་འཛིན་བྱ་འདི་མི་རུང་བར་ཐལ། རུང་ན་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་ལ་མི་གསལ་བར་འཛིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་དེ་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་མི་གསལ་བར་འཛིན་རིགས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་པ་གསུམ་པ་ན། མདོ་ལས། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེར་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཆོས་ཅན། མདོ་ལས། གོང་ནས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྲིང་པོ་ཡོད་པར་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདི་དག་འདོད་མི་ནུས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་སོགས་ལ་བདེ་སོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་བཞག་མི་རུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མིང་ཅན་གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་པུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། བདེ་བའང་མེད། བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའང་མེད། ཡིད་བདེ་ཡང་མེད། ཡིད་བདེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡང་མེད་ལ། བདེ་བའི་ཚོར་བའང་
3-230a
གཟུགས་ལ་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་བདེ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན། མདོ་ལས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་བོ།

以下是原文的完整直译：
如果问世间如何对小中大三种苦受产生乐、苦和舍的认知？那么对小中大苦就应该分别产生大中小乐的认知，这是不合理的。如果乐也有小中大三种，那么对大苦不应该产生小乐的认知，因为如果对大苦产生小乐的认知，那么它就不会是大苦了。又，对小苦产生大乐的认知作为有法，应不是小苦，因为明显体验大乐不可能是小苦。
当见到对平等的香味触感也能体验到乐时，那时就应该解释这种舍受如何成为小苦，但无法解释，因为苦和舍相违。因此，乐仅从对境的力量而生，而非从等无间缘小苦或大苦的力量而生。
又，小苦未生或已生而灭时，作为有法，应该产生远离一切苦的极大乐想，因为对小苦也能产生乐想。同样，对贪欲的小苦未生或灭时，作为有法，应生起极大的欲乐想，因为对贪欲的小苦能生起大欲乐想。这是不能承认的，因为未见到这种情况。
对小苦受明显地执取为乐体验，对中苦受不明显地执取为舍受，这是不合理的，因为如果对中苦不明显执取，那么对小苦就应该更加不明显地执取。
初禅、二禅、三禅中，经中说："有乐受。"那么应该有小苦，因为承认对小苦生起乐想。四禅和无色界作为有法，经中说："此上既无乐亦无苦。"那么应该有中苦，因为承认对中苦生起舍想。因此，这些都不能承认，所以不能在小苦等上安立乐等受。
世尊说："名者，若仅色是苦，则无有乐，无与乐相关，无有意乐，无与意乐相关，也不会对色贪着。"等等，这表明乐是稍微存在的，因此，经中没有成立无乐受。


 །གང་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སྨྲས་པ་དེའང་ཆོས་ཅན། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པས་སྨྲས་པར་ཟད་དེ། ཡུལ་འབའ་ཞིག་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བལྟོས་ནས་ཡུལ་བདེ་བའི་རྒྱུའམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རིག་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་ཚུལ་ནི། ཡུལ་ཁ་ཟས་གཅིག་པུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། དྲག་པོ་ཚད་མེད་དུ་ཟོས་ན་བདེ་བ་ཚད་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ། ཡུལ་གཅིག་པུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ལུས་བཀྲེས་པ་ན་ཡུལ་ཁ་ཟས་ཀྱིས་བདེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི། གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བཀྲེས་པའི་ལུས་སྐབས་དང་འཕྲད་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཁ་ཟས་ཆོས་ཅན། བདེ་བའི་རྒྱུར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཀྲེས་སྐབས་དང་འཕྲད་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི། བཀྲེས་སྐབས་ནམ་དུའང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མ་ཚོས་པ་བཙོ་བར་བྱ་བའི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་འབྲས་ཀྱི་ཚོགས་ཤས་ཀྱིས་ཚོས་པ་ལ་ནི་མེ་དེ་ཉིད་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཅིང་། ཚོས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་བཙོས་པས་ཚིག་ནས་མི་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། བཙོ་བྱའི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་གང་དང་འཕྲད་ནས་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་བ་དེ་དང་འཕྲད་ན་ཕྱིས་ཚོས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དག་ནའང་བདེ་བའི་རྒྱུ་མི་གནས་པ་མི་འཐད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་བདེ་བའི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་ཇི་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་བདེ་བ་རྒྱས་རིགས་པའི་ཕྱིར། གང་ཡང་གཉེན་པོ་ལས་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེས་
3-230b
ཞེས་སྨྲས་པ་དེའང་ཆོས་ཅན། འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། སྔར་དྲི་ང་བ་དང་རོ་མི་ཞིམ་པས་གདུངས་པའི་དྲི་ཞིམ་སོགས་མྱོང་བ་ལ་ལྟ་གཉེན་པོས་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་རུང་ལ། སྔར་དྲི་རོ་མ་མྱོང་བས་གདུངས་པ་མེད་པའི་དྲི་རོ་ཞིམ་པོ་མྱོང་བ་ནི་གང་གི་གཉེན་པོའང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འགག་ན་བདེ་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལའང་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་ལས་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དེ་གཉེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་བློ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བསམ་གཏན་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཉེན་པོ་ལས་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། མིང་ཅན་གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་གིས་མི་འཐད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ཁུར་སྤོད་པ་ལའང་ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་དཔུང་གཡོན་ལ་ཁྲག་མ་བབ་པ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་གནས་སྐབས་གཞན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཆོས་ཅན། སྤོས་ནས་ཅུང་ཞིག་ལོན་པ་ན་ཕྱིས་བདེ་བའི་བློ་ཇེ་མང་དུ་འཕེལ་བར་ཐལ། དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་གང་ཞིག །སྤོས་པའི་དུས་དེ་རང་དུ་ནི་བདེ་བ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ངལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་ངལ་བསོ་བ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是原文的完整直译：
关于所说"因为乐因不确定"作为有法，这只是因为不完全了解乐因而陷入苦而说的，因为单纯的对境不是乐因，需要依赖所依的差别才能了知对境是乐因还是苦因。
证成方式是：若食物这一对境本身是乐因，作为有法，大量无限制地吃应该产生无限的乐，因为单纯对境是乐因。这不能承认，因为身体饥饿时，食物对境能作为乐因，而其他情况下则作为苦因。
又，在饥饿身体状态下遇到时成为乐因的食物作为有法，应该仅仅安住为乐因，因为遇到饥饿状态不会成为苦的因，任何饥饿状态都不会是苦因。例如，对于需要煮熟的物质特性，米饭部分熟时，那火既是美味煮熟的因，也是已熟的东西煮糊变得不美味的因，但与需要烹调的物质状态相遇而成为美味煮熟因的火，之后也不是不成为煮熟的因。
在禅定中乐因不存在的说法不合理，因为从初禅到三禅，随着等至扩展，乐应该也相应扩展。
关于所说"从对治中生起乐想"作为有法，也不见得合理，因为先前被臭味和不美味折磨的人体验香味等时，可能从对治中生起乐想，但先前未曾体验过香味而没有被折磨的人体验美好香味，这就不合理地成为任何事物的对治。因此，若先前的苦未生或灭时，应该产生极大的乐想，因为即使对小苦也能生起乐想。
如果乐想是从对治中生起，作为有法，禅定所生的乐应该不是从对治中生起的乐想，因为禅定中没有苦。等等，如果苦的对治产生乐想，经文"名者，若仅色是苦"等已经解释为不合理。
关于转移负担，只要身体状态适合生起乐，左肩的血流未止期间，就只会生起乐受，而不是将苦受误认为乐。若无此类身体状态，则不会从其他状态生起唯一的乐，作为有法，转移后稍微过一会儿，后来的乐想应该逐渐增多，因为这是对苦的不同情况生起乐想，而在转移的当时不生起那种乐。对于疲劳的行为方式状态，休息时也只会生起乐受，而不会将苦受误认为乐，这是合理的。


 །གལ་ཏེ་
3-231a
དང་པོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེའི་རྩོམ་གཞིར་མེད་ན་ཟས་སྐོམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་བསྟེན་པ་གང་གིས་ན་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེའི། མཇུག་ཏུ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆང་དང་འོ་མ་སོགས་མངར་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་ལ་མཇུག་ཏུ་མངར་བ་མེད་པ་ལ་སྐྱུར་བ་སྟེ་སྐྱུར་བ་ཉིད་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གྲུབ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་མི་མཐུན་པར་ཐལ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་དགེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། སྲེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་མདོ་ལས་བཤད་ཀྱི། མདོ་གཞན་ལས་ལས་དང་མ་རིག་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་དང་སྲེད་པ་དག་ནི་མ་རིག་པ། །ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། །ཞེས་གསུངས་ལ། མདོ་གཞན་ལས་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་མ་གྲུགས། མ་སྨས་མ་རུལ་ལ་རླུང་དང་ཉི་མས་མ་ཉམས་ཤིང་གྲུང་པོ་ལེགས་པར་གནས་ལ། སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་དེ་དག་འཕེལ་ཞིང་མཆེད་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེ་དེ་
3-231b
བཞིན་ཡང་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རིམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་ཡིན་ནོ། །སའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞིའི་ཚིག་གི་བླ་དྭགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ས་བོན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ལ་ཡང་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཅར་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པར་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་བཀའ་སྩལ་བ་ན་ནི། མདོ་ལས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བཀའ་སྩལ་ན་ནི། ལས་དང་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པའི་བར་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་དག་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་སྲེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིས་ཤེས་ན་མདོ་གཞན་ལས། ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །ཡང་ན་མདོ་ལས་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་ཞེས་རིམ་པར་བསྟན་པས་ནི་མིག་སོགས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞི་གསུམ་ནི་ལས་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞི་གསུམ་ནི་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞི་གསུམ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞི་གསུམ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་དོ།

以下是原文的完整直译：
如果最初没有苦的基础，那么饮食之后怎么会变成苦的感受呢？回答：过分饮用饮料等，在能生起乐的状态时不会生起苦，但后来会生起，这是由于身体的乐完全改变而后来产生苦。例如，酒和牛奶等在甜的状态时，后来甜消失而变酸，即产生酸性，与此类似的转变差异会在后来生起。
因此，已经确立乐受确实存在，而因为具有三种苦性，一切有漏皆是苦。
说"凡是集谛即是苦谛"与经典不符，因为经中说："什么是集谛？即是与贪欲相应的善爱，对种种事物生起欢喜。"这仅说明爱是集谛。
毗婆沙师说：经中说爱是集谛的主要部分，而其他经中也说业和无明也是集谛。世尊说："业和爱以及无明，是未来世诸行之因。"
另一经中说："比丘们，五种种子未破碎、未损伤、未腐坏，未被风日所损，坚固而安住良好，若有地界水界，如是，那些种子将增长广大。同样地，比丘们，'五种种子'是有取识的代名词。'地界'是识住四处的代名词。"由此，种子是因。凡是因就是集。因为对识住处也是所依之因。
因此，经中所说是具有意趣的，因为说业等也是因，所以成立为集谛。阿毗达磨中说五种有漏蕴都是集谛，是因为它们具有集的特征。
又，在宣说现前成就因时，经中说唯有爱是集谛；在宣说生和现前成就的因以及有因时，则说业、爱和无明等是因。生的因是业，现前成就的因是对有的爱，业和爱二者的因是无明。怎么知道呢？另一经中说："业是生的因，爱是现前成就的因。"
或者，经中次第说明"有因、有缘、有依"，眼等诸行的因缘依三者是业，业的因缘依三者是爱，爱的因缘依三者是无明，无明的因缘依三者是非理作意。


 །རྣམ་ཤེས་སོགས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་དུ་གསུངས་ཀྱི། སྲེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་པས་མདོ་ལས་
3-232a
བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་དང་ཞིང་གི་དངོས་པོར་རྣམ་ཤེས་དང་གཞན་ཕུང་པོ་བཞི་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་སོགས་པས་རིགས་དང་ཕོ་མོ་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཁམས་སོགས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རིམ་བཞིན་ལས་དང་སྲེད་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ནི་ས་ལུ་དང་ནས་སོགས་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཆུ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྲེད་པ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། སྲེད་བཅས་དང་སྲེད་བྲལ་གཉིས་ཀའང་འཆི་བ་ལས་སྲེད་བཅས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་སྣང་གི། སྲེད་བྲལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་གཞོལ་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གང་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དེར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་ཡང་དུ་གཞོལ་བར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཡང་སྲིད་ལའང་སེམས་རྒྱུད་ཡང་ཡང་དུ་གཞལ་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡུལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་ན་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་ཕྱིན་པ་བཞིན་ནོ། །འདག་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུ་སྐམ་པ་དེས་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པས་ལུས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་ནི་རྒྱུ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་ལུས་ཀུན་ཏུ་མ་བཟུང་སྟེ། སྲེད་པའི་གཞན་དབང་གིས་ལུས་བཟུང་བ་བཞིན་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཡིད་ནི་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་
3-232b
ལ། །མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་རྣམ་དཀར་བགྱི་བ་ཀུན། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བའི་གསོ་སྨན་རྨད་གྱུར་པ། །དམ་ཆོས་བདུད་རྩི་མཆོག་ལས་གཞན་ཡོད་མིན། །ཅེས་སོ། །
说二谛
གཉིས་པ་བདེན་གཉིས་བཤད་པ་ནི། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་དང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ཇི་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། འགོག་བདེན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འདོད། བདེན་པ་གསུམ་ལ་རྒྱུན་དང་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་འདོད། རྫས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྒྱུན་ཅན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འདོད། དེ་ཡང་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་དང་། སྒྲིབ་ཐོགས་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་མ་འདས་སོ། །འདི་ལ་ནི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ཚང་བར་འདོད་པ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲིབ་ཐོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་བརྩམས་པའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་སྒྲིབ་ཐོགས་ཀྱི་བྱ་བའང་བྱེད་ལ། མི་རྟག་པར་ཡང་འདོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ནའང་དེ་བཅོས་པའམ་གཞིག་པ་ན་དེ་བློ་མི་འདོར་བས་དོན་དམ་བདེན་པ་ལས་མ་འདས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་པོ་དེའང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པའི་ཚེ་སོ་སོར་གྱེས་པའི་སྒོ་ནས་འདུས་པ་འཇིག་པར་འདོད་ཀྱང་། རྫས་ཕྲ་རབ་རང་གི་ངོ་བོ་འཇིག་པར་མི་འདོད་པས། དེར་འཛིན་གྱི་བློ་ནི་འདོར་བར་ག་ལ་འགྱུར། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་པོ་སོ་སོར་གྱེས་པའི་ཚེའང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཟད་པས་སོ་སོར་གྱེས་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བཅོམ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
识等五种有漏蕴也都被说为集谛，不仅仅是爱，因此经中所说具有意趣，因为以种子和田地的形式显示识和其他四蕴。
什么是生和现前成就？通过界、趣、生处等以及通过种姓、男女等差别而生起身体是生；没有界等差别而在后有中结生相续是现前成就。这二者的因依次是业和爱，如种子是稻、大麦等不同种类生芽的因，而水则是无差别地作为一切芽仅仅生长的因一样。
现前成就的因是爱，这有什么道理？爱作为有法，是有的现前成就因，因为有爱和离爱两者都面临死亡，但只有有爱者才显现生，离爱者则无生。爱是现前成就因，因为令相续趋向。已成立：因为见到对色等对境有爱的人，心相续一再趋向于彼，因此对后有也同样一再趋向心相续。例如，若无求取对境，则不往他处。
如同干燥的小豆粉团粘着一样，爱对身体的完全执取，其他任何因都不能如此执取身体，因为其他因不像爱对自我的贪爱那样随顺相续。这是现前成就因是爱的道理。
所说：心常向大菩提，一切所作净白业，等同虚空救众药，胜妙正法甘露外，别无他物。
第二、解说二谛：若对某物以摧破或以心遣除他物，则彼心不起，如瓶水等，是世俗有，胜义有则不同。
此处，世尊所说四谛和二谛的特征是什么？毗婆沙师认为灭谛是胜义谛，其余三谛因为是相续和聚合的本性而是世俗谛。有相续的实质和处所的极微是胜义谛。由于实质极微是恒常的，不起障碍等作用，且胜义中存在，因此不超出胜义谛。
对此，认为极微具足八事是不确定的，因为超出根境，且不起障碍作用。由此所组成的八事处所极微虽起障碍作用，也被认为是无常，但因为摧破或破坏时心不舍弃它，所以不超出胜义谛。认为当器世间毁坏时，那八事处所极微也通过各自分散的方式而聚合毁灭，但不认为极微自性毁灭，因此怎么会舍弃对它的认知呢？处所极微八事分散时是由于业力耗尽而分散，而不是被其他毁坏因所摧毁。
;


 །དེ་ལྟར་བཤད་པ་བྱེ་སྨྲས་བདེན་པ་བཞི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ་ཚུལ་ལོ། །མདོ་སྡེ་པས་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཀའི་ཕྱོགས་རེ་དོན་དམ་དུ་འདོད་དེ། བདེན་པ་གསུམ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་
3-233a
པ་དོན་དམ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མེད་པ་དོན་དམ་དུ་འདོད། བཞི་ཀ་རྣམ་རྟོག་ལ་སྣང་བ་སྤྱི་ཀུན་བཏགས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པས་བདེན་བཞི་ལ་བདེན་གཉིས་སུ་བསྡུ་ཚུལ་ལོ། །སྐབས་བབ་ཀྱི་དཀྱུས་དོན་འཆད་པ་ནི། རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་ཀྱི་གོང་བུ་བུམ་པའི་དབྱིབས་གང་ལ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་བཏགས་ནས་ཐ་སྙད་དེའི་ངོར་བདེན་པ་ཁོ་ནར་སྨྲས་ཀྱི་རྫུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཆ་ཤས་སུ་བཅོམ་ན་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་གྱོ་མོར་བཅོམ་ན་བུམ་པའི་བློ་མི་འཇུག་པ་བཞིན་དུའོ། །རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་ཀྱི་རྫས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་ཕྱེས་པའི་ཆུར་རྟོག་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པའི་ཆུ་གང་ལ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་སུ་མ་ཕྱེ་བའི་རྟོག་ཡུལ་དེའི་ངོ་བོར་བདེན་པ་ཁོ་ནར་སྨྲས་ཀྱི་རྫུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རེ་རེ་ནས་བསལ་ན་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ལ་བློས་གཟུགས་སོགས་ཆོས་གཞན་བསལ་ན་ཚོགས་པའི་ཆུའི་བློ་མི་འཇུག་པ་བཞིན་དུའོ། །དཔེ་གཉིས་བཀོད་པ་ནི། འཇོམས་པ་དང་། བློས་འཇིག་པ་སྟེ་འཇིག་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་སོགས་ནི་བཅོམ་པས་རོ་སོགས་བསལ་བར་མི་འཐད་པས་བློའི་འཇིག་པས་ཟུར་དུ་བཀར་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གྱོ་མོ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། གཟུགས་སོགས་རྫས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཆུ་ལྟ་བུ་སྟེ། དབྱིབས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ཚོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ཀུན་རྫོབ་སྔ་མ་ལ་འཇིག་པ་གཉིས་ཀ་སྲིད་ལ། ཕྱི་མ་ལ་ཐོ་བས་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་པ་མི་སྲིད་དེ། རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་ལ་ཐོ་བས་ཆ་ཤས་སུ་འབྲལ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཐོ་བས་བུམ་པ་བཤིག་པ་མཐར་ཐུག་པ་
3-233b
དེ་གྱོ་མོར་སོང་བས་ཇོ་མོ་རང་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཙམ་ན་ཀུན་རྫོབ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའོ། །བློས་ཆུ་ལ་གཟུགས་དང་དྲི་རོ་སོགས་བསལ་བ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་དྲི་རོ་སོ་སོ་ན་གནས་པར་སོང་བས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྫས་སོ་སོ་པ་རང་དེ་རྫས་ཡིན་ཙམ་ན་རྫས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའོ། །དྲི་རོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་དེ་ལས་གཞན་དོན་དམ་པར་ཡོད་དེ། གང་ལ་བཅོམ་ཡང་དེའི་བློ་འཇུག་པ་ཁོ་ན་དང་བློས་ཆོས་གཞན་བསལ་ཀྱང་དེའི་བློ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་བཅོམ་ཡང་རུང་། བློས་རོ་སོགས་ཆོས་གཞན་བསལ་ཀྱང་རུང་། གཟུགས་ཀྱི་བློ་མི་འདོར་བ་དེ་བཞིན་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པ་སོགས་ཀྱང་རྫས་ཡོད་དུ་བལྟའོ། །ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པའོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་རྗེས་ཐོབ་འཇིག་རྟེན་པས་འཛིན་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་དོན་དུ་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ཐ་སྙད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་དེའི་ངོར་བསླུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་ཀྱི་བློ་མ་འཁྲུལ་བ་དོན་དམ་ཡིན། དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་དོན་དམ་ཡིན་ཙམ་ན་ལམ་དང་འགོག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །འཁྲུལ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པས་སྡུག་ཀུན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །སེམས་ཙམ་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀུན་རྫོབ། གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་དུ་འདོད་ཙམ་ན་བདེན་པ་བཞི་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་འདུའོ། །དབུ་མ་པ་ནི་འགོག་པ་དོན་དམ། ལྷག་མ་གསུམ་ཀུན་རྫོབ་ཟེར་རོ།

以下是原文的完整直译：
以上说明的是毗婆沙师将四谛收摄为二谛的方式。经部师则认为四谛各有一部分是胜义：三谛中的能作所作是胜义，灭谛中的非有是胜义。四谛在分别中显现的共相遍计是世俗。这是经部师将四谛收摄为二谛的方式。
现在解释正文内容：八事极微聚合的团块瓶子的形状作为有法，是世俗有，因为安立名言后，在名言前仅仅是真实而非虚假，且被摧破为部分后该认知不生起。如同瓶子被摧为碎片后，瓶子的认知不生起一样。
八事极微聚合的实质，不分别各实质特殊性而作为水认知的对象所存在的水作为有法，是世俗有，因为对未分别为部分的分别对境而言完全真实而非虚假，且若以心遣除其色等每一法，则该认知不生起。如同对水，以心遣除色等其他法时，聚合水的认知不生起一样。
列举两个例子是为了说明两种毁灭：摧毁和心的毁灭。水等不能通过摧毁而遣除味等，所以将心的毁灭单独列出。
或者说，世俗有两种：如碎片般依赖其他世俗的世俗，以及如水般依赖色等其他实质的世俗，也称为形状的世俗和聚合的世俗。前一种世俗可以有两种毁灭，后一种世俗不能有如用锤子摧毁般的毁灭，因为八事极微不能被锤子分离为部分。用锤子破坏瓶子最终变成碎片，而碎片本身已经是世俗，因此是依赖其他世俗。以心遣除水的色、香、味等最终变成分别存在的香味等，因此各自的色等实质本身已经是实质，故是依赖其他实质。
作为香、味等实质存在的事物作为有法，是异于世俗的胜义有，因为无论怎样摧毁都仍生起其认知，且以心遣除其他法也仍生起其认知，如同色等。无论将色摧毁为极微或以心遣除味等其他法，色的认知都不舍弃，同样，受、想、思等也应视为实质有。以名言有和自相有区分为世俗有和胜义有。
古代诸师说：出世间智慧及其后得世间智所执取的是胜义谛，因为是最高意义中的真实。世间分别心，无论是染污或非染污所执取的是世俗谛，因为对名言而言不虚妄。按大乘宗义，无错乱心是胜义，由它所确定的即是胜义，因此道谛和灭谛是胜义谛。错乱是世俗，由它所确定的是世俗谛，因此苦谛和集谛是世俗谛。
唯识宗认为遍计是世俗，依他起和圆成实是胜义，因此四谛也归入三自性。中观师说灭是胜义，其余三谛是世俗。


 །དེ་
3-234a
ལ་ཡུལ་ཅན་ལམ་རིགས་ཤེས་དེས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྤྲོས་བྲལ་ཏེ་ཡུལ་ལོ། །བྱེ་མདོ་ཐུན་མོང་ཙམ་དུ་སྡེ་པའི་ལུགས་འདི་ལ་དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་ཡིན་མ་དགོས་ཏེ། གང་ཟག་དང་རྒྱུན་དོན་བྱེད་ནུས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཕལ་ཆེར་ཡང་དོན་བྱེད་ནུས་ལ་རྫས་སུའང་ཡོད་པ་མིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇོག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ལྷག་པར་མདོ་སྡེ་པས་འབྱུང་འགྱུར་ལ་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཞུགས་པར་མི་འདོད་དེ། འབྱུང་བཞིའི་ཆ་ལ་གཟུགས་སོགས་སུ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་སོ་སོར་གྱེས་པའི་ཚེ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྡུལ་སོགས་ཤུལ་ན་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བོད་ཁ་ཅིག་བྱེ་སྨྲས་རྫས་ཡོད་དང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་གཞི་མཐུན་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། གང་ཟག་ཙམ་རང་ལུགས་ལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུན་སོགས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཙམ་རང་ལུགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་རྫས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པའི་གནས་པའི་ཆོས་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་གང་ལ་གནས་པའི་གཞི་སོ་སོ་བ་དེའི་རྒྱུན་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་པའི་རྫས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་རྒྱུན་ཡང་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ་རྫས་ཡོད་དང་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་གཞི་མཐུན་གྱི་འཇོག་མཚམས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེས་ན་དེང་སང་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདི་ན་མདོ་སྡེ་པས། དངོས་པོ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པས་ཁྱབ་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་རང་མཚན་དང་རྫས་ཡོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཇི་ལྟ་བར་བཤད་
3-234b
证道分
བཞི་པ་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལ། འཇུག་ཚུལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། སྒོམ་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
略说趣入
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། འཇུག་བྱེད་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའོ། །
དང་པོ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །བདེན་པ་མཐོང་བར་འདོད་པའི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཤིང་སྲུང་བར་བྱེད་དགོས་ཏེ། དེས་ནི་འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཕན་པའི་ཐོས་པ་འཛིན་ཅིང་འདོན་པར་བྱེད་ལ། དོན་མཉན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པའི་དུས་ཀར་རྗེས་དཔག་བསམ་བྱུང་སྐྱེ་བའང་སྲིད་པས་ཐོས་བྱུང་དང་བསམ་བྱུང་རེས་འཇོག་གི་གདིང་མེད། བསམ་བྱུང་ལ་ཐོས་བྱུང་གཅིག་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
其中，能取的道类智所确定的离戏论是所取对境。在毗婆沙师和经部师共同的宗派中，仅仅是事物不必然成立为自相成立的胜义，因为补特伽罗和相续虽能作所作但是世俗谛，大多数不相应行虽能作所作且存在为实质，但也安立为世俗，这是可见的。特别是经部师不承认未来法具有胜义谛的特征，因为认为仅仅是在四大的部分上假立为色等而存在，因为当四大极微各自分散时，无色等极微留存。
又，有些藏地学者说毗婆沙师必须承认实质有和世俗谛的共同基，因为他们自宗承认仅补特伽罗以及作为不相应行的相续等是实质有。对此回答：仅仅补特伽罗在自宗存在并非实质有，因为仅是假立而存在。被称为不相应行的相续的"住"法虽是实质有，但其所依的各自基础的相续并非实质成立，不相应行住的实质本身的相续也非实质成立。毗婆沙师宗义中实质有和世俗谛的共同基的界限也难以确定。
因此，如今在雪域，经部师主张事物遍是胜义谛，事物遍是自相和实质有的观点，应当舍置不理，而如实解释大论的宗义。
第四、道生起方式分为：略说趣入方式和广说修行方式。
第一、略说趣入中分：正文和能趣入的三慧体性。
第一，住戒具闻思，勤修于禅定。欲见真实者首先必须住持并护持戒律，因为这是无散乱的因、不散逸的因、仪轨圆满的因。之后，对见真实有益的听闻受持并诵读，通过听闻内容而了知，这是遣除愚痴的因。听闻后具有无颠倒思维，是决定的因。由于听闻时也可能生起比量思所生慧，所以闻所生和思所生可以交替无定，思所生需要一个闻所生。
;


 །དེ་དག་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་འཇོམས་པའི་སྒོམ་བྱུང་ལ་ཅིས་ཀྱང་བསམ་བྱུང་ཞིག་དགོས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མེད་པའི་ཅི་རུང་སྒོམ་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་ངོ་། །
能入三慧体性
གཉིས་པ་ནི། ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བློ་རྣམས་ནི། །མིང་དང་གཉིས་ཀ་དོན་ཡུལ་ཅན། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མིང་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། རེས་མིང་འདི་ཡི་དོན་འདི་ཡིན་ཅེས་ཡི་གེས་དོན་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ། རེས་ནི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་ཡི་གེ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། མདོ་ལས་ཀྱང་དོན་བཟང་པོ་ཡི་གེ་བཟང་པོ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བློ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་ལ་མི་བལྟོས་པར་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། ཤེས་རབ་གསུམ་པོ་མིང་ལ་བལྟོས་པ་དང་། རེས་བལྟོས་པ་དང་
3-235a
མི་རེས་མི་བལྟོས་པ་དང་། གཏན་མི་བལྟོས་པའི་དཔེ་སྟོང་རྐྱལ་ལེགས་པར་མ་ལོབས་པ་ཆུའི་ནང་དུ་འཇུག་པར་བྱ་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། ཅུང་ཟད་ལོབས་པ་རེས་གཏོང་རེས་འཇུ་བ་དང་། ལེགས་པར་ལོབས་པ་འཇུ་བྱ་ལ་མ་བལྟོས་པར་བརྒལ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ། གཞན་ན་རེ། བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལས་ཟུར་དུ་བཞག་པར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། དེའི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཐོས་བྱུང་། དོན་ལ་དམིགས་པ་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་དེའང་ཉེས་ཟད་ཀྱི་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ལུང་དོན་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
广说观修分
གཉིས་པ་སྒོམ་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། རྟེན་སྒོམ་པ་པོའི་ཁྱད་པར། བསྒོམ་བྱ་ལམ་གྱི་རིམ་པའོ། །
修行者差别
དང་པོ་ལ། ལམ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་དང་། རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྟེན། དེ་ལས་འཕྲོས་པ་འཕགས་པའི་རིགས་བཤད་པའོ། །
道圆满所依
དང་པོ་ནི། བསྲིང་གཉིས་ལྡན། ཟླ་མེད་པར་གཅིག་པུར་གནས་པས་ལུས་ཀྱིས་འདུ་འཛི་ཐག་བསྲིངས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པས་མི་དགེ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་འཚེའི་རྣམ་རྟོག་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཐག་བསྲིངས་ཏེ་བསྲིངས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །
道未圆满所依
གཉིས་པ་ལ། སྤང་བྱ་དང་། གཉེན་པོ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཆོག་མི་ཤེས་དང་། །འདོད་ཆེན་ཅན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་ལ་ཡང་སྲེད་ཆོག་མི་ཤེས། །མ་རྙེད་ལ་འདོད་འདོད་ཆེན་ཅན། །བསྲིངས་པ་དེ་གཉིས་འདོད་ཆུང་དང་ཆོག་ཤེས་ལ་སླའི། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་འདོད་ཆེན་ཅན་ལ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཆོས་གོས་སོགས་
3-235b
གྱ་ནོམ་པ་རྙེད་པ་ལ་ཡང་ཡང་དུ་སྲེད་ཅིང་འདོད་པ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་དེ་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། ཡང་ཡང་དུ་འདོད་པ་ལ་ཡང་མ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། རྙེད་པ་ལ་མ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་དེ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གྱ་ནོམ་པ་དང་མང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྙེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་མགུ་བ་མ་རངས་པ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། མང་པོ་མ་རྙེད་པ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ཅན་ཞེས་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་སོ། །
对治力
གཉིས་པ་ནི། བཟློག་པ་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་དག །དེ་གཉིས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་དྲི་མེད། །ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་འདོད་ཆེན་ཅན་ལས་བཟློག་པ་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། འདོད་ཆེན་ཆུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།

以下是原文的完整直译：
具备前述基础后，精勤于禅定修习，这是断除的因。摧毁烦恼的修所生慧必定需要思所生慧。若没有以择法慧进行决择而随意修习，或者进行禅定，不能断除烦恼。
第二，三慧体性：从闻等所生诸智，所缘名、二者及义境。
毗婆沙师说：闻所生慧缘于名，思所生慧缘于名义二者，有时用文字引导义，有时用所诠义引导文字。经中也说："义善文字善。"修所生的诸智不依靠文字而缘义对境。这三种慧，依名、时依时不依、完全不依，比如未善学漂浮袋者入水时不能放开，稍微学会者时放时抓，精通者不依靠漂浮物而能渡过。
其他人说：思所生慧不应与前后二慧分开，因为其缘名时是闻所生，缘义时是修所生。闻所生慧也有从无过失的权威教典产生的决定慧，以及从以理观察教义而生的慧是思所生，从禅定生的慧是修所生，这些定义无可诘难。
第二、广说修行分为：能依的修行者差别，所修道的次第。
第一分为：道圆满所依，非道圆满所依，由此引申的圣种解说。
第一，具远离二种：独自无伴居住，以身远离喧杂，以心善住正念，不趋向不善分别念、欲贪想、害意想、损害想，因此远离，具备二种远离则修行能圆满。
第二分为：所断和对治二者。
第一，不知足及大欲者非能成。所得复贪为不知足，未得而欲为大欲者。这两种远离对少欲知足者容易，对不知足和大欲者则不容易。
阿毗达磨师说：对已得殊胜法衣等再三贪求是不知足，对未得之物贪求是大欲者。再三欲求也仅限于未得之物而非已得之物，这两者有何差别必须解释。对已得非殊胜或少量而不喜悦、不满足、不欢喜是不知足，对未得殊胜或多量之物起欲求是大欲者，这是轨范师的观点。
第二，彼二之对治，逆品即知足，少欲贪三界，无垢。应知与不知足和大欲相反的对治就是知足和少欲。
;


 །དེའི་གཉེན་པོ་ཆོག་ཤེས་དང་འདོད་ཆུང་གཉིས་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་དྲི་མེད་དེ་བཞིའོ། ། འདོད་པའི་མ་ཆགས་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིན། གཟུགས་ཀྱི་མ་ཆགས་པ་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པའི་མ་ཆགས་པ་ནི་ཐག་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་འདོད་ཆེན་ཅན་ནི་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཆགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་དང་ཆོག་ཤེས་འདི་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་དག་གོ།
附说胜者姓
གསུམ་པ་འཕྲོས་དོན་འཕགས་རིགས་བཤད་པ་ལ། བསྟན། བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། མ་ཆགས་འཕགས་རིགས། འདི་དག་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་ན་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་སྟེ། དེའང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ལས། །གསུམ་ནི་ཆོག་ཤེས་བདག་ཉིད་དོ། །གསུམ་གྱིས་ཚུལ་བསྟན་ཐ་མས་ལས། །སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །བདག་གིར་བདག་འཛིན་དངོས་འདོད་པ། །དེ་ཡི་དུས་དང་གཏན་ཞིའི་ཕྱིར། །དེ་དག་ལས་དང་པོ་གསུམ་པོ་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་སྟན་གྱི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་གསུམ་ནི་ཆོག་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འཕགས་རིགས་དྲི་མ་མེད་པ་བཞི་པ་ནི་སྤོང་བ་བྲལ་བ་དང་ལམ་སྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་སྟེ་འདིའང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།
3-236a
སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རྗེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་རིགས་གསུམ་གྱིས་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རང་གི་ཚུལ་འཚོ་བར་བྱེད་པའམ་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཟས་སྐོམ་དང་གོས་སོགས་སྤངས་ཤིང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེའི་ཆེད་ཀྱི་ཞིང་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཅས་ཤིང་བསྟན་ལ། ཐ་མ་རིགས་བཞི་པས་ལས་བཅས་ཏེ། ཁྱེད་ཚུལ་འདིས་ལས་འདི་བྱེད་ན་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ཚུལ་དང་ལས་འདི་ལྟ་བུ་བཅས་ཞེ་ན། མདོ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་བཞི་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མལ་ཆ་དང་སྟན་གྱི་ཕྱིར་སྐྱེའོ། །གནས་པ་ན་གནས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ན་ཞེན་ཏོ། །དགེ་སློང་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་བསྟན་ཏོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཞེས་པའི་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ལ་སྲེད་པ་ནི། ཀྱེ་མ་བདག་དབང་པོར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་ནི་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། ཀྱེ་མ་བདག་ཤི་ཡང་ཅི་མ་རུང་། མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་གསུམ་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ལུས་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་པ་སྲེད་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་རིགས་གསུམ་གྱིས་སྲེད་པ་དང་པོ་དེའི་དུས་སུ་ཞི་
3-236b
བར་བྱེད་པ་དང་རིགས་བཞི་པས་གཉིས་ཀ་ལ་སྲེད་པ་གཏན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所修道次第
གཉིས་པ་བསྒོམ་བྱ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ། ཞི་གནས་སྒོམ་ཚུལ་དང་། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །
修寂止分
དང་པོ་ལ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་དང་། ཏིང་འཛིན་སྒོམ་ཚུལ་དངོས་སོ། །
趣入次第
དང་པོ་ནི། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་པ། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིས། །འདོད་ཆགས་རྣམ་རྟོག་ལྷག་རྣམས་སོ།

以下是原文的完整直译：
其对治知足和少欲二者，包括属于三界的三种和不属于三界的无垢，共四种。欲界的无贪是厌患对治，色界的无贪是断除对治，无色界的无贪是远离对治。不知足和大欲者是贪行于欲的，因为贪是不善根的本性。少欲和知足这二者的本性是无贪的本性。
第三、附说圣种解说分为：总说和详释两部分。
第一，无贪圣种。由此诸圣者生，故有四圣种，其本性是无贪。
第二，其中三者是知足自性，三以制立轨则而第四制立业，为对治爱生故，为令对我所执我执所欲，彼暂时与永久寂灭故。其中前三种，即法衣、饮食、卧具座具的轨则了知三者，是知足的自性。第四种无垢圣种是喜欢断除和修道，这也是无贪的本性，因为背离有和有贪。
法王世尊以三圣种为在家所摄的自持活命轨则或依赖国王，已断食饮衣服等，已完全断除为此农业工商等业行边，对求解脱弟子制定轨则并教授，以第四种制定业行："你们以此方式行此业，不久将获得解脱。"为何制定此种轨则和业？经中说四种爱生："比丘为法衣而生爱，为饮食而生爱，为卧具座具而生爱。生时生，住时住，执著时执著。比丘生爱时，为如此生灭而生。"为对治此故说四圣种。
"生灭"中，对"生"方面的爱是："啊，我若能成为王该多好！若能成为转轮王该多好！"等等。对"灭"方面的爱是对无有的爱，如："啊，我若死了该多好！若不存在该多好！若未生该多好！"等等。
以不同方式说明同一义，法衣等三者是我所执持的对象，我执的对象是身体，对此贪爱执著。三圣种使第一种爱暂时寂灭，第四圣种使二种爱永久寂灭。
第二、所修道次第分为：修寂止方式和修胜观方式。
第一分为：趣入次第和修定方式正文。
第一，趣入于彼，由不净观及念入出息，为欲贪过度分别故。
;


 །དེ་ལྟར་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་སྒོམ་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་པས་འཇུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིས་གོ་རིམ་བཞིན་གཞི་ཆུང་ངུས་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་སྤྱད་པས་ཤིན་ཏུ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་ལྷག་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་གོ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བ་དྲན་པ་འདི་ནི་རྣམ་རྟོག་གཅོད་བྱེད་ཡིན་པས། རླུང་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་མེད་པས་དེ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། མི་སྡུག་པ་ནི་ཀེང་རུས་སོགས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་རྟོག་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ། དབུགས་རྔུབ་དབྱུང་དྲན་པ་འདི་ནི་རྣམ་རྟོག་གཅོད་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར། མི་སྡུག་པ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། མིག་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
修定正分
གཉིས་པ་ལ། མི་སྡུག་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོམ་ཚུལ་དང་། རླུང་ལ་དམིགས་པའི་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །
修想不净分
དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དང་གསུམ་མོ། །
དང་པོ་ནི། ཀེང་རུས་ཆགས་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ། །འདོད་ཆགས་ལ་བཞི་སྟེ། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། རེག་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །དང་པོའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྣག་པ་དང་། སོགས་ལ་དམིགས་པའི་མི་སྡུག་པ་དང་། གཉིས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་ཟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་།
3-237a
གསུམ་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་འབུ་ཞུགས་ཏེ་གློངས་པ་དང་། རྒྱུས་པས་བྲང་བྲེང་དུ་སྦྲེལ་བའི་ཀེང་རུས་ལ་དམིགས་པ་དང་། བཞི་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤི་བའི་རོ་གཡོ་བ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི་ཀེང་རུས་ཆགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིས་ཏེ། ཆགས་པའི་གཞི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རེག་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །མི་སྡུག་པས་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་གནོན་པ་ནི་ཡིན་ཏེ། མོས་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཉི་ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉི་ཚེ་བ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཅར་ལ་དམིགས་པའམ་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། སྦྱོང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའི་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །
初学者观修分
དང་པོ་ནི། རུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་བར་དུ་ནི། །སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པས་ལས་དང་པོ། །མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་ནི་གཞན་བུད་མེད་སོགས་ལ་ཆགས་པ་རང་ཡང་རང་གི་ལུས་ལ་ཆགས་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་རྐང་པའི་མཐེ་བོའམ། དཔྲལ་བའི་དབྱེས་སམ། ཡང་ན་དེར་གར་དགའ་བར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཀླེ་ཆེ་ས་དེར་ཤ་མྱགས་ཤིང་ཟད་པར་མོས་པས་རུས་པ་ལ་ཤ་བསལ་ནས་ཐམས་ཅད་རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་བལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་དུ་མོས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་གཡོག་ལྟ་བུ་གཉིས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པས་ན། གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་གྲོང་དང་ཞིང་གི་རིམ་གྱིས་རྒྱ་མཚོའི་
3-237b
མཐའ་ཀླས་པའི་བར་དུ་ས་གཞི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བར་མོས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྲོ་ཞིང་ཡང་སྡུད་པ་ན། སེམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་རུས་པ་མིན་པ་རྣལ་མར་འདུག་ལ། རང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལ་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཡིན་པ་དོན་མཐུན་མོས་པའི་བར་དུ་སྡུད་དེ་འདི་ཙམ་གྱིས་མི་སྡུག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ་འདི་ནི་ལས་དང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
如是成为法器的人，趣入于彼修行，以不净观入手，以念入出息，依次对因少许根基而迅速生起的贪欲，以及因放纵贪欲而生的极大贪欲即过度贪欲，以及过度分别念者入手。有人说：念入出息是断除分别念的方法，因为风没有各种颜色和形状，不能缘于它，而不净观是缘于骨架等颜色和形状的差异而引生分别念。其他人说：念入出息是断除分别念的方法，因为是向内观察；不净观是向外观察，因为以眼识近分别境，如同眼识一样。
第二分为：缘不净的修行方式和缘气息的修行方式。
第一分为：略说、广说及特殊法三部分。
第一，骨架对一切贪者。贪欲有四种：色贪、形贪、触贪和承事贪。第一种的对治是缘于变青、变烂等的不净观；第二种的对治是缘于被吞食、分散的不净观；第三种的对治是缘于生虫溃烂、筋肉连接的骨架；第四种的对治是缘于不动的尸体。无差别者是对一切有贪骨架，因为全都没有色、形、触、承事四种贪爱之基。
以不净观并非断除烦恼，而是镇伏，因为是作意信解和部分色形，已证成部分而非全面，因为不净观并非缘于全部五蕴或一切地，那么就是缘于蕴的一部分。修习不净观的瑜伽行者有三种：初学者、已作净修者、圆满作意者。
第二分为：初学者、已作净修者、圆满作意者的修法。
第一，展至海中诸骨已，收摄即为初学业。修习不净观是因为对他女等的贪爱根源于对自身的贪爱，所以先将心专注于自己身体的足拇指、额头，或任何喜欢的部位。瑜伽行者以观想那个身体部位肉烂尽为骨，除去骨上的肉，观想整个身体都是骨架，并以此方式修习。
为了产生同样的观想，以第二个如仆人般的观想，从寺院或园林、村庄、田地，逐渐扩展到广阔无边的大海为止，观想大地充满骨架，然后再收摄时，为了摄心，将海洋、寺院等恢复为正常非骨状态，而仅自己一人是骨架，直到符合实相的观想为止，仅此已是完整的不净观，这是初学瑜伽行者的修习。
;


 །
熟习者观修分
གཉིས་པ་ནི། རྐང་རུས་ནས་ནི་ཐོད་ཕྱེད་བར། །བཏང་བས་སྦྱང་བ་བྱས་པར་བཤད། །དེ་སེམས་བསྡུ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། རུས་པའི་ཀེང་རུས་དེ་ལས་རྐང་པའི་རུས་པ་རྣམས་བོར་ནས་ནི་ལྷག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐོད་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་གྱི་རུས་པ་བཏང་ཞིང་བོར་བས་ཕྱེད་ཀེང་རུས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པར་བཤད་དོ། །
作意圆满修分
གསུམ་པ་ནི། སྨིན་མའི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པས། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ཡིན། །ཡང་སྡུད་པའི་ཚེ་དེ་ཐོད་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་རུས་པའང་བོར་ནས་སྨིན་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རུས་པ་མཐེ་བོང་ཙམ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་འདི་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། མི་སྡུག་པ་དམིགས་པ་ཆུང་ལ་དབང་ཆུང་བས་ཆུང་བ་སོགས་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱོང་བས་རུས་པ་ཐེབ་གང་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལུས་ཆུང་བས་དམིགས་པ་ཆུང་ལ་དབང་ཆུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོང་བ་བྱས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པས་མི་སྡུག་པ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཀླས་པར་དམིགས་པ་སྟེ་དབང་ཆུང་བས་ཡིན་གྱི། དམིགས་པ་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པས་རང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་དེ་དམིགས་པ་དང་དབང་གཉིས་ཀ་ཆུང་བའོ། །སྦྱོང་བ་བྱས་པས་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཀླས་པར་སྦྱོང་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་དབང་གཉིས་ཀ་ཆེ་བའོ། །
不共法等三
གསུམ་པ་ཁྱད་ཆོས་ནི། མི་སྡུག་མ་ཆགས་ས་བཅུ་དང་། །དམིགས་པ་འདོད་སྣང་མིས་སྐྱེད་དོ། །མི་སྡུག་པའི་རང་
3-238a
བཞིན་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་། ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཉེར་བསྡོགས་བཞི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་དགུ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ས་སྟེ་བཅུ་ན་ཡོད་དེ། འདོད་ཁམས་ན་མཉམ་གཞག་མེད་ཀྱང་ཆ་མཐུན་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་སྣང་བ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཡིན་པས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་མི་དམིགས་པར་དོན་ལ་དམིགས་ཞེས་གྲུབ་བོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ནར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་དུའང་མ་ཡིན་ལ་ཁམས་གཞན་དུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འཕགས་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདི་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། ལྷ་ཀུན་ནི་སྐྱོབ་ཆུང་བ་དང་། ལྷག་པར་འདོད་ལྷ་ལ་ནི་ནང་ཁྲོལ་དང་ཁྲག་སོགས་མེད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་ནི་ཀེང་རུས་སོགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། མིའི་ཡང་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཆགས་བྲལ་མེད་ལ་འདི་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལོགས་སུ་བཤད་མི་དགོས་ཏེ། མིང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་མི་སྡུག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་གང་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལར་ཉོན་མོངས་པ་འདས་པ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་། ཡིད་མི་སྡུག་པར་སྣང་བ་འདི་ནི་སྒོ་ལྔའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་ཤེས་བཞིན་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རུས་པར་མོས་པས་ཤེས་བྱ་དང་མི་མཐུན་པས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི་ཐོག་མེད་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་
3-238b
པ་དང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མ་འདྲིས་པ་ནི་སྦྱོར་བྱུང་ངོ་། །འདིའང་ཞིབ་ཏུ་བྱས་ན་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་གཅིག །འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་རང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དེ་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་བོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་མ་མྱོང་བ་ཞིག་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོར་བས་སྒྲུབ་དགོས་པའོ།

以下是原文的完整直译：
熟习者观修分
第二，从足骨至半颅间，舍弃名为已净修。为了特别摄心，舍弃骨架中的足骨后作意其余部分，同样舍弃直至半颅骨间的骨头，作意半骨架，这被称为已作净修。
作意圆满修分
第三，摄心至眉间，即为作意圆满。当进一步收摄时，舍弃半颅骨，将心专注于眉间拇指大小的骨头，这就是不净观作意圆满的瑜伽行者。不净观所缘小而权力小有四种情况：第一，通过修习作意，缘于拇指大小的骨头，由于身体小而所缘小，但并非权力小，因为已完成修习而作意圆满。第二，未修习作意而缘于广至海边的不净观，这是因为权力小，而非因为所缘小。未修习而缘于自身是所缘和权力都小。已修习而缘于广至海边是所缘和权力都大。
不共法等三
第三，特殊法：不净无贪十地中，所缘欲显由人生。不净观的本性是无贪，地位于四种禅定、四种近分定、殊胜禅定共九种，以及欲界地，共十地。虽然欲界没有等持，但有相顺分，这是经中的意趣。所缘是欲界显现，因为是色和形，所以缘于色和形，由此确立不缘名而缘义。
仅在人类中生起，因为不在其他众生中，更不用说其他界中。遍及，因为是圣道之因，唯此确定趣入。已成立：三恶趣根钝，诸天懈怠少，尤其欲界天无内脏和血等，色界天甚至无骨架等。人中的北俱卢洲也不行，因为那里无离贪，而这是离贪的方法。
形相不需另行解释，因为名称本身的形相即确立为不净。所缘是过去、未来、现在任何时间，因为一般烦恼缘于过去等没有确定，但不净在意中显现是缘于五门的色和形，如同识一样，未来不生法的对境是三时的。
因为对非骨头的观想为骨头，与所知不符，是作意观想，所以是有漏的。凡夫相续中由于无始轮回中熟悉，是由离贪而获得；圣者相续中不熟悉的是由加行而生。
细分的话，前世曾修不净观，因自然离欲贪而获得禅定根本定的人，获得不净观等持是由离贪而得。前世未曾修不净观而离欲贪者，必须现前禅定心后通过加行修习。
;


 །ཡང་ན་ཚེ་རབས་འདི་རང་ལ་མི་སྡུག་པ་གོམས་པ་འདྲིས་མ་འདྲིས་གཉིས་སོ། །འཕགས་པ་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མ་འདྲིས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་པ་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། སོ་སྐྱེ་འདྲིས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལ་ཤས་ཆེར་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
缘气观修分
གཉིས་པ་རླུང་ལ་དམིགས་པའི་སྒོམ་ཚུལ་ལ། ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་དྲན་པ་ནི། །ཤེས་རབ་ས་ལྔ་སྤྱོད་ཡུལ་རླུང་། །འདོད་རྟེན་ཕྱི་པའི་མ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་ནི་རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་ནི་རླུང་ཕྱིར་འབྱིན་པ་སྟེ་དེ་གཉིས་དྲན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཡིན་ཀྱང་དྲན་པ་ཞེས་པས་སྨོས་ཏེ། དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ལུས་སོགས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་དང་། དངོས་གཞི་ན་བདེ་བ་ཡོད་པས་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འདོད་ཁམས་ཏེ་ས་ལྔ་ན་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཀྱང་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་མེད་དོ། །རྣམ་རྟོག་དེའི་གཉེན་པོ་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་ནི་བདེ་སྡུག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་ནི་
3-239a
རྣམ་རྟོག་གཅོད་བྱེད་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ནི་རྣམ་རྟོག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་ནི་ཆོས་ཅན། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་དེ་ཡང་བློ་གཏད་པས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དག་ཀྱང་བློ་གཏད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གྲག་གོ། བསྡོམས་པ་དང་། གཏོད་པ་དང་། བཟོ་བ་དང་། ལྷུར་ལེན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་ན་ནམ་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ལ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་མན་ཆད་ས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་ཀྱི་ས་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། བཏང་སྙོམས་སུ་སོང་ན་དགའ་བདེའི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་གསུམ་ན་བཏང་སྙོམས་མེད་པས་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ཟེར་རོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པ་ནི་རླུང་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་མང་བའི་ཕྱིར། ངན་སོང་ནི་དབང་པོ་བརྟུལ་བས་མི་སྒོམ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དབང་པོ་བརྟུལ་ཞིང་རྣམ་རྟོག་ཉུང་བའི་ཕྱིར། །མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་འདྲིས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གང་ན་ཡོད་པ་དང་གྲངས་དང་མ་འཆོལ་བར་སྒོམ་པ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ཡོད་པའི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་པ་ལ་སྲོག་འཛིན་པའི་ལུང་ཡོད་ཀྱང་རླུང་རྔུབ་དབྱུང་དྲན་པའི་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་རང་
3-239b
ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ཏེ། འདི་ཡི་ཟབ་པ་ཉིད་རྒྱུ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
别说
གཉིས་པ་ལ། སྒོམ་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ། ཡུལ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
观修类别
དང་པོ་ནི། བགྲང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག །དེའང་བགྲང་བ་དང་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འཇོག་པ་དང་། ཉེ་བར་རྟོག་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ན་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原文的完整直译：
或者说在今生中分为熟悉不净观与不熟悉不净观两种。圣者不熟悉不净观等持，是指未先离欲贪的预流果者；凡夫熟悉者，是指先离欲贪而大多获得不净观等持者。
缘气观修分
第二、缘气息的修行方式分为：共同宣说和特别解说。
第一，出入息正念，慧性五地中，所缘风所依，欲界非外道。入息是风入内，出息是风出外，忆念这二者是智慧的本性。虽是智慧却称为念，因为通过增强念力而趣入。如同身等念住一样，此修法在初禅、二禅、三禅的近分三地，由于根本定中有乐受而不依靠根本定地，以及殊胜禅定和欲界，共五地中存在，因为与舍受相应。虽然第四禅近分有舍受但没有出入息。
分别念的对治出入息念不与苦乐相应，因为出入息念是断除分别念的，而苦乐受与分别念相顺。又，出入息念作为有法，不与乐受和喜受相应，因为出入息念是通过专注而成就的，而乐受和喜受会障碍专注。"禅修"、"专注"、"修习"、"致力"都是同义词。
在结果生起的禅定中总有舍受，在因等持时有舍受的观点下，从初禅根本定以下共八地。第四禅以上不是出入息的地。有人说：若成为舍受则缺少喜乐支分的过失，初禅根本定三种中无舍受，所以仅有五地。其所行境或所缘是风。
具有欲界所依，因为那里分别念多。恶趣因根钝而不修，色界和无色界因根钝且分别念少，因不熟悉所以由加行而生，由离贪而得则是因为熟悉。在何处存在、数量和不混乱地修习，这是如实作意。此佛法唯属于内教徒，不属于外道。虽然外道有持命的教法，但没有出入息念的教法，因为与我执相违且深奥。外道们不能自己现证深法，因为此法的深奥性具六种因。
别说
第二分为：修行方式的分类，对境的体性，能缘的特点。
观修类别
第一，数等共六种。即数和随及、安住、观察、转变、遍净六种因，具足这些则为圆满。
;


 །དེ་ལ་བགྲང་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་དབྱུང་དག་ལ་སེམས་གཏད་ནས་ལུས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་གློད་དེ། ལུས་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅའ། སེམས་བྱིང་རྒོད་དུ་མ་ཤོར་བར་རྣལ་དུ་བཞག་སྟེ་མ་ཆགས་པར་བྱས་ཤིང་། དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་གཅིག་དང་གཉིས་ནས་བཅུའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པར་དོགས་པས་བཅུ་ལས་ཉུང་ངུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། སེམས་གཡེང་བར་དོགས་པས་བཅུ་ལས་ལྷག་པ་ཧ་ཅང་མང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། གཉིས་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ན་དོན་ལྷག་ཀྱང་འཇལ་བྱེད་དེས་བགྲང་བྱ་མ་ཚང་བར་བགྲང་བའི་སྐྱོན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་འཛིན་ན་དོན་ཆད་ཀྱང་གྲངས་ལྷག་པས་ལྷག་པར་བགྲང་བའི་སྐྱོན་ནོ། །རྔུབ་པ་ལ་དབྱུང་བ་དང་། དབྱུང་བ་ལས་ལ་རྔུབ་པར་འཛིན་ན་འཆོལ་བར་བགྲང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་བགྲང་བའོ། །བར་སྐབས་སུ་སེམས་གཡེངས་ན་དང་པོ་གཅིག་རང་ནས་བསྐྱར་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ན་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་། །སྔར་འཇུག་པ་དང་ཕྱིས་དབྱུང་བ་བགྲང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔར་འཐུག་ལ་འཆི་བ་ཕྱིས་འབྱུང་དེས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་འཆི་རྟོག་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་འདྲིས་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འདི་དག་ཐག་ཇི་སྲིད་ཅིག་འབྱུང་ངམ་འཇུག །ལུས་ཐམས་
3-240a
ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཞིག་གམ། ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ན་རྒྱུ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་རྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བའི་འགྲོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་འཇུག་པ་ན་ལྐོག་མ་དང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་རྐེད་པ་དང་བརླ་དང་བྱིན་པར་འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལ། འབྱུང་བ་ན་མཐོ་གང་དང་འདོམ་གང་གི་བར་དུ་འབྱུང་སྟེ་སྲོག་ཆགས་སྟོབས་ལྡན་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ལུས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སུ་སྲོག་ཆགས་ཡོད་པས་དེའི་རླུང་གི་ནུས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་རླུང་གི་ནུས་པའང་སྟོབས་སུ་འགྲོ་བར་བཤད་པ་འདི་ནི་སྒྲོས་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་སྣང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ། འོག་ཏུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། གྱེན་དུ་ཉི་ཟླ་འདེགས་པའི་རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ནི་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ལ་རུང་དུ་ཆུག་ཀྱང་། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡིད་བྱེད་ཡིན་ཙམ་ན་རླུང་གང་དུ་གནས་པ་དེར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་དབུགས་མེད་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཉི་ཟླའི་བར་དུ་བལྟ་ན་དངོས་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇོག་པ་ནི་ནོར་བུའི་ཐག་པ་བཞིན་དུ་སྣ་རྩེ་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོའི་བར་དུ་གནས་པར་བལྟ་ཞིང་། དབུགས་འདི་དག་ཡོད་པས་སྲོག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ། དབུགས་རྒྱུ་བ་དྲག་ན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ། གྲང་ངམ་དྲོ་བ་ཞིག་ཅེས་རྟོག་པའོ། །ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་འདི་དག་རླུང་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་ཆེན་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྲུབ་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་དེ་དག་ལ་རགས་ལས་ཏེ་འབྱུང་བས་བརྟེན་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཕུང་པོ་ལྔ་པར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །སྒྱུར་བ་ནི་རླུང་ལ་དམིགས་པའི་བློ་བསྒྱུར་ཏེ། ཆོས་མཆོག་གི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་དེ་དག་དྲན་པ་
3-240b
ཉེར་གཞག་དང་དྲོད་སོགས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། །གཞན་ན་རེ། སྒྱུར་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以下是原文的完整直译：
其中，数是对出入息专注而身心不造作放松，身结跏趺坐，心不沉浮自然安住且无执著，仅以正念从一、二直至十而数。由忧虑心过度收摄故不少于十，由忧虑心散乱故不多于十。
这里有三种过失：若执二为一，虽实义多但能数者数少，这是数不足的过失。若执一为二，虽实义少但数多，这是数过多的过失。若执入息为出息，执出息为入息，这是错乱计数的过失。除此之外是正确的数数。若中间心散乱，应从第一重新开始，直至获得禅定前都应数数。获得禅定后会自然生起。先数入息后数出息，犹如先有生后有死，如此思惟生死能熟悉无常。
随即跟随这些气息到何处生起或进入？是遍及全身还是在某些部位流动？无造作地随出入息之流，入息时从喉咙、心、脐、腰、大腿、小腿，依次到达双脚；出息时出至一肘或一寻之间，这与强壮或虚弱的有情相关联。在此说身体各处有生命，借其风力使自己的风力增强，这看起来是一种奇特的传说。
其他人说：下方至风轮，上方至托举日月的分散作者之间。这在信解作意中可以接受，但这是如实作意，仅在风所在处作意，不在自己没有气息的风轮和日月之间观察，因为这与实相不符，所以不合理。
安住如宝珠线，从鼻尖到脚拇指间观察停留，思惟这些气息存在能保持生命，对身体有益，或者气息流动过强会有害，或者冷或热。
观察这些不仅是风，还有四大种及以大种为因所成色，以及依赖于粗大种的心和心所，如此观察为五蕴。
转变即转变缘风之心，从上至上直到胜法，将这些正念念住和暖等正精进。
遍净是趣入见道、修道和无学道。其他人说：转变是从念住到金刚喻定，遍净是尽智等。
;
;


 །སོགས་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཟུང་སྟེ་གོས་དྲི་མ་དང་འབྲེལ་བ་ལྟར་དག་པ་མེད་པས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལྟར་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་དག་པར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར།
境差别
གཉིས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་གང་ལས་ལུས། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་མ་ཟིན་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་ས་གང་ལས་ཡིན་ཅེ་ན། འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་གྱི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པས་མེར་མེར་པོའི་སྐབས་སུ་ནི་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་འདི་མེད་དེ། ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་སྦུབས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ཡང་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ་འདི་མེད་དེ། རིམ་པ་བཞིན་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་ཀྱི་ས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར། མངལ་ནས་སྤྱིར་སྐྱེ་བ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ལྡང་བ་ལ་ནི་དབུགས་ནང་དུ་འཇུག་ལ། འཆི་བའི་ཚེ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབུགས་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་འདི་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་བགྲང་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། མ་ཟིན་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པས་རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་རྒྱས་
3-241a
པས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བས་རྒྱས་བྱུང་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དེའང་རྣམ་སྨིན་གྱི་གཟུགས་མིག་སོགས་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འདི་མེད་ཀྱི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཡིན་ཀྱང་ཆད་ནས་ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །
有境差别
གསུམ་པ་ནི། འོག་མ་ཡི། །ཡིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་མ་རྟོགས་སོ། །རྔུབ་དབྱུང་དེ་གཉིས་རང་ས་དང་ས་གོང་མའི་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་ཀྱི། འོག་མའི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ཡིད་གོང་མར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་མི་རྟོགས་ན་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །དེའང་འོག་མའི་སེམས་གཉིས་པོ་འདི་གོང་མའི་རྟེན་ལ་སྐྱེས་པའི་གཉིས་པོ་འདི་གོང་མའི་དབུགས་མི་རྟོགས་ན་གོང་མ་ལ་འོག་མའི་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འདོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་སེམས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ལ་མི་འབྱུང་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་སེམས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ལ་འབྱུང་སྟེ། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །
修胜观分
གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་ཚུལ་ལ། ཚོགས་ལམ། སྦྱོར་ལམ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་མོ། །
资粮道
དང་པོ་ལ། བསྟན་བཤད་ལས།
དང་པོ་ནི། ཞི་གནས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམ་པར་བྱ། །འཇུག་པའི་སྒོ་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བ་འདི་གཉིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་ཀྱང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྩ་བ་ནས་མི་སྤངས་ཏེ། མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིས་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་སྤངས་ཤིང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་
3-241b
པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་དག་བསྒོམས་པས་ལྷག་མཐོང་འགྲུབ་པའང་། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞིའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ།

以下是原文的完整直译：
等由无生智，及无学正见所执，如与垢衣相连故无清净，由有余故，不应清净。
境差别
第二、对境的差别：出入息何处身，称有情无执受，等流所生。出入息是何地之所属？从欲界至第三禅之间的身体所属之地，因为这二者是身体的一部分。无色界和羯罗蓝等直至芽状阶段，无此出入息念，因为不依靠有孔穴的特殊身体而入。无心时和入第四禅等持时也无出入息念，依次是因为无心及无出入息地之心。从胎出生时和从第四禅出定时气息入内，临终时和入第四禅等持时气息出外。这两种出入息称为有情，因为具有得与未得，被假立为相续，无执受，因为与根分别而入。由相似因所生故是等流所生，因身增长而减少故非增长所生，非异熟所生，因断后复结生故。异熟色如眼等无此结生，虽然心和心所是异熟生，但断后再结生无矛盾。
有境差别
第三，下地之，意不了知彼二。出入息由自地和上地心了知，下地威仪心和变化心现前上地时不能了知彼二，更何况其他善心和烦恼心。下地二心生于上地依处时不了知上地气息，更何况上地中未生下地心者。虽然欲界威仪心不生于初禅以上，但初禅威仪心生于二禅以上，经中说："二禅等处的身、眼、耳识是属于初禅的。"
修胜观分
第二、修胜观方式分为：资粮道、加行道和现证谛理之道。
资粮道
第一分为总说和解说。
第一，寂止得成者，应修念住四。趣入门不净观和出入息二者虽能成就寂止禅定，但若无胜观智慧，则不能从根本断除诸烦恼。经中说："诸烦恼应以智慧摧毁。"因此，成就寂止者为从根本断除烦恼并生起胜观智慧，应修四念住。修习这些也能成就胜观，经中说："比丘们，一乘道即是此，即四念住。"
;


 །དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཚོགས་ལམ། ཡང་དག་སྤོང་བ་དྲོད། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྩེ་མོ། དབང་པོ་ལྔ་བཟོད་པ། སྟོབས་ལྔ་ཆོས་མཆོག །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་མཐོང་ལམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སྒོམ་ལམ། དེ་ལའང་ཆོས་མཆོག་སྟོབས་ཀྱི་དུས་ན་དབང་པོ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་ཡོད། བཟོད་པ་དབང་པོའི་དུས་སུའང་འོག་ཀུན་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་ཡོད། གཞན་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་མཆོག་སྟོབས་ཀྱི་དུས་ན་འཕགས་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མེད། མཐོང་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་སྟོབས་མན་ཆོད་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་ཡོད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཆ་མཐུན་དུ་ཡོད། སྒོམ་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་དུས་ན། ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མན་ཆོད་ཡོད། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་དུས་སུ་སྟོབས་མན་ཆོད་ཆ་མཐུན་ཡོད། ཡང་དག་སྤོང་བའི་དུས་སུ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་ཡོད། སྟོབས་མན་ཆོད་ཆ་མཐུན་དུ་ཡོད་དོ། །
གཉིས་པ་ལ། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཆོས་དྲན་ཉེ་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །
修共法念住分
དང་པོ་ལ། སྒོམ་ཚུལ། ངོ་བོ། །གོ་རིམ། གྲངས་ངེས་སོ།

以下是原文的完整直译：
念住为资粮道，正断为暖位，神足为顶位，五根为忍位，五力为胜法。八圣道支为见道，七觉支为修道。其中，胜法力位时具有根、神足、正断、念住等功德，依次增上。忍位根时亦有下诸功德依次增上。其他也同样适用。胜法力位时无圣道和觉支。见道八支时，具有五力以下功德依次增上。七觉支顺分具足。修道七支时，有八道支以下。念住时具有五力以下顺分。正断时念住功德依次增上，五力以下顺分具足。
第二分为：修共同法和别修法念住方式。
修共法念住分
第一分为：修习方式、体性、次序、数量决定。


 །
修共法分


以下是原文的完整直译：
修共法分
;
;



དང་པོ་ནི། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། ལུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་རོ། །ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའོ། །སེམས་ནི་དམིགས་
3-242a
པའོ། །ཆོས་ནི་ལུས་ཚོར་སེམས་གསུམ་ལས་གཞན་འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དེའང་མ་འདྲེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་བསམས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། འདྲེས་པ་རྣམ་པར་བཞག་ན་ལུས་སོགས་གསུམ་པོའང་བཟུང་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པས་ལུས་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། དུས་ཀྱི་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེར་མཐོང་བས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གྲུབ་བའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ལ་དེར་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མིན་པས་གྲག་ཅེས་སྨོས་སོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའོ། །
共法体性
གཉིས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བའོ། །གཞན་ནི་འབྲེལ་དང་དམིགས་པ་ལས། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །སྦྱོར་བྱུང་ཐོས་སོགས་བཞག་གི་སྐྱེས་ཐོབ་དམན་པ་ཡིན་པས་མ་བཞག་གོ། གཞན་ཤེས་རབ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་སོགས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྟེ། དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དྭགས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བལྟ་བ་ནི་
3-242b
དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་ཤེས་རབ་དེ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཟག་ཡིན་པས་དབྱུག་པ་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་བདུན་པའི་ཚིག་གི་བསྡུ་བ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་པོའང་གང་ཟག་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །བྱེ་སྨྲས། ཤེས་རབ་ལ་དྲན་པར་བཞག་སྟེ་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའམ་འཛིན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་དྲན་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ལྷག་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཁྱེའུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིང་གཤགས་པས་ཁྱེའུས་གཤགས་ཟེར་བ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། བྱེད་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་རུང་སྟེ། ཤེས་རབ་འདིས་དོན་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་ལུས་སོགས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་ཆོས་ཅན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་དྲན་པས་མངོན་པར་བརྗོད་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལུས་ལ་སོགས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་དག་གིས་ཀྱང་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པས་ཀྱང་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེའི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས། རྒྱས་པར་བཤད་དོ།

藏文直译
第一，关于身、受、心和法。通过对特性两方面的完整考察，通过对身、受、心和法的自相和共相两个方面的全面考察来了解。自相是：身是物质和物质所生。受是感受。心是认知对象。法是除了身、受、心三者之外的其他，即想、行、无为法。这也是就未混杂的方面进行说明，如果从混杂的角度来说明，那么身等三者也包括在内，应当视为一切有为法和无为法。通过这样平等安住，在身体上见到极微和刹那刹那的时间边际，这就是成就念住的标准。并非一切都能如此见到，所以说"普遍"。共相是：一切有为法无常性，一切有漏法苦性，以及一切法空无我性。苦的特性是与圣者相违。
共法体性
第二，智慧是由闻等产生的。其他来自关联和所缘，念住有三种：自性念住是由闻所生和修所生的智慧。这里建立的是修习所生，而非先天获得的低劣[智慧]。与那智慧同时生起的想和思等，是与自性念住相关的相应念住。身、受、心和法等所缘是所缘念住，所缘念住是一切法，如世尊所说："比丘们，所谓一切法即是四念住的附加词。"自性念住的理由是：经中说"于身随观身是安立正念"，随观是智慧，具有这种智慧的人是随观者，如经中所说："如是观察内身而住"。这里的随观，由于有智慧，所以随观者是人，就像"持杖者"一样。"于身观身"是第七格的缩略表达，因此随观者也确定为人。
毗婆沙师说：将智慧安立为念，由念的力量进入或把握所缘，以智慧了知，由于念的力量大且突出，所以称为念住，如同小孩的力量劈开木头，就说是小孩劈开一样。
论师说：若是能作所成则可接受。由于这智慧如实见到的方式在身等上安立正念，所以法性是，念住是智慧，因为智慧如实所见由念明确表述和把握。自性念住怎样，相应念住也类似，即如智慧在身等上安立正念，与之相应的也同样安立。如具寿马胜经中广说："于身随观身而住，于身所缘的正念完全确立安住。"


 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་མི་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམས་
3-243a
བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དོན་གཞན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ནུབ་པ་ཡིན་ཅེ་ན། ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ལུས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཟས་འགགས་པས་ནི་ལུས་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ནུབ་པ་བཤད་པ་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དེ། རེག་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རེག་པ་འགགས་པས་ནི་ཚོར་བ་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ནི་སེམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་ནི་སེམས་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགགས་པས་ནི་ཆོས་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་ཉེ་འདི་དག་གི་མིང་ནི་དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡུལ་ཅན་ལའང་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་བཏགས་སོ། །འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེའང་རང་གི་ལུས་ལ་ནང་གི་ལུས་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་ལ་ཕྱིའི་ལུས་དང་། རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་ལུས་ལ་གཉིས་ཀའི་ལུས་སུ་བརྗོད་པའམ། ཁ་ཅིག་ནི་ནང་གི་ལུས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིའོ། །ཕྱིའི་ལུས་ནི་འདོད་ཁམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལུས་ནི་རྟེན་འདོད་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །
共法次第
གསུམ་པ་ནི། རིམ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཞིན། །སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་
3-243b
ན་རེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བཞིན་ཏེ། སྔར་རགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེའང་ལུས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ཤེས་བྱ་ཡིན་པས་རགས་ལ། དེ་ནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ལས་ཚོར་བ་རྒྱུ་བ་རགས་ལ། དེ་ནས་སེམས་རགས་ཏེ་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་མཚོན་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ནི་ཕྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་རྟེན་ལུས་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དེ་ཡང་ཚོར་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཚོར་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའང་སེམས་མ་ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་མ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །བཞི་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་བཞི། །ལུས་ནི་ཕྱི་ས་པ་དང་འདྲ་བར་མི་གཙང་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སེམས་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ནི་རང་དབང་གཅིག་པུའི་བདག་མེད་པས་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དག་གི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་གོ་རིམ་བཞིན་བསྟན་ཏེ། མི་མང་མི་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་དང་པོ་གསུམ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།
共法类别
བཞི་པ་ནི། མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་ན་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལུས་སོགས་གཉིས་སམ་གསུམ་བཞི་ལ་ཕྱིར་ལྟ་ན་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ།

藏文直译
世尊也说："于身随观身而住者，其念住立而不迷惑。"现在，从其他经典中所说的念住，
不是能作所成，而是意指能作为另一种意义。经中说："比丘们，如何是念住的生起和灭没？因食物生起，身体生起；因食物灭尽，身体灭没。"如同解释身体的生起和灭没，对于受也同样解释："因触生起，受生起；因触灭尽，受灭没。因名色生起，心生起；因名色灭尽，心灭没。因作意生起，诸法生起；因作意灭尽，诸法灭没。"由此可见，经中只是将身、受、心、法的所缘称为念住，因为念在这些对象上安住。这些念住的名称是根据所缘对象的情况，通过确切的词语安立给能缘者的。
这些念住每一个又各有三种，因为它们分别缘于自己的、他人的和两者的相续。即：对自身称为内身，对他身称为外身，对自他两者的身体称为俱身。或者，有些人说：内身是指定心于上二界的，外身是指欲界未定心的，内外俱身是指依止欲界定心者获得上二界之心。受等也应当如是类推。
共法次第
第三，次序如何生起。关于先后次序，毗婆沙师
认为按照生起次序，首先看到粗的，身体是六识所了知的对象，所以粗显；然后在后两者中，受的运作粗显；然后心粗显，因为各自了别的状态容易辨认；法则微细，因为难以被识了解。或者，贪爱欲界的所依是身体，而这种贪爱又源于对受的强烈欲求，对受的强烈欲求又源于心的不寂静，心不寂静又因为未断除烦恼等法。
第四，为对治颠倒而有四种。身体如同外在的粪便般不净，受是苦的，心因迅速变化而无常，法因为无有自主独立的我而无我，这四种念住依次对治净、乐、常、我四种颠倒，数量不多不少。其中前三种是缘于不混杂的，因为缘于个别确定的对象。
共法类别
第四，[念住]有缘于不混杂的和缘于混杂的。当仅观察法时是缘于不混杂的，当观察身等两个或三个、四个时是缘于混杂的。


 །
各别说修法念住
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཆོས་དྲན་ཉེ་སྒོམ་ཚུལ་ནི། དེ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེར་གཞག་པ། །སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། །དེ་དག་ལ་ནི་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་པར་ལྟ། །དེ་ལྟར་ལུས་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམས་གོམས་པར་བྱས་ནས་གོམས་པ་དེ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་སྤྱི་སྟེ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། ལུས་སོགས་དེ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟའོ། །
3-244a
加行道
གཉིས་པ་སྦྱོར་ལམ་ལ། སྐྱེ་ཚུལ། ངོ་བོ། །ཁྱད་ཆོས། སྔོན་འགྲོའོ། །
证加行道分
དང་པོ་ལ། དྲོད། རྩེ་མོ། བཟོད་པ། ཆོས་མཆོག །ཐུན་མོང་གི་ཆོས་སོ། །
3-244b
བས་སྦྱོར་ལམ་དུ་འཇོག་ན། ཚོགས་ལམ་རིང་ཟེར་ན། འོ་ན་དྲོད་ཀྱང་རིང་། དྲོད་ཚོགས་ལམ་ལ་བལྟོས་ན་ཉེ་བས་སྦྱོར་ལམ་ཡིན་ཟེར་ན། འོ་ན་རྩེ་མོ་ཡན་ཆད་སྦྱོར་ལམ་ཡིན། དྲོད་ལ་བལྟོས་ན་ཉེ་བས་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་བུ་མགོ་མི་འདྲེ་སྟེ། ཚོགས་ལམ་དང་མི་འདྲ་བར་དྲོད་ཡན་ཆད་མཐོང་ལམ་དང་དམིགས་རྣམ་གཅིག་པས་སྦྱོར་ལམ་དུ་བཞག་གོ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བཏུབ། འདོད་ཁམས་ན་འགོག་པ་མེད་པས་སྙམ་ན། དགག་བྱ་ལ་བལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་འདིའི་དགག་བྱ་འགོག་པའོ། །འདོད་པའི་ལམ་ནི་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ལ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེའི་རྣམ་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ། མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ། སྟོང་བ། བདག་མེད་བཞི། ཀུན་འབྱུང་ལ། རྒྱུ། རྒྱུ་མེད། ཀུན་འབྱུང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ། རབ་སྐྱེ། གྲངས་ཅན་བཞིན་དུ་མངོན་པར་གསལ་བ། རྐྱེན། གཡོ་བའི་བློ་དེ་བཞིའི་གཉེན་པོའོ། །འགོག་པ་ལ། འགོག་པ། འགོག་པ་མེད་པ། ཞི་བ། ཐར་པ་གདུགས་ཕུབ་བ་ལྟ་བུ། གྱ་ནོམ། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ། ངེས་འབྱུང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཐར་པ་སྟེ་བཞིའི་གཉེན་པོའོ། །ལམ་ལ། ལམ། རིགས་པ། ལམ་མེད་པ་དང་ལམ་ངན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ། འདི་དང་འདྲ་བ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་འབྱིན་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའོ། །ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་བལྟ་སྟེ། འདིའི་བྱེ་བྲག་འོག་གནས་བདུན་པར་འཆད་དོ། །སྡེ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དྲོད་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་འདོད། རང་རྒྱལ་དང་པོ་དེ་མི་ཉམས་པར་འདོད། ཐེག་ཆེན་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་དྲོད་རྩེ་མོ་མི་ཉམས་པར་འདོད། གཞན་ཉམས་པར་འདོད། དྲོད་རྩེ་མོ་བཟོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་རྒྱུན་ཅན་ཡིན། ཆོས་མཆོག་ནི་རྒྱུན་མེད་དོ། །
证顶位分
གཉིས་པ་ལ། རྩེ་མོ་དངོས་དང་། དྲོད་
3-245a
རྩེ་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་སོ། །
顶位正分
དང་པོ་ནི། དྲོ་བ་ལས། །རྩེ་མོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །དྲོ་བ་དེ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་ལས་རྩེ་མོ་སྐྱེ་སྟེ། རྩེ་མོ་དེ་ཡང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་དམིགས་རྣམ་འདྲ་སྟེ། བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་ན་ལོགས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེ་ན། ཆོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་གཞན་དུ་བཏགས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་ཞིང་ཉམས་པ་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོའམ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཉམས་ནས་ལྟུང་བའམ་འདས་ཏེ་བཟོད་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། བྱ་ཤིང་རྩེར་ཕྱིན་པ་དེ་མ་ན་མར་ལྟུང་། ཡ་ན་ཡར་འཕུར། ས་གཅིག་ཏུ་མི་སྡོད་པ་བཞིན་ནོ། །
暖及顶位共法
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་ཀ་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཏོད། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དྲོད་དང་རྩེ་མོ་གཉིས་ཀ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པས་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དག་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྟེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་ཅར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་གོམས་པ་བྱང་བར་བྱེད་དོ།

藏文直译
各别说修法念住
第二，别说修习法念住的方法：此法念住处，安住于总缘，于彼等所见，无常苦空无我。如是修习了缘于身等的念住后，此修习安住于法念住总的或混合所缘上，即总摄身等一切，于彼等观察无常、苦、空、无我四种行相。
加行道
第二，关于加行道，[分为]生起方式、本质、特性、前行。
证加行道分
第一，[包括]暖位、顶位、忍位、胜法位和共同法。
把暖位等安立为加行道，[有人]说资粮道遥远。若如此说，则暖位也遥远。[又有人]说暖位相对于资粮道较近所以是加行道。若如此，则顶位以上是加行道，因为相对于暖位较近？这种观点不一致。与资粮道不同，暖位以上与见道所缘行相一致，因此安立为加行道。
[问]：如何能缘于欲界的灭？[答]：若认为欲界中没有灭，这是相对于所遮而言的，即遮止欲界的灭谛。欲界道依于六地，上二界道依于九地。其行相有十六种：苦谛有无常、苦、空、无我四种；集谛有因、非无因、集起、非不顺因、再生、如数论所说的显现、缘、非变动之慧四种，是对治[外道见]的；灭谛有灭、非无灭、寂静、解脱如覆盖伞、妙善、禅定乐、出离、部分解脱四种，是对治[邪见]的；道谛有道、道理、非无道和非恶道、成就、对治"与此相似和部分出离"的四种。出离行相是以四种方式观察的，其差别将在下面的"第七住"中解释。
根据两部派的观点，声闻的暖顶位可退失，独觉的初[暖位]不退失。大乘则认为独觉的暖顶位不退失，其余可退失。暖位、顶位和忍位是极其长久相续的，胜法位则无相续。
证顶位分
第二，包括顶位正分和暖位与顶位共同法。
顶位正分
第一，从暖位，顶位亦与彼相同。暖位逐渐增长为小、中、大后生起顶位，顶位也与暖位所缘行相相同，因为都是缘于四谛观察十六行相。若与暖位相同，为何另外宣说？因为是殊胜法，故安立不同名称。因为是善根动摇可能退失者的顶点或究竟，从此退失下堕或超越而证得忍位，譬如鸟到树顶，若往下则坠落，往上则飞翔，不会停留在同一处。
暖及顶位共法
第二，二者由法置入诸行相，由其他亦得增长。暖位和顶位二者，首先由法念住置入或趣入于诸谛的行相。也通过除法念住之外的其他[三种]念住，即通过全部四念住增长并熟练修习。
;


 །རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་འཕེལ་བ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྔོན་ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། དེ་དམན་པས་དགའ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།
证忍位分
གསུམ་པ་བཟོད་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། དངོས་དང་། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
忍位正分
དང་པོ་ནི། དེ་ལས་བཟོད་པ་གཉིས་དེ་བཞིན། །རྣམ་གཉིས་དེ་བཞིན་བཟོད་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། །རྩེ་མོ་དེ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་དག་ལས་བཟོད་པའང་སྐྱེ་སྟེ། དྲོད་རྩེར་ཉམས་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་དུ་གྱུར་ཅིང་། དེའི་ཚེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་དེའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་རྣམ་གཉིས་རྩེ་མོ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་བདེན་
3-245b
པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་ཅིང་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །འཕེལ་བྱེད་ལ་ནི་ཁྱད་ཡོད་དེ། བཟོད་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཆོས་དྲན་ཉེ་ཉིད་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ཉེ་ཞིང་ཆོས་མཆོག་མཐོང་ལམ་དང་ཉེ་ལ། མཐོང་ལམ་ཆོས་དྲན་ཉེའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར།
不共大忍位各别说
གཉིས་པ་ནི། ཆེན་པོ་འདོད་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་ཡུལ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། དྲོད་སོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པར་གྲུབ་སྟེ། བཟོད་ཆེན་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཚེ་གཉེན་པོ་ལམ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སོགས་པས་འདོད་པའི་གཉེན་པོའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་འཕྲི་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་སྐད་ཅིག་གཉིས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ནི་འདོད་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་དྲིལ་བའི་བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། སྐད་ཅིག་སོ་གཉིས་ཚང་བར་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ། བཟོད་འབྲིང་གི་སྐབས་འདིར་ཊཱི་ཀའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་བས་དང་པོ་ནི། ཊཱི་ཀར་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཞེས་པས། རྣམ་པ་རེ་རེར་དབྲི་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་དམིགས་པའང་དོར་ནས་སྒོམ་པ་ཡིན་ཅེས་པ་དང་། གཉིས་པས་ནི་ཊཱི་ཀར་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཞེས་པས།
3-246a
དམིགས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་འདོར་མི་རུང་བས། དམིགས་རྣམ་དུས་མཉམ་དུ་འཕྲིས་ནས་ལྷག་མ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ།

藏文直译
增长修习的瑜伽士能够现前特殊增长的[境界]，而不现前先前已获得的非殊胜[境界]，因为那是低劣的，不会产生大欢喜。
证忍位分
第三，忍位的生起方式分为正分和大忍位特性的别别解说。
忍位正分
第一，从彼生忍位亦同然，两类同样忍位是，一切皆由法增长。顶位按小、中、大的次第增长后，忍位也随之生起。暖顶退失而忍位成为小中时，从那时起通过不退失的方式对真理有大忍受，因此忍位也分为小、中、大三种。其中，小忍位和中忍位两者，如同顶位一样，由法念住在诸谛上置入和安立行相。在增长方面有区别：小、中、大所有忍位都是由法念住增长，而非由身念住等增长，这是因为忍位靠近胜法位，胜法位靠近见道，而见道已示为法念住的本质，所以相似。
不共大忍位各别说
第二，大忍缘欲界苦为境，彼仅一刹那。大忍位是缘于欲界苦的，因为靠近缘于欲界苦的胜法位。暖位等的所缘，有法，成立缘于三界四谛，因为未如大忍位那样说明确定的各别所缘。从舍弃色界和无色界的对治道、灭谛、集谛、苦谛等，以及欲界对治谛的行相和所缘一一减少开始，直到仅仅以无常和苦的行相缘于欲界苦，作两个刹那的作意为止，所有这些都是中忍位。
其中，小忍位是完整修习欲界四谛的十六行相，以及合并上二界四谛的十六行相，共三十二刹那。对于中忍位阶段，释义中有两种解释方式：第一，基于疏中"谛的行相和所缘一一"的说法，认为先减少一一行相，再舍弃所缘而修习；第二，基于疏中"谛的行相和所缘一一"的说法，
认为在有所缘的情况下不应舍弃行相，所以同时减少所缘和行相后修习剩余部分。


 །དེའི་དང་པོའི་ལུགས་ལ། ཁམས་གོང་འོག་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སོ་གཉིས་ལས། ཁམས་གོང་གི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ངེས་འབྱིན་འཕྲི་ནས་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག །དེ་ནས་སྒྲུབ་པ་འཕྲི་ནས་སུམ་ཅུ། རིགས་པ་འཕྲི་ནས་ཉེར་དགུ། ལམ་འཕྲི་ནས་ཉེར་བརྒྱད། དེ་ནས་འདོད་པའི་ལམ་གྱིས་ངེས་འབྱིན་འཕྲི་ནས་ཉེར་བདུན། སྒྲུབ་པ་འཕྲི་ནས་ཉེར་དྲུག །རིགས་པ་འཕྲི་ནས་ཉེར་ལྔ། ལམ་འཕྲི་ནས་ཉེར་བཞི་རེ་བསྒོམ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་གིས་འགོག་པའི་ངེས་འབྱུང་འཕྲི་ནས་ཉེར་གསུམ་རེ་བསྒོམ། གྱ་ནོམ་འཕྲི་ནས་རྩ་གཉིས། ཞི་བ་འཕྲི་ནས་རྩ་གཅིག །འགོག་པ་འཕྲི་ནས་ཉི་ཤུ། དེ་ནས་འདོད་པའི་ངེས་འབྱུང་འཕྲི་ནས་བཅུ་དགུ། །གྱ་ནོམ་འཕྲི་ནས་བཅོ་བརྒྱད། ཞི་བ་འཕྲི་ནས་བཅུ་བདུན། འགོག་པ་འཕྲི་ནས་བཅུ་དྲུག །དེ་ནས་ཁམས་གོང་གི་རྐྱེན་འཕྲི་ནས་བཅོ་ལྔ། རབ་སྐྱེ་འཕྲི་ནས་བཅུ་བཞི། ཀུན་འབྱུང་འཕྲི་ནས་བཅུ་གསུམ། རྒྱུ་འཕྲི་ནས་བཅུ་གཉིས། དེ་ནས་འདོད་པའི་རྐྱེན་འཕྲི་ནས་བཅུ་གཅིག །རབ་སྐྱེ་འཕྲི་ནས་བཅུ། ཀུན་འབྱུང་འཕྲི་ནས་དགུ་། རྒྱུ་འཕྲི་ནས་བརྒྱད། དེ་ནས་ཁམས་གོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་མེད་འཕྲི་ནས་བདུན། སྟོང་པ་འཕྲི་ནས་དྲུག །སྡུག་བསྔལ་བ་འཕྲི་ནས་ལྔ། མི་རྟག་པ་འཕྲི་ནས་བཞི། དེ་ནས་འདོད་པའི་བདག་མེད་པ་འཕྲི་ནས་གསུམ། སྟོང་པ་འཕྲི་ནས་གཉིས་ཏེ་བཞི་བརྒྱ་དང་གོ་ལྔ། དེའི་ཁར་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གང་ཟག་བཞིའི་གཉེན་པོའི་དབང་གིས་སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གང་རུང་གཅིག་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་འབྲིང་ནི་སྐད་ཅིག་བཞི་བརྒྱ་དང་གོ་བདུན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །
3-246b
གཉིས་པའི་ལུགས་ལ་བཏགས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ལ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུར་བཤད་པ་དང་འགལ་བས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་སོ་གཉིས་ལས། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་ཉེར་བརྒྱད་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་པའི་ལམ་གྱི་བཞི་འཕྲི་ནས་རྩ་བཞིར་བསྒོམ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་གི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་ཉི་ཤུར་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་པའི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་བཅུ་དྲུག་བསྒོམ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་མའི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་བརྒྱད་དུ་བསྒོམ། དེ་ནས་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་འཕྲི་ནས་བཞིར་བསྒོམ། དེ་རྣམས་ལ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཐོག་ཏུ་ལྟ་བས་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ན། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་གང་རུང་གཅིག་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་གཉིས་ཏེ་གསུམ་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅོ་ལྔ། དེ་ནས་གང་རུང་དེ་བཞག་པས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་གཉིས་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་བདུན། དེ་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཤས་ཆེ་ན་བདག་མེད་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད། དེ་ཀ་ལ་བསྐྱར་ནས་ཡང་གཅིག་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུའོ། །བདག་གིར་འཛིན་པ་ཤས་ཆེ་ན་སྟོང་པ་བསྒོམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད། སྟོང་བ་དེ་ཀ་བསྐྱར་ནས་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུ། སྲེད་པས་སྤྱོད་པ་གཅིག་ཡིན་ན་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་གང་རུང་གཅིག་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཏེ་གསུམ་བསྣན་པས་བརྒྱ་དང་བཅོ་ལྔ། དེ་ནས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་གང་རུང་དེ་བོར་བས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱ་དང་བཅུ་བདུན། དེ་ཡང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་གཅིག་ཡིན་ན་མི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་བསྒོམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བཅོ་
3-247a
བརྒྱད། མི་རྟག་པ་དེ་ཀ་བསྐྱར་ནས་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུ། ལེ་ལོས་ཉམས་པ་གཅིག་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་པུ་བསྒོམ་སྟེ་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད། སྡུག་བསྔལ་དེ་སླར་བསྐྱར་ནས་བསྒོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུའོ།

藏文直译
根据第一种解释方法，从上下界谛的三十二行相中，减去上界道的出离行相，剩三十一；然后减去成就行相，剩三十；减去道理行相，剩二十九；减去道行相，剩二十八；接着减去欲界道的出离行相，剩二十七；减去成就行相，剩二十六；减去道理行相，剩二十五；减去道行相，剩二十四个行相来修习。然后减去上界灭谛的出离行相，修习二十三个行相；减去妙善行相，剩二十二；减去寂静行相，剩二十一；减去灭行相，剩二十；然后减去欲界的出离行相，剩十九；减去妙善行相，剩十八；减去寂静行相，剩十七；减去灭行相，剩十六。接着减去上界的缘行相，剩十五；减去再生行相，剩十四；减去集起行相，剩十三；减去因行相，剩十二。然后减去欲界的缘行相，剩十一；减去再生行相，剩十；减去集起行相，剩九；减去因行相，剩八。接着减去上界苦谛的无我行相，剩七；减去空行相，剩六；减去苦行相，剩五；减去无常行相，剩四。然后减去欲界的无我行相，剩三；减去空行相，剩二，共四百六十五。加上下文中将出现的对治四种补特伽罗的方法，从苦谛的四种行相中任取一种重复修习两次，中忍位共有四百六十七刹那。
根据第二种解释方法，[第一种解释]与《标幟论》中说的一百一十九刹那相矛盾，因此应这样理解：从三十二行相中，减去上二界道的四种行相，修习二十八个行相；然后减去欲界道的四种行相，修习二十四个行相；接着减去上界灭谛的四种行相，修习二十个行相；然后减去欲界灭谛的四种行相，修习十六个行相；接着减去上界集谛的四种行相，修习十二个行相；然后减去欲界集谛的四种行相，修习八个行相；接着减去上界苦谛的四种行相，修习四个行相。这些共有一百一十二刹那，在此基础上，如果是以见解行的补特伽罗，则修习无常、苦二者中任一种加上空、无我二者，共三种行相，这样有一百一十五；然后舍弃任一种后，修习空和无我两种行相，这样有一百一十七；接着若执我强，则修无我行相，这样有一百一十八；再重复修习一次，这样有一百一十九。若执我所强，则修习空行相，这样有一百一十八；再重复修习空，这样有一百一十九。若是贪行者，则增加空和无我任一种再加无常和苦二者，共三种行相，这样有一百一十五；然后舍弃空和无我任一种，保留无常和苦二者，这样有一百一十七；若是因慢而退失者，则只修习无常，这样有一百一十
八；再重复修习无常，这样有一百一十九。若是因懈怠而退失者，则只修习苦行相，这样有一百一十八；再重复修习苦行相，这样有一百一十九。


 །དེས་ན་ཆེ་འབྲིང་ཡུན་མི་མཚུངས་ཏེ། འབྲིང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐ་མའང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཡིན་པས་རྒྱུན་ལྡན་ཡིན་ལ། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ནང་གི་རྩོད་པ་མ་ལུས་དྲུངས་ཕྱུང་སྟེ། །ཕྱི་རོལ་རིགས་པ་མིན་པའི་རྩོད་པ་ལས། །ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ལེགས་བཤད་འདི། །སྨྲ་ལ་འཇིགས་པའི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། །
证共法分
བཞི་པ་ནི། དེ་བཞིན། །ཆོས་མཆོག །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཆོག་ཀྱང་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་པ་དག་གིས་ནི་བཟོད་ཆེན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་། ཆོས་མཆོག་ལ་ཆུང་འབྲིང་གི་དབྱེ་བ་མེད་པ་སོགས་རྟོག་བཏགས་སུ་བཞེད་དོ། །སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་སོགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རང་དོན་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལུགས་འདིར་བཟོད་ཆེན་དང་ཆོས་མཆོག་སྐད་ཅིག་མ་རེ་དང་། གཞུང་གཞན་དུ་བཟོད་ཆེན་སྐད་ཅིག་མང་པོ་དང་། ཆོས་མཆོག་ལའང་ཆུང་འབྲིང་གི་དབྱེ་བ་བྱས་པར་བཤད་དོ། །མཆན། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པའང་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་སྔོན་ཟག་མེད་མེད་པས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་དེའི་རྩལ་གྱིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དྲོད་སོགས་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་བཞི་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ནི། ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་དེ་ལྟར་ན། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞི། །དྲོད་སོགས་ཐམས་ཅད་མཉམ་གཞག་གི་ས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་
3-247b
རིག་མིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སྟེ། འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། དྲོད་སོགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དྲོད་སོགས་ལ་མ་གཏོགས་ཏེ། ངེས་འབྱེད་སྐྱེས་པ་ན་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་དྲོད་སོགས་ཀྱང་མངོན་འགྱུར་དུ་འོང་བ་ལས་དེ་ལྟ་བུའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་ལམ་མངོན་དུའང་བྱེད་མི་རིགས་ཏེ། དོན་བྱས་ཟིན་པས་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གླང་ཆེན་རྙེད་ནས་གླང་པོའི་རྗེས་འཚོལ་བ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་ཀུན་ལམ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཐོབ་པ་ནི། ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་འབད་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ནི་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དྲན་ཉེ་ཁོ་ནས་གཏོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་ཀྱིས་མི་ནུས་ཏེ། སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་གསུམ་ལ་ནི་དམིགས་པའི་དྲོར་གྱུར་གྱི་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་ཅར་གྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཚོར་སོགས་སྡུག་བདེན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་ལུས་དྲན་ཉེ་སྔར་ཡང་ཐོབ་ལ། ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ཀྱི། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་བདེན་ལ་ལུས་ཚོར་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དྲོད་ཀྱི་གཏོད་པ་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པའི་ཐོབ་པའང་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། རང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ནོ། །དྲོད་ཀྱི་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་ཐོབ་པ་ལས། བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་འཕེལ་བའི་ཐོབ་པ་ནི། དྲན་ཉེ་སོགས་བཞི་ལས་གང་རུང་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ནི་དྲན་ཉེ་བཞི་ཅར་གྱིས་ཡིན། དྲོད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འཕེལ་བའི་ཐོབ་
3-248a
པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

藏文直译
因此，大忍位和中忍位在时间上不同，中忍位的最后智慧也是第二刹那，所以有相续，而大忍位只是一刹那，没有相续。这里我说：已彻底根除内在争论，从外在非理性的争论中，获得胜于诸方的善说，对于能言者怎会有恐惧的机会？
证共法分
第四，同样，胜法位。大忍位同样，胜法位也是缘于欲界苦，且仅一刹那。大乘者认为大忍位为一刹那，胜法位没有小中的区别等，是概念安立。师子贤等根据声闻行自利和菩萨行利他的差别，解释说在此系统中大忍位和胜法位各一刹那，而在其他论典中大忍位有多刹那，胜法位也分小中[大]。注：这些是世间的，也是世间的最胜，因为是一切世间法中最殊胜的。成立，因为以前没有无漏[智]，所以没有相应因，由此[加行道]的力量引生无漏道。暖位等的本性是智慧，因为是念住的本性。
第五，四者共同的特性是：一切五蕴，除获得如是，决定解脱分四种。暖位等一切都是定地，所以有非识别色蕴，因此具有五蕴，是连同眷属一起说的。暖位等的得不包含在暖位等中，因为当生起决定解脱时，虽然得已经显现，但暖位等也不会显现，因为佛果的获得即使在加行道时也不应现前，因为已经完成了目标，没有必要，如同找到大象后还寻找象迹一样。
缘苦、集、道三谛的暖位置入行相的得是现在的法念住，因为最初努力生起的置入行相，唯有法念住以总缘能够置入，身念住等不能，因为它们缘于个别确定的对象。这三谛上缘所成暖位置入行相的未来得是由四念住全部获得的，因为身、受等是由苦谛所摄，身念住先前已得，所以得生起。
缘灭谛的暖位置入行相的得是现在法念住，而它也获得未来[得]，身念住等则不是，因为灭谛中没有身、受、心。暖位置入四谛行相的得，在所有类似情况下都是获得未来[得]，各自有四种谛行相。
从暖位增长行相的得中，缘三谛的增长得是四念住中任何一种的现在[得]，未来[得]则是全部四念住所获得。唯有对于暖位缘灭谛的增长得，是现在法念住，因为彼中没有身等。
;


 །མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཅར་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏོད་པའི་དུས་སུ་འགོག་པ་ལུས་ཚོར་སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་། འཕེལ་བའི་དུས་སུ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་གཞན་ལ་ཡོད་པའི་ལུས་ཚོར་སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲོད་ཀྱི་འཕེལ་བའི་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་སྟེ། སྔར་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིམ་པས་རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྩེ་མོའི་བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟ་བས་ཡིན་ཏེ། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཏོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འཕེལ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་བཞི་ཅར་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཐོབ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཚེ་དེའི་རིགས་རྣམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྩེ་མོའི་སྡུག་ཀུན་ལམ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་བཞི་ལས་གང་རུང་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུའང་མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ། །དེ་དག་གི་རིགས་ཐོབ་ཟིན་པས་རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །བཟོད་པ་ནི་གཏོད་འཕེལ་གཉིས་ཀའང་ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཅར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་མཆོག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཐ་མ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་བཞི་ཅར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ།
3-248b
སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་དམིགས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ལམ་ནི་བདེན་པ་གང་མཐོང་བ་དེའི་རྣམ་པ་ཐོབ་ལ། མཐོང་ལམ་དང་པོར་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པས་མཐོང་ལམ་དང་ཉེ་ཞིང་། ས་གཅིག་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གཉེན་པོར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་རྣམས་ཏེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལས་དྲོད་རྩེ་གཉིས་ནི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དག་གོ། བཟོད་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པས་ན་ངེས་འབྱེད་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི། དེས་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ནས་འདི་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཆ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་གསུམ་བརྒྱུད་ནས་དང་། བཞི་པས་དངོས་སུ་དེ་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །
加行道体性
གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། བསྒོམས་བྱུང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་འདི་བཞི་ཅར་ཡང་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་གྱི་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
加行道差别法
གསུམ་པ་ཁྱད་ཆོས་ལ། སའི་ཁྱད་པར། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར། གཏོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
དང་པོ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ།

 །མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཅར་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏོད་པའི་དུས་སུ་འགོག་པ་ལུས་ཚོར་སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་། འཕེལ་བའི་དུས་སུ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་གཞན་ལ་ཡོད་པའི་ལུས་ཚོར་སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲོད་ཀྱི་འཕེལ་བའི་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་སྟེ། སྔར་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིམ་པས་རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྩེ་མོའི་བདེན་བཞི་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟ་བས་ཡིན་ཏེ། ལུས་དྲན་ཉེ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཏོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འཕེལ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་བཞི་ཅར་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཐོབ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཚེ་དེའི་རིགས་རྣམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྩེ་མོའི་སྡུག་ཀུན་ལམ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་བཞི་ལས་གང་རུང་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུའང་མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ། །དེ་དག་གི་རིགས་ཐོབ་ཟིན་པས་རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །བཟོད་པ་ནི་གཏོད་འཕེལ་གཉིས་ཀའང་ཆོས་དྲན་ཉེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཅར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་མཆོག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཐ་མ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་བཞི་ཅར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ།
3-248b
སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་དམིགས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ལམ་ནི་བདེན་པ་གང་མཐོང་བ་དེའི་རྣམ་པ་ཐོབ་ལ། མཐོང་ལམ་དང་པོར་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པས་མཐོང་ལམ་དང་ཉེ་ཞིང་། ས་གཅིག་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གཉེན་པོར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་རྣམས་ཏེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལས་དྲོད་རྩེ་གཉིས་ནི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དག་གོ། བཟོད་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པས་ན་ངེས་འབྱེད་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི། དེས་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་པ་ནས་འདི་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཆ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་གསུམ་བརྒྱུད་ནས་དང་། བཞི་པས་དངོས་སུ་དེ་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །
加行道体性
གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། བསྒོམས་བྱུང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་འདི་བཞི་ཅར་ཡང་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་གྱི་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
加行道差别法
གསུམ་པ་ཁྱད་ཆོས་ལ། སའི་ཁྱད་པར། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར། གཏོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
དང་པོ་ནི། མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
未来的是四者都获得，因为已经生起那些的获得，且在建立阶段虽无灭谛、身受心的获得，但在增长阶段通过圆满净化因的方式，获得存在于其他谛中的身受心的念住。暖位增长中四谛行相的获得是通过全部十六行相而获得，因为先前在建立行相的阶段已经次第获得各种种类。顶位中建立四谛行相者是通过现在的法念住，因为身念住等不能建立行相。缘灭谛的增长与此相同，因为非其他故，未来的是四者都获得，因为已经生起那些的获得。行相是全部都获得，因为在暖位建立行相时获得其种类。顶位中缘苦集道三谛的增长，现在是四者中任一，在一切中未来都是四者全部。因已获得那些种类，所以行相是全部。忍位的建立与增长两者都是现在的法念住，因为经中说："忍位皆以法增长"。未来是四者全部。行相是全部。现前胜法位时，现在是最后的念住，未来获得不生法性的四者全部。行相仅是苦谛的四种行相，
因为仅缘苦，而无集等其他行相，并且见道见到哪个谛就获得那个谛的行相。因为见道首先缘欲界的苦，与见道接近，与一地及凡夫的对治相似。如此，暖、顶、忍、胜法四种是决定分顺。其中暖顶二者因为可以通过退失而动摇，所以是小品。忍是中品。胜法是大品。因为决定分辨，所以是决定分的圣道。如何决定分辨呢？是因为断除疑惑。因为对诸谛分别为"此是苦"乃至"此是道"。其分是见道的一分，因为前三间接及第四直接引导它们，是有助益的，故称为决定分顺。
加行道体性
第二，体性：修所生。此四种决定分顺都是修所生，不是闻思所生。
加行道差别法
第三，特点有：地的差别、所依的差别、舍弃方式的差别、功德的差别、种性的差别。
第一，是未至定地和特殊的静虑地。


 །གཉིས་ནི་འོག་ནའང་ཡོད་པའམ། །འདི་ཡི་ས་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་སྟེ། དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གོང་གཟུགས་མེད་ན་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་མེད་དེ། ངེས་འབྱེད་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །དེར་མཐོང་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་མཐོང་
3-249a
ལམ་མེད་པ་ནི་མཐོང་ལམ་དེ་འདོད་ཁམས་ལ་དམིགས་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་འདོད་ཁམས་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྔར་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཅིང་། ཀུན་འབྱུང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དེ་དག་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེར་ཕུང་པོ་ལྔ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དེ་རྣམས་སྔར་རིས་མཐུན་འཕེན་པའི་ལས་ཤིག་ཡོད་ན་དེའི་རོགས་བྱས་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མྱོང་འགྱུར་ཁོ་ན་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རིས་མཐུན་འཕེན་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པས་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན། དྲོད་རྩེ་གཉིས་ནི་འོག་འདོད་ཁམས་ནའང་ཡོད་པའམ་གྱི་སྒྲས་ལུགས་ཐ་དད་སྟོན་ཏེ། དེ་གཉིས་ས་བདུན་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་འདོད་པར་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་བྱུང་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
所依差别
གཉིས་པ་ནི། འདོད་རྟེན་ཆོས་མཆོག་བུད་མེད་ཀྱིས། །གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་འཐོབ་པར་འགྱུར། །བཞི་པོ་དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་དང་། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་མཆོག་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་ནི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ན་དང་གླིང་གསུམ་དུ་བསྐྱེད་དེ། སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་དབང་པོ་བརྟུལ་བ་དང་མངོན་རྟོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་སྔོན་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ལྷའི་ནང་དུའང་མངོན་པར་བྱེད་དོ། །སྔར་དྲོད་མིའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ནས་དྲོད་དེ་མངོན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་བྱེད་པའི་རྗེས་ཀ་ལ་ལྷའི་ནང་དུ་རྩེ་མོ་བསྐྱེད་དམ་སྙམ་ན། སྔར་མིའི་ནང་དུ་རྩེ་མོ་བསྐྱེད་ན་དེའི་རྗེས་སུ་ལྷའི་ནང་དུ་རྩེ་མོ་བསྐྱེད་ཀྱི། སྔར་མིའི་ནང་དུ་རྩེ་མོ་མ་བསྐྱེད་ན་ལྷའི་ནང་དུ་རྩེ་མོ་མི་བསྐྱེད་
3-249b
པས་མར་ལོག་ནས་མིའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་དེ། དེ་ནས་རྩེ་མོ་ལྷའི་ནང་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གསུམ་ག་མིའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ན་གསུམ་ག་ལྷའི་ནང་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། སྔར་མིའི་ནང་དུ་གསུམ་ག་མ་བསྐྱེད་ན་ལྷའི་ནང་དུ་གང་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། གང་མིའི་ནང་དུ་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་པ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོར་མི་དང་ལྷའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ན་ནི་མི་དང་ལྷ་དེ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གསུམ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་འདི་དག་བསྐྱེད་ནས་ཚེ་གཞན་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་སུ་སྐྱེ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཚེ་གཞན་སྐྱེས་པར་སྐྱེས་ན་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཐོབ་བའི་བུད་མེད་རྣམས་ཚེ་གཞན་དུ་མོའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ན་ནི་མོའི་རྟེན་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། ཕོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ན་ནི་ཕོའི་རྟེན་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་གྱིས་ཐོབ་སྟེ། ཚེ་མ་འཕོས་པས་དྲོད་ཀྱིས་བཏང་རྒྱུ་མེད་པས་དྲོད་ཙམ་བཏང་ཨ་ཅང་ཆེས་དྲོད་ཀྱི་ཐོབ་པའང་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
二者也存在于下界，或者，此地是未至定地、殊胜静虑以及根本静虑，共六种所摄。上界无色界中没有决定分顺，因为决定分是见道的加行，而彼处无见道的加行，彼处无见道
是因为见道缘欲界，而无色界的欲界也是，苦的本质是色界和无色界先前所知，集的本质是所断故。那些决定分顺是在色界行持，所以如果瑜伽士生于色界，其异熟将在彼处成就五蕴。如果那些决定分顺先前有投生同类的业，则圆满其余，只圆满可爱的异熟，而不是投生同类的因，因为以无常等行相厌离，是对有的对治。依照尊者响音的观点，暖位和顶位二者也存在于下界欲界，"或"字表明不同观点，因为这二者存在于七地，即六种静虑地和欲界。如此，依于欲界地不能成为修所生。
所依差别
第二，欲界所依胜法位女性，以二种所依获得。全部四种皆是欲界所依，除大忍位和胜法位外的三者只在人中的三洲生起，因为北俱卢洲、根钝者和无现证故。先前已生决定分顺者也在欲界天中现前。如果先前在人中生起暖位，然后在天中现前暖位之后，是否在天中生起顶位？如果先前在人中已生起顶位，则之后在天中生起顶位；如果先前在人中未生起顶位，则在天中不生起顶位，
而是返回人中生起，然后在天中现前顶位。其他也类似，如果在人中生起三者，则在天中现前三者；如果先前在人中未生起三者，则在天中现前未生起的那些，而未在人中生起的则不现前。第四种决定分顺也在天中生起。如果最初在人和天中生起，则只在那些人和天中生起，而不在其他处，因为无相续故。前三者，女性生起后，若转生为女身，则以女性所依现前；若转生为男身，则以男性所依现前。获得这些的女性们，并非来世不会转生为女身，男性们同样，若成为女身，则以女性所依现前；若成为男身，则以男性所依现前。如果在今生同时具足男性和女性根，则以男性和女性两种所依获得，因为未转生，暖位无舍因，若舍弃暖位，暖位的获得也是两种所依。


 །སྐྱེས་པའི་རྟེན་ལ་དྲོད་སྐྱེས་ནས་ཤི་ནས་བུད་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དྲོད་ཙམ་ནི་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་གྱི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་བུད་མེད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀ་རྟེན་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པས་ནི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་འབའ་ཞིག་ཐོབ་སྟེ། ཚེ་གཞན་དུ་བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་
3-250a
པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའང་ཆོས་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དེས་ནི་ངེས་པར་འཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་ལམ་བསྐྱེད་ལ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡང་བུད་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ནོ། །
所舍差别
གསུམ་པ་ལ། འཕགས་པས་གཏོང་ཚུལ་དང་། སོ་སྐྱེའི་གཏོང་ཚུལ་ལོ། །
胜者所舍分
དང་པོ་ནི། འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་ནས། །གཏོང་ངོ་། །འཕགས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་སའི་བར་ས་གང་དག་གིས་ངེས་འབྱེད་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ས་དེ་དག་འདོར་ཞིང་འཕོས་པ་ན་དེ་དག་གཏོང་གི། སོ་སྐྱེ་ལྟར་འཆི་བའམ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་རྩའི་རྒྱུན་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར། ས་འདོར་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཤི་སྟེ་གཉིས་པར་འཕོས་པས་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་ནོ། །
凡夫所舍分
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
凡夫所舍正分
དང་པོ་ནི། འཕགས་མིན་འཆི་བས་སོ། །དང་པོ་གཉིས་ཡོངས་ཉམས་པས་ཀྱང་། །འཕགས་མིན་སོ་སྐྱེ་ནི་ཆགས་བྲལ་ཡིན་ན་ས་འཕོས་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འཆི་བ་སྟེ་རིས་མཐུན་དོར་བས་དང་། མ་བྲལ་བས་ས་མི་འཕོ་བས་རིས་མཐུན་དོར་བས་གཏོང་ངོ་སྟེ། འདོད་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དེར་གཏོང་བ་ཅིས་ཤེས་ན། བསྟན་བཅོས་ལས། སྒོ་ང་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ལུས་དང་ལྡན་གྱི་ལས་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་ཤི་བས་བཏང་། སྐྱེ་བ་འདིར་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབྱིག་བཤེས་ནི། སོ་སྐྱེ་ཚངས་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མདུན་ན་འདོན་དུ་སྐྱེ་ན་རིས་མཐུན་གཏོང་བ་དང་། གཉིས་པར་སྐྱེས་ན་གཉིས་ཀས་གཏོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས། ཆགས་བྲལ་ཡིན་ན་རུང་གི། མིན་ན་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་འདོད་པའི་རྟེན་ལ་བསྐྱེད་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་བཏང་ཟིན་པས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་
3-250b
་བཤད་དོ། །འདུས་བཟང་གིས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་འཆད་དེ། སོ་སྐྱེ་ནི། ས་གང་དུ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཐོབ་པ་དེ་ནས་ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་འདོར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་བཏང་བ་ཁོ་ནས་བོར་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འཆི་སྲིད་ལ་གནས་པས་དེ་འདོར་ཞིང་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པས་དེ་བོར་ཟིན་ན། གོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འདོར་རྒྱུ་མེད་པར་འཆི་བ་ཁོ་ནའི་ཚེ་འདོར་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དང་པོ་དྲོད་རྩེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཀྱང་གཏོང་ལ་འཆི་བས་ཀྱང་གཏོང་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འཕགས་པས་ནི་དེ་གཉིས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མཆིམས་ཆེན་པོར་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་ས་གང་ལས་ཉམས་པ་བསམ་མོ། །ཞེས་བརྟགས་པར་མཛད་དོ། །བཟོད་མཆོག་ལས་ནི་སོ་སྐྱེ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་འཕྲོས་དོན་ལ། འཆི་བས་གཏོང་བའི་དམིགས་བསལ་དང་། སླར་ཐོབ་ཚུལ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
男性所依生起暖位后死亡转生为女性，暖位本身是二种所依，而获得则不是。胜法位由女性获得时具有男性和女性两种所依，而男性则唯获得男性所依，因为获得了来世不转生为女性的非择灭。这是因为生起胜法位者必定紧随其后生起见道，而见谛者不会转生为女身，这是宗义。
所舍差别
第三分为：圣者的舍弃方式和凡夫的舍弃方式。
胜者所舍分
第一，圣者舍弃，由舍弃地。圣者舍弃初静虑到第四静虑之间获得决定分的那些地而转生时，便舍弃它们，不像凡夫那样由死亡或退失而舍弃，因为见道增益善根相续。舍弃地是指从初静虑死亡转生到第二静虑，而不是从离贪的方面。
凡夫所舍分
第二分为：正分和附带议题。
凡夫所舍正分
第一，非圣者由死亡舍弃，前二者也由完全退失舍弃。非圣者凡夫若已离贪，则转生上界时，以死亡即舍弃同类而舍；若未离贪，则不转地，由舍弃同类而舍，即转生欲界。如何知道凡夫于彼处舍弃？论中说："成为卵生、膜生等的凡夫具有身，但不具有最初业。"因此应知前世的身业由死亡舍弃，此生则未作加行。德友说：凡夫从梵众死亡转生为前行天时，由舍弃同类而舍；转生为第二静虑时，由两者而舍。胜子说：如果已离贪则合理，若未离贪则不合理，因为那些在欲界所依生起后死亡转生到色界时已经舍弃，所以彼处没有。善聚也同意这种说法：凡夫在某地获得决定分顺后，转生到其他地时，不是舍弃决定分顺吗？不是，因为仅由舍弃同类而舍。理由是，住于死有时舍弃，住于中有时已经舍弃，则转生上界时，无可舍弃的对象，所以应该只在死亡时舍弃。前二者暖位和顶位也由完全退失而舍弃，也由死亡而舍弃，这只是凡夫，圣者则不会从这两者完全退失。大理成在此自己思考：从哪地退失？忍位和胜法位，即使凡夫也不会退失。第二附带议题分为：死亡舍弃的例外、再获得的方式、两种行相的本质。
;


 །དང་པོ་ནི། དངོས་གཞིས་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་མཐོང་། །བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེས་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་བདེན་པ་མཐོང་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་བ་མང་ཞིང་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། འདིར་དངོས་གཞི་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བྱ་བ་དེ་དངོས་གཞི་ལ་དྲོད་སོགས་བསྐྱེད་ན་ཅིས་ཀྱང་ཚེ་དེར་བདེན་པ་མཐོང་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། བདེན་པ་མཐོང་དགུ་ཅོག་དངོས་གཞི་ལ་མཐོང་གི། ཉེར་བསྡོགས་ལ་མི་མཐོང་བྱ་བ་ཡིན། ཡིན་ན་བདེན་པ་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་བས་ཕྱིར་འོང་མེད་པར་ཐལ་བའང་འགྱུར་ལ། དེས་ན་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གཉིས་ཀ་ལ་དྲོད་སོགས་བསྐྱེད་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཉམས་ཚེ་སྔོན་མེད་འཐོབ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཉམས་ནའང་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་
3-251a
སྡོམ་པ་ཕྱིས་ལེན་པ་ནི། སྔོན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་མེད་པ་འཐོབ་ཀྱི། སྔོན་བཏང་བ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ཐོག་མེད་ནས་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབད་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བར་མཚམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྨོན་ནས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཐོབ་སྟེ། ཉམས་པར་བྱེད་པའི་གོང་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མཚམས་སྟོན་བྱེད་མེད་ན་ནི་གང་ཉམས་པ་དེ་ནས་སྐྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཉམས་པ་གཉིས་ནི་མི་ལྡན་པ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གཉིས་ནི་མི་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་ཉམས་པ་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་ངེས་པར་ཉམས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པས་སོ་སྐྱེ་ཉམས་པ་ལྟ་བུ་ཡོན་ཏན་གྱིས་བྱས་པའང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་ངེས་པར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཉམས་པའི་ཕྱིར། དྲོད་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་དང་ཐར་ཆའི་ཁྱད་པར་ནི་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་འགལ་རྐྱེན་མེད་པར་འདྲ་ཡང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ལས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་དྲོད་ཆེས་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ། །
བཞི་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཆད་དེ། དགེ་བའི་རྟེན་ལྷག་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ལ་དང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་དེ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ལ་མཚམས་མེད་པ་དག་ཀྱང་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཀྱང་འཆི་འཕོ་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཉམས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། དེར་འགྲོ་བའི་ལས་
3-251b
ཉོན་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་དང་། སྒོ་ང་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པའི་ལུས་དང་། བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་དང་། མཐོང་སྤོང་གི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གིས་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའང་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་འགྲོ་བའི་དང་། ཆེན་པོའི་ཚེ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཚེ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་དང་། ཆེན་པོའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་དང་། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚེ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་འགའ་ཞིག་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་བོ། །
种姓差别
ལྔ་པ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། བསྒྱུར་དུ་བཏུབ་པའི་རིགས། འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་རིགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
第一，根本定中即见谛。生起属于根本静虑地的决定分顺者必定在今生见谛，因为厌离极多且强烈故。此处所说"根本定中见谛"是指，若在根本定中生起暖位等，则必定在今生见谛，并非说一切见谛者皆在根本定中见谛而不在近分定中见谛。若是后者，则一切见谛者都将成为不还果，导致无有一来果的过失。因此，有人在近分定和根本定两者中生起暖位等而见谛。
第二，退失时获得先前未有。当退失时获得，如同舍弃学处后重新受戒，获得先前未有的，而不是获得先前舍弃的，因为非从无始轮回以来所熟悉，不是由离贪而获得，也不是应当努力成办的。如果有指示间隔并了知的，则获得并生起先前退失的上位。若无指示间隔者，则从退失处开始生起。第三，两种退失是不相应。别退失和完全退失二者是不相应的自性，完全退失如邪见使善根退失，是由烦恼所造；别退失并非一定是退失，如见道生起使凡夫性退失，也是由功德所造。因此，并非所有别退失都必定是完全退失，因为完全退失是从功德殊胜中退失。获得暖位者虽完全退失，仍必定具有涅槃法性。此与顺解脱分的差别是，虽然在具足因缘且无违缘方面相似，但暖位比顺解脱分更接近见谛。
第四功德差别是：获顶不断根，得忍不堕恶趣。获得顶位者虽完全退失，也不断善根，因为因具足殊胜依止，通过观察三宝功德而对它们获得净信。然而他会堕入恶趣，甚至造无间罪。获得忍位者虽然不会因烦恼而完全退失，但会因死亡等而别退失，不会堕入恶趣，因为延缓了导向恶趣的业烦恼之链。仅由获得忍位，便获得恶趣道、卵生湿生等生处、无想有情、北俱卢洲、大梵天、中性人、两性人身体、第八有等及见断烦恼的不生法性，因为获得了这些的非择灭。其中，小忍时获得道的不生法性，大忍时获得生处的不生法性；小忍时获得生的不生法性，大忍时获得身的不生法性；大忍时获得第八有、第九有及某些烦恼的不生法性。
种姓差别
第五，种姓差别分为：可转变的种姓和不可能转变的种姓。
;


 །
变姓类
དང་པོ་ནི། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་། རྫོགས་སངས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་རིགས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དྲོད་རྩེ་གཉིས་སྐྱེས་པ་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱི། བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དེ། བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བ་ལས་བྱང་སེམས་གཞན་དོན་དུ་ངན་སོང་ལ་འགྲོ་བར་གྲགས་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ནི་གཏན་ཚིགས་དེས་དམ་བཅའ་དེ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་སེམས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དམ་བཅའ་སྔ་མ་བཞིན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གྱུར་གྱི་བཟོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བཟོད་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་
3-252a
ནས་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་རང་རྒྱལ་དུའང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་དོན་དུའང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་མཆོག་ནི་རང་རྒྱལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མཆོག་ནི་སྟན་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཙམ་ན་སྲིད་པ་བརྒྱད་བར་མི་འགྱུར་བས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་ཚོགས་བསགས་པའི་རང་རྒྱལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
不变类
གཉིས་པ་ནི། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་བར། །བསམ་གཏན་མཐའ་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་དང་། དབང་པོ་སྦྱངས་པ་དང་། རྣོ་བ་དང་གསལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཡ་མཐའ་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སྟན་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཀུན་བསྐྱེད་པས་སོ་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ། མི་སྡུག་པ་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་དག་གི་ལུགས་ཀྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་ཚོགས་སྤྱོད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན། དེའི་རིགས་ཀྱི་དྲོད་རྩེ་རྣམས་ནི་བཟློག་པ་ལ་དགག་པ་མེད་དེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུར་ཁོ་ན་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསེ་རུ་ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་རྒྱལ་ལོ། །རང་རྒྱལ་དེའི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ཉན་ཐོས་དང་འདྲའོ། །
前行法
བཞི་པ་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་ནི། དེ་ཡི་སྔོན་དུ་ཐར་ཆ་མཐུན། །མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། །ཐོས་བསམས་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །ཚེ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བསྐྱེད་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ངེས་པར་དེའི་སྔོན་དུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཐམས་ཅད་པས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཚེ་གཅིག་ལ་ཐར་ཆའི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད། གཉིས་པ་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན། གསུམ་པ་ལ་འཕགས་ལམ་སྟེ། ས་བོན་འདེབས་པ་དང་། འབྲས་
3-252b
བུ་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་གསུང་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་ནི། དེ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུད་རིམ་གྱིས་འཇུག །སྨིན་པ་ཐར་པ་སྟེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚེ་སྔ་མ་ལ་ཐར་པའི་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་ནས་ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ངེས་འབྱེད་དང་། འཕགས་ལམ་བསྐྱེད་པའང་ཡོད་པས་རིགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་དང་། ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་དེའང་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། སྒོམ་བྱུང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་མོ།

 །
变姓类
དང་པོ་ནི། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་རྒྱལ་དང་། རྫོགས་སངས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་རིགས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དྲོད་རྩེ་གཉིས་སྐྱེས་པ་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་བསྐྱེད་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱི། བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དེ། བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བ་ལས་བྱང་སེམས་གཞན་དོན་དུ་ངན་སོང་ལ་འགྲོ་བར་གྲགས་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ནི་གཏན་ཚིགས་དེས་དམ་བཅའ་དེ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་སེམས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དམ་བཅའ་སྔ་མ་བཞིན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གྱུར་གྱི་བཟོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བཟོད་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་
3-252a
ནས་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་རང་རྒྱལ་དུའང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་དོན་དུའང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་མཆོག་ནི་རང་རྒྱལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མཆོག་ནི་སྟན་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཙམ་ན་སྲིད་པ་བརྒྱད་བར་མི་འགྱུར་བས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་ཚོགས་བསགས་པའི་རང་རྒྱལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
不变类
གཉིས་པ་ནི། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་བར། །བསམ་གཏན་མཐའ་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་དང་། དབང་པོ་སྦྱངས་པ་དང་། རྣོ་བ་དང་གསལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཡ་མཐའ་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སྟན་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཀུན་བསྐྱེད་པས་སོ་ཟེར། གཞན་དག་ན་རེ། མི་སྡུག་པ་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་དག་གི་ལུགས་ཀྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་ཚོགས་སྤྱོད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན། དེའི་རིགས་ཀྱི་དྲོད་རྩེ་རྣམས་ནི་བཟློག་པ་ལ་དགག་པ་མེད་དེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུར་ཁོ་ན་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསེ་རུ་ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་རྒྱལ་ལོ། །རང་རྒྱལ་དེའི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ཉན་ཐོས་དང་འདྲའོ། །
前行法
བཞི་པ་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་ནི། དེ་ཡི་སྔོན་དུ་ཐར་ཆ་མཐུན། །མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། །ཐོས་བསམས་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །ཚེ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བསྐྱེད་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ངེས་པར་དེའི་སྔོན་དུ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཐམས་ཅད་པས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཚེ་གཅིག་ལ་ཐར་ཆའི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད། གཉིས་པ་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན། གསུམ་པ་ལ་འཕགས་ལམ་སྟེ། ས་བོན་འདེབས་པ་དང་། འབྲས་
3-252b
བུ་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་གསུང་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་ནི། དེ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུད་རིམ་གྱིས་འཇུག །སྨིན་པ་ཐར་པ་སྟེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚེ་སྔ་མ་ལ་ཐར་པའི་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་ནས་ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ངེས་འབྱེད་དང་། འཕགས་ལམ་བསྐྱེད་པའང་ཡོད་པས་རིགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་དང་། ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་དེའང་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། སྒོམ་བྱུང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་མོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
变姓类
首先，从声闻学习种姓转变后，成为佛陀，其他三种也是如此。声闻、独觉和圆满佛的种姓不同的顺解脱分，这三种是不同种姓。已生暖、顶二种的学习声闻种姓者转变后，生起佛种姓后成为佛陀是可能的，但对已获得忍位者则不可能这样，因为获得忍位后不会去恶趣，而菩萨为利他而前往恶趣是众所周知的。论师认为这个理由并不能证明该主张，因为菩萨掌控生死并为众生利益而行动，所以并非真正意义上的堕入恶趣。那么，如前所述的主张，其论证是：声闻种姓者所获得的法性忍位，由于是通过彻底修持忍位而获得的，不能被转变。第三，忍位者也可从声闻种姓转变成佛陀以外的独觉，因为独觉也不会为利他而去恶趣。但已达世第一法者不会成为独觉，因为世第一法在一座上立即生起见道时就不再有八次生死，不会成为需要积累百劫等时间资粮的独觉。
不变类
其次，佛陀和独角独觉之间，依靠最后禅定一座上全部（成就）。独觉种姓不能被转变，如佛陀和独角独觉这二者，因为不被八种禅定过失所动摇，且根基纯熟、敏锐、明晰，所以只依靠第四禅，在一座上从顺解脱分开始直到菩提、漏尽和无生智，全部生起。有人说：从不净观开始直到菩提。依照阿毗达磨师的传统，除独角独觉外还有部派独觉，按照这种观点，这种种姓的暖顶等可以转变，没有反对理由，因为这里特别指的是独角独觉。除独角独觉外的独觉是先行声闻道的独觉。此独觉的道路行进方式与声闻相似。
前行法
第四，前行法：在此之前需有顺解脱分，最快者三生获解脱。闻思所生（善根）有三业，从人道中投生。不可能在第一世仅通过加行就产生顺决择分，必须先产生顺解脱分善根。最快获得解脱者在第一世产生顺解脱善根，第二世产生顺决择分，第三世获得圣道，如播种、结果和果实成熟一样，这是经典中说的三世次第进入、成熟和解脱的法则。也有前世积累解脱资粮，第二世生起顺决择分和圣道的，应当理解。因此，快速者三世获解脱，极快者二世获解脱。所说的顺解脱分是闻思所生，不是修所生。这包括身口意三业。


 །གཙོ་བོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། སྨོན་ལམ་ནི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་ཏེ། ལ་ལས་ལུས་ཀྱི་ལས་ཟས་འགའ་ཙམ་བྱིན་ནས་སམ། ངག་གི་ལས་བསླབ་པ་འགའ་ཙམ་མནོས་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐར་པ་འདོད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ལས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཕེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ན་དང་གླིང་གསུམ་ནས་འཕེན་གྱི། ངན་སོང་དང་ལྷ་དང་སྒྲ་མི་སྙན་པའི་འཕེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱོ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཤེས་རབ་མེད་ལ། ཤེས་རབ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
谛现证道
གསུམ་པ་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ལམ་ལ། སེམས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བའི་ཚུལ། མངོན་རྟོགས་གསུམ་དུ་བསྟན་པ། ས་གང་ལ་བརྟེན་པ། སེམས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ།
起十六刹那识分
དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་མཆོག་ལས། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་དེ་ནས་ནི། །དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་དེ་བཞིན། །སྡུག་བསྔལ་ལྷག་ལ་རྗེས་བཟོད་ཤེས། །བདེན་པ་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི། །སེམས་བཅུ་དྲུག་གོ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད་པར་སྐྱེའོ། །དེའང་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཆོས་བཟོད་
3-253a
ཤེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་ཟག་མེད་ཡིན་ཙམ་ན་དེ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་བཟོད་ཀྱང་ཟག་མེད་ཡིན་ལ། དེ་ནས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཆེད་ཀྱི་བཟོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་བཟོད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཆེད་ཀྱི་ཤིང་ལ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྩ་བ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པའི་ལྷ་བྱིན་གྱི་བྱིན་ལྟ་བུའོ། །བཟོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ངེས་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་མྱང་འདས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དེར་ངེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བདུན་གྱིས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྱུར་པའོ། །དེར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲོ་བའམ་ཕྱིན་པས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་སྐྱེས་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བས་ནི་སོ་སྐྱེ་ཉིད་ཟློག་པར་བྱེད་ཀྱི། མ་འོངས་པ་དེའི་བྱ་བ་ནི་སོ་སྐྱེ་བཟློག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བྱ་བ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མར་མེ་མ་འོངས་པས་མུན་པ་བསལ་ནུས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པས་བསྐྱེད་བྱ་བསྐྱེད་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་ཞིབ་ཏུ་དཔེ་དོན་སྦྱར་ན། མར་མེ་ད་ལྟ་བ་འདི་མུན་པ་དང་འགལ་བ་མིན་ཏེ། འགལ་བ་ལ་ད་ལྟ་མུན་པ་ཡོད་དགོས་པ་ལ་ད་ལྟ་མུན་པ་མེད་པས། ད་ལྟར་གྱི་མར་མེ་དང་འགལ་བར་བཞག་ཏུ་མི་འདོད་ཅིང་། ད་ལྟ་བ་འདིས་སྤང་བ་མིན། དེ་ཅི་ནས་སྔར་སྤངས་པས་སོ། །འོ་ན་མར་མེ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ད་ལྟར་དུ་ལ་ཕྱོགས་པ་དེས་མུན་པ་སེལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བསྐྱེད་བྱ་ད་ལྟར་དུ་འོང་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་དེས་བསྐྱེད་པ་
3-253b
ཡིན་པ་ལྟར་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་དུ་ཕྱོགས་པ་དེས་སོ་སྐྱེ་བཟློག་གོ། གཞན་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སྐྱེ་བཟློག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

主要部分
主要是意识的业，因为它被发愿所完全把握。发愿是特殊的思心所。身语的业也是顺解脱分，有些人仅仅布施少量食物的身业，或者仅受持少许戒律的语业，虽然微小，但因为生起了追求解脱的力量，就能投生具有三业本性的顺解脱分。这也只能在人道中投生，只从三洲中投生，不是从恶趣、天界和北俱卢洲投生，因为按顺序来说，恶趣虽有厌离心但无智慧，天界虽有智慧但无厌离心，北俱卢洲二者都缺乏。
谛现证道
关于证悟真谛之道，分为：十六刹那心生起方式、三种现观的教法、依靠何地、十六心的分类。
起十六刹那识分
首先，从世间最胜法之后，无漏法忍生起，缘欲界苦谛，然后是法智，同样地，对其余苦谛生起随忍智，对其余三谛也是如此。这样的真谛现观有十六心。从世间法的最高阶段之后，立即生起无漏法忍。这是缘于欲界苦谛。法忍智这一法，应称为法忍智，因为法智是无漏的，与之相应因而成为特殊的法忍也是无漏，而且因为它是为了获得法智的忍，所以称为法忍。就像为了花和果实而种植的树被称为花树和果树一样，根本论中提到"法的忍"，这是如同"提婆达多的达多"这样部分表达的方式。
这忍也称为"决定趣入"，因为它决定趣入真实性。经中说真实性就是涅槃。决定于真实性就是决定七次生后必定涅槃。趣入是指前往或达到：当生起法忍时，称为圣者。未来将生起的苦法忍能断除凡夫性，未来的作用只是断除凡夫性，没有其他作用，就像未来的灯能除黑暗，未来的生能产生所生一样。
详细解释比喻和意义：现在的灯与黑暗并不相违，因为相违需要现在有黑暗，但现在没有黑暗，所以不愿承认现在的灯与黑暗相违，现在的灯也不能断除黑暗，因为已经先断除了。那么，未来实体存在的灯将要变成现在时，正是它驱除黑暗。同样，未来实体存在的生将要产生现在的所生时，正是它产生的，如此，未来的法忍将要成为现在时，正是它断除凡夫性。有人则说：是世间最胜法断除凡夫性。


 །དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཆོས་མཆོག་ནི་སོ་སྐྱེའི་ཆོས་ཡིན་ན། དེའི་ཆོས་ཀྱིས་སོ་སྐྱེ་བཟློག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ། ཁོས་རྟགས་ཁྱབ་ག་ལ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་དེས་དེ་མི་བཟློག་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། སོ་སྐྱེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བོའི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ནས་དགྲ་བོ་འཚོགས་པ་ལྟར་ཆོས་མཆོག་གིས་དགྲ་སོ་སྐྱེའི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ཏེ་སོ་སྐྱེ་འཇོམས་སོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ། སོ་སྐྱེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་དང་བཟོད་པ་གཉིས་ཀས་བཟློག་སྟེ། དཔེར་ན་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་བྱེད་ལ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཆོག་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གཉེན་པོས་ཉམས་པར་བྱེད་ལ། བཟོད་པས་སྤངས་པས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་དེ་ནས་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་དུའང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་ཟག་པ་མེད་ཅེས་པར་མངོན་ནོ། །འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྷག་མ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་
3-254a
ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ཅན་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཟོད་ཤེས་བཞི་དག་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་ཤེས་བཞི་བཞི་སྐྱེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་ལྷག་མ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེའོ། །འདོད་པའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །ལམ་ལྷག་མ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རིམ་པ་དེས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གོ།
说三现观
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་གསུམ་སྟེ། །མཐོང་དམིགས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཆོས་སྲུང་སྡེ་པ་ན་རེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཅིག་གོ། ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ནས། མངོན་རྟོགས་ཙམ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གཅིག་ཟེར་བའམ། བྱ་བ་དུས་གཅིག་པས་གཅིག་ཟེར་ནས་འགལ་བ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་བསམ་པ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་ན། ངོ་བོ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པས་གཅིག་ཏུའང་མི་བཏུབ་བོ། །ཁ་ཅིག་བདེན་པ་བཞི་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། ཁ་ཅིག་མཉམ་པར་བཞག་མ་བཞག་གི་བརྒྱད།
3-254b
ཁ་ཅིག་བཅུ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་བཞི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྡེ་པ་གཞན་རྣམས་བློ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ།

这不合理，因为有人说世第一法是凡夫法，以凡夫的法来断除凡夫不合理。但对方辩解说：这推理和周遍都不存在，因为没有"以凡夫法不能断除凡夫"的过失，因为它与凡夫相违。比如骑在敌人肩上击败敌人，世第一法也是骑在敌人凡夫的肩上来击败凡夫，这是众所周知的。其他人则说：凡夫性是由世间世第一法和忍二者共同断除的，就像无间道断除烦恼，解脱道对已断的烦恼起作用一样，世第一法使凡夫性通过对治而减弱，忍则使已断的凡夫性减弱。
忍之后立即生起对欲界苦谛的法智，这在论典中称为"苦法智"。因为此处都是无漏的情况，所以显然称为"无漏法智"。正如对欲界苦谛生起法忍和法智一样，在苦法智之后，对其余色界和无色界的苦谛生起缘共相的随忍，这称为"苦随忍"。然后生起"苦随智"。因为首先了知苦等法的真实性为法智，从它的因产生的、相续不断的、缘上界苦等的是随智。正如以法智通过苦等相了知苦等谛，同样地了知上界的苦，所以称为随智。
如同对苦谛生起四种忍智一样，对集、灭、道三谛也同样各生起四种忍智。苦随智之后生起对欲界集谛的法忍，然后是集法智，接着依次生起对其余集谛的随忍和集随智。生起对欲界灭谛的法忍和灭法智，生起对欲界道谛的法忍和道法智，对其余道谛生起道随忍和道随智。这样，依照这个次序，真谛现观有十六心刹那。
说三现观
其二，有三种，即见、所缘和作用。圣法护派说："真谛现证是一个。"为了符合他们的意图，可以说就现证本身而言没有差别所以是一个，或者说作用同时所以是一个，这样就没有矛盾。或者，如果要考察这样说的意图，由于本性和所缘不同，也不能说是一个。有些人说四谛有四刹那，有些人说安住和不安住有八刹那，有些人说十二刹那，即在那八刹那之外又生起四种世间智，这样其他部派的观点就有所不同。


 །མངོན་རྟོགས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་མངོན་རྟོགས་དང་། ཤེས་རབ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་སོགས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་བདེན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པས། དམིགས་པ་མངོན་རྟོགས་དང་། བདེན་བཞི་ལ་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་དང་། མངོན་དུ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་ནི་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་། མཚུངས་ལྡན་མིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེ་སོགས་དང་། ཐོབ་སོགས་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བས་དམིགས་པ་ན་དེ་ཀ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ཞུགས་སྤངས་པ་དེ་ཀ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ཡིན། སྤངས་པས་རྒྱུད་སྐྱེས་པ་དེ་དག་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན། མཐོང་བ་དེ་ག་འདྲིས་ཤིང་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་གི་ལོག་ཞུགས་སྤངས་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ཡིན། སྤངས་པ་ཀ་འགོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་མངོན་དུ་བྱས་པས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལམ་སྒོམ་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་སྔར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱར་མེད། ཀུན་འབྱུང་ལ་གསུམ་མོ། །ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ལམ་གྱི་ལོག་ཞུགས་སྤངས་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ཡིན། སྤངས་པ་དེ་རྒྱུད་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་འགོག་
3-255a
པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ག་རྒྱུད་ལ་འདྲིས་པས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན། འགོག་པའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བས་འགོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་སྤངས་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་ཡིན། སྤངས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན། ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་འདྲིས་པར་བྱ་བས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཞི། བདེན་པ་གཞན་ལ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་སོ། །དེས་ན་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་མངོན་རྟོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ངོ་ཟེར་ན་ནི། །འོ་ན་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ལམ་ལ་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་དང་འགལ་ལོ།

现观分三种
现观有三种：以无漏智慧证悟真谛是见现观；与该智慧相应的受等和智慧本身缘于真谛，是所缘现观；对四谛的了知、断除、现前和修道的现观是作用现观，包括同一聚合的五蕴，即智慧、不与心相应的戒、生等、得等以及与智慧相应的心所，因为所有这些都执行四种作用。
当见到苦谛的法性并以此为所缘时，这就是了知苦，这有三种现观：断除对苦的错误趣入就是断除集，由断除而在相续中产生的就是现前灭，熟悉并在相续中生起这种见解就是修道。见到集谛的法性时，断除对集的错误趣入就是断集，断除本身就是灭，现前断除就是现前灭，在相续中生起它就是修道。由于已先了知苦，所以不需再了知；对集有三种（断集、现灭、修道）。
见到道的法性时，断除对道的错误趣入就是断集，这种断除在相续中现前就是现前灭，熟悉它就是修道。见到灭的法性时，断除对灭的错误趣入就是断集，现前这种断除就是现前灭，熟悉见到道法性就是修道。
因此，对苦谛有四种（知苦、断集、证灭、修道），对其他真谛各有三种（断集、证灭、修道），这就是作用现观。所以，说"见真谛的现观只有一个"是不合理的，因为由于行相不同，不可能以苦的行相见到集等。如果其他部派说"见一切法的共相都是以空和无我的行相来见"，那么就会导致不能见到真谛的苦等行相的过失，因为只以一个无我行相见一切法和真谛。如果接受这点，就与经典矛盾，经中说："圣声闻对苦作为苦而作意，或对集作为集而作意，或对道作为道而作意，这些无漏作意和与之相应的分辨诸法的（智慧）"，与此经典相矛盾。
;


 །ཡང་ཁོ་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ན། དེའང་མི་རིགས་
3-255b
ཏེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་ཅིང་། འདི་ནི་ཟག་མེད་ཡིད་བྱེད་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁོ་ལུང་དེ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་སོགས་སྒོམ་མི་རིགས་པར་ཐལ། མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་བདག་མེད་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་སུའང་གོམས་པར་རིགས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་མ་གྲུབ་བོ་སྙམ་ན། གྲུབ་པར་ཐལ། བདེན་པ་རྣམས་སྔར་མཐོང་བ་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་དག་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་མཐོང་བས་ལྷག་མ་ཀུན་འབྱུང་སོགས་རྩོལ་མེད་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་གོ་ཟེར་ན་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ་ན་ཉེས་པ་མེད་པའང་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་རྐྱེན་མ་ཚང་བའམ་བློ་རྒོད་པར་གྱུར་ནས་ལྡང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། བྱེ་སྨྲས་ལུགས་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པར་བརྗོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེའང་མི་རིགས་པས། མདོ་ལས། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་གཅིག་ལ་ཟས་སྟེར་ན་མ་ལངས་པར་དེས་ཟས་ཟ་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ལྡང་བ་མེད་པ་བར་མ་ཆད་པར་གྲུབ་པ་ན་བྱ་རྫོགས་ཙམ་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ལ་ཉེས་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཀུན་འབྱུང་ཡང་སྤངས་ལ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་། ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཙམ་གཅིག་ནི་ཁོ་བོའང་ཁས་ལེན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། གོང་དུ་གཅིག་མཐོང་ན་ལྷག་མ་གསུམ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་
3-256a
ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཡིན་ན། མདོ་ལས་བདེན་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་བྱ་རྫོགས་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་ནི་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པར་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། དཔེ་གསུམ་ཁུངས་སུ་མཛད་དེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་བཙུན་པ་ཅི་ལགས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ལགས་སོ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཁྱིམ་བདག་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ནི་མེད་དོ། །ཁྱིམ་བདག་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲ་ན། དེ་སྐད་དུ་ནི་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མེད་ཅིང་སྐབས་མེད་དོ།

他又说无矛盾于经典，认为"圣声闻对苦作为苦而作意"等语句是指现证之前的加行阶段，而现证则只是以一个无我行相。这也不合理，因为在加行阶段不可能有无漏作意，而这里明确说是"无漏作意"。
他又说这段经文是指修道阶段，那么就会导致这样的过失：在修道阶段不应当修习"这是苦"等，因为如果在见道阶段只见无我，那么在修道阶段也应当只是熟悉这同一无我见。如果认为因果不成立，实际上是成立的，因为必须像先前所见那样后来也修习这些谛。
或者，如果他们说由于见到苦等一种行相后，获得了不费力就能了知其余集等的能力，所以说现观是一个，那么在讨论见道过程中是否有起座时，也有不存在过失的情况：有些人说缺少条件或心态变得粗躁时会有起座。毗婆沙师认为这种情况不可能发生，因为那样会导致见谛不完整，这是不合理的。经中说："如果有人供养食物给为现证预流果而修行的人，在他未起座之前不可能吃这食物。"所以，无起座、无间断地圆满任务时，说现观是一个也未见到过失。
如果说"只要完全了知苦，也就断除了集、现前了灭、修习了道，所以现观是一个"，对此程度的"一个"我也接受，没有过失，因为前文也说"见到一个（谛）后，其余三（谛）也是断除、现前和修习的现观"。
如果说"如果现观是一个，就与经中所说的'次第现证诸谛'相矛盾"，其实不矛盾，因为说"一个"是就完成任务而言，但本性和行相确实是次第证悟的，这从引用的三个例证可以看出。经中说："施主无依食施问：'尊者，四圣谛是次第现证还是一次现证？'回答：'施主，四圣谛是次第现证，没有一次现证。施主，如果有人说"我未现证苦圣谛就要现证集圣谛"'等，详细说到'未现证苦灭圣谛就要现证趣向苦灭之道圣谛'，应当对他说'不要这样说'。为什么？因为未现证苦圣谛而能现证集圣谛，这是不可能的，没有这种情况。'"


 །སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་ཅིང་གོ་སྐབས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཞན་ལའང་སྦྱར་ནས་དཔེ་ནི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའམ། ཁང་པ་བརྩེགས་མ་ཆེན་
3-256b
པོའི་རྨང་དང་རྩིག་པ་དང་ཕྱམ་སོ་དང་། གཡོགས་མ་རྣམས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་རྐང་པ་མ་བཞག་པར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་རྐང་པ་བཞག་པར་བྱ་བའི་གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་པ་དང་། སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བཞག་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་བཞག་པའི་གནས་དང་གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་དང་། དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་གིས་གསོལ་བ་ལ་ཡང་བང་རིམ་བཞི་ལ་འཛེགས་པའི་དཔེར་གསུངས་པ་དང་། ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ་ལ་ཡང་གདང་བུ་བཞི་པའི་ཐེམ་སྐས་དཔེར་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལའང་ཞེས་གསུངས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཤེས་པ་དུས་མཉམ་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་རྟོགས་པ་རིམ་ཅན་མ་ཡིན་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་གོ་ཟེར་ན། སྒྲུབ་བྱེད་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་ནའང་བུདྡྷའི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མངོན་གྱུར་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་སྤང་བར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས་མདོ་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
所依地
གསུམ་པ་ནི། དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག །མངོན་རྟོགས་སེམས་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་སྟེ། དེ་ནི་ས་དྲུག་པའོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ངེས་འབྱེད་གཞན་དྲོད་རྩེ་བཟོད་པ་དང་ས་གཅིག་པར་མི་འཆད་པར་ཆོས་མཆོག་ཁོ་ན་དང་ས་གཅིག་པར་འཆད་པ་ཅིས་སྙམ་ན། ཆོས་མཆོག་གིས་གཞན་ཡང་ས་གཅིག་པར་མཚོན་པ་ཡིན། ཡང་ན་ཆོས་མཆོག་དང་ནི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལས་གཅིག་པར་ངེས་པ་ཡིན། གཞན་གསུམ་གང་ཟག་ལ་ལ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། བཟོད་པ་ལྟ་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སྐྱེས་པ་ན་མཐོང་ལམ་དངོས་གཞི་ལ་སྐྱེས་པའང་།
3-257a
སྲིད་པས་ངེས་པ་མེད་དོ། །
识分十六刹那
བཞི་པ་ལ། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དུ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། མཐོང་ལམ་གྱི་ངེས་ཚིག་གོ།
无间道与解脱道差别
དང་པོ་ནི། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་བྲལ་ཐོབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གོ་རིམ་བཞིན་ནི་གཞུང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །དེས་ན་གཉིས་ཀའང་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་ནི་བྲལ་ཐོབ་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཉིས་ལས་གཅིག་གིས་ནི་རྐུན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཉིས་པས་ནི་དེ་ནང་དུ་མི་ཤོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ།

现证诸谛次第性
"现证了苦圣谛后现证集圣谛，这是有可能的，有此机会"，如此也应用于其他真谛。比喻是：楼房或大楼房的基础、墙壁、山墙和屋顶，不可能不在前者上安放脚而安放在后者上，没有这种可能和机会；只有在前者上安放后才能在后者上安放，这是有可能和有机会的。对一位比丘的请问，佛陀也以攀登四层台阶为例来说明；对阿难的请问，则以四层梯子为例来说明。
如果有人说：经中说"谁对苦无怀疑无迟疑，他对佛陀也是如此"，这表明了知苦和了知佛陀是同时的，因此真谛的证悟不是次第的，现观是一个。但这个论证不能证明这种主张，因为经中这样说是考虑到：当现证苦谛时，对佛陀境界的怀疑不会明显生起，必定会断除，所以经中如此说。
所依地
第三，这与世第一法同地。所说的十六心现观与世第一法同地，如前所述，这是第六地。为何不说其他顺解脱分——暖、顶、忍与同地，而只说与世第一法同地？世第一法是代表其他也同地；或者说，世第一法对所有补特伽罗确定是同地，而其他三种对某些补特伽罗不确定，例如忍位在不动地生起时，见道正行也可能在[不动地]生起，所以不确定。
识分十六刹那
第四分为两部分：说明无间道和解脱道的区别，以及见道的词义解释。
无间道与解脱道差别
首先，忍和智依次为无间道和解脱道。忍是无间道，因为在切断烦恼的得时不会有障碍。智是解脱道，因为对已从烦恼得解脱的[补特伽罗]，与离得同时生起。"依次"是文本的连接方式。
因此，二者都是对治，无间道通过切断烦恼贼的得而将其驱逐，解脱道则通过使离得成为现在时而关闭门户。比如两人中一人把盗贼赶出去，另一人为防止其再进入而关上门一样。
;


 །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེ་མི་དགོས་པར་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་བཟོད་ཁོ་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་ནི། མི་འཐད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན། མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤང་བྱ་བརྒྱད་དང་། སྒོམ་སྤོང་དང་བཅས་པའི་ཀུན་སྦྱོར་རིས་དགུ་ཤེས་པས་གཞོམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། བཟོད་
3-257b
པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟོད་པས་སྤང་བྱའི་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་རིས་ལ་ཤེས་པས་སྤང་བྱའང་ཡིན་པར་བརྗོད་པས་མི་འགལ་ཏེ། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་ལ་རྒྱལ་པོས་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །སྒོམ་པས་སྤང་བྱའི་ཀུན་སྦྱོར་གྱི་རིས་ནི་ཤེས་པས་སྤང་བྱ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པས་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར།
见道定义
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་སྔོན་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བྱར་མེད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བར་གྱི་ཤེས་པ་བདུན་པོའང་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་དོན་དུ་མཐོང་བ་མིན་པས་མཐོང་ལམ་དུ་མི་བཞག་པར་འགྲོ་སྙམ་ན། བདུན་པོ་དེ་རང་ལ་མ་མཐོང་བའི་དོན་མཐོང་བ་མེད་ཀྱང་། གཞན་གྱིས་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པས་མཐོང་ལམ་དུ་བཞག་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་མཚོན་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཆོས་ཉིད་སྔར་མ་མཐོང་བ་མིན་ཀྱང་། ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པས་མཐོང་ལམ་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ནི་ཁོ་རང་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའང་མིན་ལ། མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་མིན་པས་མཐོང་ལམ་དུ་མི་བཞག་
3-258a
གོ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་སྔོན་མ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ས་དགུས་བསྡུས་པའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་རང་གིས་རང་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མི་རུང་བས་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་དགོས་ཀྱང་། དེ་མཐོང་ལམ་དུ་མི་བཞག་སྟེ། བདེན་པ་མཐོང་མ་མཐོང་ནི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། རྣམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མཐོང་བས་མཐོང་བར་བཞག་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉག་མ་གཅིག་མ་བརྔས་ཀྱང་ཞིང་མ་བརྔས་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།

无间道与解脱道问题
如果有人认为苦法忍后不需要生起苦法智，而第二无间道苦随忍本身就能与离系得同时生起，这是不合理的。因为对于苦，法忍只是带着怀疑趣入，因为尚未断除怀疑。对同样缘欲界苦的对象，不会生起断除随忍怀疑的智慧，因为随忍不以欲界苦为所缘。如此一来，经中说"烦恼由八智断八断，以及由智摧毁包括修断在内的九类随眠"就会不合理，因为是忍断除了烦恼。
这不矛盾，可以说忍所断的随眠类也是智所断的，因为诸忍是智的眷属。就像国王眷属所做的事被称为国王所做一样。修断的随眠类只能是智所断，因为它的无间道也是智的眷属，属于无间道的特殊类别。
见道定义
其次，其中十五刹那，因见未见故是见道。十六心不全是见道，其中从苦法忍到道随忍的十五个刹那是见道，因为见到了未见的真谛。第十六心刹那只是修道，因为已无未见的真谛可见，只是熟习如前所见。
如果认为中间的七种智也没有见前未见的意义，不应立为见道，虽然这七种对自身而言没有见未见义，但是为了见他人未见而入，所以立为见道。举一例说明：苦法智虽然并非见先前未见的苦法性，但它是为了见集法性未见而入的集随忍，所以立为见道。道随智既非自身见未见，也非为了他人见未见而入，所以不立为见道。
道随忍不是先前未见吗？道随忍是缘除自身外其余九地所摄的随智分与道，但即便如此，自见自身的情况不合理，所以需要随智来见，但它不立为见道，因为见与未见的真谛是就真谛而言，不是因见到未见的行相刹那而立为见道。就像一根草未收割，也不能说田地未收割一样。


 །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན། གཞན་ཡང་དེ་སྒོམ་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་བརྒྱད། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཞུགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་གཞན་བཞིན་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀའང་ཐོབ་ལ་མི་རྟག་པ་སོགས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་ཐོབ་ལ། མཐོང་ལམ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་མེད་དེ། མཐོང་བ་ལ་ནི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམས་མ་འོངས་ཐོབ་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་སྔ་མ་སྟེ། ཞུགས་ལམ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། མཐོང་ལམ་གྱིས་ནི་ལམ་སྔ་མ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བཟོད་པའམ་ཤེས་པ་ཡང་རུང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཡར་འཕར་མར་འཕར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་
3-258b
བས། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཆོས་ཅན། མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ཡང་ན་ཁྱེད་ཅག་དེ་སྒོམ་ལམ་དུ་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད་ནའང་རང་གི་ཕྱོགས་བཅུ་དྲུག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་འདོད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་འགྱུར་བར་མངོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅུ་དྲུག་པ་སྒོམ་ལམ་ཡིན་རྟགས་འདིས་འཁྲུལ་གཞི་བྱས་ནས་མགོ་རྨོངས་ཀྱི་དོགས་པས་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་མཐོང་ལམ་ཡིན་པའི་གནད་ཀས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་མིན། མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་འཛིན་པས་ ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་དོན་ཏོ། །མཆན། པའི་ཕྱོགས་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤངས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེའང་འདོད་མི་ནུས་པས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་པ་མཐོང་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ལམ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བའི་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་སོགས་མཐོང་ལམ་དུ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། །མཐོང་སྤོང་སྤང་བའི་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པས་དེ་མཐོང་ལམ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པས། དེས་དེ་བསྒྲུབ་པར་ཡང་མི་ནུས་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་སྒོམ་ལམ་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའང་ག་ལ་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནས་
3-259a
ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཤེས་པ་བདུན་མཐོང་ལམ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། ལམ་ལ་རྗེས་བཟོད་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ནི་མཐོང་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་མོད་ཀྱི་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་མ་མཐོང་ངོ་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་སྐྱེས་པ་ལའང་དེས་མཚོན་ནོ། །དེས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ལམ་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་བར་གྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མཐོང་ལམ་དུ་གྲུབ་བོ།

第十六刹那是修道，因为是沙门果，如同一来果和阿罗汉果。此外，它确实只是修道，因为已获得八智和十六行相，因为已超越入道，如同其他果位。在第十六刹那已经获得全部八智和无常等十六行相，而在见道中不是如此，不能获得八智和十六行相，因为经中说："在见道位，诸忍和智依次生起，获得未来得。"在那时只获得与智和行相相应的部分。
道随智是对前道，即超越入道，而见道并不能超越前道。道随智是相续的，而见道中的忍或智都没有丝毫相续性，因为它们是上下跳跃的。
毗婆沙师说：第十六刹那是见道，因为必定不会退失，如同苦法忍等。或者，如果你们主张它是修道，那么会明显破坏你们自己主张第十六刹那是修道的立场。这样，以"第十六刹那是修道"为证据而造成混淆基础，出现迷惑疑问，需要了解这一点：不退失是见道的关键，[第十六刹那]不是不退失，[第十六刹那]是持守见所断已断，这是不退失的意义。【注】这种立场通过推理可以推翻，因为"不退失性"本身就是推理所要破除的，因为[第十六刹那]是对见所断烦恼的断除，是道随智所依的对治，能正确持守。
如果说第十六刹那不成立为不退失，那么就会导致从预流果退失的过失。这是不能接受的。因此，第十六刹那是见道。如此一来，道随智的修道之后连续方式生起的第十七和第十八刹那等也会过分成为见道，因为道随智之后的所有修道都正确持守见所断已断。
由于持守见所断烦恼的断除不退失并不足以确定它是见道，所以这不能证明[第十六刹那是见道]，怎么能破斥主张第十六刹那是修道的立场呢？
从苦智到道法智的七智是见道，因为尚未完成见一切谛。当道随忍生起时，见已圆满，因为已见一切谛。虽然在苦法智生起时已见下界苦，但尚未见上二界[苦]。同样适用于道法智生起时。因此，由于见谛未圆满，从苦法忍到道随忍之间的所有[心刹那]都成立为见道。
;


 །འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་ལ་ལེ་ལོ་ཡིས། །མངོན་པར་འཕྱན་བྱས་ངན་རྟོག་བརྒྱུད་མ་དང་། །བསྲེས་འགས་དམ་པའི་ལས་ཚུལ་སྨོད་ཆེད་དུ། །དོན་ལོག་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་བྱེད་རྣམས་ལ། །མི་བཟོད་སྙིང་རྗེས་དྲངས་པའི་བློ་ཤུགས་ཀྱིས། །བདེན་པའི་དོན་ལ་ལྷག་པར་ཡིད་དྭངས་ནས། །ལུས་སེམས་ལས་རུང་མཉེས་གཤིན་ཐོབ་བཞིན་བར། །བློ་གྲོས་རྣོན་པོས་ཚེགས་མེད་སླ་བར་བཤད། །དེ་ལྟའི་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་འདོད་ན། །རྟག་ཏུ་ཐར་པའི་ཕྱོགས་འདིར་ཡིད་དམ་བཟུང་། །ཞེས་སོ། །
说补特伽罗
གཉིས་པ་གང་ཟག་བཤད་པ་ལ། གང་ཟག་ཟུང་བཞི་བཤད་པ། རྣམ་གྲངས་བདུན་དབྱེ་བ། རྫས་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བའོ། །
说四类补特伽罗
དང་པོ་ལ། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་བཤད་པ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་བཤད་པ། འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་པ་བཤད་པའོ། །
说预流果
དང་པོ་ལ། བློའི་དབྱེ་བ་དང་། སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
识类别
དང་པོ་ནི། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་དག་ཏུ། །དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བ། །འཕགས་པའི་ལམ་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པ་གསུམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཏུ་གནས་པའི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཤེས་རབ་མི་གསལ། རྒྱ་ཆུང་བ།
3-259b
བུལ་བ་དེ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པས་དད་རྗེས་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སོགས་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་ན། གཞན་གྱི་ལུང་གི་དྲིན་གྱིས་ཕྱིས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཤེས་རབ་གསལ། རྒྱ་ཆེ། མྱུར་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་རང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མདོ་སོགས་གསུང་རབས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱིས་དོན་ལ་སྦྱོར་ཞིང་བསམ་སྒོམ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
断证差别
གཉིས་པ་ནི། བསྒོམས་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་ན། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ། །རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ། གང་ཟག་དེ་གཉིས་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམས་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་པ་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ན་འཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་བཅོམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་བཞིན་དུ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ། །བར་དུའི་སྒྲས་ནི། གཅིག་གམ་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལྔའི་བར་བཟུང་ངོ་། །
说贪先断者
གཉིས་པ་ལ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་སོ། །
预流向
དང་པོ་ལ། ཕྱིར་འོང་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་པའོ། །
一来向
དང་པོ་ནི། གཉིས་པ་ལ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །སེམས་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་གཉིས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དྲུག་པ་ནས་དགུ་པ་ཚུན་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མན་ཆད་དེ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མ་གཏོགས་ཞེས་བཤད་དོ། །མཆན། ཆད་དེ་རྣམ་པ་དྲུག་པའམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་ཤིང་ཟད་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་
3-260a
གཉིས་པ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །
不还向
གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ། །རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་བྲལ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་གོང་མ་ཅི་ཡང་གི་བར་ལ་ཆགས་བྲལ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ། །
住果
གཉིས་པ་འབྲས་གནས་ལ། དངོས་དང་། མིང་གིས་འབོད་ཚུལ་ལོ།

在此说道：心因对烦恼方面的懈怠，
被明显贪执、错误思维相续，
与杂染掺杂，为诋毁正法行为，
那些造作颠倒义理语言的人，
以不忍悲悯所引发的智慧力，
对真实义理格外净信后，
获得身心轻安柔顺之时，
锐利智慧无需费力轻易解说。
若欲获得如此无碍辩才，
应常坚固执持解脱方面之心。
说补特伽罗
第二，说补特伽罗分为：说明四双补特伽罗，七种差别分类，摄为六种实法。
说四类补特伽罗
第一分为：说预流向，说贪先断者，说次第证果者。
说预流果
第一分为：识类别和断证差别。
识类别
第一，在这些根利根钝中，有随信行和随法行。应当详细解说生起圣道见修无学三者的补特伽罗。在十五刹那见道中，根钝、智慧不明显、范围小、迟缓的补特伽罗具有随信行性质，称为随信行者，因为先前在凡夫阶段修行念住等道时，依靠他人教言的恩德，后来随顺意义而证悟苦等谛理。在十五刹那中的根锐利、智慧明显、范围广、迅速的补特伽罗具有随法行性质，称为随法行者，因为先前在凡夫阶段，自己随顺般若等经典十二分教的法，通过菩提分法修习思维观修之故。
断证差别
第二，未断修所断，是第一果向，已断至第五。如果这两种补特伽罗先前未以世间道断除修所断，是具足一切束缚者，就是趣向所证诸果中的第一果，称为预流果向。如果已以世间道断除欲界修断至第五品，仍如具足一切束缚者，是第一果向。"至"字表示包括一或二、三、四、五品。
说贪先断者
第二分为：入道和住果。
预流向
第一分为：一来向和不还向。
一来向
第一，第二，已断至第九。这两种处于十五刹那心的补特伽罗，如果已断欲界修断从第六至第九品中的任何品，即已断第六品或第七品或第八品，就是入向第二果一来果的补特伽罗。【注】"至第九品"指不包括断第九品，如解释说"除了已断第九品的意思"。
不还向
第二，从欲界或从上界，离贪入第三果。已断第九品而离欲界贪，或者已离上界至无所有处的贪，这两种是入向第三果不还果的补特伽罗。
住果
第二，住果分为：实际和命名方式。
;


 །
果正分
དང་པོ་ནི། གང་ཞིག་གང་ལ་ཞུགས་པ་ནི། །བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དེ་འབྲས་གནས། །གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་རྣོ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་གང་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་སྐྱེས་པ་ན། དེའི་ཚེ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེས་མི་བྱ་ཞིང་། ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱའི། གང་ལ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དང་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའི་དང་པོར་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། མཐོང་ལམ་གྱིས་སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤོང་སྤངས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་གོང་ན་ས་མེད་པའི་ཕྱིར།
称号分
གཉིས་པ་ནི། དེ་ཚེ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དག །དད་པས་མོས་དང་མཐོང་བས་ཐོབ། །སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་སྔོན་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་དེ་དད་པས་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་མོས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དད་པས་མོས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣོན་པོ་སྔོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་པ་མོངས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ལྷག་པས་མཐོང་བ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་ལ་དམིགས་ནས་དད་པའི་དབང་གིས་མཐོང་སྤོང་ལས་གྲོལ་བས་དད་པའི་དབང་གིས་གྲོལ་བ་དང་། ལྟ་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །
说果次第
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་པ་བཤད་པ་ལ།
3-260b
རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་གནས། ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་གནས་སོ། །
དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
预流果
འབྲས་གནས་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ། འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་བ་ཞུགས་པ་མིན་པར་བསྟན་པ། ཞུགས་པའི་ལམ་དང་སྒོམ་སྤོང་གི་དབྱེ་བའོ། །
说似住果非向
དང་པོ་ནི། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ལམ་ཐོབ་མེད་པས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །མི་བརྩོན་བ་ནི་ཞུགས་མ་ཡིན། །རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞེས་བྱའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཙམ་ཐོབ་ཀྱི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་མི་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་རྣམ་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ལམ་མི་བསྒོམ་ཞིང་ཐོབ་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ན་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་པའམ་གོང་མ་ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་ཆགས་བྲལ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་གནས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་གནས་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །ལམ་ཐོབ་མེད་པས། ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

果正分
第一，凡向某果者，于第十六刹那住彼果。根钝或根利的补特伽罗，向于三种果中任何一种者，当生起第十六心刹那时，那时不再称为随信行者或随法行者，也不称为向果者，而是住于所向的那种果位。不能在未获得不还果的情况下首先获得阿罗汉果，因为见道不可能断除有顶的修所断，而且先前在凡夫阶段也不可能以世间道离有顶贪，因为没有比它更高的地。
称号分
第二，彼时根利或根钝，称为信解或见至。在第十六刹那时，先前是随信行的根钝者称为信解，虽不是以智慧信解，但因为以信为主而加以区分。先前是随法行的根利者，此时称为见至，虽不是以信为主，但因为智慧超胜而以见为主加以区分。其他人则着眼于词源学说：由于依靠信力从见断解脱，所以称为由信解脱；由于依靠见解获得果位，所以称为见至。
说果次第
第三，说明次第证果者，分为：预流向与住果，一来向与住果，不还向与住果，阿罗汉向与住果。
首先，向道已在上文解释。
预流果
住果分为：总说和别说。
第一，总说中有：说明似住果非向道，以及向道与修断的差别。
说似住果非向
第一，已得果的特殊道，未获得故，为此因，住果者为求殊胜果，不精进者非入向。如果问：断五品后，在第十六心刹那称为预流果，为何不称为一来果向？断除欲界修断五品并住于第十六心刹那的补特伽罗，不是一来果向，因为虽已获得一般预流果，但没有为了成就殊胜预流果而精进趣向证得一来果，因为没有修习和获得预流果的殊胜道——欲界修断第一品等的对治道，所以不是[一来果向]。通过推论可知，当努力精进时则是向道。已说明预流果。
同样适用于其他果位——一来果和不还果：通过世间道断除六品后住于第十六心刹那，以及离欲界或上界至无所有处贪后住于第十六心刹那的补特伽罗，是一来果住者和不还果住者，而非不还果向或阿罗汉向，因为如前所说"已得果的特殊道，未获得故"。
;


 །
3-261a
བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་པར་བཤད་ན། མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་སུ་ལྔ་པ་སྤངས་པ་ལ་ཕྱིར་འོང་བའི་རྒྱུ་ལ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལའང་སྔར་ལྔ་པ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན། ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པར་ཡང་ཅིས་མི་བཞག །མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་སུ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་པ་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའང་ཡིན་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པར་ཡང་ཅིས་མི་བཞག །མཐར་གྱིས་པའི་སྐབས་སུ་འདོད་པའི་དགུ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཅིའང་མེད་པ་མན་ཆད་ཀྱི་དགུ་པ་སྤངས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུའང་ཡིན། དགྲ་བཅོམ་རྒྱུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་སུ་སྔར་འདོད་པའི་དགུ་པ་སྤངས་པའམ། ཅིའང་མེད་པའི་དགུ་པ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའང་ཡིན། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཞུགས་པའང་ཅིས་མི་བཞག་སྙམ་ན། ལྔ་པ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་ལྔ་པ་སྤངས་ཀྱང་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཐོག་ཏུའང་ལྔ་སྤངས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐོབ་པ་མེད་པས་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ལྔ་པ་སྤངས་པ་མེད་ཅིང་། ཕྱིར་འོང་བའི་ལམ་ལ་མི་བརྩོན་པ་དེ་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་བྱས་པ་ལ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤོང་སྤངས་པའི་ཐོག་ཏུའང་སྒོམ་སྤོང་ལྔ་སྤངས་པ་འདུག་སྙམ་ན། ལྔ་སྔར་སྤངས་པ་དེ་ནི་
3-261b
ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོས་སྤངས་པ་མིན། ལྔ་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱིར་འོང་བའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པར་འགྲོ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྔ་པ་སྤངས་པའང་ཕྱིར་འོང་གི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པར་ཐལ། འོ་ན་ཕྱིར་འོང་གི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ལྔ་སྤོང་བ་ལྟ་བུ་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོས་སྤོང་བ་གཅིག་དགོས་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོས་སྤངས་པ་མེད་པས། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་མིན། འོ་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་རྟིང་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ལྔ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་ལ་ལྔ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོས་སྤངས་པ་ཡོད་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོས་སྤངས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ལམ་གྱིས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེ་འཕགས་ལ་སྤངས་པ་བརྟན་མི་བརྟན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་སྐྱེ་བས་བརྟན་ལ། སོ་སྐྱེ་ལ་ཟག་བཅས་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བས་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སྔར་འདས་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བའོ། །གཞན་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སྔར་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པ་དེ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོས་སྤངས་པ་མིན་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་མིན། ཡིན་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པ་དེའང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པར་ཐལ་ལོ།

如果详细解释前面所说的内容：在次第证果的情况下，断除五品后被安立为一来果因，同样，对于先前离贪的情况，之前断五品的第十六心刹那既是预流果住者，为何不也安立为一来果向？在次第证果的情况中，断除七品和八品者被安立为不还果向，同样，对于先前离贪者，断除七品和八品的第十六心刹那既是一来果住者，为何不也安立为不还果向？在次第证果的情况中，断除欲界九品和无所有处以下九品者既是不还果也是入向阿罗汉果，同样，对于先前离贪者，之前断除欲界九品或无所有处九品的第十六心刹那既是不还果，为何不也安立为入向阿罗汉果呢？
如果有此疑问：断五品的第十六心刹那获得预流果者，虽已断五品，但在获得预流果之上还需要获得断五品的殊胜预流果道，而他没有获得这种殊胜道，也没有获得断五品的一来果殊胜道，不精进于一来果道，所以不是一来果向。
如果认为存在殊胜预流果，因为在断见惑的基础上还断了五品修惑，应回答：先前断除的五品不是由无漏根断除的。如果仅仅因为先前以世间道断除五品就成为入向一来果，那么断除五品的凡夫也将成为入向一来果，这是不合理的。
那么，入向一来果需要像断五品那样以无漏根断除，由于没有以无漏根断除，所以不是入向一来果。如果认为在见道之后以出世间道断除五品时，有以无漏根断除五品的情况，而以世间道断除也有以无漏根断除的情况，确实如此。"以世间道离贪的圣者和凡夫在断除的稳固性上有差别：圣者生起有漏无漏两种离得，所以稳固；而凡夫只生起有漏离得，所以不稳固。"如此说明，先前是以出世间道为前导的。
其他情况也同样适用：先前断除七品和八品不是以无漏根断除，所以不是入向不还果。如果是的话，那么断除七品和八品的凡夫也将成为入向不还果，这是不合理的。


 །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་ཞིག་ས་འོག་མ་མི་ལྕོགས་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་པོའམ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཟག་མེད་མངོན་
3-262a
དུ་བྱེད་པ་སྲིད་དེ། དེ་ནི་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའམ་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ས་འཕོས་པས་བཏང་། ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་གྱི། འཕགས་པ་ནི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཞིག་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གོང་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའང་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པར་བཤད་དོ། །ངག་དོན་སྤྱིར་བསྒོམ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྔར་སྤང་བྱ་འགའ་ཞིག་སྤངས་ཀྱང་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཙམ་ན་སྔར་གྱི་སྤངས་པ་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོས་སྤངས་པ་མིན་པས་འབྲས་བུ་མཐོང་ལམ་ཙམ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་མི་ཐོབ་ཀྱང་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཡོད་དེ། སྔར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དེ་མི་ལྕོགས་མེད་པའམ། དང་པོའམ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེས་པ་དེ་ས་དྲུག་གི་ལམ་སྐྱེས་པ་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན། མ་ཐོབ་ན་ཕྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་
3-262b
པའམ་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་ཐལ་བ་ལས་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི། དམིགས་བསལ་ཡིན་པ་འདིར་སྨྲས་པ་ནི། རྣམ་བཤད་འདིའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། རང་ལུགས་བཞག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་འདུག་ནའང་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་རང་འགྲེལ་གཞན་དག་ན་རེ། ཞེས་པ་དེ་མི་སྣང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ས་དྲུག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ། ངེས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དེ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་པ་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་ལ་གསུམ་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་བཞི་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ལ་གཉིས་པ་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན། དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྟེ་ས་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་འཇུག་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

离三禅贪的人依靠下地的不动或特殊初禅或二禅而必定趣入，他必定获得三禅所摄的无漏乐根，可能现前证得殊胜果道的三禅无漏[道]。这是生于欲界的[圣者]，因为[欲界]以上没有见道，并且已断三禅烦恼。如果不现证，则生于四禅或无色界的圣者将不具有乐根，因为有漏乐根已因转地而舍，且未现证无漏乐根。这是不能承许的，因为有论说："乐根与生于四禅和无色界的凡夫不相应，但与圣者相应。"又说："凡具喜根者，必定与舍、命、意、乐、喜这五根相应。"因此说明生于上界的圣者必定具有乐根。
总之，通常虽然由于世间[道]和见道之前已断某些所断，但刚生起见道时，先前的断除不是由无漏根断除，所以获得仅有见道的果时不能获得殊胜果，但对某些已断见断者可以获得殊胜果。如先前已离三禅贪而获得四禅正行，然后依靠不动定或初禅或二禅生起见道十六刹那，已生起六地道中也获得三禅无漏乐根。如果未获得，则后来生于四禅或无色界的圣者将不具有乐根，但[论中说]是具有的，所以这是一般规则的特例。
法称论师（王子）说："此处所说的特例，虽然在这部《广释》中有所记载，但似乎不是自宗所立的立场，因为[原文]说'其他人说'。"然而在藏文译本的自释中并未见到"其他人说"这一词。
已获得四禅并依靠六地中任何一地而必定趣入者，在十六心刹那时，是具有从不动地至四禅地共六地的不还果。已证得三禅者，除四禅地外，具有五地。已证得二禅但未证得三禅者，除三禅和四禅地外，具有四地。已离贪证得初禅但未证得二禅者，如果获得不还果，则是具有不动、特殊初禅和初禅三地的不还果。暂且，对于多分离欲者的必定趣入补特伽罗的安立就是如此。


 །
向道与修所断差别
གཉིས་པ་ནི། ས་དང་ས་ན་ཉེས་རྣམ་དགུ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་རྣམས་ཀྱི། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར། །འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་སྲིད་རྩེའི་བར་ས་དང་ས་ན་ཉེས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་ལ། ཉེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ས་དང་ས་ན་
3-263a
ཡོན་ཏན་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། རྩ་བའི་དབྱེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ལ་སོགས་པས་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་ལ། ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བར་དུ་སྤོངས་ཏེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་ལམ་ཆེན་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གོས་ལ་དྲི་མ་ཆེ་ལོང་ནི་སྔར་འཁྲུ་ལ་ཕྲ་མོ་ཕྱིས་འཁྲུ་བ་དང་། མུན་པ་ཆེ་ལོང་ནི་སྣང་བ་ཆུང་ངུས་འཇོམས་ལ། ཕྲ་མོ་ནི་ཆེན་པོས་སེལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་བརྒྱུད་པས་སེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་བཅད་ནས་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ནག་པོ་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཆུང་སྟེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསགས་པའི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་སྨན་རྟི་བྲིད་སྲང་ལ་གཅལ་བའི་ཞོ་གཅིག་གིས་འབྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཆུང་ངུས་མུན་པ་ཆེན་པོ་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །
གཉིས་པ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་གཉིས།
极七返有者
དང་པོ་ལ། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པར་ངེས་པ་དང་། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པའི་རིགས་ཅན་ནོ། །
决定极七返有
དང་པོ་ནི། འབྲས་གནས་སྒོམ་སྤང་བྱ་མ་ཟད། །རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གང་འདོད་པའི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་གཅིག་ཀྱང་མ་ཟད་ཅིང་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་ལན་བདུན་པ་མ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རེས་ལྟར་ཐོགས་ན་ཚེ་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་སྟེ།
3-263b
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་བའོ། །མདོ་ལས་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་མཆོག་སྟེ་རབ་ཏུ་ཐོགས་ན་སྐྱེ་བ་ལན་བདུན་པའོ། །མྱང་འདས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ལམ་སྟེ། ལམ་དེ་ནས་མྱང་འདས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དེར་ཞུགས་ཤིང་ཕྱིན་ལ་སོན་པས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །མྱང་འདས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ཞུགས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་སོགས་ཀྱང་འདས་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ཞུགས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་མི་འགྲོའམ་སྙམ་ན། མི་འགྲོ་སྟེ། གཞན་ལ་སྒོས་མིང་ཡོད། གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའང་ལམ་དང་པོ་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི། ལུགས་ལས་བཟློག་ནས་བགྲངས་པའི་བརྒྱད་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པའང་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་དང་ཕྱིར་འོང་ཡང་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་ནོ།

向道与修所断差别
第二，地地中有九品过，
如是功德亦复然，
由小中大各自中，
复有小中大差别。
如前所说欲界烦恼有九品，同样地地中，从初禅到有顶，每地都有九品过失。如同过失一样，每地中的功德对治——无间道和解脱道也有九品，因为根本分类的小中大，每一种又各自分为小中大三种差别。
其中，小品小[道]断大品大[烦恼]，大品大[道]断小品小[烦恼]，因为开始时不可能有大品道，而大品道生起时不可能有大品烦恼。这种情况可以比喻为：衣服上的大污垢先洗，细微的后洗；大黑暗被小光明破除，而微细黑暗则由大[光明]消除。
圣道即使是小刹那也能消除无始轮回相续所形成的大烦恼，切断如根本般的得而令其不存在，因此白法是有力的，而黑法力量微弱，就像长期积累的风、胆等病被称量一两的一分药物排除，又如小刹那的灯光能破除大黑暗一样。
第二，别说分为：极七返有者和家家二种。
极七返有者
第一分为：决定极七返有和极七返有种姓者。
决定极七返有
第一，住果未尽修所断，极迟不过七返有。住果者未尽未断欲界修所断烦恼中的任何一种，是预流果。并非在一切情况下都是七返有者，而是极其迟缓的情况下最多经过七次生有，因此称为极七返有，是[预流果]中最下等的。
经中所说"最迟是七返有者"，意为最多、最迟不过七次生有。涅槃之流是道，因为从那道趣向涅槃。此人已入、已至、已达彼处，故称预流者。因为已入涅槃道的流而称预流者。
如果问：一来、不还等也已入涅槃道之流，为何不称为预流者？不是这样，因为其他[果位]有特殊名称而彼[第一果]没有。如果说是因为获得初道见道而[称为预流]，那么逆数的第八[向]即预流向也将成为预流。如果说是因为获得第一果，则离欲多分者和离欲者[即一来果和不还果]也将成为预流，因为是先前未获得的第一果。就已获得全部四果的角度而言，因为获得第一果而称为预流果。
;


 །དེ་ཁོ་ན་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་ལ་བརྒྱད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཞུགས་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་ལ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དང་པོར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ལམ་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་གྱི། བརྒྱད་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་བཅུ་དྲུག་པ་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཡིན་པས་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་ཐལ་ཟེར་བ་ལ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་ཀྱང་ལར་
3-264a
འབྲས་བུ་བཞི་ཀ་རེས་མོས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་དེ་གཉིས་མིན་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་ཀ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི། དེ་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། བར་སྲིད་བདུན་དུ་མིའི་ནང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། ལྷའི་ནང་དུའང་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་བདུན་གཉིས་ཏེ་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །བདུན་ཚན་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བཤད་དེ། གཟུགས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་། གཟུགས་འགོག་པ། གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཕུང་པོ་གཞན་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཡིན་ཀྱང་བདུན་ཚན་དུ་འདྲ་བ་དང་། ལོ་མ་རེ་རེ་ལ་འདབ་མ་བདུན་ཡོད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འདབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་། ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་ན། མདོ་ལས། གང་ཟག་ལྟ་བ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་དེ། འདི་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མི་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་གོ་སྐབས་མེད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མའང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་སྲིད་པ་བདུན་བགྲངས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་སྐྱེ་བ་བཞི་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་པས་
3-264b
སོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པར་འཆད་ན། གོང་དུ་འཕོ་བའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པའང་མི་འགྱུར་རོ། །དེའང་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ་གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་གཅིག་པོ་མིའམ་ལྷའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི། ཁམས་གོང་མ་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་ཕྱོགས་སྔར་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་གོང་འཕོ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་འགྲུབ་པ་སྲིད་པ་ལ་སྲིད་རྩེ་ཁྱད་པར་དུ་ཅིས་སྨོས་ཞེ་ན། འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་གོང་འཕོ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྲིད་རྩེ་སྨོས་པའི་བསམ་པ་ནི་སྲིད་པའི་མཆོག་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་གོང་འཕོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།

唯有彼[预流者]是预流，而第八[圣者]不是，因为他只获得入向道，而在获得果位时首先获得的道随智，既是入向道也是果道，因为已获得见道和修道，因为道随智以了知道随忍的特征而现证一切流，所以是预流，而第八者不是如此。
对于"离贪先行的十六[心]即一来果和不还果，因为是第一果，所以应成预流"的问难，[回答]：虽然先前离贪[所得]的那两种果是第一[获得]的果，但[预流果]是在逐一获得四果中的第一果，而那两种不是在次第获得四果中的第一果，故[才]称为预流果。
毗婆沙师说：彼[预流果]在获得见道的生有之外，将于七生有和七中有中结合人胎，同样也于天[界]中[结合]七生有二种，共结合二十八生有。因为七组相同，所以说"最迟七返有"，如[经中说]："如实了知色、色集、色灭、趣色灭道、色味、色患、出离如实了知"，其他蕴也如是类推，虽有三十五[观察]，但因为形成七组，又如每片叶子上有七片小叶，虽有数百片小叶，但被称为"七叶树"。
如此，如果有二十八生有，那么经中所说："有见圆满的补特伽罗现证第八有，是不可能的，无有机会，这是不可能的"又作何解释？这是就在一个趣类如人等无有机会而言。如经中说："于天人中七返轮回后作苦边际。"如果按照字面意思理解，则将不包括中有。如果连同中有一起计算七有，则只有四生有，这也是不能接受的。
如果解释为在一个趣类中不现证第八有，那么在上流[圣者]的一个趣类中也不应有第八有。这也不能接受，因为有论说："上升、半升一切处，死已生余往有顶。"
回答：无过，因为在一个趣类，即人趣或天趣中不现证第八有，而在上界则不是这样。对于前面的问题：既然在上至色究竟的上流[圣者]中可能存在第八有，为何特别提到有顶？虽然所说的对象是上至色究竟的上流[圣者]，但特别提到有顶是因为想表达有的最高处，所以说"上至有顶的上流[圣者]"。


 །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ལན་བདུན་བདུན་སྐྱེའི། གཉིས་ཀ་ནང་དུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་ཀྱང་རིས་མཐུན་དུ་འདྲ་བས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་པ་འདི་ལ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དང་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་མདོ་དང་རིག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ངེད་ཅག་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལྷའི་ནང་དུའང་ལན་གསུམ་འཁོར་ལ། མིའི་ནང་དུའང་ལན་གསུམ་འཁོར། དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འོང་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལྷའི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་ན་མིར་གསུམ། ལྷར་གསུམ། དེ་ནས་མིའི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལ་འདའོ། །ཞེས་སྨྲའོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། དེ་ལ་ལུང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིའོ། །ཞེ་ན། ལུང་དེ་སྤྱིར་སྡོམ་པ་ཙམ་
3-265a
གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་གསལ་ཁ་མི་སྣང་བས་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་དེ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་དེའི་གཞུང་འཛུགས་པའི་སླད་དུ་སྡེ་པ་གཞན་པ་འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མདོ་འདི་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་སུ་ལན་བདུན། མི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དྲངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན། ལྷ་མི་སོ་སོར་ལན་བདུན་སྐྱེ་བའི་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་ཀྱི་ལན་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་རིས་གཅིག་པར་མི་འགྲུབ་པ་ལ་ལུང་རིགས་ཅི་ཡོད་ཀྱིས་ལན་གཉིས་ཀ་ཐེབས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་དང་ལྷ་སོ་སོར་གྱི་དོན་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་ཁམས་ལ་དགོངས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་འཁོར་ཞིང་འོངས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པའང་ལུང་གིས་དྲངས་པའི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རིས་གཅིག་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང་། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལྷ་མི་སོ་སོར་ལན་བདུན་བདུན་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་ཅེས་མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་ཅག་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ལུང་དང་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་མིའི་ནང་དུ་འོང་ནས་རྒྱུན་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་འོངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། གང་ཞིག་ལྷ་དག་གི་ནང་དུའང་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ནར་འོངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གསུང་བ་ནི། དང་པོ་མིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པ་ནི་མི་ཚེ་དྲུག་བླངས་ནས། དེ་ནས་ལྷར་བདུན་བླངས་ནས་མཐར་མིར་འོངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། ལྷའི་
3-265b
རྟེན་ཅན་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདོད་སྲེད་བདུན་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ངེས་ཀྱི་རྒྱུད་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་པས་ཟིན་པ་ཕན་ཆད་དང་ཚུན་ཆད་དུ་འཆི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རིམས་ཉིན་བཞི་པའང་དེ་ཙམ་དུ་འདེབས་ཀྱི། ཕན་ཆད་དུ་དེ་ཚུན་ཆད་དུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པ་བརྒྱད་པའང་མི་འགྲུབ་ལ། ཚུ་རོལ་དུའང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཏེ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གཉིས་དང་། གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་སྟེ་གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་ལུས་པའི་ཕྱིར། འདུས་བཟང་ན་རེ། ཀུན་སྦྱོར་བདུན་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གཉིས་ལྟ་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གོང་མའི་ཆ་མཐུན་རྣམས་ས་གོང་མ་ཡིན་པས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

 །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ལན་བདུན་བདུན་སྐྱེའི། གཉིས་ཀ་ནང་དུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པ་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་ཀྱང་རིས་མཐུན་དུ་འདྲ་བས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་པ་འདི་ལ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དང་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་མདོ་དང་རིག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ངེད་ཅག་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལྷའི་ནང་དུའང་ལན་གསུམ་འཁོར་ལ། མིའི་ནང་དུའང་ལན་གསུམ་འཁོར། དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འོང་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལྷའི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་ན་མིར་གསུམ། ལྷར་གསུམ། དེ་ནས་མིའི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལ་འདའོ། །ཞེས་སྨྲའོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། དེ་ལ་ལུང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིའོ། །ཞེ་ན། ལུང་དེ་སྤྱིར་སྡོམ་པ་ཙམ་
3-265a
གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་གསལ་ཁ་མི་སྣང་བས་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་དེ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་སྨྲའི་ཕྱོགས་དེའི་གཞུང་འཛུགས་པའི་སླད་དུ་སྡེ་པ་གཞན་པ་འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མདོ་འདི་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་སུ་ལན་བདུན། མི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དྲངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན། ལྷ་མི་སོ་སོར་ལན་བདུན་སྐྱེ་བའི་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་ཀྱི་ལན་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་རིས་གཅིག་པར་མི་འགྲུབ་པ་ལ་ལུང་རིགས་ཅི་ཡོད་ཀྱིས་ལན་གཉིས་ཀ་ཐེབས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་དང་ལྷ་སོ་སོར་གྱི་དོན་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་ཁམས་ལ་དགོངས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་འཁོར་ཞིང་འོངས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པའང་ལུང་གིས་དྲངས་པའི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རིས་གཅིག་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང་། སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལྷ་མི་སོ་སོར་ལན་བདུན་བདུན་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཡོད་ཅེས་མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་ཅག་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ལུང་དང་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་མིའི་ནང་དུ་འོང་ནས་རྒྱུན་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་འོངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། གང་ཞིག་ལྷ་དག་གི་ནང་དུའང་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ནར་འོངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གསུང་བ་ནི། དང་པོ་མིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པ་ནི་མི་ཚེ་དྲུག་བླངས་ནས། དེ་ནས་ལྷར་བདུན་བླངས་ནས་མཐར་མིར་འོངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། ལྷའི་
3-265b
རྟེན་ཅན་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདོད་སྲེད་བདུན་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ངེས་ཀྱི་རྒྱུད་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་པས་ཟིན་པ་ཕན་ཆད་དང་ཚུན་ཆད་དུ་འཆི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རིམས་ཉིན་བཞི་པའང་དེ་ཙམ་དུ་འདེབས་ཀྱི། ཕན་ཆད་དུ་དེ་ཚུན་ཆད་དུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པ་བརྒྱད་པའང་མི་འགྲུབ་ལ། ཚུ་རོལ་དུའང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཏེ་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གཉིས་དང་། གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་སྟེ་གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་ལུས་པའི་ཕྱིར། འདུས་བཟང་ན་རེ། ཀུན་སྦྱོར་བདུན་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གཉིས་ལྟ་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གོང་མའི་ཆ་མཐུན་རྣམས་ས་གོང་མ་ཡིན་པས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
毗婆沙师（说一切有部）的观点认为，预流果（入流果）七番生死者在天界和人间各分别受生七次。虽然在两者中有二十八种生存形态，但由于同类相似，所以是七番生死。对此，有什么经证和理证能够证明：就欲界众生而言，不可能有第八次生存？我们经量部认为，七番生死是指：在人间见到真谛的人，会在天界轮回三次，在人间也轮回三次，然后再到天界来，证得涅槃；在天界见到真谛的人，则在人间三次，天界三次，然后来到人间证得涅槃。对此，毗婆沙师说：我们有经证，如经中所说："在天众和人众中七次出生"。对此，该经证只是总体上说明，并未明确分别解释，因此毗婆沙师的观点存有疑问。论师为了建立毗婆沙师的观点，引用了其他部派迦叶遗（饮光部）所诵的经文："在天众中七次，在人众中七次"。这句经文同时回答了两个问题：一是有什么证据证明在天界和人间各自受生七次；二是有什么经证和理证证明欲界同一类众生不会有第八次生存。经文中明确提到"人"和"天"各自，表明是指欲界，而非色界和无色界，因为不还果（不来果）不会再返回欲界的天和人中。理证也是由这一经文所引出的。
因此，就欲界同一类众生而言，不会有第八次生存，而七番生死者确实在天界和人间各自七次受生，对# 毗婆沙师见解中的七返有情及其辩解
按照毗婆沙师的见解，预流果的七返有情在天界和人界各自分别七次转生。虽然二者内部存在二十八种有，但由于种类相同，所以称为七返有情。对此，有何经证和理证能够证明在欲界中的一种众生不会有第八次转生？
我们经部师认为，七返有情指在人间见到真谛者，会在天界转生三次，人间转生三次，然后来到天界中入涅槃。若在天界见到真谛，则在人间转生三次，天界转生三次，然后来到人间入涅槃。
毗婆沙师对此回答说："对此有经证，如经中所说'在天界和人界中转生七次'。"
这段经文只是总的概括，并未明确分别解释，因此毗婆沙师的立场存在疑问。为了建立毗婆沙师的立场，大师引用了其他部派迦叶部所诵经文："天界中七次，人界中七次"，这不仅回答了"天人各别七次转生有何证据"的问题，也回答了"为什么欲界众生同一种类不可能有第八次转生"的问题。经文专门提到人和天，表明是针对欲界而言，而非色界和无色界，因为不还果不会在欲界天和人中转生回来。理证也是依据经文所引理证。
因此，关于欲界众生同一种类不会有第八次转生，以及七返有情在天界和人界各自七次转生的依据，你们经部师不必执着，因为这已通过经证和理证清楚证明。
凡是来到人间成为预流果的人，将在那里入涅槃；凡是在天界成为预流果的，也将在那里入涅槃。这是说，先在人间获得预流果者会再转生为人六次，然后转生为天人七次，最后来到人间入涅槃。天界修行者也类似。
此外，不会有第八次转生，因为贪欲七次后必定成熟获得阿罗汉果，并有必定感受的业。就像被蛇行走七步咬伤的人不会早死也不会晚死，以及四日热病也只在特定时间发作，不早也不晚一样。
不会有第八次转生，也不会提前入涅槃，因为还有欲贪和害心两种下分结，以及对上两界的贴著两种，还有掉举、傲慢和愚痴五种上分结未断除。
精进贤说："七种系缚未断"这一理由不成立，因为两种下分结是导致下界转生的原因，而上分结是属于上界的，不能作为在欲界转生的条件。


 །གཏན་ཚིགས་དེ་སྨྲ་བ་ན་རེ། དེ་དག་གོང་མ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་གི་ཐོབ་པའི་མཐུས་སྲིད་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་བཞག་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་གྲོགས་སམ་རྐྱེན་བྱེད་པས་ཀུན་སྦྱོར་བདུན་གྱི་སྲིད་པ་བདུན་ཡིན་ཟེར་བ་དེའང་མི་འཐད་དེ། ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཀུན་སྦྱོར་བདུན་ལུས་ཀྱང་ཚེ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་མི་འཐད་པར་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་འདི་ལྟར་འཐད་པས། བར་སྐབས་སུའང་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདས་ཏེ། ལུང་འདིས་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་མ་ཐོབ་བར་དུ་
3-266a
འཕགས་ལམ་བར་པ་གཉིས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བཤད་འདུག་པས་བརྟག་པར་བྱའོ། །མཆན། དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བསྟན་པ་མེད་ན་ཁྱིམ་པ་ཁོ་ནར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ལ། ཁྱིམ་ན་མི་གནས་ཏེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་སྤོང་བདུན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པས་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་གི་རྟགས་མཚན་ལྷུང་བཟེད་སོགས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། ཁྱིམ་པའི་ཆ་བྱད་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་གཞན་གྱི་མཚན་མོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་སྤེལ་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་ནི་ལོག་ལྟའི་དབང་གིས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་ལས་དེ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་བདེན་པ་མཐོང་ལ་འཕེན་པ་མེད་པ་ལྟ་ཨ་ཅང་ཆེ་སྟེ། རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མི་སོག་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་བསགས་པའང་སྦྱོར་བ་དག་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་པ་དག་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ངན་སོང་གི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་དུ་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་ན་ནི་གང་ཟག་དེས་བཟོད་པ་ཡང་མི་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །དགེ་རྩ་སྟོབས་ལྡན་བསགས་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་རྣམ་སྨིན་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། མི་མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་ཀྱང་འོག་ཏུ་འགྲོ། མཁས་པས་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་བྱས་
3-266b
ཀྱང་གནོད་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེ་ནི་ལྕོགས་ཀྱི་གོང་བུ་ཐོ་ལུམ་ཆུང་ཡང་བཅོས་ལེགས་མ་བྱས་པས་ཆུའི་གཏིང་དུ་བྱིང་བར་འགྱུར་ལ། ལྕགས་དེ་ཉིད་སྣོད་དུ་བྱས་ན་ཆེའང་བཅོས་ལེགས་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཆུའི་གཏིང་དུ་འཕྱོ་ཞིང་བྱིང་བར་མི་འགྱུར་ལ། མི་མཁས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་བྱས་པས་བྱིང་ལ། མཁས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་མཁས་པའི་གོང་མི་མཁས་པ་ལ་སྡིག་པ་བྱས་པ་དེ་མཁས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་དེས་སྤོང་གི། མཁས་པའི་དུས་རང་དུ་སྡིག་པ་བྱས་པ་དེ་ནི་སླར་ལ་སྡིག་ཆེའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་གང་ཕན་ཆད་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་འཇུག་གོ། ཤི་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་མྱང་འདས་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文直译：
提出这个论据的人说："虽然这些是上界的，但由于它们的获得力量，能够使多少生存得以显现成就，因为这些是无记的，不被安立为异熟因。那么，说'七种结缚导致七次生存作为下界转生的助缘或条件'的说法也不合理，因为阿难陀虽然还有七种结缚未断，却在当生证得涅槃，所以已经证明不成立。"那么，这样合理：在中间阶段不现前圣道也不般涅槃。这段经文说预流果七返有情在未获得阿罗汉之前不现前中间的两种圣道，这需要考察。
【注】因为能产生在那期间感受生存的业力之故。若佛陀未出世而无出家教法，则唯有在家人证得阿罗汉果，但不住于家中，因为通过无学道的力量，以七种断法的法性而获得，成为比丘，将比丘的标志法器等与之相应，这是其自性。有人说："在家相貌不如外道其他沙门的标志。"贾谒罗不同意这种观点，他说："那些人因邪见力而从事非正法行为。"经中说"他不是堕入邪法者"，是指圣者阶段已见真谛而无有引业，这太过大了；因为不会造作往生那里的圆满业，而在凡夫阶段所积累的往生那里的不定业，也因清净的行为——圣者所喜的戒律，和清净的思想——对佛陀的信解而使蕴相续被强大的善根所熏，因此使蕴相续与恶趣异熟成就不相顺，所以若有决定堕恶趣的业，则此人也不会生起忍，更何况无漏道。为了说明由强大善根的积累所熏习的相续变得与异熟不相顺，所说："无智者即使作小恶业也会下堕，有智者即使作大恶业也能断除导致恶趣的伤害业。比如，铁块即使很小，若没有好好加工，也会沉入水底；而同样的铁若制成容器，即使很大，由于精心加工的优点而能在水上漂浮，不会沉没。无智者因为未成为功德之器而沉没，智者则不会，因为已成为功德之器。在这里，也是指'无智者所作的恶业，后来成为智者的那个智者能断除，而在已是智者时所作的恶业则更为严重'"。
说"作苦之边"的"苦之边"是指超越之后没有其他生存所摄之苦，苦的边际是趣入，死后不再与苦连接。或者，苦的边际是指涅槃。


 །མྱང་འདས་ཡིན་ན་རྟག་པས་དེ་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་དེ་ཐོབ་པའི་གེགས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཐོབ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མྱང་འདས་བྱེད་པར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཁང་པའི་གནས་ན་མི་མངོན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་གེགས་ཡིན་པས་འདུན་ཁང་དེ་རྡིབས་པ་སྟེ་བསལ་བ་ན། རྟག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །
极七返有种姓
གཉིས་པ་ནི། མ་ངེས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ངེས་འབྱེད་དང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་སྐྱེས་པས་རྒྱུད་སྨིན་པའི་སོ་སྐྱེ་གཞན་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདི་ཉིད་དང་སྲིད་པ་བར་མའང་འདའ་བར་འགྱུར་བས་ངེས་པར་མི་བརྗོད་དོ། །
有上品
གཉིས་པ་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་ནི། རྣམ་གསུམ་རྣམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ། །ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས། །རྒྱུན་ཞུགས་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་གསུམ་པའམ་བཞི་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ལས་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།
3-267a
དང་། སྐྱེ་བ་ལས་ནི་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་ལ་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་ཀྱི། གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་ལ་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང་ཚེ་གཉིས་དག་སྨོས་པ་ནི། འཕགས་པས་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་ན་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ནི་མ་སྨོས་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ན་འབྲས་བུ་གོང་མ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་དུའམ་སྲིད་པ་བར་མའམ་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ན་ཆེས་ཉུང་ངུར་འགྱུར་བས་འདིར་རྩ་བར་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་སྤངས་པ་དེ་ནི་ཚེ་དྲུག་གམ་ལྔར་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་མ་སྨོས་ཀྱང་ཤུགས་ལ་གོའོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་འཆད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེའང་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་མ་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་མ་སྨོས་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་བ་པ་སྤངས་ན་དྲུག་པའང་ངེས་པར་སྤོང་བས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་པུས་ནི་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
若是涅槃，则因常住而不应称为"作"。对此回答：因为消除获得涅槃的障碍——烦恼的获得，所以称为"作"涅槃。比如，虚空在房屋处不显现，那是因为房屋是其障碍，当会堂倒塌即消除障碍时，虽然虚空恒常，也称为"现前虚空"。
极七返有种姓
第二，不定的预流果七返有情，最多七次转生，还有因决择分和解脱顺分生起而相续成熟的其他凡夫，但这类人也可能在中有中涅槃，所以不确定称之。
有上品
第二，从一族生到一族是：从三分或四分烦恼中解脱，二或三生为从一族生到一族。预流果由三种原因成为从一族生到一族：从烦恼断除方面，是已从第三或第四部分烦恼中解脱；从根方面，是已获得对治烦恼的无漏根；从生方面，是还剩余二或三次生。
这里，从一族生到一族必定是从三或四部分烦恼中解脱，但从三或四部分烦恼中解脱者不一定只有二或三次生。偈颂中提到烦恼断除和二生，是因为若圣者后来断烦恼，则必定获得其对治的无漏根，所以虽未提及但已成立。关于生，如果有机缘获得上位果位（一来果、不还果和阿罗汉果），会在此生或中有或转生后涅槃，则次数会更少，所以在此根本论中提及。"断除一或二种烦恼者，将在六或五生中从一族生到一族"虽未明说，但可从上下文推知，有些古代大师如是解释。有人说："这种人也是在二或三生中从一族生到一族，所以未另外解释。"
为什么没有提到断除五分烦恼的从一族生到一族呢？因为若断除欲界第五部分烦恼，则必定也断除第六部分，因此不是从一族生到一族，因为单独的第六部分无法障碍证得一来果。
;


 །དེ་ལྟར་ན་བར་ཆད་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་པུས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་མཚུངས་ཏེ། བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་འདོད་ཁམས་ལས་འདའ་དགོས་པས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གེགས་བྱ་བར་ནུས་ལ། འདིར་ཕྱིར་འོང་ནི་ཁམས་ལས་འདའ་མི་དགོས་པས་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་པུས་གེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ལྷའི་ནང་དུ་
证暖位分
དང་པོ་ནི། དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འབྱུང་། །དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག །ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གོམས་པ་དེ་ལས་རིམ་གྱིས་དགེ་རྩ་དྲོ་བ་འགྱུར་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེའང་གཙུབས་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་མེའི་སྔ་ལྟས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བས་དྲོ་བ་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་གཙུབས་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་འཕགས་ལམ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྔ་ལྟས་སམ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་དྲོད་ཆུང་ངུ་། རྩེ་མོ་འབྲིང་། བཟོད་པ་ཆེན་པོ། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ། ཡང་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་གཡོ་བ་ཆུང་ངུ་། བཟོད་པ་འབྲིང་། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ། ཡང་ན་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུ་། བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ། དྲོད་ནི་དྲོད་དང་འདྲ། རྩེ་མོ་དུ་བ་འཐུལ་བ་དང་འདྲ། བཟོད་པ་དང་དུ་བ་ཆེར་འཐུལ་བ་མེ་སྟག་དང་འདྲ། ཆོས་མཆོག་མེ་དང་འདྲ། ཡང་ན་རེ་རེ་ལའང་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གསུམ། ཆོས་མཆོག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་གསུམ་མེད། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དྲོད་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་། རྩེ་མོ་བཟོད་པ་འབྲིང་། བཟོད་པ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཟེར་རོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཁམས་གོང་འོག་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་མི་ནུས་པས་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་བཟོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་བདེན་པ་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གོམས་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་ཤེས་བཟོད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གོམས་པར་བྱེད་པས་མཐོང་ལམ་ལ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་སྦྱོར་ལམ་མོ། །འོ་ན་ཆོས་མཆོག་གཅིག་པུ་སྦྱོར་ལམ་དུ་མི་འོང་ངམ། དེས་ན་དྲོད་ཡན་ཆོད་མཐོང་ལམ་ལ་ཉེ་
3-267b
རིགས་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ནས་ལྷའི་རིས་དེའམ་གཞན་གོང་འོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མི་ཡི་ནང་དུ་རིགས་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ནས་གླིང་དེའམ་གཞན་གཉིས་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་སོ། །
一来向果
གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས་ལ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་སོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བར་བཅོམ་པ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གནས་པའང་ཡིན། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་དུ་བཅོམ་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །
一来果
གཉིས་པ་ལ། འབྲས་གནས་ཙམ་པོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །
似住果
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ། །འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་པར་གྱུར་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་ནང་དུ་སོང་ནས་དྲུག་པ་སྤངས་ནས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་སྟེ། དེ་ཕན་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །མིའི་ནང་དུ་དྲུག་པ་སྤངས་ནས་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ལན་གཅིག་འོང་བའམ། མིའི་ནང་དུ་དྲུག་པ་སྤངས་ནས་མི་རང་གི་ནང་དུ་འོང་བའམ། ལྷའི་ནང་དུ་དྲུག་པ་སྤངས་ནས་ལྷའི་ནང་དུ་འོང་བའོ། །མདོ་ལས། ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དུག་གསུམ་བསྲབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་གསུམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
那么，一次还有障碍者的第九部分烦恼单独也不能障碍不还果？对此回答：这种情况不同，因为一次还有障碍者必须超越欲界，这很困难，所以即使一部分也能造成障碍；而在此一来果不必须超越界，所以第六部分烦恼单独不能成为障碍。从一族生到一族有两种：在天界中从二或三种族流转后在该天界或其他上下天界涅槃，以及在人间从二或三种族流转后在该洲或另外两洲涅槃，这就是天界从一族生到一族和人间从一族生到一族两种。
一来向果
第二，一来果向住分为：入向和住果。
第一，入向是：断除五部分之间烦恼，即是第二果的入向。住于特殊预流果位，已断欲界修所断一至五部分烦恼者，即为入向第二果。
一来果
第二分为：单纯住果和特殊住果。
似住果
第一，单纯住果是：第六部分已尽，此为一来果。欲界修所断第六部分已尽者，即是获得第二果一来果位。往天界后断除第六部分，再回到人世间一次，此后不再受生。或在人间断除第六部分后来到天界一次，或在人间断除第六部分后仍在人间来，或在天界断除第六部分后仍在天界来。经中说"因断除三种系缚，因减轻三毒"，这是因为还剩下三种微细部分烦恼。


 །
正住果
གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི། ཉེས་ཆ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཚེ་གཅིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། །ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་གནས་དེ་ཉིད་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་ཆ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་གཅིག་ལུས་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྣམ་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱ་བར་ནུས་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་ན་ཁམས་ལས་འདའ་དཀའ་བའི་ཕྱིར། གོང་དུ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་ངེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ངེས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་དང་གོང་མར་སྐྱེ་ངེས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ལས་དེ་དག་གིས་
3-268a
ཤིན་ཏུ་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་རྣམ་སྨིན་དང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ས་ལས་འདའ་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་བར་ཆད་ཡོད་པས་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །
不还向果
གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ལ། ཞུགས་གནས་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་པ་སྤངས་པས་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དེ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་སྤངས་པའམ། བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་མ་ཐོབ་པས་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའམ་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
不还果
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་དགུ་ཟད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་པ་ཟད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་སུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ལས། ཀུན་སྦྱོར་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་ལྟ་སོགས་སྤངས་པ་བསྡོམས་ཏེ་གཅིག་ཉིད་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་ངེས་པར་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་སམ། མཐར་གྱིས་པ་ཡིན་ན་འཇིག་ལྟ་སོགས་གསུམ་དང་། དེ་གཉིས་བསྡོམས་པས་ལྔ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ལ། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ། གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ། མཐོང་ཆོས་ཞི་བཤད་པ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་དབྱེ་བ་དུ་མ་བཤད་པ། ལུས་མངོན་བྱེད་བཤད་པའོ། །
定趣色界
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་
3-268b
དབྱེ་བ་དང་། གོང་འཕོའི་དབྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། །འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས། ཕྱིར་མི་འོང་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མ་དོར་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་སོ། །དང་པོ་ནི། བར་མ་དོ་ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྤོང་སླ་བས། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་རང་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་འགགས་པས་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་ཐོབ་བོ། །འདིའང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསལ་བ་འདིའི་འཕེན་པའི་རྒྱུན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལྟ་བུའི་བར་དོར་འདུ་ཤེས་གསལ་བས་བར་མ་དོར་ལམ་བསྐྱེད་ནས་མྱ་ངན་ལ་འདའི། དང་པོ་ནས་ཤི་ནས་གཉིས་པ་ལྟ་བུའི་བར་དོར་འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བས་བར་དོ་དེ་ལྟ་བུར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །
上流类各别说
གཉིས་པ་ནི། སྐྱེས་ཙམ་ལས་མི་འཕྱི་བར་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའང་ཡིན་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文直译：
正住果
第二，特殊住果是：第七和第八过失部分已尽，一生一次障碍者。一来果住者由三个原因成为一次障碍者：因为第七和第八过失部分已尽，因为获得对治烦恼的无漏根，以及因为只剩一次生。在此，一部分烦恼能障碍获得果位吗？因为有此烦恼则难以超越界。如前所述，有必定转生恶趣的忍，有必定转生欲界的业障碍不还果，有必定转生上界的业障碍阿罗汉果，这些都极其强烈。烦恼也是如此，有此烦恼则难以超越能产生异熟果和等流果的地。因为涅槃被一生所间隔，且不还果被一部分烦恼所间隔障碍，所以称为一次障碍者。
不还向果
第三，不还果分为入向和住果两类。
第一，入向是：也是第三果的入向。由断除第七和第八部分烦恼，一来果成为入向第三果不还果。先前通过世间道断除第三、第四部分或第七、第八部分而获得果位者，只要未现前特殊果位之道，就未获得对治烦恼的无漏根，因此不是从一族生到一族或一次障碍者。
不还果
第二分为：总说和别释。
第一，总说是：断尽第九部分为不还果。住于果位者通过断尽第九部分成为不还果，因为不再返回欲界。经中说："因为断除下分结五种"，这是将断除我见等合并为一而安立。凡确定已离欲贪者，若是顿悟者，必定先前通过世间道断除欲贪和害心两种；若是渐悟者，则断除我见等三种，加上前两种合计五种。
第二分为：定趣色界、定趣无色界、现法寂灭、不还果多种分类、身证说明。
定趣色界
第一，包括总分类和上流差别详释。
第一，总分类是：他是中有、有行、无行涅槃，及上流者。不还果有五种：于中有般涅槃者、生已般涅槃者、有行般涅槃者、无行般涅槃者和上流者。第一，中有蕴相续易于断灭，烦恼断除后自身蕴相续灭尽，故同时获得有余涅槃和无余涅槃。这也是欲界明显的想蕴相续流至如初禅的中有，以明显的想在中有中生起道而涅槃；若从初始死后至如第二禅的中有，则因想不明显而不在该中有涅槃。
上流类各别说
第二，生已不久即断尽所有漏，以有余依而涅槃，因为他既精进修习瑜伽，又自然生起道的缘故。
;


 །གཞན་དག་ན་རེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ངན་ལས་འདའ་བ་འབའ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའང་མི་འཐད་དེ། དེ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ན་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ལའང་དབང་བ་ཡིན་གྱི། རབ་མཐའ་དེའང་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་བར་འདའ་བ་དེ་ཚེ་འདོར་
3-269a
བ་ལ་དབང་མེད་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དབང་འོང་ངོ་སྙམ་ན། དེ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་མོད་ཀྱི། སྲིད་པ་བར་མར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་དང་ཅི་འདྲ་བའི་ལས་མེད་དེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་སངས་ན་ཕུང་པོ་དེ་ནི་མྱུར་དུ་ཡལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་བར་འདའ་བ་ནི་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། སྐྱེ་འདའ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་བར་གནས་ནས་འདའ་བས་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ཁོ་ན་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་བཅས་ནི། སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་འཕེན་པའི་སྦྱོར་བ་མ་བོར་བས་འདའ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མངོན་པར་བརྩོན་ཅིང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཡང་བརྩོན་པ་མེད་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའང་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲགས་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུ་སྟོན་ཏེ། རང་ལུགས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་འཆད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། འདུ་བྱེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་དོན་གཅིག་པས་སྡུག་ཀུན་ལམ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་སྤོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། གཞན་ཀུན་ཀྱང་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཟག་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། ལྔ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྔ་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་བྱུང་བས། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རུང་སྟེ། གང་ཟག་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལས། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་འདའ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མྱང་འདས་དེ་གཉིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འབད་པ་
3-269b
མེད་པ་དང་འབད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། སྐྱེ་འདའ་བ་ཡང་ངང་གིས་འབྱུང་བས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། སྐྱེས་འདའ་བ་ནི་ལམ་ཆེས་ངང་གིས་འབྱུང་བས་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ཆེས་ཆུང་བ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཤོས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གོང་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཏེ་ལྔའོ། །
定趣无色界
གཉིས་པ་ལ། འོག་མིན་འགྲོ་དང་། སྲིད་རྩེར་འགྲོའོ། །
趣入究竟天
དང་པོ་ནི། དེ་ནི། །བསམ་གཏན་སྤེལ་ན་འོག་མིན་འགྲོ། །དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ། སྤྱིར་གོང་འཕོ་ལ། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་ངེས་ལ། གཟུགས་མེད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡོད། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ལ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོད། ལ་ལ་ནི་གཉིས་ཀར་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ཡོད། སྔ་མ་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་འོག་མིན་མན་ཆད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ལ་འཕར་བ། ཕྱེད་འཕར། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་བའོ། །བར་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཟུགས་མེད་མུ་བཞིར་སྐྱེ་སྟེ། འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའོ། །གཉིས་ཀར་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཐོན་ནས་གནས་གཙང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བའོ།

 །གཞན་དག་ན་རེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ངན་ལས་འདའ་བ་འབའ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའང་མི་འཐད་དེ། དེ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ན་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ལའང་དབང་བ་ཡིན་གྱི། རབ་མཐའ་དེའང་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་བར་འདའ་བ་དེ་ཚེ་འདོར་
3-269a
བ་ལ་དབང་མེད་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དབང་འོང་ངོ་སྙམ་ན། དེ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་མོད་ཀྱི། སྲིད་པ་བར་མར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་དང་ཅི་འདྲ་བའི་ལས་མེད་དེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་སངས་ན་ཕུང་པོ་དེ་ནི་མྱུར་དུ་ཡལ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་བར་འདའ་བ་ནི་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། སྐྱེ་འདའ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་བར་གནས་ནས་འདའ་བས་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ཁོ་ན་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་བཅས་ནི། སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་འཕེན་པའི་སྦྱོར་བ་མ་བོར་བས་འདའ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མངོན་པར་བརྩོན་ཅིང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཡང་བརྩོན་པ་མེད་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའང་མེད་པའི་ཕྱིར། གྲགས་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུ་སྟོན་ཏེ། རང་ལུགས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་འཆད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། འདུ་བྱེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་དོན་གཅིག་པས་སྡུག་ཀུན་ལམ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་སྤོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། གཞན་ཀུན་ཀྱང་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཟག་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། ལྔ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྔ་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་བྱུང་བས། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རུང་སྟེ། གང་ཟག་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལས། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་འདའ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། མྱང་འདས་དེ་གཉིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འབད་པ་
3-269b
མེད་པ་དང་འབད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། སྐྱེ་འདའ་བ་ཡང་ངང་གིས་འབྱུང་བས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། སྐྱེས་འདའ་བ་ནི་ལམ་ཆེས་ངང་གིས་འབྱུང་བས་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ཆེས་ཆུང་བ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཤོས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གོང་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཏེ་ལྔའོ། །
定趣无色界
གཉིས་པ་ལ། འོག་མིན་འགྲོ་དང་། སྲིད་རྩེར་འགྲོའོ། །
趣入究竟天
དང་པོ་ནི། དེ་ནི། །བསམ་གཏན་སྤེལ་ན་འོག་མིན་འགྲོ། །དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ། སྤྱིར་གོང་འཕོ་ལ། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་ངེས་ལ། གཟུགས་མེད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཡོད། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ལ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོད། ལ་ལ་ནི་གཉིས་ཀར་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ཡོད། སྔ་མ་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་འོག་མིན་མན་ཆད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ལ་འཕར་བ། ཕྱེད་འཕར། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་བའོ། །བར་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཟུགས་མེད་མུ་བཞིར་སྐྱེ་སྟེ། འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའོ། །གཉིས་ཀར་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་ནི་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཐོན་ནས་གནས་གཙང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
其他人说："中有中证得涅槃者不仅是获得阿罗汉果位后，在寿命未尽的情况下入无余涅槃，而且生般涅槃者也是相同的。"这种说法也不合理，因为他们无法自主舍弃寿命。可以证明，获得究竟第四禅者有能力转变寿命与受用等，但若要在三洲人类中生起这种究竟，则是因为他已生于色界中。这样，如果中般涅槃者无法自主舍弃寿命，怎么能自主证得涅槃呢？虽然他们不能自主舍弃寿命，但中有阶段不像生般涅槃者那样有业力维持，因为一旦烦恼断除，此蕴体迅速消散。因此，中般涅槃者迅速入涅槃，而生般涅槃者则在尽寿期间住世后才入灭，所以只有生般涅槃才称为有余涅槃。
有行般涅槃者是指未舍弃前期精进力而入灭的人，这是因为这类瑜伽行者仍需精勤努力，道并不自然生起。无行般涅槃者既不需要特别精进，道也不自然生起。"传说"一词表明这是有部的观点，自宗则后面会解释与经部相符的看法。
有人说："有行是指有为法之义，通过缘苦、集、道三谛之道断除烦恼；无行是指缘灭谛而断除烦恼后入涅槃。"这种说法不合理，因为其他一切（圣者）也都缘四谛而修，这会导致过度推论，按此说法只会有两种人而非五种。经中说无行先于有行出现，因此应当理解为：有无精进之人，道是否自然生起，这才是有行与无行的区别。可以证明，这两种涅槃分别是通过无需努力与需要努力而获得的。若问无行者道自然生起，生般涅槃者也是自然生起，那么这两者有何区别？生般涅槃者的道更加自然生起且更为殊胜，随眠（烦恼）也更加微小，而另一种则不是如此，这是它们的区别。上行般涅槃者是指不在所生之处入灭而向上迁移的五种人。
第二部分分为趣入色究竟天和趣入有顶天。
首先，色究竟天行者："若修成次第禅，则趣色究竟天，有超越、半超越、遍处死没者。"一般而言，上行般涅槃者中，有些人注定生于色界而不生无色界；有些人注定生于无色界而也会生色界；有些人则注定两界都会出生。第一种是指修习次第禅定的人，他们在色究竟天或以下入灭。其中有超越者、半超越者和遍处死没者。第二种是已离色贪者，会转生无色界四处，有超越、半超越和遍处死没者。两界都会出生的是指先生色界，但不生净居天而是转生无色界者。


 །གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པའི་རིགས་ཅན་ཞིག་སྟེ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་སྤེལ་བ་སྟེ་བསྲེས་ནས་བསྒོམས་པ་དང་མ་བསྲེས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་མིང་གྱུར་པས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གནས་གཙང་མར་མ་ཞུགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མ་སྤེལ་བས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་སྟེ། དེ་དག་གི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་
3-270a
མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེའང་འཕར་བ་དང་ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱོང་སྟེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས། སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་ཏེ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མིན་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་གཟུགས་ཀྱི་དང་པོ་དང་ཐ་མར་སྐྱེའི་བར་དུ་མི་འགྲོ་བས་འཕར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱོང་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་ཉམས་ནས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། ཡང་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་ལྔ་པོ་དེ་བསྒོམས་ནས་དེ་ནས་ཤི་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེས་ནས་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་འཕར་བའོ། །དེའང་ཚེ་སྟོད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་བཅས་རེ་བཅུག་པའི་གསུམ་པ་ལྔ་ལ་བཅོ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །མཆན། གྱི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ནས་འཕགས་པར་གྱུར་བ་དེ་ནི། འདོད་པར་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་པའི་འཕགས། ཁམས་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །འདོད་པར་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་གཉིས་པའི་རོ་མྱངས་པས་བཞི་པ་དང་གསུམ་པ་ལས་ཉམས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འོད་ཆུང་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ནས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས། བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་ལྔ་བསྒོམས་པས་ཤི་ནས་འོག་མིན་དུ་
3-270b
སྐྱེས་ནས་ཀུན་སྦྱོར་ལྷག་མ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེའང་འཕར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་སྤེལ་ནས་གསུམ་པའི་རོ་མྱངས་པས་བཞི་པ་ཉམས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བཞི་པའི་སྤེལ་མ་ལྔ་བསྒོམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འོག་མིན་དུ་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེའང་འཕར་བའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འོག་མིན་དུ་འཕར། གཉིས་པ་ནས་འཕར། གསུམ་པ་ནས་འཕར་བ་ཡོད། བཞི་པ་སྤྲིན་མེད་ནས་འོག་མིན་དུ་འཕར་བ་དེ་འཕར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བཞི་པ་རང་གི་ས་ལ་རང་སར་འཕར་བ་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་ཆེར་སྐྱེ་བའི་ལས་བསགས་པ་ཞིག་ཟག་མེད་དུ་སྤེལ་བས་འབྲས་བུ་ཆེར་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་བཅོམ། ཟག་བཅས་སུ་སྤེལ་བས་གནས་གཙང་ལྔར་སྐྱེ་བ་དེ་འདྲ་ནི་རྫོགས་བྱེད་གཡོ་བར་དོན་གསང་མཁན་པོ་འདོད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་འཕར་བ་ནི་མེད་དེ། ཡོད་ན་འཕར་དྲགས་ན་སླར་ལ་འཕར་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྲོ་བར་གཞན་དུ་འགྲོ་སྟེ། འདོད་པར་ཤི་ན་འོག་མིན་གྱི་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ན་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ། སྐྱེས་ནས་འདའ་ན་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བས་འཕར་སོགས་སུ་སླར་ལ་མི་འགྲོའོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་དང་པོ་དེ་ནས་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ལ། བར་ན་གནས་གཞན་འགའ་ཙམ་ཡང་བརྒལ་ཏེ་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
上行般涅槃者从因与果的角度分为两种：一种是具观慧修习种性者，从因的角度来说是修习混合有漏与无漏禅定，以及不混合者。从果的角度来说，根据名称变化，修习次第禅定者趣向色究竟天，而未入净居天便入涅槃者是未修习次第禅定，最终趣向有顶，因为再无更高的转生处。
上行般涅槃直至色究竟天者有三种：超越者、半超越者和遍处死没者。第一种是在人间修习混合第四禅，但贪爱初禅而从二禅以上三禅退失，转生于梵众天，依靠前世串习力修习混合第四禅，死后转生色究竟天的人。他们从色界初处直接超越到最后处，不经中间诸处，故称"超越者"。
详细解释：在欲界修习混合禅定，因贪爱初禅而退失其余三禅，转生梵众天后，断除二禅贪，断除三禅贪，然后依靠前世串习力修习五种混合禅定，死后转生色究竟天，断除四禅和无色界结缚，获得阿罗汉果位入涅槃，这就是超越者。这是针对前半生证见谛理的人而言，指在两种无漏禅间各插入一种有漏禅，共五种混合禅的十五种情况。【注】对于前世已成为圣者的人，如经中所说："欲界寿命圆满圣者，不往其他界趣。"
在欲界修习混合禅定，因贪爱第二禅而退失第四禅和第三禅，转生于第二禅天的少光天等处，断除第二禅和第三禅贪，修习五种混合禅定，死后转生色究竟天，断除剩余结缚入涅槃，这也是超越者。同样，欲界依止身修习混合禅定，因贪爱第三禅而退失第四禅，转生第三禅天，断除第三禅贪，依靠前世串习力修习第四禅五种混合，死后转生色究竟天，断除结缚入涅槃，这也是超越者。
这样，从初禅超越至色究竟天，从第二禅超越，从第三禅超越都有可能。但从第四禅无云天超越至色究竟天的不称为超越者，因为在第四禅自地内无法称为超越。有些修习无漏混合禅定的人已积聚能转生高处的业，无漏禅摧毁了转生高处的能力，有漏禅则使其转生净居五天，如同《圆成作动摇》中密教上师所承许。
从欲界超越是不存在的，如果存在，过度超越时就不会转为超越者等而是往生他处。若死于欲界，在色究竟天中有般涅槃，则趣向中般涅槃；若是生般涅槃，则趣向生般涅槃、无行般涅槃或有行般涅槃，而不会再趣向超越者等。
半超越者是先从初禅出生于净居天，然后超越其中某些处所而入色究竟天。


 །དེའང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན། འདོད་པར་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་དང་པོའམ་རོ་མྱངས་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་གསུམ་པ་གཉིས་པ་ཉམས་པ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་དང་པོ་གཉིས་པ་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་
3-271a
སྤེལ་བ་གསུམ་དྲུག་དགུ་བཅུ་གཉིས་སུ་སྤེལ་བ་དེ་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསུམ་མམ་དྲུག་གམ་དགུའམ་བཅུ་གཉིས་སུ་སྤེལ་བས་དེ་ནས་ཤི་ནས་མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་བར་ཞག་བྱས་ནས་དེ་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པར་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རོ་མྱངས་པས་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལས་ཉམས་པ་དེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་ནས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསུམ་དང་། དྲུག་དགུ་བཅུ་གཉིས་སྤེལ་ནས་ཤི་ནས་མི་ཆེ་མི་གདུང་བ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་གྱ་ནོམ་སྣང་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་བར་ཞག་བྱས་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པར་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་གསུམ་པའི་རོ་མྱངས་པས་བཞི་པ་ལས་ཉམས་ནས་གསུམ་པར་སྐྱེས་པ་དེ་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་སྤེལ་བ་གསུམ་སོགས་སྔོན་གོམས་པས་མི་ཆེ་བ་སོགས་གང་རུང་དུ་བར་ཞག་བྱས་ནས་འོག་མིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་སྟེ་གསུམ་པོ་དེའང་ཕྱེད་འཕར་ཡིན་ནོ། །ཕྱེད་འཕར་ལའང་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་པ་གསུམ་པ་ན་ཡོད་ཀྱི། བཞི་པའི་རང་ས་ནས་བཞི་པར་འཕར་བ་མེད་དེ། འཕར་བ་ནས་ཐ་དད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་གྱི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། བདག་ནི་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་པོ་ཡིན་སྙམ་པ་རྒྱུ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པ་དང་། དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེས་སྤྲུལ་པར་ང་རྒྱལ་བྱེད་པས་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པ་དེར་སྐྱེ་ན་མཐུའི་སྒོ་ནས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ད་ནི་འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་
3-271b
བའི་གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ལ་སོགས་ནས་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་གནས་གཞན་བཅུ་བཞིར་འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་དབང་པོ་བརྟུལ་བའི་ཕྱིར། གང་སྤེལ་གྱིས་བར་མེད་པར་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་རེ་སྐྱེས་ཤིང་འོག་མིན་དུ་འཇུག་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བཤད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ཐ་ཤལ་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་རང་གི་ས་དེར་ཡང་ལན་གཉིས་བལྡབ་ནས་མི་སྐྱེ་ན་འོག་མ་དག་ཏུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །
趣入有顶
གཉིས་པ་འགྲོ་བ་ནི། གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ལས་གཞན་གོང་དུ་འཕོ་བ་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་པས། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པས། སྙོམས་འཇུག་གཞན་རྣམས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་ལ། གནས་གཙང་མར་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བས་རིམ་གྱིས་སྲིད་རྩེར་སོང་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་བ་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་དང་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་པར་ཡང་འོག་མིན་དང་སྲིད་རྩེར་མ་ཞུགས་པར་བར་སྐབས་སུའང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རུང་སྟེ། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་དང་བཀག་པའང་མེད་ཀྱང་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
详细解释如下：在欲界修习混合禅定，因贪爱初禅而退失第四禅、第三禅、第二禅，转生于初禅天，断除初禅、第二禅、第三禅贪，修习禅定混合成三、六、九或十二种，依靠前世串习力修习三或六或九或十二种混合禅，死后转生无热天或无烦天或善现天或善见天中任一处，停留一段时间后，再转生色究竟天入涅槃。
同样，在欲界修习混合禅定，因贪爱第二禅而退失第三禅和第四禅，转生第二禅天，断除第二禅和第三禅贪，依靠前世串习力修习三、六、九或十二种混合禅，死后转生无热、无烦、善现、善见天中任一处，停留一段时间后，转生色究竟天入涅槃。
同样，在欲界修习混合禅定，因贪爱第三禅而退失第四禅，转生第三禅天，断除第三禅贪，修习三种等混合禅，依靠前世串习力转生无热天等任一处，停留一段时间后在色究竟天入涅槃，这三种都是半超越者。
半超越者存在于初禅、第二禅、第三禅，但第四禅自地内没有超越，因为"超越"必须是从不同禅地超越。圣者不会转生大梵天，因为大梵天认为"我是这些众生的创造者"这种执著非因非道，且初生者也自恃是被他所创，是邪见之地；若圣者生于彼处，以能力而言会成为主尊，此时就不会有竞争对手，而只会有一位主尊。
遍处死没者是从梵众天死后，转生到梵辅天等，直至善见天等十四处，然后进入色究竟天，因为他根器钝，无法通过混合禅定直接超越，而是在所有处各生一次后才能进入色究竟天入涅槃。不还者即使是最低劣的，也不会在同一地连续两次转生，更不用说转生到较低之处。
趣入有顶天
第二种趣入的是：其他则趣向有顶天。除了修习混合禅定趣向色究竟天的上行般涅槃者外，其他上行般涅槃未修习混合禅定者，最终趣向有顶天。这些趣向有顶的人喜爱禅定，因为无禅定极为寂静，他们贪爱其他等至并转生于其他处，但不入净居天，只是转生无，逐渐到达有顶并入涅槃。这类人是喜爱禅定、修习止的人，而前述趣向色究竟天的是喜爱智慧、修习观的人。
上行般涅槃者趣向色究竟天和有顶天时，也可能在未到色究竟天和有顶天前的中间阶段入涅槃。虽然前代论师们既未记载也未禁止这种情况，但这并不违背道理。


 །འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་གསུངས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ལས་ཕན་ཆད་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་སྲིད་པ་གཉིས་སམ་
3-272a
གསུམ་གྲུབ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྲིད་ཀྱང་བརྒྱད་ཕན་ཆད་མི་འགྲུབ་པས་དེར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཕྱིས་གཟུགས་མེད་འགྲོ་ཡང་དང་པོར་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཉེར་འགྲོ་ནི། གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བའོ། །བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ལ་མེད་པས་སྐྱེས་ནས་དང་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ཕྱིར་མི་འོང་དྲུག་པ་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན། དེའང་ཚེ་མ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱས་ན་གཟུགས་མེད་ཀུན་ལ་ཡང་ཚེ་མ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པས་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འོང་བ་ལ། ཚེ་མ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡི་གོང་འཕོ་ལ་ནམ་མཁར་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པ་གཅིག་ནམ་མཁའི་རོ་མྱངས་པས་གོང་མ་གསུམ་ལས་ཉམས་ནས་ནམ་མཁར་ཡེ་ནས་སྐྱེས་པ་དེ་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ཤི་ནས་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་ནས་ཀུན་སྦྱོར་ལྷག་མ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་འཕར་བའོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི། ནམ་མཁར་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པ་གཅིག་ནམ་མཁའི་རོ་མྱོངས་པས་གོང་མ་གསུམ་ལས་ཉམས་པ་ནམ་མཁར་ཡེ་ནས་སྐྱེས་པ་གཅིག་བར་མ་གཉིས་པོ་གང་རུང་དུ་འོག་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་གང་རུང་དེ་རུ་བར་ཞག་བྱས་ནས་ཤི་ནས་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་ནས་སྲིད་རྩེར་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའང་
3-272b
སྲིད་རྩེ་ལས་ཉམས་པ་ནམ་མཁར་སྐྱེས་པ་དེ་ཙོག་གེ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །
说见法寂
གསུམ་པ་མཐོང་ཆོས་ནི། གཞན་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །ཕྱིར་མི་འོང་གཞན་མཐོང་ཆོས་ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་བདུན་པའོ། །
说不还别类
བཞི་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་དབྱེ་བ་དུ་མ་བཤད་པ་ལ། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ་དགུར་དབྱེ་བ། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བཤད་པ། ཚེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་གྱི་འཕགས་པ་ངོས་བཟུང་བ། བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །
定趣色界九种
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་རོ། །
དང་པོ་ནི། གསུམ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་ཕྱེ་ནས། །གཟུགས་སུ་ཉེ་འགྲོ་དགུར་བཤད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་གསུམ་ལའང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དགུར་བཤད་དོ། །དབྱེ་བྱ་གསུམ་ནི། །བར་མ་དོར་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ནི་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོག་མ་ཆུང་ངུའི་མེ་གྲུབ་བཞིན་དུ་འཆི་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་མ་མཐོང་ལྕགས་མེ་འབར་བ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བས་བརྒྱབས་པའི་ཚྭ་ཚྭ་གྱེན་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་འཆི་བ་དང་། དེའི་ཚྭ་ཚྭ་གྱེན་དུ་ཡར་ནས་ས་ལས་ལྷུང་བར་འཆི་བའི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་མྱུར་བར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སྐྱེས་ནས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
说"最终趣向色究竟天和有顶天"是因为无法再往这两处以上去，就像预流果最多七返，虽可能经过两三次生死后入涅槃，但不会超过八次，所以如此描述。这些人后来虽往无**，但最初还是趣向**，因此他们是趣向**的不还者。
第二种是趣向无的不还者：其他则趣向无四类。其他不还者是趣向无的，即已离贪，死后转生无界。此类不包括中般涅槃者，而是包括生般涅槃和有行般涅槃等四种，所以第六种不还者是趣向无者。关于未尽寿命前入涅槃定义为中般涅槃，则无**界也有未尽寿命而入涅槃的情况，应该存在中般涅槃；但实际上"未尽寿命入涅槃"并非中般涅槃的定义。
在这类上行般涅槃中，有一种人在空无边处获得有顶定，因贪爱空无边处而退失上面三种定，生于空无边处天，断除空无边处、识无边处、无所有处贪，获得有顶定，死后转生有顶，断除剩余结缚入涅槃，这是超越者。半超越者是在空无边处获得有顶定，因贪爱空无边处而退失上面三种定，生于空无边处天，在中间两处任一处断除下地贪，在该处停留一段时间后，死后转生有顶入涅槃。遍处死没者是从有顶退失，转生空无边处天，然后逐渐向上移动。
第三种见法寂：其他则于此生入涅槃。其他不还者在今生入涅槃，这是第七种。
第四种详说不还别类分为：趣向**九种分类，说明殊胜士夫趣向，确认命转变圣者，修习混合禅定方法。
趣向**九种：
首先是本体和特点。
本体是：对三种各分三类，说明趣向九种。对三种不还者各分为三种，从而说明有九种趣向的不还者。所分的三种是：中般涅槃、生般涅槃和上行般涅槃。
三种分法是指：中般涅槃者有如小把草火焰般灭亡的，如未见铁锤而铁火焰被铁锤击中火花向上喷发般灭亡的，以及如该火花上升后落地般灭亡的三种比喻，分别表示迅速入涅槃的，不那么迅速的，和经长时间才入涅槃的。生般涅槃者则分为生般涅槃、有行般涅槃和无行般涅槃三种。
;


 །དེའང་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་གྱི། འདུ་བྱེད་པའམ་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་མིན། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི། སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་བཏང་བའི་མཐུས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན། འདི་ལ་ནི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་བརྩོན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ནི་
3-273a
མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཁྱད་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བཏང་སྟེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ་སྟེ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །གསུམ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་གསུམ་མོ། །ཡང་ན་དབྱེ་བྱ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མྱུར་བ་དང་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
差别
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གི་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས། །ལས་དབང་ཉོན་མོངས་བྱེ་བྲག་ལས། །ཕྱིར་མི་འོང་། བར་འདའ། སྐྱེ་འདའ། གོང་འཕོ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ལས་དབང་ཉོན་མོངས་བྱེ་བྲག་ལས་སོ་སོར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། དེའང་སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར། བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་བསགས་པའི་གོང་དུ་འདའ་བའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོས་སྤོང་སླ་བ་དང་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་བརྟུལ་པོར་འགྱུར་རོ། །འདིར་རིགས་དྲུག་ཏུ་བཞག་པའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་རིགས་ལྔ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་རིགས་གཅིག་སྟེ་དེ་འདྲ་བར་བྱས་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་མིན། རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དྲུག་གར་ཡོ་འདྲ། སྤྱིར་དབང་པོ་རབ་འབྲིང་གསུམ་གྱི་ནང་གསེས་ཀྱི་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དགུར་བཞག་པ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་
3-273b
མང་ཉུང་གི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་མིན། བར་དོའི་ཚེ་སྟོད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གཅིག་པུ་ལས་མེད་པས་ཉུང་བས་སྤོང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་བ་མང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མིན། དེ་ལྟར་མིན་ན་འཕར་བ་ཀུན་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་ཉོན་མོངས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཙམ་སྤོང་བས་སླར་ལ་ཉུང་། བར་དོ་ཀུན་ཚངས་རིས་ཡན་ཆོད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྤོང་བས་སླར་ལ་མང་བར་འགྲོ། འོ་ན་བར་དོའི་ཚེ་སྟོད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤང་བྱ་བ་དེ་དབང་པོ་རབ་ཏུ་གྱུར་ཀ་ཙམ་ན་སྤོང་སླ་ཞིང་མྱུར་དུ་སྤོང་བས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་ཞེས་བྱ། བར་དོའི་ཚེ་དཀྱིལ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་དབང་པོ་རབ་ཀྱི་འབྲིང་ཡིན་ཙམ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་དེ་བས་དཀའ་ཞིང་། དེ་བས་བུལ་བར་སྤོང་བས་ཉོན་མོངས་འབྲིང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ལའང་འགྲེའོ། །གསུམ་ཚན་དང་པོ་བར་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་འདའ་བ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་རྟུལ་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་འགྱུར་ཡང་འདྲ་ལ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་བར་དོའི་སྲིད་པའང་རིས་གཅིག་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའང་རིས་གཅིག་པས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་སྨོས། གསུམ་ཚན་ཐ་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོ་ཨ་ཅང་ཡང་ཆེས། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀྱང་ཐ་དད་དེ། འཕར་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གི་ལས་ཀྱིས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
生般涅槃是指仅仅依靠出生而入涅槃，不是通过有行或无行；有行般涅槃是指不仅仅依靠出生，而是依靠未舍弃前期精进之力而入涅槃。虽然此类人的道路自然生起，但他们通过精勤努力而入涅槃，这与生般涅槃者无需精勤努力有所区别。无行般涅槃是指舍弃前期精进，无需精进而入涅槃，这是它们之间的区别。这三种都是出生后入涅槃，所以都称为生般涅槃。上行般涅槃分为超越者等三种。或者，所有三种分类都可以根据迅速入涅槃、不那么迅速入涅槃和经长时间才入涅槃来划分。
差别
第二，关于他们的差别：他们的诸多差别，来自业力、根器和烦恼的不同。不还者、中般涅槃、生般涅槃和上行般涅槃三类，每类又分为三种，共九种，其差别应从业力、根器和烦恼的不同分别了知。
具体而言，因积聚了感受中有的顺现受业，故有中般涅槃；因积聚了生后顺现受业，故有生般涅槃；因积聚了多次转生的顺后受业，故有上行般涅槃。它们自身的差别又是由烦恼大、中、小的区别而导致断除容易或困难等情况，而这些差别又导致根器利、中、钝的不同。
这里将其安立为六种类型，根器钝者为五种类型，根器利者为一种类型，但这不是根据根器利钝的差别，而是根据类型差别的六种，它们是相似的。一般来说，根器上、中、下每类又各分为三种，共九种，不是根据断烦恼多少而安立。
在中有前期入涅槃者，只有最微小的烦恼需要断除，所以是少断。遍处死没者需断除多烦恼。若不是这样，则超越者只需断除第四禅烦恼和无色界烦恼，应该是少断；所有中般涅槃者需断除从梵众天以上的烦恼，应该是多断。
中有前期入涅槃者因具最上根器，断除最微小烦恼容易且迅速，故称为断小小烦恼；中有中期入涅槃者因根器是上中等，断烦恼比前者困难且缓慢，故称为断中等烦恼；其他类推亦同。
第一组三种中的中般涅槃和生般涅槃二者的差别在于烦恼大中小和根器利中钝的不同，不是由业力差别造成，因为两者都是感受顺现受业或生后顺现受业。第一组两类三种中，中有阶段的类型相同，出生阶段的类型也相同，所以没提及业力差别。
最后一组三种则与烦恼和根器有极大关系，且也因业力差别而有区别，如超越者是由其他次数的一次转生业所决定。
;


 །ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་སོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་མང་པོའི་ལས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུའི་
3-274a
བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་དགུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས། བར་འདའ་ཆུང་ངུ་། སྐྱེས་ནས་འབྲིང་། གོང་འཕོ་ཆེན་པོ། བར་དོ་དང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་། བར་དོ་གཉིས་པ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་། བར་དོ་གསུམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ། སྐྱེས་ནས་ཀྱི་ཡང་སྐྱེ་གནས་ནི་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ནི་འབྲིང་གི་འབྲིང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ནི་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོའོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལའང་འཕར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་། ཕྱེད་འཕར་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོའི་འབྲིང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའང་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུ་སྟེ། བར་འདའ་ནི་ཆེན་པོ། སྐྱེས་འདའ་ནི་འབྲིང་། གོང་འཕོ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བར་འདའ་བ་དང་པོ་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ། གཉིས་པ་ནི་ཆེན་པོའི་འབྲིང་། གསུམ་པ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་། སྐྱེས་འདའ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ནི་འབྲིང་གི་ཆེན་པོ། བྱེད་བཅས་ཀྱི་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་གི་འབྲིང་། བྱེད་མེད་ཀྱི་འདའ་བ་ནི་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའོ། །གོང་འཕོ་ལའང་འཕར་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ། ཕྱེད་འཕར་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །
说胜者趣入
གཉིས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། གོང་དུ་འཕོ་བ་མ་ཕྱེ་བར། །དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་འདོད། །མདོ་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་པ་ནི། བར་འདའ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེས་འདའ་བ་གསུམ་དང་དྲུག །གོང་དུ་འཕོ་བའི་འགྲོ་བ་མ་ཕྱེ་བར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་གསུངས་པར་འདོད་དོ། །དེ་མ་ཕྱེ་བ་ནི་དེའི་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་བས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ་འོང་བས་ཞེས་གང་སྤེལ་
3-274b
འཆད་ལ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་བལྟོས་པས། ཞེས་འཆད་དོ། །ལ་ལ་ན་རེ། གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི། གཟུགས་སུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ལ་བཤད་ཙམ་ན་གཟུགས་མེད་ལ་གོང་དུ་འཕོ་བ་མེད་ཀྱི། གོང་དུ་ཉེར་འགྲོ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ནས་འོང་བ་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་གོང་འཕོ་ཡང་གོང་འཕོར་འདུས་པ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་གོང་འཕོ་ལ་མ་ཕྱེས་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། དམ་པ་དམ་མིན་འཇུག་མི་འཇུག །སོན་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ཕྱིར་དེ། །ཕྱིར་མི་འོང་འདི་དག་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། སློབ་པའི་འགྲོ་བ་རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་མ་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་གང་ལ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲངས་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་ནི་མེད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སྲོག་གཅོད་སོགས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་པ་མདོ་ལས་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུངས་སོ། །མཆན། མི་བྱེད་པས་ལས་དམ་པ་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་ཅིང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ནི་མི་ཚངས་སྤྱོད་དང་ངག་ཀྱལ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་ལ། འདོད་པར་ཡང་སྐྱེ་ལ། འདི་ནི་མི་ཚངས་སྤྱོད་སོགས་མི་བྱེད་པས་དམ་པ་མིན་པ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཏུ་སོན་པ་རྣམས་དེའི་འོག་གམ་དེར་ཡང་ཕྱིར་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
半超越者是由其他次数的两次转生业所决定。遍处死没者是由其他次数的多次转生业所决定。这些是根据烦恼和根器的九种差别而有的九种不还者，具体如下：烦恼分为小、中、大三种，中般涅槃者属小烦恼，生般涅槃者属中烦恼，上行般涅槃者属大烦恼。第一种中般涅槃属小烦恼中的小，第二种中般涅槃属小烦恼中的中，第三种中般涅槃属小烦恼中的大。生般涅槃的生般涅槃者属中烦恼中的小，有行般涅槃属中烦恼中的中，无行般涅槃属中烦恼中的大。上行般涅槃中，超越者属大烦恼中的小，半超越者属大烦恼中的中，遍处死没者属大烦恼中的大。
同样，根器也分为大、中、小：中般涅槃者根器大，生般涅槃者根器中，上行般涅槃者根器小。具体而言，第一种中般涅槃者根器为大中的大，第二种中般涅槃者根器为大中的中，第三种中般涅槃者根器为大中的小。生般涅槃中，生般涅槃者根器为中的大，有行般涅槃者根器为中的中，无行般涅槃者根器为中的小。上行般涅槃中，超越者根器为小的大，半超越者根器为小的中，遍处死没者根器为小的小。
说胜者趣入
第二，关于殊胜士夫的趣向分为本义和引申义。
首先，本义：上行般涅槃不分开时，殊胜趣向共有七种。经中所说的七种殊胜士夫趣向是：三种中般涅槃、三种生般涅槃共六种，再加上未分类的上行般涅槃算作一种，共说为七种殊胜士夫趣向。未分类的原因，根据注疏解释，是因为上行般涅槃的分类极多，若细分会导致混乱。而《王子论》解释说是考虑到所教化对象的想法。
有人说：上行般涅槃仅指趣向者，因此无上行般涅槃不存在，还是所有上行般涅槃都是趣向者？针对这种想法，未区分上行般涅槃是为了表明无上行般涅槃也包含在上行般涅槃中。
第二，引申义：殊胜与非殊胜、趋入与不趋入，到达后不还，因此称为殊胜。这些不还者才是殊胜士夫趣向，而预流果和一来果的行者不是吗？凡是具有这些趣向的不还者都是无可争议的殊胜士夫趣向，其他则不是，因为经中说这是方便说法，如"杀生等行为"是指来世的生命。【注】因为不还者不行杀生等恶业，只趋入殊胜善业，而预流果和一来果者仍会行不净行和绮语等非殊胜行为，且仍会转生欲界；不还者则不行不净行等，不趋入非殊胜恶业，且一旦到达这些趣处，永远不会再返回欲界或那些地方之下。


 །ཁྱབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དམ་པ་ལ་འཇུག །དམ་མིན་ལ་མི་འཇུག་པ་ཡོད་ཀྱང་། འགྲོ་བ་མེད། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཀྱང་སྡིག་པ་ལྔའམ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པས་དམ་མིན་ལ་མི་འཇུག་པ་དེ་ཀ་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། དེ་ཡོད་ཀྱང་སོན་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་མེད་ཅིང་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་སྡོམ་མེད་པས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བར་མ་བཞག །བྱང་སེམས་ལ་དམ་པ་དམ་མིན་འཇུག་མི་འཇུག་ཡོད་ཀྱང་། སོན་པ་ཕྱིར་མི་འོང་མེད། སོ་སྐྱེ་ལ་གཉིས་ཀ་མེད་པས་དེ་རྣམས་ལ་
3-275a
དམ་པའི་འགྲོ་བར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན། མདོ་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཞན་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ལའང་སྲོག་གཅོད་མ་བྱིན་ལེན། འདོད་ལོག་རྫུན་ཆང་འཐུང་སྟེ་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཚེ་གཞན་དུའང་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་སྤོང་དང་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་ཁ་ཅིག་སྤངས་པས་རྣམ་གྲངས་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་གྱི། ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་སྤོང་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། མདོ་འདིར་ནི་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །
决定转寿胜者
གསུམ་པ་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་གྱི་འཕགས་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སོ། །
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་པའི་འཕགས། །ཁམས་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མེད། །ཕྱིར་མི་འོང་ཚེ་གྱུར་པ་ལ་ནི་འདི་མེད་པས་འདོད་པར་ཚེ་དང་པོ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་སམ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་ཐོབ་སྟེ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ཚེ་གཉིས་པར་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་ནི་ཁམས་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འདོད་པར་སྐྱོན་མང་བའི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་ལས་སྐྱོ་བ་མང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་དེ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཁམས་སུ་ཚེ་གྱུར་པ་ནི་རེས་གཟུགས་མེད་དུ་འཇུག་སྟེ་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་བཤད་པས་སོ། །འོ་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། བདག་ནི་ཐ་མར་རིས་མཐུན་པའི་མཇུག་ཏུ་ཉམས་ན་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་མ་ཐོབ་ན་ལྷ་གང་འོག་མིན་ཅེས། རྣམ་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག །ཅེས་སྨྲས་པ་ལ་སྟོན་པས་ཀྱང་ལེགས་སོ་ཞེས་དགག་པ་མ་མཛད་པ་ཅི་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་པས། བརྒྱ་བྱིན་
3-275b
ནི་ཆོས་མངོན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། སྟོན་པས་མ་བཀག་པ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འདོད་པས་བརྒྱ་བྱིན་དགའ་བའི་ཕྱིར། འདུས་བཟང་ན་རེ། འཆི་འཕོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡིད་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ངོ་ཚ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མ་བཟློག་ཅེས་གང་སྤེལ་འཆད་དོ། །
所属法
གཉིས་པ་ནི། དེ་དང་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ནི། །ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་སྟེན། །འདོད་པར་ཚེ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་དེ་དང་ཁམས་གོང་མར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བ་ལ་མི་བསྟེན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚེ་གཞན་ནས་འདྲིས་པས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སྨིན་པས་སྔོན་གོམས་ལམ་གྱིས་ཀུན་སྦྱོར་ལྷག་མ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཁམས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་འདྲིས་པས་དབང་པོ་སྨིན་ཅིང་སྤངས་ཟིན་པས་དབང་པོ་མི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཆེད་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་སྤངས་ཟིན་པ་ལ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ཅི་ལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
理由是：虽然佛具有趋入殊胜而不趋入非殊胜的特质，但没有趣向；虽然预流果和一来果有趣向，但由于他们不行五种恶业或不善业，不趋入非殊胜法，也就是趋入殊胜法，虽有此特质，但没有到达后不还的特性，缺乏两种理由的总和，所以不被安立为殊胜士夫趣向。菩萨虽有趋入殊胜与不趋入非殊胜的特性，但缺乏到达后不还的特性；凡夫则两者皆无，因此这些都不能成立为殊胜趣向。
那么，经中说："什么是殊胜士夫？是具有学道正见者"，这又该如何理解？其他预流果和一来果者也获得了不杀生、不偷盗、不邪淫、不妄语、不饮酒等五种恶业即使在来世也永不作的戒律，且已断除见惑和部分欲界修惑，所以是有方便安立的殊胜士夫；而不还者已断除三界一切见惑和欲界全部九品修惑，因此本经中所说的无方便安立的殊胜士夫是指这些不还者的情况。
决定转寿胜者
第三，关于命转变圣者分为本体和相关法。
首先，本体：欲界命转变圣者，不往其他界趣。不还者中的命转变者并非此处所指，而是指在欲界第一世获得预流果或一来果，命转变后，第二世获得不还果的圣者，他们不会往其他界趣，因为他们在欲界见多过患的生死苦恼后，生起大厌离力，在那一世获得不还果后便入涅槃。界中的命转变者有时会进入无界，如前面所说的上行般涅槃最终至有顶。那么，释提桓因说："如果我最后未证阿罗汉，愿转生于著名的色究竟天。"佛陀也未加否定，这又是什么原因？有部认为，释提桓因不懂阿毗达磨，佛陀未加否定是因为释提桓因希望脱离欲界苦而感到喜悦；集贤论师则说，因为对死亡和转生之苦生起厌离是值得随喜的事。注疏解释说，佛陀是为了避免令他羞愧而未加否定。
所属法
第二，相关法：欲命转及上生者，不退不依根转移。欲界命转变圣者不还者和生于上界的圣者们都不依靠根器转移，也不会退转，因为这两种情况不存在。这是因为他们从前世就熟悉，智慧等根器已经成熟，通过前世所修之道断除剩余结缚而入涅槃，不会再进入其他界；又因前世熟悉使根器成熟且已断除烦恼，所以根器不会转移；根器转移的目的是为了断除烦恼，而已断除烦恼者何需根器转移？
;


 །ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་སློབ་པ་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ནི་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་རྣམས་ལ་མ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདེབས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་ཁམས་གོང་མའི་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལས་འདའ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་
3-276a
གསུམ་མམ་ཕྱིར་མི་འོང་གིས་གཉིས་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མང་པོ་ཞིག་བྱ་དགོས་ལ་དེ་དག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བར་མ་དོ་བས་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
修更替禅定分
བཞི་པ་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་བསྒོམ་པ་ལ། སྤེལ་ཆོས། སྤེལ་སྒོམ་གྲུབ་པའི་ཚད། སྤེལ་སྒོམ་བྱས་པའི་དགོས་པ། གཙང་མ་ལྔར་ངེས་པའི་རྒྱུའོ། །
更替法
དང་པོ་ནི། དང་པོ་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །བསམ་གཏན་སྤེལ་ནས་འོག་མིན་འགྲོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལ་དང་པོར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་གཉིས་སྤེལ་བར་བྱེད་དེ། ལམ་སླ་བ་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བས་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དང་པོ་ནས་ཡར་སྐྱེ་ལ། སྤེལ་བ་ནི་ཐོག་མར་བཞི་པ་ནས་སྤེལ་ཅིང་། ཕྱིས་གསུམ་པ་དང་། གཉིས་པ་དང་། དང་པོ་ནས་ཀྱང་སྤེལ་ལོ། །འདི་ལྟར་སྤེལ་བར་བྱེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་མམ་ཕྱིར་མི་འོང་བའང་རུང་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྒྱུན་ལྡན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་ལངས་ནས་དེ་ཟག་བཅས་རྒྱུན་ལྡན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། ཡང་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། ཡང་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་འཕྲི་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། ཡང་སྐད་ཅིག་ཟག་བཅས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་ཡང་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ཞི་རགས་སམ་ཟད་པར་སྔོན་སོང་ལ་སོགས་པའི་ཟག་བཅས་ཞིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཞི་རགས་དངོས་གཞི་ལ་འོང་སྟེ་སྙམ་ན། བསམ་གཏན་དགེ་བ་ཡོང་དགུ་ཡིན། །ཅེས་དེའི་དམིགས་ཡུལ་ཆོས་འདུས་བྱས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་དངོས་གཞི་ལའང་ཡོང་ངོ་། །མཆན། ཞེས་གྲགས་སོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུ་སྟོན་པའོ། །
3-276b
成更替法之相
གཉིས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་ནི་བསྲེས་པས་གྲུབ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་མའི་རྗེས་སུ་ཟག་བཅས་སྐད་ཅིག་མ་དང་། ཟག་བཅས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་མ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་བསྲེས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་དང་ཟག་བཅས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། གསུམ་པ་ཟག་མེད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་བཅས་བཞུགས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཡིན། ཟག་བཅས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་མེད་གཅིག་བཅུག་པ་ཡང་འོང་ངོ་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་ནས་དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིས་གཞན་གསུམ་པ་དང་གཞན་གཉིས་པ་དག་ཀྱང་སྤེལ་བར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་འདོད་ཁམས་སུ་གླིང་གསུམ་དུ་སྤེལ་བར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཉམས་པས་གཟུགས་ཁམས་སུའང་སྤེལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་ནི་སངས་རྒྱས་མ་གཏོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྤེལ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་གསུམ་ལ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
由于获得了现证之道的殊胜所依，难道学者预流果和一来果未离贪者不能在中有中入涅槃吗？论师回答说，因为他们未熟悉上界对治，所以不能现证，又因为烦恼习气不小，所以不能入涅槃。有部则说，因为超越欲界很困难，入涅槃需要断除欲界不善和上界有覆无记的一切烦恼，超越三界，以及通过沙门道获得预流果的三种或不还果的两种果位等众多任务，这些都很困难，中有身无法胜任。
修更替禅定分
第四，修习混合禅定分为：所混合之法、成就混合修习的标准、混合修习的目的以及五净天的确定原因。
更替法
首先，所混合之法：先以第四禅做交替。混合禅定趣向色究竟天，如前所说，最初将第四禅有漏和无漏两种混合修习，因为道路容易，在正禅中因脱离八种过失而成为最胜，并且这种禅定比一切禅定都更适于作业，因为比一切禅定具有极轻安的最胜乐受。禅定生起次第是从初禅向上生起，而混合则最初从第四禅开始混合，之后再混合第三禅、第二禅和初禅。
混合方法如下：阿罗汉或不还者先入无漏第四禅连续流，从中出定后，再入有漏连续流禅定，然后再入无漏禅定，再入无漏禅定。这样，逐渐减少相续时间，最后达到入两个刹那无漏禅定，再入一个刹那有漏禅定，然后再入无漏禅定。如果有人认为前行静虑或遍处等有漏禅已经修毕，这样则静虑粗细观会出现在正行禅定中，(这无妨)因为"善禅的所缘对象是一切有为无为诸法"，所以正行中也可修持。【注】这是传说中的有部观点。
成更替法之相
第二，成就混合修习的标准：以交替刹那而成就。有部认为，在无漏刹那后入有漏刹那，在有漏后又入无漏刹那，如是在刹那间混合有漏无漏，如同花环一样，成就混合禅定。无漏和有漏两个刹那如同无间道，第三个无漏刹那如同解脱道。无漏两个之间夹入有漏只是示例，有漏两个之间夹入一个无漏也是可能的。
如是混合第四禅后，再以其力量混合其他三种禅定，即第三禅、第二禅等。最初在欲界的三洲混合修习，后来退失后在色界也可修习混合禅定。论师的观点是，除佛陀外，无人能在刹那间混合，因为这是通过随心所欲入三种连续定而圆满的。
;


 །
修更替意义
གསུམ་པ་ནི། སྐྱེ་དང་གནས་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་འཇིགས་ཕྱིར་ཡང་། །ཡང་ཅིའི་ཆེད་དུ་བསམ་གཏན་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ནི་ཚེ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བོ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རོ་མྱོང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་བསྲིང་བའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་དབང་རྣོན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིགས་པ་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཀྱི་
3-277a
་ཆེད་དང་། དབང་རྟུལ་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྟེ། བྱེ་སྨྲས་དགྲ་བཅོམ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
决定五净居因
བཞི་པ་ནི། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་གཙང་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ཅེ་ན། སྤེལ་མ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཆུང་ངུ་ཟག་མེད་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟག་བཅས་གཅིག་སྟེ་སེམས་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། འབྲིང་དེ་གཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པའི་དྲུག་དང་། ཆེན་པོ་ལ་ནི་དེ་གསུམ་ལྡབ་ཏུ་བྱས་པའི་དགུ་སྤེལ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ལ་དེ་གསུམ་ཚན་གཅིག་བསྣན་པའི་བཅུ་གཉིས་དང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བཅོ་ལྔ་སྤེལ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་མི་ཆེ་བ་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གནས་གཙང་དུ་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྤེལ་སྒོམ་འདི་རྣམས་ལས་གསུམ་དུ་སྤེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་སྔར་གསུམ་དུ་སྤེལ། དེ་ནས་འཕྲོ་གཅོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འཕྲོ་མི་གཅོད་པར་སྒོམ། འོ་ན་འཕྲོ་མ་བཅད་པས་གསུམ་དུ་སྤེལ་བ་དེའང་དྲུག་ཏུ་སྤེལ་བར་མི་འགྲོའམ་སྙམ་ན། དེ་འཕྲོ་མི་གཅོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་མི་འགྲོ་སྟེ། དང་པོ་གསུམ་དུ་སྤེལ་བ་དེ་ཀ་ལྟར་འཕྲོ་མ་བཅད་ཀྱང་གསུམ་དུ་སྤེལ་བ་རང་གི་རྒྱུན་ཡིན་པས་དེ་ལས་འཕགས་མ་ནུས་པས་དྲུག་ཏུ་སྤེལ་བར་མ་སོང་། དྲུག་ཏུ་སྤེལ་བ་སོགས་ལའང་དེས་འགྲེའོ། །བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ། དབང་པོ་ལྔ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ལྔ་ཡིན་ཟེར་རོ། །
说身现证
ལྔ་པ་ལུས་མངོན་བྱེད་ནི། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །འདི་ལ་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་ན་འགོག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་གང་འགོག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མྱང་འདས་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་མེད་པས་
3-277b
ལུས་འབའ་ཞིག་གིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱིས་ནི། མངོན་དུ་བྱེད་པ་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཙམ་ན་སྙོམས་འཇུག་གི་དུས་སེམས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་། འགོག་པ་དེ་ལས་ལངས་ནས་དེ་ཐོབ་པའི་དབང་གིས། ཀྱེ་མ་འགོག་སྙོམས་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བར་ཞི་བ་ངོ་མཚར་ཅན་ཅིག་འདུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདིས་དེའི་ཞི་བ་ཉིད་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་གྱི་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལངས་པའི་དུས་ན་ཀྱེ་མ་ཞེས་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
修更替意义
第三，修习混合禅定的意义：为了生起和安住，以及因怖畏烦恼。为何修习混合禅定？利根不还者为了今生不入涅槃而转生净居天，为了现法乐住；钝根者则因怖畏烦恼，通过延长与味著相应的禅定，以免退失果位。利根阿罗汉不是为了转生和断除怖畏而修，而是为了现法乐住；钝根者则为了怖畏烦恼，防止退失，这是有部关于可退阿罗汉的观点。
决定五净居因
第四，为何净居天只有五处：因为有五种差别，故净居天唯有五种。为什么净居天只有五处？因为混合禅定有五种差别：小等级是在两个无漏心之间夹一个有漏心，共三心；中等级是前者的二倍，共六心；大等级是前者的三倍，共九心；极大等级是再增加一组三心，共十二心；最极大等级是十五心。因有漏心的力量，其果报分别是无热天至色究竟天等五种净居天。
关于这些混合修习，若以三心混合为例，是先修三心混合然后停止吗？不是，修习时不停止。那么，不停止的三心混合是否会变成六心混合？虽不停止但也不会如此，因为最初的三心混合即使不停止，也只是自身相续，无法超越自身能力，所以不会变成六心混合；六心混合等情况也类推。尊者班莲认为，因为五根有胜解的缘故，所以是五种。
说身现证
第五，论述身证：已证灭尽定的不还者，被称为身现证者。他具有灭尽定的证得，因此被认为是身现证者。已获得灭尽定的不还者，因为灭尽定与涅槃相似，是无心状态，无心故唯以身体现证，所以称为身现证者。
按照论师的观点，虽然"现证"是心的作用，在入定时没有心的现证，但从灭尽定出定后，由于已证得灭尽定，会思维："啊，这灭尽定如同涅槃一般寂静，真是奇妙！"这种有意识的身体寂静是前所未得而今已得，因此通过身体现证了寂静。在入定时，现证与之相应的所依之得，出定时则如前所述，以"啊"等方式，通过各别内证智慧亲自体验，所以称为现证。
;


 །མདོ་ལས་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ་ཡོན་གནས་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པ་ནས་གོང་འཕོའི་བར་དུ་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་གསུངས་པ་དེ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཤེ་ན། དེར་མ་གསུངས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་བསླབ་གསུམ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དེ་སྒྲུབ་པའམ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སློབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སློབ་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་སྐབས་སུ་ལས་འདིར་རྒྱུ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་སྙོམས་ནི་བསླབ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པའི་འབྲས་བུའང་མ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཅིང་སེམས་མེད་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགོག་སྙོམས་དེ་དང་ལྡན་པས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་བཞིན་མ་གསུངས་ཀྱི་འདི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོ་བརྒྱད་ལ་
3-278a
རྒྱུན་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པ། རྒྱུན་ཞུགས། ཕྱིར་འོང་ལ་ཞུགས་པ། ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་། ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཞུགས་པ། ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གཉིས། དད་མོས་མཐོང་ཐོབ། རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ། བར་ཆད་གཅིག་པ། བར་མ་དོར་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། འདུ་བྱེད་བཅས། བྱེད་མེད། གོང་འཕོ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད། གོང་འཕོ་ལའང་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ་ལྔ། གཟུགས་མེད་དུ་ཉེར་འགྲོ་བཞི། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱང་འདས་ཞེས་སོགས་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་དགེ་བ་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ། །ཆེ་ལོང་དུ་བསྟན་ནས་ཞིབ་མོར་བརྩི་ཐབས་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་ཞིབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། སྤྱིར་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བདུན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ན་ཕྱིར་མི་འོང་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡོད་དེ། བར་མདོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ། དབང་པོ་རྟུལ་འབྲིང་རྣོན་པོའི་བྱེ་བྲག་གི་གསུམ་དང་། དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞིའི་སའི་བྱེ་བྲག་གི་བཞིས་བསྒྱུར་བས་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ། འཆི་བར་སེམས་པ། རྗེས་སུ་སྲུང་བ། གནས་པ་ལ་མི་གཡོ་བ། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་བས་དོན་གཉིས་སོ། །ཚངས་རིས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུ་དྲུག་དང་། འདི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་པས་འདིར་མི་བགྲང་། ས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་བས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་གོ་གཉིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་ནས་རྣམ་པ་གཅིག་ལ་
3-278b
ཆགས་བྲལ་ཏེ་དགུ་དང་བཞི་པའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲ་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་དགུ་ཚན་བཞི་ཡོད་པས་སོ། །གནས་གཞན་དང་རིགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། དེའང་ཚངས་རིས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཞིག་ན་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག །དེ་ལའང་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་གང་ཟག་དགུ་དགུ་སྟེ། དགུ་དྲུག་ན་ལྔ་བཅུ་ང་བཞིའོ། །ང་བཞི་པོ་དེ་གནས་གཞན་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་བསྡོམས་ན་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །ཡང་དེ་དབང་པོ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་སྟེ་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ནས་འདྲ་བར་དགུ་དགུར་བརྩི་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་འོག་མའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གོང་མའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文翻译：
经中对于无依食施说有十八种学者，从预流向至上行般涅槃，为何此处未说明？此处未说明并非没有将其安立为学者及其果位的理由。其原因是无漏三学以及其果位择灭，是通过成就择灭或以三学差别安立学者的场合，而此处没有这样的原因。灭尽定既不是学处，因非断道；也不是学处的果，因非离系自性，且是无心有漏法。基于这样的原因，未如十八学者那样说明具有灭尽定者，但并不是说此者非学者。
十八学者包括：预流向、预流果、一来向、一来果、不还向、不还果、阿罗汉向，以及信随行、法随行、信解、见至、家家、中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上行般涅槃共十八种。上行般涅槃又分为趣向五种、趣向无四种和现法涅槃等，这是关于不还者的概略。
概略介绍后详细列举的分类是：总的有趣向的五种不还者、趣向无者和现法涅槃者，共七种不还者。或者将趣向**者算作一类，则有三种不还者。从这些可分出数千种：中般涅槃者根据利、中、钝根的差别分三种，再乘以四禅地的差别得十二种。这十二种再乘以退失者、死亡思者、随护者、不动安住者、具悟性者和不动法者等六种类型，共七十二种。从梵众天到色究竟天等十六处的差别，这是另一种分类方式，此处不计入。根据地和离贪的差别，再乘以三十六种，得二千五百九十二种。这是因为初禅从具一切结缚到离一种贪有九种，乃至第四禅也有相似的三十六种，即四组九种。
根据处所、类型、离贪和根器的差别，共有二千五百九十二种。例如，在梵众天这样的处所，根据类型差别有六种；这些又各有从具一切结缚到离八种贪的九种人，六乘九等于五十四。这五十四再乘以十六处，得五十四乘十六等于八百六十四。再根据三种根器差别乘三，得二千五百九十二种。由于从四禅各算九种，所以说从下禅离九种贪的人，在上禅仍具一切结缚。
;


 །དེས་ན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་ཆགས་བྲལ་མ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་ཡིན་ལ། འདི་བར་སྲིད་དང་སྦྱར་བས་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་མདོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཅི་ལྟ་བར་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུའང་དེ་འདྲ་བས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སྔ་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་ལྔ་པོ་དག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས། འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་མེད་པ་སྟེ་བར་དོ་དང་གྲངས་འདྲ་བ་ལ་འཕར་བ་ཕྱེད་འཕར་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་གསུམ་ཉམས་པ་ཡིན་ཙམ་ན་ཉམས་པ་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པས་དབང་པོ་འབྲིང་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབྱེ་བ་མེད་ཙམ་ན། བར་སྐྱེ་བྱེད། མི་བྱེད་བཞི་དང་ཆོས་འདྲ་ཡེ་སྙམ་ན། འདོད་
3-279a
པར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ། དེ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱངས་པས་ཉམས་ནས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་པའི་བར་དེར་དབང་པོ་སྦྱངས་ནས་འབྲིང་དང་རྣོན་པོར་འགྱུར་བས་དབང་པོའི་དབང་གིས་དབྱེ་བ་ཡོད་པས་བར་དོ་སོགས་དང་དབྱེ་བའི་གྲངས་འདྲའོ། །གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་སོགས་བཞི་ལའང་ལམ་འདིས་ཤེས་ནུས་པས་མ་བྲིས་སོ། །སྨྲས་པ། ཕྲ་མོར་དཔྱོད་པའི་ངལ་བ་རྒྱས་པ་འདི། །ལེ་ལོ་ཅན་འགའི་བློ་ལ་དུབ་མོད་ཀྱང་། །དེ་ལ་སྤྲོ་བའི་སྟོབས་དང་ལྡན་རྣམས་ལ། །ཚ་གདུངས་ཅན་ལ་ག་བུར་གདུགས་དཀར་རོ། །
阿罗汉向果
བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་དང་། འབྲས་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །
阿罗汉向
དང་པོ་ནི། སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཕྱིར་མི་འོང་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ་ཆགས་བྲལ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲིད་རྩེའི་ཉེས་པའི་ཆ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་ཅིང་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་། འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མི་འཇོམས་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དང་འགལ་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ནུས་པ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྟེན་ནི་རྩ་
3-279b
དགུ་ཡིན་ཏེ། གླིང་གསུམ། འདོད་ལྷ་དྲུག །གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ཚངས་ཆེན་པོར་བའི་བཅུ་དྲུག །གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་རྩ་དགུའོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག །གཟུགས་མེད་གསུམ་སྟེ་དགུའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། །འཛམ་གླིང་གི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ནའོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནའོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་བརྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གླིང་གསུམ་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནའོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་འདོད་པར་བསྐྱེད་ན་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་ན་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་མེད་དུ་བསྐྱེད་ན་གཟུགས་མེད་དུ་འགྲོ་བའོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་དེ། །དེ་ཡང་ཡང་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། བདེན་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པ་བཟང་བས་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་གོ །

 །དེས་ན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་ཆགས་བྲལ་མ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འཆིང་བ་ཀུན་ལྡན་ཡིན་ལ། འདི་བར་སྲིད་དང་སྦྱར་བས་གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་མདོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཅི་ལྟ་བར་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུའང་དེ་འདྲ་བས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སྔ་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་ལྔ་པོ་དག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས། འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་མེད་པ་སྟེ་བར་དོ་དང་གྲངས་འདྲ་བ་ལ་འཕར་བ་ཕྱེད་འཕར་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་གསུམ་ཉམས་པ་ཡིན་ཙམ་ན་ཉམས་པ་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པས་དབང་པོ་འབྲིང་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབྱེ་བ་མེད་ཙམ་ན། བར་སྐྱེ་བྱེད། མི་བྱེད་བཞི་དང་ཆོས་འདྲ་ཡེ་སྙམ་ན། འདོད་
3-279a
པར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ། དེ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱངས་པས་ཉམས་ནས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་པའི་བར་དེར་དབང་པོ་སྦྱངས་ནས་འབྲིང་དང་རྣོན་པོར་འགྱུར་བས་དབང་པོའི་དབང་གིས་དབྱེ་བ་ཡོད་པས་བར་དོ་སོགས་དང་དབྱེ་བའི་གྲངས་འདྲའོ། །གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་སོགས་བཞི་ལའང་ལམ་འདིས་ཤེས་ནུས་པས་མ་བྲིས་སོ། །སྨྲས་པ། ཕྲ་མོར་དཔྱོད་པའི་ངལ་བ་རྒྱས་པ་འདི། །ལེ་ལོ་ཅན་འགའི་བློ་ལ་དུབ་མོད་ཀྱང་། །དེ་ལ་སྤྲོ་བའི་སྟོབས་དང་ལྡན་རྣམས་ལ། །ཚ་གདུངས་ཅན་ལ་ག་བུར་གདུགས་དཀར་རོ། །
阿罗汉向果
བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་གནས་དང་། འབྲས་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །
阿罗汉向
དང་པོ་ནི། སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཕྱིར་མི་འོང་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ་ཆགས་བྲལ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲིད་རྩེའི་ཉེས་པའི་ཆ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་ཅིང་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་སྤོང་དང་སྒོམ་སྤོང་། འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མི་འཇོམས་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དང་འགལ་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ནུས་པ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྟེན་ནི་རྩ་
3-279b
དགུ་ཡིན་ཏེ། གླིང་གསུམ། འདོད་ལྷ་དྲུག །གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ཚངས་ཆེན་པོར་བའི་བཅུ་དྲུག །གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་རྩ་དགུའོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག །གཟུགས་མེད་གསུམ་སྟེ་དགུའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། །འཛམ་གླིང་གི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ནའོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནའོ། །རང་རྒྱལ་གྱི་བརྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གླིང་གསུམ་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནའོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་འདོད་པར་བསྐྱེད་ན་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཟུགས་སུ་བསྐྱེད་ན་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་མེད་དུ་བསྐྱེད་ན་གཟུགས་མེད་དུ་འགྲོ་བའོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་དེ། །དེ་ཡང་ཡང་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། བདེན་བཞིའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པ་བཟང་བས་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་གོ །


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您请求的完整直译：
因此，第四种的九种形态中没有提到离贪者，因为它包含所有无色界的束缚，而这里是与中有相关联，是前往色界的阶段，所以从中阴得涅槃到上升往上之间，也是如此，以此方式在古译中计为二千五百九十二，总计起来，五种不还共计一万二千九百六十。生者、有行、无行等，这些与中有数量相似，但向上跳、半跳，在所有处所都死亡转生的三种不退者，仅仅是弱根者，因此没有中根和利根的区别。当想到中有、生有、有作、无作的四种法相似时，在欲界修习第四禅，之后由于品尝初禅的滋味而退失，转生到梵天世界期间，根器得到净化而变成中根或利根，因此根据根器有所区别，所以与中有等的分类数量相似。前往无色界的四种生等，也能通过这条路径理解，故未书写。所言：这种详尽思考微细之处的劳累，虽然对某些懒惰者的心智来说是疲倦的，但对于那些对此有热情的有力者来说，如同炎热中的樟脑白伞（意为解脱）。
阿罗汉向果
第四，阿罗汉分为：趋入者、住果者和住果的分类。
阿罗汉向
第一，已断尽有顶的八品，是趋入阿罗汉果者。第九品的无间道，即是金刚喻定。那不还者从初禅一品的离贪开始，直到断除有顶过患的八品为止，是趋入阿罗汉果者。若住于断除有顶第九品的无间道中，也是趋入阿罗汉果者。这无间道，所谓金刚喻定，是由于这种定的力量能摧毁一切随眠，就像金刚能摧毁一切一样。此定并非摧毁所有随眠，因为三界的见断和修断，从欲界到有顶的八品已经被摧毁了。若问，既然不摧毁一切，怎能说摧毁一切随眠呢？这是就其有能力摧毁一切的可能性而言，因为在所有无间道中，它的力量最为强大。金刚喻定，就声闻而言，依止处有九种：三洲、六欲天、色界天的十六处从大梵天起，以及四无色界，共二十九处。地则有六禅定地和三无色地，共九地。以大乘依止而言，仅限于瞻部洲的依止。地则仅限于第四禅。就独觉的依止而言，是三洲和仅限第四禅。若在欲界生起金刚喻定，即在此涅槃。若在色界生起，则往色界。若在无色界生起，则往无色界。金刚喻定的行相差别有多种说法。或者说有六种：四谛的随后智的四行相，由于所缘殊胜，加上灭谛和道谛的法智的两行相，共六种。


དེའང་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ཏུ་རུང་བས། མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་སྲིད་རྩེའི་བར་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་སྡུག་ཀུན་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་དང་མཚུངས་ལྡན་བཞི་གཉིས་བརྒྱད་དང་། འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་དང་མཚུངས་ལྡན་བཞི་གཉིས་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དྲུག་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཅིའང་སྲིད་རྩེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞི་རེ་སྟེ་སོ་གཉིས་པོ་སྔ་མའི་བཅུ་དྲུག་དང་དྲིལ་བས་ཞེ་བརྒྱད། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བཞི་སྟེ་ང་གཉིས་ཏེ། རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་ཟད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་ལམ་
3-280a
རྡོར་ཏིང་གི་དུས་སུ་ས་བརྒྱད་པ་དེའི་འགོག་པ་བཞི་སོགས་རེ་རེ་ལ་རེ་རེ་ནས་འཇལ་བ་ཡིན་ལ། ལམ་ཡང་སའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་བཞི་བཞིར་མི་བཞག་པ་ཅིས་སྙམ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་གཉེན་པོར་ཁྱད་པར་མེད་དེ། ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཟེར་ལ། འགོག་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་ཡི། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་འདིར་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་འགོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་མི་བཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ས་མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་། ཉི་ཤུ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་ནི་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ན་ཆོས་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་བརྒྱད་མེད་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པས་འགོག་པ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་བསམ་གཏན་བཞིའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་མེད་པས་ཉེར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟར་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་བོར་བའི་ཕྱིར། དེའང་གཟུགས་མེད་འདོད་ཁམས་དང་རིས་བཞིས་རིགས་ཙམ་ན་འདོད་པའི་འགོག་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་འབྲིད། ནམ་མཁས་བསམ་གཏན་བཞིའི་དགག་བྱ་དེ་མ་བཟུང་
3-280b
བས་བསམ་གཏན་བཞིའི་འགོག་པ་མི་འཛིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྗེས་ཤེས་བཅུ་དྲུག་པོ་འབྲིད་དོ། །དེའང་ཉེར་བརྒྱད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྲིད་རྩེའི་སྡུག་ཀུན་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚུངས་ལྡན་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚུངས་ལྡན་བཞི་སྟེ། རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཉེར་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བཞི་བོར་ནས་ཉེར་བཞི། ཅི་ཡང་གིས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་བཞི་བོར་བས་ཉི་ཤུའོ། །གཟུགས་མེད་རྣམས་རང་ས་དང་གོང་སའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི། བསམ་གཏན་བཞིན་འོག་ས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། འོག་སའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་དམིགས་པར་དེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
阿罗汉果可以依托九地而获得，因此，由不动地所摄，乃至有顶的苦集所缘的苦集随智的四行相和四种相应，共八种；灭道的法智行相四种和四种相应，共八种，总共十六种；以及对灭的随智行相和相应，初禅的灭所缘四种，同样地二禅、三禅、四禅、空无边处、识无边处、无所有处、有顶的灭所缘，每处各四种，共三十二种，加上前面的十六种，总共四十八种；加上对道的随智行相和相应的四种，总共五十二种，这是因为随智适应于断尽所缘。在修道金刚定的时候，对每一个八地的灭的四种等，逐一进行衡量。那么为什么道不按地的差别每地立为四种呢？因为与随智相顺应的道，作为对治没有差别，因为诸道是互为因，而诸灭不是互为因。如经中所说："在修道中，对灭和道的法智，是三界的对治。"因此在此只安立这两种，而不取苦和集的法智。这些就是五十二种金刚喻定，因为依知的行相和所缘的差别而有不同。如同不动地所摄一样，乃至第四禅所摄也是如此，禅定六地共有五十二种。空无边、识无边、无所有处所摄的金刚喻定，依次为二十八种、二十四种和二十种，这是因为法智是第六地，所以在那些地中没有法智，因此没有对灭道的法智行相和相应的八种；随智不缘下地的灭，所以没有对灭的随智行相和相应，缘四禅灭的十六种，所以成为二十八种，因为从五十二种中减去如此的一百一十六种。此外，无色界、欲界和四大类仅从类别上来说，取消了欲界灭道法智的八种行相；空无边处因为没有取四禅为所断，所以不取四禅的灭，因此取消了缘于此的随智十六种。那么它如何成为二十八种呢？空无边处所摄，缘有顶的苦集的随智行相和相应共八种；对灭的随智行相和相应，缘空无边处等的灭的十六种；对道的随智行相和相应四种；因为随智适应缘于断尽，所以依知的行相和所缘的差别有二十八种。同样地，识无边处所摄，除去缘空无边处灭的四种后为二十四种；无所有处所摄，除去缘识无边处灭的另外四种，为二十种。无色界们缘自地和上地的灭，而不像禅定那样缘下地，因为未缘下地的苦，不能缘其灭。


 །སྡུག་བསྔལ་ཟག་བཅས་ཡིན་པས། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཅེས་སོ། །བསམ་གཏན་ནི་ཀུན་ཏུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ། བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲིད་རྩེ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་ཁོ་ནར་གཞོམ་བྱར་ལུས་སོ། །ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་དེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་
3-281a
ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཉམས་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གི། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་བ་གང་དག་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པར་བསྣན་ནས་མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ཏེ། དེའང་ཁ་ཅིག་གིས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འཇོག་སྟེ། མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེར་བརྒྱད་ལྷག་པས་ང་གཉིས་ལ་ཉེར་བརྒྱད་བསྣན་པས་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་ལྡན་པ་བཞི་མི་བགྲང་ཞེ་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་སྲིད་རྩེས་བསྡུས་པ་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་ནི་མེད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སའི་བར་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་སྡུག་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད། འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་
3-281b
དང་མཚུངས་ལྡན་བརྒྱད། འགོག་པ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་རྩེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་བཞི་སྟེ་སོ་གཉིས། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པས་མི་ལྕོགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་སྤྱིའི་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མེད་ཀྱི། དེའི་དོད་དམ་གོར་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཡོད་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུའོ། །འོ་ན་སྲིད་རྩེའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་བཞག་སྙམ་ན། སྲིད་རྩེའི་སས་བསྡུས་པའི་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་མེད་ཀྱང་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་དགག་བྱར་བྱས་པའི་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་བཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནས་བཞི་པའི་བར་དུ་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་ཅུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
苦是有漏的，因此"无色根本善法，其行境不是下地的有漏"。禅定则因为是全面观察故不遮止，如将要解释的"禅定善法的境是一切存在"。只缘于灭而不缘于苦集，是因为已离欲于有顶以下诸地，对它而言，只剩下金刚喻定要摧破的有顶九品而已。存在缘下地对治的金刚喻定，因为对道的随智是随智方面所缘的境，由于平等和殊胜互为因。如经中所说："九地之道互为退失和殊胜之因。"根据那些认为对道的随智也缘于各地对治的阿毗达磨论师们的观点，应当再加上二十八种，则不动地所摄的金刚喻定共有八十种。这是因为有些人依据论典，安立每一地的对治为所缘境，从不动地所摄的缘初禅对治的对道随智行相和相应的四种，乃至缘无所有处对治的对道随智行相和相应的四种，如此加上二十八种，与五十二种相加，成为八十种。为什么不计算缘有顶对治的对道随智行相和相应的四种呢？因为没有有顶地所摄的无漏道作为有顶的对治，而从初禅地到无所有处地是有的，因此只说缘那些地的对治，而非缘有顶的对治。其他人的解释是想要像对灭的随智那样来理解，即有顶的苦集随智行相和相应八种，对灭道的法智行相和相应八种，对灭的随智行相缘初禅灭的四种乃至缘有顶灭的四种，共三十二种。同样地，对道的随智行相和相应也是如此的三十二种，所以不动地所摄的金刚喻定有八十种。按照他们的观点，并没有对道随智行相和相应的一般四种，即缘于随智方面的断尽的那些，而是以缘有顶对治的四种代替，所以金刚喻定有八十种。那么，既然没有有顶地所摄的有顶对治，如何安立呢？虽然没有有顶地所摄的有顶对治，但有以有顶烦恼为所断而建立的有顶对治，因此这样安立，他们这样说。乃至第四禅所摄的与此相似，从殊胜禅到第四禅各有八十种。


 །སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོགས་གསུམ་ནི། བཞི་བཅུ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཉེར་བཞི་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཉེར་བརྒྱད་ལ་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས། ཅི་ཡང་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་བཞི་ཚན་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་བསྣན་ནས་བཞི་བཅུ་ཉེར་བཞི་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་བསྣན་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། ཉི་ཤུ་ལ་ཅི་ཡང་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་
3-282a
བསྣན་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་རང་དང་གོང་སའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བཤད་ཀྱི། འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ས་འོག་མའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ས་དགུ་པ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་མ་བསྟན་པས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་ས་དང་གོང་སའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡང་སྲིད་རྩེའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལའང་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། དབང་པོ་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་ཡིན་པས་ཆེས་མང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་སྤྱིར་བསྡུ་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སུམ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི། དེ་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྒྱུར་ན་དྲུག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་མངོན་པ་བདག་གི་ལུགས་དེ་བསྡོམས་ན་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག །རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཁྲི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །
阿罗汉果
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། ཞར་ལས་བྱུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ཟད་ཐོབ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་སྤངས་ནས་ཟད་པའི་བྲལ་ཐོབ་དང་
3-282b
ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐ་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཟད་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་མི་སློབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་རང་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་པར་གཤའ་བས། སོ་སྐྱེ་དང་སློབ་པ་ཆགས་བཅས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་གཞན་པའི་སྔར་བཤད་ཀྱི་འཕགས་པ་ནི་སློབ་པར་གྲུབ་བོ། །རྒྱུ་མཚན་ཅིས་གང་ཟག་གི་བདུན་པོ་སློབ་པ་ཡིན་ཅེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཆེད་དུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
除有顶外，空无边处等三地分别有四十、三十二和二十四种，这是因为空无边处的金刚喻定二十八种上加上缘于空无边处、识无边处、无所有处对治的对道随智行相和相应的三个四种组，共十二种，所以为四十种；二十四种上加上缘识无边处和无所有处对治的八种，成为三十二种；二十种上加上缘无所有处对治的四种，成为二十四种。若问，无色只缘自地和上地的对治，不缘下地对治，如何解释？因为已说"从一切方面超越色想"等，通过下地的对治方式，是缘其所对治的，那么，如前所述"缘下地的对治，这是因为它们互为因"如何理解？那是指没有特别指明，只是说随智顺应的道，九地都可缘下地对治，而没有特别指出空无边处等所摄缘下地对治，所以不缘下地对治，而缘自地和上地的对治。另外，缘有顶苦的无常行相和相应的金刚喻定，依类别差异有六种，与苦等行相相应的也依类别有六种，根据根器差别有三种，所以更多。第一种观点总结起来，金刚喻定有三百八十四种，若以类型和根器差别相乘，则有六千九百一十二种。第二种观点，阿毗达磨的我宗，总共有五百七十六种，以类型和根器差别计算，金刚喻定有一万零三百六十八种。
阿罗汉果
第二分为：正说和附带内容。
第一，断尽获得和灭尽智，此时彼为无学阿罗汉。有顶的第九品被金刚喻定断除后，获得断除的离得，同时生起灭尽智，因为金刚喻定之后立即生起最后解脱道。称为灭尽智，是因为在不生智最初时与一切漏尽的获得同时生起。趋入阿罗汉的人，当灭尽生起时，获得无学和阿罗汉果，因为没有为了其他果而需要学习的，因为已离一切自身烦恼，自利圆满后致力于利他，值得凡夫和有贪的一切有学供养，所以是阿罗汉。除此之外，前面所说的圣者都是有学。为什么这七种补特伽罗是有学呢？因为为了断尽诸漏而始终学习增上戒、增上心、增上慧的本性，那就是有学。
;


 །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བསླབ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལ་སློབ་པས་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས། སྡུག་བདེན་སོགས་ཇི་ལྟ་བར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསླབ་པ་དེ་ལ་སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་གཏོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་སློབ་པ་
3-283a
་ཡིན་གྱི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་མེད་པས་སློབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། མདོ་ལས། ཞི་བྱེད་བསླབ་པ་ལ་སློབ་ཅིང་། བསླབ་པ་ལ་སློབ་པ་ནས་དེའི་ཕྱིར། སློབ་པ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་གསུངས་པས་ཞི་བྱེད་ཅེས་ཞུ་བ་པོ་ལ་བོས་ནས། འཕགས་པ་ནི་བསླབ་པ་མི་འདོར་བས་ལན་གཉིས་སུ་སྨོས་པ་ཡིན། སོ་སྐྱེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་པ་ཡིན། འཕགས་པ་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པར་རྒྱུ་བ་ན། རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སློབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པའི་སྒོ་ནས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འདུག་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་མ་བོར་བས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ནི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཀྱང་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་ཞར་ལ་དེའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་མི་སློབ་པ་ལ་ནམ་ཡང་མེད་ཅིང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། མྱང་འདས་ནི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པ་དང་སོ་སྐྱེའང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པའི་མྱང་འདས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་མ་དང་སོ་སྐྱེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞུགས་པ་བཞི་འབྲས་གནས་བཞི་སྟེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དེ། ཞུགས་པ་དང་པོ་དང་འབྲས་གནས་བཞིའོ། །ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་
3-283b
བཅོམ་ཞུགས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། མཐར་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི། དྲུག་པ་ཟད་པའི་ཕལ་ཆེར་དང་། རྣམ་པ་དགུ་པ་ཟད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལམ་བཅོ་ལྔ་པ་དེ། ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རྫས་སུ་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ་བདུན་དུ་འགྱུར་གྱི། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་པུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །
附属
གཉིས་པ་ལ། ཆགས་བྲལ་གྱི་ཚུལ་དཔྱད་པ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཤད་པའོ། །
辨离贪分
དང་པོ་ལ། ཆགས་བྲལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྲལ་ཐོབ་སྐྱེ་ཚུལ། ས་གང་གིས་ཆགས་པ་སྤོང་བ། ལམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་བཤད་པའོ།

 །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བསླབ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལ་སློབ་པས་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས། སྡུག་བདེན་སོགས་ཇི་ལྟ་བར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསླབ་པ་དེ་ལ་སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་གཏོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་སློབ་པ་
3-283a
་ཡིན་གྱི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་མེད་པས་སློབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། མདོ་ལས། ཞི་བྱེད་བསླབ་པ་ལ་སློབ་ཅིང་། བསླབ་པ་ལ་སློབ་པ་ནས་དེའི་ཕྱིར། སློབ་པ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་གསུངས་པས་ཞི་བྱེད་ཅེས་ཞུ་བ་པོ་ལ་བོས་ནས། འཕགས་པ་ནི་བསླབ་པ་མི་འདོར་བས་ལན་གཉིས་སུ་སྨོས་པ་ཡིན། སོ་སྐྱེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་པ་ཡིན། འཕགས་པ་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པར་རྒྱུ་བ་ན། རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སློབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པའི་སྒོ་ནས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འདུག་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་མ་བོར་བས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ནི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཀྱང་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། སློབ་མི་སློབ་ཀྱི་ཞར་ལ་དེའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་བཅས་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་མི་སློབ་པ་ལ་ནམ་ཡང་མེད་ཅིང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། མྱང་འདས་ནི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པ་དང་སོ་སྐྱེའང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པའི་མྱང་འདས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་མི་སློབ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་མ་དང་སོ་སྐྱེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞུགས་པ་བཞི་འབྲས་གནས་བཞི་སྟེ། མིང་གི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དེ། ཞུགས་པ་དང་པོ་དང་འབྲས་གནས་བཞིའོ། །ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་། དགྲ་
3-283b
བཅོམ་ཞུགས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། མཐར་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི། དྲུག་པ་ཟད་པའི་ཕལ་ཆེར་དང་། རྣམ་པ་དགུ་པ་ཟད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལམ་བཅོ་ལྔ་པ་དེ། ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རྫས་སུ་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ་བདུན་དུ་འགྱུར་གྱི། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་པུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །
附属
གཉིས་པ་ལ། ཆགས་བྲལ་གྱི་ཚུལ་དཔྱད་པ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཤད་པའོ། །
辨离贪分
དང་པོ་ལ། ཆགས་བྲལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྲལ་ཐོབ་སྐྱེ་ཚུལ། ས་གང་གིས་ཆགས་པ་སྤོང་བ། ལམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་བཤད་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
这三种学处的本质就是这三者自身的本质，因为不异于三学处。如果问：那么凡夫也如上所述在学习时成为学者吗？不是的，经中说："比丘们，由圣智所见者，那是学者。"因为未能如实了解苦谛等，以及因舍弃别解脱戒或暖位等衰退而舍弃所学的戒等，所以[凡夫]不是学者。圣者即使有所舍弃，但不是全部舍弃，因此永远不会没有三学，所以常处于学习状态，是学者；而凡夫不常处于学习状态，故非学者。
为了明确指出这一点，经中说："寂静者学习学处，学习学处，因此，称为学者"，连续两次提到。呼唤名为"寂静"的提问者，因为圣者不舍弃学处，所以重复提及两次，凡夫则不是这样，所以没有提及。
如果问：圣者在乞食等活动中，怎么可能常处于学习状态，因为那是心未入定的状态？他是学者，因为通过意愿而安住其中，就像在路上行走，虽然有时停留，但未舍弃行走的心意，仍是在路上行走一样。圣者即使处于自然状态，也是处于学习状态的人，因为与三学处所获得的相续相联。
附带问：学者与非学者的法是什么？学者的法是无漏法，即除了有漏善法、有为法、无记法和烦恼外的所有法。非学者的法是无漏法，因为非学者永远没有烦恼，除了有漏善法、有为法和无记法以外的一切法。
涅槃非学者法，因为非学者和凡夫通过世间道获得的涅槃相应。它也非非学者法，因为学者和凡夫与之相应。总共有四向四果，名义上有八种圣者，即初向和四果。预流向、一来向和不还向三者与预流果、一来果和不还果三者没有差别，因为是逐渐获得四果的缘故而如此说，而非第六品大部分烦恼已断尽者和第九品贪欲断尽者，即第十五道，是一来向和不还向，而非预流果和一来果。如此说来，实体上有预流向、一来向、不还向三种向，加上四住果，共七种，应当理解为唯有阿罗汉向一种与不还果无别。
附属
第二分：考察离贪的方式，解释沙门果。
辨离贪分
首先：总说离贪，解脱获得的方式，由何地断除贪欲，解释道的所缘和行相。


 །
总说离贪
དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས། །ཆགས་བྲལ་གཞན་ལས་རྣམ་པ་གཉིས། །སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བཤད་པ་ལས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ཀས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་སྙམ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་གྱི། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གོང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་རང་སའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་ལ་དེ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གང་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་
3-284a
དེ་ནི་དངོས་པོ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་གང་གི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྲིད་རྩེ་ལས་གཞན་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སྒོམ་ལམ་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པས་རང་ས་དང་འོག་ས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །
得离分
གཉིས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །
住世间
དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེའོ། །དེའང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །
出世间
གཉིས་པ་ལ། གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། །སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བྲལ་ཐོབ་གཉིས་སྐྱེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
总说离贪
首先：如所说"以出世间道离有顶贪，以其他二种道离其他贪，修道有二种，即见道与无漏。"关于这点，凡夫是否仅以世间道离贪，圣者是否仅以出世间道离贪，还是二者都能离贪？
唯以出世间道能离有顶贪，而非世间道，因为有顶之上无世间道，且世间道非自地对治。世间道会由所缘而增长彼地烦恼，因为任何烦恼对于其增长的对象不能断除它，任何事物的自性也不能断除自身，而任何烦恼的对治则不会使该烦恼增长。除有顶外，对于其他一切地，则以上地近分修道世间道（修止）和出世间道（修观）两种方式离自地及下地的贪欲。
得离分
第二分为：世间道和出世间道。
住世间
首先："以世间道离贪的圣者，有两种离得。"以世间道离贪的圣者，如修止的预流果者，对于每一种离得，都会产生世间和出世间两种离得。毗婆沙师认为这是因为断除烦恼的功能是共同的。
出世间
第二部分：陈述他人观点，及其破斥。
首先：有些论师认为："以出世间道离贪时，因不再具有烦恼，也生起两种离得。"某些部派认为通过出世间道也产生两种离得。


 །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཅིའང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་འཕོས་པའི་ཚེ་དེ་ལ་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་བྲལ་ཐོབ་ཟག་བཅས་ནི་མེད། ཟག་མེད་བཏང་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བཏང་ཡང་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་མཐའ་དག་བཏང་ཞིང་། རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་ཙམ་པོ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དགུ་པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ཙམ་ལས། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིའང་མེད་མན་ཆོད་ཀྱི་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་འབྲས་
3-284b
བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། སྲིད་རྩའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་བཞིན་མི་ལྡན། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལ་མ་ངེས་པ་སྟོན་ཏེ། གང་ཟག་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པས་བྲལ་ཐོབ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མེད་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་དབང་པོ་འཕོས་པས་བཏང་ཡང་ཁྱེད་རང་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་མི་ལྡན་པར་ཁས་ལེན་པ་དང་། འདིར་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེར་ན་སོ་སྐྱེ་ཞིག་ཀྱང་གོང་དུ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་བྲལ་ཐོབ་བཏང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་མ་འདས་གཉིས་ཀའི་བྲལ་ཐོབ་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་ཐོབ་བཏང་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཡོད་པས། དེའི་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ལ་སོ་སྐྱེ་ལས་འདས་པའི་བྲལ་ཐོབ་མེད་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་ཐོབ་བཏང་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་མི་ལྡན་པར་ཁྱེད་རང་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །
何地断贪
གསུམ་པ་ས་གང་གིས་ཆགས་པ་སྤོང་བ་ལ། མི་ལྕོགས་མེད་དང་། ས་ལྷག་མ་བརྒྱད་དོ། །
无不能
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་རྣམ་གྲོལ་དོགས་གཅོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་འབྲལ། །ས་ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡི། འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ས་གོང་འོག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེར་བསྡོགས་གཞན་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སུ་ངེས་པས་འོག་ས་ཁོ་ནའི་གཉེན་
3-285a
པོའོ། །
断其解脱疑
གཉིས་པ་ནི། ས་གསུམ་རྒྱལ་ལ་བསམ་གཏན་ནམ། །ཉེར་བསྡོགས་ལས་མཐའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་མིན། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་དགུ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་མཐའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་གོང་མའི་དངོས་གཞི་ལ་གནས་སམ་ཉེར་བསྡོགས་ལ་གནས་སྙམ་ན། འདོད་པ་ནས་གཉིས་པའི་བར་གྱི་ས་དང་པོ་གསུམ་ལས་རྒྱལ་བ་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་ཚོར་བ་སྤོང་ནུས་ལ། ཉེར་བསྡོགས་ལ་དགའ་བ་ཆུང་བས་བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བའམ། རྟུལ་ན་ཚོར་བ་སྤོང་མི་ནུས་ཀྱང་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་མཐའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་སྐྱེའོ། །དེའང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐ་མ་དེ་དང་པོའི་དགའ་བ་དེ་ཐོབ་ན་དངོས་གཞི་ཡིན། མ་ཐོབ་ན་ཉེར་བསྡོགས་ལ་གནས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་གཞན་ལའང་འགྲེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如果不是这样，那么当一个已通过无漏道离任何地贪的人，依靠六种禅定地中的任一种而转变根性时，他将再次与上地烦恼相应，因为上地烦恼的有漏离得不存在，而无漏离得已舍弃。这是不能承认的，因为即使舍弃了这些离得，他也不会与烦恼相应。理由成立，因为此时无色界不还果殊胜果位的钝根所摄的全部无漏已舍弃，而利根所摄的唯有普通果位——即仅仅断除欲界修所断第九品的普通果位，而非殊胜果位，因为他未获得断除低于无论什么殊胜果位所断的殊胜果位。
第二，"如从有顶地一半解脱，及如生上地者不相应。"论师指出这里存在不定因：即使该补特伽罗没有世间离得，他也不会与那些烦恼相应。例如，从有顶地一半解脱的人，因没有世间道对治，也就没有世间离得，而出世间离得虽因根性转变而舍弃，但你们自己也承认他与有顶烦恼的那些品类不相应，此处也是同理。又如，当凡夫生到上地，即初禅以上时，他不与欲界烦恼相应，虽然他已舍弃断除欲界烦恼的离得。这里存在遍摄关系，因为圣者有世间与出世间两种离得，即使舍弃了世间离得，仍有出世间离得，所以不与烦恼相应；而凡夫没有出世间离得，若舍弃世间离得应当相应烦恼。但这不能承认，因为如你们自己承认他不与烦恼相应一样，此处也是如此。因此，"因不再具有烦恼"不是有效的理由。
何地断贪
第三，哪些地断贪有二：无间道和其余八地。
无不能
首先：正说和除疑。
首先："以无漏无间道，能离一切地贪。"以无漏无间道能断除从欲界到有顶地的一切上下地的贪欲，因为它是无漏的。其他近分道必定是有漏，所以只能作为下地的对治。
断其解脱疑
其次："胜三地时以根本定，或以近分生解脱道，非从上地近分生。"对于胜除九种近分地中最微细的九品障碍时，最后的解脱道是在上地根本定中还是在近分定中生起？当胜除从欲界到第二禅的前三地时，利根者能舍弃受，不喜欢近分定，故解脱道以根本禅定的形式生起；若钝根者虽不能舍弃受，解脱道也从近分定的形式生起。这样，当断除欲界最微细品的最后解脱道时，若已得初禅的喜，则是根本定；若未得到，则是近分定。其他情况也如此类推。


 །དེའི་གོང་མ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡན་ཆད་ལས་རྒྱལ་ན་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི། ཉེར་བསྡོགས་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། དེའི་དངོས་གཞི་དང་ཉེར་བསྡོགས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བཏང་སྙོམས་དང་། དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་དག་བདེ་གསུམ་པའི་དངོས་གཞི་བདེ་བ་ཐ་དད་པས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དབང་རྟུལ་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའམ་བདེ་བའི་དབང་པོ་བསྐྱེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེར་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ནས་ཉེར་བསྡོགས་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ལ་གུས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པ་དང་། ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ནས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
余八地
གཉིས་པ་ས་ལྷག་མ་བརྒྱད་གང་གིས་སྤོང་བ་ནི། འཕགས། །བརྒྱད་ཀྱིས་རང་གོང་ས་ལས་རྒྱལ། །འཕགས་པ་སྟེ་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་
3-285b
གཏན་དངོས་གཞི་བཞི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྔ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་ས་དང་གོང་མ་ལས་རྒྱལ་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། འོག་ས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་ན་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
说道所缘相
བཞི་པ་ལམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། ཟད་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་འབྱུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞི་སོགས་རགས་སོགས་རྣམ་པ་ཅན། །གོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་དེའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཞི་སོགས་ཀྱི་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །དེའང་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་ཞི་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ། རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དྲུག །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་ཡང་དེ་ཀ་ལྟར་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གཉིས། བར་ཆད་མེད་པའི་རགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དེ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་འགྲོ་སྟེ། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤངས་པས་ཆོག་ཤེས་མི་བྱེད་པར་དེ་ཀ་ལྟར་ཆེན་པོའི་འབྲིང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ལ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དེ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་སྤོང་བའི་སྦྱོར་ལམ་དུ་འགྲོའོ། །དེའང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་ལ་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་ལ་མ་ཞི་བར་རགས་པ་ཆེ་ལོང་དུ་བལྟ་སྟེ། མ་ཞི་བའང་གོང་མ་བས་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐ་བ་གཞིག་དཀའ་བ་དང་ངན་པ་སྨད་པའི་གནས་
3-286a
སུ་བལྟ་སྟེ། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་རབ་ཏུ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་ཐ་བ་ལེན་པས་ན་ཐ་མ་ངན་པ་སྟེ། པུས་ནད་དུ་གྱུར་པས་ལུས་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྩིག་པས་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ནོན་པས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་ན་འོག་མ་ལ་བལྟོས་ཏེ་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། གྱ་ནོམ་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་ཉུང་བས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེས་ས་འོག་མ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
超过第三禅以上的更高地时，解脱道只从根本定生起，而不从近分定生起，因为那里的根本定和近分定都是舍根的形式相同。前三种禅定的近分定是舍，第一、第二禅的根本定是乐，第三禅的根本定是乐，它们与舍不同，所以在舍之后，钝根者不能直接进入根本禅定，因为难以生起喜根或乐根。在那种情况下，只能从根本定而不能从近分定引发解脱道，因为对已离贪的地有恭敬心，已经离了贪，以及已经仅通过近分定从下地离贪的缘故。
余八地
第二，余八地如何断除：以八种圣道，能胜自地和上地。八种圣道，即殊胜的四种无漏根本禅定和三种无色根本定，能胜除自地和上地的贪欲，而不能断除下地的贪，因为如果未离下地贪就不能引发上地定，所以必然已离下地贪。
说道所缘相
第四，解说道的所缘和行相，分为：正说和灭尽智后生起何者。
首先："世间解脱道，及无间道依次，具寂静等相，粗等相，对上地下地起作用。"出世间的无间道和解脱道缘四谛而趣入其行相，而世间的解脱道和无间道则依次以寂静等的出离行相和粗等行相为体。其中，加行道有寂静等三相、粗等三相共六相；殊胜道也同样有六相，共十二；无间道有粗等三相，共十八。断除大品大品烦恼的殊胜道在某些情况下不转为断除大品中品的加行道，即当不满足于断除大品大品而继续断除大品中品时，断除大品大品的殊胜道转为断除大品中品的加行道。
解脱道观察上地为寂静、妙好和出离，无间道则观察下地为不寂静、粗重，因为不寂静是比上地需要更大精进才能成就的。观察为劣质、难以摧毁和卑劣可厌之处，因为非妙好，理由是：由于身心不适业所生的习气众多，与无烦恼相违故。或者说，因为有苦所以受劣，称为卑劣，如同膝部疾病导致整个身体疾病那样取受。
如同厚墙一样作为所缘境，就像墙占据空间，无法从中出离一样，仅凭该地自身无法从中出离。寂静是因为相对下地，造作极少；妙好是因为习气极少而相顺；出离是因为借此从下地出离。


 །
忍智正入所得
གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མི་གཡོའི་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེའི་བློ་གྲོས་གལ་ཏེ་མིན། །ཟད་པ་ཤེས་སམ་མི་སློབ་ལྟ། །དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཤེས་པ་གང་སྐྱེ་ན། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན་མི་ཉམས་པས་ཟད་ཤེས་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་བློ་གྲོས་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མིན་ན་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ནའམ། ཡང་ན་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པས་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་སྟེ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལའང་རེས་འགའ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་། རེས་འགའ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
说沙门果
གཉིས་པ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཉིད་བཤད་པའོ། །
沙门果类别
དང་པོ་ལ། བསྡུས་ཏེ་དབྱེ་བ། རྒྱས་པར་དབྱེ་བ། འབྲས་བུ་བཞིའི་གྲངས་ངེས་མ་ཁྱབ་པ་སྤོང་བའོ། །
摄类
དང་པོ་ནི། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །
3-286b
འབྲས་བུ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཅེ་ན། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་འདུས་བྱས་དང་བྲལ་འབྲས་འདུས་མ་བྱས་དེ་སྙེད་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས་བཞིར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་རྫས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས། འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྒ་ཤིར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞི་བར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་སྦྱོང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སྐྱེ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཡང་གི་བར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་ཉེས་པའི་འཕྲོ་དང་བཅས་པ་དང་ཉེས་པ་གཏན་དུ་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར།
广类
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །གྲོལ་ལམ་ཟད་པ་རྣམས་དང་བཅས། །དེའང་མཐོང་སྤོང་སྤོང་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད། དེ་སྙེད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ། སྒོམ་སྤོང་སྤོང་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་ས་དགུ་པོ་རེ་རེ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་སྤོང་བྱེད་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་རྣམས་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམས་ནི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཟད་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་ཏེ་དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན་ནོ། །
遮四果不遍
གསུམ་པ་ནི། འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་གཞག་པ་ནི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། །གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་ཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
忍智正入所得
其次：如果不动的灭尽智后，不生起不生智；若非不动，则灭尽智或无学正见，此为一切阿罗汉所具。灭尽智之后生起什么智？如果是不动法阿罗汉，因不会退失，所以灭尽智之后生起不生智；如果不是不动法阿罗汉，则灭尽智之后或者只生起灭尽智，或者生起无学正见。不会生起不生智，因为烦恼有可能生起，所以有可能退失，而从不生智中不会退失。那无学正见在一切阿罗汉中都会生起，因为即使对不动法阿罗汉，有时从不生智后只生起不生智，有时则生起无学正见。
说沙门果
第二，沙门道果分为：沙门道果的分类和沙门道本身的解释。
沙门果类别
首先：摄类、广类、遮除四果不周遍。
摄类
首先："沙门道为无垢道，果为有为无为。"
所说的四种果是什么的果？是沙门道的果。沙门道是指八十九种无垢无间道，果是指同等数量的解脱道有为果和离系果无为果。这在经中被说为四种。因此，此果包括五蕴、无为和六事。通过此道，因具足真实止息烦恼的功德而成为沙门，经中说："因为此道止息了恶不善法乃至广泛止息导致老死的种种法，所以称为沙门。"凡夫不是胜义沙门，因为即使离无所有处贪，仍有过失的余续，不能永远止息过失。
广类
其次："彼等共有八十九，连同解脱道灭尽。"其中断见所断的八种无间道，同等数量的解脱道，以及断修所断的无间道，每一地各断九种烦恼，共同数量的解脱道。其中，无间道是沙门道，解脱道是道的有为果，因为它是等流果和士用果。连同烦恼灭尽的无为果也是士用果，这些共有八十九种。
遮四果不遍
第三："安立为四果，是因有五种因：舍前道得后道，灭尽集合，获得八种智，获得十六行相。"
;


 །འབྲས་བུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པཎྜྻི་ཏའི་ཚིག་ལ་ཆད་པ་ཡོད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ལ་ཁ་བསྐང་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་དགོས་ཏེ། འབྲས་བུ་མང་པོ་དེ་བཞིར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་དང་ཁམས་གོང་གི་མཐོང་
3-287a
སྤོང་བཞི་བཞི་སྤངས་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འདུ། འདོད་པའི་དྲུག་པ་མན་ཆོད་སྤངས་པ་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུར་འདུ། འདོད་པའི་དགུ་སྤངས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུར་འདུ། སྲིད་རྩེའི་དགུ་པ་མན་ཆོད་སྤངས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུར་འདུའོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་མང་མོད་ཀྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤོང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་པར་བཞག །ཅེས་པ་ནི་གྲགས་ཏེ་རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལྔ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་སྔོན་མ་བཏང་བས་མི་ལྡན་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་སྔོན་མེད་གཞན་ཐོབ་ཅིང་ལྡན་པ་དང་ཟད་པ་བསྡོམས་པའམ་སྤངས་པ་སྡོམ་པ་ནི་སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་བྲལ་བའི་རྫས་མང་ཡང་ཐོབ་པ་རེ་རེ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེའང་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དུས་ནའང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་དང་། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཚན་གཅིག་ཅར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཞེས་པ་ལ། སྔར་གྱི་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོག་ཏུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྣན་ནས་བརྒྱད་ཐོབ་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མིན། ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་སྔར་གྱི་ཤེས་པ་བདུན་བཏང་བ་ཡིན། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པས་མ་འོངས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་བཅོ་ལྔའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྣན་པས་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་
3-287b
མིན། དེ་ཅིས་སྙམ་ན། སྔར་གྱི་ཤེས་པ་བཅོ་ལྔ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའི་དུས་ན་བཏང་། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་མ་འོངས་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །མདོར་ན་ལྔ་པོ་དེ་འབྲས་བུ་རེ་རེ་ལའང་ཡོད་པའོ། །བཞི་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཐོབ་འབྲས་ནི། །བསྲེས་དང་ཟག་མེད་ཐོབ་འཛིན་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ཀྱིའམ་ཁོ་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཡིན་ན། མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་ཡིན་པས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གཏུབ། ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གཉིས་འདས་ལམ་གྱི་ཐོབ་པ་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་ཡིན་པར་བཏུབ་ཀྱང་། འབྲས་བུ་བར་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་སྲིད་ན་དེ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འབྲས་སུ་རུང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ཅན། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་སྤངས་པ་ཁོ་ནའང་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པའང་དེར་བསྲེས་ཤིང་སྡོམ་པ་དང་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དེའི་འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པ་དང་། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་སྲབ་པ་དེ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如果有八十九种果位，那么就如同凡夫班智达的言语有所缺漏一样，佛陀的教言也需要补充了吗？不需要，因为多种果位归摄为四种，即：断除欲界及上界的四种见断，归摄为预流果；断除欲界的第六品及以下，归摄为一来果；断除欲界的九品，归摄为不还果；断除有顶的第九品及以下，归摄为阿罗汉果。虽然果位种类很多，但世尊在断道的阶段中安立为四种果位，这是众所周知的，因为有五种因缘。五种因是：舍弃入果前道而不再相应，获得果位前所无的其他道而相应，以及灭尽总集或断除总集，即虽有多种断离实体，但获得是单一的，因为获得一切断除的唯一得。如在获得预流果时，获得一个包含所有见所断的修道所摄之得，同样，在获得一来果时也获得见所断的断除和修所断的六种断除的唯一得，不还果和阿罗汉果也同理类推。
从苦谛到道谛的四种法智和四种随智，共八种智同时获得，这并非在先前的七种智之上添加道随智而得八智，而是舍弃先前的七种智，由因完全成熟而获得未来的八种智。获得无常等十六行相，并非在之前的十五道上添加道随智而获得十六，为什么呢？因为在获得第十六时已舍弃先前的十五种智。那么是如何的呢？是通过因圆满的方式，在生起道随智的智慧时获得十六种未来智。总之，这五种因在每一种果位中都存在。
第四："以世间道得果，由混合及持无漏得故。"如果只有无漏道才是沙门道，那么因为见道是无漏，所以适合作为预流果；一来和不还两种也适合是出世道的获得，即是沙门道果，但若两种中间果是通过世间道获得，那么它们适合作为沙门道果吗？以世间道获得的一来和不还果，并非只是世间道果的断除，因为见道果的断除也混合并总集其中，且一来和不还果包含所有见修道果的唯一获得。正如经中说："一来果是断除三种结缚和减轻贪嗔痴。"


 །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཀུན་སྦྱོར་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པ་དེ་ཡིན་ཅེས་གསུངས་པས། ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་མཐོང་སྤོང་གི་སྤངས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གྱི་འཇིག་ཚུལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་སྤོང་གི་སྤངས་པ་ཡིན་པས་སྤངས་པ་འདྲེས་མར་འཇུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། །མཐོང་ལམ་གྱི་སྤངས་པ་ལ་ལྟ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྒོམ་ལམ་འཇིག་རྟེན་པས་སྤངས་པ་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཀྱི་
3-288a
སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སྤངས་པ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སོར་མ་ཆུད་ཀྱི་བར་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་འདི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །བརྒྱ་ལ་འཕགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ལ་ཡང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་མེད་ན་སོ་སྐྱེ་བཞིན་དུ་ཉམས་བཞིན་དུ་འཆི་ཞིང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལོ། །ཡང་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུར་བཞག་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་དེ་འབྲས་བུར་མི་འོང་། འཕགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མ་འོངས་པ་དེ་འབྲས་བུར་བཞག་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འབྲས་འདུས་མ་བྱས་སྨོས་ཏེ། དེར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་འདོད་པར་བྱའོ། །
3-288b
ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསིལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
见道法轮各别说
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཐོང་བའི་ལམ། །མྱུར་བར་འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཀྱིས། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་པས་ན་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆོས་མཐུན་ན། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་དང་སོགས་པས་འཁོར་ལོ་རྒྱབ་མ་འདོར་ཞིང་མདུན་མ་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་བར་ཆད་མེད་ལམ་འདོར་ལ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའམ་བདེན་པའི་དམིགས་པ་གཞན་དོར་ནས་གཞན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་ལོས་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་འགོད་དེ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བཀོད་པ་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པས་རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་འགོད་པ་ལྟར་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཉོན་མོངས་ལས་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དེ། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་འགོད་དེ་བྲལ་ཐོབ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་འཕར་བ་དང་འབབ་པ་བཞིན་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འབབ། ཁམས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པས་འཕར་བའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོག་ནི། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་རྩིབས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ། དེ་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བས་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་གཞིར་གྱུར་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སོགས་དེ་ལ་རག་
3-289a
ལུས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་གཞན་དག་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ། རྟོག་པ་རྩོལ་བ། དྲན་པ་རྣམས་ནི་རྩིབས་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
不还果是断除下分五种结缚的果位。"因为经中所说："不还果是断除五种顺下分结的果位"，三种结缚是见所断的断除，而顺下分结中的有身见与疑也是见所断的断除，所以佛陀说断除是混合的。虽然见道的断除有无漏得，但如果认为世间修道所断也有无漏得，那么由于无漏离得的力量能持守通过世间道获得的断除，使得圣者即使完全退失而未恢复前也不会死亡，因此这适合作为沙门果。再者，如果圣者通过世间道所断的烦恼没有无漏离得，则应如同凡夫一样退失而死，甚至转生到地狱等处。
或者，由于有无漏得是由世间道所引生的，圣者的八支道由世间道的力量所获得，这未来[八支道]被安立为沙门道果；而凡夫则不会有以世间道果为未来八支圣道的果位，因为[只有]圣者以世间道所获得的未来八支道被安立为果位。经中主要提到的沙门道果是无为的，但有为的果也应当接受。
世尊被称为"清净"，因为无不善；称为"清凉"，因为无苦。
见道法轮各别说
第二：法轮是见道，由迅速行进等与辐条等[的类比]。见道被称为法轮，因为运行如同宝轮相符。如何相符呢？如同宝轮，见道也通过十五心刹那证悟真谛，故迅速行进；其中"等"字包括：如同车轮不舍后轮而趋入前轮，[见道]舍无间道而现起解脱道，或舍一谛所缘而入另一谛；又如车轮使村镇等安住十善，征服未征服者，使已征服者安定，如是无间道通过切断有身见等烦恼的得而征服未曾征服的烦恼，解脱道则使已征服者安定，因为与离得一起生起；又如[车轮]上升下降，无间道和解脱道也如是现起，或者说缘欲界的苦等而下降，缘上界而上升。
尊者音声说：八支圣道因与辐条等相符，故为法轮。此中，依戒得定，得定生慧，正语、正业和正命如同轮毂，因为作为戒的基础，正见等依赖它而起；三摩地如同轮圈，因为它摄持其他支分；正见、正思惟、正精进和正念如同辐条相互联系。
;


 །མཐོང་ལམ་ཆོས་འཁོར་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀོའུ་ཌི་ནྱ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལན་གསུམ་དང་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་བསྐོར་བ་གཅིག །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་སོགས་གཉིས། ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་འདི་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའོ། །བཟླས་པ་རེ་རེ་ལའང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པས་མིག་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པས་བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལའང་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དེ་དང་འདྲའོ། །འོ་ན་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་ལ་བཅུ་གཉིས་ཟེར་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུམ་ཚན་ཀྱང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དེ། དཔེར་ན་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་གཉིས་ཤིག་བསྟན་པར་བྱས། ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུངས་ཤིག །གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་སོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཅུ་གཉིས། ཀུན་འབྱུང་ལ་བཅུ་གཉིས། འགོག་པ་ལ་བཅུ་གཉིས། ལམ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་བཅུ་གཉིས་ཚན་དུ་ཆོས་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་མིག་སྤྱི།
3-289b
ཤེས་པ་རིག་པ་བློ་གསུམ་དུས་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་དང་པོ་མཐོང་བ་མིག །མཐོང་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ཤེས་པ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་པ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིག་པས་བློ། ཡང་ན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཤེས་རབ་དགག་པའི་ཕྱིར་མིག །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རིག་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་བློ། ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་པའི་ཆགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ། མ་རིག་པ། ཟག་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམ་བཟློག་གོ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་བཟླས་པ་འདི་དག་གི་གྲངས་བཞིན་དུ་བདེན་པའི་ཞེས་པ་མཐོང་ལམ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་པས་སྒོམ་ལམ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པས་མི་སློབ་ལམ་བསྟན་ཅེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས་དེ་སུན་འདོན་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་མཐོང་ལམ་འདི་གཅིག་པུ་ཆོས་འཁོར་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག །མཐོང་ལམ་ལན་གཅིག་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་བཟླས་པ་མེད་པས་འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཆོས་འཁོར་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ནི། བསྟན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཆོས་སོ། །གཞུང་ལའང་དོན་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །དེའང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་ཞེས་པའི་བར་བཟླས་
3-290a
པ་གཅིག་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བར་གཉིས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ནས་བསྒོམས་སོའི་བར་བཟླས་པ་གསུམ་པ་སྟེ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
见道是法轮，因为经中说："圣者憍陈如生起见道，即是转法轮。"三次重复和十二行相[的解释]：毗婆沙师说，"此是苦圣谛"等是第一次转，"应当遍知"等是第二次，"已遍知"等是第三次重复。每次重复中，无漏智慧因现前趣入称为眼，无疑故称为智，因为是真实义故称为觉，因清净而生起称为明，这是十二行相，即每一谛各有四种，三乘以得十二，这些是相似的。
那么，如果有四十八种[行相]，为何称为十二呢？因为每组三种也与十二相符，所以说三次重复即十二行相。例如，在讲了许多后说："诸比丘，我将教示你们两种[法]，请善加谛听并记住。哪两种？眼与色，意与法。"同样，苦有十二，集有十二，灭有十二，道有十二，以十二为组相符。这如同[经中]所说的七处善巧。
或者，眼、智、觉、明三者配合三时。又或者，首先见为眼，观察所见为智，依据如所有性而觉，如所是性而觉为明。又或者，为了否定对未闻法的推度智慧而说眼，为了否定信解所生的智而说智，为了否定增上慢所生的智而说觉，为了否定有漏[智]而说明。再或者，是为了逆转外道的贪著、疑惑、无明、漏等的次序。
依照经中所说的这些重复数目，"此是谛"表示见道，"应当遍知"表示修道，"已遍知"表示无学道。
论师破斥毗婆沙师的观点说：如果这样，那么仅将此见道安立为法轮是不合理的，因为并非只有见道重复了三次，而且如果见道只重复一次并且只有四种行相，由于十二行相没有重复，就不符合法轮的特征。
因此，经中所说特征的法门也是法轮，法有三种：教法、修法和果法。论典上也施设此义，这是为了显示法轮。三次重复和十二行相也是适合的，因为它们表示[法轮]的意义。从"苦"到"道"是第一次重复，从"应当遍知"到"应当修"是第二次，从"已遍知"到"已修"是第三次重复，所以是三次重复。


 །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཅེ་ན། བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་ཞེས་དང་། བྱ་བའི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྤང་བར་བྱ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས། སྤངས། མངོན་སུམ་དུ་བྱས། བསྒོམས་སོ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་བསྐོར་བ་ནི་གཞན་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འཕགས་ལམ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀོའུ་ཌི་ནྱ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཅན། དེ་སྐོར་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་གཅིག་པུ་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་མེད་ཀྱང་། གཞན་ཀོའུ་ཌི་ནྱའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ནས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མགོ་བརྩམས་པའམ་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
何界得几沙门果
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་གསུམ་འཐོབ་ཐ་མ་ནི། །གསུམ་དུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྒྱུན་ཞུགས་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཐོབ་ཀྱི། ཁམས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་འཐོབ་བོ། །
གཉིས་པ་ནི། གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། །དེར་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཉིས་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བས་ཐོབ་བྱ་ཡིན་པས་གོང་མར་མི་ཐོབ་པར་རིགས་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཅིས་མི་ཐོབ་ཅེ་ན། མཐར་གྱིས་པ་ནི་ཁམས་གོང་
3-290b
མར་སྐྱེ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤང་དགོས་ཙ་ན། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྐྱེས་པའི་གང་དུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཟིན་པས་མཐར་གྱིས་པ་ལ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པ་རྟོགས་སླ་བས་མ་བརྗོད་ལ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དྲུག་པ་སྤངས་པས་གོང་དུ་མི་སྐྱེ། དགུ་པ་སྤངས་ནས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ལ་སྐྱེས་ཙམ་ན་འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་དེ། དེ་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ལ་མཐོང་ལམ་མེད་པའང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་ནའང་དེར་རང་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་སྲིད་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་མི་འབྱུང་བས། དེར་བདག་མེད་སྟོན་པའི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ཉན་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་འདོད་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཁམས་ན་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མང་བ་དང་འབད་པས་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚེ་ཐུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ནད་མེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གཉེན་བཤེས་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོ་བ་མང་ངོ་། །རིགས་པའོ། །ལུང་ལས་ཀྱང་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་གང་ཟག་ལྔ་ནི་འདིར་ལམ་རྩོམ་པ་མགོ་འཛུགས་ཤིང་ཁམས་གོང་མ་དེར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །རྩོམ་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་རྩོམ་ཞིང་མགོ་འཛུགས་པ་སྟེ་མྱང་འདས་ཀྱི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
阿罗汉果类别
གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དགུར་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། དབང་པོ་འཕོ་ཚུལ་ལོ།

 །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཅེ་ན། བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་ཞེས་དང་། བྱ་བའི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྤང་བར་བྱ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས། སྤངས། མངོན་སུམ་དུ་བྱས། བསྒོམས་སོ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་བསྐོར་བ་ནི་གཞན་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འཕགས་ལམ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀོའུ་ཌི་ནྱ་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཅན། དེ་སྐོར་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་གཅིག་པུ་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་མེད་ཀྱང་། གཞན་ཀོའུ་ཌི་ནྱའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་པ་ནས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མགོ་བརྩམས་པའམ་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
何界得几沙门果
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་དོ། །
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་གསུམ་འཐོབ་ཐ་མ་ནི། །གསུམ་དུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྒྱུན་ཞུགས་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཐོབ་ཀྱི། ཁམས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་འཐོབ་བོ། །
གཉིས་པ་ནི། གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། །དེར་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཉིས་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བས་ཐོབ་བྱ་ཡིན་པས་གོང་མར་མི་ཐོབ་པར་རིགས་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཅིས་མི་ཐོབ་ཅེ་ན། མཐར་གྱིས་པ་ནི་ཁམས་གོང་
3-290b
མར་སྐྱེ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྤང་དགོས་ཙ་ན། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་སྐྱེས་པའི་གང་དུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེས་ཟིན་པས་མཐར་གྱིས་པ་ལ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པ་རྟོགས་སླ་བས་མ་བརྗོད་ལ། ཆགས་བྲལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དྲུག་པ་སྤངས་པས་གོང་དུ་མི་སྐྱེ། དགུ་པ་སྤངས་ནས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ལ་སྐྱེས་ཙམ་ན་འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་དེ། དེ་ན་མཐོང་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ལ་མཐོང་ལམ་མེད་པའང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་ནའང་དེར་རང་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་སྲིད་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་མི་འབྱུང་བས། དེར་བདག་མེད་སྟོན་པའི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ཉན་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་འདོད་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཁམས་ན་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མང་བ་དང་འབད་པས་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚེ་ཐུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ནད་མེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གཉེན་བཤེས་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོ་བ་མང་ངོ་། །རིགས་པའོ། །ལུང་ལས་ཀྱང་བར་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་གང་ཟག་ལྔ་ནི་འདིར་ལམ་རྩོམ་པ་མགོ་འཛུགས་ཤིང་ཁམས་གོང་མ་དེར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །རྩོམ་པ་ནི་ཐར་པའི་ལམ་རྩོམ་ཞིང་མགོ་འཛུགས་པ་སྟེ་མྱང་འདས་ཀྱི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
阿罗汉果类别
གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དགུར་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། དབང་པོ་འཕོ་ཚུལ་ལོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是对藏文文本的完整简体中文直译：
如何是十二种呢？对于四谛而言，以自体为所缘的苦、集、灭、道；以作用为所缘的应知、应断、应证、应修；以究竟为所缘的已遍知、已断、已证、已修，这样分为三种的缘故。转动此法轮即是将其置入所化众生相续中，为使他们了解义理。或者说，一切三种圣道也是法轮，因为它们进入所化众生相续中，所以称为"轮"。憍陈如仅生起见道，论据：虽然见道本身不重复三次，但从其他憍陈如相续中生起见道开始，法轮转动已经开始或已经建立。
何界得几沙门果
第三分为：正文及疑问解答。
首先，"于欲界得三果，最后一果于三界得。"在欲界中获得预流、一来、不还三种果，而在其他界则不得。最后一果阿罗汉则在三界中都可获得。
其次，"上界无见道，因不厌离，经中说'此处开始，彼处圆满'。"虽然前两种果应由未离贪者获得，因此理应不在上界获得，但若有生于色界者进入定性，为何在十六心刹那不能获得不还果呢？对于次第行者，在上界出生需要断除欲界烦恼，所以欲界烦恼生起之处已经生起见道，因此对于次第行者来说，上界无见道容易理解所以未提及。已先行离贪者断第六品后不再生于上界，断第九品后，一旦生于两种上界，已离欲贪，故无不还果可得，因为那里没有见道。生于彼处虽然无色界有情存在，但不可能自行证悟；声闻若未从他人听闻则无法生起现证，而彼处无从听闻说法之他人声音；又因生于无色界者不缘欲界，所以色界的凡夫无法获得见道，因为他们不会厌离—他们贪著禅定之乐，且无苦受。在欲界，因苦受多，努力获得的快乐也短暂，可能失去健康、财物和亲友，所以厌离感较多。这是理由。经中也说，从中般涅槃到上流的五种补特伽罗，"此处开始道路，彼处圆满"，所说的开始是指开始解脱之道，因为它是涅槃的方法。
阿罗汉果类别
第三，阿罗汉住果的分类：分为六种和九种。
首先，实际分类和根性转变方式。


 །
六类正分
དང་པོ་ནི། དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད། མདོ་ལས་དགྲ་བཅོམ་དྲུག་ཏུ་
3-291a
གསུངས་པར་འདོད་དེ། སྤངས་པའམ་བདེར་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཅན་དང་། ཉམས་ཀྱིས་དོགས་ནས་དེ་གོང་དུ་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་དེ་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྤངས་པའམ་བདེ་བའི་རྣམ་གྲོལ་གང་ལ་གནས་པ་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ་སོ་ཐུབ་པ་དང་། དབང་པོ་རྟོགས་པ་དེ་འཕོ་བའི་སྐལ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལའང་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་འཕོས་པས་དབང་པོ་རྣོ་བའོ། །
གཉིས་པ་ལ། གཉིས་སུ་བསྡུ། རིགས་དང་འབྲས་བུ་གང་ལ་ཉམས་པ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བ། ལམ་གང་ལ་དབང་པོ་འཕོ་བ། ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །
摄二
དང་པོ་ལ། རིགས་ཅན་ལྔ་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་དུ་བསྟན་པ་དང་། དྲུག་པ་དུས་ལ་མི་བལྟོས་པར་བསྟན་པ། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནོ། །
说五种姓顺时解脱
དང་པོ་ནི། དེ་དག་ལས། །ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་ལས་སྐྱེས། །དེ་དག་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར། །དེ་དག་ལས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་ནད་མེད་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་ཀྱི་དུས་ལས་བྱུང་བས་དུས་དང་སྦྱོར་བས་སྤངས་པ་སྟེ། མིག་གཅིག་བཞར་དོགས་པ་བཞིན་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདི་ནི་དུས་ལ་བལྟོས་པའང་ཡིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའང་ཡིན་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོ་བྱད་ལ་བལྟོས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི། མདོ་ལས། གང་ཟག་ཅིག་ན་རེ། ངའི་གནས་ཁང་ཐམས་ཅད་དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་བྲེས་ཤིག །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་སྟེ་འོང་ཟེར་བ་ལ།
3-291b
ཤཱ་རིའི་བུ་ན་རེ། ཁྱོད་ལྟོགས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་ཁང་དར་གྱི་བླ་རེས་བྲེར་མི་འོང་བྱས་པ་ལ། བུདྡྷའི་ཞལ་ནས། ཀུན་ནས་སློང་ལ་དར་གྱི་བླ་རེ་བྲེས་ཤིག་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་བྱས་པས་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཞེས་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་དགྲའི་ཚེར་མ་མེད་པ་སོགས་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར་དུས་ལ་བལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །
说第六非顺时
གཉིས་པ་ནི། མི་གཡོའི་ཆོས་ཅན་མི་གཡོ་བ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དུས་མི་སྦྱོར་གྲོལ། །དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཆོས་ཅན། མི་གཡོ་བ་སྟེ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དུས་དང་མི་བལྟོས་པ་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནི་འདོད་དགུར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དུས་གཞན་གྱི་བར་གྲོལ་བས་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་དང་མི་སྲིད་པ་གཏན་གྱི་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་སློབ་པར་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་ནའང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་སློབ་པའི་དུས་ན་མི་འཕོ་བར་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུབ་པར་བྱའོ། །
གསུམ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས། །ཁ་ཅིག་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ།

六类正分
首先，承认有六种阿罗汉。经中认为有六种阿罗汉：具有从断除或安乐住所退失性质的自性者；担心退失而心想提前自杀的性质者；保护断除解脱的性质者；安住于断除或安乐解脱而不动摇的守护者；有能力转变根性者；以及具有不动不变法的者。其中也有自然利根者和通过根性转变而成为利根者。
摄二
首先，五种种姓被说为顺时解脱；第六种不依时间而说；以及从此引申的义理。
说五种姓顺时解脱
首先，"其中，五种从信解生，彼等解脱与时相应。"从不动法性者以外的其他五种，都是由信解为先导而生起的。这五种的心解脱是依赖资具、无病、环境特殊等时机而生起，故与时相应而断除，因为他们如同担心一眼被剃除那样常常随时保护。因此，这种解脱既依赖时间又是解脱，所以是顺时解脱，由于省略了中间词而称为"顺时解脱"，犹如"油瓶"一样（省略了"装"字）。这些人的禅定现前依赖资具，如《般涅槃经》中说：某人说："请用丝绸帐幔装饰我的所有住处。这样做后，我将获得阿罗汉果而来。"舍利子回答："你饥饿时，你的住处不会有丝绸帷幕。"佛陀说："请募集并悬挂丝绸帷幕。"这样做后，那人获得了阿罗汉果。又因为依赖无病、无敌害等环境特殊性，所以是依时的。
说第六非顺时
其次，"不动法者为不动，故彼非顺时解脱。彼从见得因而生。"不动法者的解脱，论据：是不动的，因为从他不退失的方面而言，烦恼不能动摇他。他的解脱是不依时、不与时相联系的，原因正是如此，以及他能随意现前禅定。另外，可能退失者在一定时间内解脱，故为顺时解脱；不可能退失者为永久解脱，即非顺时解脱。若他在有学位时转变根性，也会成为见得；若在有学时不转变根性而本来就是利根，则在第十六心刹那必定是见得，所以不动法者是从见得因而生的。应当了解，那些在阿罗汉阶段转变根性的不动法者，并非以见得为先导。
第三，"有些人从一开始就具有此种姓，有些则由修习而成。"


 །དགྲ་བཅོམ་དྲུག་པོ་འདི་ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སེམས་པ་དེའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱངས་པ་ལས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། མ་ཞར་རྩེག་འགྲོས་སུ་
3-292a
གོང་མ་ན་ཡར་འགྲོ་བ་ལས་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིགས་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། མ་ཆགས་འཕགས་རིགས་ཞེས་དགེ་བའི་རྩ་བར་འདོད་པ་དང་། གཞན་ནི་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ནུས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་དྲུག་པོའི་དང་པོ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་གྱི། འཆི་བར་སེམས་པ་སོགས་བཞི་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི། འཆི་བར་སེམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་སྟོབས་ལྡན་མེད་ན། རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་ཅན་ཡིན་ཅིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་རྟོགས་པའི་སྐལ་ཅན་དུ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་ཡང་། མདོ་ལས། རྐྱེན་ལྔ་དང་རྒྱུ་ལྔས་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། སྨྲ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། རིང་དུ་སྦྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ནད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་དུ་ཐེབས་པ་ཡིན་ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དྲུག་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་སྦྱོར་གུས་སྦྱོར་མེད་པ་དང་། གཉིས་པ་ལ་རྒྱུན་སྦྱོར་མེད་མོད། ཁྱད་པར་དུ་གུས་སྦྱོར་མེད་པའོ། །དེའང་གཉིས་པ་འདི་ནི་ལུས་ལ་སྨོད་པའི་སྤྱོད་པ་ཆེས་མང་བས། བདག་བརླག་
3-292b
པར་སེམས་ཤིང་ཉམས་དོགས་པས་ལུས་མི་གཙང་བ་ལ་བདག་གནས་པ་དགོས་པ་མེད་པས་འཆི་བར་སེམས་པའམ། སྲོག་ལ་མི་བལྟོས་པར་རྣམ་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། མགྲིན་པ་ལ་མཚོན་ཆའི་ཁ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། གུས་སྦྱོར་མེད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། གུས་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ལྔ་པ་ནི། རྒྱུན་དང་གུས་པ་གཉིས་ཀར་སྦྱོར་བ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་དང་འདི་གཉིས་དབང་པོས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི། སྦྱོར་བས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ནི་གཉིས་ཀར་སྦྱོར་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཀྱང་སྲིད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། འཆི་བར་སེམས་པ་ཡང་བདག་ཉིད་ལྕེབ་པར་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་ལྕེབ་པ་མིན། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བར་དུའང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་མི་ཉམས་ཀྱང་སྲིད། ཁ་ཅིག་མི་གསོད་ཀྱང་སྲིད་པ་སོགས་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་རྫས་ལ་དེ་ལྟར་མིན་པས་ཁམས་གོང་གཉིས་ན་དྲུག་ཅར་གྱི་རིགས་ཡོད་པས་ཁམས་གསུམ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རུང་ངོ་། །ཡང་དག་ངེས་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདོད་ཁམས་ན་རིགས་དྲུག་གོ།

这六种阿罗汉，有些从一开始就属于心想自杀性质的种类，有些则是从退失性质转变为心想自杀性质，通过修习根性而成为心想自杀者。因为他们在上界行进时是按次序上行，而不是通过跳跃方式前进。直到不动法性者，也应当以类似方式理解。毗婆沙师认为："无贪圣种"是指善根，而其他则是从凡夫阶段开始的根性差别；经部师则说是心的种子力量。
在这六种阿罗汉中，第一种是具有退失可能性的，而不是心想自杀等四种；第二种和第三种分别是有可能心想自杀的和有可能随时保护的。第四种是在没有强大退失因缘时，即使不加保护也能安住于果位的，不会退失，且在没有特别精进的情况下不会提升为具有证悟可能性的。退失的因缘，如经中所说："由五种因缘和五种原因，顺时解脱的阿罗汉会退失。哪五种？从事劳作、从事言说、从事争论、长期旅行、长期患病。"第五种是具有证得不动性可能的；第六种是不可能退失的。
第一种在有学位时没有持续修习也没有恭敬修习；第二种虽然没有持续修习，但特别缺乏恭敬修习。这第二种由于常常贬低身体，想着自我毁灭，担心退失，认为住在不净之身没有必要，所以心想自杀，或不顾性命而获得解脱，如经中所说："将刀刃对准喉咙，然后心获解脱。"第三种是没有恭敬修习但有持续修习的。第四种是恭敬修习但不持续修习的。第五种是既持续又恭敬地修习的钝根者。第六种和这一种的区别是根性所造成的，而不是修习所造成的。第六种是既持续又恭敬修习的利根者。
退失法性者也不一定会从[证悟]状态退失，心想自杀者也不一定会自杀，直到具有证悟可能性者也不一定会证悟，因为只是可能性所以这样说。有些可能不退失，有些可能不自杀等，情况就是这样，所以实质上并非如此，因此在上界二界中存在所有六种类型，所以三界中可以有六种阿罗汉。若真的必然会退失直到证悟的这些，按照他们的观点，欲界中有六种类型。


 ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གཉིས་ཏེ། ཁམས་གོང་ན་ཉམས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མེད་ལ། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེད་ལ། དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡང་མེད་དེ།
3-293a
དེ་དང་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ནི། །ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་བསྟེན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའང་མེད་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པའང་མེད་པས་འཆི་བར་སེམས་པ་མེད་དོ། །
姓与果所退失
གཉིས་པ་རིགས་དང་འབྲས་བུ་གང་ལ་ཉམས་པ་ནི། བཞི་ནི་རིགས་ལས་ལྔ་འབྲས་ལས། །ཉམས་འགྱུར་དང་པོ་ལས་མ་ཡིན། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རིགས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཙེག་གེ་འགྲོ་བ་ཉམས་པའི་དུས་སུ་ཙེག་གེ་འགྲོས་སུ་ཉམས་པའང་སྲིད། ཐོད་རྒལ་དུ་ཉམས་པའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྐས་གདང་ལ་འཛེགས་པ་ལས་སར་ལྷུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རང་རིས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིགས་དེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་གཞི་ལ་འདུག་པ་མི་ལྟུང་བ་དང་འདྲ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་སོགས་ལྔ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རིགས་དང་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་དེ་ལས་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་དེ་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་རིགས་དང་པོ་དེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གཉིས་དག་གིས་བསྒོམས་པས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་འདི་ལ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ། དེ་ནི་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་སོ་སྐྱེའི་དུས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱངས་པས་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པར་བྱས་པས་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་རུང་བར་གྲུབ་བོ། །
3-293b
འོ་ན་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་ནས་འཆི་བར་སེམས་པ་ལྟ་བུ་དེའི་རིགས་སུ་འདུག་པ་མི་ཉམས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། སྦྱངས་ཏེ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་འདིའང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དེ་འབྲས་བུ་ལས་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུའང་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་མི་རིགས་པར་ཐལ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འདུས་བཟང་ཡང་འདོད་དེ། སློབ་པའི་སྐབས་སུ་རིགས་གཞན་ཐོབ་ན་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེས་ཀྱང་དེ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་ཁོ་ན་ལ་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་མི་སློབ་པའི་སྐབས་ན་འཕྲལ་ལ་ཐོབ་པ་སློབ་པའི་སྐབས་ན་ཐོབ་པ་མིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱི་བརྟན་པོར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།

在两个上界中存在不动者和不动法性者两种，因为在上界不存在退失的情况，所以没有退失法性者；保护法性者也不存在，因为没有退失就没有需要保护的合理性；由于没有根性转变，所以也没有具有证悟可能性者。
如经中所说："彼及生上界者，不退失也不转根。"因此，既没有心想自杀者也没有被他人杀害者，所以没有心想自杀法性者。
姓与果所退失
第二，关于种姓和果位的退失："四种从种姓退失，五种从果位退失，从第一不退失。"心想自杀法性者等四种会从种姓退失，因为由修习所成的上进行动，在退失时可能退失为次第行进，也可能退失为跳跃式行进，如同从梯子上爬而跌落地面。退失法性者不会从自身种姓退失，因为该种姓不是人为造作的，如同坐在地面上不会跌落。退失法性者等五种会从所获得的果位退失，因为这些果位是偶然获得的，但他们不会退失最初的种姓和果位，因为阿罗汉在有学位时所具有的最初种姓，已经被有学道和无学道两者的修习所坚固。
对此，尊者毗耶舍说："这不能作为其理由，因为如果是这样，那么凡夫时期的退失法性者通过修习成为心想自杀法性者，这种由修习所成的种姓也应当不退失，因为它被有学道和无学道坚固了。但这不可能接受，所以'被两种道坚固'这一理由不能成立为不退失的原因。
那么，这里的理由是什么呢？从一开始就属于心想自杀等种姓的人不会从该种姓退失，这是法尔如是；而从修习获得的种姓会退失，这也是法尔如是。这个理由也不适合作为不从果位退失的理由，因为预流果不是由世间道获得的。因此，声称心想自杀法性者从修习所成的种姓退失是不合理的，因为它已被有学道和无学道坚固，这是因为在有学位时成为第一种姓。善集也同意这点，他说：'如果在有学位获得其他种姓，那么获得阿罗汉性的人也不会舍弃它，因为他不是只安住在由修习所成的种姓。'"
心想自杀法性者的种姓是在无学位时暂时获得的，不是在有学位时获得的，所以会从中退失，因为它不是在两个阶段都被坚固的。因此，这个理由是不适当的。


 །གཏན་ཚིགས་དེས་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་མི་ཉམས་པ་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཐལ། རྒྱུན་ཞུགས་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་རིགས་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཤད་ཀྱི། འབྲས་བུ་ལས་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་མཐོང་སྤོང་གཞི་མེད་སོགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ནི་ལམ་གཉིས་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པ་སྲིད་དེ། ཚེ་འདིར་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའམ་ཚེ་ཕ་རོལ་གྱི་སྤོང་ལམ་འདས་ལམ་གཞན་གྱིས་སློབ་པའི་གནས་
3-294a
སྐབས་ན་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པོར་བྱས་ནས་ཕྱིས་མི་སློབ་པ་ན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ཀྱང་དང་པོ་ནས་ཡོད་པའི་རིགས་དེ་ནི་མི་ཉམས་ཤིང་། ལར་ཉམས་སམ་ཞེ་ན། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཆི་བའི་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཕྱིས་ཐོབ་པའི་གློ་བུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། རིགས་ལས་མི་ཉམས་པར་བསྟན་ནས་འབྲས་བུ་ལས་མི་ཉམས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ལྷག་མ་གསུམ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །རིགས་དང་འབྲས་བུ་ལས་མི་ཉམས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་སོ་ན་གནས་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོའང་མི་འཕོ། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་སློབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། དེའི་སོ་ལ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་མི་གཡོ་བ་སོགས་སུ་དབང་པོ་འཕོ་བའམ། འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་ནས་སློབ་པར་འོང་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམ་པའི་རིགས་ལས་མི་ཉམས་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་བཞི་སྟེ། འཆི་བར་སེམས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་ལའང་རེ་རེ་བསྐྱེད་དེ། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་སོ་ན་གནས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་སློབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་བར་སེམས་པའི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་
3-294b
དང་། དྲུག་པ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བའོ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་། བདུན་པ་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་སླར་འོང་བའོ། །ཕྱིས་དེ་སློབ་པར་གྱུར་ན་གང་གི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་རིགས་དང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཀྱི། དང་པོའི་རང་རིས་ལས་གོང་མ་གཞན་དག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷུང་ན་སྐས་གདང་དུ་མི་ཆགས་པར་ས་ལ་ལྟུང་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་གང་ཟག་དེ་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིགས་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཅི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་མི་ཉམས་ཞེ་ན། མི་ཉམས་ཏེ། མཐོང་སྤོང་རྣམས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་གཞི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས། འཇིག་ཚོགས་ནི་བདག་གི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཅན་ཡིན་ན་གཞི་མེད་པས་བདག་དེ་ཡང་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以该理由而言，从第一果不退失，那么预流果也应当退失，因为预流果并未被两种道所坚固。或者说，这个理由是被解释为种姓不退失的原因，而不是作为果位不退失的原因，因此果位不退失的原因将解释为见所断的基础不存在等。种姓是可能被两种道坚固的，因为在此生中修暖位等，或者依靠来世的断道、出世道等在有学位中修习的缘故。
经过两种道坚固后，在后来无学位中虽由修习而成，但那从一开始就存在的种姓不会退失，那么会退失吗？由修习所成的心想自杀法性者种姓，那些后来获得的偶然性种姓会退失，因为没有被两个阶段所坚固。在说明了种姓不退失后，也应说明果位不退失，即不会从第一果退失，而从其余三果会退失。正因为不会从第一果退失，所以不会从预流果退失。
关于种姓和果位不退失，退失法性者有三种情况：一是保持原样，不转根性，退失后也不成为有学，而是进入涅槃；二是不在原状下涅槃，而是转变根性成为不动者等；三是从果位退失后成为有学，但不从退失种姓退失。
心想自杀法性者有四种情况：心想自杀者退失后回归到退失法性者的种姓。同样，其他三种也各自产生一种情况。保护法性者有五种情况：保持原样进入涅槃；转变根性；退失后成为有学；退失后回归到退失种姓或心想自杀种姓。不动者有六种情况：包括前五种情况，第六种是回归到保护法性者的种姓。具有证悟可能性者有七种情况：包括前六种情况，第七种是回归到不动者的种姓。
如果后来成为有学，则只安住于有学位时存在的第一种姓，而不是第一种姓以上的其他种姓，就像跌落时不会停在梯子上而是直接落到地面上。若不是这样，那个人就只会提升而不会退失，因为获得了超过有学位种姓的殊胜种姓。若问为何不从第一果退失，答案是不退失，因为见所断的基础不存在，其基础是以我见为根本，我见以自我为基础，而无基础则无自我，故不退失。


 །འོ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་སོགས་དམིགས་རྐྱེན་དུ་ཡོད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་བདེན་པ་དག་ལ་རྟགས་སོགས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་མེད་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། ཆགས་སོགས་སྒོམ་སྤོང་ཡིན་ན། དེའང་མི་གཙང་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་གཙང་བདེ་རྟག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞི་དང་། བཅས་པར་མི་ཐལ་ལམ་ཞེ་ན། ཁྱད་ཡོད་དེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བདག་མེད་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལ་རྒྱུ་དགེ་མི་དགེའི་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་པོ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་
3-295a
ཉིད་དུ་བདག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ལ། མཐར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐོང་སྤོང་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་གཞི་ཡི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་མཐོང་སྤོང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །སྒོམ་སྤོང་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། ཁེངས་པ་དང་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོར་ཞུགས་ཀྱི་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་གཞི་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་དེ་དག་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི། དངོས་པོར་བརྗོད་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་བག་ཞད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའང་སྒོམ་སྤོང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྐྲ་དང་སོ་སེན་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན། ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་དེ་དག་མི་སྡུག་པས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན། ང་རྒྱལ་ཀྱང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན། མ་རིག་པའི་ཡང་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ན་སྡུག་པ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དེ་མི་སྡུག་པ་ལས་མི་སྐྱེ། མི་སྡུག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་དེ་སྡུག་པ་ལ་མི་སྐྱེ། བར་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་དེ་སྡུག་མི་སྡུག་ལས་མི་སྐྱེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྒོམ་སྤོང་ནི་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་ཀྱི། མཐོང་སྤོང་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་མ་གཏོགས་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ལ་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་དེ། བདག་རང་མེད་པར་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ལ་གཞི་མེད་ཙམ་ན་ལོག་ཞུགས་ལ་ལོག་ཞུགས་ལའང་གཅན་གཟན་འཕར་བའི་དཔྱོངས་ཐག་བཞིན་གཞིའི་གཞི་མེད་དོ། །གཞན་ནི་སྒོམ་སྤོང་རྣམས་ལ་ནི་གཞི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་སོ་སོར་ཡོད་ཀྱི། མཐོང་སྤོང་རྣམས་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་
3-295b
མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དེས་ན་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་ཡང་འཕགས་པ་སློབ་པ་ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐག་ཁྲ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འདུ་ཤེས་སྐྱེའི། ངེས་པར་རྟོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་དང་འདྲའོ། །ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་བདག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་སོགས་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ། འཕགས་པ་ལ་ངེས་པར་མི་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་རུང་སྟེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་ལས་ཉམས་པ་མེད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་ཉམས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །ཕྱིར་འོང་དང་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་ལས་ཏེ། ལུང་ནི། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། འཇིག་རྟེན་པས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

若问"那么岂不是缘取不存在的对象？"，回答是：并非缘取不存在的对象，而是对作为所缘缘的实有的苦谛等，由颠倒认为有我的心和心所进行缘取，因为对苦等谛执为常等相。那么，这种无基础的烦恼是什么呢？若是贪等修所断，由于它们缘取不净等事物为净、乐、常，是否应该也有基础呢？
这里有差别：我见是对无我的色等事物妄加执著为善不善业的作者、感受果报者以及对二者具有主宰性的非真实我；边执等见所断烦恼也是随顺我的基础，因此见所断烦恼称为"无基础的"。
修所断的贪欲、嗔恨、慢心、无明是执著色等事物为爱著、嫉恨、骄傲、不明了的本性，仅仅是执著而非增益，所以说它们"有基础"。因为它们所行的对象只有可爱等事物，而所说的实体如我等则丝毫不存在。具体而言，修所断贪欲的基础是具有头发、牙齿、指甲等可爱特征的悦意事物；嗔恨则是对这些事物的不悦意；傲慢也是对不悦意事物；无明则是对这两种略微迷惑。
因此，对可爱事物迷惑的无明不会从不可爱事物生起；从不可爱事物生起的无明不会从可爱事物生起；从中性事物生起的无明不会从可爱或不可爱事物生起。由此可见，修所断有各自确定的基础，而见所断颠倒执著除了颠倒执著本身外，实际的颠倒执著并没有确定的基础，因为我本不存在，实际的颠倒执著无基础，那么颠倒执著的颠倒执著也就像野兽跳跃的悬挂绳一样没有基础的基础。其他差别是，修所断烦恼有各自不同的悦意和不悦意基础，而见所断烦恼没有我等特征，因此称为"无基础的"。
论师还说，圣者有学在失念时会生起贪等烦恼，就像在彩色绳子上产生蛇的认知，但在确定理解时则不会，情况类似。在不确定理解时，我见和边见等不可能生起，因为圣者不会通过不确定理解而产生我见等，所以没有退失的原因。而在全面思考时，我见等可能生起，因为会进行全面思考。因此，不会从见所断的断除中退失。
经部师说：不仅不从见所断退失，甚至不从阿罗汉果退失。但可能从一来和不还果退失，因为这些可能是由世间道获得的。这是合理的，从经典和理论上看：经中说"由圣者智慧断除的，才是断除"，这意味着由世间断除的可能会再生起。
;


 །ཁུངས་གཉིས་པ་སློབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་ལའང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་བར་ཆད་བྱེད་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པའི། མདོ་སྡེ་ལས་ནི། སློབ་པ་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་སྤངས་པ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་བག་བྱ་བར་བསླབ་པ་མིན་ལ། སྤངས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བྱས་པ་
3-296a
ཡོད་པ་དེ་ཉམས་དོགས་ནས་བག་བྱ་བར་གསུངས་ལ། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པར་ཟད་དེ། འདིས་སེམས་རྣམ་གྲོལ་སྤངས་པ་མི་ཉམས་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཉམས་པ་ཡོད་དེ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པ་ཁོ་བོའང་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་རྣམ་གྲོལ་དུས་སྦྱོར་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ནི་ལམ་སླ་བས་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྒྲ་མེད་པའི་དུས་སོགས་ལ་ལར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དུས་ལས་འབྱུང་བས་ན་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་ལ། སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་དེ་སྐྲ་མེད་པའི་དུས་སོགས་ལ་བལྟོས་རྒྱུ་མེད་པས་ད་དུས་སྦྱོར་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་བཞག་གོ། བསམ་གཏན་དེ་ནི་ཉམས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩམ་བྱ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་དགའ་ལྡན་ན་རེ། ཉམས་ཤིང་ཉམས་ན་འདོད་བྱའམ་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་ཡིན་པས་ཕོངས་པ་ཡིན་ཏེ། རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་འཕགས་པ་ལ་རོ་མྱོང་བ་མེད་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ཀྱིས་རོ་མྱང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པས་རོ་མྱོང་ཟེར། ཡང་ན་རོ་མྱོང་རང་ཡང་ཡོད་དེ། འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་པས་དུས་དང་
3-296b
སྦྱོར་བ་ཡིན་པའང་མི་རུང་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་གྲོལ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པས་ཡིད་དུ་འོང་བའམ་འཕང་བྱ་མ་ཡིན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་སྤངས་པ་ལས་ཉམས་པ་ཞིག་སྲིད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་འདི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཉམས་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཐོང་ཆོས་ལས་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་དབྱེ་ན་སྤྱོས་པའི་ཉེས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའོ། །ཏིང་འཛིན་བརྟན་པས་མི་སྟོང་སྡེའི་གསེབ་ན་བསྡད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའང་། མདོ་ལས་མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་མི་ཉམས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གཉིས་དང་། འཆི་སེམས་ནས་མི་གཡོ་བའི་བར་ལྔ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཏེ་དགུའོ། །དེ་ལ་མཐོང་ཆོས་ལས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པ་དེ་ནི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་མི་ཉམས་པ་ནི་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཏིང་འཛིན་ཉམས་པས་འཇིགས་ནས་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྲུང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཡོན་ཏན་ཁོ་ནས་གནས་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་མ་སྲུང་ཡང་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

第二点根据是，佛陀说："对有学者要谨慎，我说要谨慎。"而对阿罗汉则不是这样。即使对阿罗汉也说"我说利养和恭敬会造成障碍"。在经中，对有学者不是从圣智断除的角度教导谨慎，而是从世间道所断的可能退失角度教导谨慎，并且仅说明会从现法乐住退失，如经中所说："此人以心解脱，以断除不退失，以身证，对此我不说有任何退失的可能。"
毗婆沙师说："有从顺时解脱中退失的，因为特别指出'不动'的缘故。"经部师说："我们也认为有从顺时解脱中退失的。"需要考察这顺时解脱是指阿罗汉性还是世间禅定的现法乐住。世间禅定因道路简易，其禅定会在无声等特定时机现前，因此称为"顺时解脱"；而断除的解脱不依赖无头发等时间，因此不立为从顺时解脱退失。这种禅定即使退失也因悦意而应当一再修习，因为它是现法乐住。尊者喜天说：如果退失了还想再得到或追求的，就是损失，因为那是应当享受的。虽然圣者没有享受，但因为与凡夫时期应当享受的对象属于同类，所以称为享受。或者说，确实有享受，因为有跳跃等要点。
阿罗汉的解脱由于以获得方式恒常相随，所以不适合称为顺时，又因阿罗汉的解脱不会退失，不是悦意或追求的对象，所以不是所追求的。如果真有从断除退失的可能，世尊说："对于已获得的四种心生现法乐住中的任何一种，我说会有退失。"经中并未说阿罗汉的顺时解脱会退失，因此应当了解所有阿罗汉的解脱都是不动的。
从现法乐住中退失是因为利养和恭敬导致的分别过失，使禅定力减弱，这种退失是钝根者的情况。禅定稳固者即使住在人群中也不会退失，这是利根者。
如经中所说："什么是九种无学？退失法性者和不退失法性者两种，从心想自杀到不动法性者五种，以及慧解脱和俱分解脱，共九种。"其中，从现法乐住退失的是退失法性者，不从中退失的是不退失法性者。因禅定退失而恐惧，心想自杀的是心想自杀法性者。保护一些殊胜功德的是保护法性者。仅凭功德安住，即使不保护也不动的是不动者。


 །གང་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །
3-297a
གང་བྱུང་བ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་དང་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་སྦྱངས་པས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ་དེ་གཉིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་དང་གང་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་པ་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གང་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། །གཞན་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའམ། སྐྱེད་པར་བྱེད་ནའང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནག་ཚོགས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་མི་སློབ་པ་ཡིན་པས་ཧ་ཅང་རོ་མྱོང་བ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་གྱུར་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉམས་ནས་ཡི་མུག་སྟེ་མཚོན་གྱིས་བཏབ་པས། མཚོན་གྱིས་བཏབ་པའི་རྟིང་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ཡིན། ཡང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ངོ་ཤེས་ཀྱང་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བ་ཉམས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཉམས་པས་ཡི་མུག་ནས་རང་ལ་མཚོན་གྱིས་བཏབ་པ་ཡིན། དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པ་མིན་ནོ། །བཅུ་ལས་འཕྲོས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དགྲ་
3-297b
བཅོམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་ལོགས་སུ་སྨོས་པའོ། །ཞེས་སྨྲ་བའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅུ་ཚན་དེ་ལས་འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལན་གཉིས་སུ་སྨོས་པར་འགྱུར་དགོས་པར་ཐལ། སེམས་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཡིད་འོང་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཡང་མ་གསུངས་ཤིང་། མདོ་དེ་ལས་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཡང་བསྐྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲ་ལ་དྲིས་པ། འདི་ཅིས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན། དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྐྱེད་པར་ནུས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་མདོ་ལས། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་ཐལ། དབང་པོ་རྣོན་པོས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་དབང་རྟུལ་གྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་འོས་པ་ཤེས་བྱེད་ཡིན་ཅེ་ན། དབང་རྣོན་གྱིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྐྱེད་འོས་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དུས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་འཛིན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གང་ཡང་རུང་བ་ནད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་ལས་བལྟོས་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་པས་དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཏིང་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནད་མེད་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མི་བལྟོས་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་པས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའོ།

能够证悟并产生殊胜功德的是具有证悟可能性者。
不从已生起的功德退失的是不动法性者。不退失法性者、不动者和不动法性者有什么差别呢？不退失法性者是自然的利根者，而非通过修习根性获得的。不动法性者是通过修习而成的，这两者对于所生起的任何特殊禅定都不会退失。不动者不仅仅是不从所安住的功德退失而已，而且要么不产生其他功德，要么即使产生功德也会从这特殊功德动摇，这是其差别所在。
毗婆沙师问：具寿黑众阿罗汉不是从阿罗汉果退失了吗？答：他虽是阿罗汉，是无学，但因过度享受和根性变钝，从顺时心解脱中一再退失而感到沮丧，用刀自刺，在刀刺之后获得阿罗汉果。或者说，他虽知自己是阿罗汉，但现法乐住退失，因这种退失而沮丧，自己用刀刺伤，虽然他入涅槃，但并未从阿罗汉果退失。
《十经》中也说："应当修习的法有一种，即悦意的顺时心解脱；应当证得的法有一种，即不动法性的心解脱。"对此，毗婆沙师说："因为有两种阿罗汉，所以分别提及。"但这种说法没有余地，因为按照这种说法，在《十经》中应当两次提及阿罗汉，因为顺时心解脱的悦意也仅是阿罗汉，但这不可能接受，因为经中没有说过阿罗汉是应当修习的，而是说是应当证得的。
若说修习是针对钝根所摄的阿罗汉而言，我问毗婆沙师：如何知道这点？若回答"因为钝根能够修习，所以知道"，那么经中就应该说"应当修习的法有一种，即心解脱"，因为利根也能修习的缘故。若回答"钝根更应当修习是依据"，那么利根更应当修习，因为他们是不动的。因此，顺时解脱不是阿罗汉。
若问："为何称为顺时解脱的阿罗汉？"答：因为根钝，依赖无病、环境特殊等因素的有漏或无漏禅定存在于阿罗汉中，所以称为顺时解脱的阿罗汉。禅定现前不依赖无病、环境特殊等的阿罗汉，则称为非顺时解脱的阿罗汉。


 །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉམས་པ་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། གནས་གསུམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་
3-298a
ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་གྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན། དེ་ལའང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལུང་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཚང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་མ་ཚང་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་ན། རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུའི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཚང་ན་དེའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་མིག་གཟུགས་ཡིད་བྱེད་གང་རུང་ཞིག་མ་ཚང་ཡང་མི་བསྐྱེད་པ་བཞིན་བསྐྱེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་གྱི་ན་པའོ། །རེ་ཞིག་ལུང་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཅི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་པར་ཐལ། གང་གིས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཉེན་པོ་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། ཅི་ལྟར་ཟག་པ་ཟད་པ་སྟེ་མ་ཟད་པར་ཐལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྩ་བ་ནས་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཟག་པ་ཟད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གར་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྐྱོད་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གནས་པ་དེ་བརྒྱ་ལ་རེས་འགའ་ཞིག་དྲན་པ་ཉམས་པ་ལས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་མདོའི་ལན་གདབ་དགོས་སོ། །མདོ་དེ་ལས་བསྟན་པ་ནི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་
3-298b
འདས་པ་ལ་འབབ་པ་ཡིན། ཅེས་བྱ་བའི་བར་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་བརྒྱད་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདིས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་པའི་ཆགས་པ་ནས་རྒྱས་པར་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་འདིའི་སེམས་གཏུགས་ཏེ་མི་གནས་པ་དེ་ལྟར་འདིས་འདོད་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། མདོ་དེ་ལས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པས་བསལ་བར་གྱུར་པ། ཞེས་སོལ་ཕུང་གི་མདོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་སྙམ་ན། དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། བསོད་སྙོམས་སོགས་སྤྱོད་པ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སློབ་པ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །
种姓差别通用
གསུམ་པ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བ་ནི། སློབ་དང་འཕགས་མིན་རིགས་དྲུག་ལྡན། །དགྲ་བཅོམ་དུ་མ་ཟད་སློབ་པ་དང་འཕགས་མིན་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་དེ་བཞིན་རིགས་དྲུག་དང་ལྡན་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རིགས་རྣམས་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།

从《阿毗达磨》中也可确立阿罗汉不退失，经中说："通过三种情况而生起欲界贪爱的随眠：未断除也未完全了知欲界贪爱的随眠，与欲界贪爱相缠绕的法也显现，且对此作非如理作意。"
若有人想："这段经文是指烦恼因缘齐全时烦恼会生起，而仅由境界力生起烦恼则是因缘不全的情况。"那么，从因缘不全如何能生起烦恼？因为缺少因的一部分就无法产生其果，如同缺少眼、色、作意中任何一个都无法产生眼识，若说能产生，那是无知的表现。暂且，经典就是如此。
从理论上说，如果阿罗汉会退失，那么什么情况下不会退失呢？因为已生起了使烦恼永远不再生起的对治力。若不承认，那么怎么能说是漏尽？应成未尽，因为烦恼种子的本性未从根本拔除。若承认，则成非阿罗汉，因为非漏尽者。
那么，如何回应《炭堆经》所说："有时即使是多闻、具念、安住止观的圣声闻，也会因失念而生起恶不善分别念。"？有人解释说这部经是针对有学者而非阿罗汉，但实际上这是针对阿罗汉说的，因为经中提到了长期心处于远离、趣向涅槃等阿罗汉的八种力。如果你认为《炭堆经》中提到"断除集谛而成清凉，断除苦谛而成清净"是指阿罗汉，其实虽然经文如此，但这是针对有学位而言，没有过失，因为有学在未善观察乞食等行为时可能生起烦恼。论师虽然就阿罗汉位而作解释，但意在表明即使如此说，也不存在从阿罗汉退失的过失。
种姓差别通用
第三，种姓的区分也适用于其他人："有学和非圣者具有六种姓。"不仅阿罗汉，有学和非圣凡夫也像阿罗汉一样具有六种种姓，阿罗汉的种姓以这些为先导。


 །
何道所迁根
བཞི་པ་ལམ་གང་ལས་དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི། མཐོང་བ་ལ་ནི་འཕོ་བ་མེད། །མཐོང་ལམ་ལས་གཞན་ལ་དབང་པོ་འཕོ་ཡི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་དེ། བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱི། དབང་པོ་འཕོ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བའི་གོ་སྐབས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ལ་ལ་སོ་སྐྱེའི་གནས་ནའང་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་དབང་པོ་འཕོ་
3-299a
ལ། ལ་ལ་དད་མོས་ཀྱི་སྐབས་ན་དབང་པོ་འཕོའོ། །མི་སློབ་པ་ལ་མ་སྨོས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པ་འཕོ་བའང་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ། །
退失类别
ལྔ་པ་ཉམས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། གང་ཟག་གང་ལ་ཉམས་པ་གང་ཡོད་པ། འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་བཞིན་པར་མི་འཆི་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ཉེར་སྤྱད་ལས། །ཡོངས་ཉམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་བྱ། །མདོ་ལས། འདི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་འདི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ང་སྨྲའི། འདི་གཅིག་པུ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ལུས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་འདི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ང་མི་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ལས་ཇི་ལྟར་ཉམས་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲོལ་ལས་མི་གཡོ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་ཡིད་ལ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་སྟེ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གོས་པའི་དུས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ཐོབ་བྱ་མ་ཐོབ་ན་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་ཡིན་པས་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྤྱད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་ཉེར་སྤྱད་ལས་ཉམས་པས་ཉེས་པ་མེད་ཟེར། མདོ་སྡེ་པས། མི་གཡོ་བ་དྲུག་ཀ་རྣམ་གྲོལ་མི་གཡོ་བ་ཡིན།
3-299b
དྲུག་གི་ནང་ནས་མི་གཡོ་བ་ཁྱད་ཅན་དབང་རྣོན་མཐོང་ཆོས་ལས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཙམ་ན་ཉམས་པ་དང་མི་གཡོ་བ་འགལ་བར་དོགས་ན། མི་གཡོ་བ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས། ཉམས་པ་མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །
何者有何退失
གཉིས་པ་ནི། སྟོན་ལ་ཐ་མ་མི་གཡོ་ལ། །བར་མའང་གཞན་ལ་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་གདུལ་བའི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་མི་སྤྱོད་ཅིང་མངོན་དུ་མི་མཛད་པས། ཐ་མ་ཉེར་སྤྱད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ནར་མངའི། གཞན་མི་མངའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཉེར་སྤྱད་ལས་ཉམས་པ་དེ་དང་། བར་མ་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའང་ཡོད་དེ། བྱ་བ་གཞན་ལ་གཡེངས་པས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་གཞན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཉམས་པ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པས་ཉམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉེར་སྤྱད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེས་པ་ནས་ང་སྨྲ་ཞེས་པའི་བར་གྱི་མདོ་དང་མི་འགལ་ལོ།

何道所迁根
第四，在哪条道路上转变根性：
在见道上无转变，除见道以外的其他道路可以转变根性，而在见道上没有根性转变，因为十五刹那是为了证悟真理而修行，没有为了转变根性而修行的机会。有些人在凡夫位也在无间道和解脱道两者中转变根性，有些在信解位时转变根性。未提及无学者，是因为[经文]所指的是有学和凡夫的阶段，而无学者的转变根性是通过推理可知的。
退失类别
第五，关于退失的详细分类包括：实际情况、哪种人有哪种退失、从果位退失过程中不死的原因。
首先，关于退失的种类：
"从已得、未得和受用中，应知有三种退失。"
经中说："对于已获得的现法乐住四种殊胜心所，我说会从其中任何一种退失；唯独对于以身证得的不动心解脱，我不说会以任何方式退失。"这是在询问不动法性者由于根性锐利，如何从现法乐住退失，心中想着"何况从解脱中的不动"。
一般而言，有从已获得功德中退失的情况，如被欲界烦恼染污时从已获得的初禅功德退失；未获得应当获得的功德，这种未获得本身就是退失，称为从未获得中退失；已获得功德但不显现，这是从受用中退失，如通过第二禅等受用而不显现初禅等。这样就有三种退失。
对此，毗婆沙师说从受用退失没有过失。经部师认为，六种不动者都是解脱不动，其中最殊胜的不动者是利根者，也是从现法乐住中不动者。如果怀疑退失与不动相矛盾，那么不动是就解脱而言，退失是就现法乐住而言。
何者有何退失
其次，关于哪种人有哪种退失：
"佛陀仅有最后一种，不动者有中间一种，其余人有三种。"
在这些退失中，导师佛陀因为专注于调伏众生的事业，不行持也不显现现法乐住，所以只有最后一种即从受用中退失，没有其他[两种退失]。不动法性者有从受用中退失和中间的从未获得中退失两种，因为他被其他事务分心而不显现禅定等，以及未获得佛陀和独觉相续中所具有的功德。其他钝根阿罗汉则有从已获得中退失以及其他两种退失，因此有三种退失。因此，不动法性者有从受用中退失，这与经中"对于现法..."直到"...我说"的部分并不矛盾。


 །དགྲ་བཅོམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཟག་མེད་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་གྲོལ་བ་ཁོ་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་ལ། གཞན་མ་ཡིན་ཅེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཟག་མེད་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ལ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་ལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་སོགས་དེ་བཞིན་
3-300a
དུ་བཤད་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཀླན་ཀ་མི་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །
退失果位然命不终之由
གསུམ་པ་ནི། འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །བྱ་བ་མ་ཡིན་དེ་མི་བྱེད། །དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་ན་ཡང་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་འགའ་ཡང་འཆི་བ་མེད་དེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཆུང་ངུ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡང་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ནུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཚངས་སྤྱོད་ལ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཕྱིར་འོང་མ་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཞུགས་མི་ཚངས་སྤྱོད་ལྟ་བུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་ལ། དེ་ཡན་གྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་དང་འགལ་བའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཚངས་སྤྱོད་སོགས་དེ་མི་བྱེད་དེ་རྩལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་དྲང་ཀྱང་མཐུས་རང་ཉིད་བཟུང་བས་རྡེག་མི་འཆའ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་ཚུལ་མིན་བཟླས་པའི་གོ་མ་ཕྱེས། །ཀུན་ཏུ་འཕགས་པའི་འབྲས་ལམ་ཁོ་ནར་མོས། །ལུས་ངག་བགྱི་བ་དེ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་བཀོལ། །རྣམ་དཀར་དེ་ལ་རང་ཡང་རྗེས་ཡི་རང་། །གཅིག་ཏུ་འཁོར་བའི་གནས་ལས་སྒྲོན་མོ་རུ། །བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཅི་ཐར་སྙམ་པ་ཡིས། །སྙིང་ལས་བསྐལ་མང་གོང་ནས་མ་སྐྱེས་པས། །ཉམ་ཐག་མ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི། །གཟེར་ཟུག་དྲག་པོས་རྟག་ཏུ་མནར་བའི་ཡིད། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྤྱོད་ལས་གཞན་ཅི་ཡོད། །
迁根分
གཉིས་པ་དབང་པོ་འཕོ་ཚུལ་ལ། ལམ་དུས་དབང་པོ་འཕོ་བ། ལམ་དེའི་ངོ་བོ། །རྟེན་གང་ལས་འཕོ་བ། ས་གང་ལ་རྟེན་འཕོ་བའོ། །
道中即迁根
དང་པོ་ལ། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པའོ། །
无学
དང་པོ་ནི། མི་གཡོ་རྣམ་གྲོལ་བར་ཆད་མེད། །ལམ་དགུའོ་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བ་ལ་བར་
3-300b
ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དུ་སྐྱེ་ན། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞིག་མི་གཡོ་བའི་རིགས་ཅན་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ན། དབང་རྟུལ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བ་ལ་དབང་རྣོན་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བར་ཆད་མེད་གཅིག་ནས་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ལ་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་ཆེ་འབྲིང་དགུ་སྤོང་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་དགུ་དགོས་པ་བཞིན། དེ་ལྟར་དགོས་པ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་རིགས་དེ་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས་འབད་པ་ཆུང་ངུས་བཟློག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་ཀྱི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡི་གེ་ངན་སྟོ་ཞིག་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་ན་དེ་བསྒྱུར་དཀའ་བ་དང་འདྲའོ། །
有学
གཉིས་པ་ནི། མཐོང་བས་ཐོབ་ལ་རེ་རེའོ། །དད་མོས་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་འཕོ་བར་བྱེད་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བར་དུ་སྤང་བྱ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཚོ་ཡོ་སྤོང་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཅིག་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གཅིག་སྟེ་རེ་རེ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་སློབ་ལམ་གྱིས་བརྟན་པར་བྱས་ཀྱང་མི་སློབ་ལམ་གྱིས་བརྟན་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་མཐོང་ཐོབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་ཁོ་ནའོ།

阿罗汉退失[问题]：毗婆沙师问：如果所有阿罗汉的无漏解脱都是不动的，为什么只将不顺时解脱者安立为不动法性者，而其他不是？经部师回答说：虽然所有阿罗汉的无漏解脱都是不动的，但关于如何安立不动法性者，如前所述"有些人不会退失，那就是利根者"等已经解释过了，因此这个质疑是不合理的。
退失果位然命不终之由
第三，关于从果位退失却不死亡的原因：
"从果位退失者不死，不会做不当之事。"
若问阿罗汉从果位退失是否会再转生？不会有这种再转生的情况，因为从果位退失的人没有一个会死亡，如经中说："诸比丘，圣声闻多闻者虽然会出现小的失念，但很快就会灭尽、消失和终止。"如果不是这样，则修梵行就不可靠了，因为从阿罗汉退失者会再生。未获得一来果的预流果不会做非梵行等不当之事。从该果位以上果位退失的人，不会做与那些果位相违背的不当行为如非梵行等，就像用大力拉扯也会因自身力量而不会被打倒一样。
此处所言：
未在心中反复非理作意者未开悟，
只信仰圣者果位与道路，
身语行为为此所役使，
对此清净行我亦随喜。
自认唯一解脱轮回处，
认为唯有自己应获解脱，
因此多劫来心未生起，
受苦可怜诸母的痛苦，
心常被猛烈痛苦折磨，
大菩提行外还有何为？
迁根分
第二，关于转变根性的方式分为：道中转根的时机、该道的本质、依靠何种所依转根、依靠何地转根。
道中即迁根
第一点分为无学和有学。
无学
关于无学："不动[法性]解脱无间道，九道，因极熟练故。"
在根性转变时，若在无间道和解脱道中生起，一个具有证悟可能性的人若要获得不动种姓，从大品大钝根到小品小利根的转变需要九个无间道和九个解脱道，就像获得阿罗汉果时需要九个无间道和九个解脱道来断除有顶烦恼的九大中品那样。之所以如此，是因为钝根种姓已经极其熟练，不能以小小努力逆转，因为已经被有学和无学道坚固，就像对错误的书写方式极其熟悉后很难改变一样。
有学
关于有学："见道所获[转根]各一道。"
信解者要转变为见至者，虽然从大品大钝根到小品小钝根有九个大中品所断，但断除这些只需要一个无间道和一个解脱道，这是因为虽已被有学道坚固，但未被无学道坚固。加行道无论是获得不动法性还是获得见至者，都只需一个[无间道和解脱道]。
;


 །
གཉིས་པ་ལམ་དེའི་ངོ་བོ་ནི། ཟག་མེད། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟག་མེད་དེ་འཕགས་པའི་དབང་པོ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པས་འཕོ་བའོ། །
依何迁
གསུམ་པ་ནི། མི་ཡི་ནང་དུ་འཕོ། །མིའི་ནང་དུ་ཁོ་ནར་དབང་པོ་འཕོ་ཡི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རིགས་དྲུག་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ།
3-301a
དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་བསྒོམས་པས་དབང་པོ་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ལྷ་རིགས་དྲུག་ཏུ་ཉམས་པ་མེད་པའང་སྔོན་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ་བཟང་པོ་ལ་ཡིད་བྱུང་བས་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཉམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།
何地迁
བཞི་པ་ལ། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མི་སློབ་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་གཟུགས་མེད་གསུམ་སྟེ་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ས་དགུས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། སློབ་པ་དྲུག་ལ་གང་གི་ཕྱིར། །འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སློབ་པ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཕོ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་འཕེལ་བ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱི་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་། རྣམ་གྲོལ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་བཏང་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རིགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དེ་བཏང་ནས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་ལམ་སྐྱེའི། གཟུགས་མེད་ནི་འདོད་པ་ལ་མི་དམིགས་པས་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ནས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་
3-301b
མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་དོ། །
分九类
གཉིས་པ་དགུར་དབྱེ་བ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །
九类正分
དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་གཉིས་དང་ཉན་ཐོས་བདུན། །དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་དགུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ཁོ་ནའི་བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་གཉིས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་གཉིས་ཏེ་ཉན་ཐོས་བདུན་ནོ། །
分九类之由
གཉིས་པ་ནི། དེ་དགུ་དབང་པོ་རྣམ་དགུ་ཅན། །གང་ཟག་བདུན་པོ་སྦྱོར་བ་དང་། །དབང་པོ་སྙོམས་འཇུག་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གཉིས་ཀས་བྱས་པའོ། །གང་ཟག་དེ་དགུ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཞག་པ་ཅན་ནོ། །དེའང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་དབང་པོ་ཐ་མའི་ཐ་མ། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཐ་མའི་འབྲིང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཐ་མའི་རབ། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་འབྲིང་གི་ཐ་མ། རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་བོས་སུ་གྱུར་པ་འབྲིང་གི་འབྲིང་། མི་གཡོ་བའི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་བ་འབྲིང་གི་རབ། མི་གཡོ་བ་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་རབ་ཀྱི་ཐ་མ། རང་སངས་རྒྱས་རབ་ཀྱི་འབྲིང་། བུདྡྷ་རབ་ཀྱི་རབ་བོ།

第二，关于该道的本质："无漏。"
所有这些无间道和解脱道都是无漏的，因为圣者的根性不会通过有漏道转变。凡夫的根性转变则是通过有漏、寂静与粗猛的行相来转变。
依何迁
第三，关于依靠何种所依转根："在人中转变。"
只在人道中转变根性，其他处不会，因为其他处如欲界六天、色界和无色界中没有退失，在相当长时间内修习使根性极为成熟，以及获得殊胜所依，所以不可能退失。欲界六天中不退失，是因为他们先前在广大、善妙的境界中生起厌离而见谛，依此所缘不可能退失。
何地迁
第四，分为无学和有学两种情况。
首先，关于无学："无学依九地。"
无学者依靠未至定、殊胜禅定、四禅和三种无色定共九地转变根性，因为其果由九地所摄。
其次，关于有学："有学依六地，因为增上[根性]，舍弃殊胜果而获得[利根]果。"
有学者转变根性依靠除无色界外的六地，因为不还果由六地所摄，以及因为增上根性是通过舍弃钝根道的一来果和殊胜果的加行、无间道、解脱道和殊胜道，舍弃初禅等，而获得利根种性道的唯一断除欲界贪的果。因为不还果不包括由无色界所摄，如经中说："因断五下分结而成为不还者。"就像生起见道时，之前通过世间道获得无色界正行，然后舍弃它，依靠六禅地生起见道，因为无色界不缘欲界，因此即使获得无色界正行，还是像从那里依靠六禅地生起见道一样。
分九类
第二，分为九类，包括：实际分类和分类的原因。
九类正分
首先，关于实际分类："佛陀与辟支二，声闻七。"
所有阿罗汉根据根性差别正好分为九类：只是不动的差别有佛陀和独觉两种，这两者只属于俱分解脱；另有退失法性者等五种，修习而成的不动法性者，以及本来就是不动种姓的两种，共七种声闻。
分九类之由
其次，关于分类的原因："此九具九种根性，七种补特伽罗通过加行、根性、等持、解脱和二者[差异]而建立。"
这九种补特伽罗是通过小品的小品等九种根性差别而建立的。其中，退失法性者是最下品的最下品，心想自杀者是最下品的中品，保护法性者是最下品的上品，安住不动者是中品的下品，具证悟能力者是中品的中品，修习成就的不动者是中品的上品，本来就是不动种姓者是上品的下品，独觉是上品的中品，佛陀是上品的上品。


 །(
分七种
)འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ནི་བདུན་ཏེ། དད་པས་རྗེས་འབྲང་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དང་། དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གང་ཟག་བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་དང་པོ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་སོ་སྐྱེའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པས་གཞན་ལས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སོགས་ཆོས་ཐོས་ནས་ཕྱིས་དོན་ལ་སྦྱོར་ཞིང་བསམ་སྒོམ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་སོ་སྐྱེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་ལ་བསམ་སྒོམ་བསྟེན་
3-302a
པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་རྣོ་ལས་དད་མོས་དང་མཐོང་ཐོབ་སྟེ། དད་པས་མོས་པ་ལྷག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་ལས་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མྱང་འདས་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་དང་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་ནི་གང་གིས་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་མི་ནུས་པ་ལུས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགྲ་བཅོམ་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་ཐོབ་བས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་ཆ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
摄六事
གསུམ་པ་རྫས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་དག་དྲུག །འདི་ལྟར་ལམ་གསུམ་ལ་གཉིས་གཉིས། །མིང་གི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་དེ་བདུན་ཡིན་ལ། དེ་དག་རྫས་སུ་ནི་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལམ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་རྫས་གཉིས་གཉིས་ཏེ། མཐོང་ལམ་ལ་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་གཉིས། སྒོམ་ལམ་ལ་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་གཉིས། མི་སློབ་པ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་སྦྱང་བ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྦྱང་བ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་རུང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་རུང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ཡིན་རུང་གཉིས་ཀས་གྲོལ་བ་ཡིན་རུང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྒྱས་པར་དབྱེ་ན། དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་ལ་མཐོང་ལམ་པ་བཅོ་ལྔ། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ལ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བར་རིས་ལྔ། ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་།
3-302b
འདོད་ཉོན་དང་པོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགུ་ནས་ཅིའང་མེད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགུ་བརྒྱད་བརྒྱད་དགུ་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་སྔར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟེ་དོན་གསུམ། སྤྱིར་དྲིལ་བས་སུམ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔའོ། །དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་རྟུལ་པོའི་བྱེ་བྲག་གི་སྟོང་དང་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། དེ་ཉིད་རྟེན་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ། མཐོང་ལམ་ཕྱི་མ་བཅུ་བཞི་པོ་ལའང་རེ་རེ་ཞིང་སྟོང་ཕྲག་དགུ་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་རེ་བྱས་ནས། སྔར་གྱི་དེ་དང་བསྡོམས་པས་དབང་པོ་དང་རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག །ཁྲི་ཚོ་བཞི། སྟོང་ཕྲག་བདུན་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལས། ཅི་རིགས་པར་བརྩི་ཚུལ་ནི། དེའང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དང་། མཐོང་ཐོབ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་ལ། དད་མོས་དང་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ལ་ནི་རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ།

分七种
所有圣者补特伽罗有七种：随信行、随法行、信解、见至、身证、慧解脱和俱分解脱。这七种补特伽罗是通过修习建立的前两种，即最初在凡夫阶段依

 །ཡང་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་ལ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དབྱེ་བ་མེད་ལ། སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་དགུར་འདོད་དོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་ནི། དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་ཏུ་འདུག་པས་ལོགས་སུ་བརྩིར་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བརྩི་ན་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་གསུམ་དང་། རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དང་དད་མོས་ཡིན་ན་ལྔ་དང་། མཐོང་ཐོབ་ཡིན་ན་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལའང་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །རྟེན་ནི་སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་
3-303a
འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་ཉེར་དགུར་འདོད་ལ། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་དང་འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་སྟེ་དགུ་དང་། གཟུགས་ན་གནས་བཅུ་དྲུག་དང་། སྲིད་རྩེ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འདོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཀྱང་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་ན་རིས་ལྔ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་རིགས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཞིབ་པར་འགྲེལ་པ་རྒྱལ་སྲས་མར་བལྟའོ། །རྟོགས་སླ་བར་བརྗོད་ན། དད་རྗེས་ལ་རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ་ལམ་བཅོ་ལྔ། ཆགས་བྲལ་དོན་གསུམ་བསྡོམས་པས་ཆིག་འབུམ་བཞི་ཁྲི་བདུན་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ། ཆོས་རྗེས་ལ་རྟེན་དབང་ལམ་ཆགས་བྲལ་སྔ་མ་ལྟར་ལ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཉི་ཁྲི་དགུ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རེ་ལྔའོ། །དད་མོས་ལ་རྟེན་དབང་རིགས་ཆགས་བྲལ་སྔ་མ་ལྟར་ལ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་དགུ་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔའོ། །དད་མོས་རྡོར་ཏིང་ལ་གནས་པ་ནི། རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ། ཆགས་བྲལ་གྱ་གཅིག་བསྡོམས་པས་སུམ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔའོ། །མཐོང་ཐོབ་ལ། རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། ལམ་བཅོ་ལྔ། ཆགས་བྲལ་དོན་གསུམ་སྔ་མ་ལྟར་ལ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དོར་བས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དོན་གཅིག །མཐོང་ཐོབ་རྡོར་ཏིང་ལ་གནས་པའི་རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། ཆགས་བྲལ་གྱ་གཅིག །རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དོར་བས་བདུན་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དེ་གཉིས་སུ་མི་བརྩི་ན། རྟེན་འདོད་པའི་དགུ། གཟུགས་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ཉེར་ལྔ། དེ་ཉིད་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྙོམས་འཇུག་དེ་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག །དབང་པོའི་སྒོ་ནས་གསུམ། དད་མོས་ཡིན་ན་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྔ་
3-303b
སུམ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་ཐམ་པ། མཐོང་ཐོབ་ལ་ལམ་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་རྟེན་ཉེར་དྲུག །དབང་པོ་གསུམ་ལ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་ཅིའང་མེད་ལ། ཆགས་བྲལ་གྱི་བར་ཁྱད་པར་མེད་པས་དབྱེར་མེད་ལ་སྲིད་རྩེའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་། དང་པོ་ནས་བརྒྱད་པའི་བར་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཡོད་ཀྱང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མིན་པས་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་ཆགས་བྲལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་མེད། འགོག་སྙོམས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་ན་སྲིད་རྩེ་བ་ལ་ལུས་མེད་པས། དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་བྱེད་སྙམ་ན། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལུས་མངོན་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ལྡན་པ་ཙམ་སྲིད་རྩེ་བ་དང་འབྲེལ་བས་སྲིད་རྩེ་ལ་འགོག་སྙོམས་ཡོད་པར་བཞག་གོ །

又，关于信解和见至，从道的角度来说，据大德王子弟子所言，若依安住于果位的第十六刹那心，即随道智而言，没有区分；而殊胜具缘者则认为依九地所起的九道。身证者，由于已包含在信解和见至中，因此不必单独计数。若要计数，根据根性可分三种，从种姓角度看，若是信解者则有五种区分，若是见至者则无区分。在道和离贪方面也无区分。关于所依，殊胜具缘者主张从欲界到有顶共二十九处，而王子弟子则认为三洲人类、六欲天共九处，色界十六处，加上有顶共二十六处。慧解脱也是如此，若是顺时解脱则有五种种姓，若是不顺时解脱则种姓无区分。其余方面与随信行相同。这些详细解释请参考王子弟子的释论。
简单说明如下：随信行有九种所依，三种根性，五种种姓，十五种道，七十三种离贪，合计为一百四万七千八百二十五；随法行有与前者相同的所依、根性、道和离贪，但无种姓区分，所以共二万九千五百六十五；信解者有与前者相同的所依、根性、种姓和离贪，但无道的区分，所以共九千八百五十五；处于金刚定的信解者有二十九种所依，三种根性，五种种姓，九十一种离贪，合计为三万五千二百三十五；见至者有九种所依，三种根性，十五种道，七十三种离贪，与前者相同但去除种姓区分，所以共一千九百七十一；处于金刚定的见至者有二十九种所依，三种根性，九十一种离贪，去除种姓区分，所以共七千四十七。
身证者若不算在前两种中，则有欲界九处、色界十六处共二十五种所依，而有顶处生者由于具有彼等持，从具有的角度说有二十六种；根性方面有三种；若是信解者，从种姓角度有五种，共三百九十；见至者无道和种姓的区分，所以有二十六种所依和三种根性，共七十八。在此，从无所有处离贪到有顶离贪之间无差别，所以无区分，与有顶的一切系缚相应者；从初禅到第八禅虽然有离贪的差别，但身证者不是通过其力量获得的，所以不因离贪而区分。若问灭尽定如何以身证得，有顶处没有身，如何身证呢？依欲界和色界所依产生灭尽定并具有的不还果成为身证者，其相应性与有顶相联系，所以安立有顶有灭尽定。


དུས་སྦྱོར་ལ་རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་སོ་ལྔ། དུས་མི་སྦྱོར་ལ་རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བདུན། དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་ལྔ་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས་སུ་འདྲ་བར་འཆད། ཡང་ན་ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་གོང་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་དུས་སྦྱོར་ལ་རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ་སྟེ་བརྒྱ་སོ་ལྔ། དུས་མི་སྦྱོར་ལ་རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ་ཉེར་བདུན། དུས་མི་སྦྱོར་གྱི་རྐྱང་གྲོལ་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་སོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་བགྱི་བས་དཀའ་བའི་གནས། །ཇི་བཞིན་ལེགས་པར་འཁྲོལ་བའི་གནས་མེད་པས། །ཚིག་གི་ཁུར་གྱི་ལྕི་བ་ཐེག་བྱས་ཏེ། །འཛིངས་པ་མེད་པར་བདེ་བར་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ལ། རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ངོས་བཟུང་བ། ཡོན་
3-304a
ཏན་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །
决定二解脱
དང་པོ་ནི། འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཅིག་ཤོས་སོ། །འོ་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི། དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་རྩོམ་པ་དང་མི་རྩོམ་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི། གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཞེས་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། དེའང་གང་ཟག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སྲིད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་གཉིས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་པས་རྣམ་ཐར་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། རྣམ་ཐར་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ཙམ་ལས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འབའ་ཞིག་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལས། གཅིག་ཤོས་ཤེས་རབ་
3-304b
ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་ཅན་དང་རྒྱན་མེད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །
功德圆满差别
གཉིས་པ་ནི། སྙོམས་འཇུག་དབང་པོ་འབྲས་རྣམས་ཀྱིས། །སློབ་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་མི་འཕྲོག་ཆོས་ལྡན་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཇི་ཙམ་གྱིས་སློབ་པ་རྫོགས་ཤེ་ན། སློབ་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་དང་དབང་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

དུས་སྦྱོར་ལ་རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་སོ་ལྔ། དུས་མི་སྦྱོར་ལ་རྟེན་ཉེར་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བདུན། དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་ལྔ་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས་སུ་འདྲ་བར་འཆད། ཡང་ན་ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་གོང་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་དུས་སྦྱོར་ལ་རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ། རིགས་ལྔ་སྟེ་བརྒྱ་སོ་ལྔ། དུས་མི་སྦྱོར་ལ་རྟེན་དགུ། དབང་པོ་གསུམ་ཉེར་བདུན། དུས་མི་སྦྱོར་གྱི་རྐྱང་གྲོལ་གཉིས་ཀ་སྙོམས་པས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་སོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་བགྱི་བས་དཀའ་བའི་གནས། །ཇི་བཞིན་ལེགས་པར་འཁྲོལ་བའི་གནས་མེད་པས། །ཚིག་གི་ཁུར་གྱི་ལྕི་བ་ཐེག་བྱས་ཏེ། །འཛིངས་པ་མེད་པར་བདེ་བར་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །
གཉིས་པ་ལ། རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ངོས་བཟུང་བ། ཡོན་
3-304a
ཏན་རྫོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །
决定二解脱
དང་པོ་ནི། འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཅིག་ཤོས་སོ། །འོ་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི། དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་རྩོམ་པ་དང་མི་རྩོམ་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི། གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཞེས་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། དེའང་གང་ཟག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སྲིད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་གཉིས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་པས་རྣམ་ཐར་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། རྣམ་ཐར་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ཙམ་ལས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འབའ་ཞིག་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལས། གཅིག་ཤོས་ཤེས་རབ་
3-304b
ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་ཅན་དང་རྒྱན་མེད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །
功德圆满差别
གཉིས་པ་ནི། སྙོམས་འཇུག་དབང་པོ་འབྲས་རྣམས་ཀྱིས། །སློབ་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་འཇིག་ལྟ་སོགས་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་མི་འཕྲོག་ཆོས་ལྡན་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཇི་ཙམ་གྱིས་སློབ་པ་རྫོགས་ཤེ་ན། སློབ་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་དང་དབང་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
我将完整直译这段藏文为简体中文：
依据时轮有二十九种依据、三种根器、五种类别，共四百三十五种。不依时轮有二十九种依据、三种根器，无类别区分，共八十七种。关于这些的慧解脱和俱分解脱，由于利钝二种根器都存在，故同为五百二十二种。或者，慧解脱在未断除禅定障碍、未获得根本定之前不生起，依时轮有九种依据、三种根器、五种类别，共一百三十五种；不依时轮有九种依据、三种根器，共二十七种；时轮与非时轮单独解脱二者相同，共一百六十二种。仅仅稍微解说这些难解之处，无法完全如实理解，背负文字重担，已经毫无混乱地轻松解释完毕。
第二部分关于确定二种解脱。一、确认二解脱的体性；二、功德圆满的差别。
决定二解脱
第一，确认二解脱的体性：从灭尽定得到解脱称为俱分解脱，从智慧获得解脱称为慧解脱。那么，什么是俱分解脱和慧解脱呢？依靠根本禅定而获得灭尽三摩地的人，称为俱分解脱，因为他通过智慧既从烦恼障碍中解脱，也从禅定解脱障碍中解脱。其中解脱障碍是指：忘失所缘、昏沉、掉举、勤修、不勤修等五种过失，即无法生起解脱和禅定，身心不堪能的状态。如说："禅定障碍是指，当此障碍存在时，由于心不堪能，即使已离三界贪欲者也无法生起初禅根本定。"这种障碍仅依初禅近分定而存在。这种情况只存在于声闻，两种佛（指佛与独觉佛）都是俱分解脱，不可能未断除解脱障碍和禅定障碍。这种障碍属于所知障，如《决定论集》中所说："解脱是从所知障中获得解脱而分别的，声闻和独觉从一定程度的所知障中获得心解脱。"依靠初禅近分定，通过了悟无我的智慧力量，仅从烦恼障碍中解脱的人，不同于俱分解脱，而称为慧解脱。这些人被称为"有装饰的阿罗汉"和"无装饰的阿罗汉"。
功德圆满差别
第二，功德圆满差别：以禅定、根器、果位等圆满称为有学圆满；以二者圆满称为无学圆满。世尊曾说："断除烦恼、我见等五种微细随眠，成为不退转法性者，具不夺法的有学圆满。"如何才算有学圆满呢？有学以禅定、根器、果位等圆满而称为圆满。


 །དེའང་ཕྱིར་མི་འོང་དད་པས་མོས་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དད་པས་མོས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའང་མ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ཐོབ་ཆགས་བཅས་དབང་པོ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་སྙོམས་འཇུག་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་མཐོང་བས་ཐོབ་འགོག་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་ལས་རྫོགས་པའོ། །དད་མོས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་སྙོམས་འཇུག་ལས་རྫོགས་པའོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་རྫོགས་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་དང་སྙོམས་འཇུག་དང་དབང་པོས་རྫོགས་པ་མེད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་མེད་པར་བྱས། དབང་པོ་དང་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །འདིའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་མ་བཞག་སྟེ། འབྲས་
3-305a
བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ལ་མི་སློབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་གྲོལ་བ་ནི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཁོ་ན་ལས་སོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་གྲོལ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་སྙོམས་འཇུག་ལས་སོ། །
说道差别
གསུམ་པ་ལམ་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡོན་ཏན། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་རྣམ་གཞག །ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །
道功德差别
དང་པོ་ལ། སྦྱོར་ལམ་སོགས་བཞིའི་ཁྱད་པར། དཀའ་སླ་མྱུར་བུལ་བཞིའི་ཁྱད་པར་རོ། །
加行道等四差别
དང་པོ་ནི། མདོར་ན་ལམ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཁྱད་པར་ཅན་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་དང་སྦྱོར་ཞེས་བྱ། །ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་དེ་ལས་འདས་པ་དང་། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་གསུམ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱེ་བྲག་མང་པོ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན། ལམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཆོག་ལྟ་བུ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་གང་གི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །དབང་པོ་འཕོ་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྒྲིབ་པ་མི་སྤོང་བའང་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཕན་ཆད་ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་བཅུ་བདུན་པ་ཕན་ཆད་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རམ། འདིས་མྱང་འདས་འཚོལ་ཞིང་ཐོབ་
3-305b
པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མམ་ཤུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲོལ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ཀྱང་ལམ་དུ་བཞག་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ་དམིགས་རྣམ་འདྲ་བ་དང་། སྤོང་ལམ་དང་ཟག་མེད་དུ་འདྲ་བ་དང་། རྒྱུ་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཆེ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། དེ་སྐྱེས་ན་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱང་འདས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་དག་ལམ་ཡིན་ཏེ། མྱང་འདས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

我将完整直译这段藏文为简体中文：
那么，信解不还果通过身体现证者是从果位方面圆满的，因为是信解者，所以不是从根器方面圆满的，又因为不是身现证者，所以也不是从禅定方面圆满的。见道得果的有贪行者仅从根器方面圆满，因为是利根者。非从果位方面圆满，因为未离贪欲。非从禅定方面圆满，因为未获得不还果和禅定。见道得不还果未获得灭尽定者是从果位和根器圆满的。信解得灭尽定者是从果位和禅定圆满的。见道得身现证者是从果位、根器和禅定圆满的。不存在仅从禅定或从禅定和根器圆满者，因为在未获得不还果的情况下不会有灭尽定。从根器和禅定两方面成就无学圆满。由于果位圆满，但未定义为圆满，因为果位不圆满者不存在无学者。慧解脱不依时解脱者仅从根器方面圆满，俱分解脱依时解脱者仅从禅定方面圆满。俱分解脱不依时解脱者从根器和禅定方面圆满。
说道差别
第三，解说殊胜道分为：道的殊胜功德、菩提分法的安立、道所获得的解脱。
道功德差别
第一部分包括：加行道等四种差别、难易快慢四种差别。
加行道等四差别
第一，简言之，道有四种：殊胜道、解脱道、无间道和加行道。关于道，有世间道和出世间道，见道、修道和无学道三种，加行道、无间道、解脱道和殊胜道等多种区分。总的来说，道有四种：加行道是指如顶法，其后立即产生无间道；无间道是能断除障碍的；（也有转变根器的无间道不断障碍的情况）；解脱道是从无间道所断障碍中获得解脱后首先生起的；殊胜道是指除了加行道、无间道、解脱道三道之外的其他道，如道类智之后的无漏十七刹那以后，以及阿罗汉的尽智相续，阿罗汉现世安乐住和成就殊胜功德的道。因此，这是通向涅槃或寻找获得涅槃的涅槃之道或途径。解脱道和殊胜道也被安立为道，因为与加行道和无间道所缘行相相同，与断道和无漏道相同，从积累因的角度是更高的，因为能让道从低到高进步，或生起后能趋入无余涅槃。这些也是道，因为能成就涅槃，所以称为"修行"。


 །
难易速缓四差别
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ། །ས་གཞན་དག་གི་དཀའ་བ་ཡིན། །བློ་རྟུལ་མངོན་ཤེས་བུལ་བ་སྟེ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ནི་མངོན་ཤེས་མྱུར། །ལམ་ལ་མངོན་ཤེས་བུལ་ལ་དཀའ་བ་དང་། མངོན་ཤེས་མྱུར་ལ་དཀའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འདིའང་ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་སོགས་ཁྱད་པར་ལ་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ་སྟེ། ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་དག་གིས་འབད་མི་དགོས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བླང་དོར་རྩལ་ཆེ་བས་མཉམ་པས་ཞིང་རྨོ་བ་སླ་བ་དང་འདྲའོ། །ས་གཞན་མི་ལྕོགས་མེད་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དེ་གཉིས་ན་ཞི་གནས་ཆུང་ལ་གཟུགས་མེད་ན་ལྷག་མཐོང་ཆུང་བས་འབད་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཐང་ལ་གཟིངས་བཞིན་ནོ། །ལམ་དེ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་བ་ནི་ལམ་སླའམ་དཀའ་ཡང་རུང་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སྟེ་བློ་ཤེས་རབ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ཤོས་དབང་རྣོན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་རྣོ་བས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའོ། །ཤེས་རབ་འདིས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ལམ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་
3-306a
ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སྟེ། མངོན་ཤེས་མྱུར་བའང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་མངོན་ཤེས་འདི་གང་ཟག་རྨོངས་རྟུལ་བླུན་པོ་ཡིན་པས་མངོན་ཤེས་བུལ་བ་ཡིན་ལ། །མངོན་ཤེས་གང་ཟག་ཡིད་རྣོན་པོ་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའོ། །
安立菩提道品
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དབྱེ་བསྡུ། གནས་སྐབས་གང་དུ་སྒོམ་པ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ལ་དཔྱད་པ། ས་གང་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ། ཤེས་ནས་དད་པ་གང་དུ་ཐོབ་པའོ། །
菩提道品广略
དང་པོ་ལ། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་དང་། རྒྱུ་ལམ་གྱི་ཆོས་སོ། །
菩提果
དང་པོ་ནི། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ། ལམ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་སྟེ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ནམ། ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་གོམས་པ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། ཞེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། རྐང་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། རྐང་པ་ནི་ལ་ལ་ནས་ལྡོག །ལ་ལར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་བཅས་ལས་ལྡོག་ལ་ཟག་མེད་དུ་འཇུག་པའི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་དཔྱོད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་
3-306b
ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་དབང་པོ་ལྔ་ནི། དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གོ། སྟོབས་ལྔ་ནི་དེ་ལྔའི་སྟོབས་དག་གོ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི། དྲན་པ་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ།

我将完整直译这段藏文为简体中文：
难易速缓四差别
第二，禅定的道是容易的，其他地的是困难的。钝根者神通迟缓，而另一种人的神通迅速。道有神通迟缓而困难的，神通迅速而困难的，同样容易的道也有两种。这里是指对所知的了解，而非特指天眼通等特殊神通。其中，四种禅定的道路是容易的，因为具有支分，定慧平等，不需努力即可生起，就像有大力气的人平等耕地容易一样。其他地如未至定、殊胜禅定和无色定的道是困难的，因为这两种禅定中止观较小，无色定中观慧较小，需要努力才能生起，如同船在陆地上行进一般。这些道路又分两种：钝根者无论道路容易还是困难，神通都是迟缓的，称为智慧小的人。另一种利根者因智慧锐利而神通迅速。这种智慧趋向通达并彻底了解，所以称为神通。此道有神通迟缓者，故称为神通迟缓；神通迅速者也同理。或者说，神通迟缓是因为该人愚钝迟钝，神通迅速是因为该人智慧敏锐。
安立菩提道品
第二，宣说菩提分法包括：菩提分法的区分总摄、在何阶段修习、有漏无漏的考察、存在于哪些地的方式、何时获得信解。
菩提道品广略
第一分为：果位菩提和因位道法。
菩提果
第一，尽智和无生智是菩提。此道获得"菩提分"的名称，即三十七菩提分法：身受心法四念住；四正断是为了断除已生的罪恶不善法，不生未生的罪恶不善法，生起未生的善法，以及已生善法的住、不忘、圆满修习、反复串习、增长广大、以智慧现证而生欲、精进、摄心、正观察；神通是无漏智慧，足是修行的因，如脚从一处离开到另一处，同样从有漏离开而趋入无漏的欲三摩地断行具足神足，同样还有精进、心、观三摩地。成为出世间善法主的五根是：信根、精进根、念根、定根、慧根。五力是这五种的力量。七觉支是：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支和舍觉支，直至舍皆同理。


 །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཉོན་མོངས་པའི་མུན་པ་ཟད་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། དེའི་ཐོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་མུན་པའི་ཕྱེད་ཟད་པ་རང་བྱང་ཆུབ་དང་། གཉིས་ཀ་ཟད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟད་ཤེས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་བྱས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་རང་གི་དོན་ཡང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
因道法
གཉིས་པ་ལ། སྒྲ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ། དབྱེ་བསྡུ་དངོས། བཅུར་འདུས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །
略说词义
དང་པོ་ནི། དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར། །སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན། །མིང་གི་སྒོ་ནས། བྱང་ཆུབ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་མིང་གི་སྒོ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པ་དེའི་ཚོགས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
广略正分
གཉིས་པ་ནི། རྫས་སུ་བཅུ། །དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། །ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །རྟོག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །དེ་ཐམས་ཅད་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྫས་གཉིས་ཡིན་པས་
3-307a
རྫས་བཅུ་གཅིག་དང་། ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་ཀྱི་རྫས་སུ་བཅུ་སྟེ། དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། །ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །རྟོག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །ཞེས་སོ། །
摄十能立因
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
摄十能立因正分
དང་པོ་ནི། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཤེས་རབ་སྟེ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ཏིང་འཛིན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་པའམ་སྤོང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུན་པ་སྐྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ནི་རང་མིང་གིས་སྨོས་པ་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ལྔ་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་ཏིང་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་འཛིན་ཁོ་ནའོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཁོ་ནའོ། །ལྷག་མ་དགའ་བ་དང་། ཤིན་སྦྱངས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ན་རྫས་རིས་བཅུའོ།

我将完整直译这段藏文为简体中文：
八圣道支是：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念和正定。其中，尽智和无生智是不同补特伽罗的菩提：声闻菩提是烦恼黑暗尽除，在此基础上烦恼黑暗一半尽除的是独觉菩提，两者都尽除的是无上正等正觉菩提。这三种菩提之所以这样称呼，是因为尽除了三界一切无明，通过尽智了知自己的目标已完成，通过无生智如实了知再无需为自己做什么。
因道法
第二部分包括：从词义角度略说、实际区分归纳、归为十法的证成。
略说词义
第一，正是由于与彼相顺，故三十七法为菩提分。从名称角度，称为三十七菩提分，因为尽智和无生智是菩提，这些是彼等资粮，故与菩提相顺。
广略正分
第二，实体为十：信、精进、念、慧、定、舍、喜、思维、戒律和轻安。依毗婆沙师宗的观点，由于身与语别异，戒律支分有两种实体，故共十一种实体；依某些宗派的观点，实体为十，即：信、精进、念、慧、定、舍、喜、思维、戒律和轻安。
摄十能立因
第三部分包括：正文与附带内容。
摄十能立因正分
第一，四念住是慧，四正断是精进，四神足是定。四念住是慧，因经中说："于身观身而住"等。正断或精进，称为精进，因经中说："生起欲望、努力、精进"等。四神足是定的自性。因此，五根和五力是以自名而说的信、精进、定、慧五种实体，而四念住、择法觉支和正见仅是慧体。四正断、精进觉支和正精进是精进。四神足、定觉支和正定仅是定。念觉支和正念仅是念。其余的喜觉支、轻安觉支、舍觉支、正思维和戒律诸支分都是无表色的自性，所以实体为一。这样，实体类共十种。


 །དངོས་སུ་འཚོགས་པ་ལ་རྫས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་རིམ་གྱིས་བགྲང་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ལུས་ངག་གི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་རྫས་བདུན་ཡིན་པས་རྫས་བཅུ་དྲུག་
3-307b
གོ།
གཉིས་པ་ནི། གཙོ་བོ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཀྱང་ཡིན། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལ་སོགས་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཅེས་བཤད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པས་ཤེས་རབ་སོགས་ཡིན་ཅེས་རིག་པར་བྱའི། དྲན་ཉེ་ཡང་སྤོང་རྫུ་རྐང་དེ་དག་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དགའ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སོགས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བྱུང་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དད་སོགས་བསལ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ཞེས་བཤད་པའང་སྒོ་གསུམ་འཛིན་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། རེས་ངེས་པར་བྱེད་པའམ། འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བཟང་ན་རེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བདུན་སོགས་ལ་བཞག་ན་ནང་འགལ་དང་ལུང་འགལ་སྟོན་པ་ནི། བྱེ་སྨྲ་གང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་དཔྱོད་རྐང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བཅུ་གཅིག་ནང་དུ་འདུན་པ་དང་སེམས་ལྷག་པར་བསྣན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཕྱོགས་རྫས་བཅུ་གསུམ་དུ་ཐལ་མོ། །འདོད་ན་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ཀྱང་བཤད་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ལ་ལ་ནི་དགེ་
3-308a
བའི་རྩ་བ་འགྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་འབྲས་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲར་བཤད་པས་མདོ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་དེའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བར་བར་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་བརྫི་བ་དང་། མི་འབྱུང་བས་བརྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནི་གཏེར་རྐོ་བ་བཞིན་ཏེ་དད་པར་གྱུར་ན་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གནས་ན་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།

 །དངོས་སུ་འཚོགས་པ་ལ་རྫས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་རིམ་གྱིས་བགྲང་ན་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ལུས་ངག་གི་རིག་མིན་གྱི་གཟུགས་རྫས་བདུན་ཡིན་པས་རྫས་བཅུ་དྲུག་
3-307b
གོ།
གཉིས་པ་ནི། གཙོ་བོ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཀྱང་ཡིན། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལ་སོགས་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཅེས་བཤད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པས་ཤེས་རབ་སོགས་ཡིན་ཅེས་རིག་པར་བྱའི། དྲན་ཉེ་ཡང་སྤོང་རྫུ་རྐང་དེ་དག་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དགའ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སོགས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བྱུང་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དད་སོགས་བསལ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ཞེས་བཤད་པའང་སྒོ་གསུམ་འཛིན་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། རེས་ངེས་པར་བྱེད་པའམ། འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བཟང་ན་རེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བདུན་སོགས་ལ་བཞག་ན་ནང་འགལ་དང་ལུང་འགལ་སྟོན་པ་ནི། བྱེ་སྨྲ་གང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་དཔྱོད་རྐང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བཅུ་གཅིག་ནང་དུ་འདུན་པ་དང་སེམས་ལྷག་པར་བསྣན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཕྱོགས་རྫས་བཅུ་གསུམ་དུ་ཐལ་མོ། །འདོད་ན་ནི་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ཀྱང་བཤད་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ལ་ལ་ནི་དགེ་
3-308a
བའི་རྩ་བ་འགྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་འབྲས་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲར་བཤད་པས་མདོ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་དེའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བར་བར་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་བརྫི་བ་དང་། མི་འབྱུང་བས་བརྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནི་གཏེར་རྐོ་བ་བཞིན་ཏེ་དད་པར་གྱུར་ན་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གནས་ན་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是您要求的简体中文翻译：
实际聚集时，如果按顺序计算有多少实体，则是[定]住的身语的非表色实体七个，因此总共十六实体。
第二，[如论中所说]："所说的那些主要的，也是一切修习所生的功德。"关于念住等是智慧、精进和禅定的自性的说法，应当理解为：通过提及主要的[三者]，可知[其余如]念住等也是智慧等。念住以及断[法]、神通足等，也都是由修习而生的功德，是从闻思修生起的有漏、无漏[法]。怎么说呢？智慧、精进、禅定、喜悦、轻安、舍、正思维等也都是念住。提到"修习所生"是为了排除天生获得的信[心]等。关于精进被解释为"正断"，这是因为[精进能]持守三门（身语意）、安立[心]、确定或引导[心]直至完全安立。
觉贤论师说：如果把神通足等[理解为]七[种不同法]，就会产生内部矛盾和与经典矛盾。有些毗婆沙师主张神通只是禅定，而欲、精进、心、观是[神通]足。根据他们的观点，三十七菩提分中，如果再加上欲和心，就会有十三种实体。若接受这一点，则与经典相违。如经中所说："比丘们，我既解说神通，也解说神通足。"又问："什么是神通？在此，比丘体验多种神通境界，一能变多"等等详细解释。因此，某些禅定在修习善根的阶段是主要的，这被称为"神通足"；而某些在成就善根的阶段是主要的，被称为"神通"。将神通的果报解释为神通，这与经典并不矛盾，就像将遍知的果报称为遍知一样。
诸根和诸力的差别在于：由于小和大的区别，[根]可被不信、懈怠、忘念、散乱、不正知等违品间断性地压制，或[力]不被压制。诸根的次第如同挖宝：有信心则为了获得果位而精进努力；精进努力则念得以安住；念安住则为了不散乱而令心平等安住；心安住则能如实了知。


 །
当下所修
གཉིས་པ་གནས་སྐབས་གང་དུ་བསྒོམ་པ་ནི། སྡེ་ཚན་བདུན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །བསྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། སྡེ་ཚན་བདུན་གྱི་གོ་རིམ་བཞིན་ལས་ནི་དང་པོ་བ་གནས་སྐབས་སུ་ལུས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམས་དང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཁྱད་པར་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་ཆོས་ཐོབ་པས་བརྩོན་འགྲུས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་རྩ་བཟོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་རམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་གྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་ལ་ནི་སྟོབས་རྣམས་དང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་
3-308b
ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་འདིས་འགྲོའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། དེ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་བདུན་བཤད་ལ་ཕྱིས་བརྒྱད་བཤད་པ་ནི་ཉུང་ཉུང་ནས་ཡར་ལ་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ལ་བྱས་ནས། དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོ་བདུན་དུ་བྱས་ན། འདི་རུ་ཆོས་འབྱེད་བྱང་ལག་ཏུ་སྟོན་ན་ནང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། ཆོས་འབྱེད་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལམ་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་སོགས་གཞན་ནི་གོ་རིམ་མ་ཉམས་པར་བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་བརྗོད་དེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་བློ་རྣམས་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམས་བཞག་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་འདི་དེའི་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲན་པའི་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དྲན་པའི་ཀུན་རྟོག་རྣམས་འདོད་པའི་ཀུན་རྟོག་རྣམས་སོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བས་སྡིག་པ་སྐྱེས་པ་སྤངས། མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད། བསྐྱེད་པ་གནས་པ་སྟེ། དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་འཇོག་པའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །ཏིང་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་
3-309a
པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་བྱེད་ཡིན་པས་བདག་པོར་གྱུར་པའི་དད་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དབང་པོ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་དད་པ་སོགས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཏེ། དབང་པོའི་གནས་སྐབས་ན་སྤྱོད་པ་སྲིད་ཀྱང་། བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐག་རིང་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是您要求的简体中文翻译：
当下所修
第二，在何阶段修习：七种类别依次第，最初行者和顺抉择，修道见道中分开。
毗婆沙师说：按照七类的次序，在最初行者阶段，为了观察身等的自性，[修习]念住；在顺决择分的暖位中，因为已获得殊胜顺决择分法，为了增长精进，[修习]正断；为了趣入不退失善根的忍位，在顶位[修习]神通足；为了通过不退失而获得诸根，在忍位[修习]诸根；为了不被烦恼所压制，或为了不被其他世间法所压制，在世第一法位[修习]诸力；为了接近菩提、漏尽、无生智，在修道[修习]菩提分；为了明确"以此而行"，在见道[修习]八圣道分，因为这是迅速前行之道。先说七[圣道分]后说八[圣道分]，是为了从少到多形成数量的次第。
如有疑问：上面把菩提分归于漏尽无生智，合为三十七[菩提分法]，而在这里却将择法觉支归为菩提分，这不是矛盾吗？不矛盾。择法觉支既是菩提，也是菩提分。正见既是道，也是道分。
阿阇黎自己等其他[论师]不违次第地解释菩提分。最初为了断除对色等多种境界的散乱心，安立念住。这四念住能安置其心，如经中所说："为了除去依于贪着的念想分别。"依于贪着是指依于渴爱，对境界的体验念想是欲望的分别念。由念住的力量，正精进增长，能断已生恶，不生未生恶，生未生善，住已生善，为了成就这四种目的，由正确安住心而[修习]正断。正断之后，为了清净禅定，[修习]神通足。依靠禅定，作为出世法的引导，[修习]作为主导的信等诸根。这些根战胜违品不信等的现行，就是诸力。在根的阶段可能有[不信等]现行，但在忍位阶段[违品]已远离。


 །མཐོང་ལམ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་སྒོམ་གཉིས་ཀ་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ལ། སྒོམ་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་སྒོམ་ལམ་ན་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡོད་པས་སོ། །ཡང་དགེ་སློང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཚིག་གི་བླ་དྭགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་ལམ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དང་། དགེ་སློང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཚིག་གི་བླ་དྭགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒོམ་ལམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །
辨有漏无漏
གསུམ་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ལ་དཔྱད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། མཐོང་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་ལ་བཞག་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་འཕགས་ལམ་གྱི་སྒྲ་མི་ཐོབ་བོ། །གཞན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་སྟོབས་
3-309b
ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་དྲོད་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཟག་བཅས་དང་། ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །
所在地分
བཞི་པ་ས་གང་ན་ཡོད་དཔྱད་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད། །མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། །གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོག་མ་གཏོགས། །གཉིས་ན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །བསམ་གཏན་བར་ནའང་གཟུགས་མེད་པ། །གསུམ་ནའང་དེ་དང་ཚུལ་ཡན་ལག །བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག །མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་བ་མ་གཏོགས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པས། བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དགའ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་འོག་མར་ཉམས་ཀྱི་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་སོ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ན་དགའ་བ་དང་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་པར་ཁྱད་པར་ཅན་ནའང་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནའང་དགའ་བ་དང་རྟོག་པ་དེ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དོ། །འདོད་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་ཉེར་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་ཅིང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསམ་གཏན་ཕྱི་མ་གསུམ་གཟུགས་མེད་བཞིའི་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་བདུན་ལ་ཉེར་གཉིས་པོའི་ཆ་མཐུན་ཀྱང་མེད་དེ། བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ན་རྩ་གཉིས་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་མཐུན་མེད་ཀྱང་ངེས་འབྱེད་ཀྱི་ཆ་མཐུན་ཡོད་དེ། བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་རྩེ་ནས་ན་ལུས་མེད་པས་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡོད་དེ་སྙམ་ན། སྲིད་རྩེ་ན་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་ལ་དམིགས་པས་འཐད་ལ། དེའང་གཟུགས་
3-310a
མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པར་མི་འདོད་ཀྱི། ཟག་མེད་འོག་མ་ལ་དམིགས་པར་འདོད་པས་དེར་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡོད་དོ། །
知已得信
ལྔ་པ་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ།

这些是您要求的简体中文翻译：
在见道有菩提分，因为[这些]是无漏智慧，且最初即能证悟法性真实义。在见修二道都有道分，如经中说："若圣道分修习圆满，则四念住修习圆满乃至七菩提分皆得圆满"，修道圆满即是修习圆满，因此修道中有八圣道分。又如经说："比丘如实宣说的语言是四圣谛的同义词"，表明是见道；又说："比丘如何以所证道而趣入"，是八圣道分的同义词，表明是修道，即以所证得的道趣入并出离直至菩提。
辨有漏无漏
第三，考察有漏无漏：菩提分和八道分是无漏，因为是安立于见道和出世修道中。虽有世间的正见等，但不得圣道之名。其余从念住到诸力，有由暖等[四加行道]所摄的有漏，和由[见修无学]三道所摄的无漏两种。
所在地分
第四，考察在何地有：初禅具一切，未至除喜外，第二除寻外，二地除二者，中间禅无色，三地除彼等及戒道支分，菩提分道分，除外欲界有顶有。
初禅中有全部三十七[菩提分]。未至定中除喜外[有三十六]，因为近分定需要以精进力引导，虽容易获得心的喜悦，但没有其他喜，且因担心退失到下地。第二禅有除正寻外的三十六，因为彼处无寻。二[、三、四]禅中除喜和寻二者外有三十五。中间禅也有除此二者外的三十五。在三无色界中，除喜、寻及戒分（正语、正业、正命）外，有三十二。欲界和有顶有除七菩提分和八道分外的二十二，因为彼二处无无漏道，不得等持且不明显。
若问：后三禅、四无色的七个近分定中，连二十二的类似[菩提分]也没有，因为不具有四谛行相。虽欲界和有顶没有这二十二的特殊类似[菩提分]，但有顺抉择分类似[菩提分]，因为具有四谛行相。若疑：有顶无色身，如何有身念住？答：有顶有缘取善有漏无漏律仪无表色为对象的善慧，这是合理的。此外，[有部]不承认无色根本定善有漏缘下地，而承认无漏缘下地，所以彼处有身念住。
知已得信
第五，在何阶段获得信解，分[二]：正文和旁义。


 །
དང་པོ་ནི། བདེན་གསུམ་མཐོང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ། །ལམ་མངོན་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། །དེ་ཡི་དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་རྣམས་ལ་གནས་པ་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་འགོག་བདེན་གསུམ་མཐོང་ནས་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་འཆལ་ཚུལ་ཐག་བསྲིང་ཙམ་ན་བདག་གི་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་ཟད་པར་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ཐུགས་སུ་བྱོན་ཅིང་ཐུགས་དང་འཐད་པས་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བདེན་པ་དེ་གསུམ་ལ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དག་ལའང་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་སྟེ། ལམ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་དེ་གཉིས་ལ་དད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པ་སྟོན་ཏོ། །
གཉིས་པ་འཕྲོས་དོན་ལ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ། རྫས་དུ་ཡིན་པ། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་རོ། །
决定法体性
དང་པོ་ནི། ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་རང་སངས་རྒྱས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་ཞེ་ན། ཆོས་ནི་སྡུག་ཀུན་འགོག་པའི་བདེན་པ་གསུམ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་
3-310b
ཀྱི་ལམ་ཟག་མེད་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སློབ་མི་སློབ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་རྟོགས་ན་ཆོས་ལ་དད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །
有事
གཉིས་པ་ནི། རྫས་སུ་གཉིས་ཏེ་དད་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་དག་རྫས་སུ་ན་གཉིས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པས་དད་པ་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པས་སོ། །
གསུམ་པ་ནི། དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན། །ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་དང་དད་པ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་འཆལ་ཚུལ་ཐག་བསྲིང་ཙམ་ན་བདག་གི་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་ཟད་པར་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ཐུགས་སུ་བྱོན་ཅིང་ཐུགས་དང་འཐད་པས་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་དེ་ཀ་ཡིན་ནོ། །མཆན། ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་རིམ་པ་ནི་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་དེ། ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་སྨན་པ་ལྟ་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྨན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་སྨན་ལྟ་བུར་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་སྨན་གཡོག་གམ་ནད་གཡོག་ལྟ་བུར་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རབ་ཏུ་དང་བས་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པས་སམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཟག་མེད་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་དང་བ་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བཞི་པ་བཤད་དེ། ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པ་ནི་
3-311a
འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ།

这是您要求的简体中文翻译：
第一，见三谛时得戒律，及对法获证信解，证悟道谛时则对，佛陀及其僧伽众。
处于菩提分随顺[法]的人在什么阶段获得证信解？见到苦、集、灭三谛时，圣者欢喜，因为一旦以无漏律仪远离不良行为，就能见到自己的恶趣蕴已尽，使圣者心生欢喜，契合圣心，当圣者欢喜时，获得无漏戒律。对这三谛深信"它们仅仅是苦等，并无众生"，这是获得对法的证信解。因为这三[谛]是法，而不是对佛和僧的证信解。
证悟道谛时，获得对佛陀和他的声闻僧伽的证信解，因为道是佛和僧伽的本质。信仰这二者，即是信仰使之成为佛陀的无学法，以及使之成为僧伽的有学无学法。"亦"字表明也获得了对戒律和法的证信解。
第二，旁义分三：确定法的本性、几种实体、性质特点。
决定法体性
第一，法是三谛及辟支佛，菩萨道亦是。
在此，所谓"法"指什么？法是苦、集、灭三谛，以及菩萨有学阶段的无漏道和辟支佛的有学无学道。因此，证悟全部四谛时，即获得对法的信解。
有事
第二，实体有二：信心与，戒律。这些实体有二：由于对三宝的证信解是信心，圣者欢喜的戒律是戒律。
第三，无垢染。证信解全都是清净无垢的。"证信解"的含义是：以智慧如实证悟诸谛，以及正是以无漏律仪远离不良行为，见到自己的恶趣蕴已尽，使圣者心生欢喜，契合圣心，圣者因而欢喜。注：即是深信不疑。
这些[证信]的次第是按照从[座]起后如何现前而安立的：啊！世尊是如医生般的佛陀，现前是为了宣说法药；他的法教是善说的，如良药现前，为了治疗烦恼病，为了获得无病的涅槃；他的声闻僧伽是善入的，如医助或看护现前，为了获得无病的涅槃，互相帮助。因心极净所成的戒律也是极净的，或者说戒律也是极净无漏的，所以戒律也是极净的。在三清净之后解释第四[清净]：啊！世尊是佛陀等，如是心生清净即是圣者欢喜的戒律。


 །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ནི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། དགེ་འདུན་ནི་ལམ་གྲོགས་ལྟ་བུ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་ཤིང་མཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐ་མར་བཞི་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །
说道所得解脱
གསུམ་པ་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་རྣམ་གྲོལ་བཤད་པ་ལ། ཡང་དག་པའི་རྣམ་གྲོལ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ། རྣམ་གྲོལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
清净解脱
དང་པོ་ལ། རྣམ་གྲོལ་སློབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
解脱非有学支之由
དང་པོ་ནི། བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། །རྣམ་གྲོལ་མ་བཤད། མདོ་ལས། སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དང་། མི་སློབ་པའི་དེ་བརྒྱད་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ། །སློབ་པ་ལ་དེ་གཉིས་མ་བཤད་པ་ནི། སློབ་པ་ཆོས་ཅན། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་བཤད་དེ། ད་དུང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅིངས་བཞིན་དུ་འཆིང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རྣམ་གྲོལ་མེད་པར་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཤེས་པའང་ཇི་ལྟར་བཞག །མི་སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བཅིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་ཐར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲོལ་དེ་བདག་ནི་ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་ལོ་ཞེས་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་བཞག་པས་མི་སློབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་སྨོས་པ་དང་། རྣམ་
3-311b
གྲོལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྨོས་པ་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །
解脱类别
གཉིས་པ་ནི། དེ་རྣམ་གཉིས། །ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས། །མོས་པ་འདུས་བྱས་ཡན་ལག་ནི། །དེ་ཡིན་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གཉིས། །རྣམ་གྲོལ་དེ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་བཅོམ་ཞིང་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་མོས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ཏེ་མོས་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཨ་དྷི་མུཀྟ་དང་བི་མུཀྟ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་བྱས་དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དགུ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲོལ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད། མདོ་ལས། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། རྣམ་གྲོལ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ། མ་རིག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ། སེམས་དང་སེམས་སུ་འཚོགས་པའི་དུས་སུ་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དུས་སུ་ཤེས་རབ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོར་བལྟའོ། །གཞན་དག་སྟེ་སློབ་དཔོན་ན་རེ། མདོ་ལས། སྟག་གི་སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུའི་མདོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དག་ཅེས་པ་གང་ཚིག་གིས་འབོད་པའོ།

这是您要求的简体中文翻译：
或者说，世尊是导师，法如道路，僧伽如同道友，圣者欢喜满意的戒律如同坐骑。戒律作为基础，依靠它从轮回中出离，这是作为第四种清净而解释的。
说道所得解脱
第三，解释道所获得的解脱分三：正解脱、正智以及详解解脱。
清净解脱
第一分二：解脱非有学支分的原因和解脱的分类。
解脱非有学支之由
第一，因缚故有学支分，未说解脱。经中说："有学具八支，无学具十支。"即从有学正见到有学正定，以及无学的这八支，再加无学正解脱和无学正智。有学未说这二者是因为：有学，理应不说解脱为其支分，因为仍被烦恼束缚的缘故。被束缚时仅从部分束缚中解脱，不称为解脱。没有解脱，如何安立解脱智？无学已从一切烦恼束缚中永远解脱，故为解脱；通过"我已从烦恼中解脱"的自证智慧明确分别安立，所以只在无学处提及解脱和解脱智是合理的。
解脱类别
第二，彼有二，烦恼破无为，胜解有为支，即是解脱二。解脱有有为和无为两种。其中破除并断除烦恼是无为解脱。无学胜解是有为解脱，因为胜解和解脱词根相同（adhimukta和vimukta）。有为解脱是无学支分，因为如其余九支一样，支分都是有为法，无为法不是[支分]，因为不相称。这有为解脱，经中说为"心解脱和慧解脱"两种解脱：因为从贪欲中离贪，或从无明中离贪，或在心与心所俱时心为主要故称心解脱，在断烦恼时慧为主要故称慧解脱。这即是解脱蕴。其他人，即论


 །མཆན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཅེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའམ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྗེས་སུ་
3-312a
འཛིན་པར་བྱེད་པ་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་པས། མདོ་ལས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོའི་ཆེད་དུ་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་སོགས་བཤད་པས་འདུན་པ་གཅིག་པུར་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ན་སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཟག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
清净智
གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཇི་སྐད་བཤད་ཤེས་པ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྔར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །
解脱各别说
གསུམ་པ་རྣམ་གྲོལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ལམ་གང་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ། ལམ་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ། རྣམ་གྲོལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར། ཡིད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མུ་བཞིའོ། །
何道离障
དང་པོ་ནི། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །བསྟན་བཅོས་ལས་མི་སློབ་པའི་སེམས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་སེམས་བྱུང་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་འཇིང་སྒྲིལ་དུ་ཡོད་པ་དེའང་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། མི་སློབ་པའི་སེམས་སྐྱེ་འགྱུར་དེའང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤངས་ནས་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མ་འོངས་པའི་མི་སློབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའང་
3-312b
རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བར་མ་ངེས་པས་མ་བཤད་ལ། བསྟན་བཅོས་ལས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་པར་ངེས་པ་དེ་ཁོ་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར། ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བརྟག་སླ་བ་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་གྲོལ་བར་བརྟག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའང་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་གྲོལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་སློབ་པ་ལའང་འཇིག་རྟེན་པ་སྐྱེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་མི་ལེན་ཅེ་ན། སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འདྲ་སྟེ། སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་འདུ་བྱེད་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
道所断障
གཉིས་པ་ནི། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །འགག་པར་འགྱུར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ད་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་དེའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །
解脱等差别
གསུམ་པ་རྣམ་གྲོལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྤངས་པའི་ཁམས་ནི་གཞན་དག་གོ།

这是您要求的简体中文翻译：
注：菩提子们，什么是主要的清净解脱呢？在此，比丘心从贪欲中离贪而解脱，从嗔恚和愚痴中心离贪而解脱，这样的解脱蕴若未圆满则令圆满，若已圆满则令持续，[为此所付出的]欲与精进等，如此等等广泛宣说。因为经中如此解释，所以为了清净解脱主要[目的]而解释欲和精进等，不仅仅是欲而已。那么是什么呢？通过了知真实义而断除贪欲等时，心无垢性本身，即与无漏本性非异体，如精炼的酥油般清净。
清净智
第二，正智是：如前所述菩提智。除正见外的正智，就是前面所说的漏尽智和无生智。
解脱各别说
第三，详解解脱分四：何种道从障碍中解脱，以何种道断除障碍，解脱等的差别，厌离等的四句分别。
何道离障
第一，无学心将生起，从障碍中得解脱。论中说："未来将生起的无学心将从障碍中解脱。"不仅是心，心所也将解脱。其障碍是烦恼的得，因为它阻碍无学心的生起。金刚喻定断除集合的烦恼得，将生起的无学心也将解脱。断除[障碍]后，无学心既生起又解脱。
那么，金刚喻定之后不生起的有漏善法、无覆无记法，以及无学相续中的世间[心]，虽然也从障碍中解脱，但因未必生起，所以未说。论中说：只有确定将生起的未来[心]将解脱，因为这些解脱容易观察，而不生的未来法解脱难以观察。无学的世间[心]也从生起障碍中解脱，因为[障碍]阻碍其生起。
若承认无学相续中的世间[心]将解脱，为何不承认有学[相续]中生起的世间[心]也将解脱？有学的世间[心]与无学的世间[心]不同：有学的世间善法和无覆无记法与烦恼得相俱，而无学的世间[心]则不然。
道所断障
第二，将灭之道能，断除彼之障。将趋向灭尽的现在阶段之道，能断除无学心的障碍。
解脱等差别
第三，解脱等的差别：无为性称界，贪尽即离贪，断除界是余。
;


 འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་གཞི། །རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་དང་ཁམས་གསུམ་མདོའམ་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བ་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཤེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀུན་སྤངས་ཤིང་ཟད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་དག་གོ། འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞི་གཟུགས་སོགས་ཟག་བཅས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་
3-313a
སྤངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། མཐོང་སྤོང་སྤངས་པ་སྤངས་པའི་ཁམས། སྒོམ་སྤོང་སྤངས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ལ་འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
离意等四项
བཞི་པ་ཡིད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མུ་བཞི་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། །ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་འབྲལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ན་ནི་མུ་བཞི་སྲིད། །དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལམ་ཞེ་ན་མུ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་འགོག་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་གང་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་པ་སྡུག་ཀུན་དང་འགོག་ལམ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མུ་བཞི་འགྲུབ་སྲིད་དེ། སྡུག་ཀུན་ལ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་ཁོ་ན་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ཆགས་བྲལ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་མི་སྤོང་སྟེ་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ན་བྱ་བ་དེ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལ། ན་བྱ་བའི་ཚིག་འཇུག་གི་སྙམ་ན། ཤེས་པས་མཐོང་ལམ་དུས་ན་མི་སྤོང་ཡང་སྒོམ་ལམ་དུས་ན་སྤོང་བས་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་ལ་དགོངས་ནས་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །འགོག་ལམ་ལ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ལ་བཟོད་ཤེས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བའང་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
3-313b
སྡུག་ཀུན་ལ་བཟོད་ཤེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །འགོག་ལམ་ལ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ཀ་མི་འགྱུར་རོ། །མུ་དང་པོ་དང་བཞི་པས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཞིག་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདོད་པ་ནས་ཅིའང་གི་བར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་བསྐྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་བཟོད་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ་སྲིད་རྩེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆགས་བྲལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་ལམ་ལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་ལའང་ཁ་ཅིག་གིས་དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་ན་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་གི། ཆོས་ཤེས་དེས་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་དབྱུང་བ་ནི་ཡིན་ནོ།

这是您要求的简体中文翻译：
称为灭尽界基。无为解脱与三界在经或论中出现的断界、离贪界和灭尽界的区别是：无为解脱本身即是三种界，其中断除并灭尽三界所有贪欲即是离贪界。断除并彻底灭尽除贪欲外三界中其他烦恼即是断界。所谓灭尽界是指断除并彻底灭尽除烦恼外的所有三界有漏事物，如色等[五蕴]。
无著论师说：断除见所断即是断界，断除修所断即是离贪界，无余涅槃即是灭尽界。
离意等四项
第四，厌离等四句分别：由苦因忍智，所生厌离心，何者能断除，皆得离贪欲，如此有四句。
以什么事物生起厌离，就以什么事物离贪吗？有四句分别：仅由苦谛和因（集谛）的忍智生起厌离，因为缘取令人厌离的事物。其他，即灭谛和道谛的忍智则不[生厌离]，因为缘取极喜悦的事物。能断除烦恼的所有四谛的忍智都能离贪，因为它们都是断烦恼的方法。
因此，可以成立四句：若苦集忍智不断烦恼，则仅是厌离，因为缘取令人厌离的事物。若对已定离贪者修习，则不断烦恼，因为已断故。这类了相[智]只是不断烦恼。若想：[经文]为何说"不断"？回答：智在见道时不断[烦恼]，但在修道时断，因此针对见道时说"不断"。
若灭谛和道谛的忍智断烦恼，则仅是离贪，因为缘取极喜悦的事物。这二者的忍智不生厌离，理由同前。苦集忍智若断烦恼，则既是厌离又是离贪。灭道忍智若不断烦恼，则既非厌离又非离贪。
第一句和第四句说"不断烦恼"，那么哪些[忍智]不断烦恼呢？若已从欲界乃至无所有处离贪者观察并证悟诸谛，则法忍和法智不断烦恼，因为已被世间道所断，只是生起无漏离得而已。但随忍随智能断[烦恼]，因为有顶没有世间离贪道。在修道中，智所摄的加行道、解脱道和胜进道，以及在无间道中，有些[智]在根性转变等情况下不断烦恼，但这些法智缘取苦集，故能生厌离。


 །འདིར་བཟོད་པ་མི་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སྔར་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ན་སྤོང་བའང་ཡོད་པས་བཟོད་པ་མ་སྨོས་སོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་དྲུག་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཅིག་ཏུ་ཐར་འདོད་ཡོངས་ཀྱི་བསྟེན་བྱའི་མཆོག །ཀུན་མཁྱེན་སྙིང་རྗེའི་དབང་ཕྱུག་གྲུབ་པའི་རྗེ། །དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་མཉན་པ་ཆེན་པོ་དང་། །བཙུན་པའི་ཏོག་གཅིག་ཀརྨའི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། །ཡོངས་རྫོགས་བསྟན་པའི་རྨད་འབྱོར་ཕུལ་བྱུང་ལ། །ངོམས་པ་མེད་པར་ཤེས་ནས་
3-314a
དད་པའི་འབྱོར། །ཆོག་ཤེས་ཕྲ་མོའི་ཆ་ཙམ་མ་བཟུང་སྟེ། །ཀུན་དགར་བྱེད་པའི་འབྱོར་བ་ཅི་ཡང་སྐྱེས། །དེ་ཚེ་བྱིན་རླབས་དམ་པའི་ནུས་པ་ལས། །རང་རྒྱུད་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་ཐེག་པར་འགྱུར། །དེ་ཚེ་ཤེས་བྱའི་གནས་རྣམས་མ་ལུས་པ། །རིང་དུ་བསྐལ་བའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སངས། །དེ་ལྟའི་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེས། །གནོད་སྦྱིན་ཤ་མེད་བསྟེན་པའི་གངས་ཁྲོད་དུ། །རྒྱ་ཆེན་ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་རྒྱས་འགྲེལ་བརྩམས། །དགེ་བ་གང་ཐོབ་སྒྲུབ་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ། །ཀརྨའི་བཀའ་བརྒྱུད་ཉི་ལྟར་འབར་བ་དེས། །རྟོག་གེ་ངན་པའི་མིག་ནི་ལོང་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སྨྲས་སོ། །༈ ཨེ་མ་རྒྱལ་མཆོག་དམ་པའི་ཐུགས་རྗེ་དེ་ནི་རང་བློ་དྲི་མེད་ལ་ཆགས་ཏེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་ག་ལ་བ་དེར་འགྲོ་བའི་བློ་གྲོས་ནི། །དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དྭགས་པོའི་བཀའ་བརྒྱུད་འཇམ་པའི་དཔལ་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གྱུར་པས། །ཟབ་གསལ་རྣོ་བའི་ལང་ཚོ་འདི་ལ་དུས་གསུམ་གཟིགས་རྣམས་རབ་མཚར་ལྟད་མོར་མཛོད། །བདག་ནི་བྱིས་པའི་ས་ལས་རིང་ནས་འགོངས། །ཐར་པ་མཆོག་གི་གྲོང་ཁྱེར་དམ་པར་ཞུགས། །གསུང་རབ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་དཔལ་འབྱོར་ལ། །ངོམས་མེད་ལོངས་སྤྱོད་དགའ་བདེས་བཟོད་གར་འཚལ། །
说慧品
གནས་བདུན་པ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་ལ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་ལ། ཤེས་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ནོ། །
智慧
དང་པོ་ལ་གསུམ། བཟོད་ཤེས་དང་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། ཤེས་པ་བཅུ་ངོས་བཟུང་བ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་དཔྱད་པའོ། །
忍智与见差别
དང་པོ་ལ། ཟག་མེད་དང་། ཟག་པའོ།

这是您要求的简体中文翻译：
此处不提忍是因为若之前未以世间道离贪，则有断[烦恼]的情况，故未提忍。
第二，说明品名：《阿毗达磨俱舍论颂》中，称为"道与补特伽罗品"，是第六品。
此处我说：唯一解脱希求者的最胜所依，遍智大悲自在成就主，具德佛陀念大与尊顶一迦玛事业，圆满教法的殊胜美妙中，知晓无厌而生信解财，未持少许知足微小分，生起令众欢喜种种财。尔时由胜加持力，自续成为佛法乘，那时一切所知境，远离长久所有垢。获得如是证悟者，在无肉药叉所居雪山中，广作《俱舍》广释论，所获善根愿珍贵修行传承，迦玛噶举如日炽盛者，使恶辩论者目盲。如是所言。
啊！殊胜胜王大悲执着于我的清净智慧，诸圣所行广大境中前往之智慧，由具德上师达波噶举文殊吉祥加持，愿三世佛陀观赏这深明锐利青春为奇妙景象。我早已超越童稚之地，已入殊胜解脱圣城，于经典如意宝之财富，无厌享用喜乐忍舞蹈。
说慧品
第七品说慧处分二：
第一，解释本文分四：智慧、相应、获得和功德。
智慧
第一分三：忍智与见的差别、确认十智、考察它们的差别。
忍智与见差别
第一分：无漏和有漏。


 །
无漏
དང་པོ་ནི། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉིས་ཀ །ཆོས་མངོན་པར་རམ་གནས་དྲུག་པར། བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་
3-314b
འབྱུང་ན། བཟོད་པ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དྲི་མེད་ཀྱི་བཟོད་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཀྱང་དེས་སྤང་བྱའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདིར་འདི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཤེས་པ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཤེས་རབ་ལ་ཤེས་པ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཤེས་པ་བཅུ་ལ་ཤེས་པ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པས། དྲི་མ་མེད་པའི་བཟོད་པ་དེ་སྤྱིར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཤེས་པ་མིན་ཟེར་པའང་མིན། དྲི་མེད་བཟོད་པ་ལ་རིག་པས་ཁྱབ། ཤེས་རབ་ལ་ཤེས་པ་ཟེར་བའི་ཤེས་རབ་མིན་ཟེར་བའང་མིན། དྲི་མེད་བཟོད་པ་ཤེས་རབ་ཡིན། འོ་ན་དྲི་མེད་བཟོད་པ་ཤེས་པ་མིན་བྱ་བ་དེ་ཤེས་པ་བཅུའི་ཤེས་པ་མིན་པར་བྱ་དགོས་ལ། བཟོད་པ་ཤེས་པ་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་རང་གིས་སྤང་བྱ་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ། སྔར་ཅིའང་མེད་མན་ཆོད་ཀྱི་མཐོང་སྤོང་སྒོམ་སྤོང་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་སྤངས་པ་ལ་སྡུག་ཀུན་ལ་ཤེས་བཟོད་སྐྱེས་པ་དེ་རང་གི་སྤང་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ནས་འདུག་པ་སྙམ་ན། བཟོད་པ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་གྱིས་རང་གི་སྤང་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་པའི་བཟོད་པ་ཀུན་ལའང་རང་གི་སྤང་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཟོད་པ་ཙམ་ལ་རང་གིས་སྤང་བྱའི་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །བཟོད་པ་དྲི་མེད་ཁོ་ན་ཤེས་པ་མིན་ཅེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་བཟོད་པ་ཟག་བཅས་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བློ་ཆོས་ཅན། ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡང་དག་
3-315a
པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་འབྲས་བུ་རྫོགས་ཟིན་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱ་བ་བྱས་ནས་ནི་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་བཟོད་པ་རྣམས་དང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཕགས་པའི་བློ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཅན། ལྟ་བའང་ཡིན་ལ་ཤེས་པའང་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ངེས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།
有漏
གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཤེས་དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་དེ་ནི་སྒོ་ལྔའི་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ།

这是您要求的简体中文翻译：
无漏
第一，无垢忍非智，尽无生智非见，其余圣智二者皆。阿毗达磨或第六品中出现"忍"、"智"、"正见"、"正知"等，那么有忍而非智、正知而非见的情况吗？
无垢的八忍，是见而非智，因为虽为正确了解的体性，但未断其所断的随眠疑惑。在此应当了解：一般有称单纯认知为"智"的情况，也有称慧为"智"的情况，还有称十智为"智"的情况。所以并非说无垢忍不是一般意义上的认知之智，无垢忍为认知所遍摄；也不是说它不是被称为"智"的慧，无垢忍是慧。那么，无垢忍非智是指它不是十智中的智，忍非智的理由是"未断自所断疑惑"，这一论证在[有些]方面不成立，因为若有人先已将有顶以下的见修所断合为一体断除，然后生起苦集谛的智忍，此时已离自所断疑惑。
仅因是忍而离自所断疑惑并不合理，若合理，则前面未先修世间道的所有忍也应离自所断疑惑，[但事实不然]。因此，忍只是未断自所断疑惑。由于明确指出只有无垢忍非智，所以有漏忍是智，因为它是世俗智。
如同[忍]是见而非智，漏尽智和无生智，是智而非见，因为是正确决定的智慧，没有正确寻思，且已成就果位，不具有寻求的意向。这是确定的，因为"只要有未做之事，就会思惟苦等谛，从内心深处以所说无常等行相寻求。做完之事后，对于已如实所见的苦等圣谛，只是观察'我已遍知苦，再无须了知'等，仅此而已。因此，它们不是见的体性。"
除无漏忍和尽无生智外的其他圣智慧（无漏慧），既是见也是智，因为既能正确了解又能正确决定而断疑惑。
有漏
第二，余六智亦为见。"余"是指世间的[智]，明确表示全部都是智，因此没有非智的慧。此慧包括五门[意识]的善、不善、无记，意所生的非见体性的与烦恼相应者和无覆无记者。


 །དམིགས་བསལ་ལྟ་བ་ལྔ་དང་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་གྱི། །གཞན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། །ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་དྲུག་པོ་འདི་དང་གཞན་སྔར་བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །
决定十智
གཉིས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ངོས་བཟུང་བ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། སེམས་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ལ། བསྟན་བཤད་
3-315b
གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཆོས་དང་ནི། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་ཤེས་པ་བསྡུ་ན་བཅུས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་། བདེན་པ་བཞི་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པས་སོ། །འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཟག་དང་། འཁོར་བ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་འདི་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ཟག་བཅས་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་སྣམ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སོགས་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འཛིན་མོད། ཕལ་ཆེར་ཞེས་པས། བླུན་པོ་རྟག་ཏུ་སྨྲ་དགོས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་རྟག་ཏུ་བཀྱོན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་པ་ཟག་མེད་ཀྱང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི་འདི་དག་གི་ནང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་འདི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས། རྗེས་ཤེས་སོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ནི། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་ལམ་མོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཡིན། ཅེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་དེ་དག་ཉིད་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་ཀུན་འགོག་ལམ་ཤེས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་ཤེས་པ་རྣམ་བཞི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་
3-316a
པ་དེ་གཉིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་རྩེའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་པ་གཞན་ལའང་དམིགས་སོ། །རྡོར་ཏིང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་ན། ཡང་ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་དེ་གཉིས་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཞིག་གམ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་ན་གཅིག་ལ་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་ན་མི་གཅིག་སྟེ། དཔེར་ན་དུག་མདས་ཕོག་སྟེ་ཤི་བའི་དུག་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ནས་ཤི་བའི་ཚེ་རྨའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་འདུ་བ་བཞིན་སྤང་བྱ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་སྲིད་རྩེའི་ཕུང་པོའི་སྡུག་ཀུན་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ལམ་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བཞི་ལས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་རིག་པར་བཞག་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སོགས་ལས་མིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་ལ་ནི་ལམ་ཤེས་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་ནི་ཆགས་བཅས་དང་ཆགས་བྲལ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ།

这是您要求的简体中文翻译：
特别是五见和意所生的善世间正见六种是见，其他世间[智]非见，因为未入正确了解的行相。此六种见体性的慧以及前述其他[慧]也是智。
决定十智
第二，确认十智分二：直接分类和特别阐述心智。
第一分：略示和广说二。
第一，智有有漏无漏，初者为世俗，无漏分二类，唯是法智与，随智。若要归纳有多少智，则有十种：法、随、世俗、他心、四谛和尽无生智。死亡、出生、补特伽罗、轮回智等也包含在这些之中。简言之，智有有漏和无漏两种。其中第一种有漏，称为世俗智，因为它执取成为名言支分的世俗事物，如瓶、毯、男人、女人等。它有时也执取自相和共相，但多数[执取名言]，如"愚者常须言，国王常责备"等比喻。
无漏智若归纳有两种，即唯有法智和随智，因为四谛智包含在这两者中。因此，有漏无漏智有三种：世俗智、法智和随智。
第二，广说：世俗智所缘对境视情况而定，是一切有为和无为法。法智的行境是欲界的苦等、集、灭、道。随智的行境是上界的苦等，这些容易理解。
法智和随智通过四谛的差别而成为苦、集、灭、道四智，因为缘取苦等。从苦到道的四智中，那些非见体性的法智和随智称为漏尽智和无生智。尽无生智二者相续而生，最初生起的是对苦或因集的随智，因为必定以随智行相缘取有顶蕴为苦或集。后生的也缘取其他谛。
因为金刚喻定后生尽无生智，那么尽无生智所缘是同一的，金刚喻定与它们二者也是同一所缘吗？若金刚喻定缘苦集则同一，缘灭道则不同一。例如，被毒箭射中而死时，毒遍及全身，死时[毒]仅聚集在伤口处，同样，断除一切所断后，此二智仅缘取有顶蕴的苦集。
从法智、随智、道智和世俗智四者中，安立他心知，因为它是这些智的自性。[他心智]不是从苦智等[安立]，因为它具有他[谛]的行相。缘无漏者是道智，缘有漏者是有贪与离贪等世间行相。
;


 །དེའང་གཞན་གྱི་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་བདག་གི་ཆོས་ཤེས་པས་ཤེས། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དེ་བདག་གི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཤེས་ཀྱི། ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན་པས་སྣ་བསྣོལ་དུ་མི་ཤེས། གཞན་གྱི་ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་དེ་ཀ་ལམ་ཡིན་པས། བདག་གི་ལམ་གྱིས་གཞན་གྱི་ལམ་དེ་ཤེས་ཀྱི། ཡུལ་ལམ་བཟང་པོ་དེ་ཡུལ་ཅན་ཀྱང་ལམ་བཟང་པོ་གཅིག་གིས་ཤེས་ཀྱི། དམན་པས་མི་ཤེས། ལར་ལྟ་
3-316b
ཤེས་བྱ་དེ་ཡིན་པས་ཤེས་པའང་དེར་མི་འགྲོ་སྟེ། ད་རེས་ཤེས་བྱ་ལམ་བཟང་བ་དེ་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་ལམ་བཟང་བ་ཞིག་གིས་ཤེས་ཀྱི། དམན་པས་མི་ཤེས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་གྲངས་མི་སྐྱེ་བ་ནི། འགོག་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་མིན་ཙ་ན། དེ་ཤེས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མིན་ནོ། །སྡུག་ཀུན་ཤེས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མིན་པ་ཅིས་སྙམ་ན། སྡུག་ཀུན་ཤས་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་འཇལ་བ་ཡིན། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཏེ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །ཟད་སྐྱེ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་མི་འཇོག་པ་ཅིས་སྙམ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཟག་བཅས་ཤེས་པའི་ཤེས་བྱ་དེ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མིན། ཤེས་བྱ་ཟག་མེད་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ། འདི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འཚོལ་ཞིང་དཔྱོད་པ་དེ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
识智各别说
གཉིས་པ་སེམས་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ལ། སེམས་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །
识智差别法
དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །
དང་པོ་ནི། དེས་ནི་ས་དབང་གང་ཟག་འདས། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་མི་རིག་གོ། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དེས་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་ས་པས་གོང་མའི་ས་འདས་པ་མི་རིག་ལ། མི་ལྕོགས་མེད་པས་འདོད་ཁམས་མི་ཤེས་བྱ་བར་མི་བཞག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ། །དད་མོས་དང་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་དབང་པོ་འདས་པ་མཐོང་ཐོབ་དང་དུས་མི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་སོ། །དད་པའི་རྗེས་འབྲང་གིས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་མི་ཤེས་བྱ་བ་མི་སྨོས་པ་ནི། དད་པའི་རྗེས་འབྲང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་
3-317a
འབྲང་མཐོང་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་དང་དགྲ་བཅོམ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་འོག་མས་གང་ཟག་འདས་པ་གོང་མ་མི་ཤེས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་མེད་པས་མ་སྨོས་སོ། །འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་མི་ཤེས་ཀྱི། གོང་མ་གོང་མས་འོག་མ་འོག་མ་ཤེས་སོ། །ཞིག་པ་འདས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པའང་མི་རིག་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དེ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
道间
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་གསུམ། །སངས་རྒྱས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཀུན། །ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་པའི་སེམས་ཤེས་པའི་བློ་ཡང་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་རིག་པ་མིན་ཏེ། སེམས་ཤེས་དེ་གཉིས་ནི་འདོད་པ་དང་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཐ་དད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།

这是您要求的简体中文翻译：
他人的法智由我的法智所知，他人的随智由我的随智所知，但法智和随智思维互不相通，故不能交叉了知。他人的法智和随智本身是道，因此我的道智能知他人的道，即境为善道者，能知之境识也为善道者所知，劣者则不能知。总之，所知是什么，能知也不会相反，这次所知为善道，能知者也是善道，劣者则不能知。
灭智中不生"他心智"的范畴，是因为灭不是他人心识，所以了知灭的智不是他心智。为何苦集智不是他心智？因为苦集智是以无常等共相方式测量，而他心智是从自相方面[了知]，因为那是它的行境。为何漏尽智和无生智中不安立他心智？因为他心智的所知是有漏心了知有漏心，而非漏尽无生；而了知无漏心是探索与判别，即"这是法智吗？这是随智吗？"这种探寻与考察不是漏尽无生智，因为"漏尽无生智非见"。
识智各别说
第二，特别阐述心智分二：心智的特性和漏尽无生智的差别。
识智差别法
第一分：总说和道的阶段。
第一，彼不知地根及补特伽罗、过去和未生。他心智中，下禅地者不知上地已超过者，无想定者不知欲界，这不是安立为[知识]，因为未离贪者没有他心智。信解和时解脱的道不知超胜的根性，即见至和不时解脱道。未提及信随行不知法随行，是因为信随行和法随行是见道，没有他心智。下位者不知上位已超之补特伽罗的道，即不还、阿罗汉、声闻、独觉和佛的道。未提及预流和一来，是因为未获得禅定正行者，没有他心智。下下者不知上上者，上上者知下下者。不知已坏灭的过去和未生的未来，因为唯有现在是他心的对境。
道间
第二，法随智行相互不知，声闻见道刹那二，能知麟角喻者三，诸佛无功用时知一切。法智和随智相应的他心智行相不能互相了知，因为这两种他心智缘取欲界和上界的不同对治，就像观看地面和天空一样。


 །མཐོང་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་མེད་དེ། ཡུན་ཐུང་ཞིང་བདེན་པ་རྟོགས་བྱའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་ཀྱི། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་དེའི་དམིགས་པས་མཐོང་ལམ་ཡོད་དེ། དེ་ཤེས་པར་འདོད་པས་སྦྱོར་བ་བྱས་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སེམས་ཤེས་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་སམ། རེས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་སྲིད་དེ་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་ལས་ལྷག་པ་མི་རིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དམིགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་དེ་ལ་ཤེས་པའི་ཆེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་རིང་ལ་དེས་སེམས་བཅུ་དྲུག་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་སྟེ་བཟླས་
3-317b
པར་འགྱུར་བས། བར་དེར་ནི་སེམས་ཤེས་དེ་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱང་མི་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཤེས་པར་འདོད་ནས་སྦྱོར་བ་བརྩམས་ཏེ་གྲུབ་པ་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པོའང་འགག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པོ་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་འདིའི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ན་མངོན་ཤེས་འགྲུབ་པ་དང་མཉམ་པར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་གཉིས་སྐྱེས་པ་དག་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་གཉིས་དང་བརྒྱད་པ་གསུམ་རིག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག་ལྔ་ལས་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། འདི་ནི་དང་པོ་གཉིས་ཤེས་ནས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་རྩོལ་བ་ཆུང་བས་སྐད་ཅིག་མ་ལྔའི་བར་ལ་མངོན་ཤེས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པ་སོགས་ནི་མི་རིག་སྟེ། ཡང་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པའང་མི་རིག་སྟེ། དེ་ནས་དུབ་པས་སྐད་ཅིག་མ་བདུན་ལའང་སྦྱོར་བ་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་དང་པོ་གཉིས་པ་ཤེས་ནས་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ་བཅོ་ལྔ་པ་དང་གསུམ་ཤེས་ཟེར་རོ། །ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་ཅིང་མི་མངའ་བར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ཀུན་མཁྱེན་ཏེ། གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་གྱིས་བཤད་པ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒྲོས་དང་མཐུན་ལ། བྱེ་སྨྲ་རང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མ་འོངས་པ་མཁྱེན་ནམ་མི་མཁྱེན། མཁྱེན་ན་ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་མི་རིག་དང་འགལ། མི་མཁྱེན་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་དུ་མི་བཏུབ་སྙམ་ན། ད་ལྟ་བ་འདིས་འདས་མ་འོངས་མི་མཁྱེན། འོ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་
3-318a
འགྲོ་ཡེ་སྙམ་ན། སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་ཡོ་ལོག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ན་དཔེར། ཞེས་སོ། །
尽智与无生智差别
(གཉིས་པ་)ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཟད་པར་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་ངེས་པའོ། །ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་ལ་སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློ་འདོད་དོ། །ཟད་པར་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་སོགས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་དང་། སོགས་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ་སྟེ། ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྣང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་ཡང་ཤེས་པ་བྱར་མེད་དོ།

这是您要求的简体中文翻译：
见道中没有他心智，因为时间短暂且有证悟真谛的加行，而无了知他心的加行。他心智的所缘有见道，若为了了知它而修加行，声闻的他心智能知见道中苦法忍和苦法智两刹那，或者有时也能知苦随忍和苦随智，这取决于加行。
声闻的他心智只能了知见道中两个刹那而不能超过的原因是：随智相顺的所缘是由另一加行所成就，只要为了了解随智相顺而开始加行，在这期间将重复获得十六心，因此其间他心智不能了知。
那么，是否也不能知道第一和第二刹那？因为想要了知而开始加行并成就时，这两个刹那也已灭去。[答]：并非开始"我要知道这两个刹那"的加行，而是开始"我要知道此补特伽罗的心"的加行，当神通成就的同时，能知已生起的第一、第二刹那，这是毗婆沙师所说。
麟角喻独觉的他心智能了知第一、第二和第八三个刹那，因为声闻需要大加行才能超过五刹那，而独觉了知前两刹那后，以较小的加行努力，在五刹那期间成就神通。独觉也不能了知第九刹那等，因为需要另一加行才能成就；也不能了知第十五刹那，因为此时已疲惫，甚至对七刹那也无法完成加行。有些说[独觉]了知第一、第二刹那后修加行，能知第十五刹那共三个。
心自在佛陀无需加行而一切功德自然显现，故能了知见道的一切刹那，因为三无数劫所积累的智慧力量不可思议，这是尊者众护所解释的，与大乘传承相符。
毗婆沙师自宗怀疑：佛是否了知未来？若了知，则与"不知已坏和未生"相矛盾；若不了知，则不能称为遍知。[答]：现在[他心智]不了知过去未来，那如何称为遍知？[答]：由于前中后三时转变，故能遍知，因为[佛智]相续运作，譬如...
尽智与无生智差别
第二，尽智对诸谛，遍知等决定，无须再遍知等，许为无生智。尽智对苦等诸谛，决定"我已遍知苦"，以及"已断集、已证灭、已修道"等决定的智慧即是尽智。因为从该智产生的智、见、了、觉、悟、慧、光明、现量等之故。"我已遍知苦，无须再遍知"等。
;


 །ཞེས་ཤེས་པ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་བློ་སྟེ། ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སོགས་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཞེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་ན་རེ། རྣམ་རྟོག་མེད་པས་ཟག་མེད་ཀྱིས་མི་ཤེས་མོད། ཟག་མེད་དེའི་རྗེས་ལས་ལངས་པ་ན་རྟོག་པ་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཟད་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བས། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་མི་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ། དེར་ཟག་མེད་ཀྱིས་
3-318b
ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ན་དེ་གཉིས་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་མཐོང་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས། སྨོས་པ་ན་སྔོན་མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སོགས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་མཇུག་སོགས་སུ་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་འདོན་པའི་ཚིག་གིས་འཕངས་པའམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཁ་ཤོར་བ་ཡིན་པས། དགེ་སློང་གིས་ད་ལྟ་འདོན་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེ་གཉིས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རེ་ཞིག་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའང་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ལྐོག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། ལྟ་བ་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། མཐོང་བ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཁོངས་སུ་བཟོད་པ་བརྒྱད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་གཅིག་གི་ཆ་སེམས་ཟག་བཅས་ཤེས་པའང་ཡིན། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། བདེན་བཞི་དང་གཞན་སེམས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་སྟེ་བདུན་གྱི་ཆའང་ཡིན་ལ། དེའང་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ལ་དམིགས་པའོ། །རྗེས་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ནས་ཤེས་པ་གཅིག་རྗེས་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་བདུན་གྱི་ཆའང་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་
3-319a
པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་སྡུག་བདེན་ལ་དམིགས་པས་བཞིའི་ཆའང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ཤེས་པའང་སོ་སོར་ཤེས་པ་རེ་རེ་དང་། ཆོས་རྗེས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་སྟེ་བཞིའི་ཆའང་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཤེས་ནི་ལམ་ཤེས་གཅིག་པུ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྔའི་ཆའང་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ནི་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་ལམ་ཤེས་པ་སྟེ་བཞིའི་ཆ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་བཅུའི་ནང་ནས་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་དང་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་སྟེ་དྲུག་གི་ཆའང་ཡིན་ནོ། །
辨彼差别
གསུམ་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་དཔྱད་པ་ལ། ཤེས་པ་བཅུའི་ཁྱད་པར། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར། ཁྱད་པར་གཞན་བཤད་པའོ།

这是您要求的简体中文翻译：
从"如是了知"到"我已修道而无须再修"之间的了知是无生智，即从该智所生的智等如前所述。无漏[智]具有苦等行相，这[尽无生智]具有世俗等行相，因为具有"已遍知苦"等行相。
那么，无漏智如何了知呢？迦湿弥罗人说：由于无分别，无漏智不能了知，但从无漏智出定时生起分别，因此能如是了知，因为世俗智是由这些分别力而获得。因此论中说：世俗智是补特伽罗作用果，通过尽无生智二者的后得差别来说明二者的等持差别，因为"从其因所生"是指由该因先前存在，通过推理了知因同类的无分别[智]二者的区别。
其他人说：此处无漏智也能如是了知，因为存在十六行相以外的无漏行相。若问：论中也说"见"，则二者应成为见，因为见与观同义。若许，则与"尽无生智非见"相矛盾。[答]：不矛盾。论中提到"智和见"时，是指先前见道时的苦法智等，而在其后列举这两种智只是诵文牵引或由势力引申，比丘现在诵读只是言词而已，因此二者非见。或者，暂且凡是智也是见，因为此二者以现量方式运行，而非如比量和圣教量那样隐蔽运行，例如眼识。因此，认为见就是见，但不必是见解，如同八种忍是见而非智，包含在现观中一样。
如此，这些是十智，其中世俗智仅是世俗智，他心智的一部分也是知有漏心。法智仅是法智，也是四谛、他心、尽无生智七者的部分，它缘取欲界苦等。随智也是十智中的一种，也是缘取上界苦等对境七者的部分，因为是随智的特性。苦智仅是苦智，也是法、随、尽无生四智缘取苦谛的部分。集智和灭智各是一种智，也是法、随、尽无生四智的部分。道智是道智本身，也是法、随、尽、无生、他心智五者的部分。他心智是其本身，也是法、随、世俗、道智四者的部分。尽智和无生智是十智中的自身，也是法、随和四谛智六者的部分。
辨彼差别
第三，考察它们的差别分四：十智的差别、对治的差别、行相的差别和其他差别的解释。


 །
十智差别
དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །སྦྱོར་དང་བྱ་བ་བྱས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། བཅུར་བཞག་ཅེ་ན། རྒྱུ་བདུན་ལས། ཤེས་པ་བཅུར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ལ། དེའང་རང་བཞིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་དེས་དོན་དམ་མི་ཤེས་སོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལས་ཏེ། འདོད་པ་དང་ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་ཀུན་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ཕུང་པོ་ལ་ཕུང་ལྔའི་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྡུག་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནང་ཚན་བཞི་བཞིའང་ཐ་དད་པས་བརྒྱད་དུ་འགྲོའམ་སྙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། བཞི་མིན་ཅིང་
3-319b
ཀུན་འབྱུང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ། འོ་ན་སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀྱང་རྫས་གཅིག་ཙམ་ན། རྫས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་སྡུག་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པོའང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། རྫས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་ཀུན་དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཏེ། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ་སེམས་ཤེས་པའི་ཆེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་མོད་པས་རྟ་རྒྱུག་ཞར་ལ་མེ་ཏོག་ཆད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་དང་པོར་སྐྱེ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའང་བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་རྒྱུད་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
对治力差别
གཉིས་པ་ནི། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་ཡིན། །ཆོས་ཤེས་ནི་འདོད་པའི་སྤང་བྱ་རིགས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་པོ་དག་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའང་ཡོད་དེ། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཅར་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཕགས་པས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དགུ་ཆོས་ཤེས་པས་རིམ་གྱིས་སྤངས་ནས་ཁམས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་ཡང་སྔར་འདྲིས་པའི་
3-320a
ལམ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་ནས་སྤོང་བ་དག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་ཟེར་བ་མིན་གྱི། འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་འགོག་ལམ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དམིགས་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གསུམ་གའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རུང་དུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །
十智差别
དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །སྦྱོར་དང་བྱ་བ་བྱས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། བཅུར་བཞག་ཅེ་ན། རྒྱུ་བདུན་ལས། ཤེས་པ་བཅུར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ལ། དེའང་རང་བཞིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་དེས་དོན་དམ་མི་ཤེས་སོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལས་ཏེ། འདོད་པ་དང་ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་ཀུན་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ཕུང་པོ་ལ་ཕུང་ལྔའི་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྡུག་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནང་ཚན་བཞི་བཞིའང་ཐ་དད་པས་བརྒྱད་དུ་འགྲོའམ་སྙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གིས་བཅིངས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། བཞི་མིན་ཅིང་
3-319b
ཀུན་འབྱུང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ། འོ་ན་སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀྱང་རྫས་གཅིག་ཙམ་ན། རྫས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་སྡུག་ཀུན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པོའང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། རྫས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་ཀུན་དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཏེ། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ་སེམས་ཤེས་པའི་ཆེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་མོད་པས་རྟ་རྒྱུག་ཞར་ལ་མེ་ཏོག་ཆད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་དང་པོར་སྐྱེ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའང་བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་རྒྱུད་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་ཏེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
对治力差别
གཉིས་པ་ནི། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་ཡིན། །ཆོས་ཤེས་ནི་འདོད་པའི་སྤང་བྱ་རིགས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་པོ་དག་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའང་ཡོད་དེ། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཅར་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཕགས་པས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་དགུ་ཆོས་ཤེས་པས་རིམ་གྱིས་སྤངས་ནས་ཁམས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་ཡང་སྔར་འདྲིས་པའི་
3-320a
ལམ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་ནས་སྤོང་བ་དག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་ཟེར་བ་མིན་གྱི། འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་འགོག་ལམ་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དམིགས་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གསུམ་གའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རུང་དུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
十智差别
第一，关于自性和对治，相和行境，修习和已作，以及因和广大，有十种智。如果问：有法智、类智和世俗智这三种智，为何立为十种？据传，由七种因，智被安立为十种。其中，由自性或本体，世俗智产生，因此它不能了知胜义。法智和类智是从对治而来，因为它们是对欲界和上界的对治。苦集智是从相而来，因为苦和集虽然是同一所缘但相不同。苦智是从无常等方面考察蕴，而集智是从五蕴的因等方面思维蕴，所以相不同。
那么，如果像苦集的相不同那样，它们各自的四个分支也不同，是不是应该成为八种呢？苦的四种相是由苦的一个特性联结的相，并非四种不同的相；集智也是类似的。那么，如果苦集二者只是同一实体，由同一实体联结的苦集二相也应成为一种吗？虽然是同一实体，但苦集二者特性不同，相也不同。
灭智和道智是从相和行境而来，因为相和所缘是有为和无为的不同。他心智是从修习而来，因为它依赖为了了知他心而修习。虽然也能了知心所，但这只是类似于"马跑时顺便摘花"的附带情况。尽智是从已作因而首先生起，因为无生智也是从已作而后来生起。无生智是从同类因广大而来，因为一切无漏智都有同类因。尽智不是一切无漏的因，因为从胜过无生智的方面来看，它不是一切的因。
对治力差别
第二，修道中对于灭或道的法智，是三界的对治，而不是欲界的类智。法智是欲界所断五种烦恼的一切对治，因为它包含见道和修道，缘四谛的一切。虽然简单地说法智只是欲界的对治，但法智也能作为上二界的对治，因为在修道中对灭或道的法智是三界的对治。欲界依止的圣者用法智渐次断除欲界九种修断烦恼后，也能通过生起同样熟悉的道来断除上界的修断；或者说，灭道法智的所缘灭道是无漏法，不属于三界，所以所缘不是低劣的，因此缘于这些的法智可能成为三界的对治。


 །འོ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་ཁམས་གོང་གིས་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་དྲང་ཞེ་ན། སྡུག་ཀུན་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། འདོད་པའི་བདེན་པ་ཟག་བཅས་དམན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་སྡུག་བདེན་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་གོང་གིས་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ན་གཞན་ཁམས་གོང་གི་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་ལ་དེ་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པའམ། ཡང་ན་སྤང་བྱ་དེ་དང་འགལ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བའི་ཤུགས་ལས་སྤོང་བ་ཡིན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་མའི་སྤང་བྱ་ལ་དངོས་སུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགལ་ཟླ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། འོག་མའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་སྐྱོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གོང་མའི་སྤང་བྱ་དང་འགལ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ཤུགས་ལ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདིར་ཁམས་གོང་གི་སྒོམ་སྤོང་སྤོང་བ་ལ་འགོག་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་བཞག་ནས་ཁམས་གོང་གི་མཐོང་སྤོང་སྤང་བ་ལ་འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་མ་བཞག་པ་ནི་ཁམས་གོང་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐོང་སྤོང་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །འོ་ན་འགོག་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་གཉེན་པོར་
3-320b
འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་གཉེན་པོ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་འདོད་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱས་རྗེས་སུ་འབྱུང་བས་དེས་འདོད་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་། འོག་མའི་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་པར་གོང་མའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཆོས་ཤེས་པས་ནི་གོང་མའི་སྒོམ་སྤོང་སྤངས་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ཅན་འདོད་པའི་ཀུན་འགྲོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་ནས་ཡུལ་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །
相差别
གསུམ་པ་ལ། ཤེས་པ་སོ་སོའི་རྣམ་པ་དང་། རྣམ་པ་སོ་སོའི་ངོ་བོའོ། །
各智相
དང་པོ་ལ། ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་རྣམ་པ་གང་གིས་འཇུག་པ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ། བདེན་བཞི་ཤེས་པ། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་འཇུག་པའོ། །
以何得法智与类智相
དང་པོ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག །ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་ལས་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། བདེན་བཞི་ལ་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །
世俗智
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ནི། །དེ་བཞིན་གཞན་དུའང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་དེ་བཞིན་དུ་དྲོད་རྩེ་སོགས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཞན་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབྱུང་བ་དང་། བྱམས་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུའང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་འཛིན་པའི་ཕྱིར། སོགས་པས་ནི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཟོ་ཞིག་འདུག་ཅིག་སོང་ཞིག་ཅེས་སོགས་བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །
四谛智
གསུམ་པ་ནི། རང་རང་གི། བདེན་པའི་རྣམ་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་བཞི་ཤེས་ནི། རང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ནོ། །
他心通智
བཞི་པ་ལ། དྲི་མེད་དང་། དྲི་བཅས་འཇུག་ཚུལ་ལོ།

关于对治力差别
那么，是否应该问：为何苦集法智不成为上界的对治呢？因为苦集法智的所缘是欲界的有漏低劣谛，缘于此的法智不能成为上界的对治。因为当以厌恶欲界苦谛的作意而厌恶它时，不合理由此厌恶而离开对上界的贪爱。有些人解释说，断除所断有两种方式：一是直接对治，二是通过观察与所断相违背的功德而间接断除。苦集法智不属于这两种情况，因为它不直接缘于上界所断，也不是观察相违背的功德，而是通过缘于下界谛而生起厌离。但缘于灭道的法智则是通过观察与上界所断相违背的功德而间接断除的。
此处对于断除上界修所断而建立灭道法智，而没有对断除上界见所断而建立灭道法智，这是因为考虑到上界所行的见所断是由类智忍所断的缘故。那么，是否可以问：由修道所摄的缘灭道的类智也能成为欲界的对治吗？欲界所断的对治不是在一切情况下都由修道摄的类智，因为类智是在法智完成战胜欲界的所有工作之后才生起的，因此它对欲界没有任何作用可做。而且，在未断除下界所断之前，不可能生起上界的对治，所以类智不可能是欲界的对治。
又有人说，法智能断除上界修所断，因为它断除了欲界的遍行（烦恼），就像阿罗汉断除了所缘境界一样。而类智则没有这样的作用。
相差别
第三部分包括各智的相和各相的本体。
各智相
第一部分包括：法智类智以何相运行，世俗智，四谛智，他心智，尽智无生智以何相运行。
以何得法智与类智相
第一，法智和类智有十六种相。在十智中，法智和类智有十六种相，因为它们各自对四谛，每谛有四相，共十六相。十六相将在下文解释。
世俗智
第二，世俗智有十六相，也有其他相。世俗智如同法智类智那样，在暖、顶等位时有十六相，同时也有其他不净观、入息、出息、慈心等相，因为它能把握一切法的自相共相等。此外，"等"字也包括非自共相的诸如"吃吧"、"坐吧"、"走吧"等，以及瓶子、毯子等。
四谛智
第三，四谛智各以其谛的相而成为四种。四谛智各自以其谛的相而各有四相。
他心通智
第四包括无垢和有垢的运行方式。


 །
趣无染分
དང་པོ་ནི། ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན། ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་ལམ་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལམ་བདེན་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
3-321a
ཡང་བདེན་པ་བཞིའི་ནང་ནས་ལམ་ཤེས་པར་འཇོག་པ་ན་ལམ་དེའི་ཚོགས་པ་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཟུགས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ལ། ལམ་རིག་པ་ལ་སོགས་པར་འཇལ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་སེམས་ཤེས་པའི་དུས་སུ་ལམ་དེའི་སེམས་སམ་སེམས་གང་བྱུང་རེ་རེ་ལ་ལམ་སོགས་སུ་འཇལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་སེམས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ལམ་རིག་པ་ལ་སོགས་པར་འཇལ་ལོ། །
趣有染分
གཉིས་པ་ནི། དྲི་མ་དང་བཅས་ནི། །ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ། །རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀའང་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། སེམས་འཛིན་པའི་ཚེ་སེམས་བྱུང་རྣམས་མི་འཛིན་ལ། གང་གི་ཚོར་བ་འཛིན་པའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མི་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བསྡོམས་ནས་མི་འཛིན་ན། འོ་ན། མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལའང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞིབ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་
3-321b
སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཉིས་པོ་དེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པས་གོས་སོ་སྙམ་པའི་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ལ། དྲི་མའོ་སྙམ་པའི་ཚེ་གོས་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་རྟོག་བཅས་ཀྱི་དབང་དུ་ཡིན་ལ། སེམས་ཤེས་རྟོག་མེད་ཡིན་ཙམ་ན། སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་ཅར་འཛིན་ནམ་སྙམ་ན། མཉམ་གཞག་ལ་གཉིས་ཀ་གསལ་བར་དུས་གཅིག་འཛིན་ཀྱང་། ལངས་ཙམ་ན་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཛིན་པས། མཉམ་གཞག་ལའང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཛིན་གྱི། ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཉིས་ཀ་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི། འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཟག་བཅས་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་དེ་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །སློབ་དཔོན་ན་རེ། མདོ་འདིར་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་འདོད་ཀྱི། ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་མི་འདོད་ལ། དེས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

趣无染分
第一，他心智虽无垢染，然亦如是。他心智虽无染，但如同道智一样，具有道谛的四种相，因为它是道谛智。
又，当在四谛中安立为道智时，在道的聚集中有心、心所、无表色等，是以道、道理等来衡量的。而当知他心时，是对道中的心或任何一个生起的心所，以道等来衡量，如对道的心以道、道理等来衡量。
趣有染分
第二，有染垢者，知所知自相，各别事物为行境。有染垢的他心智把握所知心和心所的自相，因为它把握自相。有染和无染的心智二者都以各别事物为行境，因为当把握心时不把握心所，当把握受时不把握想，如是等等。如果不是总合把握心和心所，那么经中所说："如实了知有贪欲的心为有贪欲的心，如实了知离贪欲的心为离贪欲的心。如同有贪欲和离贪欲一样，也如实了知有嗔恨和离嗔恨，有愚痴和离愚痴，集中和散乱，退缩和坚固，小和大，寂静和不寂静，掉举和不掉举，不等持和等持，未修和已修，未解脱和已解脱"，应如何理解？
虽然把握差别和有差别的二者为一体，但并非同时把握二者为有差别者。如同分别思维时，当想"这是衣服"时不把握污垢，当想"这是污垢"时不把握衣服一样。这是就有分别而言，那么如果他心智是无分别的，是否同时把握心和心所呢？虽然在入定时清晰地同时把握二者，但一出定就把握为差别和有差别者。因此，即使在入定中也是把握为差别和有差别者，而非同时把握二者为有差别者。
"有贪欲的心"有两种：一是与贪欲相应的混合贪欲，二是与贪欲的得相关联的具有贪欲。其中，与贪欲相应的心既有混合贪欲又有具有贪欲，二者都是有贪欲的。除此之外的有漏烦恼心、无记心和世间善心都是具有贪欲的有贪欲心。
论师说：在此经中，与贪欲相应的心是指混合贪欲的有贪心，而不是具有贪欲的有贪心。因此，贪欲的对治是了知离贪欲。


 །ལ་ལའི་ལུགས་ཀྱིས། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཙམ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། །འོ་ན་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པའང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དུས་དེར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར། འདོད་དོ་ཞེ་ན།
3-322a
མདོ་ལས། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཅེས་ནི་མ་བཤད་དེ། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས། སོགས་འབྱུང་བས་གནོད་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བཤད་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ཞེ་སྡང་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་བ་ན་རེ། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་མི་འདོད་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་སུམ་པར་ཐལ། དེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ཡང་མི་ལྡན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་སེམས་ཆགས་པ་དང་བཅས་པར་འཇོག་པར་མ་ཟད་མདོ་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ནས་བྲལ་བའི་བར་དུའང་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་མི་གཡེང་བར་མངོན་པར་སྡུད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནུབ་ཕྱོགས་པ་ན་རེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་རྒྱུ་བ་མངོན་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། དེ་
3-322b
སྐད་དུ་མི་བརྗོད་དེ། བརྗོད་ན་རིག་པ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་བསྡུས་པའང་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཀུན་བསྡུས་པ་དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའོ་ཞེས། འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྗེས་ཤེས་ཀུན་བསྡུས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་བསྡུས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཁྱེད་འདོད་ལ། འདོད་ཁམས་ལས་གོང་ན་གཉིད་མེད་པ་དང་། རྗེས་ཤེས་ཀྱི་འདོད་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ལམ་ཤེས་ཀྱང་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་ཀུན་བསྡུས་ཤེས། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ནི་ནམ་ཡང་ཤེས་པས་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་གཉིས་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་གནའ་མཚན་ལས། རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱིས་དེ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ།

关于有贪欲的心的讨论
有人主张："仅仅不与贪欲相应就是离贪欲。"若如此，那么与嗔恨等其他烦恼相应的心也应成为离贪欲，因为此时仅仅不与贪欲相应。若承认此点，经中未说与嗔恨等相应而离贪欲，反而说"有嗔恨"、"有愚痴"等，这就与之相违。若按照"贪欲的对治是离贪欲"的说法，贪欲的对治不应与嗔恨等相应。
阿毗达磨论师说：与贪欲相应的心是有贪欲的，而不承认具有贪欲的心是有贪欲的。若按照"贪欲的对治是离贪欲"的说法，那么具有贪欲的无记非烦恼心作为有法，应成既非有贪欲又非离贪欲的第三种情况，因为它既不与贪欲相应，又不是贪欲的对治。这是不能接受的。因此，不仅是混合贪欲使心成为有贪欲心，在此经中也应当承认具有贪欲的心是有贪欲的心，因为从"具有愚痴"到"离愚痴"等也是这样的缘故。
毗婆沙师说："集中"是善心，因为不散乱地专注于所缘。"散乱"是烦恼心，因为与散乱相应。
西方论师说：（集中）是与烦恼性的睡眠相应，因为收摄五根的活动；散乱是与睡眠相应的其他烦恼性。
毗婆沙师反驳说：不应如此说，若这样说就违背道理。若如此，作为有法的集中心就会有混淆的过失，因为它既是与烦恼性睡眠相应的集中，又因为是烦恼性而成为散乱。不仅如此，还会与论中所说相违："如实了知集中心。了知集中的智有四种：法智、类智、世俗智和道智。"若如你所说，类智就不会缘于集中，因为你认为集中是与烦恼性睡眠相应，而欲界以上没有睡眠，类智也不缘于欲界。（按你的理解）只有法智知道与睡眠相应的集中，世俗智则总是能了知，所以只应提及这两种，而不合理地提及其他两种。
此处古代说法是："王子所知的智有两种：法智和世俗智。"


 །ཞེས་པ་དེ་ཀུན་བསྡུས་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཆད་ན་གཉིས་སུ་རིགས་བྱ་བ་ཉུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་བགྲང་ན་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་བཞིའང་བགྲང་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཞི་པོ་དེས་ཀྱང་གཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཤེས་སུ་འདུས་པས་ལོགས་སུ་མི་བགྲང་ངོ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཆོས་ཤེས་ཀྱང་འདོད་པ་ཤེས་པ་ཙམ་མིན། འདོད་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་འདོད་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ཙམ་ན། ལམ་ཤེས་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་པ་མིན་པས་དེས་གཉིད་མི་ཤེས་ཙ་ན། དེ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་
3-323a
དགོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འགལ་བ་བཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྲིས་སྣང་ངོ་། །ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདོད་པ་ལྟར་ན། དེ་བསྡུས་པའང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་སྟེ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི། ཟག་མེད་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་གོང་མའི་ཀུན་བསྡུས་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པའང་ཡིན་ལ། ཀུན་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དེ་འདོད་པ་ན་ཡོད་པས་ཆོས་ཤེས་པས་ཀྱང་ཤེས། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ནམ་ཡང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའི་ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་དགེ་བ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཆུང་ངུ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བས་དག་པ་ཡིན་པའི་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་བྱང་ཆེན་པོས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྩ་བ་དང་རིན་དང་འཁོར་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་དང་ཆགས་སྡང་གང་རུང་ཞིག་གི་རྩ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆགས་སྡང་གཉིས་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། དེ་གསུམ་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་རིན་ཆུང་སྟེ། འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྱུང་
3-323b
བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་རིན་ཆེ་བ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་ཚེགས་ཆེན་པོའི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་འཁོར་མང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པའི་རྙེད་པའམ་ཐོབ་བྱ་ཁྱུ་མཆོག་ལྟར་དང་། ལྡིང་གི་ཐོབ་པས་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུགས་ལས། ཆོས་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །སྤྱིར་དུས་གསུམ་སོ་སོའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས། འདིར་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཕལ་ཆུང་བ་ལ་དགོངས་ཀྱང་ཟེར་རོ།

关于集中心与睡眠的讨论
如果根据集中是与睡眠相应的观点来解释"王子所知的智有两种"，则所列举的数量就太少了。若计入法智，那么苦智、集智以及尽智无生智四种也应当计入，因为这四种也能了知睡眠。如果认为这些已包含在法智中所以不单独计数，那么法智也不仅仅是了知欲界，而是了知欲界四谛中的欲界道，既然如此，道智不是与睡眠相应的智，它不能了知睡眠，那么"所知的智"应该只有一种——世俗智，这就成了一种计数的矛盾。
如果按照集中心是善心的理解，那么它既是集中的也不是散乱的，因为它不与烦恼性睡眠相应。这样就不会与论典相违，因为善的集中心属于或不属于三界，因此了知它的智有四种。缘于上二界善心的是无漏类智，缘于道所摄善心的是道智，而集中的善心也存在于欲界，因此法智也能了知，世俗智则总能了知。
退缩心是烦恼心，因为与不精进的懈怠相应。坚固心是善心，因为与精进相应。小心是清净的，因为虽是烦恼心，但由自性善清净而成为小善所依。大心是善心，因为与前者相反，由大清净所依。
此外，由于根、价值、眷属、随行以及力量的大小，也有小和大的区分。烦恼心有两种不善根的根本，因为它有愚痴和贪或嗔任一的根本（贪嗔二者不会同时在一个心相续中）。善心则有三善根，因为这三者彼此依存而生起。烦恼心价值低，因为不需努力成就，是不由自主而生起的。善心价值大，因为是由正法、如理作意和实修等大量努力才能成就的。
烦恼心眷属不多，因为与之相似的未来所得或所获如同牦牛群主和飞翔的获得那样不存在，因为经论中说："法是善的获得。"一般而言，在三世各自的三种情况中是指仅有未来的获得，此处也可说是指较少的未来获得。
;


 །ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ཚོར་འདུ་འདུ་བྱེད་དེ་ཕུང་སུམ་གྱི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་མིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཚོགས་པ་གཅིག་ན་རྣམ་ཤེས་གཉིས་མེད་ཅིང་རང་གིས་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་འཁོར་མང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་དེ་གསུམ་དང་གཟུགས་ཕུང་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཅི་རིགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བའོ། །གེ་བ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལོག་ལྟའི་སྐད་ཅིག་གིས་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇོམས་པས་སྟོབས་ཆེ་བ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དེས་དེ་གཏན་དུ་འཆད་པ་མིན་ལ། ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཏན་དུ་འཇོམས་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆུང་ལ། དགེ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་ཞི་བ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་
3-324a
ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། རྣམ་གཡེང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། རྣམ་གཡེང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་སྒོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། གསར་དུ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསྟེན་པའི་སྒོམ་པ་ངག་གིས་མ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་བསྟེན་པར་འོས་པ་མིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ་དམན་པའི་ཕྱིར། ཐོབ་བསྟེན་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲོལ་ལ། ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས་མི་སྐྱེ་བས་རྒྱུད་གྲོལ་བས་ཀྱང་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་བས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བཤད་པ་དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་མ་རངས་ནས་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟ་ནི་མདོ་དང་མི་མཐུན་པའང་ཡིན་ལ། ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་པའང་ཡིན་ནོ། །མདོ་དང་ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་ན། མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་གང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཕྱིར་འཕྲོ་མ་ནུས་པར་ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་འགོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ལ། ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་གང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་རྗེས་སུ་གཡེང་ཞིང་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ཞི་གནས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་བྱེ་སྨྲས་སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པའང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པའང་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བརྗོད་མོད། ཉེས་བརྗོད་
3-324b
དེ་རིགས་པས་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དམ་མ་བཅས་ལ། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་སེམས་གཡེང་བར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ཚོར་འདུ་འདུ་བྱེད་དེ་ཕུང་སུམ་གྱི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་མིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཉིད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཚོགས་པ་གཅིག་ན་རྣམ་ཤེས་གཉིས་མེད་ཅིང་རང་གིས་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་འཁོར་མང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་དེ་གསུམ་དང་གཟུགས་ཕུང་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཅི་རིགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བའོ། །གེ་བ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལོག་ལྟའི་སྐད་ཅིག་གིས་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇོམས་པས་སྟོབས་ཆེ་བ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། དེས་དེ་གཏན་དུ་འཆད་པ་མིན་ལ། ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཏན་དུ་འཇོམས་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆུང་ལ། དགེ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་ཞི་བ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་
3-324a
ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། རྣམ་གཡེང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། རྣམ་གཡེང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་སྒོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། གསར་དུ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསྟེན་པའི་སྒོམ་པ་ངག་གིས་མ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་བསྟེན་པར་འོས་པ་མིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ་དམན་པའི་ཕྱིར། ཐོབ་བསྟེན་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲོལ་ལ། ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས་མི་སྐྱེ་བས་རྒྱུད་གྲོལ་བས་ཀྱང་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་བས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བཤད་པ་དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་མ་རངས་ནས་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ནི། བཤད་པ་དེ་ལྟ་ནི་མདོ་དང་མི་མཐུན་པའང་ཡིན་ལ། ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་པའང་ཡིན་ནོ། །མདོ་དང་ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་ན། མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་གང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཕྱིར་འཕྲོ་མ་ནུས་པར་ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་འགོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ལ། ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་གང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་རྗེས་སུ་གཡེང་ཞིང་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ཞི་གནས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་བྱེ་སྨྲས་སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པའང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པའང་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བརྗོད་མོད། ཉེས་བརྗོད་
3-324b
དེ་རིགས་པས་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དམ་མ་བཅས་ལ། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་སེམས་གཡེང་བར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文直译：
烦恼性质的是受、想、行这三蕴的随从，而不是识蕴的随从，因为识自身不合理作为识的眷属，因为在一个聚合中不存在两个识，且自身对自身产生作用是相违的。善法是眷属众多的，因为与此相同地，有未来的获得。善法是四蕴的随从，因为那三蕴和禅定无漏律仪所摄的色蕴随心而生。再者，烦恼性的力量较小。善法是力量较大的。那么，是否邪见一刹那能摧毁善法五蕴，因此力量较大呢？不是，因为它不能永久断绝善法，并且还会再次相续。苦法忍一个就能永久摧毁并切断十种随眠，因此烦恼是小的，而善法是大的。掉举的心是烦恼性的，因为与掉举相应。非掉举是善的，因为是掉举的对治。不寂静与寂静也与前者相似，因为与掉举相应与不相应。
3-324a
不等持是烦恼性的，因为与散乱相应。等持是善的，因为是散乱的对治。未修是烦恼性的，因为未以语言修习新得与现前修习。修习是善的，因为以获得和修习两者而修习。烦恼性的不应当修习，因为没有未来的获得且低劣。获得修习是获得有为善法。未解脱是烦恼性的，因为与烦恼相应故自性也未解脱，又因不从烦恼灭尽的相续中生起，故从相续解脱的角度也未解脱。解脱是善的，因为不与烦恼相应，且从烦恼灭尽的相续中生起，故从这两方面解脱，他们如是说。对毗婆沙师的这种解释，经部师不满而指出过失说：这种解释既不符合经典，又没有解释那些词语的特殊含义。怎样与经不符合呢？经中说："如何是心内摄？即心与昏沉、睡眠俱起相应，不能向外散乱而内摄，与观不相应。如何是向外散乱？即心随五欲功德而散乱流转，与止不相应。"这样承认的话，毗婆沙师所说的心既是内摄的也是散乱的，这不是已指出过失了吗？虽已指出，但这过失指责不能以理成立，因为并未断定烦恼性的与睡眠同时存在的是散乱的，而是断定不与睡眠同时的其他烦恼是心散乱的。
3-324b


 །ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉིད་མེད་པས་དམ་མི་འཆའམ། འོན་ཏེ་འདི་ལ་རྣམ་གཡེང་ཡོད་མོད་ཀྱང་། ཀུན་བསྡུས་ཉིད་དུ་བཞག་པའི་དབང་གིས་དམ་མི་འཆའ་བ་ཡིན་ཅེ་ན། གཉིས་ཀར་སྨྲ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་རྣམ་གཡེང་ཡིན་ལ། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་ཀུན་བསྡུས་སུ་ཁྱད་མེད་པས་དེར་རྣམ་གཡེང་མེད་པར་དམ་འཆའོ། །གཞན་དག་རྣམ་གཡེང་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་གཡེང་མིན་ཏེ། རྣམ་གཡེང་ནི་ཡུལ་ལ་འཕྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ་གཡེང་བའི་སེམས་ཡིན་པར་དམ་མི་འཆའོ། །བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཤེས་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ནི་སླའི། མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདོ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་པ་ནི། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་དེ། ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བཤད་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཞི་བ་
3-325a
དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་དགེ་བར་བཤད་པས་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་གཡེང་སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་མཚུངས་ཀྱང་འདི་ལྟར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པས་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འདྲ་ཡང་། དེའི་ཉེས་པའི་ལྡོག་ཆའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བསྡུས་ལ་སོགས་དགེ་བའི་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་དེ་ནི་ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་དང་འགལ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགལ་ན། མདོ་ལས། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དེ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ཡིན་པ་ནི་གྲུབ་སྟེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་བྱེ་སྨྲས་མདོ་སྡེ་པ་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལྟར་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པའང་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྒོད་པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཞེད་ན་ནི། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཞུམ་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མདོ་ལས། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་། ཞུམ་པར་དོགས་པའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文：
是否不断定烦恼性的心与睡眠同时存在的没有散乱性？或者虽然这里有散乱，但因为被安立为内摄的缘故而不断

 །གང་གི་ཚེ་སེམས་རྒོད་པ་
3-325b
དང་། རྒོད་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ལྟར་ན་མདོ་འདི་ལྟར་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞུམ་པ་དང་ཞུམ་པར་དོགས་པའི་ཚེ་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་སྒོམ་པའི་དུས་མིན་ཅེས་ངེས་བཟུང་མེད་པར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་སོགས་སྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྒོད་པ་དང་རྒོད་པར་དོགས་པའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་སོགས་སྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ཅེས་ངེས་བཟུང་མེད་པར་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་སྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སྨྲའོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་སྨོས་པ་ནི་མ་བཤད་ཀྱང་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་སྟེ། མདོ་ལས། དྲན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་གློ་ན་གནས་པ་ཞིག་གིས་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་སྨྲ་གཉིས་ཀ་ལ་དྲིས་པ་ནི། ཅིས་རེས་འགའ་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་བསྒོམས་ལ། རེས་འགའ་ཆོས་འབྱེད་སོགས་སྒོམ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོར་སྒོམ་པ་ཡིན་པས། སོ་སོར་སྒོམ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པ་དང་། བདུན་གར་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཆེད་དུ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་དང་བཅས་སོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས་ཉེས་པ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཡན་ལག་འདི་དག་དུས་ཕྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྒོམས་ལ། དུས་དང་པོར་ཡང་བདུན་གར་བསྒོམ་མོད་ཀྱི། བྱིང་ངམ་བྱིང་དུ་དོགས་ན་ཆོས་འབྱེད་སོགས་དང་རྒོད་པའམ་རྒོད་པར་དོགས་ན་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྒོམ་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། བདུན་གར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཆེད་དུ་ནི་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་མི་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་སྒོམ་པ་ཡོ་བསྒོམས་ཀྱང་། མདོ་ལས་སོ་སོར་སྨོས་པ་འགལ་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་ཞེས་པའི་མདོ་འདི་ལས། ལེ་ལོ་ལྷག་ཅིང་ཤས་ཆེ་ལ། རྒོད་པ་ནི་བག་ལ་ཞ་བར་འདུག་
3-326a
པ་དེ་ནི་ཞུམ་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་རྒོད་པ་ལྷག་ལ་ལེ་ལོ་བག་ཞ་བར་འདུག་པ་དེ་རྒོད་པ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་ཞུམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་རྒོད་པའང་ཡིན་ལ་ཞུམ་པའང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་འཚོགས་པ་གཅིག་པའི་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། མདོའི་དགོངས་པ་ཚོལ་བར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ལ་ནི་བཟློག་པ་སྟེ་བཀག་པ་མེད་ཀྱི། ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་ལྷག་པ་རྒོད་པའི་སེམས་ཞེས་བཤད་པ་འདི་མདོའི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཞུམ་པའམ་ཞུམ་པར་དོགས་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ལེ་ལོ་ལྷག་པའམ་རྒོད་པ་ལྷག་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཅེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བས། འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是完整直译成简体中文：
是否不断定烦恼性的心与睡眠同时存在的没有散乱性？或者虽然这里有散乱，但因为被安立为内摄的缘故而不断定呢？两种情况都有：有些说，除了烦恼性的与睡眠同时存在的以外，其他烦恼性的是散乱的，而一切与睡眠同时的烦恼性的都同样是内摄的，所以断定其中无散乱。其他人说，与睡眠相应的散乱，仅仅是内摄而非散乱，因为散乱就是向对境流散的那种，因此不断定与睡眠相应的是散乱的心。
所说的"与论典相违"，是指与"那识有四种"等论典相违容易证明，但不与经典相违，因为论典阿毗达摩必须与佛陀经典相一致。怎么未解释那些词语的特殊含义呢？就是把散乱心、沉没、掉举、不寂静、不等持、未修习、未解脱等的定义说为无差别，因为都说是烦恼性的，由于与烦恼地法相应。同样，未解释内摄、摄持、广大、非掉举、寂静、
3-325a
等持、修习、解脱等的含义差别，因为都说为善的，定义无差别，由于与善地法相应。毗婆沙师说："我们确实解释了这些词语的特殊含义，因为虽然同样是烦恼性的，但详细地解释了'这烦恼性心因具散乱而是散乱的，烦恼性心因具懈怠而是沉没的'等，正确地说明了其过失的不同方面，因此解释了含义差别，同样，对于内摄等善法也确实解释了含义差别，因为正确地说明了功德的差别。"经部师说：毗婆沙师的解释不是这些词语的含义，因为没有避免与经典相违。怎样相违呢？经中说："内摄是与昏沉、睡眠同时的"，因此与烦恼性睡眠相应的是内摄的，而非善的，因为昏沉是烦恼地法。再者，毗婆沙师对经部师说：如果按照你们的说法，佛陀认为同一心既是沉没又是掉举，那么就不应区分沉没和掉举，因为沉没心就是掉举心。若承认这一点，就与经典矛盾，经中说："当心沉没或恐惧沉没时，不是修习轻安、定、舍觉支的时候。当心掉举
3-325b
或恐惧掉举时，不是修习择法、精进、喜觉支的时候。"按照你们的说法，经典不应这样说，而应说：沉没或恐惧沉没时，不仅不是修习轻安等的时候，也不是修习择法等的时候；掉举或恐惧掉举时，不仅不是修习择法等的时候，也不是修习轻安等的时候。
经中未提及正念觉支，虽未解释，但对两种心都成立，因为经中说："我说正念是普遍的。"又有一位旁观者问经部师和毗婆沙师："为什么有时修习轻安等，有时修习择法等，这样觉支是分开修习的，若是分开修习，则应产生不能同时修习和不为了七觉支全部现前而修习的过失。"经部师认为没有这种过失，因为这些支分后来是同时修习的，最初虽然也修七支，但当沉没或恐惧沉没时，是以作意择法等方式修习，当掉举或恐惧掉举时，是以作意轻安等方式修习，且不是不为了七觉支全部现前而修习轻安等。毗婆沙师虽也认同修习，但认为经中分别提及不相矛盾，因为在"当心沉没"等经文中，是指懈怠强盛而掉举潜伏的是沉没，而掉举强盛而懈怠潜伏的是掉举，因此这两者有区别。尽管如此，沉没心本身也是掉举也是沉没，因为两者是同一聚合的共存。
大师说：对于希望寻求经典意趣的人的言论，没有反对，但说懈怠强盛是沉没心，掉举强盛是掉举心的解释不是经典的意趣，因为经中只说"沉没或恐惧沉没"，并未特别区分懈怠强盛或掉举强盛。又如经中所说："与贪相应的心是以两种方式具贪的，其他有漏心则因相应贪而具贪"，以及"因此在这里，即使是与贪相应的也应认为是具贪心"，所以所有与贪相应的心都是具贪的。
3-326a


 །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེས་མདོ་སྡེ་པས་དོགས་པ་བསླངས་ནས་གལ་ཏེ་བྱེ་སྨྲས་ལུང་འགལ་གྱི་སྐྱོན་འགལ་སྔར་བརྗོད་པ་ལྟར་ལྡན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དེ་ལྟར་ན་ཉེས་པ་མང་དུ་གནས་ཤིང་ལུང་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པ་ནི་སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཡོད་པས། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཕྱིར། གལ་
3-326b
ཏེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་བ་སྟེ་འཇོག་རིགས་པར་ཐལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པར་མི་ནུས་ལ། ཡང་ན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་གྱི་སེམས་ཟག་བཅས་དེ་ཅི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་གལ་ཏེ་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སེམས་ཟག་བཅས་ཀྱང་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར་བཟུང་བྱར་འགྱུར་ཏེ། གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འཇོག་པ་དེ་ཉིད་གཏི་མུག་སོགས་ལའང་རིགས་འགྲེ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཀྱང་ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱིས་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བསྐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་སེམས་དེའི་དམིགས་པ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་མི་བལྟས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་འདི་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉིད་
3-327a
ཀྱིས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

以下是完整直译成简体中文：
据所说，经部师就"什么是与贪相应的心"提出疑问，若毗婆沙师为避免前述经文相违的过失而说"相应是与贪的得一起"，经部师会说：按照你们的说法，将会存在多种过失，而我们的解释没有违背经文，其方式是：预流果向的无漏心也会成为具贪，因为他的相续中还有贪的余习，所以与贪的得同时存在。若
3-326b
又说"凡是贪的所缘者，由于与贪相应，所以是具贪的"，那么阿罗汉的有漏心作为有法，应当被安立为具贪，因为阿罗汉的世间心也是其他人贪的所缘。这不能承认，或者说不是所缘。阿罗汉的有漏心怎么是有漏的呢？应不是有漏，因为不被贪所缘。若说不遍，认为是见、疑、无明等普遍烦恼的所缘，因此安立为有漏，那么阿罗汉的有漏心也应成为具愚痴，因为是愚痴的所缘。遍是成立的，因为若说凡是贪的所缘即由与贪相应而安立为具贪，同样的道理也应适用于愚痴等。他心智的有漏心也不缘得，因为是缘心和心所，得是不相应行。他心智作为有法，也不是缘他心中存在的贪的，因为非常遥远，因为一一事物为境，因为不取彼心的所缘，如所说"不观察行相和所缘"，因为会生起"此心是贪"的了知。一切他心智由于并非以贪的所缘而相应，所以应成为远离贪的。
3-327a


 །དེས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་སྣང་ངོ་། །ལུང་གང་ལས། འདིའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡིན། འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་གསུངས་པ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཆགས་བྲལ་ཡིན་ན་གོང་དུ་ཁྱེད་རང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཙམ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་པ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པའི་དགོངས་པ་འདིས་ནི་གོང་དུ་དེ་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཙམ་ཆགས་བྲལ་མིན་པར་བརྗོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། དགོངས་གཞི་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདིར་བཤད་པ་ནི་སྐབས་དེའི་སེམས་ཙམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་ཆགས་བྲལ་དུ་འཇོག་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ནི་སྤྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རེས་འགའ་བར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཙམ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་མི་བཟུང་བར་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཙམ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བར་མི་
3-327b
འཇོག་པས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས། གཏི་མུག་དང་བཅས་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །ཞེས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ཞར་ལ་འོངས་པ་ཆོག་གོ། ཞར་ལ་འོངས་པ་སོང་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའམ་དམིགས་པ་འཛིན་ཅེ་ན། དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་མི་བལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་འདི་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ཀྱི། གཟུགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་སོ།

以下是完整直译成简体中文：
因此在这里不应认为由于与贪相应而成为具贪心。经典的意趣是：与贪相应的心是具贪的，而即使被贪的得所摄，但不与贪相应的心是离贪的。在经中所说："此人心离贪，离嗔，离愚痴，是不再返回欲有、色有、无色有的法性"，这是就离贪等的得而言，不是由于不相应。毗婆沙师说：若不相应是离贪，那么前面你们自己不是指出过失说"如果仅仅不与贪相应就是离贪，那么与其他烦恼相应的心也因不与贪相应而应成为离贪"吗？经部师回答：以"由于不与贪相应故是离贪"这一意趣，并不存在前面所说的仅仅不相应就是离贪的过失，因为所依据的意趣不同。此处所说是就当时的那个心仅由不与贪相应而安立为离贪，而前面所说是就一般的心相续有时不与贪相应，那种情况不能称为离贪，这是不同的语境。正因为如此，仅仅不与嗔相应不能安立为离嗔，所以特别指出"具嗔，具愚痴"。请你理解。附带内容至此结束。附带内容结束后，将阐述所成立的宗义：他心智是否了知他人心的行相或所缘？它不依赖所缘和行相，因为只是了知"此心是贪"，而不了知"贪着某某色"。
3-327b


 །གཟུགས་ཆེ་གེ་ཞིག་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་ཤེས་ན་གཞན་སེམས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཛིན་པ་ན། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དེ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཞིག་གིས་གང་གི་སེམས་འཛིན་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་སྲིད་ལ། དེའི་ཚེ་ན་དམིགས་པ་དེ་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཤེས་པ་རང་དུས་དེར་ཤེས་པ་དེས་དམིགས་ནས་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་རང་གིས་སེམས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་སོང་ལ། དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། རང་གིས་རང་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་ཞིག་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་པ་འདི་ནི་གང་སྤེལ་གྱི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་སྲས་མར་སྲིད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡོད་པས། འདི་སྐབས་བྱེ་སྨྲས་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་རང་བློ་དེ་ལ་དམིགས་སྲིད་པ་ཞིག་ཁས་བླངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། མདོ་སྡེ་པ་སོགས་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བློ་ལ་གསལ་བ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་ཡིན་པས། དོན་ལ་གཞན་སེམས་ཤེས་པའང་རང་སེམས་ཤེས་བར་སོང་བའི་ཆ་ནས་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་ཅེས་པའི་ཕྱོགས་ལ། ཕ་རོལ་པོའི་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུན་དེ་ཉིད་སླར་ཤེས་པ་དེའི་ཡུལ་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་དགོས་ཏེ། ཁྱོད་རང་གིས་རང་རིག་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའི་
3-328a
ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན། དག་དོན་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་དངོས་སུ་ཤེས་པ་མིན། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་དེ་རང་གིས་ཤེས་པ་ཡིན་བྱས་པ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་ཤེས་དེ་སེམས་དེ་ལ་མ་དམིགས་ན་ཤེས་པར་མི་ནུས། དམིགས་ན་མི་རིགས་ཏེ་རང་བློ་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན། མཆན། འགྲེལ་ཚིག་ཆེས་གོ་དཀའ་བར་སྣང་ངོ་། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མི་འཛིན། སེམས་སེམས་བྱུང་དང་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་བསལ་ནས་རྫས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཟློག་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། འདས་དང་མ་འོངས་ལས་དགའ་བ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་ན་ལྡན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། འདོད་གཟུགས་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་ཤེས་པ་དེ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མིན། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མཐོང་ལམ་ལ་བཀག་སྟེ། དེར་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ནི་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།

以下是完整直译成简体中文：
若了知"贪着某某色"，就不成为他心智，因为会变成缘于色。当了知缘于他人心的他人心时，他心智将会了知自己心的本质，因为一个了知他人心的心，其心也可能被另一个他心智所缘，此时所缘就是完全了知自己的心。这也意味着他心智在同一时刻被该了知所缘而非他心智。若是他心智，则变成自己的心了知自己的心，这不合理，因为自己对自己作用是相违的。"可能有所缘"这句话是伽尔培的话，而在王子马尔处写作"有"。此处并非依据毗婆沙师认为他心智可能缘于自己的了知，而是针对经部师等认为他心智也像镜中影像一样在自己心中显现他人心的行相，实际上他心智也是了知自己心的角度来成为他心智这一观点。对方必须承认他心智本身成为该了知的对象是可能的，因为你自己主张自证的宗义
3-328a
。真实意义上不是直接了知对方的心，而是自己的心了知对方的心由自己了知，针对这种说法，若该心智不缘于该心则不能了知，若缘于则不合理，因为自己的心对自己起作用相违。注：这些解释语句似乎很难理解。有漏无漏的一切他心智不取境色等，排除心心所和世俗有后，就是遮止事物的共相特征、自相，以及相比过去未来更可喜的现在诸法，以及为了否定无色界的相应，所以提到欲色界的相应和不相应。佛陀对于无色界的了知是通过愿而了知，不是通过他心智了知。在见道上排除他心智，因为在那里不可能有现前他心智的加行，且由于他心智缘一切而不缘断分。他心智是由修道所摄的，即被修道所摄而在那时现前所缘。


 །ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དེ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་ལྡན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ལ། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་དང་དམིགས་རྣམ་ཐ་དད་པས་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། འགོག་ཤེས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་རང་མཚན་དང་། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རང་མཚན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་
3-328b
དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་མ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བཀག་པ་སྟེ། དེ་རྣམ་གྲོལ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ནི་སྤོང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
何相趣尽与无生智
ལྔ་པ་ནི། ལྷག་མ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཅན། །སྟོང་དང་བདག་མེད་མ་གཏོགས་སོ། །ཤེས་པ་བརྒྱད་བཤད་ནས་ལྷག་མ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། སྟོང་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཅན་ནོ། །དེ་གཉིས་དོན་དམ་རྟོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་དོན་དམ་པ་དག་ཡིན་ཀྱང་། ཕུང་ལྔའི་རྒྱུན་ཀུན་རྫོབ་པ་འདི་ཙམ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བཏགས་པ་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བསྟེན་པར་བདག་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་འཇུག་པ་རྒྱུ་མཐུན་པས་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ལ་བསྟེན་པས་མཉམ་གཞག་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའོ། །དེ་གཉིས་རྒྱུ་མཐུན་པས་ཀུན་རྫོབ་ལ་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱའི་དངོས་སུ་བསྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
各相体性
གཉིས་པ་རྣམ་པ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ། ཟག་མེད་ལ་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྫས་སུ་བསྒྲུབ་པ། རྣམ་པའི་ངོ་བོ། གཟུང་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
辨无漏有无自相
དང་པོ་ནི། དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམ་མེད། །ཟག་མེད་ལ་སྤྱིའི་ཡིད་བྱེད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་བཞིན་ཟག་མེད་ཀྱི་རང་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་དམ་སྟེ། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རང་མཚན་གྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ཁ་ཆེ་བ་ལྟར་ན་ཟག་པའམ་དྲི་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་སྤྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་ན་རང་མཚན་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།
གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཡོད་ཅེས་པ་བསྟན་བཅོས་ལས། །གཞན་ཉི་འོག་པ་ན་རེ། ཡོད་ཅེས་པར་འདོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་
3-329a
དུ། མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེའོ། །འདིའི་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་མི་ལྡན་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་དང་། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའོ། །གནས་ཡོད་པ་ན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། གཞི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བསམ་པ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་འདིའི་དོན་ནི་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་མེད་པ་འདི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མི་རྟག་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ།

以下是完整直译成简体中文：
他心智不具足空性三摩地和无相三摩地，因为这两者分别与苦智相应和与灭智相应，而他心智与这两者所缘行相不同，所以不与这两者相应，因为苦智是具有共相行相，灭智是以无为为对境，而他心智是以自相和心心所为对境。可能与无愿三摩地相应，因为缘于自相的苦受是与无愿
3-328b
相顺的。他心智不被尽智和无生智所摄，因为他心智是缘于事物自性并具有遍计和寻求的心态，而尽无生智不是这种性质。他心智在无间道上被遮止，因为他心智也是解脱道和殊胜道，而无间道是断道。关于了知他人心的说明已完毕。
何相趣尽与无生智
第五：余有十四相，不包括空与无我。解释完八种智后，余下的尽智和无生智有十四相，不包括空和无我。虽然那两者通过胜义的证悟而成为殊胜，是胜义，但依靠五蕴相续这一世俗并在此基础上假立为"我"，依据这些的力量随顺施设名言的方式，依靠我见而说"我生已尽，此后不知其他有"，这种随顺因类的行相后得智是依靠世俗的。由于后得依靠世俗，因此等持也与之相顺。这两者由于顺因而称为"依靠世俗"，而非直接依靠。
各相体性
第二，对于各个行相的本质：探讨无漏中有无自相行相，成立十六行相为实法，行相的本质，以及能取所取的差别。
辨无漏有无自相
第一：无垢十六无其他行相。无漏中所说的共相作意十六行相之外，是否还有无漏的自相行相？因为说无漏他心智是以自相为对境。根据迦湿弥罗观点，无垢的十六行相之外连共相行相都没有，何况有自相？
第二：有余说论典中。其他日下部（即西方诸师）主张有，因为论典中有说。如
3-329a
所言："不相应心能否了知欲界相应法？能了知，通过生起正理而了知无常、苦、空、无我、因、集、生、缘、此是处有、此是基有。"这里的不相应心是指不与三界烦恼相应的无漏心，通过正理生起是指无颠倒地了知。所谓"处有"是有特征，"基有"是有因，这是所理解的。但这段论典的意思并不是除十六行相外无其他，那是什么呢？所谓了知无常等，"此是处有，此是基有"。
;


 །ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་དང་། གོ་སྐབས་དང་འབྱོར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ན་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གཞན་ནས་ཚིག་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་གནས་དང་གཞི་ཡོད་བྱ་བ་དེ་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་མིན། བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་གིས་བཞག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་པ་འཇིག་ལྟ་དང་། མཐར་ལྟས་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་དང་། ལོག་ལྟས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱི་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། དམ་པ་
3-329b
དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་དག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་པ་དང་། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཡང་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་སྐད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་དེས་ན་འདི་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་མིང་གི་སྒོ་ནས་སམ་རྫས་སུ་ཡིན་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་རྫས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བཞི་དང་། ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་རྣམས་རྫས་རེ་རེ་ཡིན་པས་བདུན་ཡིན་ལ། མིང་གི་སྒོ་ནས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་སོགས་གསུམ་པོའི་བཞི་པོ་དེ་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དེ། བརྒྱ་བྱིན་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བཞིན་བརྗོད་པ་ལྟར་ཟེར་རོ། །
立十六事相
གཉིས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྫས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་ལ། རྣམ་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་རྫས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རགས་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པའོ། །དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་འདི་ལས་ཉེ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྲེལ་བས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། མང་པོ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་གོང་ཐལ་ཞར་འཁོར་ལོ་ཐིག་གུ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་བུམ་པ་འགྲུབ་པ་
3-330a
བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ། །ཆགས་སོགས་ཀྱི་མེ་གསུམ་ཞི་བས་ཞི་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་ངེས་འབྱུང་དང་། མྱང་འདས་སུ་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་དང་། འཐད་པའམ་ཐབས་དང་ལྡན་པས་རིག་པའོ། །མྱང་འདས་བསྒྲུབས་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་ཞིང་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ངེས་འབྱིན་དང་། ཡང་ན་སྔར་ནི་སྔ་ནས་མེད་པས་མི་རྟག་པར་བཤད་ནས། ད་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་གཏན་དུ་བ་མིན་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གང་ཟག་དེ་གནོན་ཅིང་འཚིར་བས་ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དགེ་སློང་གིས་སྟོང་པ་དང་འདྲ་བར་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ།

 །ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་དང་། གོ་སྐབས་དང་འབྱོར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ན་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གཞན་ནས་ཚིག་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་གནས་དང་གཞི་ཡོད་བྱ་བ་དེ་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་མིན། བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་གིས་བཞག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མིན་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་པ་འཇིག་ལྟ་དང་། མཐར་ལྟས་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་དང་། ལོག་ལྟས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱི་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། དམ་པ་
3-329b
དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་དག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་པ་དང་། གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཡང་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་སྐད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་དེས་ན་འདི་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་མིང་གི་སྒོ་ནས་སམ་རྫས་སུ་ཡིན་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་རྫས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བཞི་དང་། ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་རྣམས་རྫས་རེ་རེ་ཡིན་པས་བདུན་ཡིན་ལ། མིང་གི་སྒོ་ནས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་སོགས་གསུམ་པོའི་བཞི་པོ་དེ་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དེ། བརྒྱ་བྱིན་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་བཞིན་བརྗོད་པ་ལྟར་ཟེར་རོ། །
立十六事相
གཉིས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྫས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་ལ། རྣམ་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་རྫས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རགས་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པའོ། །དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་འདི་ལས་ཉེ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྲེལ་བས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། མང་པོ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་གོང་ཐལ་ཞར་འཁོར་ལོ་ཐིག་གུ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་བུམ་པ་འགྲུབ་པ་
3-330a
བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ། །ཆགས་སོགས་ཀྱི་མེ་གསུམ་ཞི་བས་ཞི་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་ངེས་འབྱུང་དང་། མྱང་འདས་སུ་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་དང་། འཐད་པའམ་ཐབས་དང་ལྡན་པས་རིག་པའོ། །མྱང་འདས་བསྒྲུབས་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་ཞིང་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ངེས་འབྱིན་དང་། ཡང་ན་སྔར་ནི་སྔ་ནས་མེད་པས་མི་རྟག་པར་བཤད་ནས། ད་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་གཏན་དུ་བ་མིན་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གང་ཟག་དེ་གནོན་ཅིང་འཚིར་བས་ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དགེ་སློང་གིས་སྟོང་པ་དང་འདྲ་བར་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是对应原文的直译成简体中文：
如所说的，存在着生存、机会和财富，如果这样认为，那么这种认为是不合理的，因为这两个词不从其他词中产生。因此，所谓的"处所"和"基础"不是十六种无漏行相之外的其他无漏行相。对于这十六种的了知，是由另一种了知所确立的行相。如果不是这样，而是如你所说的这是论典的意义，那么，能否了知由见而应断除的与贪欲相应的心法？能了知，通过产生非智的方式，"我"和"我所"是身见，边见为断见和常见，邪见为无因、无作用、诽谤，见取为执著某见为最上、主要、殊胜、
3-329b
清净，戒禁取为清净、解脱、出离，疑为犹豫、迟疑、怀疑，并且由贪生贪著，由嗔生嗔恨，由慢生傲慢，由痴生愚痴，如是所说中也会出现"这是处所，这是基础"，然而实际上并无此说，因此这并非其义。
这十六种行相是从名称方面还是从实质上？有人说实质上是苦的四种、集、灭、道各一，共七种，从名称方面是十六种。集等三者的四种只是同义词而已，就像帝释和持金刚一样。
确立十六事相
第二，证成十六行相的实质，在实质上是十六行相。毗婆沙师认为在实质上是十六行相，因为就像苦的行相一样，集等所有行相也必须分别现证，且行相是慧体的不同实质故。其中，依缘而生故为无常，能造作损害故为苦，是我所见的对治故为空，是我见的对治故为无我。如种子般为初始法则的因，以此立即产生的方式为集，以相续的方式不断相联为生，从众多因缘成就的意义为缘，比如从
3-330a
陶土、灰水、转轮、绳索等和合而成瓶子一样。因蕴已灭故为灭。因贪等三火熄灭故为寂静，因无苦受故为妙，因离苦因过患故为出，因趋向涅槃之义故为道，因合理或具方便故为如。因成就涅槃故为行，因完全超越并永远出离故为出离。或者，先前从过去无解释为无常，现在从已灭无，因非永恒故为无常。苦的补特伽罗被压迫、挤压，如同负担，故为苦。如同寺院无比丘而空，内无补特伽罗故为空。


 །གཟུགས་བདག་ཡིན་ན་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ངེས་ཚིག་ལས་བདག་ནི་འདོད་དགུར་བྱེད་པ་ལ་འཆད་པའི་ཕྱིར། འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པས་བདག་མེད་པའོ། །འདས་པ་ནས་འོང་བའི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་དང་། ད་ལྟ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཕེལ་བས་རབ་སྐྱེ་དང་། རྒྱུའི་གཙོ་བོ་རེ་རེའི་ལག་རྗེས་སོ་སོར་འབྲང་བས་རྐྱེན། སྡུག་བསྔལ་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་པ་ཆད་ཅིང་ཞིག་པས་འགོག་པ། སྐྱེ་འཇིག་གནས་པའི་གཞན་འགྱུར་གསུམ་དང་བྲལ་བས་ཞི་བ་དང་། དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་བས་གྱ་ནོམ་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་བ་ནི་གཏན་དུ་བའི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། བོད་ཁ་ཅིག་དམ་པའི་དོན་གྱི་དགེ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་རྟག་པ་འདུས་མ་བྱས་ལ་འཆད་ནས། ཐེག་ཆེན་མདོར་འབྱུང་བའི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལ་འཆད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནོར་རོ། །མཆན། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་དེ་ལས་གཞན་ཡིད་བརྟན་བྱ་བ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ལས་
3-330b
ངན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཚོལ་བས་ལམ་དང་། རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་པའོ། །མྱང་འདས་ཀྱིས་གྲོང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི། དེར་འཇུག་པ་དང་མི་འགལ་ཅིང་སླུ་བར་མི་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །སྔ་མ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཚུལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་འཇིག་གི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་དང་། མི་མཐུན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་བྲལ་བས་སྟོང་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མ་ཡིན་པས་བདག་མེད་པ་དང་། འདུན་པ་སྲེད་པའི་རྩ་བ་རྒྱུ་ཅན་རྒྱུ་དང་། འདུན་པ་ལས་ཉེ་བར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་དང་། འབྲས་བུ་འདུན་པ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུ་འདུན་པའི་རྐྱེན་ཅན་རྐྱེན་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འདུན་པ་ལས་དངོས་སུ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པས་རབ་སྐྱེའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མངོན་པ་བ་རྣམས་ལྟར་མི་བརྗོད་པར་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རབ་སྐྱེའི་སྒྲ་ཐ་མར་འདོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འདུན་པ་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ལུས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་སྤྱི་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ངོ་བོ་ཞེས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་འདུན་པ་དང་པོ་དང་། ལྷ་མི་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་གཉིས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་གསུམ་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་འདུན་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་བཞི་པའོ། །ཡང་ན་བཞི་པ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ན། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྩ་བའི་རྒྱུ་སྟེ་ས་བོན་བཞིན་ནོ། །འདུན་པ་གཉིས་པ་ནི། དེས་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་
3-331a
མྱུག་སོགས་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདུན་པ་གསུམ་པ་ནི། ཡང་སྲིད་འདུན་པའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཏེ། འབྲས་བུ་བཟང་ངན་གྱི་རྐྱེན་ཞིང་དང་ལུད་དང་ཆུ་དང་སོགས་པས་རླུང་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཞིང་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྲས་བུའི་དྲི་དང་རོ་དང་བསིལ་བ་དང་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་དྲོ་བ་དང་བསིལ་བ་ཞུ་བ་དང་། ཡང་ན་མངར་སྐྱུར་དང་། མཐུ་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་པི་ཛ་པུ་རའི་ཁུ་བས་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད་ལ། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མ་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如果色是自我，则不能伤害自身，因为从词义解释上，自我被解说为随意而为，而由于无法随意而为，所以无我。从过去到来的方式为因。以未来时将生起的方式为集，现在相续增长为生，各种主因的作用各别随行为缘。苦的前后联系断绝毁灭为灭，远离生灭住的变异三者为寂静，以胜义而善为妙，胜义而善是指永久安乐的产生之义，而有些藏人将胜义而善解释为胜义善，即常住无为，并解释为大乘经中所说的如来藏，这是极其错误的。注：由于一切苦断绝，故为最上安乐，除此之外别无可信赖，故为出离。由寻求不善业的对治
3-330b
故为道，为非智对治的智为如。由涅槃成就城邑，不违背入于其中且不欺诳故为行，因为是三有一切的对治故为出离。
上述相异的方式，当陈述师长的观点：经中说："这五取蕴是生灭之法，故为无常；不适意故为苦；离我故为空；非自身的我故为无我；欲爱的根本因缘为因；从欲而生起为集；结果如欲一样的因，以欲为缘为缘；如同花产生果实，从结生相续的欲直接产生苦为生。"仅此而已，不像阿毗达磨师所说，只是依经而将"生"字放在最后。
这些欲的区别是：第一，对身体取蕴整体无差别地视为自性而追求的欲；第二，无差别地追求仅仅再有（转世）的欲，希望成为天人等；第三，对未来特别再有的欲，希望成为如此这般的转轮王；第四，对结生相续本身为束缚而追求欲求。或者第四是对业的造作欲求，其中第一是苦的初因，故为根本因，如种子；第二欲是
3-331a
由刹那相续而成就再有，故如果实的苗等生长；第三欲是和再有欲相似的苦缘，如同果实优劣之缘为田地、肥料、水等和风；由田地等力量，果实的香、味、冷、热能力和成熟、热、冷、融化，或者甜酸，特殊能力如庇查普拉汁生胆，庵摩勒汁能平息等；第四是生，只从结生相续束缚的欲中产生再有，故最后如花产生果实。


 །ཡང་ན་སྲེད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཞི་ནི། སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལས་འདུན་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ལྔ་ཚན་རེ་རེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། འདུན་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་བཞི་ཚན་རེ་རེ་བ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པའི་བདག་ལྟ་ཡོད་ན། ང་ད་ལྟ་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ང་ནི་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ད་ལྟའི་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། ང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་སྟོབས་དང་སྤོབས་སོགས་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་སྟེ་ཆད་པར་སྨོན་པའོ། །ང་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། ང་ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ལ་འདུན་པ་ལྔ་པོ་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྲེད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་སྟེ་མ་ཆད་པར་སྨོན་ནོ། །སྔར་གྱི་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། ད་ལྟའི་འདི་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུའང་འདྲ་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང་། སྔར་དང་ད་ལྟའི་འདི་མ་ཡིན་པར་འདི་ལས་བཟང་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པོ་འདི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་
3-331b
ལྟ་བུར་སྤྱིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། འདས་ད་ལྟར་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལས་བཟང་བ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་བཞི་འདི་ཁྱད་པར་མེད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་འདིར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། སྔ་མ་དེ་འདྲ་བ་མ་འོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། ད་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་བཞི་པོ་འདི་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་འཇུག་པ་མེད་པས་འགོག་པ་དང་། མ་ཞི་བ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་ཞི་བ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །འགྲོ་བའི་ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་བས་ལམ་དང་། ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་འགྲོ་བས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལམ་ཡིན་གྱི་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་འདི་ནི། །རྟག །བདེ། ཕུང་པོ་འདི་བདག་གི་རྟེན་ཡིན། ཕུང་པོ་འདི་བདག་རང་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གོ་རིམ་བཞིན་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་གོ། རྒྱུ་མེད་དུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་རྒྱུའི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་གཅིག་པུ་དབང་ཕྱུག་གམ་གཙོ་བོའམ། དུས་ཞེས་ལྟ་བ་སྤྱད་པའི་གཉེན་པོར་མང་པོ་ལས་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་དང་། དངོས་པོ་ནི་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་འགྱུར་
3-332a
བར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི། སྔ་ནས་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དང་པོར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། བློ་སྔར་བཏང་ནས་བྱས་སོ་ཞེས་ལྟ་སྤྱད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། བསྐྱེད་ནུས་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་འདོད་ཆགས་སོགས་ཀྱི་གཤིས་ཡིན་པས་ཐ་མའང་མེད་ཅིང་། ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
或者，贪爱行者的四种欲求是：从贪爱的差别中，第一和第二欲求各有五种方式，第三和第四欲求各有四种方式。比丘们，若有我见即认为"我"，则会生起"我现在如此"的念头，以及"我如同过去那样现在是这样"的念头，和"我不是那样"的念头，因为见到颜色、力量、自信等已变异。对此生起"常性不会产生"的念头，即希望断灭。生起"我是好的"的念头和"我是坏的"的念头。对自我的这五种无差别欲求是第一种贪爱。对此生起"常性将会产生"的念头，即希望不断灭。生起"过去如此将会生起"的念头，及"现在这样与未来时也相似"的念头，以及"不同于过去和现在，将变得更好"的念头。这五种无差别的就是第二种对再有的欲求。对此生起
3-331b
"总体上成为那样"的念头，以及"特别成为这样"的念头，"与过去现在相似的未来"的念头，和"不是这样而是更好"的念头，这四种对再有无差别的欲求是第三种。生起"总体上成为这样又有何妨"的念头，"特别成为这样又有何妨"的念头，"未来与过去相似又有何妨"的念头，和"不同于现在又有何妨"的念头，这四种对结生相续束缚的欲求是第四种。
因无烦恼和生起的趣入故为灭，因无不寂静的苦故为寂静，如经中所说："比丘们，如是一切行是苦，涅槃是寂静。"因无上故为妙，因不再返故为出离，因如同前往道路故为道，因如实正确趣入故为如，因由此前往彼处确定故为行，如所说："为清净见，此是道，无有他道。"因永远出离故为出离。或者，对于视人与蕴为常、乐、此蕴是我所依、此蕴是我自身的行者，对治依次是无常、苦、空、无我的行相。无因见的对治是因的行相；视因为独一自在天或主性或时间见行的对治是从多种产生的集；对"事物是变化"的
3-332a
变化见行者的对治是，并非先前就存在，而是初始生起并生长；对"先发心后造作"见行的对治是缘，能生则即使未先发心也不生；如同生的相续无始，心是贪等本性，因此也无终，对"无解脱"见行者的对治是灭的行相。


 །ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་འཇིག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་པར་ལྟ་སྤྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་ནི་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྙམ་པ་ལྟ་སྤྱད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའོ། །ལམ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དང་འདི་ལམ་ངན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ལམ་འདིའང་ལོག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལམ། རིགས་པ། སྒྲུབ་པ། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །
相体性
གསུམ་པ་ངོ་བོ་ནི། རྣམ་པ་ཤེས་རབ། རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ནི་ཤེས་རབ་བའོ། །མདོ་སྡེ་པས་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་དེ་ལ་བཀར་ནས་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་འཛིན་སྟངས་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་ཡུལ། རྣམ་པ་ནི་བློའི་འཛིན་སྟངས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ལ་བརྗོད་པ་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
能所取差别
བཞི་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། དང་བཅས་པའི། །དམིགས་དང་བཅས་པས་འཛིན་པར་བྱེད། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཁོ་ནས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་
3-332b
སེམས་སེམས་བྱུང་དམིགས་དང་བཅས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཟུང་བྱ་ལ་དེ་འདྲའི་དབྱེ་བ་མེད་དེ། རྫས་བཏགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་དང་འཛིན་བྱེད་བཟུང་བྱ་གསུམ་ཀ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་བཅས་ཤེས་རབ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་འཛིན་བྱེད་དང་བཟུང་བྱ་གཉིས་ཀའོ། །དམིགས་མེད་རྣམས་ནི་བཟུང་བྱ་ཁོ་ནའོ། །
另说智差别
བཞི་པ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ལ། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར། སའི་ཁྱད་པར། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར། དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གི་ཁྱད་པར། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对认为无对境享受和诸根毁坏的苦是解脱的见行者，其对治是寂静的行相。对视禅定的乐为妙的见行，其对治是妙的行相。对"解脱非永久，会再度衰损"念头见行的对治是出离的行相。对"无道"的念头、"此道恶"的念头、"别的也是道"的念头、"此道也错"见行的对治是道、如、行、出离的行相。
相体性
第三，体性：行相是慧。如果问这"行相"之法是什么样的？行相之法是慧。经部师认为，如果是这样，则慧不应有行相，因为慧不与慧相应。经部师认为，行相是一切心心所对所缘专注，执取对境差别的方式称为行相，所缘是对境，行相是心的执取方式，因为称为具对境行相是合理的。
能所取差别
第四，能所取的差别：具有的，有所缘而执取，一切有是所取。非唯慧执取，而是具有慧的具对境心
3-332b
心心所有所缘而执取，所取无此类区别，因为实法假法的所知中一切有皆是所取。如此，慧是行相、能取、所取三者皆是。有所缘的慧以外的心心所是能取和所取两者。无所缘者唯是所取。
另说智差别
第四，智的差别：体性的差别、地的差别、所依的差别、念住的差别、所缘的差别。


 །
3-333a
ས་གཞན་ལ་མངོན་ཤེས་མི་བསྟེན་ལ་བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་ལ་བསྟེན་རིགས་ཀྱང་། དེ་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཞི་གནས་ཆུང་བས་ལམ་སྐྱེ་དཀའ་བའི་ཕྱིར།
གསུམ་པ་ནི། དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་རྟེན་ཅན། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་རྟེན་ཅན་གཞན། །ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆོད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་ཀ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ཡོད་ལ། གསུམ་པ་སོགས་དེའི་རིགས་འགྲེལ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་གཟུགས་མེད་དུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་རིགས་ནའང་གཟུགས་སུ་ཅིས་མི་བྱེད་སྙམ་ན། གཙོ་བོར་འདོད་པ་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཡིན་ན་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ས་འཕོས་པས་དེ་བཏང་བས་སུན་མི་འབྱིན་ལ། འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཀྱང་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ལ། འདུས་བཟང་ན་རེ། ཆོས་ཤེས་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ནར་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལྡང་གི་སེམས་རྣམས་འདོད་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་འཆལ་ཚུལ་གྱི་གཉེན་པོ་སྤོང་བ་བདུན་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་དང་སྤོང་བདུན་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ཙ་ན། སྤོང་བ་བདུན་གྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་འདོད་ཁམས་ན་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་ཁམས་ན་མེད་པས་འཚོགས་པ་གཅིག་པོ་དེ་འཕྲལ་དུ་མི་ཉན་པས། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཆོས་ཤེས་མེད་ཟེར་རོ། །སེམས་ཤེས་ཆོས་ཤེས་མ་གཏོགས་གཞན་བརྒྱད་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །
3-333b
念住差别
བཞི་པ་ནི། འགོག་བློ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་པ། །གཅིག་སྟེ་ཕ་རོལ་སེམས་བློ་ནི། །གསུམ་མོ་ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གིས་བསྡུས་པ་བརྗོད་དེ། འགོག་བློ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གཅིག་སྟེ་བློ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཕ་རོལ་སེམས་བློ་སྟེ་སེམས་ཤེས་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གོ། འགོག་ཤེས་དང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་ཀུན་ཤེས་པས་རེས་ལུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དམིགས། ལམ་ཤེས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་དམིགས་ན་དེ་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
所缘差别
ལྔ་པ་ལ། ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དུ་ཡིན་པ། ཆོས་དུ་མ་ལ་ཡུལ་ཅན་གང་གིས་དམིགས་པ། ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཅི་ཙམ་ཤེས་པའོ། །
何智缘几智
དང་པོ་ནི། ཆོས་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བཞི་ཡི་བཅུ་ཡིན་གཅིག་གི་མིན། །ཤེས་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དུ་ཡིན་པ་ནི། ཆོས་བློ་སྟེ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དགུ་ཡིན་ནོ་སྟེ་རྗེས་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེའང་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། བདེན་པ་བཞིའི་ནང་ན་ལམ་ཡོད་ཙམ་ན་ལམ་དེ་ག་སྡུག་ཀུན་འགོག་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ཡིན། ལམ་དེའི་ནང་ན་ཟག་མེད་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཞིག་ཡོད་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད། སྡུག་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་ཟག་བཅས་ཤེས་པ་ཡོད་པས་སྡུག་ཀུན་ཤེས་པ་གཉིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་དོ། །རྗེས་བློའི་དམིགས་པ་ནི་དགུ་ཡིན་ནོ་སྟེ་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
3-333a
其他地不依靠神通，而应当依靠殊胜禅定，但彼禅定因观慧分强而止分弱故，道难生起。
第三，他心智是欲界和色界所依。法智唯欲界所依，其余智是三界所依。他心智是欲界和色界所依，因为若在欲界出生获得四禅以下之心，则有依于四种禅定的他心智，第三等类似，若生于初禅者亦同。所谓法智唯是欲界所依，因为在上两界中不现证的缘故。
法智虽然在无色界中不现证是合理的，但为何在色界中也不现证？有人认为，主要是作为欲界的厌离对治，当生在色界时，已离欲界贪欲，由于转地而舍离，所以不厌离。而生于欲界者，虽离贪欲，但欲界蕴的余分仍留存，所以现证法智。
善集论说："法智唯在欲界现证，不在上两界，因为法智的入定出定诸心唯存在于欲界。"或者，欲界不正行的对治是七种断法，当法智和七断共同生起时，七断所依的大种存在于欲界而不在色界，因此这个组合立刻不相容，所以色界之依不具法智。除法智外，其余八种他心智是三界所依。
3-333b
念住差别
第四，灭智是念住一种，他心智是三种，其余是四种。这是说由念住所摄，灭智是法念住一种，智、慧、知是同义词。他心智是念住三种，即受念住、心念住和法念住。除灭智和他心智外，其余八智是四念住的体性，苦集智次第缘身至法，道智若缘无漏律仪，则是缘身念住。
所缘差别
第五，某智所缘是几智，多法为几种认识所缘，一智了知多少。
何智缘几智
第一，法智的所行境是九，道和后智的是九，苦与因智的是二，四智的是十，一智的不是。某智所缘是几智：法智即智的所行境是九，因为除后得智。法智知四谛，四谛中只要有道，该道就是苦、集、灭、道智，是尽无生智。道中若有无漏他心智作为对象，苦集中有世俗智和他心有漏智，所以苦集智以两种智为对象。后智的所缘是九，除法智。


 །ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་དགུ་སྟེ། ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པ་ངེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བློའི་དམིགས་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྡུག་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་ལ། སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཀྱང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ། གཞན་སེམས། ཟད་པ། མི་སྐྱེ་
3-334a
བ་ཤེས་པ་བཞིའི་དམིགས་པ་ནི། ཤེས་པ་བཅུ་ཅར་ཏེ། དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཤས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ལ། སེམས་ཤེས་ཟག་མེད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཡིན་ནོ། །ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། བདེན་བཞིའི་ནང་ན་ལམ་ཡོད་ཙ་ན། ལམ་ནི་སྡུག་ཀུན་འགོག་ལམ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ཡིན། ལམ་གྱི་ནང་ན་ཟག་མེད་སེམས་ཤེས་ཡོད་པས་བདུན། ལམ་ཤེས་པ་རྗེས་ཤེས་ཤེས་པ་བརྒྱད། ལམ་ཤེས་པ་ཆོས་ཤེས་ཤེས་པ་དགུ། སྡུག་ཀུན་གྱི་ནང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་ཟག་བཅས་ཤེས་པ་ཡོད་པས། ཤེས་པ་བཅུ་ཀ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྲོའོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་གཅིག་པུའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་གང་ཡང་མིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྟགས་འགོག་ཁོ་ན་ལས་དམིགས་པས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
何智缘数法
གཉིས་པ་ནི། ཆོས་བཅུ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །ཁམས་གསུམ་པ་དང་དྲི་མེད་ཆོས། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཡང་ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ལ། ཆོས་བཅུ་པོ་དག་ནི་ཤེས་པ་དུ་ཞིག་གི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། ཆོས་བཅུའི་ཆོས་འདུས་བྱས་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་བཞི་ལས། སེམས་བྱུང་གི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཐོབ་སོགས་ལྡན་པ་མིན་པས་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དོ། །ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་བརྟགས་འགོག་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བས་དགེ་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་བཅུ་ཅར་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་མེད་ལ་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་གྱི་བཞི་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་སྟེ་ལྔའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བདུན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དུ་གཏོགས་པ་དང་། ཟག་མེད་ལ་སྔར་གྱི་དགེ་བས་དྲུག་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་ཤེས་
3-334b
དག་གིས་དྲུག་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་གསུམ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་དྲུག་གོ། འགོག་པ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །ལམ་ཤེས་པའི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་གཉིས་སོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་ཏེ། མི་ལྡན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི་དགུ་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པའོ། །
一智所知
གསུམ་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པུས་རང་ཚོགས་ལས། །གཞན་ནི་བདག་མེད་ཉིད་རིག་འགྱུར། །ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ། །མདོ་ལས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀྱེ་ངས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ནི་དྲན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། གང་གཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཚོགས་ཏེ་རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་མཚུངས་ལྡན་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེའང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དག་ན་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའི་ཡུལ་དུ་དང་པོའང་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
道智的所缘也是九，因为确定缘无漏故，除世俗智。苦智与因集智的所缘是二，即世俗智和他心智，因为世俗智包含在苦集中，也摄属有漏的他心智。世俗智、他心智、尽智、无生
3-334a
智四者的所缘是全部十种智，其中世俗智知一切法，无漏他心智的所缘是九种智，有漏者是世俗智和有漏他心智。尽无生智是了知四谛的智，四谛中只要有道，该道就是苦集灭道尽无生智，道中有无漏他心智，所以有七种，道智后智共八种，道智法智共九种，苦集中有世俗智和有漏他心智，所以这两者的对境是全部十种智。灭智一种的所缘不是任何智，因为它唯缘择灭，非智的自性故。
何智缘数法
第二，应配合十法，三界及无垢法，无为法各二种。又将智法分为十种，应了知十法是几种智的对境，从十法中，有为法包括三界法和无漏无垢法四种，由心所的相应和得等不相应分为两类，共八种。无为法包括择灭是最上安乐故为善，虚空和非择灭是无记，为二种。其中，世俗智的所缘是全部十种，法智的所缘是五种，即欲界所属及无漏的相应不相应四种与无为善法共五。后续智所缘七种，即属于色界和无色界，加上无漏同前的善法为六，以及无为善法。苦智和因智
3-334b
的所缘是六种，即欲界、色界和无色界各分为两类共六。灭智的所缘是一种，为无为善法。道智的所缘是二种，为两类无漏法。他心智的所缘是三种，为无漏的相应法，除去不相应。尽智和无生智的所缘是九种，除无记无为法。
一智所知
第三，唯有世俗智除自聚外，其他能知无我性。没有一种智能了知一切法。经中宣说："虽然我记得如此说过，但不论是沙门还是婆罗门，没有任何人能一时了知或见到一切。"然而，唯有世俗智能在一刹那中了知自性与聚集（即自身及与之同时生起的相应法和不相应法）以外的一切法的无我性。这是因为世俗智在胜解行地中，通过闻思所生对一切法无我的作意。第二刹那的对象也成为第一刹那的对象，所以两刹那的对象包括一切法。


 །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེས་རང་གིས་རང་ཉིད་ནི་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་དེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ལས། དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ཁྱབ་སྙམ་ན་ཁྱབ་སྟེ། རང་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། རལ་གྲིས་རང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་མི་རིག །རིག་ན་ཚོར་བས་ཚོར་བ་རིག་དགོས་ཏེ། གཙོ་འཁོར་དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་གཙོ་སེམས་ཀྱིས་གཙོ་སེམས་རིག་དགོས་པར་ཐལ། གཙོ་འཁོར་དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་རང་གིས་རང་ཉིད་དམིགས་པར་ཐལ། དེ་དག་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ནི་མིན་ཏེ། བྱེ་སྨྲས་
3-335a
རང་རིག་མི་འདོད་པས་སོ། །རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་སོགས་རྣམས་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། མིག་སྨན་དང་མིག་གི་ཐུར་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་ཐོས་བསམ་གཉིས་ཀ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པར་ཤེས་པ་མིན་ཏེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམས་གོ་རིམ་བཞིན་ས་འོག་མ་འོག་མ་དང་གོང་མ་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིན་པར་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ན་གོང་འོག་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའང་འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་འདོད་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་ཁམས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་དམིགས་པ་གཞན་དག་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་དང་། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་སྨྲ་ཟེར་ལ། མདོ་སྡེ་པས་རང་རིག་འདོད་པས་རང་གི་ཚོགས་པའང་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་འདོད་ལ། ཐེག་པ་གོང་མ་པ་ནི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའང་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
世俗智不能将自己作为对象，因为对境与有境遍是相异的，这样则对境与有境无差别，若说不遍，则是遍的，因为自作用于自是相违的，如同剑不能自割。也不了知与自同时生起的相应法，若了知，则受应了知受，因为主从所缘相同。若承认，则应主心了知主心，因为主从所缘相同。若承认，则应成自缘自，因为它们所缘是一。但不能承认，因为毗婆沙师
3-335a
不承认自证。也不执取与自同时生起的不相应法如生等，因为太过接近，如同眼药与眼针。
这也是在欲界中，并非由闻思二者及修所生而能同一了知一切法无我性，因为此只缘从初禅至有顶间分隔的诸地，无间道与解脱道依次缘下下地和上上地。若不如此而缘一切地，则应一时离上下一切地之贪。这也不能接受，因为："顺决择分所摄，若所缘是欲界，则不是其他界；若所缘是其他界，则不是欲界。不净观、遍处、胜处等及厌离道所摄的所缘唯是欲界，而非其他。"毗婆沙师如是说。经部师因承认自证，主张也能了知自身聚集为无我。上乘者则认为修所生能了知一切法无我性，也承认一时离贪。


 །འདིར་སྨྲས་པ། བློ་ན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཐེག་པ་ཆེ་འདིར་ཞུགས། །འགྲོ་ཁམས་བཟོད་མེད་སྡུག་བསྔལ་འདི་ནི་སྙིང་ལ་གཟེར། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྨན་པའི་སེམས་ནི་དྲག་ཏུ་དར། །དེ་ལྟར་ནའང་བློ་ཡི་ནུས་པ་མ་ཐོབ་ངལ་བ་ཅན། །ཀྱེ་མ། རང་བློས་ལེགས་པར་སེམས་ལ་ལེགས་པར་སྤྱོད། །རང་འདོད་དབེན་པ་གོམས་པའི་དབེན་པ་ཅན། །
3-335b
བྱང་ཆེན་སྤྱོད་པ་དམ་པའི་སྤྱོད་རྗེས་ལ། །སྙིང་ནས་མོས་པ་ཐོབ་པའི་མོས་པ་དེ། །ཨེ་མ། དབྱར་མཚོ་ལྟ་བུར་གྱུར་བཞིན་པས། ཁོང་ནས་རྩེ་ཤུགས་འབར་བ་ཡང་། །དུས་འདིར་བཟོད་པར་མི་འཚལ་བའི། །དགའ་གདུང་ལྷན་ཅིག་སྟོབས་སུ་གྱུར། །
说所有
(གཉིས་པ་)ལྡན་པ་བཤད་པ་ནི། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་ཡན་ཆད་ནི། །བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །གང་ཟག་གང་ཤེས་པ་དུ་དང་ལྡན་ཅེ་ན། སོ་སྐྱེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན། འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་ཞིག་ཡིན་ན་སེམས་ཤེས་དང་ཡང་ལྡན། འཕགས་པ་ནི་ཆགས་ཅན་ཏེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་ཏེ། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན་ལ། ཤེས་པ་གཞན་དང་ཡང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ལ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ཤེས་དང་། ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་བཞི་ལ་ནི་སྔར་གསུམ་པའི་སྟེང་དུ་རིམ་པ་ལྟར་བཞི་དང་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ལྡན་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་ལ་གསར་དུ་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་དང་། ཀུན་འགོག་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་རེ་རེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་འདོད་ལས་ཆགས་བྲལ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཤེས་ཀྱང་བསྣན་ཏོ། །བཟོད་པ་ཕྱི་མ་བདུན་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱི་མ་གསུམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྔར་མེད་གསར་དུ་འཕེལ་བ་མེད་དེ། བཟོད་པ་ཤེས་པ་མིན་ཅིང་རྗེས་ཤེས་ནི་སྔར་ནས་བགྲངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཚེ་ན་ཆགས་བཅས་ལ་ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དང་ཆགས་བྲལ་
3-336a
ལ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་གཉིས་ལྡན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་འཆད་མོད། རྒྱལ་སྲས་མར། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་སྒོམ་ལམ་ལ་གནས་པའང་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བཅས་ཤིག་ཡིན་ན། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་བདུན་དང་། ཆགས་བྲལ་ཞིག་ཡིན་ན་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་བསྣན་ཏེ་བརྒྱད་དོ། །མི་སློབ་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི། ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་ལ་སེམས་ཤེས་མ་གཏོགས་དགུ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལ་བཅུ་དང་ལྡན་ནོ། །
得智
གསུམ་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་ཚུལ་ལ། མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཐོབ་པ། ལམ་གཞན་དུ་ཐོབ་པ། ལམ་གང་ལས་དུ་ཐོབ་པ། ཐོབ་པའི་དབྱེ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此处言道：久远以来心中已入此大乘，众生界难忍之苦痛刺入心中，为此一心医治之心猛烈增盛，如是虽然心力未得疲劳者，呜呼！以自心善思而善行，自愿寂静修习寂静者，
3-335b
大菩萨行殊胜行迹，从心获得胜解彼胜解，诶玛！如同夏季湖泊一般，从内燃起激烈动力，于此时不能忍受的，喜忧一同成为力量。
说所有
(第二)说相应：无漏第一刹那，有贪者具足一智，第二有三，其上至四，每增一智相应。什么补特伽罗具足几智？凡夫具足唯一世俗智，若是离欲者，亦具他心智。圣者若是有贪者，即未离欲界贪者，无漏第一刹那苦法忍具足一世俗智，因为无垢忍非智，也不具足其他智。第二刹那苦法智具足三智：世俗智及欲界苦智，此即是法智。从此以上刹那的苦后智，以及集灭道法智四者，在先前三智之上，依次具足四、五、六、七智，因为依次增加上地苦智和欲界集灭道新得之智，即苦后智和集灭道法智各增一种。若圣者已离欲贪，则从苦法忍至道法智之间一切皆加他心智。后七忍及后三后智，无新增智，因为忍非智，后智已先前计数。有人说，道后智时，有贪者具足道智，离贪者
3-336a
具足他心智与二者，而无其他，因为获果已舍前智，即"圣者得果失练"所说。然《王子论》中说："道后智时，未离贪者，具足彼七智；已离贪者具足八智，即彼等及他心智。"同样，住修道者，若具欲贪，除他心智及尽无生智外具七智；若离贪，加他心智具八智。住无学道者，慧解脱除他心智外具九智，俱解脱具十智。
得智
第三，得智方式：见道位得智，其他道得智，从何道得几，得的差别。
;


 །
见道所得
དང་པོ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས། །མ་འོངས་པ་འཐོབ་དེ་ཉིད་ལ། །རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། །དེ་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་མཐའ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །རང་དང་འོག་ས་འགོག་པའི་མཐའ། །རང་བདེན་རྣམ་ཅན་འབད་ལས་བྱུང་། །ཡང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་པ་དུ་ཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བདུན་པོ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས་རང་རང་གི་རིགས་མ་འོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་རེ་ཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་ལ། དེར་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང་བདེན་པ་གཞན་གྱི་ཡུན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་ན། ས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟ་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ལ། ས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་སྟེ། དེའང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་ལན་དུ་མར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་
3-336b
ཅད་ལའང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཅེ་ན། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ལ། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་འདྲ་བའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། བཟོད་པའི་རྣམ་པ་མ་དྲིས་པ་ནི་བཟོད་པ་དཔེར་བཀོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་རྣམ་པའང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་ལམ་ལའང་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནའི་རིགས་ཐོབ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གཞན་གྱི་རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐལ་བ་དང་མཉམ་པའི་རིགས་ནི་མི་རྟག་པ་སོགས་བཞི་སྟེ། བཟོད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་མི་མཉམ་པའི་རིགས་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་ཤེས་སོགས་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་ལས་གཞན་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ཅེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་རིགས་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་རྣམ་པའང་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཐོབ་པས་མཐོང་ལམ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྣམ་པ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མི་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་ནི་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཐོབ་བོ། །གསུམ་པ་དེའི་ཆོས་ཤེས་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཤེས་ཤིང་ཀུན་འབྱུང་མ་སྤངས་ལ། འགོག་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་བདེན་པར་ཟད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་
3-337a
མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཟད་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར། ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་རྟོགས་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ལམ་བདེན་ནི་ནམ་ཡང་རྟོགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན། ལམ་ཟད་པར་སྡོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཉན་རང་སངས་རྒྱས་གསུམ་གྱི་ལམ་རིགས་མང་ཞིང་དེ་དག་རེ་རེ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཐའ་མེད་པས་དེ་དག་དུས་གཅིག་གིས་བསྒོམ་མི་ནུས་ལ། གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བསྒོམ་མི་ནུས་ཤིང་རང་རྒྱུད་ལ་རྙེད་ཟིན་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མངོན་དུ་བྱར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཐོབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
见道所得
第一，见道中忍与，智如何生起者，未来得彼自，后三亦世俗，故称现观边，彼是不生法，自下地灭边，自谛行相勤所生。
又，何时得几智？见道中八忍七智如何生起者，各自种类未来四种行相各得一，例如苦法忍得无常等四种行相，因为于彼无异行相，也不属于其他谛的缘故。又，苦法忍生起时，依何地生起，则得现在及未来，依其他地则唯得未来，而且是不生法而非生法，否则见道应多次生起。如是一切
3-336b
皆应类推。为何于见道唯得与智相同行相？相对于修道得不相等类智，修道中也无与智相似的行相，未问及忍的行相，但由举例忍便可了知智的行相。见道中也只获得与智相同的行相种类，因为相等类的其他种类未得，相等类即无常等四种，因为被忍所摄，所缘无差别；不相等类是集法智等，因为被除忍以外的智所摄，所缘有差别。已广说见道中忍与智如何生起者得未来。
修道中智种类相同与不同，彼等行相一切成为现前，因此一切由因得故，比见道殊胜行相的未来得。那么，见道中不得不同种类吗？见道中于苦集灭的后智三者，因为从先前未得世俗智也得，故得不同。三者的法智则不得，因为未知上两界苦，未断集，未现前灭，未穷尽了知谛故。此世俗智称为现观
3-337a
边所生，因此于三谛各穷尽了知后得故。道后智时不得世俗智，因为从无始轮回以来以世间道了知前三谛，而世俗智绝不可能了知道谛。这是从谛穷尽现观边所生，然法相：不能完全总摄道，因为声闻、独觉、佛陀三类道众多，其中每一种又有小中等无边差别，不能一时修习，不能修习他相续中所有，而自相续中已获得的百分之一也不能现前故。因此不得现观边所生。


 །འོ་ན་ཀུན་འབྱུང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་མཐའ་དག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་མཐོང་སྤོང་གི་ཉོན་མོངས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཀུན་འབྱུང་དེའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་དེའི་ལོག་ཞུགས་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐོབ་པར་འཐད་དོ། །འོ་ན་ལམ་ལ་ཡང་འདྲ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་པར་ཆེར་ཡོད་དེ། ལམ་ནི་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་མང་བས་རང་ལམ་གྱི་མཐོང་སྤོང་གི་གཉེན་པོ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནར་བསྒོམ་གྱི། ལམ་མཐའ་དག་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་ཐོབ་བོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། བདེན་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་སྟེ། དེ་མཐོང་ལམ་གྱི་
3-337b
འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ནི་སྒོམ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མཐོང་ལམ་གྱི་འཁོར་དེ་སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་ཅི་ལ་སྐྱེ་སྙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཐོང་ལམ་ཁོ་ནའི་འཁོར་ཡིན་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མ་གྲུབ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྒོམ་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་དེ་རེས་འགའ་མངོན་དུ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། ཡེ་མི་སྐྱེ་ན་ཅི་ལྟར་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་དྲིས་པས། བྱེ་སྨྲས་ཐོག་མེད་ཀྱི་འཁོར་བར་སྔར་མ་རྙེད་པ་ལས་བདེན་པ་གསུམ་རྟོགས་པའི་མཐར་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་པར་བཞག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ན་གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་ན་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མི་སྐྱེ་བས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ལ་སྐབས་དེར། ཐོབ་པ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་ཚེ་དེ་རྙེད་པར་བཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྨྲ་བ་དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཐུགས་མ་རངས་ནས། ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དོན་གཅིག་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་རྙེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི། ཡེ་མི་སྐྱེ་ན་ཅི་ལྟར་ཐོབ་བྱས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རམ་དེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་ཅེས་བཀོད་པའམ་སྟོན་པ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་བཀོད་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ན་ནི་ཐོབ་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཇི་སྐད་ཟེར་བ་དེ་ལྟར་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་སྐད་ཟེར་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་ཀྱི། མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་ལངས་པ་ན་མངོན་དུ་
3-338a
བྱེད་པའི་ཕྱིར། དུག་གིས་མི་ཤི་བའི་ནུས་པ་དཔོག་པ་དང་འདྲ་བར་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་མཉམ་གཞག་གི་ནུས་པ་དཔོག་པ་བཞིན་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་མཉམ་གཞག་གི་ནུས་པ་དཔོག་པའོ། །མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ལས་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་བས། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རིགས་རྙེད་པ་ལས་རིགས་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么集后智也不应得，因为未断一切集，因为集后智时未断集、灭、道见所断的烦恼集故。无过失，因为见该集谛故断其一切邪入，所以合理得。那么道谛也应相同，因为见道谛故断一切所断？不同，差别很大，道是三种种姓相续能力的差别，如声闻也有小中大等多种，唯修习自道见所断对治的一些，不能修一切道，所以不得。其他人说：世俗智法相，得于三谛之后，因为是见道的
3-337b
眷属。非得于道之后，因为道后智是修道。如此，见道的眷属于修道时如何生起？见道唯一眷属而修道时不生的理由未成立，需要证明，所以不能作为世俗智于修道时不生的证明。那么，现观边所生的世俗智是否有时现前？此世俗智是一向不生法性，所以绝不现前。
论师问："若永不生，如何说得？"毗婆沙师答：无始轮回中先前未得，于了知三谛后获得，所以安立为得。那么，如何说得到它？应不得，因为不生故无法现前。当时回答："由生起得的方式，此时安立为获得。"论师对此说法不满意，说："得与获是一义，说得时获，'永不生如何得'的问题，'因为获得故'或'通过获得'的回答或说明，这是将所证置于能证的从未有过的类型，因为是无理而说。因此，如果这样则得不能成立，反而如先前诸师所说才能成立。"
先前诸师圣无著等如何说？由出世间道力得世俗智，不是通过现前方式，从其出定时现
3-338a
前，如同推测不死于毒的能力，如同推测后得的等持能力。从见道状态，先前有世间世俗智，此世间智更为殊胜，能现前缘谛的世俗智将生起。获得此世俗智现前能力的所依，即是获得此世俗智，因为从获得出世间种类，也获得从种类所生的世间后得世俗智。


 །དེའང་མངོན་པ་གོང་མར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་སྟེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་འདི་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་སྒོམ་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ཐོབ་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། སྒོམ་ལམ་གྱིས་མཐོང་ལམ་གྱི་ཐོབ་པའི་ཐག་པ་ཆད་པས་དེ་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨྲའོ། །ས་དུ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་ལམ་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་གི་ས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་འོག་སའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐོང་ལམ་མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་ན་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། འདོད་པའི་ས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་སྟེ་འདོད་པའི་བར་བདུན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་སོགས་ལའང་དེ་ལྟར་སྦྱར། འདི་
3-338b
ནི་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། མ་ངེས་པ་ནི་སྔར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལྟ་བུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་ན་ས་བདུན་ཀའི་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞིའི་མཐའ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གོ། གཅིག་གྲངས་བཅད་པས་ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ཅར་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གྲུབ་བོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་བདེན་པ་གང་རྟོགས་པས་ཐོབ་པའི་བདེན་པ་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདིའི་དམིགས་པའང་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་རྣམ་པའང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཐོབ་བྱ་ཡིན་པས་འབད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བཅས་སྨོས་པས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཉིས་རིམ་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕུང་པོ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །
别道所得
གཉིས་པ་གཉིས། གྲངས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། འདྲ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའོ། །
种类不一各别说
དང་པོ་ལ། སློབ་པའི་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པའོ། །
有学所得
དང་པོ་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་དང་། སྒོམ་ལམ་ཕལ་ཆེ་བ་ལ། སྲིད་རྩེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་བརྒྱད་ལ། སློབ་བ་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ། སྲིད་རྩེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པའོ། །
第十六所得
དང་པོ་ལ། ཆགས་བཅས་དང་། ཆགས་བྲལ་ལོ། །
有贪所得
དང་པོ་ནི། ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དྲུག །མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་བཅས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ལན་གཅིག་ཕྱིར་འོང་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་རྗེས་ཤེས་དང་ལམ་ཤེས་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་
3-339a
ཆོས་རྗེས་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མི་ཐོབ་སྟེ། སྔོན་རྙེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་ལས་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་།
离贪所得
གཉིས་པ་ནི། འདོད་ལས་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བདུན། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་མར་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་བདུན་ཐོབ་ལ། མཐོང་ལམ་ལ་ནི་ཆགས་བྲལ་གྱི་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཐོབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此外，在上部阿毗达磨中，见道时获得谛安立现观边所生的世俗智，但不现前。这些是在修道时现前的。毗婆沙师不承认此说，认为：若是见道所得，怎能在修道现前？应不现前，因为见道时已得但无生起机会，是不生法性，而修道已断绝见道之得的系绳，是永不生法性。
获得何地的世俗智？见道是何地，则得彼地及下地的世俗智。若见道依无间定，则得无间定地和欲界地的世俗智；若是第四禅地，则得六禅地至欲界共七地的世俗智；初禅等也如是类推。此
3-338b
是就确定而言，不确定者，如先前已离第三禅贪者依初禅生起见道，则得所有七地之智，因为也有如此情况。
证悟灭的世俗智是四念住中最后的法念住。除此一种外，其余是所有四念住，因为缘五蕴故。现观边所生的世俗智唯具有自己所了知的谛的行相，因为所缘是彼谛，所以行相也是彼谛。它是见道所得，由精勤加行所生，不是由生而得。所说"眷属"，是欲界和色界所行的两种世俗智，依次是禅定律仪的色不随行和随行的差别，是四蕴和五蕴。
别道所得
第二分二：不同数类别说与相同部分一起说。
种类不一各别说
第一分二：有学道中得几，无学道中得几。
有学所得
第一分五：第十六刹那得几，大多数修道，有顶解脱道八，有学修练根解脱道，有顶无间道得几。
第十六所得
第一分二：有贪与离贪。
有贪所得
第一，有贪第十六得六。依无间定的有贪预流及一来第十六刹那道后智，将后智与道智立为二者，现在是二者的体性，未来则
3-339a
得法智、后智及四谛智共六智，不得世俗智和他心智，因为先前已得，且未离贪故。
离贪所得
第二，离欲贪者得七。已离欲界贪者于第十六刹那得他心智共七智。见道不得离贪他心智，因为该智由现前而分别，此时无现前机会，所以在一切无间道皆不得。


 །དེའང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ཟག་མེད་ཐོབ་ཀྱི། ཟག་བཅས་མི་ཐོབ་སྟེ། ཐོབ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཁྱབ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱབ་བྱེད་མི་ཐོབ་པས་ཁྱབ་བྱའང་མི་ཐོབ་བོ། །
多数修道所得
གཉིས་པ་སྒོམ་ལམ་ཕལ་ཆེ་བ་དུ་ཐོབ་ལ། ཆགས་བཅས་དང་། ཆགས་བྲལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་བོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་དེའི་གོང་མ་སྒོམ་ལམ་ལ་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དང་། རྗེས་ཤེས་ནི་རྒྱུ་རྒྱས་པ་ཡིན་པས་དང་། བདེན་པ་བཞི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་སྒོམ་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རྗེས་ཤེས་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་མིན་པས་བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཤེས་གང་རུང་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་སྟེ། རང་རིས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་འཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམ་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །སློབ་པ་བསམ་གཏན་བཞི་གཟུགས་མེད་གསུམ་སྟེ། ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་
3-339b
དང་བྲལ་བ་དང་། ཟག་ཟད་མ་གཏོགས་མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་སྤེལ་མར་སྒོམ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། མི་སློབ་པ་མིན་པས་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་མི་ཐོབ། རྣམ་གྲོལ་ལམ་མིན་པས་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། གཞན་དྲུག་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ལ། འདས་པ་ཡིན་ན། སྤྱིར་རིགས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་རུང་བས་འགོག་ལམ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡང་རུང་བའམ། ཁམས་གོང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།
有顶八解脱道所得
གསུམ་པ་སྲིད་རྩེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་བརྒྱད་པ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་ནི། གོང་མའི་གྲོལ་པའི་ལམ་བརྒྱད་ལའང་། །ས་བདུན་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱིའང་གོང་མ་སྲིད་རྩེ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་བརྒྱད་ལའང་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་སྟེ། ཆོས་རྗེས་བདེན་བཞི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་སོ། །རྣམ་གྲོལ་ལ་སེམས་ཤེས་མ་བཀག་པས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་ཤེས་ཐོབ་བོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་ཤེས་བཞི་དང་ཆོས་ཤེས་གཉིས་ལས་གང་རུང་ཞིག་ད་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此外，得无漏他心智，不得有漏者，若得有漏，则应得世俗智，因为有漏心的遍是世俗谛。因此，不得遍则不得所遍。
多数修道所得
第二，多数修道得几，分有贪和离贪。
第一，彼之上有贪，修道得七。第十六心刹那之上的修道，直至有欲贪者断八种行相之间，加行道、无间道、解脱道和胜进道一切中得七智，因为法智是对治，后智是增长因，四谛和世俗智皆得。若修道是世间道寂静粗重行相者，世俗智是现在和过去，若是过去，则后智非欲界对治，故现在是任一四谛法智，其余则得未来，因为自类相等因增长故。
第二，从七地胜、神通及，不动得与修间杂，无间道及，有学四禅三无色共七地胜，即已离贪
3-339b
及证得五神通（除漏尽）与证得不动定，以及修间杂禅的无间道，于所有这些道中皆得彼七智，因为非无学故不得后二智，非解脱道故不得他心智。若是世间修道寂静粗重行相者，世俗智是现在，其他六是未来；若是过去，因为通常可作为三界对治，所以是任一灭道法智，或因为是上界对治，故不得不生智，因为住无间道者非不动法性，于第九解脱得不生智故。
有顶八解脱道所得
第三，有顶解脱道八得几：上解脱道八中，从七地离贪者的上地有顶离贪解脱道八中，也得七智：法智、后智、四谛及他心智。解脱道中未遮他心智，故由相续差别而得殊胜他心智。不得世俗智，因为非有顶对治。四后智和两法智中任一是现在，其余得未来。


 །
有学修根解脱道所得
བཞི་པ་སློབ་པ་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་ནི། སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་གྲོལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་དྲུག་དང་བདུན་འཐོབ་བམ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག །སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣོན་པོར་སྦྱོང་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ཆོས་རྗེས་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་དང་བདུན་ཐོབ་ལ། ལམ་ནི་ཁ་ཅིག་འདི་ནི་མཐོང་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར།
3-340a
ཇི་ལྟར་མཐོང་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ལྟར་འདི་ལའང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བདུན་ཐོབ་བོ་ཞེས་འདོད་པ་བསྟན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྔར་རྟོགས་ཟིན་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་ལམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་ལམ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་ལམ་ལ་ནི་ཆགས་བཅས་གྲོལ་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་ཐོབ་བོ། །སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་རུང་མ་བྲལ་རུང་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག་ཐོབ་སྟེ། སྔ་མ་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ་མཐོང་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འདྲ་ཚུལ་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་པོ་གསུམ་གང་རུང་ཞིག་ཐོབ་པ་ལྟར་འདིས་ཀྱང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་སློབ་པ་དབང་པོ་སྦྱོང་བ་ན་འབྲས་བུ་དང་པོ་གསུམ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་གང་རུང་ཞིག་ཐོབ་ལ། མཐོང་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཟོད་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་པ་ལྟར་འདྲའོ། །སེམས་ཤེས་པའང་མིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཤེས་དེ་གཉེན་པོ་མིན་པའི་ཕྱིར།
有顶无间道所得
ལྔ་པ་སྲིད་རྩེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་ནི། དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་ལའང་། །སྲིད་རྩེ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལའང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་ཆོས་རྗེས་བདེན་བཞི་ཤེས་པ་སྟེ་དྲུག་ཐོབ་ཀྱི། སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་མིན་ཅིང་། སློབ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་པས་གཞན་མི་ཐོབ་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །
无学道所得
གཉིས་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པ་ལ་གསུམ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ། དབང་པོ་རྣོན་པོ། དབང་པོ་འཕོ་བའི་ལམ་ལ་དུ་ཐོབ་པའོ། །
钝根所得
དང་
3-340b
པོ་ནི། ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་དགུའོ། །སྲིད་རྩེ་ལས་ཆགས་བྲལ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་པ་ནི། ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དབང་རྟུལ་ཉམས་སྲིད་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་དགུ་ཐོབ་བོ། །
利根所得
གཉིས་པ་ནི། མི་གཡོ་བས་ནི་བཅུ་འཐོབ་བོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་བཅུ་ཐོབ་བོ། །
迁根道所得
གསུམ་པ་ནི། དེར་འཕོ་གྲོལ་བའི་ཐ་མ་ལའང་། །མི་གཡོ་བ་དེར་འཕོ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལའང་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་བོ། །འདི་ལ་སྡུག་ཀུན་གང་ཞིག་དང་། རྗེས་ཤེས་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་གང་ཞིག་སྟེ་གསུམ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་མ་འོངས་པ་ཐོབ་བོ། །
同分同说
གཉིས་པ་འདྲ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི། བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ། །སྔར་བཤད་པའི་ལྷག་མ་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་པ་དང་། ས་བདུན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་དང་། མངོན་ཤེས་དང་། སྤེལ་སྒོམ་དང་། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་པོ་བརྒྱད་དང་། སྔར་མ་སྨོས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་མ་གཏོགས་བརྒྱད་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ནི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
有学修根解脱道所得
第四，有学修根解脱道得几：有学修练解脱道，得六或七智，无间道得六。有学有贪者钝根修练为利根的解脱道中得法智、后智、四谛六智，已离欲贪者得他心智共七智。此道，有人说此与见道相似，
3-340a
如同见道得果及得世俗智，此中也得现观边所生的世俗智，所以得七智。有人说：因为已了知故无现观边际，且见道是能得，此是已得，所以不似见道。加行道中有贪解脱道二者也得世俗智。有学无论已离欲贪或未离，修练根的无间道中得六智，如前解脱道所得。不得世俗智因为似见道，相似之处：如见道得前三果之一，此无间道修练有学根时也得前三果利根摄的有为果之一；如同见道无间道诸忍不得世俗智，此亦同样。也不得他心智，因为在一切无间道中遮止，因为他心智非对治。
有顶无间道所得
第五，有顶无间道得几：同样有顶胜道中，从有顶胜出离贪的无间道中，也如前得法智、后智、四谛六智，因为非有顶对治，且是有学无间道，所以不得其他智，如前所说。
无学道所得
第二，无学道得几分三：钝根，利根，转根道得几。
钝根所得
第
3-340b
一，尽智得九。从有顶离贪解脱道第九，即尽智，因为钝根可能退，除不生智外得九智。
利根所得
第二，不动得十。具不动法性者得不生智共十智。
迁根道所得
第三，彼转解脱最后中。转向不动解脱道最后也得全部十智。此中苦集其一、后智和尽不生智其一，共三智是现在，其余得未来。
同分同说
第二，同分一处所得：所说余处得八。前面所述的余处，即离欲贪解脱道第九，及从七地离贪的解脱道，证得神通、修间杂禅、证得不动的解脱道前八，以及前未提及的离贪不还的加行道和胜进道等，除尽不生智外，皆得八智的未来，这是就有学而言。


 །མི་སློབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་ཁྱད་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམས་ལ་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་ན་མི་སྐྱེ་ཤེས་མ་གཏོགས་དགུའམ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ན་དེ་ཉིད་དང་བཅུ་ཐོབ་བོ། །མངོན་ཤེས་དང་སྤེལ་མ་བསྒོམ་པ་དང་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་རྣམས་ལ་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱིས་གཞན་སེམས་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་བརྒྱད་དམ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་དགུ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ལྷའི་མིག་
3-341a
དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འདོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཉིས་གསུམ་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཐ་མ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་སས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་མ་འོངས་པ་ཐོབ་བོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དགུ་པ་ལ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ནི་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སས་བསྡུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་མངོན་ཤེས་གསུམ་རྫུ་འཕྲུལ་སྔོན་གནས་དྲན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས། གྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང་། ཚད་མེད་རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་དང་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་གཉིས་ཀ་ཐོབ་སྟེ་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གྱིས་སྨོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ཐོབ་པ་མེད་དེ། མཐོང་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། གཙོ་བོ་མཐོང་ལམ་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་མི་ཐོབ་ན་འཁོར་འདིས་ཀྱང་མི་ཐོབ་བོ། །འདོད་པ་དང་
3-341b
བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་སོ་སྐྱེའི་སྔོན་མེད་ཀྱི་ལམ་གཞན་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ནར་ཐོབ་ཀྱི། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་བོ། །མངོན་ཤེས་གསུམ་དང་། ཚད་མེད་སོགས་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྔོན་མེད་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་ཐོབ་ཀྱི། སེམས་ཤེས་མི་ཐོབ་སྟེ། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གསུམ་པ་ལམ་གང་ལས་དུ་ཐོབ་པ་ནི། གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་གང་། །ཐོབ་པ་དེར་ཡང་འོག་མའང་འཐོབ། །ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ས་ཀུན་སྔོན་རྙེད་མི་འཐོབ་བོ། །ཡང་ལམ་གང་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་དམ། གཞན་ས་དུའི་ཤེས་པ་ཐོབ་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་། དེ་ལས་འདས་པའི་ལམ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་སོགས་ས་གང་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་གྱི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ས་གང་ཐོབ་པ་དེ་པའི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ན་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པ་མན་ཆད་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་དངོས་གཞི་བསྡུས་པའང་ཐོབ་ལ། དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་སྦྱར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
无学，以神通等间杂修习，及禅定加行道、解脱道和胜进道中，若是时解脱，除不生智外得九，若是不动法性，则得彼与十智。证神通、修间杂及证得不动的无间道中，时解脱者除他心智和不生智外得八，或不动法性者除他心智外得九，因为他心智在无间道中被遮止。天眼
3-341a
和天耳神通的解脱道二者，不得任何未来智，因为它们是无记性。
现在，凡夫从欲界、第二禅和第三禅离贪的最后解脱道中，依次得初禅、二禅和三禅所摄的未来世俗智和他心智。从第四禅离贪的第九解脱道中，得空无边处定所摄的世俗智，但不得他心智，因为他心智是依靠色而成就，无色界地无他心智摄。其余无色界中也应了知。
禅定根本地加行道，以及除天眼天耳外的三种神通（神足、宿命念和知心差别）的解脱道，无量、解脱、胜处、遍处等功德成就的解脱道中，得未来世俗智与他心智二者，因为这些依靠禅定根本地。说"禅定"是表明近分地无他心智。
顺抉择分中，即使依第二禅也不得他心智，因为是见道眷属，理由是：若主要见道不得他心智，则此眷属也不得。除从欲界和
3-341b
三禅离贪的最终解脱道外，凡夫获得先前未有的其他道，如加行道、无间道和胜进道，唯得未来世俗智，不得他心智。在获得神通三者和无量等功德成就的无间道的先前未有道中，也唯得世俗智，不得他心智，因为非对治故。
第三，从何道得几：从何离贪为何，彼中亦得下地，尽智中有漏亦，一切地先得不得。又问：依何道自身或他地得几智？且世俗智在世间和出世间道，如无间定等何地所得，以及以离贪方式从初禅至有顶，初次得何地，即得彼地的未来智，如：依无间定以世间道离贪得初禅，第九解脱道以下得近分所摄的世俗智，此时也得根本所摄者，如是乃至以有顶近分离贪皆应类推。


 །མི་ལྕོགས་མེད་ཟག་མེད་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ཀྱིས་དང་པོ་ལས་འབྲལ་བའི་ཚེ་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་པོའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་བར་དང་། དགུ་པའི་ཚེ་གཉིས་པའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའང་ཐོབ་སྟེ། གཞན་ལའང་སྦྱར་རོ། །ཟག་མེད་ནི་ལམ་ས་པ་གང་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ས་གང་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། དེར་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། སོགས་པས་བར་མེད།
3-342a
རྣམ་གྲོལ། ཁྱད་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ལས། ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ན། ལམ་ས་གང་ཡིན་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དེའི་ས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་དགུ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པའང་འཐོབ་ལ། དེ་ཡང་ས་འོག་མ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་དང་། དངོས་གཞི་ཁྱད་ཅན་གྱི་ས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འོག་མ་པའང་དེའི་སྦྱོར་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་བརྒྱད་ལ་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་དེའི་ས་པའི་ཟག་མེད་ཤེས་རབ་མི་ཐོབ་སྟེ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དང་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་འཐོབ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལའང་སྦྱར་ཏེ་འདིས་ཕྱོགས་མཚོན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ནས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་ཐར་དང་། ཟིལ་གནོན་དང་། ཟད་པར་ལ་སོགས་པའི་ས་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ། དེའང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀྱང་སྒྲ་ནི་ཟག་མེད་དུ་མ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་
3-342b
པ་རྣམས་ནི་སྤྲོག་མ་གང་ཐག་པས་གཞུངས་ཏེ་བཅིངས་པ་ཐག་པ་བཅད་དེ་ནང་ན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་སྲོག་ཆགས་དབུགས་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་གིས་འོང་བ་ལྟར། རྡོར་ཏིང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་དེ། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་འབྱུང་བ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྷག་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་ན། ཡུལ་མི་རྣམས་གོས་རྒྱན་སོགས་སྐྱེས་འབུལ་བས་བསུ་བ་བཞིན། རང་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དང་བྲལ་བས། རང་སེམས་རང་དབང་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ལྟ་བུས་བསུའོ། །འདོད་ཁམས་སུ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ན་ཅི་རིགས་པར་མི་སྡུག་ལ་སོགས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐོབ། གཟུགས་སུ་ཐོབ་ན་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ། གཟུགས་མེད་དུ་ཐོབ་ན་ཁམས་གསུམ་པ་ཐོབ། སྲིད་རྩེར་ཐོབ་ན་ས་པ་དེ་རང་གིས་ཐོབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
无间定无漏中也同样。初禅根本无漏从初禅离贪时，得第二禅近分所摄的初禅烦恼第八对治和之前的，第九时也得第二禅根本所摄，于其他也应类推。无漏不仅是道地所属，还为离何地贪，不仅是何地，还有加行道，等包括无间、
3-342a
解脱、胜进以及世间和出世间道的差别，如：依第二禅无漏从第三禅离贪，得道地第二禅所摄的无漏智以及第九解脱道中离贪的第三禅地无漏智，并且还得下地初禅近分、根本和殊胜根本地的无漏智，因为可能有下地的加行道等。若依第三禅近分离第二禅贪，则无间道和八解脱道中，因为近分是有漏，无彼地无漏慧而不得，因为无有。得第二禅和初禅三者所摄的无漏，因为是彼对治类，其他也应类推，这显示一般情形。
证阿罗汉后得尽智，于彼不得有漏功德不净、出入息念、念住、无量、解脱、胜处、遍处等一切地所摄功德，也就是由离贪所得诸功德，非由加行所得，因为这些是由禅定力所生。"亦"字表明不仅是无漏。离贪所得
3-342b
者，如同用绳捆绑的蜂巢，切断绳索后，内部所有生物为了呼吸蜂拥而出，同样金刚定断烦恼得，无学相续中的不净等功德之得生起，如同呼吸一般。如同得胜过一切王之大王位，由臣民以衣物、饰品等礼物迎接，同样自心离烦恼他控，得自心自在的大王位的阿罗汉，由一切善法如礼物般迎接。
于欲界得阿罗汉，随类得不净等闻思修三种三界法，于色界得阿罗汉，得下二界法，于无色得阿罗汉，得三界法，于有顶得阿罗汉，得彼自地法。


 །སློབ་དཔོན་ནི་གང་སྔོན་མེད་ལས་རྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐོབ་ཀྱི། སྔོན་རྙེད་ཟིན་ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་རྙེད་པ་དེའང་མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། འཁོར་བ་ན་སྔར་ཐོབ་པ་བཏང་བའི་ཕྱིར། མཚར་གཅིག་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། འབད་མེད་དུ་ཤིན་ཏུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་སོགས་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་མིན་པ་ཟག་མེད་དང་མཐུན་པའི་ཁྱད་ཅན་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན། དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་སྟེ། འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་བཟང་ཡང་དེ་ལྟར་འཆད་ལ། ཡང་ལམ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་སྟེ། དེས་འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་དགོས་ལ། འབད་པས་འཕངས་པ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་ལམ་རྒྱུན་བཅད་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་རྙེད་ཀྱང་མ་འོངས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། འབད་མེད་དུ་མངོན་དུ་བྱ་མི་ནུས་ཤིང་བྱ་བ་བྱས་པ་
3-343a
དང་། འབྲས་བུ་ཕྱུངས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ནི། ཇི་ཙམ་དུ་སྔོན་རྙེད་པ་པོ་ད་ལྟ་མི་ལྡན་པ་ལས་རྙེད་ན་སྔར་བཏང་ཡང་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་སྔོན་རྙེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་སྔོན་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ན་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེའོ། །གཞན་དག་རྩ་བའི་ལུགས་འདི་ཚེ་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་ཉམས་ཏེ་བཏང་བ་ལས་རྙེད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་མི་ཐོབ་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་ན་རྙེད་པ་ནི་དེར་ཐོབ་སྟེ་གཞན་དུ་རྙེད་པའི་ཐོབ་པ་དེར་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
所得类别
བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དབྱེ་བ་ནི། རྙེད་དང་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ། །གཉེན་པོ་དང་ནི་ཐག་བསྲིང་བའི། །ཐོབ་པ་ཟག་དང་བཅས་པའི་ཡིན། །ཅི་ཐོབ་པ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི། ཐོབ་པ་ནི་བཞི་སྟེ། རྙེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཐག་བསྲིངས་པས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་རྙེད་ཐོབ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་གསར་རྙེད་ཡིན་ལ། བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་ཟིན་ཡང་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐོབ་པའོ། །དེའང་ད་ལྟ་བའི་ཆོས་ལ་ནི་རྙེད་བསྟེན་གྱི་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པ་ལ་རྙེད་ཐོབ་འབའ་ཞིག་དེ་གཅིག་དང་། འདས་པ་ལ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་དག་སྤངས་པ་ཐག་བསྲིང་བ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་ལུས་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མདོ་ལས། ལུས་སེམས་སྒོམ་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ལུས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་བྱེད་པའི་ལམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་། སེམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོམ་
3-343b
པའི་དགེ་སློང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ལུས་སྒོམ་ན། ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་སྲེད་པ་སྒོམས་པ་དགའ་བ་ཆུམས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་ན་ལུང་ལས། གཟུགས་ཀྱི་ཆགས་པ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་བཞི་ཅར་ཡིན་ནོ། །དེའང་དང་པོ་གཉིས་ནི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་རང་གིས་ཐོབ་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཟག་མེད་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པ་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་གྱི། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐག་བསྲིང་བའང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
论师认为凡从先前未有而得者皆为所得，而从先前已得而失再得者则不得未来，因为曾在轮回中舍弃先前所得，刹那无欢喜且不需努力而极易现前的缘故。禅定等在轮回中非所熟悉的、与无漏相顺的殊胜法，若现前，则得与此相似的未来殊胜法，因为需努力现前。善聚亦如此解释，又，道相续不断者得未来，因为需努力现前，而由努力所引是有力故。先前断道相续者，即使现前所得，亦不得未来，因为不能无需努力而现前，且已作所作
3-343a
及已出果故，力量减弱。胜友论师说：凡是从先前已得而今不具者处得，即使先前已舍，亦得未来，因为先前已得不可说为在世间中未闻的未有。其他人说：此根本主张是依一生而说，今生中失而再得者不得未来，于其他生中所得者则得未来，因为其他处所得的得未在此舍，称为所得故。
所得类别
第四，所得的类别：得与习称为，善有为所得，对治与远离，所得是有漏。所得不仅是得，所得有四：得所得、习所得、对治所得和远离所得。其中得所得是善有为的新得，习所得是虽已得善有为而再次现前的所得。于现在法有得习两种所得，于未来唯有得所得一种，于过去二者皆无。对治所得和远离所得是有漏法的对治所得和远离彼等的所得，依次是离身心贪以及断烦恼得，因为身心离贪和断烦恼得故。
如何使身心离贪？经中说"修身心"是指修习彼等的对治。身的对治是离第四禅贪道，如此修
3-343b
身、心、戒的比丘。如何修身？身离贪爱修习喜爱。或根据论典，是灭尽色贪的无间道。此中善有漏法具四种所得。其中前二为善有漏自得，后二是对治和解脱得，称为彼等所得。无漏唯有前二所得，无后二，因为无漏无对治故，由此也无远离。


 །ཉོན་མོངས་ཅན་དང་སྒྲིབ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། སྤང་བྱ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་ཐག་བསྲིང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་པས། དེ་དག་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་ཐོབ་པའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་འཇམ་སྒེག་ཟེར་རོ། །ཉི་འོག་པ་ནི་ཐོབ་པ་དྲུག་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཐོབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྲུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། ལུས་འདི་ལ། སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སོ་སེན་དང་། །རྡུལ་དང་དྲི་མ་པགས་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིར་བལྟ་བ་ལས་ཐོབ་པར་བཞག་གོ། ཁ་ཆེ་བ་ནི། དེ་གཉིས་གཉེན་པོ་དང་
3-344a
ཐག་བསྲིང་པའི་ཐོབ་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཐོག་མེད་སྲིད་པའི་ལམ་འདིར་དུབ་གྱུར་ནས། །བཟོད་མེད་ངེས་པར་འབྱུང་བས་བློ་ནི་རབ་དྲངས་ཏེ། །རང་ཉིད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དེས་མ་རྒན་གྱི། །སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་མཐོང་བས་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་། །ངེས་འབྱུང་བསྲན་བཟོད་འཚལ་ལྟ་ག་ལ་སྨོས། །དེ་ཚེ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི། །ཁུར་ཆེན་སྤྱི་བོར་བབས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །སེལ་བའི་ཐབས་ལ་བློ་གྲོས་ཅི་ཡང་སྐྱེས། །དེ་ཚེ་ཤེས་བྱའི་གནས་དོན་ཕལ་མོ་ཆེའི། །ངེས་པ་རྙེད་པའི་ཞར་ལས་འདིར་བརྗོད་ཀྱི། །རང་དགར་རྟོག་གེས་རང་བློ་དཀྲུགས་པ་ཡི། །རྣམ་འགྱུར་གོམས་པའི་མཐུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །
智功德
བཞི་པ་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །
不共功德
དང་པོ་ལ། བསྟན། བཤད། བསྡུ་གསུམ།
དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་ཚེ་བརྙེས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པས་གང་ཟག་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པ་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། ལ་སོགས་པས་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཉན་རང་སོགས་དང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པས་ནི། དེ་ལས་གཞན་དུ་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པ་ནི། སྐུ་ལ་འཁྲུལ་བ་དང་། གསུང་ལ་ཅ་ཅོ་དང་། ཐུགས་ལ་བསྙེལ་བ་དང་། ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། འཁོར་འདས་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་སྟེ་དྲུག་གོ། རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་ནི། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་
3-344b
པ་མི་མངའ་བ་དྲུག་གོ། དུས་གསུམ་ལ་ཡེ་ཤེས་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་སྟེ། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། སྟོབས་བཅུ་བཤད་པ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། དྲན་ཉེ་གསུམ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཤད་པའོ། །
说十力
དང་པོ་ལ། མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྐུའི་སྟོབས་སོ། །
智力
དང་པོ་ལ། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་དང་། སའི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
烦恼与障碍无记的对治所得与所断远离所得二者，因为有些智是彼等对治，有些是彼等远离故。若如此，则世俗智也有不善与无记，彼等也是得所得与习所得，故彼等应有四种所得？诚然如此，但此是就多数而言，嫣雅如是说。日下部认为有六种所得：前四种所得，以及律仪所得和毁坏所得。第一是念与正知自性，如经说：此六根极调伏、极隐藏、极守护、极摄持、极修习，将于后世成熟为安乐。第二，于此身观察发、毛、牙、爪、尘垢、皮肤等三十四种而立所得。迦湿弥罗部则说：彼二者包括在对治与
3-344a
远离所得中。
言说：我于无始轮回路中困乏已，难忍出离心所引导时，自身出离因见老母之，一切苦故更加难以，言说出离忍耐堪忍。尔时彼等一切痛苦之，大担落于顶上为除一，切苦方便智慧生。尔时所知处所大多数，确定所得附带此处说，非由自主寻思扰乱自，心变化习气力所致。
智功德
第四，智慧功德分二：不共功德与共同功德。
不共功德
第一，标、释、摄三。
第一，佛法不共有，十力等十八。唯有佛于尽智时获得，他人非有，故唯属佛陀个人的不共法，即十力，等包括四无畏、三念住与大悲，共十八。声闻等不共的不共法。大乘则认为，除此以外，行为所摄的六种：身无错乱、语无喧杂、意无忘失、心无不定、无轮涅差别想、无不察舍。证悟所摄的六种：志愿、精进、念、定、慧、解脱不退
3-344b
失。三世智慧无著无碍智所摄三种；及身语意一切事业智慧为先导、智慧随行的事业所摄三种。具足十八不共法，故成为声闻与独觉之上师。
第二详释：解说十力、四无畏、三念住、大悲。
说十力
第一有智力与身力。
智力
第一分体性差别、地差别、词义差别。


 །
དང་པོ་ནི། གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་སོགས། །དབང་པོ་མོས་དང་ཁམས་ལ་ནི། །དགུའོ་ལམ་དག་ལ་བཅུ་འམ། །གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན། །ཟད་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་གནས་མིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་ནུས་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་རྒྱུ་འདི་ལས་བྱུང་། འདི་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པའི་མཁྱེན་པ་སྟེ། གནས་དགེ་བ་ལས་མཐོ་རིས་འབྱུང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་ངན་སོང་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སོགས་སྲིད་པ་དང་གནས་མིན་དགེ་བས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་སོགས་མི་སྲིད་པ་སྟེ། མདོར་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་བཅུ་ལ། འདིར་བསྟན་ཤེས་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་ཚུལ་ནི། འདུས་བྱས་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་། ཟག་མེད་ལ་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱད། འདུས་མ་བྱས་ལ་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ་བཅུ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་བཅུ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ལྔ་སྟེ། འདོད་སྤྱོད་ཟག་མེད་ལ་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་གྱིས་བཞི་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །རྗེས་ཤེས་ཀྱི་བདུན་ཏེ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཟག་མེད་ལ་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་གྱི་དྲུག །འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །སྡུག་ཀུན་ཤེས་པའི་དྲུག་སྟེ་
3-345a
ཁམས་གསུམ་ལ་གཉིས་གཉིས་སོ། །འགོག་ཤེས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཟག་མེད་ཀྱི་གཉིས་སོ། །གཞན་སེམས་ཤེས་པ་གསུམ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་དགུ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་ལུང་མ་བསྟན་མ་གཏོགས་པའོ། །ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། འགོག་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ལ། ལས་དང་དེའི་རྣམ་སྨིན་ནི་ཟག་བཅས་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་དང་སོགས་པས་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་དང་། མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་། གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། རོ་མྱོང་ལྡན་པ་སོགས་དང་། ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་སོགས་ཀྱི་དོན་ཐོགས་མེད་དུ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་དགུས་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་འདུས་བྱས་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་འགོག་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་རྣམ་ཐར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་འདོད་ཁམས་ན་མེད་པས་ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་མི་ཤེས། འོ་ན་ཁམས་གོང་ན་ཡོད་པ་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་ཤེས། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་ཀ་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ཡིན། བསམ་གཏན་རྣམ་ཐར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་ཀུན་ཡིན་པས་སྡུག་ཀུན་ཤེས་ཏེ་བཞི། དེ་ཀ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པས་ཤེས་ཏེ། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དང་དྲུག །བསམ་གཏན་རྣམ་ཐར་
3-345b
དེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ཤེས་པ་དང་བདུན། བསམ་གཏན་རྣམ་ཐར་གྱི་སེམས་དེ་ཀ་གཞན་སེམས་ཤེས་པས་ཤེས་པ་དང་བརྒྱད། བསམ་གཏན་སོགས་དེ་ཀ་ལམ་ཡིན་པས་དེ་ཤེས་པས་ལམ་ཤེས་པ་དང་དགུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一，处非处知力十，业果八禅定等，根胜解界皆九，道中十或，二是世俗智，尽智六或十。处非处智力，是知一切法的自性、果、因、功能，此必定从此因生，此不生的智慧，处谓善生善趣，不善生恶趣，男子成独觉等是可能的，非处谓善生恶趣等不可能，总之，对上述十法，此处所示以十智了知的方式是：有为分三界及无漏有相应不相应二种共八，无为分善及无记共十，世俗智的对境有十法，法智的对境有五，即欲界无漏相应不相应四及无为善法。后智七，即上二界无漏相应不相应六，及无为善法。苦集智六，即
3-345a
三界各二。灭智唯一无为。道智无漏二。他心智三，即三界相应。尽无生智九，除无为无记。
知有漏业与各种异熟果的力，由八智所摄，灭道智唯缘无漏，业及其异熟为有漏初二谛所摄故。四禅等包括八解脱，空性等三三摩地，无想和灭尽二定，究竟住九定，无色四定的自性、获得、作用、味相应等，及退分随顺等义无碍了知的力，由九智所摄，因为彼等唯缘有为有漏无漏，除灭智外。又，禅定解脱三摩地等欲界无，故法智不知。若于上界有，则后智知，法智知为道，如是此即是法智后智二种。禅定解脱三摩地等为上界苦集，故苦集智知，共四，以尽无生智知，尽无生智为六，禅定解脱
3-345b
为世俗智所知，为七，彼等心为他心智所知，为八，禅定等为道，了知即是道智，为九。


 །དད་སོགས་དབང་པོ་ཆེ་ཆུང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་མིན་གྱི་མཆོག་དང་མཆོག་མིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་སྟེ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། གསུམ་པོ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དགུ་དགུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི། ཁམས་ཞེས་པ་སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་བསམ་པ་ལ་བཤད་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བཤད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་ཆ་མཁྱེན་པའང་འདིར་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོན་པས་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ཀྱི་ཆ་མཁྱེན་པའང་མཚོན་པ་ཡིན་ཅེས་ཇོ་བོ་སྨྲྀ་ཏིས་གསུངས། དམྱལ་བ་ནས་འགོག་པའི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དག་ལ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མཁྱེན་པར་འདོད་ན་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགོག་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལམ་འབའ་ཞིག་མཁྱེན་པ་སྟོབས་སུ་འདོད་ན་ནི་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ། ལམ་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འམ་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རྟོགས་སུ་གཞུག་པའོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་འདས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་
3-346a
པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་འཆི་བ་དང་། འཕོ་བ་དང་། བར་དོ་དང་། སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཐོགས་མེད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཀྱི། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་འགོག་བདེན་འབའ་ཞིག་མཁྱེན་ན། འདོད་པའི་འགོག་པ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཤེས་དང་། ཁམས་གོང་གི་འགོག་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་ཤེས་དང་། ཁམས་གོང་འོག་གི་འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་ཤེས་པའི་རིགས་ཁོ་ན་ཆོས་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་གཞན་གསུམ་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་འདོད་ན་ནི་དེའི་རྒྱུད་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་སའི་ཁྱད་པར་ནི། སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས། །བསམ་གཏན་དག་ན་ལྷག་མ་ནི། །ས་རྣམས་ཀུན་ན། དེ་ལ་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་བཞི་པོ་དག་ན་ཡོད་དེ། འདི་དག་ནི་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་བྱ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་ད་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོབས་ལྷག་མ་བརྒྱད་པོ་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་ས་རྣམས་ཀུན་ན་ཡོད་དེ། བསྐྱེད་སླ་བའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཟག་མེད་ཀྱི་ས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་སྟོབས་རྣམས་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་དག་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་
3-346b
མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སེམས་ལ་ཕལ་ཆེར་བརྟེན་པ་ཡིན། ལུས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གླིང་གཞན་དང་ཁམས་གཞན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྟེན་ལ་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ནི་བསམ་སྦྱོར་དམན་པའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
信等根大小体性是否为殊胜非殊胜了知力，了知有情心与心所各种胜解力，了知诸法自性体性即各种界的力，此三者各具九智，因为彼等唯缘有漏无漏有为故。师善聚认为："界"是指由先前熏习习气形成的意乐，因此大乘所说佛因如来藏的增长分了知也在此中显现，所以也表示自性住种姓分了知，此为主尊师利所说。了知从地狱至灭谛一切趣向之道的力具十智，道为因，若欲了知连同果，则灭智也有，因为灭谛是道的离系果。若将单独了知道作为力，则具九智，因为道是有为，无灭智。"或"字是表明彼等的差别。
宿住随念力和死生了知力二者是世俗智，因为无碍了知自他过去生一个接一个
3-346a
相续，以及诸有情的死亡、转生、中阴和结生相续，因为缘自相，未入无我共相相，故不缘谛。漏尽智力若仅了知漏尽灭谛，则欲界灭智法智、上界灭智后智、上下界灭智、尽无生智和世俗智六种，因为唯灭智类以法智等差别而区分，且非有为，不可能有其他三谛智和他心智故。若认为尽智是漏尽相续中智，则彼相续中生起一切智，故具十智。
第二，地差别：宿住死生力，禅定中余，一切地。其中宿住随念和死生了知力二者在四根本禅地，因为此二依止止观双运定而修，不在其他地，因为缘非现在。其余八力在欲界、六禅地和四无色地，即一切地，因为易生。无漏各随应依无漏诸地，由世俗智摄的力依一切地。然而，这些依清净定
3-346b
了知，所以多依第四禅心。身依止者不在其他洲、其他界和其他趣生佛，女身意乐加行劣，故唯依瞻部洲男身。


 །
定义差别
གསུམ་པ་ངེས་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ནི། ཅི་ཡི་ཕྱིར། །འདིའི་སྟོབས་གང་ཕྱིར་ཐོགས་མི་མངའ། །སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་ཤེས་པ་བཅུ་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་ལ། གཞན་ལའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་མཁྱེན་པ་འདི་ལ་སྟོབས་སུ་བརྗོད་ཅེ་ན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པ་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉན་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་ལ་ལར་རྟོགས་འདོད་ཀྱང་ཡུལ་དེ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཐོགས་པས་སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འོས་པ་མིན་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུས་ཐར་ཆའི་དགེ་རྩ་མ་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་འདོད་ཀྱི་མི་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བར་ཕྱིར་བཏང་བ་དང་། བྱ་ཞིག་ཁྲས་གཙེས་པའི་སྐྱེ་འཆིའི་མཐའ་མ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར།
身力
གཉིས་པ་སྐུའི་སྟོབས་ནི། སྐུ་ལ་སྲེད་མེད་བུ་ཡི་སྟོབས། །གཞན་དག་ཚིགས་ན་གླང་ཆེན་སོགས། །བདུན་ཅུས་བླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྲེད་མེད་བུའི་སྟོབས་མངའ་སྟེ། སྲེད་མེད་ནི་སྟོབས་ཀྱི་མིང་སྟེ། དཔེར་ན་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་ལ་གྲངས་མེད་བརྗོད་པ་བཞིན། དེས་ན་སྲེད་མེད་ནི་སྟོབས་ཡིན། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཟེར། ཡང་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མིའི་སྟོབས་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཀྱང་ཟེར། གཞན་དག་སྐུའི་རུས་པའི་ཚིགས་དང་ཚིག་རེ་རེ་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་མངའོ་ཟེར་རོ། །དེས་སྟོན་པའི་གནས་བརྟན་བཙུན་པ་ན་རེ། སྐུའི་སྟོབས་ཀྱང་ཐུགས་ཀྱི་སྟོབས་བཞིན་མཐའ་ཡས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་སྐུའི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མི་བཟོད་ན་
3-347a
ནི་སངས་རྒྱས་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུའང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པའི་ཚིག་ནི། རིམ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་དམ་པ། ཀླུའི་མདུད་པ་དང་། སྦྲུལ་མདུད་ལ་ཟེར། ལུ་གུ་རྒྱུད་དང་། དར་གོས་ཀྱི་སྤུན་ཐག་མཁྲིགས་པས་ཟེར། གཟེར་བུ་བཏབ་པ་ལྟར་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚན་ནི་གླང་ཆེན་ཕལ་པ་བཅུའི་སྟོབས་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ནི་བྲུན་བླ་རྩིར་འོང་ཞིང་ཀླད་པ་ག་བུར་དུ་འགྱུར་ལ། མཁྲིས་པ་གི་ཝང་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་སྐད། གཅིག་གི་སྟོབས་དང་སོགས་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་དང་། སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་སྟེ་བདུན་པ་བཅུ་འགྱུར་དུ་གླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཚན་པོ་ཆེ་ཕྱིན་གླང་ཆེན་གྱི་མིང་མིན། སྐྱེས་བུ་ཚན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་བྱ་བ་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་ན་རེ། གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་བ་ནས་སྟོབས་མཆོག་གི་བར་གོང་ནས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཕྱེད་ཡིན་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི་གནས་བརྟན་བཙུན་པའི་གཞུང་འཛུགས་པའི་ཆེད་དུ་སྐུའི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཇི་ལྟར་ཆེས་ཆེ་པ་དེ་ལྟར་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མིན་ན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དུ་ན་ལྷ་བྱིན་གྱིས་བསད་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་རོ་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོས་འོབས་བདུན་ཟློ་བ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྐུའི་སྟོབས་དེའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྟོབས་དེ་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྔར་བཤད་པའི་རེག་བྱ་འཇམ་པ་ཉིད་སོགས་བདུན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་རེག་བྱ་བརྒྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །
3-347b
ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
定义差别
第三，定义差别：为何，此力因为无碍。唯佛十智称为力，虽他人也有但不称力，因为有碍故。为何此智称为力？因为能无碍入于一切所知故。其他声闻缘觉之智，有时虽欲了知，但不能入于彼境而有阻碍，故不配得力名，如舍利子未见解脱分善根而退回欲出家之人，以及不知被鹰逼迫鸟之生死界限等。总之，诸佛心力如所知般无边，因为了知无碍故。
身力
第二，身力：身具无爱子力，余说节处象等，七十倍力，此是触处。佛身具无爱子力，无爱是力名，如称六十为无数，故无爱即力。谁具此力称无爱子。又初劫人力亦称无爱子力。余说身骨节各节具无爱子力。世尊上座尊者说：身力如心力无边，若不尔，则不能忍受无边智力故，若不能忍，
3-347a
则佛不成为忍耐性质者。佛、独觉、转轮王之节，依次称为极胜、龙结和蛇结，谓连环和丝绸线捻紧，如钉入般坚固。
无爱子力之量，普通象十力为香象（香象据说粪便成龙脑香，脑成樟脑，胆成牛黄）一力，等包括同样地大力、大大力、极伏、胜支、胜力和无爱子七者，十倍增长之力。大力等非象名，指极有力之大力金刚人，余同此。他说：从普通象到胜力依次十倍增长，为无爱子力之半。
论师为立上座尊者宗，认为身力极大如何都可以，若不尔，则不能忍受无边智力，否则释提桓因所杀大象尸体，以足拇指踩七沟也不应可能。如是身力体性是触处，唯大种差别而非所造色。有说：此力非大种，而是前说柔软等七种触的异体为因的第八种触。
3-347b


 །
四无畏
གཉིས་པ་མི་འཇིགས་པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། མི་འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ནི། ཀྱེ་མ། ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་འདི་ན་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་རྒོལ་ཅིང་གླེང་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ངས་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་གནས་ཏེ། ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་པ་འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་ཟག་པ་འདི་དག་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་པ་ལ་ཞེས་པ་ནས་འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། འདི་ན་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ང་ལ་ཞེས་སོགས་མི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་དང་། འདི་ན་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཅེས་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་མི་འཇིགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །
གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྟོབས་ནི་དང་པོ་དང་། །བཅུ་པ་གཉིས་པ་བདུན་པ་བཞིན། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྟོབས་དང་པོ་གནས་དང་གནས་མིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞིན་དུ་མི་འཇིགས་པ་དང་པོ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྟོབས་བཅུ་པ་
3-348a
ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྟོབས་གཉིས་པ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་འགོག་ལམ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་འདིའང་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནས་བར་དུ་གཅོད་ཀྱི། འགོག་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་བར་དུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར། སྟོབས་བདུན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུའམ་དགུ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་པ་འདིའང་ཤེས་པ་བཅུའམ་དགུའི་རང་བཞིན་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཟུང་ན་བཅུ་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པ་བཟུང་ན་དགུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་སྨྲ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་མི་འཇིགས་པར་འདོད་ལ། སློབ་དཔོན་ནི་མི་འཇིགས་པ་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྐྲག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྡེང་ཀ་རྐང་ནད་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞིའི་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་བརྗོད། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཏེ། ཡང་དག་མིན་པའི་ལམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརྫི་བའི་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་སྟོབས་ཡིན་ལ། མི་ཞུམ་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟོབས་
3-348b
དང་། གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་མི་འཇིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་ནི་དཔའ་བ་དང་མི་འཇིགས་པ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་པས། འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐ་དད་དེ་སྟོབས་ཀྱི་དོན་ནི་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་དོན་ནི་མི་ཞུམ་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
四无畏
第二，无畏分二：标示和解释。
第一，无畏有四种。经中说："啊！对于我已现前圆满证悟这一点，在此没有任何沙门或婆罗门能以符合法理的方式指责我说'这些法未现前圆满证悟'，我确实未见到这样的理由。由于我未见到此理由，所以获得安乐、无畏并安住于获得的无畏中，宣称牛王之处为广大，转梵轮，在众中正确发出狮子吼，这是第一无畏。"啊！对于我漏尽，无人能指责我说'这些漏未断'云云，"这是第二无畏"。"在此，凡我对声闻宣说为障碍法者，若修习则不成障碍，对此无人能指责我"云云，第三无畏。"在此，凡我对声闻宣说为出离道者，确实为出离、为彻底灭尽痛苦、为达痛苦边际而出离，对此无人能指责我说'不是为出离痛苦边际而出离'"云云，如前所述，是第四无畏。
第二，如力之第一，第十第二第七，四无畏也是如力中第一处非处智力具十智，为一切地所摄那样，第一无畏也与之相似。第十
3-348a
漏尽智力，具六或十智，由十一地所摄，第二无畏也与之相似。第二业自作智力除灭道智外具八智，为一切地所摄，第三无畏也是八智自性，为一切地所摄，因为唯被初二谛所摄为障碍，而非灭道所摄所障。第七一切趣道智力具十或九智，为一切地所摄，第四无畏也是十或九智自性，为一切地所摄，因为若取有漏无漏道连同果则为十，若取无果则为九。
毗婆沙师认为智即无畏，论师则认为无畏是不怖畏，故非智本身，而是智的果，因为依智生不怖畏，果名假立于因，如称苎麻为脚病。四无畏中，前二说明自智慧断证圆满，后二说明利他圆满，因为是遮止不正道和劝导正道故。无碍智为力，无畏之因是无畏，即不被他所胜，如是则为力，
3-348b
胜他则为无畏。他说：力为勇，无畏为坚，二者作用不同，力的含义是成办所欲之义，无畏的含义是不怯懦义。


 །
说三念住
གསུམ་པ་དྲན་ཉེ་གསུམ་བཤད་པ་ནི། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདག་ཉིད་གསུམ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་གསུམ་སྟེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ་པོ་འདི་དག་འཕགས་པས་བསྟེན་ནས། འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་ན། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་རྣ་གཏོད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་འཇོག་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ། བསྟན་པ་དང་མི་འགལ་བར་བྱེད་ན་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར་ཐུགས་བདེ་བ་མ་ཡིན། ཐུགས་ཡ་ཡོར་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན་ཚོགས་ལ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། དེ་ལས་བཟློག་ཀྱང་མནར་སེམས་སུ་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན། འཚིག་པའང་མ་ཡིན། ཐུགས་མ་རངས་པའང་མི་མངའ། ཞེས་སོགས་གཉིས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཉན་ཁ་ཅིག་མི་ཉན་པ་དེ་ལ་གཉིས་ཀ་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཉན་ཐོས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ལའང་འཁོར་གུས་པས་ཉན་མི་ཉན་གཉིས་ཀ་ལ་ཆགས་སྡང་མི་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་
3-349a
ཆོས་མ་འདྲེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་ཆགས་སྡང་གི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེར་བཞག་གོ། བག་ཆགས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སྔོན་ཉོན་མོངས་སྤྱད་པའི་མཐུས་ལུས་ངག་གི་གཡོ་བ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ལ་འདོད་ཅིང་། བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ནི་བག་ཆགས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་གང་གི་འཁོར་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་དང་མི་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། གཉིས་པ་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་སྐབས་སུ་འགྱུར་གྱི། གཞན་སྟོན་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་སྟོན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡིད་བདེ་སོགས་དེ་དག་མི་འབྱུང་བས་ཡ་མཚན་དུ་རྣམ་པར་བཞག་གི། ཉན་ཐོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རང་བས་དམན་པ་གཅིག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དེ་ཡ་མཚན་ཆེའི། རང་བས་ཁས་དྲག་པ་གཅིག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་ལ་ཡ་མཚན་རྒྱུ་མེད་དེ། དེ་དང་འདྲ་བར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གསོལ་བ་དེ་རང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དབང་གི་ཉན་རང་མི་དབང་བས་ན་དེ་ལ་དགའ་མི་དགའ་མེད་པས་དེར་ཡ་མཚན་རྒྱུ་མེད། དབང་བ་སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་མི་དགའ་མེད་པ་དེ་ཡ་མཚན་ཆེའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །
说大悲
བཞི་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་ནི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་བློ། །ཚོགས་དང་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཆེས་ཆེའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་བློའམ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་མིན་ན་སྙིང་རྗེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡིན་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའང་མི་འགྲུབ་ལ། སྙིང་རྗེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཆེན་པོར་བརྗོད་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཤིང་།
3-349b
འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་དུ་དྲན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དེ་ལས་ཆེས་ཆེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
说三念住
第三，解释三念住：念与正知为体三。念住分众三种，经云："比丘，此三念住是圣者所依而对众应说，当慈悲师为诸声闻说法时，彼等声闻恭敬闻听，以全知心安住，修习随顺法行，不违教示，如来对此不生欢喜，不生悦意，不生高兴，如来对此住于念、正知与舍。圣者所依对众应说者，是第一念住。"又云："反之亦不生嫉恨，不生忿恨，不生忿怒，亦无不悦。"等为第二念住。"有些听闻，有些不听，对此二者皆不生起，而住于念、正知与舍。"等广说如经。此三念住为念、正知与慧为体，慧分为世俗智。
若问：声闻已断烦恼者对众恭敬听闻与否二者，亦不生贪嗔，如何成为佛之
3-349a
不共法？答：声闻未断贪嗔习气，佛已断，故立为不共。习气，声闻由先前烦恼力而有身语动转之因、心中特殊功能，尊者无边铠认为习气是无记心的特殊状态。论师说：或者，声闻在佛众中，对彼师有恭敬听闻与不恭敬听闻，对彼等生极喜等可能，而对其他师则不如是，唯彼师不生喜等，故立为希有，非对声闻说。或者，对不如己者忍耐其害为希有，对胜己者忍耐其害非希有因，同样，声闻为佛众，佛有能力而声闻无能力，故佛无喜不喜并非希有因，有能力而无喜不喜则极希有。
说大悲
第四，解释大悲：大悲为世俗智，资粮相行境，平等故及更大故，差别作用有八种。大悲为世俗智或智体性，若非如此，若如悲心仅为无嗔体性，则不能缘三界一切有情，也将如悲心非有三苦相，故非无嗔。为何称为大？因由大福慧资粮圆满成就，相是通达三苦故，所缘行境是缘三界一切有情，
3-349b
平等忆念为行苦性故，为慧体性故极为锐利，无有比此更大者故。


 །སྙིང་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ན། ངོ་བོ་སོགས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། སྙིང་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ལས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་དེ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ལས་ཐ་དད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་གཅིག་དང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ས་ལས་ནི་ཐ་དད་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་སྐོར་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བྱ་སྟེ་གོང་མ་གསུམ་དང་བཅས་པས་བསམ་གཏན་ས་བཞི་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ལས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དེ་ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་དང་། སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཐོབ་པ་ལས་ཐ་དད་དེ། འདོད་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ལས་ཐ་དད་དེ། སྙིང་རྗེ་ནི་ཉན་ཐོས་སོགས་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་ཡིད་ལ་ཉམ་ང་བར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་མི་ནུས་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པས་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་ལས་ཐ་དད་དེ། སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ན་ལ་སྙིང་རྗེ་བས་མི་འདྲ་བར་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
结尾
གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཉམ་པའི་ཚུལ་དང་། མི་མཉམ་པའི་ཚུལ་ལོ། །
佛陀平等法差别分
དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་དང་ནི། །ཆོས་སྐུ་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པས། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆེ་བའི་ཡོན་
3-350a
ཏན་གྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་སྔོན་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཟག་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནམ་སེམས་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་འགྲོ་བའི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་སྤྱོད་པས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
佛陀不等法差别分
གཉིས་པ་ནི། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྐྱེ་རྒུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་སོགས་ཚེ་རིང་བའི་ཚེ་སྐུ་ཚེ་རིང་བ་དང་། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཚེ་སྐུ་ཚེ་ཐུང་བ་དང་། དུས་ཇི་འདིའི་ཆོས་སྐུ་ནི་ཐེག་ཆེན་ནས་བཤད་པའི་ཆོས་སྐུ་དང་མི་གཅིག་པས་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་སེམས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ལྟ་བ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་གང་བསྐུར་བའི་ཚེ་རིགས་དེ་དང་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ན་འོད་སྲུངས་ཡང་སངས་རྒྱས་སྨོན་ལམ་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་གདུལ་བྱ་ཚེ་རིང་ཡང་ལོ་བདུན་ལས་མ་བཞུགས་ཟེར། ཉིན་ཞག་བདུན་ཡང་ཟེར་རོ། །དང་ཤཱཀྱ་གང་བསྐུར་བ་དེ་གདུང་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བའི་ཚེ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་བྱམས་པ་སོགས་སྐུ་བོང་ཚོད་ཀྱིས་མཉམ་པ་བྲམ་ཟེ་སྒོ་ཚན་གཅིག་འོད་སྲུངས་ཡིན་ཙ་ན་སྒོ་ཚན་དེའི་མིང་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་བཏགས་པའོ། །མིན་ནོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐེ་བོང་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སངས་རྒྱས་སྐར་མ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྐུ་མཐེ་བོང་ཙམ་མོ། །འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་ཕར་ཕྱིན་ལྔ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་ཡང་ཡང་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་གོམས་པ་དང་། དེའང་བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དྲག་པོར་གོམས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
悲与大悲有何差别？有八种差别：悲与大悲为有法，体性有别，因为是无嗔与无痴体性故。相有别，因为是一苦与三苦相故。所缘有别，因为缘欲界与三界有情故。地有别，因为是初禅摄三为一及上三共四禅地，与仅第四禅地故。相续有别，因为声闻独觉与凡夫相续中生故。二者获得有别，因为离欲界贪与离有顶贪获得故。作用有别，因为悲仅使声闻等生起悲心而已，令心担忧，不能救护轮回怖畏，而大悲则是世尊行大悲，能救护轮回怖畏故。所作有别，因为悲仅悲悯痛苦者而不平等，大悲则平等悲悯一切有情故。
结尾
第三，总结分为：佛法差别平等方式与不平等方式。
佛陀平等法差别分
第一，诸佛资粮与，法身利生行，平等。诸佛以大功
3-350a
德平等，因为以先前福慧资粮圆满成就，和以果无漏法流或心所依转变之法身圆满成就，以及事业行持成办众生善趣与解脱利益平等故。
佛陀不等法差别分
第二，随时如众生寿八万等长寿时佛寿长，寿百岁时佛寿短。此时法身非大乘所说法身，因不同故，是解释为断尽一切烦恼之心。如见世间何时王族婆罗门受尊敬，彼族与时俱（如迦叶佛以愿力王虽寿长仅住七年，一说仅七日。释迦则持释迦种姓）。世间身量大小时，释迦牟尼与弥勒等身量相等，而非如婆罗门某类（迦叶时，以彼类名假立于佛）。
思维此三种圆满的智者能对诸佛生起大欢喜恭敬，即二资粮因圆满与（指拇者世界佛星爱者身仅拇指大）果法身圆满及利生行持饶益圆满。第一有四：福度五与智度般若体性一切资粮串习，长时三无数劫串习，且无间断，以猛烈恭敬串习。


 །གཉིས་པ་སྤངས་པ་ལའང་
3-350b
བཞི་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་། སྤངས་པ་དང་། མཐུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕྱི་མ་འདི་གཉིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྡུའོ་ཟེར། དང་པོ་ལའང་བཞི་སྟེ། བདག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་གྱིས་མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་དང་། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་ཀུན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་མ་འབད་པར་མཁྱེན་པའོ། །སྤངས་པ་ལ་བཞི་སྟེ། མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་དུ་བ་དང་། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་ཐུན་མོང་མིན་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །མཐུ་ཡང་བཞི་སྟེ། ཕྱིའི་ཡུལ་སྔོན་མེད་འབྱིན་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། རྡོ་སོགས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས་པའི་མངའ་དབང་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་འཇོག་བྱིན་རློབས་ལ་མངའ་དབང་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྒྲིབ་པ་ལ་གཤེགས་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་འཇུག་པར་མངའ་མཛད་པ་དང་ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་ནར་མ་གཤེགས་པ་ན་མཐོ་དམན་མཉམ། ལོང་འོན་གྱིས་མིག་རྣ་ཐོབ། སྨྱོན་པས་དྲན་པ་རྙེད་པ་སོགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཟུགས་སྐུ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱང་བཞི་སྟེ། མཛོད་སྤུ་དང་གཙུག་ཏོར་སོགས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མཚོན་བྱེད་མཚན་ཕུན་ཚོགས་དང་། སོར་མོ་ཟླུམ་པ་སོགས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གསལ་བྱེད་དཔེ་
3-351a
བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་སྲ་ལ། སྲ་བ་དེ་རིན་པོ་ཆེར་འགྱུར། མཇུག་ཏུ་ནམ་ཀའི་བག་ལ་ཞ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་ཐར་དུ་མཛད་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་། ཡང་ན་ཐེག་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ནི་ནོར་བུར་གྱུར་ན། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རུས་པ་ནི་མཇུག་ཏུ་རྡོར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། ། བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་བར་མཛད་པ་ཕུན་ཚོགས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དད་པ་སྐྱེས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ནས་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དབྱེ་ན་མཐའ་ཡས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དུ་མར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་གྱུར་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ལྟར་ན། ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་ལ་མཁྱེན་པ་དང་བརྗོད་པར་སྤྱོད་དེ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར། སངས་རྒྱས་རེ་རེ་ལ་དབུ་སྟོང་། དབུ་རེ་རེ་ལ་ཞལ་སྟོང་སྟོང་། ཞལ་རེ་ལ་ལྗགས་སྟོང་ཡོད་པའི་ལྗགས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་བསྐལ་བ་དཔག་མེད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་པུའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ཀྱང་མི་རྫོགས་སོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་མཐུ་ཕན་འདོགས་མཐས་གཏུགས་པ་མེད་པས་མཐའ་ཡས་ཤིང་གཞན་ལ་མེད་པས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，断证方面也有
3-350b
四种：智慧、断除、神力和色身圆满。后两者为智慧之果及智慧之依，所以摄于智慧中。第一又分四：无需教授而自证正等菩提之义的了知，通达一切自共相无余故为遍智，遍知四谛一切行相为一切种智，仅凭意愿即能通达的无勤了知。断除分四：断除见修所断三界一切烦恼，由永不退失门永断，不共声闻缘觉阿罗汉而断除随眠习气，解脱二分障碍即断除一切定与等至障。神力也有四：变现外境未曾有物，将石等变黄金，长期安住加持之圆满自在，寿命舍取加持圆满自在，穿越障碍行于虚空，迅速行往极远处，将无量世界纳入极微细尘，以及希有之法即行走时高低平等，盲聋获得眼耳，狂人寻得记忆等种种圆满。色身圆满也有四：白毫与顶髻等为大士标志之相好圆满，指圆等为大士本性明显之随
3-351a
好圆满，无爱子力圆满，身舍利坚如金刚，此坚固后变为珍宝，最终融入法界之圆满。第三有四：使从三恶趣和轮回苦永远解脱之圆满作为，或者，如来身舍利变成宝珠，独觉与声闻等骨也有最终变成金刚者。安置于善趣之圆满作为。如是，这些是佛陀伟大本性的略述，善士生信而赞叹佛陀者皆唯由此三者生起胜解。如来功德圆满若分类则无边，即使世尊加持其寿命为无数多劫的伟大本性，也不能了知宣说一切功德，因为过三千大千世界皆成佛，每佛有千头，每头有千面，每面有千舌，以此诸舌宣说功德无数劫，尚不能说尽一戒德。因此，如来们的功德、智慧、神力、饶益无有边际，故无边；他处无有，故稀有；是利益众生的大宝藏源泉。


 །འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རང་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པས་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་པ་
3-351b
བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། མཁས་པ་རྣམས་ནི་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ཡན་ཆད་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། དེའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་དད་པ་དེ་དག་ནི་མ་གཏོགས་པར་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མ་ངེས་པའི་སྡིག་པ་བགྱིས་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་མི་ནུས་པར་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ལྷ་དང་མིའི་ལེགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་བགྲོད་བྱའི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་བསྐྲུན་པས་འབྱིན་པར་ངེས་པས་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལྷ་ཡུལ་ལ་སོགས་ཡིད་འོང་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མང་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་བས་མྱུར་བ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་མཐའ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ། །
共功德
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། ཆོས་གཞན་སློབ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན། །ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། །ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་མངོན་སོགས། །མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་ཆོས་གཞན་ནི་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་དང་ཡང་ཐུན་མོང་ཡིན་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཁ་ཅིག་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ཡང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་། སོགས་པས་བཟུང་བས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་བཞི་དང་། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་ཤེས་དང་པོ་ལྔ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་བཞི་
3-352a
དང་། ཚད་མེད་བཞི་དང་། རྣམ་ཐར་དང་པོ་བདུན་དང་། ཟད་པར་བཅུ་དང་། ཟིལ་གནོན་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་ཉན་རང་འཕགས་པ་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པས་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉོན་མོངས་ལས་སྐྱེ་བས་ཉོན་མོངས་སྤང་དགོས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་གཞན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པས་བདག་ལ་གྱོད་མེད་མོད། བདག་ལ་དམིགས་ནས་གཞན་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་བདག་གིར་མི་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རིག་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འདོད་དེ། དེའི་ཐབས་ནི་གཞན་གྱི་ཚོགས་གསོག་པའི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་རང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དགའ་མགུར་སྤྱད་ཙམ་ན་དེས་གནོང་ཞིང་ངོ་ཚ་བའི་དྲན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
然而愚童自无功德而对功德胜解
3-351b
被摧者，纵然听闻如是佛陀功德圆满，也不恭敬佛陀及其法，而智者则从内心骨髓深处对世尊及其法生起极大信心，唯一极大信仰者，即使仅凭信心也能压伏不定恶业所作的异熟法不能现起，而领受人天胜妙，最终到达最胜归宿涅槃。因此如来称为无上福田，于彼积集福德必定出生果报，非无果报，且生起悦意天界等果报，以及果报众多而殊胜，现法即可感受故迅速，成为涅槃因故果报最终美好。
共功德
第二，共同功德分标示和解释二者。
第一，法余与有学共，有些与凡夫共，无烦智愿智，四无碍解及神通等。除十八不共法外，其余法与有学声闻独觉共有，有些功德法也与凡夫共有。彼等法是哪些呢？无烦，愿智，四无碍解，六神通，以"等"字摄取四禅，四无量，八解脱，八胜处，十遍处，三摩地等。其中前五神通，四禅，四无色定
3-352a
，四无量，前七解脱，十遍处，八胜处和三三摩地与凡夫共有，其余则与声闻独觉圣者及菩萨共有。阿罗汉应如是思维：众生痛苦从烦恼生故应断烦恼，烦恼也因他人对我生起烦恼而对我无害，但我不应认为他人缘我而生烦恼为己事，因为我了知自己是他们的殊胜功德处故。希望他人断除缘我而生的烦恼，其方法是成为他人积集资粮的殊胜福田，忆念过去自己乐于烦恼时的惭愧，以及获得无烦教授而生起的缘故。


 །རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ན་སྨད་འཚོང་མ་སོགས་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་བདག་དེ་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཏིང་འཛིན་ལས་མ་ལངས་པ་ན་བདག་མཐོང་ན་ཕ་རོལ་པོ་ཉོན་མོངས་བསྐྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་། ལངས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་གཞན་སེམས་སྲུང་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལམ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་འགའ་ཡང་ཉོན་མོངས་སྐྱེད་པས་མི་བྱེད་པས་ན་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་
3-352b
མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཆོག་དེས་བདག་ལངས་པས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་སྐྱེ་འདྲ་ན་ཉལ། ཉལ་བས་སྐྱེ་སྐྱེ་འདྲ་ན་ལྡང་། རྫུ་འཕྲུལ་བྱས་པས་སྐྱེ་སྐྱེ་འདྲ་ན་མི་བྱེད། མ་བྱས་པ་ལ་སྐྱེ་སྐྱེ་འདྲ་ན་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ། འཕགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་། སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀ་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །
殊胜及不共
དང་པོ་ལ། ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་སོ་སོའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་བའི་བཤད་པའོ། །
说六功德差别法
དང་པོ་ལ། ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་། སྨོན་གནས་མཁྱེན་པ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའོ། །
无烦恼
དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས། །བསམ་གཏན་མཐའ་ན་མི་གཡོའི་ཆོས། །མིས་སྐྱེས་ཉོན་མོངས་འདོད་གཏོགས་པ། །མ་སྐྱེས་གཞིར་བཅས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོམ་སྤོང་ཉོན་མོངས་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཟག་མེད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཉོན་མོངས་གཏན་དབྱུང་བར་བཞེད་པའི་ཐུགས་རྗེའི་དགོངས་པ་བརླིང་བས་སོར་ཕྲེང་ཅན་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབྱུང་མི་ནུས་ཏེ། དུས་རེ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། ཏིང་འཛིན་དེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡ་མཐའ་བཞི་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་དེ། བཞི་པ་དེ་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་གྱི། གཞན་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་སོགས་པས་མིན་ཏེ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སེལ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་དེ་དག་ལ་ཉམས་པ་སྲིད་པས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱིའང་ཉོན་མོངས་རེས་འགའ་སྤོང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར།
3-353a
ལུས་རྟེན་ནི་མི་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་འདོད་པར་གཏོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་མ་འོངས་པ་གཞིར་བཅས་ཆགས་སོགས་སྒོམ་སྤོང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གོང་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་ཤས་ཆུང་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སྐྱེས་རྣམས་སྤང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞི་མེད་མཐོང་སྤོང་ཀུན་འགྲོ་ནི་ཁམས་དང་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་བཟློག་མི་ནུས་ལ། ཕ་རོལ་ཆགས་སྡང་ཅན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
了愿处智
གཉིས་པ་ནི། སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ས་བསམ་གཏན་གྱི་མཐའ་ན་ཡོད་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དང་། གླིང་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །སྨོན་ཤེས་དེའི་དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་བཅས་ཁོ་ན་མིན་གྱི། གཟུགས་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
由什么理由使妓女等他人完全不生起烦恼，令任何众生缘于我而不生贪嗔我慢，生起这样的智慧：在我未从定中起时明确希望"愿他人见我不生烦恼"，即使起定也随顺保护他人心的方法之道，使任何他人都不生起烦恼，故称为无烦。并非仅仅生起无烦三摩地就能令他人无
3-352b
烦恼，如圣者须菩提是无烦最胜者，我起身则似生烦恼就卧，卧似生烦恼就起，以神变似生烦恼就不作，不作似生烦恼就作。
第二，广说分为：与圣者共有，与凡圣二者共有。
殊胜及不共
第一，解释六功德各自法及共同解释。
说六功德差别法
第一分为：无烦恼，愿智，四无碍解。
无烦恼
第一，无烦恼世俗智，在禅定边际不动法，依人生烦恼欲界摄，未生有依为行境。无烦三摩地是世俗智，因为是缘他相续修所断未来烦恼为境，故无无漏的可能。佛住无烦，由欲彻底拔除烦恼之悲心意乐深广，对指鬘等烦恼生起舍心，因为他们具有证悟种姓故。声闻离了解意乐和随眠，不能完全拔除烦恼，因为仅能暂时断除故。此三摩地唯在第四禅边际中有，因为第四禅是诸易行道中最胜故。阿罗汉是不动法者，非退法等，因为不动法者能除他相续烦恼，而后者可能退失，故有时不能断除自相续烦恼。
3-353a
身依唯依人生起，因为慧明利故。所缘是欲界摄未生即未来具依烦恼，是贪等修所断之行境，因为缘上界而生烦恼甚少故，已生者不能断故，无所依的见所断遍行缘一切界地故不能遮止，因为如是发愿"愿具贪嗔者不生烦恼"而入定故。
了愿处智
第二，愿智亦复如是，彼所缘一切法。愿智也是世俗智体性，在第四禅边际，是不动法者所有，以三洲为所依，如同无烦。愿智的所缘不仅是具依烦恼，而是色等一切法。


 །དེ་ལ་སྨོན་ཤེས་ནི་སྨོན་པ་སྔར་བཏང་ནས་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་དང་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སྨོན་ནས་རབ་མཐའ་བཞི་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་གྱུར་པ་ཤེས་པའོ། །བྱེ་སྨྲས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ཡིན་པས་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་མངོན་ཤེས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རང་དང་འོག་ས་ལ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་དམན་ཅིང་ཞི་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ནི། གཟུགས་མེད་ན་སྐྱེས་སོ་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་མེད་ན་སྐྱེས་སོ་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་
3-353b
ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལམ་མ་ཉམས་པ་དང་། ལྡན་པ་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ལས་ཤེས་པ་ནི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲུལ་ཞིང་དང་། ཞིང་ལས་འབྲུ་དཔོག་པ་བཞིན་ཟེར་རོ། །གཞུང་ལུགས་གཞན་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་ཏེ། དེས་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད།
四无碍
གསུམ་པ་ལ། དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་བསྟན་པ། མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་བཤད་པ། ཐོབ་ཚུལ་གྱི་དོན་བསྡུ་བའོ། །
说共法
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་དང་། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག །ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་བཞི་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་པ་དེ་བཞིན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡིན་པ་དང་། མིའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། དང་པོ་རྣམ་གསུམ་གཞན་རྣམས་དགེ། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། གཞན་དགུ་པོ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་སྟེ་སེམས་ཤེས་ཟག་བཅས་ཀྱང་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་ལ་གཞན་ལམ་བདེན་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །
གཉིས་པ་ནི། དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ་བར་དགུ། །རྗེས་ཤེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དྲུག །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི། །དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དེ།ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་མི་ལྕོགས་མེད། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་ས་དྲུག་ན་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་གཟུགས་མེད་ན་མེད། ཉེར་བསྡོགས་གོང་མ་རྣམས་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་མེད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དེ་དྲུག་གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་སྟེ། ཟག་མེད་ས་དགུ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ན་རྗེས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །རྗེས་ཤེས་ས་དགུ་ན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་དང་། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དྲུག་ཀྱང་དགུ་པོ་དེ་ན་ཡོད་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ན། ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ས་དྲུག་ན་ཡོད་ལ། རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ས་དགུ་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི། གཞན་དུ་མེད་དེ། དེའི་སྦྱོར་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་ལ་རྟེན་འཆད་དགོས་ཤིང་།
3-354a
བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ངག་རིག་པ་སྟེ། དོན་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པས་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
其中愿智是先发愿后了知，即思"当知此此"而发愿，入定于第四禅边际，了知成为其境的一切。毗婆沙师说：无色不能现量了知，因为此是第四禅地，不能缘上地无色界为境，此如同神通，彼只缘自地及下地为境，将如是解释。然而，从身心劣寂之因同类，可知"彼生于无色界"；从具有等至行为可知"彼生于无色界"；从已得无色
3-353b
定未退失和具有"当生无色界"等差别的了知，如农夫察看田地和从田地推知收成。依据其他论典，佛能现量了知无色界，因为无有非佛现量境的法。
四无碍
第三分为：以分类门宣说共同法，分别解说不同特性，总结获得方式的意义。
说共法
第一，如是法义词句与，辩才无碍解。法义词句与辩才无碍解四者，如无烦是不动法者所有，以人为所依。
第一，初三种余诸善。初颂的第一世俗智有善、不善、无记三种，其余九者为善，心智虽有漏但为修所生，其余为道谛所摄。
第二，初遍一切地，法智唯在六地中，随智如是有六种，余心智在四禅中。初世俗智从欲界至有顶，存在于一切地中，因为缘一切为境故。法智存在于四禅、未至定、殊胜禅六地，因为缘欲界，无色界中无，上地近分是有漏故无。彼六禅、前三无色，即无漏九地中有随智，因为前三无色中仅有修道所摄随智。如随智在九地中，四谛智及尽无生智六者也在彼九地中，特别分析则，法智所摄诸智在六地中，随智所摄诸智在九地中。他心智唯在四禅中，他处则无，因为彼加行须依靠色界心，
3-354a
以及应解释之理由的语理解，即因为是具义理由之语故为词句（语源学）。无滞碍是不可遮遣。


 །
第四四法
གཉིས་པ་ནི། བཞི་པ་རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། །མངོན་བརྗོད་ལམ་ལ་དབང་ཉིད་ལ། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་ངག་དང་ལམ། །ཤེས་པ་དགུའོ་ས་ཐམས་ཅད། །བཞི་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། དོན་རྣམས་ཀྱི་འགལ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་རིགས་པ་དང་། དེའང་ཐག་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དང་། རང་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་ལྷག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་བརྗེད་པས་ལམ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ལ་ཐོགས་མེད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི་འབེལ་བའི་གཏམ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། འདི་ནི་སྤོབས་པ་ཡིན་ལ་སོ་སོ་རིག་པའང་ཡིན་པས་སྤོབས་པ་སོ་སོ་རིག་པའོ། །ཡང་ན་སྤོབས་པ་ནི་རིག་གྲོལ་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །བཞི་པ་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ངག་དང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་མོ། །དེ་ཤེས་པ་དགུ་སྟེ། ངག་ལ་དམིགས་པ་དེ་སྡུག་ཀུན་ཆོས་རྗེས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལམ་ཆོས་རྗེས་ཟད་མི་སྐྱེ་ཀུན་རྫོབ། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ་དགུ་ལས་འདུས་མ་བྱས་ལ་མི་དམིགས་པས་འགོག་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ངག་དང་ལམ་ལ་དམིགས་ན། སྡུག་ཀུན་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཞེ་ན། ངག་དེ་འདོད་གཟུགས་ན་ཡོད་ལ། དེ་ཉིད་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པས་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བཞག་གོ། ངག་ལ་དམིགས་ན་འདོད་པ་བསམ་གཏན་ས་བཞི་སྟེ་ལྔ་ལམ་ལ་དམིགས་ན་བསམ་གཏན་ས་དགུ་སྟེ་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དོ། །
第二二法
གསུམ་པ་ནི། ཡང་དག་དོན་རིག་བཅུའམ་དྲུག །དེ་ནི་ཀུན་ན། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། བརྗོད་བྱའི་དོན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་ཤེས་པ་བཅུའམ། དོན་མྱང་འདས་ཡིན་ན་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། ཆོས་རྗེས། འགོག་པ། ཟད་མི་སྐྱེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་
3-354b
པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དེ་ནི་ས་ཀུན་ན་ཡོད་དོ། །
第一及三体性
བཞི་པ་ནི། གཞན་ཀུན་རྫོབ། །གཞན་ཆོས་དང་ངེས་ཚིག་རིག་པ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་ངག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།
第一之地
ལྔ་པ་ནི། ཆོས་རིག་འདོད་དང་བསམ་གཏན་ན། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་ན་ཡོད་དེ། དེ་ཡན་ཆད་ན་རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར།
第三地差别
དྲུག་པ་ནི། ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ངག་གམ་ངེས་པའི་ཚིག་རིག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ། མདོ་ལས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ངག་ནི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བླང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པའི་ཕྱིར། བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ། ཚིག་དང་ཚིག་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་དོན་སོ་སོར་རིག་བྱ་དང་། ངེས་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། མང་པོའི་ཚིག་དང་། ཕོ་མོའི་རྟགས་དང་། སོགས་པས་དུས་དང་བྱེད་པ་སོགས་ཚིག་བླ་དྭགས་ཏེ། ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་ལ་ཐག་ཐོགས་མེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་སོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དོན་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་གཅིག་དང་མང་པོ་དང་། ཕོ་མོ་ལ་སོགས་བླ་དྭགས་ཏེ། ཐ་སྙད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་རྟོགས། དོན་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་ཚིག་ཤེས། དེ་རྣམས་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོབས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཚིག་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་རུང་གཟུགས། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་བརྩད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལན་དང་ལན་སྤོབས་པས་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第四四法
第二，第四理性无障碍，明确宣说及掌握道，彼之所缘语与道，九种智慧遍一切。第四辩才无碍解是对诸义的相违相联之理性，并且无障碍地明确宣说，以自心作意而不忘止观三摩地，即无滞碍地了知掌握道。第一是善于相关言谈，第二是善于自心作意。此为辩才，也是无碍解，故为辩才无碍解。或者，辩才是称为慧解脱者，故也是如此。第四无碍解的所缘是语言和有漏无漏之道。此为九智，即缘语言者为苦集法随尽无生世俗智，缘道者为道法随尽无生世俗，他心智，共九智，因为除了不缘无为的灭智外。若问：如果缘语和道，如何通达苦集？答：语在欲界色界中有，其本身是有漏故为苦，能生后有故为集，故成立为智。缘语时在欲界及四禅地共五地，缘道时在九禅地即一切地中有。
第二二法
第三，正义解十或六，彼遍一切。义无碍解，若所诠义为一切法则为十智，若所诠义为涅槃则为六智，即法随、灭、尽无生、世俗
3-354b
智。义无碍解遍一切地。
第一及三体性
第四，余世俗智。其余法和词句无碍解二者为世俗智体性，因为缘名身等所诠法及语言故。
第一之地
第五，法解在欲界及禅中。法无碍解在欲界及四禅中有，因为此上无能诠名句文身故。
第三地差别
第六，语在欲界及初禅。语言或词句无碍解仅在欲界及第一禅有，因经中说"思择而后发言"，语言是由思维而发的体性，而第二禅以上无寻伺故。假立论中说："诸无碍解如是说：词句及能显词句之文字，及彼等义各别了解，词句本身的单数、双数、复数词，阳性阴性标记，等摄时态、作者等词附加，即施设名言，于此无障碍之智为法无碍解等。"此说依随词句文字而了解义，及其单数复数，阳性阴性等附加，对名言无障碍，其次第成立为：依法名了解义，依了解义知词句，依了解彼等获得辩才故。确定词为词句，如"色是可见者"等。有些说：依诘难方式回答及回答辩才为辩才。


 །བྱེ་སྨྲ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་
3-355a
ངེས་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན། རྩིས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་སྟེ། འདི་དག་ལ་མཁས་པར་མ་བྱས་པར་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། སློབ་དཔོན་ནི་སོ་སོར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །
摄所得义
གསུམ་པ་ཐོབ་ཚུལ་གྱི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །གང་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ངེས་པ་བཞི་ཅར་ཡོད་དེ། འགས་ཀྱང་དེ་དག་མ་ཚང་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་མེད་དེ། ལམ་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
说六功德共法
གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་ཐུན་མོང་བའི་ཆོས་བཤད་པ་ལ། སེམས་རྟེན་སྤྱིར་བསྟན་པ། རབ་མཐའ་དངོས་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར། བཞི་པའི་རབ་མཐའ་ངོས་བཟུང་བ། སྦྱོར་བའི་དམིགས་བསལ་ལོ། །
总说心依
དང་པོ་ནི། དྲུག་པོ་དེ་དག་རབ་མཐའ་བས། །ཉོན་མོངས་མེད་སོགས་ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ཐོབ་ཀྱི། རབ་མཐས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
是非极边差别
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་རྣམ་དྲུག །བསམ་གཏན་བཞི་པ་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིགས་གསུམ་རབ་མཐའ་འབའ་ཞིག་པ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། བཞི་པའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་ཀྱང་། དེ་དངོས་གཞི་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ། །
决定第四之极边
གསུམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་མཐའ། །དེ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་བྱས། །འཕེལ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། །རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཡ་མཐའ་བཞི་པའོ། །དེའང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཙམ་ཁྱབ་བྱེད། རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ཁྱབ་བྱ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཙམ་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་བརྒྱུད་མི་དགོས་
3-355b
པས་དེ་ནི་འདོད་སེམས་བསམ་གཏན་བཞི་རིམ་པར་བརྒྱུད། གཟུགས་མེད་གསུམ་བརྒྱུད་སྲིད་རྩེ་ལ་འཇུག་པས་ས་དགུ་པ་ཀུན་གྱིས་མཐུན་པར་བྱས་ནས། ཡང་སྲིད་རྩེ་ནས་འདོད་པའི་བར་གྱི་མི་མཐུན་པ་དང་། དེ་ལས་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་ཆུང་ངུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འབྲིང་གཉིས་པ་དང་། འབྲིང་གཉིས་པ་ལས་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གསུམ་པ་ནི་འཕེལ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འཕེལ་བའི་བར་ཡིན་ལ། རབ་དེའི་ཡ་མཐའ་ཡིན་པས་བཞི་པ་འདི་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། འཕེལ་བའི་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་རབ་མཐའ་ནི། མུ་བཞི་བརྩིས་པ་ན་མུ་བཞི་པ་མུར་ཐུག་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་འདིར་བལྟོས་ལ་མཐའ་ཟད་པར་སྟོན་པའི་དཔེའོ། །
加行之不共
བཞི་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྦྱོར་ལས་སྐྱེས། །ཡོན་ཏན་དེ་དྲུག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་ཉན་རང་དེའི་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་བྲལ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ནི་སྦྱོར་བྱུང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འདོད་དགུར་འབྱོར་པའི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་འགྱུར་བ་བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རགས་ལས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
毗婆沙师认为法义
3-355a
词句辩才无碍解的前行分别为：算术、佛语、语法学、因明学，若未精通这些，则不能生起彼等，如是闻说。论师则说一切无碍解的前行唯是佛语。
摄所得义
第三，总结获得方式：不可不全而获得。凡有一者必有全部四种，任何人都不可能不全而获得，因为是同一道果故。
说六功德共法
第二，解说六功德共法分为：总说心所依，是非极边差别，确认第四禅极边，加行的特例。
总说心依
第一，彼等六由极边得。无烦等六种功德皆由极边禅定获得，但非极边所摄，因为经中说"语在欲界及初禅"故。
是非极边差别
第二，彼为六种。第四禅极边是无烦、愿智、三种无碍解为纯极边，共六种体性。词句无碍解是依第四禅之力获得，但非第四禅地所摄，如欲界变化心虽得禅定根本定，但非根本定。
决定第四之极边
第三，禅定边际，彼由诸地作顺行，至增长之极致。极边即第四禅上边。而第四禅仅是包含者，极边是被包含者。第四禅不需经无色等持等
3-355b
故，此从欲界心依次经四禅，再经三无色，入有顶，经九地顺行，再从有顶至欲界逆行，再从欲界至第四禅顺行，如是，此三摩地是依一切地而顺修生起的。如是修习，从小的第一禅至中等第二禅，从中等第二禅至广大第三禅入定，第三禅是增长最胜故为增长边际，极边是其上边，此第四禅即是极边，因为是增长的最终到达处故。此极边，如计算四句时第四句为句之极限，如是此禅相对而言表示穷尽边际的比喻。
加行之不共
第四，佛外余由加行生。彼六功德，除佛外的声闻缘觉由加行而生，非仅由离贪而获得。佛无丝毫加行所生，因为具随欲自在故，其一切圆满功德仅依显现意愿而决定。


 །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲན་ཟླ་ཀུན་བྲལ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་པ་ཡི། །ཐུབ་ཆེན་ཆོས་རྗེ་འདི་ཡི་ཡོན་ཏན་ལ། །བྱིས་ཡིག་རྙིང་ལ་ལར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཟེར་བ་སྣང་། ཡི་གེ་སར་པ་ལ་ལར་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཟེར་བ་སྣང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་གནའ་མཆན་ལ་འདོད་དགུར་ཟེར་བ་སྣང་ངོ་། །འཕགས་རང་བློ་དང་འཚམས་བརྗོད་པ་ནི། །མཁའ་ལ་དཔག་ཚད་བྱེ་བར་བཅད་པ་བཞིན། །ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ཡི། །དགེ་དེའི་
3-356a
འབྲས་བུ་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ཤོང་བ་ཡོད་མིན་པས། །རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་བསམ་དང་བརྗོད་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །
胜者与凡夫皆共法
གཉིས་པ་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ཀ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཁྱད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ། ངོ་བོ། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཐོབ་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་ཡིད་དང་ནི། །སྔོན་ཚེ་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་དང་། །ཟད་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡི། །མངོན་ཤེས་རྣམ་དྲུག །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཡིད་ཆགས་སྡང་སོགས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་ནི་རང་གཞན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡི་མངོན་ཤེས་ནི། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་ཞིང་། མཐོང་བ་དེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་གྲོལ། སྲིད་པའི་ཟག་པ། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་གི་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་མངོན་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་ནི་སོ་སྐྱེ་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་གྲོལ་བློ། །དྲུག་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་འབྲས་འདུས་བྱས་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །
法差别
གསུམ་པ་ལ། ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་གང་ན་ཡོད་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །
所有智
དང་པོ་ནི། བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། །སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་ཟག་ཟད་མ་གཏོགས་བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་སེམས་ལ་
3-356b
དམིགས་ནས་དེའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆ་ཆོས་རྗེས་ལམ་སེམས་ཤེས་དང་། ཟག་བཅས་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་སེམས་ཤེས་ཏེ་ལྔ་ཡིན་ནོ་སྟེ། རྫས་རང་མཚན་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྟོག་ཅིང་འཚོལ་བའི་བློ་ཅན་དང་། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། ཟག་བཅས་སེམས་ཤེས་ཆགས་བཅས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་མིན་ལ། འགོག་པ་མཚུངས་ལྡན་མིན་ཅིང་སྡུག་ཀུན་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་མིན་པས་ལྔ་པོ་དེ་དག་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་ཟད་མངོན་ཤེས་ནི་ཟད་པ་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞིན་ནོ་སྟེ། ཟག་ཟད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ན། འགོག་ཆོས་རྗེས་མི་སྐྱེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་གོ། ཟག་ཟད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་ན་བཅུ་ཅར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
于此说道：无与伦比圆满佛陀之，大能法王此之功德，旧稿中有称"欲自在"，新稿中有称"法自在"，欲自在的古注中称为"随欲"。依圣者自心适合而言：如虚空中分割亿由旬，仅是一分亦如是，彼善
3-356a
果成色相时，虚空界中难容纳，故思说如来功德。
胜者与凡夫皆共法
第二，解说胜者凡夫二者共有的功德分为：功德差别及确立差别。
第一分为：分类，体性，法的差别，获得方式。
第一，神变天耳心，宿世死生及，漏尽证得之，神通六种。神变境变化及空中行走的了知，天耳，他人贪嗔等心类的了知，忆念自他前世的宿命，了知死亡与转生，及漏尽智证得的神通，即如实了知"苦是圣谛"，余谛亦如是类推，见此后心从欲漏解脱，有漏、无明漏心得解脱。已解脱者得解脱智见，知"我漏已尽"，直至"无有后有"。这些即是六种神通。其中前五与凡夫共有。
第二，解脱智。此六者皆为沙门果解脱道有为性，即解脱道的智慧体性。
法差别
第三分：何种智慧，何地有，何为行境。
所有智
第一，四为世俗智，心智则为五，漏尽通如力。除心差别和漏尽外四者为世俗智，因为唯是有漏故。缘他心
3-356b
而知其差别者有：无漏分的法随道心智，有漏分的世俗智和心智共五种，因为缘实有自相，是寻伺心，无漏道相，有漏心智有贪等相，而尽无生智不如是，灭谛非相应且无苦集智相，故非彼五。漏尽神通如尽所知力：若唯缘漏尽则为灭法随无生世俗智共六；若就漏尽相续而言则为十者皆有。


 །
所在地
གཉིས་པ་ནི། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །ལྷག་མ་མངོན་ཤེས་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ན་མེད་དེ། དེའང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྷའི་རྣ་བ་དང་མིག་གི་མངོན་ཤེས་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་གཟུགས་མེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པས་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཤེས་ཀྱང་མེད་དེ། གཟུགས་འདི་འདྲ་བས་ན་སེམས་འདི་འདྲར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ནམ་མཁར་འཕུར་བ་རྡོ་ལ་སྟེགས་འཆའ་བ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་གནས་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ཤེས་པ་བཏེགས་སུ་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་འདི་ནི་ཐེག་དམན་གྲུབ་མཐའ་དམའ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །རྗེས་དྲན་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་དྲན་པ་ལ་རང་གི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དེའི་སྔ་མ་ཞག་ཟླ་ལོ་སོགས་མཐར་གྱིས་དམིགས་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་གཞན་འདོད་པ་སོགས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་
3-357a
དགོས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པས་གནས་གཞན་འདོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་ཀྱི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཅེས་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱིས་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་ལ། འདོད་སྤྱོད་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་དུས་དམིགས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཡང་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཆེ་གེ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞེས་གནས་དང་། དུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་དང་། མིང་ཁ་ཟས་སོགས་ཅི་རིགས་པར་འདོད་གཟུགས་སུ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་གཟུགས་ལ་སྟེགས་ཇི་ལྟར་འཆའ་བ་ནི། རང་གི་ལུས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་སེམས་ནི་འདི་འདྲ་བ་སྟེ། ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པའི་ཁ་དོག་ཅི་འདྲ་དང་། འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའི་ཁ་དོག་ཅི་ལྟ་བའི་མཚན་མ་འཛིན་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གཏོད་ཅིང་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཤེས་པ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གྲུབ་ནས་ནི་མཇུག་ཏུ་གཟུགས་ལ་མི་བལྟོས་པར་མངོན་པར་ཤེས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འགགས་མ་ཐག་པའི་མཚན་མ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་བཟུང་ནས་སེམས་དེ་ལུགས་ལས་བཟློག་སྟེ། དྲན་པས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་བར་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དྲན་ན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔ་མའི་འཆི་སྲིད་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་སོགས་གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་དྲན་ནོ། །མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ནི་ཚེ་གཅིག་གམ་གཉིས་སོགས་ཐོད་རྒལ་དུའང་
3-357b
དྲན་ལ་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཁོ་ན་དྲན་ནོ། །འོ་ན་རྟེན་འདོད་པའི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དྲན་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་ཡིན་པས་དེ་དག་ཀྱང་འདིར་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་དེར་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཉིས་ལ་མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ཀྱང་ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་དྲན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པ་འདིར་སྐྱེས་པ་རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་གཟུགས་མེད་མི་ཤེས་ཙ་ན། དེར་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ནས་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་འདོད་ན། ཕ་རོལ་པོ་ཁམས་གང་ནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ཤེས་དེ་བསྐྱེད་དོ། །གཟུགས་མེད་ནས་ཤི་འཕོས་པ་མིན་པ་གཞན་དེ་དག་གི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ནི་རང་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པ་ནི་བསྐྱེད་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྷའི་རྣ་བ་དང་མིག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་བ་དང་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
所在地
第二，五在四禅中。其余五神通在四禅中有，无色界中则无。其中神变、天耳、天眼三种神通无，因为它们缘色法为境，而无色界已破除色想，不缘色法故。心智亦无，因为"由如是色而有如是心"是依色为依处，即缘色法道所成办故。如同鹫鸟幼雏飞行空中需依靠岩石。所说宿命智、他心智需以色智为依处的说法，是依小乘低层次宗义而言。宿命智也无，因为忆念时需渐次缘自己前刹那及更前的日月年等，忆念前世其他住处如欲界等而现证
3-357a
，但无色界不缘其他住处如欲界，因为"无色根本定诸善，行境非是下有漏"，故无色界不缘欲界诸法，虽然在证得无色界处时曾缘欲界法，但证得后则不缘。缘色法的方式是"从彼处死后转生于某处"，"时间如是"，名称、饮食等各种欲界色法为所缘。他心智加行如何依色为所依：依"如是身中有如是心"，执取嗔恨生起时何种颜色相，贪欲生起时何种颜色相，先于自相续确定，然后投射于他人相续，通过此加行了知他心，成就神通。成就后，最终不依赖色法而现知。宿命随念加行是：以心截取并执持刚灭意识的特征，逆转此心，以念相续连结，从当下直至其他前一刹那的状态作意，直至忆念一个中有刹那即为成就。如是渐次忆念前一死有、前世等其他情况。现证后，能
3-357b
跳跃忆念一世或二世等，唯忆念曾经亲身经历之事。若问：依欲界的宿命随念如何忆念净居天，因为是不还者彼等不生于此，而凡夫也不生于彼，故未经历过？答：不成立，虽无见闻经历，但可通过闻所经历而忆念。若从无色界死后转生此欲界者，不知自己前世无色界的情况，想修禅定成就宿命随念，则依靠他人从何界转生此处的相续生起彼神通。非从无色界死亡者的宿命随念则易于自相续中生起。神变、天耳、天眼的加行是轻性、声音、光明的作意。


 །སྣང་བ་ཕུལ་བས་ལྷ་མིག །རོལ་མོ་ཕུལ་བས་ལྷའི་རྣ་བ། བཞོན་པ་བྱིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ། ཆོས་བྱིན་པས་ཚེ་རབས་དྲན་པ་སོགས་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ཕུལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེས་སྦྱོར་བ་རང་ཡང་འགྲུབ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པ། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཅེས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
所行
གསུམ་པ་ནི། རང་དང་འོག་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། །མངོན་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རང་ས་དང་འོག་སའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། གོང་མ་མིན་པ་ནི་དམན་པའི་ཡུལ་མཆོག་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་རང་གི་ས་པ་དེའི་ས་པའམ་འོག་མར་འགྲོ་བ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཀྱི་གོང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྣ་བ་དང་སེམས་ཤེས་དང་སྔོན་གྱི་
3-358a
གནས་རྗེས་དྲན་དང་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་རིམ་བཞིན་རང་ས་དང་འོག་སར་འཇུག་གི། གོང་མ་མི་ཐོས་མི་ཤེས་མི་དྲན་མི་མཐོང་བས་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ནི་གོང་མའི་ཡིན་པས་སེམས་ཤེས་དང་སྔོན་གྱི་གནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་འཛིན་ཏོ། །
所得分
བཞི་པ་ཐོབ་ཚུལ་ནི། ཐོབ་བྱ་འདྲིས་པ་ཆགས་བྲལ་བས། །མ་འདྲིས་པ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་བྱ་ཡིན་ལ། མངོན་ཤེས་ཚེ་རབས་གཞན་ནས་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་ལ། འདྲིས་མ་འདྲིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། མངོན་དུ་བྱེད་མ་ནུས་ན་ཐོབ་ཀྱང་མ་ཐོབ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། དེའང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་རིས་ལ་ལ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་པ་ཡོད། ལ་ལ་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་གྱི་དགྲ་བཅོམ། མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་སྲིད་རྩེ་མན་གྱི་ས་ཐོབ་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །
安立差别
གཉིས་པ་ཁྱད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། ཐུན་མོང་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
安立共法
དང་པོ་ལ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་སྦྱར་བ། དགེ་སོགས་གསུམ་དང་སྦྱར་བ། རིག་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ། ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་དང་སྦྱར་བའོ། །
念住加行
དང་པོ་ནི། གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་མིག །གསུམ་པ་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་དམིགས་པས་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ་མོ། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་མིག་གིས་མངོན་ཤེས་ནི། དང་པོ་ལུས་དྲན་ཉེ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་གྱི། སྒྲ་མ་གཏོགས་ཏེ། སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པས་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣ་བ་དང་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་
3-358b
དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཁྱད་པར་ལྷའི་མིག་ནི་འཆི་བ་དང་བར་དོ་དང་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་དོག་བཟང་ངན་སོགས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། འོ་ན། མདོ་ལས། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དང་ལྡན་པར་གསུངས་པས། ངག་ཡིད་ཀྱང་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་མ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་ངོ་བོའི་རྣམ་ཤེས་དེས་མི་ཤེས་ཀྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མིག་གི་མངོན་ཤེས་དེ་ལས་གཞན་པ་གང་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེས་འཛིན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
奉献光明而得天眼，奉献音乐而得天耳，施舍坐骑而得神变，布施佛法而忆宿世等，这些是异熟所成就，非为加行，而奉献光明等因也使加行本身容易成就。漏尽的加行，如"住戒闻思具，于修勤修习"中已说明。
所行
第三，缘自地及下地境。此五神通是缘自地及下地境界，非上地，因为下劣境非胜妙故。神变神通能行于或变现自地及下地，非上地。同样，天耳、心智、宿命
3-358a
随念及死生智，各自仅入自地及下地，不能闻上地、知上地、忆上地、见上地，因此无色界心属于上地，故不为心智及宿命神通所取。
所得分
第四，所得熟练离贪获。未熟练即先未生起差别者为加行所得，曾于前世习熟练神通者通过离贪获得，但熟练与不熟练者皆须修加行才能现证，因为若不能现证，虽得亦如未得故。此中有些神通品类虽得能现证，有些虽得而不能现证，如慧解脱阿罗汉，虽得未至定乃至有顶诸地，但不能现证。不得而现证则不可能。
安立差别
第二，确立差别分为：确立共法和确立别法。
安立共法
第一，配合念住，配合善等三性，配合三明，配合三神变。
念住加行
第一，第三为念住三，初神变天耳眼。第三，他心智缘心及心所，故为受、心、法念住三者。神变、天耳、天眼神通是初身念住，因为缘色法故。其中神变的所缘是外四处，不含声，因为声为间断，不能变现故。天耳、天眼神通的
3-358b
所缘是声处和色处。其中天眼唯缘死、中有、生有的颜色好恶等色处，若问：经中说"了知死生，如是诸众生具身恶行"等，说具三门业，岂不说语意也为所缘境？答：语意业不为天眼神通自体识所知，而是圣者天眼神通以外能如是了知者，即是作为天眼神通眷属的意识能取此境。


 །ཞེས་བྱེ་སྨྲས་ཟེར་བ་ལ། ཡིད་ཤེས་དེ་མངོན་ཤེས་དྲུག་ཏུ་མ་འདུས་ན་མངོན་ཤེས་བདུན་པར་ཐལ། འདུས་ན་གཙོ་འཁོར་གྱི་རྣམ་གཞག་མི་འཐད། འོ་ན་ལུས་ངག་གི་ཉེས་སྤྱད་ནི་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་ལ། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་དེ་དག་ལས་དཔོག་པའམ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ནི། གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གསུམ་ཀ་ལ་དམིགས་པས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་ཀའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཟག་ཟད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ན་ཆོས་དྲན་ཉེ་དང་། འོན་ཏེ་དེའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་དག་ཡིན་ལ། ཡང་ན་ཟག་ཟད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པས་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གཞན་གསུམ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་ཅར་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །
善等三加行
གཉིས་པ་ནི། མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་དགེ། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི་
3-359a
ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་ཅིང་དགེ་བ་བཞིར་མ་འདུས་པས་མ་སྒྲིབ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་མིག་རྣའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་བོ། །འདི་ཡང་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིག་རྣའི་མངོན་ཤེས་དགེ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན། བསམ་གཏན་གཉིས་གསུམ་བཞི་པའི་མིག་རྣའི་མངོན་ཤེས་རྟེན་གཉིས་གསུམ་བཞི་པ་ཡིན་པས། གཉིས་གསུམ་བཞི་པའི་མངོན་ཤེས་ཟེར་གྱི། དངོས་སུ་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ཙ་ན། དང་པོའི་དགེ་བ་དམན་པས་མི་བསྐྱེད། ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མི་བསྐྱེད་ཙ་ན་ལུང་མ་བསྟན་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། དེ་གཉིས་དགེ་བ་ཡིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བྱེད་ལས་མེད་དོ། །འོ་ན་མངོན་ཤེས་དེ་གཉིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་པ་སོགས་ནས་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བས། མིག་རྣའི་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་མེད་ལ། དེ་དག་མེད་པར་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ལྟར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་གི་རྟེན་མིག་དང་རྣ་བའི་དབང་པོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའང་ཡིན་པས་རྟེན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་དེ་གཉིས་ཐོབ་བྱེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེར་བརྗོད་དེ། ཐོག་མར་སྒྲུབ་པ་ན་ལམ་སླ་བའི་མཆོག་ཡིན་པས་དེའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གཉིས་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལྷག་མ་བཞི་རྣམས་དགེ་བའོ། །འོ་ན་རབ་ཕྱེད་ལས། མངོན་པར་
3-359b
ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སམ། ཡང་ན་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་སོགས་ཡོད་བཞིན་དུ་མོན་སྲན་གྲེའུ་ཕལ་ཆེ་བས་དེའི་ཕུང་པོར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །
三智加行
གསུམ་པ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། གསུམ་ནི་རིག་པ་སྔོན་མཐའ་སོགས། །མ་རིག་པ་ནི་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་ལས་ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་གིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་སོགས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆེད་དུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对于毗婆沙师所说，若意识不包含在六神通中则应有第七神通，若包含则主伴安立不合理。因此，应当说身语恶行由天眼天耳神通了知，意恶行或从彼等推知，或由心差别智了知更为合理。宿命随念缘色、心、心所三者，故是四念住自性。漏尽神通若仅缘漏尽，则是法念住；若缘漏尽相续，则以十智为自性，故为四念住；或者，虽仅缘漏尽为六智自性，但由得未来其余三念住，故亦是四念住自性。
善等三加行
第二，天眼耳神通，无记余为善。天眼天耳神通是
3-359a
非烦恼性，不摄于四善，故为无覆无记，此二者是眼耳识俱行的智慧。细究此理，第一禅的眼耳神通非善非无记，第二三四禅的眼耳神通依第二三四禅，故称第二三四禅的神通；若直接是初禅性，初禅善法劣故不生，烦恼性因离贪不生，故多分依无记而言，此二为善法则无初禅所为。若问：此二神通应非第四禅地摄，因为"从二禅起引发身眼耳识，彼等皆属初禅"，故二禅以上无眼耳识，无眼耳识则不应有与彼俱行的智慧？答：虽无间道如是，但经说"色界有十四"，故彼识所依眼耳根在第四禅也有，依彼等之力说为第四禅。或者，依彼二获得之无间道力而言，因为初修时最胜易道须依第四禅无间道而修成，第二三禅所依神通亦同理。余四者是善法。若问：分别中说"何为神通？善智慧"如何理解？答：如是说是因为漏尽神通为主，或是依多数而言，如虽有蚕豆小豆等，而由豌豆占多数而称其为豌豆堆。
三智加行
第三，分为标说二者。
第一，三为明知前际等，为断无明故。六神通中后三称为无学三明。此等是为了断除迷惑前际等过去边际，及后际、中际的无明故。


 །དེའང་འདུས་བཟང་ན་རེ། སྔ་མས་ནི་བདག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ནས་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བ་སྐྱེ། བར་མས་ནི་གཞན་ཁོ་ནའི་སྟེང་དུ་རྒུད་པ་མཐོང་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ། གསུམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཟེར་ལ། སྐལ་ལྡན་ཁྱད་ཅན་ན་རེ། སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ནི་སྔོན་མཐའ་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི་བར་མ་དང་། ཟག་ཟད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཟག་ཟད་ཀྱི་སྲེད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །མངོན་ཤེས་གསུམ་ཁོ་ན་རིག་པ་གསུམ་ཡིན་པ་ཅིས་ཤེས་ཞེ་ན། མདོ་ལས། མི་སློབ་པའི་སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ལ། དོན་དམ་པའི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ངོས་བཟུང་བ། གཞན་གཉིས་ལ་དེའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན། དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་ནོ། །
决定胜义无学智
དང་པོ་ནི། མི་སློབ་ཐ་མ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པའམ་ཡང་དག་པར་ན་ཐ་མ་ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ཁོ་ན་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
别二同其词义之由
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་ནི་དེའི། །རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ། །སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་དང་འཆི་འཕོ་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་མི་སློབ་པ་དེའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་
3-360a
དེའི་རིག་པ་ཞེས་བྱའི་དངོས་སུ་ན་དེ་གཉིས་ཟག་བཅས་ཡིན་པར་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པས་མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། སློབ་ལ་འདོད་དེ་མ་རིག་དང་། །བཅས་རྒྱུད་ཕྱིར་ན་རིག་མ་བཤད། །མངོན་ཤེས་འདི་དག་སློབ་པ་ལའང་ཡོད་ན་གང་གི་ཕྱིར་སློབ་པའི་རིག་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྙམ་ན། འདི་དག་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ལའང་ཡོད་པར་འདོད་དེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་རིག་པར་མ་བཤད་དེ། རིག་པར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་སྒོམ་སྤོང་གི་མ་རིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར།
三神变加行
བཞི་པ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། དེའི་མཆོག་ངོས་བཟུང་བ་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དང་པོ་གསུམ་པ་དྲུག་པ་ནི། །ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན། མངོན་ཤེས་དག་ལས་དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། གསུམ་པ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་། དྲུག་པ་ཟག་ཟད་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོ་འཕྲུལ་ཅེས་བྱ་ན། དང་པོར་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཧ་རིའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་ཡིད་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་འཕྲོག་པར་བྱེད་ཅིང་། གཉིས་པས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་བསམ་པ་ཤེས་ནས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་ལ། གསུམ་པས་ནི་བསྟན་པ་བཞིན་བསྒྲུབས་པས་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད། ཡང་ན་འདི་དག་གི་གོ་རིམ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་གཟུ་པོའི་བློར་གཏོང་ཞིང་། གཟུ་པོའི་བློ་དང་བར་གཏོང་། ཡེ་ནས་དང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་བར་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །
决定其胜处
གཉིས་པ་ནི། བསྟན་པ་མཆོག །མི་འཁྲུལ་ཕྱིར་དང་ཕན་པ་དང་། །ཡིད་འོང་འབྲས་ལ་སྦྱོར་བྱེད་ཕྱིར། །འདི་དག་གི་ནང་ནས་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞིང་། བར་ཆད་མེད་ལམ་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པས་རྒྱུ་དེ་ལས་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྫུ་འཕྲུལ་དང་
3-360b
ཀུན་བརྗོད་ནི་རིག་སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེད་དེ། གནྡྷརྦ་ཞེས་པའི་རིག་སྔགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། རྟོག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རིག་སྔགས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའང་ཡོད་མོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་གཞན་གྱི་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
且杜桑说：前者见自他相续而生厌离，中者唯见他人衰败而生厌离，第三漏尽通由通达真实义而生厌离。具缘殊胜者说：宿命随念是前际，死生智是中际，漏尽是后际，因经中说："漏尽无有后有"故。若问：何以知唯三神通为三明？因经中说："无学宿命随念证得明"等故。
第二分：确认胜义无学明，余二获此名之原因，由此引申之义。
决定胜义无学智
第一，无学为末。彼等中依胜义或真实而言，唯末尾漏尽神通为无学明，因为是无漏故。
别二同其词义之由
第二，二因生，彼续故得彼名。宿命随念和死生智二者因生于无学者
3-360a
相续故称为无学明，实际上二者是有漏，非学非无学，故非无学。
第三，学亦有彼无明俱，相续故未说为明。此等神通学者亦有，为何不称为学者明？虽承认此等为学者不还者所有，然彼等未说为明，因不适合称为明，因其相续具有修所断无明且为所胜故。
三神变加行
第四，配合三神变分：总说及确认其最胜。
第一，第一第三第六是，神变等。六神通中，第一神变，第三心差别智，第六漏尽，为神变、记说、教诫三神变。为何称为神变？因初先摄受所化他人心意，意为"夺取"。其中第一以令对方生欲望方式摄心，第二了知对方意乐后以说法摄心，第三以如教奉行使其成熟解脱而摄心。或者，此等次第使对佛法怀敌意者变为公正态度，使公正者生净信，使原本净信者更加净信。
决定其胜处
第二，教示最胜，无谬故及引导获得，可意果故。此等中教诫神变最为殊胜，因无烦恼尽则不生，只在无间道无漏中生，故因不谬，以及非外道共有故。神变和
3-360b
记说通过咒语也能做到，如"乾达婆"咒语能行空，"思察"咒语能知他心，故非殊胜。如实教示他人无法做到，因无烦恼尽则不生而不谬故，此为主要。


 །རྫུ་འཕྲུལ་དང་སེམས་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞན་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་གཏོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཐབས་སྟོན་པས་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ཕན་པ་དང་། ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁུར་དང་བྲལ་བས་གཏན་དུ་ཡིད་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
另安立
གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་གསུམ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་གཏན་ལ་དབབ་པ། མིག་རྣའི་མངོན་ཤེས་གཏན་ལ་དབབ་པ། སྐྱེས་ཐོབ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
安立神通
དང་པོ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཁྱད་པར། སྤྲུལ་སེམས་ངོས་བཟུང་བ། དེས་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ། སྤྲུལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་སྤྱིར་བཤད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དངོས་སོ། །
总说神通
དང་པོ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་ཏིང་འཛིན་དེ་ལས་ནི། །སྤྲུལ་དང་འགྲོ་བ། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འདོད་དེ། འདིས་འབྱོར་ཞིང་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འབྱོར་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ནི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་འགྲོ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་མགྱོགས་པོར་ཕྱིན་པས་བྱེད་པས་ལུས་ཕྱིན་བྱེད་དང་། ལམ་ཐག་རིང་པོའང་ཐུང་ངུར་མོས་པ་བྱས་པས་མྱུར་དུ་སླེབས་པ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་བསམ་པ་ཙམ་གྱི་དེར་སླེབས་
3-361a
པའི་ཡིད་མགྱོགས་སོ། །
差别正分
གཉིས་པ་ལ། འགྲོ་བ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར། སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
三行差别
དང་པོ་ནི། སྟོན་པ་ལ། །ཡིད་མགྱོགས་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ལ། །ཕྱིན་བྱེད་མོས་པ་ལས་བྱུང་ཡང་། །དེ་ལ་ཡིད་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པའི་འགྲོ་བ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་མངའི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ཀྱིས་བྱོན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་བཞི་ལས་འཕྲོས་པའི་མདོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཞན་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དངོས་སུ་མ་བཤད་ཀྱང་མངའ་བར་གྲུབ་སྟེ། ཕྱག་རྡོར་གྱིས་གདུགས་ཚོད་ལ་སྤྱན་དྲངས་པས་ལྕང་ལོ་ཅན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡིང་སྟེ་གཤེགས་པ་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་གོམ་པ་བཅུར་མོས་ནས་གོམ་པ་བཅུས་བྱོན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཉན་རང་དག་ལ་ལུས་ཕྱིན་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ། བྱ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིང་བ་ལས་ཉེ་བར་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཐག་རིང་བ་ལ་ཉེ་བར་མོས་ན་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།
二化身差别
གཉིས་པ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའོ། །
随欲界化身
དང་པོ་ནི། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་རྣམ་གཉིས། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཞི་སྤྲུལ་གྱི། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་སྤྲུལ་བར་མི་བྱེད་དེ། སྤྲུལ་ན་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། སྒྲ་ནི་རང་རྐྱང་པ་སྤྲུལ་དུ་མི་འདོད་དེ། རྒྱུན་ཆད་ཅིང་འབྱུང་བས་སྒྲ་སྤྲུལ་པ་ན་དེའི་རྟེན་དང་བཅས་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །དྲི་རོ་སོགས་ནི་རང་རྐྱང་པར་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་པོ་ཀ་བི་ནར་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུ་
3-361b
རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་བར་སྤྲུལ་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གྱིས་བདུད་སྡིག་ཅན་ལ་མོས་པ་ལ་སྡིག་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་སྤྲུལ་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
神变和心智二者仅仅使他人趋入和投向教法而已，教诫神变才是最胜，因为示方便而使此处离烦恼得利益，后世离苦担而引导获得永久可意之果故。
另安立
第二，别别确立分三：确立神变神通，确立天眼耳神通，确立生得等自性。
安立神通
第一分：神变差别，确认变化心，如何变化，变化心体性，神变分类。
第一分：总说神变及差别正分。
总说神通
第一，神变三摩地由此，变化及行。毗婆沙师宗承认神变是三摩地，因为使自在成就故。如何自在？从神变三摩地中能自在变化境及行走，神变行走有三种：如鸟次第迅速以身行走为身行，将远路观想为近路而迅速到达为胜解所生，仅以意念而到达
3-361a
为意速。
差别正分
第二分：三种行走差别，二种变化差别。
三行差别
第一，唯佛有，意速行，余有身行胜解生。如意迅速行走唯佛陀导师所有，非声闻所有，因佛于远方也仅以发心时间而行故。因此，四广经中世尊说"佛境不可思议"。一般而言，佛境不可思议，业果不可思议，禅境不可思议。其余两种行虽未明说佛有，但可确认佛有，如金刚手请用餐时，佛从长廊浮空而行，及将千由旬观想为十步，以十步而行等。声闻缘觉等有身行，因如鸟次第以身行走故。远处观想为近处的胜解所生行亦有，因观远为近而迅速行走故。
二化身差别
第二分：欲界行化身，**行化身。
随欲界化身
第一，欲界所属化，外处四有二类。欲界所属的变化是外处色香味触四者，不变化内处，因若变化则应有前无之有情故。声不承认为单独变化，因其间断生起，变化声时连同其所依一起变化。香味等是单独变化。又如佛变为迦毗那王
3-361b
与自身相关的变化，及文殊为魔波旬所爱慕而将波旬变为佛身的与他身相关变化等两种。


 །འཇམ་དཔལ་གྱིས་བདུད་སྡིག་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཆོས་སྟོན་དུ་བཅུག་པ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཡ་མཚན་ཆེ་ནས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ལ། འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ་ཆོས་སྟོན་དུ་གཞུག་གི་ཟེར་བ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུའི་བསམ་པ་ལ་ང་ཉན་ཐོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་པ་དེ་ཉམས་ལམ་བདེ་ནས་མི་སྣང་བར་བྱ་མནོ་བ་ལ་མི་སྣང་བར་བྱ་ལོང་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཆོས་སྟོན་དུ་བཅུག་གོ་ཞེས་ཐོས་སོ། །
随色界化身
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་གཏོགས་གཉིས། རྟེན་འདོད་པ་དེས་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་སྤྲུལ་ན་དེར་དྲི་རོ་མེད་པས་གཟུགས་རེག་གཉིས་ཁོ་ནར་སྤྲུལ་ལ། དེའང་བདག་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བས་གཉིས་ཏེ་བཞི་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་གཟུགས་རེག་ལ་བདག་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བས་བཞི་སྟེ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཁམས་པས་འདོད་པར་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་དྲི་རོ་སྤྲུལ་ན་ཅི་ལྟར་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་ཅེ་ན། ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམ་ཟས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་པར་མི་འདུག་ཅིང་། དབང་པོའི་རྟེན་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། གོས་རྒྱན་ནི་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་བཞིན་མི་ལྡན་ནོ། །གཞན་ན་རེ། གཟུགས་རེག་གཉིས་སྤྲུལ་གྱི་དྲི་རོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ལྡན་པའམ་དེ་གཉིས་ས་དེ་ལ་བལྟོས་པའི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
决定化心
གཉིས་པ་ལ། གང་གིས་སྤྲུལ་པ། སྤྲུལ་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། གང་གིས་རྙེད་པ། གང་ལས་གང་སྐྱེ་བའོ། །
所化
དང་པོ་ནི། སྤྲུལ་སེམས་དག་གིས། །མངོན་ཤེས་ཁོ་ནས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།
3-362a
མངོན་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སེམས་དག་གིས་སྤྲུལ་པ་དང་འགྲོ་སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །
化心类别
གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་ནི་བཅུ་བཞིའོ། །བསམ་གཏན་འབྲས་གཉིས་ནས་ལྔའི་བར། །རིམ་བཞིན་གོང་མ་ལས་སྐྱེས་མིན། །སྤྲུལ་སེམས་དེ་དག་ཀྱང་ནི་དབྱེ་ན་བཅུ་བཞིའོ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སེམས་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་གཉིས་ཡིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ས་འོག་མ་པ་གཉིས་དང་རང་གི་ས་པ་སྟེ་གསུམ་དང་། གསུམ་པའི་ས་འོག་མ་པ་གསུམ་དང་རང་གི་ས་པ་སྟེ་བཞི་དང་། བཞི་པའི་ས་འོག་མ་པ་བཞི་དང་རང་གི་ས་པ་དང་ལྔ་ཡིན་པའི་བར་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡུལ་སྤྲུལ་པས་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སྤྲུལ་སེམས་རང་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སེམས་ནི་རང་དང་འོག་མའི་ས་པ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་འོག་མའི་ས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་པ་གོང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ནི་མིན་ཏེ། གོང་ས་མ་ཐོབ་ན་བསྐྱེད་མི་ནུས་ལ་ཐོབ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལས་བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་བས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་འཕགས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་བར་དུ་འགྲོ་ནུས་ཀྱི། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་མི་ནུས་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་དེས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་འགྲོ་
3-362b
མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ལའང་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
文殊将魔波旬加持为佛身并令其说法时，舍利弗甚感惊奇而赞叹。文殊说道："我可以将他加持为佛身令其说法。"舍利弗心想："我是声闻，若成为佛身体验必定很好，要使之不见。"但尚未来得及使之不见，文殊已将他加持为佛身并令其说法，如是听闻。
随**化身
第二，所属二。欲界所依若变化所属，由于彼处无香味，故唯变化色触二者，且与自他身相关为二，如是有四。同样，**界生者亦可变化色触与自他身相关四种，共计八种变化。若问：**界者变化欲界与自身相关的香味，为何不具二者？答：不具，因为已离贪于段食而无业感，且与根不相连故。如衣饰虽与自身相关却不计为有情，故不具。其他论师说：能变化色触二者而非香味，因不具或因二者对彼地而言是偶然的缘故。
决定化心
第二分：何者能变化，变化心类别，如何获得，何因生何果。
所化
第一，变化心。不仅是神通变化，
3-362a
神通之果变化心能变化，行走心亦能行走。
化心类别
第二，彼等共十四，初禅果二至五，次第非从上生。变化心类别共十四：初禅果变化心有欲界及初禅地二种，二禅果有下地二种及自地共三种，三禅果有下地三种及自地共四种，四禅果有下地四种及自地共五种，应当如是次第了知。此处须知，欲界境变化称为欲界变化心，而变化心本身是禅定地摄。因此，禅定果变化心是自地及下地所摄，而下地禅定果的变化心非从上地生，因为未得上地则不能生起，已得则为彼上地果故。如是，欲界变化心唯为四禅果，下地禅定果欲界变化心所变化的欲界变化物，不如上地禅定果欲界变化心所变化的欲界变化物在行动方面殊胜。因为初禅果欲界变化心所变化的欲界变化物能到达初禅地，却不能到达二禅等，而二禅果欲界变化心所变化的欲界变化物能到达二禅
3-362b
地，以此类推应知三禅等果欲界变化心所变化物也是如此。


 །
所得
གསུམ་པ་ནི། དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན། སྤྲུལ་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་ན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་བཞིན་འོག་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་རྙེད་དོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་སེམས་དེ་གཉིས་པ་ནས་དང་པོར་སྐྱེས་པས་རྙེད་པའང་ཡོད་དོ། །
何处生
བཞི་པ་ལ། སྤྲུལ་སེམས་གང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། སྤྲུལ་སེམས་ལས་གང་སྐྱེ་བའོ། །
化心所生处
དང་པོ་ནི། དེ་ནི། །དག་དང་རང་ལས། སྤྲུལ་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ལྡང་བ་ནི་མེད་ཀྱི། སྤྲུལ་སེམས་དེ་ནི་ཐོག་མར་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེས་སྤྲུལ་སེམས་ལ་དང་པོར་འཇུག་པ་ན་བསམ་གཏན་དག་པ་བ་དང་ཕྱིས་ནས་སྤྲུལ་སེམས་རང་ལས་སྐྱེའོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ལས་གཉིས། །སྤྲུལ་སེམས་ལ་གནས་པ་དེ་ལྡང་བ་ན་བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་ལྡང་བ་མེད་པས་སྤྲུལ་སེམས་དེ་ལས་ཀྱང་སྤྲུལ་སེམས་ལངས་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་དག་པ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་རང་ཉིད་དང་གཉིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དང་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མ་ཞུགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལྡང་བ་མེད་དོ། །
如何化现
གསུམ་པ་དེས་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་ལ། སྤྲུལ་སེམས་གང་གིས་སྤྲུལ་པ། སྤྲུལ་པ་སྨྲར་འཇུག་པའི་སེམས། སྤྲུལ་སེམས་དང་སྤྲུལ་པ་མང་ཉུང་གི་ཚུལ་ལོ། །
所化化心
དང་པོ་ནི། རང་གི་ས་པས་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་རང་གི་ས་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་རང་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཀྱི། ས་གཞན་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་ནི་ས་གཞན་གྱི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །
化现所入心
གཉིས་པ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སྨྲ་སེམས་གང་ལ་བརྟེན་པ། སྤྲུལ་པས་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར། བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་ལོ། །
化现心所依
དང་པོ་ནི། སྨྲར་འཇུག་པ་ནི་འོག་མས་ཀྱང་། །དམིགས་བསལ་
3-363a
བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་པ་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ངག་སྨྲར་འཇུག་པ་ནི་ས་འོག་མ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྨྲ་སེམས་ཁོ་ནས་སྨྲར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་རང་སར་རྟོག་དཔྱོད་མེད་ཅིང་ངག་སྨྲ་བ་ནི་ཀུན་སློང་རྟོག་དཔྱོད་ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། ཀྱང་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་སེམས་ཁོ་ནས་སྨྲར་འཇུག་གོ་ཞེས་པའོ། །
化现所说差别
གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་ལས།
དང་པོ་ནི། སྟོན་མིན་སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས། །སྤྲུལ་པ་མང་པོར་སྨྲ་བ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ། དེ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། ལུང་རིང་པོ་ལས། གཅིག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ན། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད། །གཅིག་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྨྲར་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བཞེད་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྔ་ཕྱི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པར་སྨྲ་བས་ངེས་པ་མེད་དེ། ལས་བརྟགས་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་སྤྲུལ་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གསུང་བ་དེའི་ཚེ་སྤྲུལ་པ་མི་སྨྲ་ལ། སྤྲུལ་པ་གསུང་བ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་མི་གསུང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཅན་སྤྲུལ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སྨྲ་བའི་ཚེ་སྤྲུལ་པའང་སྨྲ་ལ། ཉན་ཐོས་མི་སྨྲ་བའི་ཚེ་སྤྲུལ་པའང་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སེམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མངའ་བརྙེས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་བཞེངས་ཏེ། དམིགས་པའང་མི་གཏོང་ལ། ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་དབང་གི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ལྟར་
3-363b
མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
所得
第三，彼得如禅定。变化心如何获得？如同禅定本分，由离下地贪欲而获得。初禅变化心亦有由二禅返至初禅所获得者。
何处生
第四分：变化心从何处生，变化心生何处。
化心所生处
第一，彼从，净及自。变化心不仅从变化心中生起，变化心初次现前时，初入变化心是从净禅而生，其后从变化心自体而生。
第二，彼生二。住于变化心若出，不可能不入禅定而出，故从变化心出时生起净禅，相续时生变化心自体二者，不从其他生起。住于三摩地果变化心，若未入三摩地则不可能从彼三摩地中出。
如何化现
第三，如何变化分：以何变化心变化，化现令说话之心，变化心与化现多少之理。
所化化心
第一，以自地变化。一切变化皆由各自地变化心变化自地化现，而非以他地变化心变化他地化现。
化现所入心
第二分：化现说话心所依，化现说话差别，加持说话方式。
化现心所依
第一，令说话亦以下地。例外
3-363a
是第二禅以上的语言变化令说话，唯由下地初禅地说话心令说话，因为彼以上自地无寻伺，而说话需依赖寻伺为发起故。"亦"字表示欲界及初禅中唯由自地心令说话。
化现所说差别
第二分：正说及断疑。
第一，非佛化者及化身，皆说。导师佛陀与是彼之变化同说话，如《长阿含经》中说："一者说话时，所有变化皆说话，一者不说话时，彼等皆不说话。"佛的变化因皆随欲而生，故前后随欲说话无有确定，如《业抉择》中说："为何佛世尊所变化具大士相三十二的变化，当佛世尊说话时变化不说，变化说话时佛不说，而声闻所变化具声闻形相的变化，声闻说话时变化也说，声闻不说话时变化也不说？"答："佛世尊已得心与三摩地自在，入定起定都不舍所缘，而声闻非如是故。又，佛世尊是一切智，已达智慧及力波罗蜜，而声闻非
3-363b
如是故。"


 །འདི་ལ་འཇམ་སྒེག་གིས། དེ་ལྟར་ན་སྨྲ་བའི་ངག་མང་པོར་སྤྲུལ་ན་ནི་སྒྲ་ཡང་སྤྲུལ་པར་འགྱུར་བས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི། ཞེས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་ངག་གཅིག་ལས་མེད་ན་མང་པོ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་དོ། །(
གཉིས་པ་ནི།) གལ་ཏེ་མང་པོར་སྨྲ་བར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། ངག་གཅིག་ལས་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་གསར་སྐྱེ་མེད་པས་དབང་པོ་ལྔ་མི་སྤྲུལ་ལ། སྒྲ་ལ་རྒྱུན་མེད་པས་སྤྲུལ་ལོ་ཞེས་པའང་འདི་དག་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་དོན་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་ཡིན། མེད་ན་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུན་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་དུ་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ངག་དོན་སྡེ་པས་སྤྲུལ་པ་ནི་དོན་ལ་ཡོད་དེ། འབྱུང་བའི་རྟེན་ལས་སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པ་དེ་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་ནའང་སྟག་སེང་གེ་སོགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་སྟག་སེང་དེ་སྟག་སེང་ཡིན་པ་ནི་མི་འདོད་ཅིང་། སྟག་སེང་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པས། འདིར་ཡོད་ན་ཡིན་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཡང་འདོད་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་དག་སྤྲུལ་པ་ནི་དོན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་ག་ལ་འཚལ། མེད་བཞིན་སྣང་བའི་དཔེ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་ཡིན། (
说加持分
)(གསུམ་)པ་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ཕྱིར། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པས་སྨྲ་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་པར་ཐལ། རྒྱུད་གཅིག་ལ་སེམས་གཉིས་གཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་པས་སྨྲ་སེམས་ཡོད་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་མེད་ལ། སྤྲུལ་སེམས་ཡོད་ཚེ་སྨྲ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ། དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་བདག་གི་སྤྲུལ་པ་འདི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག །དེ་ན་རིག་བྱེད་ཀུན་སློང་གི་རྟོག་དཔྱོད་
3-364a
སྨྲ་སེམས་ཀྱིས་སྨྲ་བར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སྔོན་གྱི་བསམ་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རིམ་པ་ལྟར་འབྱུང་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཇི་ལྟར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལྟར་སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཞན་སྨྲ་སེམས་ཀྱིས་སྨྲར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཤི་བ་ལ་ཡང་བྱིན་བརླབས་ཡོད། །མི་བརྟན་ལ་མེད་གཞན་དག་མིན། །ཅི་བྱིན་རླབས་དེ་གསོན་པ་ཁོ་ནའམ་ཤི་བ་ལའང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཤི་བ་ལ་ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་མོས་པས་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་དེའི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་གནས་པའི་ཕྱིར། དེའང་རུས་པ་སོགས་བརྟན་པ་ལ་བྱིན་རླབས་ཡོད་ཀྱི། མི་བརྟན་པ་ཤ་ཁྲག་སོགས་ལ་མེད་དེ། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་ཤ་སོགས་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ན་རེ། ཤི་བ་ལ་བྱིན་རླབས་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། འོད་སྲུང་གི་ཀེང་རུས་གནས་པ་ནི་གཙང་མའི་ལྷའི་མཐུས་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཟེར་རོ། །
化心与化现多寡分
གསུམ་པ་སྤྲུལ་སེམས་དང་སྤྲུལ་པ་མང་ཉུང་གི་དོན་ནི། དང་པོ་དུ་མས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །བྱང་བར་གྱུར་ནས་བཟློག་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དུ་མས་སྤྲུལ་པ་གཅིག་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་ཤེས་བྱང་བར་གྱུར་ནས་སེམས་གཅིག་གིས་བཟློག་པ་མང་པོ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
化心体性
བཞི་པ་སྤྲུལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། བསྒོམས་ལས་སྐྱེས་པ་ལུང་མ་བསྟན། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
对此，妙音说：若如此，变化多种说话的语言，则声也成为变化，与"外处四"说法矛盾；若只有一个语言，则多种说话不合理。(第二)若说显现为多种说话，实则只有一个语言，此理对外处四同样适用。因此，毗婆沙师说不变化五根因无新生有情，变化声因无相续，这些若是心的显现以外实有法，如何是变化？若非实有，新生及无相续亦可显现于心。语义部说变化实际存在，依大种为所依而变化，彼变化能如是作用确实存在。虽然如此，变为虎狮等的变化虽不承认是真实虎狮，但承认存在为虎狮，故这里承认存在不必然是真实。大乘者说变化如何实际存在？唯说为非有显现之喻。
说加持分
(第三)分：正说及引申义。
第一，加持后使他入故。若问：变化如何能说话？应成不能，因一相续不能同时生二心，说话心存在时变化心不存在，变化心存在时说话心不存在故？答：无此过失，因初加行时以变化心变化后，加持"愿我此变化长时安住，依寻伺
3-364a
说话心能说话"，如前发愿相续而生，经如是加持后，由变化心外的说话心令说话故。
第二，死亦有加持，无常无余非。若问：加持唯在活者还是死者也有？答：死者也有加持而长时作用，因圣大迦叶由胜解加持其骨架尚存故。又，唯能加持骨等坚固物，无法加持肉血等无常物，因圣大迦叶未加持肉等故。其他论师说：死者无加持，迦叶骨架存在是由净天神力所为。
化心与化现多寡分
第三，变化心与变化物多少之理：初多心一物，熟练后相反。初时多种变化心变化一个变化物，神通熟练后则一个心能变化多种物故。
化心体性
第四，变化心体性：修所生无记，生所生三性。
;


 །ཅི་སྤྲུལ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྒོམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ནི་ངེས་པར་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་འོག་མའི་སྤྲུལ་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷ་ཀླུ་དང་ཤ་ཟ་སོགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་ནི། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་སྟེ་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་གནོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་སྤྲུལ་པ་རང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དགུ་
3-364b
པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་མེད་པའི་མིག་སོགས་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དབང་པོ་རྣམས་སྤྲུལ་ན་དབང་པོ་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པས། སྔོན་མེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྲུལ་པ་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གྲུབ་མཐའོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དེ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་གདགས་པ་ལས། སྤྲུལ་པ་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནམ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པ་གང་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇུག་པར་བྱ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། སྤྲུལ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་དེའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ནི། སྤྲུལ་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། དེས་ན་འདི་ནི་སྒོམ་བྱུང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སྤྲུལ་སེམས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའམ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་སེམས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྒོམ་བྱུང་གི་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྐྱེས་ཐོབ་ལ་སེམས་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་རང་
3-365a
གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་ལ། མ་འབྲེལ་བའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཁོ་ནའོ། །སྨྲས་པ། ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་དགེ་ལེགས་གང་སྩོལ་བ། །གཟུར་གནས་དད་པའི་དབང་པོར་ལྷུང་བ་ལས། །ཡིད་ཆེས་ཤེས་རབ་ཕྱིར་ལྡོག་མེད་པ་དེས། །ལྟ་ངན་ཐེ་ཚོམ་དྲི་མ་ཀུན་བསལ་ནས། །འཕགས་རྣམས་དགྱེས་དགུར་རྩེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ། །དཀོན་མཆོག་འབངས་གྱུར་བདག་ཀྱང་ཅིས་མི་མཆིས། །དེས་ན་རང་འདོད་མཚན་འཛིན་རྟོག་པ་ཡི། །རྣམ་གཡེང་སྤངས་ཏེ་དབེན་པ་ཆེན་པོ་པ། །རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཞི་བའི་དགོན་པ་དེར། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་ཅིས་ཀྱང་བསྙེགས་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །
神通类别
ལྔ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གསང་སྔགས་སྨན་དག་དང་། །ལས་ལས་སྐྱེས་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །རྫུ་འཕྲུལ་ནི་སྒོམ་བྱུང་སྐྱེས་ཐོབ་གཉིས་དང་། གསང་སྔགས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རུས་སྦལ་གྱི་ཟེ་བ་དང་རྨ་བྱའི་མདོངས་སོགས་སྨན་དག་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ང་ལ་ནུ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་ལས་ལས་སྐྱེས་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །
安立天眼天耳通
གཉིས་པ་ལྷའི་མིག་རྣའི་མངོན་ཤེས་ལ། ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས། གང་ཟག་གསུམ་གྱི་ལྷའི་མིག་གི་གིས་གཟིགས་ཚུལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
是否所有变化心都是无记性？修所生的变化心必定是无记性，因为生于上地者能现前下地变化心故。天龙及食肉鬼等的生所得变化心有善、不善、无记三种，因为分别为利益他人、损害他人及保持舍心而作故。天等所做的与自他身相关的变化，是九处
3-364b
，因为无声的眼等及色处存在故。若问：变化诸根则诸根显示为有情，应成有前无之有情？答：不变化根，故承认是九处，因与自他身相关的变化色香味触体性与根无别安住故，此为宗义。亦不变化意处及法处，因无心故。如《施设论》中说："应说彼变化由四大种所成？应说非四大种所成？答：应说由四大种所成。应说是所造色或非所造色？答：应说是所造色，亦应说无心。应说变化依何心而转？答：变化有二：生得及修所生。其中第一随彼有情心而转，第二随变化者心而转。"因此，此处是就修所生而言，生得则同论中说："变化心为有还是无？答：变化有二：生得及修所生。其中生得有心，修所生无心。"已说生得有心。故与自
3-365a
他身相关的变化是九处，不相关的变化唯是四处。已说：遍知上师所赐诸善妙，落入正直信根深处已，信解智慧无有退转者，除尽一切邪见疑垢染，入诸圣者欢喜游戏境，珍宝之仆我亦何不为？故舍自执实相分别心，诸散乱舍大寂静处者，至胜佛陀宁静寺院中，不久何时亦欲往希求。
神通类别
第五，神通类别：神通咒药及，业生共五种。神通有修生生得二种，咒语所生，龟脐及孔雀羽等药物所生，以及如那楼拿及中阴有情神通之业所生五种。
安立天眼天耳通
第二，天眼耳神通：体性为何，特殊属性，三种补特伽罗天眼观察方式。


 །
དང་པོ་ནི། ལྷ་ཡི་མིག་དང་རྣ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་བ། །ལྷའི་རྣ་མིག་དེ་ལྷ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱང་སེམས་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེས་དཔག་ཚད་དུ་མ་མཐོང་བ་ལྷའི་རྣ་མིག་དང་འདྲ་བས་ལྷའི་རྣ་མིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདོད་རྟེན་གྱི་ལྷའི་མིག་དང་། རྣ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་རྣ་དངོས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཤ་རུས་སོགས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་མིག་དང་རྣ་བའི་ཐོན་གོར་དུ་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ལ་གཏོད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ན། བསམ་གཏན་ས་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ཀྱི། གཟུགས་དང་བ་གཟུགས་སྒྲ་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུར་གྲུབ་
3-365b
པས་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། རྟག་ཏུ་རྟེན་བཅས་མ་ཚང་མེད། །ཐག་རིང་ཕྲ་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ལྷའི་མིག་རྣ་གཉིས་རྟག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་པས་རྟེན་མཚུངས་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་མཚུངས་མེད་ལ་གཏན་མེད་པའི་ཞར་བ་དང་ནོངས་པ་སྟེ་ཡོ་བ་དང་། འོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དེ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྷ་མིག་གསར་བྱུང་དེ་ཡོད་ཀྱི། བར་གཟུགས་མཐོང་ལ་ཏིང་འཛིན་ཉམས་པ་ན་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་ཐག་རིང་དང་ཕྲ་སོགས་སྒྲིབ་པ་དག་གི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ནོ། །གང་ཕྱིར་ཤ་ཡི་མིག་གི་གཟུགས། །ཐག་རིང་གནས་དང་སྒྲིབ་པ་དང་། །ཕྲ་དང་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཕྱིར་ལྷ་ཡིས་མཐོང་བར་འདོད། །ཅེས་པས་ཐམས་ཅད་ནི་མདུན་དུ་མ་ཟད་རྒྱབ་ལ་སོགས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །
三补特伽罗以天眼观分
གསུམ་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང་། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷ་མིག་གིས་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་མཐོང་བ་སོགས་སྔར་བཤད་ཟིན་ལ། ཉན་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྟོང་དང་སྟོང་གཉིས་སྟོང་གསུམ་མཐོང་ལ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་མེད་པར་སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང་སྟེ་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ཙམ་བཞེད་པ་ལ་རགས་ལས་པས་སོ། །
安立生得等自性
གསུམ་པ་སྐྱེས་ཐོབ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ། སྤྱིར་བསྟན་དང་། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
དང་པོ་ལ། གཞན་བཞི་ཡང་སྐྱེས་ཐོབ་ཏུ་བསྟན་པ། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ལྷའི་མིག་གིས་མཐོང་ཚུལ། སེམས་ཤེས་པ་རྒྱས་བཤད་དོ། །
说另四生得
དང་པོ་ནི། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་ཐོབ། རྫུ་འཕྲུལ་དུ་མ་ཟད་ལྷའི་རྣ་བ་སོགས་གཞན་བཞི་ཡང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་ཤེས་ཀྱི་མིང་
3-366a
མི་ཐོབ་བོ། །ལྷའི་མིག་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་ཀླུ་རྣམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའིའོ། །གཟུགས་མེད་ན་སྤྲུལ་འགྲོ་དང་ལྷའི་མིག་རྣ་གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དང་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ཀྱང་མེད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར།
生得得天眼分
གཉིས་པ་ནི། དེས་ནི། །སྲིད་པ་བར་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ལྷ་མིག་དེས་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མི་མཐོང་གི། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་སྦྱོར་བྱུང་གི་མངོན་ཤེས་ཁོ་ནས་མཐོང་ངོ་། །
不共差别法各别说
གཉིས་པ་ལ། དང་པོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་དམིགས་པ། བཞི་པའི་ཆོས་བཞི། གཉིས་པའི་ཆོས་གཉིས། དང་པོ་དང་གསུམ་པའི་ངོ་བོ། དང་པོའི་ས། གསུམ་པའི་སའི་ཁྱད་པར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一，天眼及天耳，禅定地所摄净色。天眼耳是否唯属天神，还是菩萨、转轮王及宝居士见多由旬，如同天眼耳而称为天眼耳？欲界所依天眼耳是真正天眼耳，因不与欲界肉骨等相关故。入禅定时，将眼耳导向向外的声光，作加行时，以禅定地大种为因，成就净色作为见闻色声之因
3-365b
故是禅定地所摄。
第二，恒有所依无缺失，远细等境为境界。天眼耳二者恒常与识同在，有等同所依，非如无等同所依的盲者、聋者等有缺失，犹如色界有情。由三摩地力生起新的天眼，其为大种所成，能见中间物，但三摩地衰退时不见色。此二者境界是远、微细等所遮蔽的色声境界。如说："因为肉眼不能，见远处及有障碍，微细及一切等，故说由天眼见。"一切，不仅前方，后方等也能见。
三补特伽罗以天眼观分
第三，阿罗汉独觉佛，见二三千及无量。初禅天眼见欲界及初禅已如前说。声闻缘觉佛等天眼无需加行能见小千、中千、大千世界，大声闻阿罗汉独觉佛等无需加行见二三千及无量，佛则随意欲多少皆可。
安立生得等自性
第三，生得等自性：总说及依处差别。
第一，别说余四生得，生得天眼见方式，了知他心广说。
说另四生得
第一，余亦生所得。不仅神变，天耳等其余四种亦有生所得者，但完全不获
3-366a
神通之名。生所得天眼有欲界天众、龙众及色界天。无色界无变化行走、天眼耳、他心智及宿命随念，因无色故。
生得得天眼分
第二，彼不，见中有。生所得天眼不见中有，中有唯由修所生神通所见。
不共差别法各别说
第二，前三自性所缘，第四四法，第二二法，第一第三体性，第一地，第三地差别。


 །
首三自性与所缘
དང་པོ་ནི། གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་མིང་དང་། །དོན་དང་ངག་ལ་ཐོགས་མེད་ཤེས། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དང་ས་དང་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་དང་པོ་གསུམ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མིང་དང་དོན་དང་ངག་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་དང་། འབྲས་བུའི་ཆོས་མྱང་འདས་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་རིག་པ་སྟེ། དོན་རྣམས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རིག་པ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནམ་དོན་གྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་
3-366b
བྱུང་ཁོ་ན་མིན་པ་གསུམ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྒོམ་བྱུང་དང་། ལྷ་སོགས་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་ལས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བདུན་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཀྱེ་མ། ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མའི་དུས་འདིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་དབང་གི། ནུས་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་དྲང་གྱུར་བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི། །གླེགས་བམ་མ་ལུས་འཆང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རལ་གྲི་ཡིས། །བློ་མདུད་གཅོད་བྱེད་འཇམ་དབྱངས་མགོན་པོ་རྗེ་བཙུན་མཉན་པ་ཆེ། །ཁྱེད་ཀྱིས་དོར་བའི་འབངས་གྱུར་ཉམ་ཆུང་ནི། །འདོད་འཇོའི་བ་མཆོག་ནོངས་པའི་བེའུ་ལྟར། །སྐྱབས་གཞན་མ་རྙེད་ཕྱོགས་སླད་དབུས་གཙང་གི། རི་སུལ་བས་མཐའ་ཕལ་དུ་འཁྱམས་པར་གྱུར། །དེ་ཚེ་ངལ་དང་དུབ་པ་ཡིས། །མ་བཟོད་མྱ་ངན་སེལ་ཆེད་དུ། །ཐུབ་དབང་རིང་ལུགས་ཁོ་ནར་བརྣགས། །དེ་ཚེ་ལེགས་པར་དཔྱད་འདི་ཡང་། །བརྩོན་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ་ཞེས། །གཟུ་པོར་བསམ་ནས་གངས་རི་མཆོག །ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་མགུལ་པ་རུ། །དགེ་བར་བསྟི་བ་དེ་ཡི་ཚེ། །ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་བགྱི་བ་དེས། །ཀརྨའི་བཀའ་བརྒྱུད་འཕེལ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སྨྲས་སོ། །༈ སྟོན་དང་བསྟན་པར་བཅས་ཀུན་གཅིག་བསྡོམས་ཞབས། །རྗེ་བཙུན་རས་པ་དེ་དང་ཀརྨ་པའི། །ཕྲིན་ལས་ཁྱུ་མཆོག་ཆེ་གྱུར་ལ་སོགས་པ། །རྩོད་མེད་གྲུབ་པའི་ཏོག་གྱུར་སྐྱབས་གནས་མཆོག །བསླུ་མེད་རྣམས་ལ་ཡིད་རྟོན་འཆའ་བཞིན་དུ། །ལས་དང་རྒྱུ་འབྲས་ངེས་པའི་ངང་ཚུལ་འདིར། །ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པའི་མཐུས། །གཏིང་ནས་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་མ་གཏོགས་པའི། །འཇུག་བྱ་གཞན་ཡོད་
3-367a
མིན་འདིར་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །བཤུལ་ལམ་ཡངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །འཕགས་པའི་བགྲོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན། །གསལ་བར་འདི་ན་འཆད་དོ་ཀྭ། །
说等至品
གནས་བརྒྱད་པ་སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པའི་དོན་ལ།
དང་པོ་གནས་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ་ལ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བ། སྙོམས་འཇུག་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའོ། །
四禅与无色界
དང་པོ་ལ། སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོངས་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །
དང་པོ་ལ། བསམ་གཏན་བཤད་པ། གཟུགས་མེད་བཤད་པ། གཉིས་ཀའི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །
说禅定
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་ནོ། །
禅定类别
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དག་ནི་རྣམ་གཉིས་བཞི། །གནས་དྲུག་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་ནས་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་འཇུག་སོགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཏི་མུག་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ནས། མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རྣམས་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
首三自性与所缘
第一，三依次序对名称，义及语无碍了知。彼等所缘、地及体性皆有差别。其中前三依次对名称、义及语无碍了知，他人不能阻碍故。其中，法差别通达不是通达修行法八圣道及果法涅槃，而是通达诸法名句文聚，因为是诸义的能诠故是教法。义差别通达是通达诸法自相或涅槃，因是所说义或最胜义故。词差别通达是诸法的
3-366b
三种加行，即前述修所生，天等生所得，及如菩萨业所生。
第二，论典名称：《阿毗达摩俱舍论颂》中说："智慧品第七。"此处赞曰：呜呼，于此末法五百时，大悲摄持自在力，圆满殊胜引导全教法，持无遗诸卷智慧剑，断心结文殊尊上师，您所舍奴仆微弱我，如失无垢妙牛犊子，无他依处流浪往，西藏中原边远处。当时因极劳累疲，无忍为除大忧伤，唯慕能仁善妙轨，彼时思此善观察，当勤为是正当念，冰山之最前莲花，耶拉香布山颈处，以此善作成办业，愿卡玛噶举得兴盛。如是所说：导师与教法悉摄足，尊胜惹巴及卡玛，事业如牛王等诸尊，无诤成就顶尊胜，不欺对彼心信赖，业及因果定规中，获无犹疑智慧力，深处除解脱城外，无余所入
3-367a
此心发。为此众生之，阔大行道故，圣者特胜道，于此明说矣。
说等至品
第八，等至品内容：
第一，品文解释分：禅定无色，三摩地分类，依等至功德说。
四禅与无色
第一，别说及共同确立。
第一，说禅定，说无色，二者总结。
说禅定
第一，分类及各自自性。
禅定类别
第一，禅定有二四。第六品中已说智慧自性功德，今当说自性禅定及等至等，因是一切功德所依故为主要。或者说，广说智慧部分无痴自性后，今说无贪无嗔自性禅定无色。
;


 །བསམ་གཏན་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རང་གི་ལུས་གཞལ་ཡས་ཁང་སོགས་འབྲས་བུའང་སྐྱེ་བའང་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཉེར་བསྡོགས་དངོས་གཞི་ཐམས་ཅད་རྒྱུའང་ཡིན་སྙོམས་འཇུག་ཀྱང་ཡིན་པས། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེའང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་བཞིའོ། །
གཉིས་པ་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་འདིར་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་བཤད་པའོ། །
未说得果禅定之由
དང་པོ་ནི། དེར་སྐྱེ་བ་དག་རབ་ཏུ་བཤད། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་དེར་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་རབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཤད་ན། དེར་སོ་སོའི། བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། །
3-367b
ཅེས་བཤད་དོ། །
说因等至禅定
གཉིས་པ་ལ། སྤྱིའི་ངོ་བོ་དང་། སོ་སོའི་ངོ་བོའོ། །
总体性
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། འཁོར་བཅས་ལས།
དང་པོ་ནི། སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ། །རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །
所有
གཉིས་པ་ནི། རྗེས་འབྲང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ། །འཁོར་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་པ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་མཉམ་གཞག་གི་དམིགས་པའི་རྩེ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་པ་གཅིག་ཉིད་ནའང་དེ་སྐད་མི་སྨོས་ཏེ། སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ན་རེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ངོ་བོ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་ལ་མེད་དེ། སེམས་ཉིད་གཡེང་བར་འགྱུར་དུ་དོགས་ནས་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལུགས་འདིས་སེམས་བྱུང་སེམས་ལས་ལོག་པར་མི་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། སེམས་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་སེམས་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་རང་ལས་ནུས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། སེམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན་རྣམ་གཡེང་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་ཏེ། འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེས་ན་སེམས་རྣམས་ཁོ་ན་ཏིང་
3-368a
ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གཡེངས་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་བྱུང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གི་སེམས་དེ་དག་རྩེ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པར་བཞག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་ཀྱི་དཀར་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རས་ཡུག་དཀར་པོ་ཡིན་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པས་དཀར་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར། མདོ་སྡེ་པའི་ཁྱད་པར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྩེ་གཅིག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་བརྟགས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་ཤེས་དགོས་ཏེ། སེམས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཅན་རྩེ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་ཡིན་པར་ཐལ། སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་རང་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ལས་གཞན་ལ་འཕོ་ལོང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
禅定简要而言，有自身宫殿等果及生，是果生；近分根本一切既是因又是等至，故由因等至差别分为二类。此即从初禅到第四禅四种。
第二分：不说得果禅定之理由，说因等至禅定。
未说得果禅定之由
第一，彼生已广说。其中，不说禅定中生者，因世间品中已广说彼生禅定故。如何说呢？如说："彼各别，禅定地是三，第四地是八，"
3-367b
如是已说。
说因等至禅定
第二分：总体性及各别体性。
总体性
第一，正说及眷属。
第一，等至善一境。因等至禅定无差别是善心一境，因是三摩地自性故。言"善"则排除染污及无覆无记一境心。
所有
第二，连眷属为五蕴。连同眷属和随行为五蕴自性，因包括无表色故。何为"一境"？心于等持所缘专一故如是称呼。虽然心及心所皆于一境，但不如是称呼，因为心为主要故。部分经量部师说：如此，唯有心不散乱而等持于一境者是三摩地，因成为阶段的差别故，如心的功德和自性。其他心所法非一境，此一境性不存在于心以外者，因为担心心散乱而需使心于所缘一境故。此派不承认心所异于心。毗婆沙师说：诸心非三摩地，若是则应成诸心能自力入一境，因唯心是三摩地故。若许，则应无散乱，因如是许故。故诸心非唯
3-368a
三摩地，因诸心一境性非心自性所生故，如散乱。那么如何？心所三摩地能令彼心一境等持的法是三摩地，彼即是一境性，如外道胜论派认为具白色功德故布匹为白，功德存在其上称为具白者。部分经量部师说：探究何心所是能令一境的三摩地无意义，应知一切心皆成一境，因心是刹那性，无暇从自境转向他境故。


 །བྱེ་སྨྲས། སྐད་ཅིག་དང་པོའི་སེམས་ལ་རྩེ་གཅིག་བྱེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་དགོས་ཀྱང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པས་བརྟགས་པ་འདི་ནི་དོན་དང་བཅས་པའོ་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པས། དེ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་མི་གནས་པར་ཐལ། སེམས་བྱུང་ཏིང་འཛིན་གྱིས་ཏིང་འཛིན་དེ་ལ་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཀྱི་གཉིས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་སེམས་བྱུང་ཏིང་འཛིན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པས་དེ་གོང་གི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཏིང་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་སྙམ་ནའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གཉིས་པའི་དུས་ན་འགག་པས་གཉིས་པའི་དུས་ན་དེའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་འགགས་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དང་དུས་མི་
3-368b
མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འཇོག་བྱེད་ལ་ཏིང་འཛིན་དོན་གཞན་མི་དགོས་པ་ནི། དྲན་པ་མ་ཉམས་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཁོ་ན་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་སྔ་ཕྱི་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ། འདོད་རིགས་པར་རིགས་པས་གྲུབ་ལ། དྲན་པས་གོམས་པ་སོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་མི་ནུས་ན་ནི་རྩེ་གཅིག་པར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་པར་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ནི། སེམས་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཕྱི་མའི་སེམས་སྔ་མའི་དམིགས་པ་ལ་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པར་མི་ཐལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་མང་པོ་པ་ཙམ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པ་དང་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྟོབས་མི་མཉམ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆེ་བས་སེམས་གཉིས་པ་སེམས་དང་པོའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བར་བྱེད་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པས། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་གྱི། སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མེད་དེ། ལམ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོའི་མདོ་ལས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞིའོ་ཞེས་པ་དང་། སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུའི་མདོ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ནི་
3-369a
བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟར་སེམས་དཔའང་སེམས་ཁོ་ནར་གསུངས་ལ། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའང་སེམས་ལས་གཞན་མིན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱིར། ཅིས་བསམ་གཏན་ཞེ་ན། འདིས་སེམས་པར་བྱེད་པས་ན་བསམ་གཏན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། སེམས་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་སྐབས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་བྱ་བ་ཅིས་འབྲེལ་སྙམ་ན། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འདི་ནི་སེམས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། རྐྱེན་བྱིན་པས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་འོངས་ལ། དེས་ན་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའ། །བྱེ་སྨྲ་དང་སེམས་ཙམ་པས་ནི་དེ་ཐ་དད་དུ་འདོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
毗婆沙师说：虽然对第一刹那心不需要令一境的三摩地，但第二刹那心通过该三摩地不散乱于所缘，所以此考察是有意义的。经量部反驳：若如是，则应成与第一刹那心俱生的三摩地无三摩地之义，因心所三摩地不对该三摩地起作用而对第二刹那起作用故。若认为第二刹那心所三摩地对前一刹那起一境三摩地作用，这也不合理，因第一刹那三摩地在第二刹那时已灭，在第二刹那时无其作用，若未灭，则与前刹那时间不
3-368b
同。再者，不必有令心一境的异体三摩地，因为仅从未失念等相续所能令三摩地心一境者，为何不许唯从彼能令诸前后心三摩地一境性？应当许可，由理成立。若念所习等不能令三摩地一境，则能安立一境的三摩地同样不能。此外，应成一切心都是一境性，因三摩地是多地心所故。多地心所三摩地是指由前心俱生三摩地力使后心不散乱于前心所缘。毗婆沙师说：尽管三摩地是多地心所，但不成一切心都是一境性，因为仅是多地心所三摩地不一定是善法且力量较弱故。因此，应知所有三摩地力量不均，力强的三摩地能令第二心不散乱于第一心的所缘，力弱的三摩地则不能。经量部说：唯一境心是三摩地，无异于心的他体三摩地，如《道聚学处门经》说："增上心学是什么？是四禅。"《萨伽菩提子经》及《声闻解说》中说："心清净的主体是
3-369a
四禅。"如同戒和慧唯是戒慧本身，心学也唯说是心自身。心清净也非异于心，因为四禅性质是三摩地故。为何称为禅？因以此思维故名禅，心等持时如实了知，故了知为词义。若问思维处如何关联知，此词根是思维义，加上词缀变为"令思维"，因此思维与智慧是一体，思维也是智慧。这是经量部的宗义，毗婆沙师和唯识派则认为它们是不同的。


 །བསམ་གཏན་ཏིང་འཛིན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་དུ་མིང་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྣང་ལྡན་དེ་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའི་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་མིན་པ་དང་འདྲའོ། །ཕུལ་བྱུང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྟ་གཉའ་བསྒྲེལ་བས་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལམ་སླ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
3-369b
ལམ་སླ་བ་དེས་ནི་ཤིན་ཏུའང་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཡིན་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ངེས་པར་རྟོག་ཅིང་སེམས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པར་མཚར་གཅིག་མཚན་ཉིད་མང་པོ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ཅེས་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྡོ་སོགས་ས་བོན་མིན་པས་དེའི་རིགས་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བས་ས་བོན་རུལ་པ་ཞེས་མི་བྱའི། ས་བོན་གྱི་རིགས་ཉམས་པ་ལ་ས་བོན་རུལ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་ན་འདོད་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་དཀྲིས་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་མི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སེམས་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་སེམས་པར་བྱེད་ཅེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །
གཉིས་པ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ངོ་བོ་དང་། ལྷག་མ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ལས།
处禅体性
དང་པོ་ནི། དཔྱོད་དང་དགའ་དང་བདེ་དང་ལྡན། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དཔྱོད་པ་སྨོས་པས་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་བ་ཡོད་པ་དེར་མེ་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན། ཡང་དུ་བ་ལ་མེས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པ་ལ་དཔྱོད་པར་རྟོག་
3-370a
པས་མ་ཁྱབ་སྙམ་ན། དཔྱོད་པ་ཙམ་ལ་མ་ཁྱབ་ཀྱང་དཔྱོད་པ་ཁྱད་ཅན་ལ་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་ནི། དགའ་བདེ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་ཅན་ཡིན་ན་རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པས་ཁྱབ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་ན་དགའ་བདེ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པའང་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པས་རྟོག་པས་དཔྱོད་པའང་། གོ་བས་རྟོག་དང་དགའ་བདེ་ལྡན། །ཅེས་ཅི་མི་སྨོས་སྙམ་ན། མི་སྨོས་ཏེ། ཡན་ལག་སྔ་སྔ་སྤངས་པ་ཡི། །ཞེས་བརྗོད་པས་ན། རྟོག་པ་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་ཡང་གཉིས་པའོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སྐྱེ་ཉེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་བཟུང་ཡང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་པར་མི་ཐལ་ཏེ། རྟོག་པ་སྤངས་པའི་དགའ་བདེ་ཅན་གཉིས་པ་ཡིན་གྱི། དང་པོ་ཁྱད་ཅན་ལ་དགའ་བདེ་མེད་པས་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཟེར།
余三体性
གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་སྔ་སྔ་སྤངས་པ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ལྷག་མ་གསུམ་ནི། ཡན་ལག་སྔ་མ་སྔ་མ་སྤངས་པ་ཡི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་སྦྱོར་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་སྤངས་ལ་དགའ་བདེ་དང་། མཚུངས་ལྡན་དང་། གསུམ་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་སྤངས་ལ། བདེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། བཞི་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བདེ་སྤངས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
禅定是三摩地，若如是则应成一切善、染污及无记三摩地皆为禅定，因为三摩地是多地心所故。答：并非一切三摩地都成为禅定，因为唯对具殊胜三摩地安立禅定之名故。犹如殊胜光明称为太阳，而非萤火虫。殊胜三摩地是具支分的，因自然生起止观双运故，如同两马并轭拉车一般。因此经中说："现法乐住及具支分三摩地为易行道。"
3-369b
易行道能极为善思维。若善支分俱三摩地是禅定，染污俱如何是禅定？答：是禅定，因为邪确思维故。若尔，被欲贪缠缚心亦应太过成为禅定，因是邪确思维故？答：不犯太过，因唯对与彼相顺一境多种性质无不顺染污立禅定名故。譬如石头等非种子，故与其类相性不同，不称为腐种，而对种子类衰败者称腐种。因此，欲贪缠缚与三摩地性质不顺，怎会成为三摩地？或者直接承认：欲贪缠缚是禅定，因为世尊亦说不善禅定故，为此而说"思维、极思维"等广说。
第二，各别体性：初禅体性及余三体性。
初禅体性
第一，伺喜乐相应。初禅善一境与伺、喜、乐相应。言伺表示亦有寻，因与寻一起伺故，如有烟处亦有火。若想：烟中火遍，而伺非寻
3-370a
遍？答：虽不遍一般伺，但遍特殊伺，即表示具喜乐伺则必与寻俱伺，因无寻则无具喜乐伺故。若问：既有俱伺可称寻伺，为何不说"了知寻喜乐俱"？答：不说，因说"舍前前支分"，若说寻则可能生疑：舍寻的特殊禅也是第二禅。又有人说：提及寻亦不会成为特殊第二禅，因为第二禅是舍寻的具喜乐，而初禅特殊无喜乐，仅舍寻不足以成为第二禅故。
余三体性
第二，舍前前支分。余三禅是舍前前支分之善一境，即第二禅舍伺而与喜乐相应，第三禅舍伺与喜而与乐相应，第四禅舍伺及喜乐。


 །
说无色
གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་བཤད་པ་ལ། སྤྱིའི་ངོ་བོ། སོ་སོའི་ངོ་བོ། འཕྲོས་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། འདྲ་བ་ཉེར་སྦྱར་དང་། མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ལས།
同分近行
དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད། བསམ་གཏན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་རྣམས། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དེ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
3-370b
གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ནི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་དེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
非同分差别
གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་བཞི། །འཁོར་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་བཞི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་བསམ་གཏན་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ནི། འོག་མའི་ས་ལས་དབེན་ལས་སྐྱེས། །འོག་མའི་ས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་། ཅིའང་མེད་པའི་ས་ལས་དབེན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་མེད་བཞིའོ། །དབེན་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གང་གིས་འོག་མ་ལས་འབྱེད་པ་སྟེ། དེས་འོག་མ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་དམིགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་ཅིང་མ་བྲལ་བའོ། །
གསུམ་པ་ལ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲའི་བཤད་པའོ། །
想差别
དང་པོ་ནི། ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་དང་བཅས་པར་ནི། །གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ཅེས་བྱ། །གཟུགས་མེད་དེ་དག་ཀྱང་ཉེར་བསྡོགས་གོང་མ་གསུམ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ཅེས་མིང་མི་ཐོབ་སྟེ། རང་ས་ན་གཟུགས་མེད་ཅིང་འོག་སའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྡེ་པ་གཞན་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་བྱེ་བྲག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་བྱེ་བྲག་གོས་དམར་བའི་སྡེ་པ་དང་། མང་བཀུར་བ་རྣམས་ན་རེ། རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་དག་ན་རྗེས་འབྲངས་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཅན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་ནི་བསྒྲུབ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲས། འོ་ན་དེར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་མི་རིགས་པ་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་
3-371a
ཐལ་བར་ཅིས་མི་འགྱུར་ཏེ། དེར་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། དེས་དེ་མ་ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅུང་ཟད་སེར་བ་ལ་སེར་པོར་བརྗོད་པ་བཞིན་ཅེས་ཟེར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
说无色
第二，无色解释分：总体性，各别体性，相关问题。
第一，相同近行及不同差别二者。
同分近行
第一，如是无色。如诸禅定，无色界亦由生起及等至分为二种，也有空无边等四种。彼等生已在"无色界无处所，生起有四种"中说明。
3-370b
无色等至皆是善一境三摩地，此理已说明。
非同分差别
第二，四蕴。连眷属随行为四蕴，随行无色禅无漏律仪故。
第二，各别体性：离下地所生。下地即第四禅、空无边处、识无边处、无所有处，由离彼等分别而生，依次为空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，如是为四无色。离是指以何无间道将下地区分，由此背离下地而离贪故。空近分是缘第四禅，未破坏亦未离开色想。
第三，想差别及名称解释。
想差别
第一，连上三近分，名破色想。无色界连同上三近分不得"破色想"名，因自地无色且不缘下地有漏色故。其他部派中，大众部支分说出世部、一切有部支分红衣部及多闻部说：若无色界有四蕴随行，则"因无色"之因成为所立。毗婆沙师反问：那么如何不应说"无色"而应说
3-371a
"有色"？因彼有色故。对此，彼答：不遍，因对少许有色可称无色故，如稍黄称为黄色。


 །ཡང་གཟུགས་མེད་དེར་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་དྲིས་པས། ལུས་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེར་ལུས་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ལུས་ངག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་མེད་ན་འབྱུང་འགྱུར་ཡོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དཔེར་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་ཡོད་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་རང་ས་ན་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་དེ་མི་མཚུངས་ཏེ། ཟག་མེད་ལ་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟག་མེད་ནི་ས་དེར་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ཙ་ན་ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྟེན་དུ་ཡོད་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་རྟེན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བས་རིས་སུ་བཅད་ཅིང་། སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་ཙམ་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཁམས་དེ་པ་ཡིན་ཙམ་ན་རྟེན་འབྱུང་བ་རང་ཡང་ཁམས་དེ་ཡིན་དགོས་ཀྱི། རྟེན་ཁམས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ཁམས་གཞན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་མེད་ལ་བཀག་པས་དེའི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་ལའང་གཟུགས་དེ་དག་དགག་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་འབད་པ་གཞན་མི་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་དེར་ལུས་དང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ན་དེར་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་
3-371b
འདོད་དེ། འདོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། གཟུགས་མཐའ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་གྱི་གཟུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཡོད་ཀྱང་བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་ཆུའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བོ་གཟུགས་བལྟར་མི་སྣང་ཡང་གཟུགས་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཡང་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་མ་ཁྱབ་སྟེ། འདི་ནི་དང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའོ་ཞེ་ན། སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ། འདི་དག་དྭངས་པས་རྡོ་རྗེའི་རི་ལའང་ཐོགས་མེད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ལས་ཆེས་དང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ཅེ་ན་ནི། སྲིད་རྩེ་བ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྙོམས་འཇུག་འོག་མ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་བཞིན་སྙོམས་འཇུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ན་སྐྱེ་བ་ཆེས་མཆོག་ཏུ་དང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དེར་མུ་ཐུག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་ས་འོག་མའི་དབང་པོས་མི་འཛིན་པས་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་བཞིར་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ། གོང་མ་གོང་མའི་གཟུགས་འོག་མ་འོག་མའི་དབང་པོས་མི་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། དང་བའི་ཚུལ་དང་འོག་མའི་དབང་པོས་གོང་མ་མི་འཛིན་པར་འདྲ་ཡང་གོང་མ་བཞི་གཟུགས་མེད་དུ་གཏོགས་ཀྱི། གཟུགས་ཁམས་པ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་འཇོག་གོ། ཞེས་དང་། འོ་ན་ཅི་གཟུགས་མེད་ན་གཟུགས་ཡོད་ན་གཟུགས་མེད་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་སྙམ་ན། འདོད་གཟུགས་གཉིས་འདོད་ཡོན་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་དོན་མཐུན་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ཞེས་པའི་མིང་དོན་དང་མི་མཐུན་ཏེ།
3-372a
འདོད་རྒྱལ་བའི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་མ་གཉིས་མིང་དོན་མཐུན་ལ་ཕྱི་མ་ལ་མི་མཐུན་པའི་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་ཚད་མ་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
又问无色界中有何种色，答：仅有身语律仪。彼处无身语律仪，因无身语故。此有遍，因无色界中若无大种则不应有所造色故。若如无漏虽无大种而有无漏律仪所造色一样，无色自地虽无大种，但以色界大种为因有禅定律仪，答：与无漏律仪不同，因无漏虽无大种，但无漏律仪依所生地的有漏大种为因而生，因无漏是突然来到该地，不相违于以有漏大种为所依故。禅定律仪则不然，由有漏大种所生，以大种为所依，被见解区别、爱欲执为我所时，大种所生即属于该界，所依大种自身也必须属于该界，所依是一界而所依是他界不合理故。既破有果生无色，其因等至中也破除彼等色，此不必另费力论。然若说彼有身与有色根，问：如何许彼处略有色
3-371b
？答：不应许，应成一切色皆有故。答：不遍，虽有完整的极微色但体积小故。反问：水中人形不可见也应成无色，因极细但身体完全具足故。答：也不遍，此因清净故无色。反驳：中有及色界有情也应成无色，因极清净可无碍行于金刚山故。又若谓：比之更为清净者才是无色，则应唯有有顶为无色，因如等至胜于下地，身体也胜于下地，最极清净即到彼为极故。若谓无色之色因不被下地根识所取故名无色，因无色生之色极细故，反驳：应成第四禅生之色与无色无差别，因上上色不被下下根所取故。对此彼答：虽清净方式及下地根不取上地色相同，但上四无色属于无色，不属于色界故安立为无色。又问：若无色有色，为何称无色？答：欲界色界由欲尘和色分立，故彼二名称与义相符，而无色界之名与义不符，因是
3-372a
随意立名故。反问：何理前二名义相符而后者不符？无量度故。


 །ད་ནི་གཟུགས་མེད་ན་གཟུགས་ཡོད་པར་ལུང་གིས་སྒྲུབ་པར་འདོད་དེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲོད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ། མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚེ་དང་དྲོད་གཉིས་འདྲེས་པར་གསུངས་ཤིང་གཟུགས་མེད་ནའང་ཚེ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་དྲོད་ཡོད་པས་དྲོད་གཟུགས་ཅན་ནོ་སྙམ་པའོ། །ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དཔེར་ན་འདམ་བུའི་གཤོག་གཉིས་གནམ་དུ་བསྒྲེངས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་འདུག་པ་དེ་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་གཅིག་བོར་ན་གཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་ལ། གཅིག་ཤོས་བོར་ན་གཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཅིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་མིང་གཟུགས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་མིང་གཟུགས་བསྐྱེད་པར་གསུངས་ཤིང་གཟུགས་མེད་ནའང་མིང་དང་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བཞི་སྟོན་པའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་གནས་སོ། །དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་དག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོའམ་འོང་བར་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ངག་དེ་ནི་དེའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཕུང་པོ་བཞི་ལས་རྣམ་ཤེས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་
3-372b
ཕྱིར། གཟུགས་མེད་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ལུང་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའམ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ཅེས་དཔྱད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་རེ་ཞིག་ཚེ་དྲོད་འདྲེས་པར་གསུངས་པ་དེ་ངེད་ཟེར་བ་ལྟར་འདོད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ལ་དགོངས་པའམ། ཁྱེད་ཟེར་བ་ལྟར་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དགོངས་ཞེས་བྱ་བའང་དཔྱད་པར་བྱ་དགོས་ལ། གཟུ་བོར་བརྗོད་ན་ལུང་གི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །གང་ཚེ་ལུས་འདི་འདོར་བྱེད་ཅིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་ཉལ་བ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་ལུས་ཀྱང་མེད་ན་ལུས་འཇིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། གཟུགས་ཁམས་ན་ལུས་ཡོད་མོད་ཀྱི་ལུས་འཇིག་པར་མངོན་པ་ནི་མེད་དོ། །མིང་གཟུགས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པར་གསུངས་པ་ངེད་ཟེར་བ་བཞིན་འདོད་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའམ། ཁྱེད་ཟེར་བ་བཞིན་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དགོངས་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱད་པར་བྱ་ལ། ལུང་དེའི་དོན་ནི། འདོད་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཅི། ཁྱེད་ཟེར་བ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་གར་རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཟེར་བ་ལྟར་རམ། འོན་ཏེ་ང་ཟེར་བ་ལྟར་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་མིང་གཟུགས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ནི་མིང་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་དུ་གསུངས་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་ཐམས་
3-373a
ཅད་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པས་དཔྱད་དགོས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
现在他们想以经证证明无色界有色，[引用]："具寿阔腹，寿命与暖和这些法是和合的，非不和合。"经中说寿与暖和合，且无色界亦有寿命，有寿则有暖，而暖是有色的。又[引用]："具寿舍利子，譬如芦苇两支竖立于空中相互依靠而立，其中若有人拿走一支，另一支将倒下，拿走另一支，其余一支也将倒下。具寿舍利子，如是名与色也相互依靠而住。"又，缘起经中，在结生相状环节说："以识为缘有名色。"说名色相互依靠，识能生名色。无色界也有名与识，故[引用]四识住经："比丘们，识趋向色，缘色，依色而住。比丘们，若有人说我离开色、受乃至行而说识来去，彼言仅是其言说而已。"由此，否定识离开四蕴而去，
3-372b
由此成立无色界确有色。
答：此经不能作为证明，因为应考察是密意说还是如字义。首先，说寿暖和合，是如我方所说针对欲界、色界寿命的密意，还是如你所说针对一切界，这需要考察。公允而言，经意是这样：仅对欲界寿命的密意而说，因为经中说："寿暖与识，当其舍此身，舍已彼时卧，如同木无心。"无色界尚且无身，岂有身体坏灭？色界虽有身，但身体坏灭的现相是没有的。所说名色互依，是如我方所说仅针对欲色二界的密意，还是如你所说针对一切界，应当考察。此经义是：仅针对欲界色界密意而说，因为是依据二者俱有时互相依靠的可能而说。又，所说"识为缘有名色"，是如你所言三界中一切识都是名色之缘，还是如我所言欲色二界名色依识为缘，而无色界识仅为名之缘？所说一切名色依识为缘，而不是说一切识
3-373a
都是名色之缘，所以需要考察。


 །ཡང་གཟུགས་སོགས་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་ཤེས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དགག་པར་གསུངས་པ་འདི་ང་ཟེར་བ་བཞིན་གཟུགས་ཚོར་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱི་རྣམ་ཤེས་འོང་བ་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིའང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་བཀག་གམ། འོན་ཏེ་ཁྱོད་ཟེར་བ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་རུང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་ན་རྣམ་ཤེས་འགྲོ་འོང་བཀག་པ་ཡིན་ཅེས་དཔྱད་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་བཀག་པ་ཡིན་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་རེ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་མི་ཁེགས་ཏེ། གསུམ་ཡོད་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལུང་དེ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐལ་སྙམ་ན། འོ་ན་ཕྱི་ཡི་མེ་ཡི་དྲོ་བའང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མེད་པར་ཐལ། བུད་ཤིང་གི་མེའི་དྲོ་བ་ལ་ཡང་ཚེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཚེ་མེད་ན་དྲོད་མེད་པས་ཁྱབ་པ་བྱེ་བྲག་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་ནང་གི་དྲོད་གང་ཡིན་པ་འདྲེས་པ་ཞེས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་དང་རྩིག་པ་སོགས་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་དང་མིང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ། མིང་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲངས་པའི་གཟུགས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་གནས་ཞེས་མ་གསུངས་པར་མིང་དང་གཟུགས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་གནས་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱོད་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བཞི་ཁྱད་མེད་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་
3-373b
གཟུགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའང་ཁམ་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་སྤྱོད་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་མཛད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཟས་བཞི་ཁྱད་པར་རམ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་འཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། གཉིས་པ་རེག་པའི་ཟས། གསུམ་པ་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་དང་། བཞི་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ལུང་དེ་ལ་སྤྱིར་བཏང་དམིགས་བསལ་བྱེད་དེ། འཆར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། ལུས་ཞིག་ནས་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལས་འདས་ཏེ། ལྷ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ན་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་གཟུགས་བཟང་པོ་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་ངན་པ་མ་ཡིན་པ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ། ཁ་དོག་བཟང་པོ་བརྟན་པ། རང་གི་འོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ། དགའ་བ་ཟ་ཞིང་དགའ་བའི་ཟས་ཅན་ཚེ་རིང་བ་དུས་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཁམ་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནའང་གཟུགས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གསལ་ན། མདོ་ལས། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
又，所说"离开色等而有识来去"的否定，是如我所言指色受想行这一切都无时，前世至中有相续之识的来，以及中有相续从此世至他世之识的去被否定？还是如你所言即使色等中仅有某一种不存在，识来去也被否定？这需要考察。若然，我们认为是一切皆无时识来去才被否定，而仅缺一种不足以否定识来去，因为若有三种，识来去已成立故。又，这些经未加区分而说，故不应考察无有情有无色。若如此则过失太过，如何太过？则外面火的暖也应成无，因为薪火的暖无寿命故。有遍，因未区分寿无则暖必无故，因未说"阔腹，寿命与内暖和合"故。木头墙壁等也应依止识与名，因未说"名与计数为有情的色互相依止而住"，而是无区别说"名与色互相依止而住"故。又，如你所言四识住无差别而说，由此认为无
3-373b
有色，则无亦应有段食，因未区分欲行而无差别说有情住持以四食故，经中说："四食使已生有情住持，有利于求有者。何为四？第一是粗细段食，第二是触食，第三是意思食，第四是识食。"其他部派对此经作总说别遮，[引用]《生起经》："身坏后，超越食段食的诸天，生为某些意身天。"又[说]："有世间时，世界坏时，多数有情转生光明天，彼等形色妙好从意所生，诸根无缺亦非恶，具足一切肢节，色相妙好坚固，以自光行于虚空，食喜以喜为食，长寿久住。"由此，不成有段食过失。答：那么无亦不应成有色，因为被特别遮除故。如何遮除？经中说："诸无是从色出离。"


 །ཞེས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞི་བ་གང་དག་གཟུགས་
3-374a
རྣམས་ལས་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་སྐྱེ་བ་དག་ལ་གཟུགས་ཞིག་ཡོད་ན་རང་གི་གཟུགས་ངེས་པར་འདུ་ཤེས་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་འདས་ཞེས་མི་སྨོས་པར་འགྱུར་བ་ལས་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་དོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་དག་ཅེས་པས་ས་འོག་མའི་གཟུགས་རགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུང་པའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེར་ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཞེས་མཚུངས་སོ། །ཡང་ས་འོག་མའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་གཟུགས་མེད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། འོ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འོག་མའི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རང་སའི་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་འོག་མའི་གཟུགས་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན། ས་འོག་མའི་ཚོར་སོགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས། ཚོར་སོགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའང་ཅིའི་ཆེད་དུ་མ་བཤད་དེ། བཤད་རིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཕྲ་རགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟད་པར་ལས་འདས་ལ། ཚོར་སོགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་པར་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པས། གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ཚོར་སོགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ན། མདོ་ལས། སྲིད་པས་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ལམ་སྙམ་ན། དེ་སྐད་གསུངས་པ་
3-374b
ནི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་གཟུགས་ལ་གཏན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིར་འོང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་རེས་འགའ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་གཏན་ངེས་པར་འབྱུང་མི་ནུས་སོ། །
说词义
གཉིས་པ་ལ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་དང་། བཞི་པོ་སོ་སོའི་སྒྲ་བཤད་དོ། །
无色界词义
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་གཅོད་ལས།
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །ཐུབ་པས་བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པའང་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བར་ཡོད་པའང་རུང་ཞེས་གསུངས་ལ། གཟུགས་མེད་དག་ལ་ནི་ཚོར་བའི་རྣམ་པའང་ཡོད་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡོད་རུང་། ཞེས་གསུངས་པས། གཟུགས་མེད་ན་གཟུགས་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པའང་རུང་གསུང་དགོས་པ་ལས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གཟུགས་མེད་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་གཟུགས་སྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཏུ་གཟུགས་རྒྱུན་ཆད་པ་ལས་ཡང་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་གཟུགས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདོད་གཟུགས་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བཞི་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
以及"无色解脱寂静，超越诸色"
3-374a
等，及"有非色有情"，及"完全超越色想"等所说。若无色等至与生中有色，则必然会对自己的色生起想，不应说"超越色想"，但既说此则无色。又若说"无色解脱等"是针对下地粗色之密意，答：那么彼处"粗段食"同理也是密意。又若说因出离下地粗色故名无色，答：则初禅至第四禅间也应成无色，因出离下地色故。若谓虽有自地色，因无下地色称为无色，则应说出离下地受等，为何不说"出离受等"？应说为宜。因此，无色是完全超越内外粗细色相，而非超越受等，故有舍受，所以说"出离诸色"而未说"出离受等"。若问：若无色出离于色，经中说"不说由有而出有"，此岂不相违？答：所谓
3-374b
"不说由有而出有"是因那有不能出离它自身的有，非出离一切上地，非永远出离欲色而回来，故仅从有时时出离，无法永远出离有。
说词义
第二，无**词义及四种各别词义。
无**词义
第一，本义及断疑。
第一，无**中无色。佛陀说：禅定中可有色相乃至识相，而无色中可有受相乃至识相。既然如此，若无色中有色，为何不说"可有色相"而未说？因此，无色中无色。
第二，色从心生。从无色死亡转生者，色相续断绝非短时后会再生起吗？答：彼时色从业力所引共作缘的心而生，而近取因即是欲色界中的四大种。


 །མདོ་སྡེ་པས་ནི། གཟུགས་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་སེམས་པས་གཟུགས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཞག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྒོ་བའི་སེམས་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ཁོ་ན་ལས་མིན་ཏེ། ལུས་སེམས་ཕན་ཚུན་ས་བོན་ཅན་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་ལ། བྱེ་སྨྲས་ནི། འཆི་ཀར་གཟུགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་རྒྱུན་གནས་ལ། དེ་ཉིད་དེའི་འཆི་ལྟས་ཡིན་ལ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སྔར་འགགས་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་
3-375a
གཟུགས་འདས་པ་ལས་སླར་གཟུགས་སྐྱེ་སྟེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་འདས་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་གཞི་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ཀྱང་ལེགས་པ་མིན་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བའི་ལུགས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ཡོད་བཞིན་དུ་འདས་པ་ལ་བལྟོས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་རྫས་སུ་མེད་པར་འདོད་བཞིན་དེའི་རྒྱུ་ལ་འབད་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་འཇམ་སྒེག་ཟེར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སེམས་གཟུགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་གནས་ཞེ་ན། གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བའི་ཡུལ་འདི་ན་གཟུགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་སེམས་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་པའང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེར་ནི་རིགས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཅེས་གནས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །
四个各词义
གཉིས་པ་སོ་སོའི་སྒྲ་བཤད་ལ། དང་པོ་གསུམ་གྱི་སྒྲ་དོན་དང་། ཐ་མའི་སྒྲ་དོན་ནོ། །
首三词义
དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་མཁའ་མཐའ་ཡས། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་ལྟར། །སྦྱོར་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་དེ་སྐད་བརྗོད་དམ། སྦྱོར་བས་དེ་སྐད་བཏགས་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ། །ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བའི་དུས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་གཞན་ལའང་དམིགས་སོ། །
后一词义
གཉིས་པ་ནི། དམན་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད། །འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་རྒྱུ་བ་དམན་ཅིང་མི་གསལ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་འཇུག་བདུན་པོ་བཞིན་འདུ་ཤེས་གསལ་བར་མེད་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འདུ་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པས་སྙོམས་འཇུག་གསུམ་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལའང་འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དོ་འབྲས་སོ་ཟུག་རྔུའོ། །འདུ་ཤེས་
3-375b
མེད་པ་ན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་ནི་ཞི་བ་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པས། སྦྱོང་བའི་མིང་གི་དངོས་གཞི་ལ་བཏགས་པར་བྱས་ན་འགལ་བ་སྦྱར་དུ་མི་བཅུ་བ་ཟེར་ནས་རྒོལ་བས་ལན་ཚེགས་ཆེ་བ་ལ་བསམས་ནས། འདིར་དངོས་གཞི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལ་གང་ཟག་དེ་དག་གི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དེ་ལྟར་འཛིན་ཅིང་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སོགས་ཀྱི་འཐད་པས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་དགོས་པས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །
二者结尾
གསུམ་པ་གཉིས་ཀའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞིའི་རྫས། །རྣམ་པ་བརྒྱད། དེ་ལྟར་ན་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞིའི་རྫས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞིའོ། །
གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། ངོ་བོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ། བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ངོས་བཟུང་བ། སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་ཚུལ། རྟེན་གང་གིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ། སྤྱོད་ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པ། ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་ངོས་བཟུང་བའོ། །
辨体性
དང་པོ་ལ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
经部师认为：色从能产生色的异熟因思所安立并遍熏而获得趋入心相续中生起，非仅从色生，因说身心互为种子而成立。毗婆沙师则认为：临终时色与相应心相续存在，这本身是其死兆，与此同时从先前已灭的异熟
3-375a
色过去重新生色，因为承认过去现在大种为同类因。唯识师虽认为从阿赖耶识生起，但不合理，因为第一是胜论派的主张，第二是在现有色的情况下不必依赖过去，第三是既认为色无实体而努力研究其因无义，嘉祥如是说。又，心如何不依色而住？答：不可能住，因为在可见境中未见有不依色而住的心。若然，无段食的色界也不应住，因为这不是可见境界。"彼处心相续依靠种类和命"，此住处已如前说。
四个各词义
第二，首三词义及最后词义。
首三词义
第一，识无边及空无边，无所有如是，因加行。空无边处等，是仅缘空故如是称呼，还是因加行而如是安立？答：是在加行时，因为以"空无边！识无边！无所有！"如是作意而修加行故。加行时如是称呼，其余则视情况亦缘其他法。
后一词义
第二，因劣故无想，非无想。因想行劣且不明显微小故，如前七等至无明显想，故称无想；因有少许想，如前三等至非无想。对此亦有"想是病、疮、刺。无想
3-375b
是痴因。此非想非非想处是寂静妙善"的加行，若以加行名安立正行，则会遭反对者质疑"矛盾相连不当理"而答辩艰难。因此，此处对正行等至处，必须依"彼等补特伽罗如是执取非想非非想，因诸想微小"等理由称为非想非非想处，故如是称谓。
二者结尾
第三，二者结尾总结：如是正行等至事，共有八种。如是正行等至事有八种，即四禅及四无色。
第二，共同抉择分：体性观察，禅支认定，等至获得方式，何所依能现前，何所缘境，认定断烦恼方法。
辨体性
第一，以体性分类及各分类义。


 །
དང་པོ་ལ། འོག་མ་བདུན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། སྲིད་རྩེའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི།
后七类别
དང་པོ་ནི། བདུན་རྣམ་པ་གསུམ། །རོ་མྱང་ལྡན་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད། དེ་དག་ལ་སྲིད་རྩེ་ལས་གཞན་བདུན་ནི་དབང་པོ་ཐ་མ་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བ་རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་དབང་པོ་འབྲིང་དག་པ་པ་དང་དབང་པོ་རབ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
有顶类别
གཉིས་པ་ནི། བརྒྱད་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །བརྒྱད་པ་སྲིད་རྩེ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མཚུངས་ལྡན་དག་པ་པ་གཉིས་ཡིན་གྱི། ཟག་མེད་ནི་མིན་པའི་ཕྱིར། དེར་འདུ་ཤེས་དམན་ཅིང་འཕགས་པའི་ལམ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར།
各类别义
གཉིས་པ་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནི། རོ་མྱང་མཚུངས་ལྡན་སྲེད་བཅས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ནི། །དག་པ་དེ་ནི་དེས་མྱང་བྱ། །ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་འདས་པའོ། །དེ་ལ་རོ་མྱོང་བ་ནི་སྲེད་པ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའོ། །འོ་ན་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་
3-376a
བསམ་གཏན་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེར་མ་བཤད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་གཞན་ནི་སྲེད་པ་དང་སེམས་མི་སྦྲེལ་ལ། སྲེད་པ་ནི་རོ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཅིང་དེ་ལ་ཞེན་པས་དེ་ལས་ངེས་པར་མ་བྱུང་ན་གོང་མར་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འདྲ་བར་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་ནི་དག་པ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འབྲེལ་ལ་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་འཇུག་གི་རྫས་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་དག་པ་བ་གང་འདས་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ལ་བལྟ་བའི་སྲེད་བཅས་རོ་མྱོང་མཚུངས་ལྡན་ཅན་དེས་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ལས། རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་དག་པ་བ་དེ་ལས་ལངས་པ་ཡིན་ལ། གང་གིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྐབས་དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །
决定禅定支分
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ངོས་བཟུང་བ་ལ། ཡན་ལག་སོ་སོར་སྦྱར་བ། ཡན་ལག་གསུམ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ། སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །
各支分所作
དང་པོ་ལ། མིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྡུ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། དང་པོ་ལ་ལྔ་རྟོག་དཔྱོད་དང་། །དགའ་དང་བདེ་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །
事所摄
གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི། །རབ་དང་དྭང་ནི་དགའ་ལ་སོགས། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་དང་། །དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདེ་དང་གནས། །མཐའ་ན་བཞི་དྲན་བཏང་སྙོམས་དང་། །བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་གནོད་སེམས་རྣམ་འཚེ་སོགས་སྤོང་བས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་ནས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དགའ་བདེ་གཉིས་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔ་མ་དེ་དག་འགྲུབ་པས་དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །ཕྱི་མ་འདི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན། བསམ་
3-376b
གཏན་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་ཅེས་གྲག་གོ། སློབ་དཔོན་དང་མདོ་སྡེ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པའི་དམག་ཡན་ལག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་བཞིན་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་ཚོགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་བསྟན་པས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྟོག་དཔྱོད་སྤོང་བས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། འདིའི་རབ་དང་ནི་དྲན་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཀྱང་བསམ་གཏན་འདིའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྟོག་དཔྱོད་ཡིན་པས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཞི་བས་ནང་རབ་ཏུ་དྭང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཕན་ཡོན་དང་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དགའ་བ་དང་སོགས་པས་བདེ་བ་དང་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一，下七分类及有顶分类二者。
后七类别
第一，七分三种，味相应、净及无漏。此中，除有顶外的七种，下根者贪、见、慢、疑等重者味相应等持，中根者净等持，上根者无漏等持，共三种。
有顶类别
第二，第八有二种。第八有顶有二种，即味相应与净，而无无漏，因彼处想微弱且不依圣道故。
各类别义
第二，各分类义：味相应等持具贪，世间诸善法，名为净，可为彼所尝，无漏出世间。其中，味相应是与贪相应。若问：虽亦有与见和慢相应的
3-376a
禅定，为何彼处未说？因为其他烦恼不与贪心相连，而贪以尝味方式趋入并执著彼，若不出离则不可能趋向上界，因如定一样贴近所缘故。世间等至善是净，因不与烦恼垢相连，具足无贪等善法故。等至事失坏净等随顺分才刚过去，由观过去的贪味相应等持所尝，在所尝味情境下从净定起，而在能尝味情境则是入于烦恼禅定。无漏等至是出世间，具真谛行相。
决定禅定支分
第二，认定禅支分：各支分的运用，特别阐明三支分，显示诸等至差别。
各支分所作
第一，以名分类及以事摄集。
第一，初禅有五：寻伺及，喜乐与定等。
事所摄
第二禅有四支，内净与喜等。第三禅有五：舍、念与正知、乐及住。最后禅有四：念舍与，不苦不乐与定等。初禅有五支：对治不顺品欲贪、害心、损害等，故有对治支寻伺二者，断除寻伺的不顺品后，由远离所生喜乐利益支二者，因心一境力成就前者，故为二者所依支定等。后者是支分也是禅
3-376b
定，余者仅是支分，如是所知。阿阇黎与经部师认为，如四支军队离开支分外无其他，同样五支禅定也依集合而说，无另外独立事物。第二禅有四支：对治不顺品寻伺，故有对治支内净，此内净虽是念、正知、舍性，然因第二禅不顺品是寻伺，因寻伺混乱平息故称内净。利益支与所依支为喜等，等字包括乐及一境性。


 །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་འོག་སའི་དགའ་བ་སྤོང་བས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དགའ་བ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པས་དམིགས་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཤེས་བཞིན་གསུམ་དང་ཕན་ཡོན་དང་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་རིམ་པ་ལྟར་བདེ་བ་དང་། སེམས་གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པ་ནི། མདོ་ལས། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མཐའ་མ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། བདེ་མིན་སྡུག་མིན་གྱི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་། འོག་སའི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་མིང་གི་སྒོ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དང་པོ་གསུམ་གཉིས་ལྔ་གཉིས་བཅུ་དང་། གཉིས་པ་བཞི་
3-377a
པ་དག་ལ་བཞི་གཉིས་བརྒྱད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྫས་སུ་བཅུ་གཅིག །རྫས་སུ་ནི་བཅུ་གཅིག་སྟེ་དང་པོ་ལ་རྫས་ལྔ། གཉིས་པའི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དྲུག །གསུམ་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དང་བཞི་སྟེ་བཅུ། བཞི་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་བཅུ་གཅིག་གོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་ལ། གཉིས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་སོགས་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་རྟོག་དཔྱོད། གཉིས་པ་རབ་ཏུ་དང་བ། མུ་གསུམ་པ་ནི་དགའ་བདེ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བཏང་སྙོམས་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་དང་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པ་ལའང་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་རྟོག་དཔྱོད་དང་དགའ་བདེ་དག་གོ། མུ་གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བཞི་པ་ན་ཡོད་པ་ལ་མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་རྟོག་དཔྱོད་དང་དགའ་བདེ་དག་གོ། མུ་གཉིས་པ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དང་། གསུམ་པ་ན་ཡོད་པ་ལ་མུ་བཞིའི་དང་པོ་ནི། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དགའ་བདེའོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སོ། །ཡན་ལག་གང་གཉིས་པ་དང་བཞི་པ་ན་ཡོད་པ་ལའང་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དགའ་
3-377b
བདེའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སོ། །ཡན་ལག་གང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ན་ཡོད་པའང་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་བཞི་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སོ། །
三支分各别说
གཉིས་པ་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ། བདེ་བའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ། ནང་རབ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཤད། ཡིད་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པའོ། །
说乐受差别
དང་པོ་ནི། དང་པོ་ན། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནའང་བདེ་བ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་ཚོར་བདེ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三禅有五支：对治不顺品下地喜，故对治支为不用功力而于所缘自然成就相的舍念，以及保持舍念相续不忘的正念，和不忘念的正知三者；利益支和所依支分别是乐和心住定等。心住就是定，经中说："什么是正定？即是心住及正住。"最后第四禅有四支：不苦不乐受舍，与远离下地八过患的行舍清净，正念清净，和定清净等。这些禅支从名称上共十八，即第一三二五二为十，第二四
3-377a
及四禅各四共八。第二，事体十一。事体共十一，初禅五事，第二禅内净为六，第三禅的舍、念、正知、乐四种为十，第四禅的受舍为十一。因此，有初禅有而二禅无等四句分别：第一句是寻伺，第二句是内净，第三句是喜乐与心一境性，第四句是所说以外的法，如第四禅的舍等。同样，应当互相配合所有禅支：初禅和三禅俱有也有四句分别：第一句是寻伺和喜乐；第二句是舍、念、正知及乐；第三句是定；第四句是所说以外的法。初禅和四禅俱有的四句：第一句是寻伺与喜乐；第二句是受舍、清净舍及念；第三句是定；第四句是所说以外的法等。二禅所有和三禅所有四句分别，第一句是内净与喜乐；第二句是舍、念、正知及乐；第三句是定；第四句是所说以外的法。二禅和四禅俱有也有四句：第一句是内净及喜
3-377b
乐；第二句是受舍、清净舍及清净念；第三句是定；第四句是所说以外的法。三禅和四禅俱有也有四句：第一句是除定外三禅诸支；第二句是除定外四禅诸支；第三句是定；第四句是所说以外的法。
三支分各别说
第二，阐明三支差别：说明乐受差别，特别说明内净，特别说明意乐。
说乐受差别
第一，初禅中，轻安即是乐。若初禅和二禅也有乐，为何将乐说成另外的事体？因初禅和二禅中将轻安称为乐，而第三禅的乐是受乐。


 །དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ལས་ཤེས་སྙམ་ན། སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་བདེ་བ་དེ་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་ཁ་ཕྱིར་བལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོགས་ལྔ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་ལོགས་སུ་ཡན་ལག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་ཡིན་ན་སེམས་གཅིག་ལ་ཚོར་བའི་རྫས་གཉིས་གཅིག་ཅར་མཚུངས་ལྡན་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བས། དེ་ལྟ་བུའང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དེ་གཉིས་རེས་འཇོག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་དོ་སྙམ་ནའང་མི་
3-378a
རིགས་ཏེ། རིགས་ན་ཡན་ལག་བཞི་ཞེས་བརྗོད་རིགས་པ་ལས། མ་བརྗོད་པར་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དཔེ་བསྟན་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གསུམ་ཅར་ནའང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་ལ། ལུས་བདེ་དེའང་མཉམ་གཞག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་དང་བར་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བདེ་བའི་དབང་པོ་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་འདོད་སྤྱོད་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་ས་བཞི་པའང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱེ་བཤད་ལས། མདོ་སྡེ་པ་བཙུན་པས། ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན། ཟོ་ཆུན་རྒྱུན་མོ་ལྟ་བུར་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་གོང་དུ་འདྲེན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་གཉིས་པའི་ས་པའི་མིག་ཤེས་སོགས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་རེག་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་བདེ་བའི་སིམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཚིག་དེ་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་པ་གཞན་དག་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་ཞེས་ཁོ་ནར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྟན་པ་ལས། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་རང་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལུས་དེ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། བདེ་བ་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེའམ། བདེ་བ་མྱོང་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་གསུམ་
3-378b
པའི་བདེ་བ་ཤིན་སྦྱངས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བདེ་ཡོད་ཀྱི། བཞི་པ་ལ་མེད་པས་མ་སྨོས་ཏེ། བཞི་པ་ན་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་དང་གཉིས་ལས་མང་ཞིང་ཕལ་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་གཉིས་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཤིན་སྦྱངས་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། བཞི་པའི་ཤིན་སྦྱངས་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞི་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། དེ་ལྟར་ན་གསུམ་པའི་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱང་དེར་བདེ་བར་གསུངས་རིགས་པར་ཐལ། དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བདེ་བར་མ་གསུངས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འདྲིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如何知道是这样的依据？因为等至的初二禅中不具足乐根，因为初禅和二禅中乐不可能是身乐，因为入定时没有向外看的五识聚，因为五识聚本性是散乱的。它也不是心所意乐，因为喜作为单独的支分出现。又，若喜是意乐，则一心中应同时有两个受体相应，然而没有这种情况。又，若认为初禅中乐和意乐交替存在，也不
3-378a
合理，若合理应说四支而非五支，因为五支是同时生起。另外，根据譬喻师的观点，三禅中也完全没有意乐根，只将身乐立为支分，而且这身乐在入定期间不断产生。乐根不仅欲界和初禅有，从欲行至第三禅共四地也有。因此《毗婆沙》中说："经部尊者[说]：按照俱舍师的观点，像水车辘轮一样，从下到上牵引眼识等。"由此，第三禅中也有第二禅地的眼识等。若问：经中说："什么是乐根？接触能感受乐的触后，身及心所受根中生起乐的满足感，是为乐根。"如何理解？答：这段话是某些人的增益，因为所有其他部派唯有"身的"的说法，特别是在讲述第三禅时说："离喜贪后，住于舍、念、正知，身感受乐"，明确自说因此。若说此身是意身，那么"身感受乐"的说法有何好处？应说"意感受乐"或单说"感受乐"才对。又若说第三
3-378b
禅乐是轻安，则正因为不是，所以第三禅有受乐而第四禅没有故未提及，因为第四禅的轻安乐比初二禅多且广大，同样未说乐故。毗婆沙师说：若初二禅有与乐受相应的轻安，故彼等是乐，而第四禅轻安不与乐受相应，故第四禅未说。经部师反驳：那样则第三禅轻安也应说为乐，因为与乐受相应故。因此，未说为乐的理由何在？


 །བྱེ་སྨྲས། དེར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མ་བརྗོད་དེ་གསུམ་པའི་བཏང་སྙོམས་ལས་རུང་དེས་ཤིན་སྦྱངས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པས། བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཤིན་སྦྱངས་ལས་གསུམ་པའི་ཤིན་སྦྱངས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་དེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ལྔ་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་འདི་ལས། ཤིན་སྦྱངས་དང་བདེ་བ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲས་དྲིས་པ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཤིན་སྦྱངས་ཞེས་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་རླུང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་
3-379a
ཞིག་གིས་ལུས་ལ་བདེ་བ་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་སྨྲས། དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཤེས་སྐྱེས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་མིན་པ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལུས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཉམ་གཞག་ལས་ལངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་རེས་མོས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་མཉམ་གཞག་ལས་ལྡང་བ་མིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་རེག་བདེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་རེག་བྱ་ལ་འདོད་པའི་ལུས་དབང་གི་ལུས་ཤེས་མི་བསྐྱེད་པས། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ལུས་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རེག་བྱ་འཛིན་པའི་ས་གོང་མའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་རེག་བྱ་དང་། ལུས་ཤེས་ཟག་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རེག་བྱ་དང་། ལུས་ཤེས་ཟག་བཅས་དང་། ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་གཅིག་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལུས་ཤིན་སྦྱངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཤིན་སྦྱངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་
3-379b
པས་དེར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ནི། རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་ནི་ཟག་མེད་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་མེད་དང་མཐུན་པས་ཟག་མེད་ཅེས་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ལུས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། རེག་བྱ་ཇི་སྙེད་པའོ་ཞེས་པའི་མདོ་འདི་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མདོ་དང་མི་འགལ་ཏེ་ཤིན་སྦྱངས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཞན་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རེག་བྱ་དང་ལུས་བདེ་དེ་ཟག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ཟག་བཅས་ཡིན་ཀྱང་ཟག་མེད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡང་ལན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
毗婆沙师说：彼处未说轻安乐是因为第三禅的舍适应性摧毁了轻安故。经部师答：并非摧毁，因为第三禅的轻安胜过初二禅的轻安，因为正是由舍增长它故。轻安本身不仅是乐，因为经中说："当圣声闻现前成就身验从远离所生乐时，五法当舍，而五法：内净、喜、轻安、乐及定修习当圆满。"此经中轻安与乐是分开说的。毗婆沙师问：入定时如何生起身识？经部师说：由定殊胜所生称为身轻安，是能感受乐的与乐受相应的
3-379a
风遍满增长身中乐。毗婆沙师反驳：这样会失坏定，因为身识生起向外散乱故。经部师答：定不会失坏，因为从定生起的非向外而是在身内生起的身乐与定相顺故。若谓身识生起时会从等持中出定，因为意识和身识不同时生而是交替现起，经部师答：身识生起时不出定，因为从定力所生身内触乐与定相顺，刚刚现前时即是住于定中。若说属于的轻安触不能由欲界身根的身识所感知，故与其相应的乐不成立为禅支，答：不然，因为通过增长定力，欲界身根能取轻安触而生上地身识故。若问：无漏禅定中，触与身识应成无漏，因为支分不可能一部分轻安触与身识有漏，而另一部分是无漏故。答：不接受此说，因为身轻安也说是菩提支故。若说身轻安非菩提支，只是因与菩提支相
3-379b
顺而如是假立，则答：触和身识非无漏，如前所述，因为它们与无漏相顺而假名为无漏故。若问：这与"什么是有漏法？凡是眼、色、身、触等"的经文相违。答：不违背经文，因为经中所说是除轻安触与身识以外的其他触与身识。或者说触与身乐也可称无漏，虽然实际是有漏，但因与无漏相顺，这也是回答的一种方式。


 །གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ལ་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཟག་བཅས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཟག་བཅས་མི་འབྱུང་ལ། ཟག་བཅས་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཟག་མེད་མི་འབྱུང་བས་གཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་འཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་མི་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་མི་སྲིད་ཀྱང་རྒྱུན་གཅིག་ལ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་དཔྱོད་རེས་འཇོག་ཏུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དགའ་བདེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་དཔྱོད་རེས་འཇོག་གི་འབྱུང་བའང་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྩིང་ཞིབ་ཀྱི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཆོས་ཅན། རེས་འཇོག་ཏུ་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩིང་ཞིབ་
3-380a
དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་བལྟོས་པ་ཅན་གཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་སྲིད་རྩེའི་བར་རྟོག་དཔྱོད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཉེས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཉེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོན་པ་ལྟར་ན་རེས་འཇོག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ཉེས་པ་འགའ་ཡང་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ལས། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་དགའ་བ་དང་གསུམ་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བདེ་བ་དང་བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སེམས་བྱུང་འདུ་ཤེས་སོགས་ཡོད་ཀྱང་ཡན་ལག་ལྔ་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། འདུ་ཤེས་སོགས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་བཞག་ལ། བསམ་གཏན་གཞན་དག་ལ་འདུ་ཤེས་སོགས་མ་བོར་བར་ཡོད་ཀྱང་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་ཅེས་དྲིས་པ་ལ། ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་སོགས་ལས་རྟོག་པ་སོགས་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལྟར་ཆེས་ཕན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་ཞུམ་རྒོད་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ལས་དྲན་ཤེས་ཆེས་ཕན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཞེས་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བ་ཡོད་ཀྱི། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཞབས་བཏང་སྙོམས་དྲན་ཤེས་བཞིན་སོགས་ཇི་སྙེད་མངོན་པ་དེ་ལྟར་མི་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་དེར་བལྟ་བའི་ཁུངས་སྦྱིན་པར་མཛད་ལ། ཁུངས་དེའི་དག་དོན་བསྡུ་ན་དེར་འདུ་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་ཀྱང་མ་བཞག་རྟོག་དཔྱོད་སོགས་འཇོག་
3-380b
པ་ནི་གཉེན་པོ་དང་ཕན་ཡོན་དང་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། དེའང་དང་པོར་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་འཚེ་སྤོང་བས་རྟོག་དཔྱོད་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག །དགའ་བདེ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ་གཉེན་པོས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་ནས་དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོག་སོགས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། གསུམ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་དགའ་བ་སྤོང་བས་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་བདེ་བ་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
若说无漏中会有过失，因为一些支分触和身识是有漏，而其他一些是无漏故，答：有何过失？因为无漏支分生起时有漏不生起，有漏生起时无漏不生起，所以不是同时故。若问：那么初禅应不成为五支，因为身乐和心喜不能同时会遇故，答：初禅不是不成为五支，因为虽然一刹那不可能，但在一相续中可能，如同寻伺交替生起，喜乐也与此相同。若说寻伺交替生起也不适合作为例子，因为是所成立的事物，答：以粗细心的寻伺二者为有法，已成立为交替生起，因为在一心中同时生起是相违的，以及若粗细
3-380a
和行相差别的依赖关系同时生起，则连有顶都应有寻伺的过失已经说过故。又若读作"未说过过失故"，则对于交替生起，没有说过任何过失故。因此，在初禅有的五支中，舍弃寻伺二者为第二禅，舍弃喜和三者为第三禅，舍弃乐和四者而安立第四禅。因此，初禅虽有想等心所，却只说为五支，而非舍弃想等立余禅支，其他诸禅虽有想等未舍，但未立为上禅支分。若问为何只有五者是支分，答：正因为只有五者是支分，因为寻等比想等更有益故。然而不是像念和正知那样更有益，因为念正住及如实了知则无沉掉等故。因此，若念正知比寻伺更有益，为何不说？有人如是争论。而古代阿阇黎无着足下未如此显示舍、念、正知等许多显现，"因此这是见到瑜伽师地的人们应当观察的"，阿阇黎世亲在此引述观察的根据，该根据的清净义归纳即：彼处虽有想等法而未立，而安立寻伺等
3-380b
是为了完成对治支、利益支和二者所依支。这是因为初时断除害心与损恼，寻伺是对治支，喜乐是利益支，因为通过对治断除不顺品后，从此远离而获得喜乐故。二者所依支是心一境性，因为以此力启动寻等故。第二禅中，对治寻伺的对治支是内净，喜乐是利益支，心一境性是所依支。第三禅中，舍、念、正知因对治喜是对治支，乐和心一境性是余支。第四禅中，舍与清净念因对治乐是对治支，受舍是利益支，心一境性是二者所依支。


 །དེས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་སུའང་དྲན་ཤེས་བཏང་སྙོམས་གཉེན་པོ་ཡིན་ཀྱང་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རང་མིང་གིས་མ་བསྟན་པར་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབས་པས་དེའི་མིང་གིས་སྨོས་ལ།
内善各别说
གཉིས་པ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཞི་བས་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་སྨོས་ལ། གསུམ་པར་དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རང་མིང་གིས་སྨོས་པའོ། །ནང་རབ་དང་ནི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་རབ་ཞི་དམིགས་པ་ལ་ཆེས་མཉམ་པར་འགྱུར་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་དཀྲུགས་པའི་རྒྱུད་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོ་
3-381a
རྦ་རླབས་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིན་མི་རིགས་པར་ཐལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རབ་དང་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་ཙམ་ལས་མ་ཡིན་དགག་གི་རྫས་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རབ་ཏུ་དྭང་བ་དད་པ་ཡིན། །བྱེ་སྨྲས། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི། དང་པོས་འདོད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མ་ཟད་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བས། དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་སོགས་རྫས་གཞན་མེད་ན་སེམས་བྱུང་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། སྐལ་ལྡན་ཁྱད་ཅན་ན་རེ། སེམས་ལ་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས། སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་འཚོལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྟོག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའམ་ངེས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ངག་ཀུན་སློང་གི་གནས་སྐབས་རྩིང་བ་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་སློང་ཞིབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དཔྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་སྐབས་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་པའི་སེམས་བྱུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་རྫས་གཞན་མིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཅེས་པ་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་དགའ་བ་ཡིད་བདེ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་སྙམ་ན། ད་ལྟར་མི་འདོད་པའི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་འདོད་པ་བརྗོད་ན་ཤེས་སླ་བར་འགྱུར་བས། སྡེ་པ་གཞན་ནི་ཡིད་བདེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་
3-381b
གཉིས་པའི་དགའ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡིད་བདེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཉིས་གསུམ་ཅར་གྱི་བདེ་བའང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ལུང་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་དགའ་ཡིད་བདེ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དེ་དག་ཡིད་བདེར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་འཆད་ན་ལུང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བཀའ་སྩལ་ནས། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདིར་གང་ཟག་འདིའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེས་པ་མ་ལུས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། བཞི་པ་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེ་ཡོད་ན་བཞི་པ་སྟོན་པའི་དུས་སུ་བདེ་བའང་སྤངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་སྔ་ན་ཡིད་བདེ་བའང་ནུབ་པ་ཞེས་གསུངས་པས། ཡིད་བདེ་སྔ་ན་སྤངས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིད་བདེ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་གསུམ་ཅར་གྱི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་ཤིན་སྦྱངས་དང་། ཕྱི་མ་ནི་ལུས་ཚོར་བདེ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཚོར་བདེ་བ་ལ་འདོད་པའི་ལུགས་གཉིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
因此，在初禅和二禅中虽然念、正知、舍是对治，但因为被喜的贪欲所缠缚，未以自名显示，而是通过寻伺来成立，故以彼名说；
内善各别说
第二，因寻伺的混乱平息而说内净，第三中因离喜贪故以自名说。内净是远离寻伺混乱的相续极为寂静，于所缘极为平等，因为被寻伺搅动的相续不是极净，如同波浪
3-381a
汹涌的河水。那么，它如何在事体上成为十一支？若难以成立，因为二禅的内净仅是离开寻伺的无遮之事，而非彼外另有事体故。第二，内净即是信。毗婆沙师说：二禅支分内净，不仅是从初禅出离欲界，也是从等持地出离，因而对此生起确信的信心。具缘殊胜者说：寻伺与定等也非别事，内净也非别事。若问：若寻等非别事，如何成立为心所？具缘殊胜者说：心有各种状态，心的状态差别即是心所，寻求意言的状态是寻，别别思择或决定意言是伺，心语粗显的发动状态是寻，细微发动状态是伺，不散乱状态是定，极寂静状态是内净。彼等非异事及为心的状态之说非是俱舍论典的宗义。欲知初二禅喜如何成为意乐，说明现在不接受的其他部派所许则易知：其他部派认为除意乐外，初禅与
3-381b
二禅的喜唯是其他心所法，而意乐则是初二三禅的乐。第三，因二种经故喜为意乐。彼等禅乐不应为意乐，若如是说，为二种经典所违：经文说了第三禅后说："此第三禅中，此补特伽罗的意乐根全部灭尽。"又说："在第四禅中，乐根灭尽。"又说：若第三禅有意乐，则说第四禅时说："亦断乐，亦断苦，先前意乐亦灭。"由此说意乐先前断除，因此第三禅无意乐根。因此，只有初禅和二禅的喜是意乐，三禅的乐非意乐，因为前二者是轻安，后者有主张为身受乐和心受乐的两种说法。


 །འདིར་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་ཡིད་བདེ་བ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་ཞིང་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པར་འདྲ་ཡང་ཡིད་བདེ་དེ་བདེ་བར་མི་འཇོག་དགའ་བར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཇི་ཞེ་ན། འཇོག་བྱེད་ཡོད་དེ། ཡིད་བདེ་དགའ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་ཡིན་པས། མཉམ་གཞག་དེའང་གཡེང་བ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། གད་མོ་དང་། ཕྱར་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་པས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་བཞི་ནས་ས་གོང་མ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཡིད་བདེའི་མལ་དུ་ཚོར་བདེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
3-382a
གསུམ་པ་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར། བསམ་གཏན་བཞི་པོའི་ཁྱད་ཆོས། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་དགའ་བདེ་དང་། །རབ་དང་ཤེས་བཞིན་དྲན་པ་དང་། །བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་དག་པ་མེད། །ཁ་ཅིག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བཏང་སྙོམས། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་མེད་དེ། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རབ་དང་མེད་དེ། རང་སའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྙོགས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དྲན་ཤེས་བཞིན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བདེ་བས་བསླད་དེ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་དེ། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཤིན་སྦྱངས་དང་། གཉིས་པའི་རབ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་མེད་དེ། དེ་དག་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །རྩ་བ་གཉིས་རྣམས་མི་འཚེ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །ལུགས་སྔ་མ་ལའང་མེད་པར་འདོད་ཀྱང་། མ་བཤད་པ་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང་། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་གཡོ་བར་བཀའ་སྩལ། འཆད་འགྱུར་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་པོ་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་བརྒྱད་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་བདེ་བ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་མི་བདེ་གཉིས་དང་བཞི་ཡིན་ལ་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་གཉིས་དག་དང་བརྒྱད་དོ། །ཡང་གཞན་ན་རེ།
3-382b
དང་པོ་ན་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་གཡོ། གཉིས་པ་ན་དགའ་བས། གསུམ་པ་ན་བདེ་བས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཡོ་མི་ནུས་པས་བཞི་པར་བཞི་པོ་དེའི་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བས་མི་གཡོ་བ་སྟེ། མདོ་ལས་རླུང་མེད་པའི་མར་མེ་དཔེར་མཛད་དོ། །
意乐各别说
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་པ་གཅོད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་བཏང་སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད། །བསམ་གཏན་གཉིས་ན་དགའ་བ་ཡིད་བདེ་དང་། གསུམ་ན་བདེ་བ། བཞི་ན་བཏང་སྙོམས་ཏེ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བདེ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། རིམ་བཞིན་དང་པོར་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བཞིའི་བཏང་སྙོམས་དང་པོ། འདིར་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚོར་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་བཏང་སྙོམས་ལྷག་གོ། གཉིས་པ་ན་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གཞན་མེད་པས་བདེ་བ་ནི་མ་སྨོས། རྒྱུའི་སྙོམས་འཇུག་ལས་འབྲས་བུ་འདིར་ཡིད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ལྷག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此处应知：初禅和二禅中的意乐虽然同样是乐受且是属于意识，但该意乐不立为乐而立为喜的原因是什么？有安立者：此意乐喜是不寂静的，因此等持也是散乱的，且有傲慢、欢喜、大笑、激动等作用，故立为彼。因为由喜获得上地时，在意乐之处获得受乐故。
3-382a
第三，显示诸等至的差别：烦恼性与否的差别，四禅的特性，因果二禅受的差别。第一：烦恼性中无喜乐及，内净正知念和，舍念清净无，有谓轻安舍。烦恼性禅如何具这些支分？烦恼性初禅无从远离生的喜乐，因为未从该地烦恼中远离故。第二禅无内净，因为被自地烦恼扰浊故。第三禅无念正知，因为被烦恼性乐所染污迷乱故。第四禅无舍与清净念，因为被该地烦恼垢染故。有人说烦恼性初二禅无轻安，二禅的内净、三禅和四禅无舍，因为这些是众多善地所摄故，如偈云："信及不放逸轻安，舍与惭与愧，二根无害及，精进常从善生起。"前说虽认为也无这些，但未说是因为已成立而如是思。第二：从八过失中解脱故，第四无动摇。寻伺及气息，乐等四，为八。佛说前三禅有过失故动摇，因为从将说的八过患中解脱，所以第四禅无动摇。八过患是：寻伺及乐，等字包括苦、忧、喜二者为四，加上出息入息二者共八。有人说，
3-382b
初禅为寻伺所动，第二禅为喜所动，第三禅为乐所动，而苦等不能动定，所以第四禅远离四者动摇故不动，经中以无风灯焰为譬喻。
意乐各别说
第三，正文及断疑。
第一，生禅中有，意乐及乐与舍和，舍与意乐乐及，舍与舍受有。二禅有喜乐，三禅有乐，四禅有舍，因等至禅中的受乐非生禅所有，而生禅中，依次初禅有三识聚的乐及意地意乐和四识聚的舍，此处因等至的受与生禅相比，舍更多。第二禅有意乐与舍，因无眼等其他识聚，所以未提乐。从因等至所生果比因多了意舍。


 གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་བདེ་བ་ལས་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་འདིར་ཡིད་བདེ་དང་ཡིད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ལྷག་བཞི་པ་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་འབྲས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པར་འདྲའོ། །
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གསུམ་མེད་ལ། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱང་མེད་ན་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ན་མཐོང་བ་དང་རིག་པར་འགྱུར། རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་གསུམ་ན་ཆོས་ཅན། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གསུམ་དང་རྟོག་དཔྱོད་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གསུམ་དང་རྟོག་དཔྱོད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སོགས་རང་གི་ས་པ་
3-383a
ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་སྐྱེས་པའི་ལུས་དང་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་སློང་རྟོག་དཔྱོད་མངོན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། གོང་མར་སྐྱེས་པ་འོག་མར་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་འདོད་པས་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལུས་མིག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཆོས་ཅན། མ་སྒྲིབ་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡང་མིན་ལ་དགེ་བའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་གཉིས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དང་པོའི་དགེ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ས་པ་པའི་དམན་པས་གཉིས་པར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། དགོས་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་འདིས་ནི་རྣམ་སྨིན་དོན་དུ་མི་གཉེར་བས་དགེ་སེམས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་མི་འབད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡི། །ལམ་གྱི་རིམ་པས་འཁོར་བའི་ས་རྣམས་ལས། །སྒྲོལ་བྱེད་ཐབས་འདིར་བདག་ཡིད་གདུང་གྱུར་ཏེ། །ཇི་བཞིན་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག །རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག་ཅེས། །དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དམ་པ་མཆོག་གྱུར་ལ། །གསོལ་བ་དྲག་ཏུ་བཏབ་པའི་ནུས་པ་ལས། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་རེ་བཞིན་བསོད་པ་ཡི། །ངོ་མཚར་དགའ་བ་བྱེ་བའི་འབྱུང་གནས་ཞིག །རང་སེམས་སྙིང་པོར་འདྲེས་སོ་དབྱངས་ཅན་བཟང་། །ད་ནི་ཚུལ་འདི་ཐར་པ་འདོད་རྣམས་ལ། །ཅིས་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ལ་བརྩོན་པ་སྙམ། །ཞེས་སོ། །
说等至差别
得等至分
གསུམ་པ་སྙོམས་འཇུག་གི་ཐོབ་ཚུལ་ལ། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཚུལ་དངོས། གང་གི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བ། ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་སྐྱེ་ཚུལ་ལོ། །
如何得正分
དང་པོ་ལ། དག་པ་བ་ཐོབ་ཚུལ། ཟག་མེད་ཐོབ་ཚུལ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཐོབ་ཚུལ་ལོ། །
得清净分
3-383b
པོ་ནི། དེ་དང་མི་ལྡན་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དག་པ་འཐོབ། །བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་དག་པ་བ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པ་གོང་ནས་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བས་ཐོབ་སྟེ། སྲིད་རྩེ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་ཀྱི། ས་གོང་ནས་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དངོས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་སྦྱོར་བས་ཀྱང་ཐོབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三禅有意乐与舍，因等至只有乐，而果中多了意乐和意舍二者。第四禅仅有舍受，因果受都是舍故相同。
第二：二禅等处身眼及，耳识表业起，彼属初，无记非烦恼。二禅等处若无三识聚及寻伺，如何能见闻及生起表业？答：二禅等三处为有法，并非无三识聚及寻伺，彼处生者的三识聚及寻伺也非二禅等自地
3-383a
所摄，因为彼处生者的身、眼、耳识及表业发动寻伺现前皆是初禅所摄故，如同上地生者欲变现下地时，以变现欲而现前下地变化心一样。于二禅等现前初禅地的身眼等识为有法，是无覆无记，因为既非烦恼性也非善性故。因为已离初禅贪的二禅现前初禅善者，因初禅是二禅地者所下，所以不于二禅现前，只因需要而现前故；且善有异熟果，而此不求异熟故，不勤于现起善心故。此处说：世间与出世间的，道次第解脱轮回诸地，此救度方便令我心忧恼，祈愿如实分辨无错误的，智慧生于相续中加持，向具德至尊胜上师，猛烈祈祷的力量，如我意所愿的赞叹，奇妙欢喜亿万源泉，与自心精髓融合啊妙音。今此方法于求解脱者，定当努力宣讲示意。
说等至差别
得等至分
第三，得等至的方法：如何获得的方式，何者之后生何者，超越等至的生起方法。
如何得正分
第一，获得清净分的方式，获得无漏的方式，获得烦恼性的方式。
得清净分
3-383b
无彼离贪欲，生故得清净。未具清净禅或无色者，从下地离贪或从有顶外上地生下地而获得，因为有顶只能通过离下地贪而获得，而非从上地生下地获得故。是指根本定，而近分定可通过未离贪的修习获得。


 །དེ་ཡང་སྔར་ཡེ་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པའི་དག་པ་ཐོབ་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་ཡིན་གྱི། ཡེ་ནས་ལྡན་པའི་དག་པ་ཙམ་ལ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་དག་པ་བ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའང་ཡོད་མོད། སྔར་ནས་ལྡན་པ་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་བསམ་གཏན་དག་པ་བ་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཆགས་བྲལ་དང་སྐྱེ་བས་མི་ཐོབ་ཀྱི་སྦྱོར་བས་མི་ཐོབ་ལ། གནས་པ་ཆ་མཐུན་ལས་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཉམས་པ་ལས་དང་པོའི་ཉམས་པའི་ཆ་མཐུན་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་ཐོབ་བོ། །ཉམས་པས་ཉམས་པ་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། བསམ་གཏན་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་བར་འགྱུར་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་གནས་པ་ཆ་མཐུན་ལས་ཉམས་ན་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་ལས་ཐོབ་པ་དང་འདོར་བ་ནི་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་ལ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་བསམ་གཏན་དེ་ཉོན་མོངས་དང་མཐུན་པས། དེའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོར་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་བསམ་གཏན་ཀྱང་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཐོབ་
3-384a
པ་དང་འདོར་བ་ཡོད་མེད་ཅེ་ན། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཆགས་བྲལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་སུ་ཉམས་ན་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་བཞིན་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་དག་པ་བ་དེ་འདོར་རོ། །བསམ་གཏན་དག་པ་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཐོབ་པ་དང་འདོར་བ་ཡོད་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་དེ། གོང་མ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ནས་ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཐོབ་ལ། ཚངས་གནས་ནས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་འདོར་བའོ། །
得无漏分
གཉིས་པ་ནི། ཟག་མེད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡིས། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཟག་མེད་ནི་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས། འོག་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །སྔར་ནས་ཟག་མེད་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟད་ཤེས་ལས་ཀྱང་མི་སློབ་པ་འཐོབ་ལ། དབང་པོ་བརྟུལ་པོའི་སློབ་མི་སློབ་རྣོན་པོར་འཕོས་པ་ན། རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཐོབ་བོ། །ཕྱིར་མི་འོང་ཆགས་བྲལ་སྔོན་འགྲོས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ཐོབ་ཀྱང་མཐར་གྱིས་པ་མི་ལྕོགས་མེད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པར་མ་ངེས་པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པས་ཐོབ་པ་མ་བཤད་ཅིང་། མི་སློབ་པ་ཉམས་ན་སློབ་པས་བསྡུས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞི་ཐོབ་ཀྱང་སྙོམས་འཇུག་ཟག་མེད་ཀྱི་རིགས་ཙམ་སྔར་ནས་ལྡན་པས་གསར་ཐོབ་མེད་པས་ཉམས་པས་ཐོབ་པའང་མ་བཤད་ལ། ཟག་མེད་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །
得具烦恼分
གསུམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ཉམས་སྐྱེ་བ་ཡིས། །སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་སྔར་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཐོབ་པ་དང་།
3-384b
སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ནས་དང་པོར་སྐྱེས་ན། དང་པོའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་གོང་ས་ནས་འོག་སར་སྐྱེ་བ་ཡིས་ཐོབ་ལ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྲིད་རྩེ་ན་ཉམས་པ་ཁོ་ནས་ཐོབ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །
随何者所生
གཉིས་པ་གང་གི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ལོ། །
དང་པོ་ལ། ཟག་མེད་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བ། དག་པ་བའི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བའོ། །
随无漏所生
དང་པོ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ལྟག་འོག་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །སྐྱེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
这是针对从先前完全不具足而获得清净定的方式，如刚才所述，而本来就具足清净定者，通过顺决择分的清净分生起而获得的情况也有。而先前已具足者，对于已具顺决择分的清净禅定者，不是通过离贪或生起而获得，而是不通过修习获得；从顺住分退失者获得顺退分，及从离初禅贪者退失而获得初禅退分等，也可以从退失而获得。正因为通过退失获得退分，所以应当这样了知：论中说："清净禅通过离贪获得，通过离贪舍弃，从初禅顺住分退失时，从顺退分获得和舍弃是否存在？"答：存在。通过离欲界贪获得，通过离梵世贪舍弃。因为退分禅与烦恼相顺，所以舍弃其烦恼时，同样通过离其贪而舍弃其禅定。问：是否有从完全退失而获得
3-384a
和舍弃？答：从离梵世贪完全退失时获得顺退分，如同其地烦恼；从离欲界贪完全退失时也舍弃清净分。问：是否有通过生起获得和舍弃清净禅？答：有。例如从上界第二等处生于梵众天时获得，从梵界生于欲界时舍弃。
得无漏分
第二：无漏由离贪，获得禅无色无漏，对于先前不具足者，通过离下地贪而获得。先前已具无漏者，可通过修习之力从尽智获得无学，钝根学人和无学者转为利根时，获得利根所摄的有学和无学。不还者先离贪后依禅定根本定入决定，从此获得无漏禅根本定，但渐次者仅依未至定入决定时获得根本定，所以并非一切通过入决定而获得，因此未说入决定而获得；无学者退失时虽获得有学所摄定根本定，但因先前已具足无漏等至的种类，所以无新得，故也未说通过退失而获得；无漏无通过生而获得。
得具烦恼分
第三：具烦恼由退生，烦恼性等至对于先前不具足者，如从离初禅贪完全退失时获得初禅烦恼性，通过完全退失而获得；
3-384b
及除有顶外从二禅以上生于初禅时，获得初禅烦恼性等，通过从上地生下地而获得；有顶烦恼性唯通过退失获得，无通过修习和离贪而获得。
随何者所生
第二，随何者之后生何者：总说和后二者的特殊情况。
第一，随无漏后生何者，随清净分后生何者，随烦恼性后生何者。
随无漏所生
第一：无漏之后，上下至第三善生。


 །ཟག་མེད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དྲུག་སྐྱེ་སྟེ། རང་ས་དང་། གསུམ་པའི་བར་གྱི་དག་པ་བ་གསུམ་དང་། དེ་དག་གི་ཟག་མེད་གསུམ་མོ། །དེའང་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་ཟག་མེད་རང་དང་། ལྡང་བའི་རང་སའི་དག་པ་བ་དང་། གཉིས་གསུམ་པའི་དག་པ་བ་དང་། ཟག་མེད་ནི་སྤེལ་མ་དང་། སྤེལ་མ་མ་ཡིན་པར་རིམ་བཞིན་ལུགས་བཞིན་དང་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདུན་ཏེ། རང་ས་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ས་པའི་དག་པ་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ལུགས་མཐུན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཆེད་དུ་སྲིད་རྩེའི་དག་པ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཟག་མེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་བརྒྱད་དེ། རང་གི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། དང་པོའི་ས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་དགུ་སྟེ། རང་གི་ས་པའི་གཉིས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་བཞི་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་དང་གསུམ་མོ། །འདི་ལའང་བརྒྱད་ལ། དག་པ་དང་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡོད་ལ།
3-385a
སྲིད་རྩེ་བ་ལ་ཟག་མེད་མེད་དོ། །ལར་འདིའི་ལུགས་ཀྱི་ཡར་འཛེགས་མར་འབབ་གང་ལའང་རེ་རེ་ནས་བརྒལ་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་དང་གསུམ་གསུམ་དང་བཞི་བཞི་དང་ལྔ་ལྔ་སོགས་བརྒལ་ཞིང་འཇུག་ནུས་པ་མིན་ལ། ལུགས་མཐུན་དང་ཐོད་རྒལ་དུ་སྤེལ་བ་དང་། སྤེལ་བ་མིན་པ་འདིའང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞིབ་ཏུ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། གཞན་རྣམས་ལའང་རིགས་འགྲེ་བས། འདི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་སའི་གཉིས་དང་། ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ན་ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉིས་དང་། ལུགས་མཐུན་པར་རིགས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་སྲིད་རྩེའི་དག་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་སྟེ། དེ་ན་རྒྱུ་བ་ཞན་པས་ཟག་མེད་མེད་པའི་ཕྱིར། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ན། ནམ་མཁའ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་དག་པ་བ་དང་ཟག་མེད་གཉིས་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུའང་བཅུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་སའི་དག་པ་དང་ཟག་མེད་དེ་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་བཞི་དང་། དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་བཞི་སྟེ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུའང་བཅུ་འབྱུང་སྟེ། རང་སའི་དག་པ་ཟག་མེད་གཉིས་དང་། ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་གསུམ་པའི་ས་པ་བཞིའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཅུ་སྟེ། རང་སའི་གཉིས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཅི་ཡང་གི་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་བཞི་འབྱུང་བས་སོ། །སྲིད་རྩེ་ལ་ཟག་མེད་མེད་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་བགྲང་ངོ་། །འདིར་ལུགས་
3-385b
འབྱུང་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་སྤེལ་མ་སྤེལ་དང་། ལུགས་འབྱུང་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཚེ་སྤེལ་མ་སྤེལ་དང་། ལུགས་མི་མཐུན་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་སྤེལ་མ་སྤེལ་དང་། ལུགས་མི་མཐུན་སྙོམས་འཇུག་གི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཚེ་སྤེལ་མ་སྤེལ་ཏེ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན། བསམ་གཟུགས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་རྫས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པ་དང་། ལྟག་ས་གོང་མ་དང་འོག་ས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་དགེ་བ་དག་པ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་གསུམ་པ་ཕན་ཆོད་དུ་བརྒལ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
无漏初禅之后生起六种：自地和至第三禅间的清净分三种，以及彼等的无漏三种。这是在相续时无漏自地，出定时自地清净分，及第二、第三禅清净分和无漏，分别为杂修和非杂修，依次为顺次和超越等至时。无所有处之后生七种：自地和识无边处、空无边处地的清净和无漏；从顺次无漏等至出定时只有有顶清净分，因为彼无无漏故。第二禅之后生八种：自地和第三禅、第四禅、初禅地以及无漏。识无边处之后生九种：自地二种、空无边处和第四禅地四种，以及无所有处、有顶三种。其中八种有清净和无漏二者，
3-385a
有顶无无漏。此系统中无论上升还是下降，都只能一一超越而入等至，不能二二、三三、四四、五五等超越而入。顺次和超越的杂修与非杂修，以识无边处之后为详细示例说明，其他可类推：此处之后有自地二种，若顺次等至则有无所有处二种，若顺次入异类第三处时，出定时只生有顶清净，因为彼处行相弱故无无漏。若逆次等至，则有空无边处和第四禅地的清净及无漏各二种。同样，对于其他禅无色的之后也应配合十种：第三禅之后生自地清净和无漏二种、第四禅和空无边处地四种、初禅和二禅地四种，共十种。第四禅之后也生十种：自地清净无漏二种，空无边处和识无边处地四种，第二禅和第三禅地四种。空无边处之后生十种：自地二种，识无边处和无所有处四种，第三禅和第四禅四种。有顶无无漏，所以其后生的无漏未计入。此处，顺次
3-385b
等至时的杂修与否，顺次超越时的杂修与否，逆次等至时的杂修与否，逆次等至超越时的杂修与否，应知有四种。总之，禅无色无漏等至之后生自地和上至上地、下至第三地之间的善清净及无漏，因为超越等至时超不过第三地故。


 །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་དེའི་རྟེན་འོག་མ་འདོད་ཁམས་དང་དམིགས་པའང་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
随清净所生
གཉིས་པ་ནི། དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །སྙོམས་འཇུག་དག་པ་བ་ལས་དག་པ་དང་ཟག་མེད་སྐྱེ་བའང་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་བཞིན་རིག་པར་བྱ་ལ། ལྷག་པར་དག་པ་པའི་མཇུག་ཏུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར།
广说他心通
གསུམ་པ་ནི། སེམས་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་གང་། །རྟོག་དང་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པའང་། །ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་སྐྱེས་ཐོབ་དེ་ནི་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཡང་མདོག་གནག་པ་དང་སོ་གཙིགས་པ་སོགས་མཚན་མ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་རྟོག་གེ་དང་། གང་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པའང་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་སྟེ། སྒོམ་བྱུང་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོ་ཤེས། །མི་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། །སེམས་ཤེས་དང་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་ནི། དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མ་ཉན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཤེས་ཏེ། ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཉམས་ཏེ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གཞན་ལྷ་དང་དུད་འགྲོ་ཡི་དྭགས་ཀྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་དང་སེམས་ཤེས་པས་རྟག་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། མི་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་སོགས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱི། ཆགས་བྲལ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྟོག་གེ་དང་རིག་སྔགས་དང་སྨན་དང་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །འོ་ན་མིར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱིས་མིན་པར་སྔོན་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དང་དེ་བཞིན་དུ། །གཞུང་གི་དོན་དག་དྲན་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དྲི་མེད་པ། །ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་དྲན་ནི་སྒོམ་
3-386a
འོན་ཏེ་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱོན་དུ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་རྒྱུན་གཅོད་པའི་བློས་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འཕོ་ཞེ་ན། སྙོམས་འཇུག་གི་གོང་རོལ་ནས་བློའི་འཕེན་པས་འཕངས་པའི་སྒོ་ནས་འགྲུབ་སྟེ། སྔོན་འདི་སྙམ་དུ་འོག་མའི་དག་པ་བ་ནི་སླའི། གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འདོད་པར་འགྱུར་བས། སྔོན་གྱི་བསམ་པའང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ས་བོན་གྱི་ནུས་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་དེ་ཉིད་སད་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཕྱེད་དམ་ཟླ་བ་ཤར་བའི་ཚེ་སད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ནས་གཉིད་ལོག་པ་འདོད་པའི་དུས་སུ་སད་པ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་མེད་ནི་རང་དང་འོག་སའི་ས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེའོ། །
不共后三者
གཉིས་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་དམིགས་བསལ་ལ། འཆི་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ཆ་མཐུན་བཞི་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
随类智之后入无色等至，不在法智之后，因为法智的所依是下界欲界，所缘也是下界苦等。
随清净所生
第二：清净后亦然，自地烦恼亦。从清净等至后生清净和无漏，也如前所述般了知，此外，清净后也生自地烦恼，因为无漏后不生烦恼性故，因为烦恼性与入定极为相违故。
广说他心通
第三：心智彼三种，寻伺和明咒所作亦。他心智生得彼是善、不善、无记三种中任一种，以及观黑色、咬牙等相之人的他心智寻伺，以及由明咒所作者也是善、不善、无记三种，并非如修所生唯是善。
第二，所依差别：地狱者知初，人无生所得。心智和宿住随念，地狱有情最初生起直至被苦受损害前能够了知，后因苦受损害而不复忆念故。其他趣，天、旁生和饿鬼的宿住随念与知心常能了知，因为未被苦受损害故。人则无神通等一切前述生得，而有离贪所得、寻伺、明咒、药物和业所作。那么，人的自然忆念前世是什么样的？那不是生得，而是从前业所生，如《宝鬘论》云："为法义乃至，忆持论义理，无垢法布施，将获忆前世。"宿住随念是修
3-386a
若非了知上地烦恼过失而欲断绝相续的心而转，如何能转？通过前此等至前发愿而成就，由于先前认为下地清净容易而上地烦恼性则不然，众生心相续中有随逐的种子力量，此即由发愿力成就，如同晚上想着"午夜或月出时要醒来"而入睡，在希望的时刻醒来一样。烦恼性后不生无漏，自地和下地的都绝不生起。
不共后三者
第二，后三者的特殊情况：死亡转生时和四种顺分的特殊差别。


 །
命终间
དང་པོ་ལ། དག་པ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས།
清净
དང་པོ་ནི། འཆི་འཕོའི་དག་ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དག་པ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་སའི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའི། གཞན་གྱི་ས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ། སྙོམས་འཇུག་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དགེ་བ་དག་པ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་དང་གོང་འོག་གི་ས་ཀུན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་བཤད་ཀྱི། འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ན་འཆི་སྲིད་ནི་མཉམ་གཞག་མིན་པས་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་དག་པ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་བ་མཉམ་གཞག་མིན་པ་ལའང་བསམ་གཏན་དག་པ་བ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་འཇུག་པས། དག་པ་བ་དེ་ལས་ནི་རང་ས་དང་གོང་འོག་གི་ས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀུན་འབྱུང་བ་སྲིད་དེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཉོན་
3-386b
མོངས་ཅན་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར།
具烦恼
གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མ་མིན། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་ས་དང་འོག་སའི་ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱེའི། གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་ཡོད་ན་གོང་མར་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་འགལ་བའི་ཕྱིར།
不共四同分
གཉིས་པ་ཆ་མཐུན་བཞིའི་དམིགས་བསལ་ལ། དག་པ་བ་ལ་དེ་བཞིར་དབྱེ་བ། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན། བཞི་པོ་གང་གི་མཇུག་ཏུ་གང་སྐྱེ་བའོ། །
清净亦分四
དང་པོ་ནི། དག་པ་ཉམས་པའི་ཆ་མཐུན་སོགས། །རྣམ་བཞི། དག་པ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་དག་པ་བ་ལ་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་དང་སོགས་པས་གནས་པ་ཆ་མཐུན། ཁྱད་པར་ཆ་མཐུན། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། སྲིད་རྩེ་ལ་ཁྱད་པར་ཆ་མཐུན་མེད་དེ་གོང་ས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ཉོན་མོངས་སྐྱེ་དང་རང་ས་དང་། །གོང་དང་ཟག་མེད་རྗེས་མཐུན་པ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱི་དུས་སུ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རང་ས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ས་གོང་མ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཟག་མེད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །
四项随何者所生
གསུམ་པ་ནི། ཉམས་ཆ་མཐུན་སོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ། །གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ་དང་གཅིག །ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་ཉམས་པ་དང་བསྟེན་པས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྒྱུན་གྱི་དུས་སུ་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་གནས་པ་ཆ་མཐུན་གཉིས་དང་སོགས་པས་གནས་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆ་མཐུན་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་། ཁྱད་པར་ཆ་མཐུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་སྟེ། ཉམས་པ་ཆ་མཐུན་མ་བཏང་ན་ཁྱད་ཅན་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ངེས་འབྱེད་གཅིག་པུ་སྐྱེའོ། །
生起直越等至分
གསུམ་པ་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་གཞིའོ། །
前行
དང་པོ་ལ། རིང་སྦྱོར་དང་། ཉེ་སྦྱོར་ལས།
长前行
དང་པོ་ནི། ས་བརྒྱད་རྣམ་གཉིས་འབྲེལ་བ་དང་། །ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ས་བརྒྱད་ལ་ཟག་བཅས་
3-387a
ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་མཐུན་དང་ལུགས་མི་མཐུན་པར་གོ་རིམ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པས་འབྲེལ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
命终间
第一，清净和烦恼性二者。
清净
第一：命终清净后烦恼皆。为等至时，清净和烦恼之后唯生自地烦恼性，不生他地者；非等至、非等持的善清净后，可生自地及上下地一切烦恼，虽然命终时死有非等持故无等至禅清净分，但由于生得善的生禅非等持亦称为禅清净分，从彼清净分之后，可能生起任何自地与上下地结生之心的一切烦恼性，如言："生有为烦恼性"，故一切生
3-386b
心必定是烦恼性。
具烦恼
第二：具烦恼后非上。命终时从烦恼性等至之后，生自地和下地烦恼性，不生上地烦恼性，因为未断下地烦恼者不得生上地，所以与彼结生相矛盾故。
不共四同分
第二，四顺分的特殊差别：清净分为四类，各类的含义，四者之后各生何者。
清净亦分四
第一：清净退分等，四种。并非一切清净分都能生无漏等至，一般清净分有退分及住分、胜进分、决择分四种，其中有顶无胜进分，因为无上地故。
第二：此随顺，烦恼生及自地和，上和无漏。其特征依次是：相续时与烦恼生起相顺，与自地相顺，与上地相顺，与无漏相顺。
四项随何者所生
第三：退顺等后，二三三一。退分因与退相顺，其后相续时生退分，特胜时生住分，二者；住分之后除最后顺分外生三种；胜进分之后除退分外生三种，因为未舍退分不能生胜分故；决择分之后仅生决择一种。
生起直越等至分
第三，超越等至的生起方式：前行和正行。
前行
第一，远前行与近前行。
长前行
第一：八地二种相连。如何生超越等至？于禅与无色八地上有漏
3-387a
无漏二种，以顺逆次第入定而相连。


 །
近前行
གཉིས་པ་ནི། གཅིག་རྒལ་སོང་ཞིང་འོངས་ནས་ནི། །དེས་ན་གཅིག་སྟེ་རེ་རེ་བརྒལ་ནས་སོང་བ་ལུགས་མཐུན་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་འོང་ནས་ནི་ཟག་བཅས་ས་བརྒྱད་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ས་བདུན་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་བྱང་བར་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ། དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་བྱང་བར་བྱས་ནས་ཟག་མེད་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་བརྒལ་ཞིང་ལུགས་མཐུན་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་མཐུན་པར་ཡར་འཕར་མར་འབབ་ཅིག་འགྲོས་བྱེད་རུང་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་མཐུན་པར་གཅིག་བརྒལ་དུ་ཡར་འཕར་མར་འབབ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ནི། རིགས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན། །ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། དེ་ནས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དེ་ནས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ས་རེ་རེ་བརྒལ་ཞིང་རིགས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་ལུགས་མི་མཐུན་པར་ས་རེ་རེ་བརྒལ་ཞིང་རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ལུགས་དང་མཐུན་
3-387b
པར་ས་རེ་རེ་བརྒལ་ཞིང་རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་ལུགས་མི་མཐུན་པར་ས་རེ་རེ་བརྒལ་ཞིང་རིས་མི་མཐུན་པར་གསུམ་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རིས་མི་མཐུན་པའང་གསུམ་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། སྤེལ་ནུས་པའི་ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་དངོས་གཞི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དང་། སྲིད་རྩེ་ནས་གཉིས་པའི་བར་དུ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་ས་རེ་རེ་བརྒལ་ནས་རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ་བའི་ཐོད་རྒལ་སོགས་ལའང་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྟེ་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕྱིར། དེའང་གླིང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱིས་ཐོད་རྒལ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར། མཐོང་ཐོབ་དབང་པོ་རྣོ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཡང་སྒོམ་སྤོང་ཉོན་མོངས་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཡིན་ཀྱང་དབང་པོ་བརྟུལ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་མ་ཡིན་པས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བ་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། མི་སློབ་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣོ་ཞིང་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཕྱིར།
现前所依
བཞི་པ་རྟེན་གང་གིས་གང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ། སྤྱིར་བཏང་བ་དང་། སྲིད་རྩེ་ལ་དམིགས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
近前行
第二：一一超往返。即一一超越而行，顺次入等至后逆次入等至而返，通过有漏八地和无漏七地顺次、逆次等至而熟练后，后从有漏初禅入有漏第三禅，然后入空无边处，然后入无所有处。同样，熟练逆次后，无漏也一一超越顺次和逆次入等至，这是前行。此中，有漏无漏一致地向上跃向下降连续行进，或有漏无漏一致地隔一超越向上跃向下降，这是前行。
第二，正行是：异类三入，即超越等至。从有漏初禅到无漏第三禅，然后到有漏空无边处，然后到无漏无所有处，顺次一一超越而入第三异类等至，同样，从有漏无所有处到无漏初禅之间，逆次一一超越而入第三异类等至，同样，从无漏初禅到有漏无所有处之间，顺次
3-387b
一一超越而入第三异类等至，同样，从无漏无所有处到有漏初禅之间，逆次一一超越而入第三异类等至，即有漏无漏异类也入至第三，此即能交错的超越等至的正行成就。同样，有漏无漏的第二禅至有顶间，以及有顶至第二禅间，顺次和逆次一一超越而入第三异类的超越等至等也应当了知。不入第四，因为太远故。此由生于三洲的男女入超越等至，因为慧明利故。见道圣者虽具利根、等持自在，但仍具修断烦恼，非无烦恼者；时解脱虽无烦恼，但因根钝故无等持自在，所以只有不时解脱阿罗汉不动者才能生起，因为是无学故无烦恼，根利且得根本定故等持自在。
现前所依
第四，以何所依能现前何者：总说和有顶特别。


 །
དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རང་དང་ནི། །འོག་སའི་རྟེན་ཅན་འོག་དགོས་མེད། །བསམ་གཏན་དང་སྲིད་རྩེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ནི་རང་ས་དང་ནི་འོག་ས་འདོད་པའི་བར་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་གྱི། གོང་དུ་སྐྱེས་པས་སྙོམས་འཇུག་འོག་མ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་སྙོམས་འཇུག་འོག་མའི་རྫས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་
3-388a
དགོས་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པ་ནི་འོག་མའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆེད་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། གོང་མ་དེ་འོག་མའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་ལ་འདས་ཤིང་འོག་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
缘有顶
གཉིས་པ་ནི། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པའི་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་སུམ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད། །སྤྱིར་བཏང་ནས་དམིགས་བསལ་བ་ནི། སྲིད་རྩེར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ནི་ཟག་མེད་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་སྲིད་རྩེའི་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱེད་དེ། སྲིད་རྩེའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་མེད་དེ་སྲིད་རྩེ་ལ་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
所缘行境
ལྔ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་ལ། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ས་གང་ལ་དམིགས་པ། བསམ་གཏན་དག་པ་བ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ས་གང་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ས་གང་ལ་དམིགས་པའོ། །
具烦恼定所缘地
དང་པོ་ནི། སྲེད་བཅས་རང་གི་སྲིད་ལ་དམིགས། །སྲེད་བཅས་རོ་མྱོང་མཚུངས་ལྡན་ནི་རང་གི་ས་པའི་སྲིད་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་སོ། །འོག་མ་ལའང་མི་དམིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གོང་མ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་རྣམས་ནི་རང་སའི་སྲེད་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པས་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་དེ་གོང་མ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ས་ཐ་དད་དུ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར། ས་གཅིག་པའི་གནས་གཞན་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གནས་གཞན་གསུམ་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་བརྒྱད་པོ་ལྟག་ལོག་ཏུ་འདུག་ཀྱང་རང་ས་རང་ས་གཅིག་པར་འགྲུབ་སྟེ། སྲིད་པའི་ཚོལ་བར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ལའང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།
清净定及无漏所缘地
གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །བསམ་གཏན་དགེ་བ་དག་པ་བ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཅི་ཡོད་དགུ་ཐམས་ཅད་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །
正行无漏所缘地
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་
3-388b
བལྟ་བ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ས་འོག་མའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་མིན་ཏེ། རང་ས་དང་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་དེ་ཞི་བ་ཡིན་ལ་ས་འོག་མ་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་འོག་མའི་ཟག་མེད་ནི་གཟུགས་མེད་དངོས་གཞིའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དམིགས་པ་ཟག་མེད་ནི་རྗེས་ཤེས་དང་། དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་དང་། དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། དེའང་དབང་པོ་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ས་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ཐག་རིང་བས་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། དགག་བྱའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་མི་དམིགས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ཡིན་ནོ། །
决定能断烦恼
དྲུག་པ་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་ངོས་བཟུང་བ་ལ། གང་གིས་གང་སྤོང་བ། སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། །
以何断何
དང་པོ་ལ། དངོས་གཞི་ཟག་མེད་ཀྱིས་གང་སྤོང་བ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་གང་སྤོང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第一：禅及无色自与，下地所依不须下。禅定和有顶等无色等至是自地及下地直至欲界的所依能现前，而非生于上地者现前下地等至，因为对彼而言，下地等至物质丝毫
3-388a
不需要故，因为修下地定是为了下地异熟果报，而上地已超越下地异熟地，且下地等持低劣故。
缘有顶
第二：有顶圣者无所有，现前作已漏尽。从总说中特别指出：生于有顶的圣者现前无漏无所有处后灭尽有顶漏，因为无有顶无漏道故，及无所有处无漏接近有顶故。
所缘行境
第五，所行境是什么：具烦恼禅定所缘何地，清净禅及无漏所缘何地，无色根本定所缘何地。
具烦恼定所缘地
第一：具爱缘自有。具爱染着唯缘自地有漏事物。不缘下地，因为已离贪故；也不缘上地，因为诸地只由自地爱增益于彼，爱所遍执故。若非如此，上地就不能成立，因为地差别未分故，如同一地的不同处所。因此，虽然三三处所和八地错综交叉，但各地唯成自地，因为具有对有的寻求故。也不缘无漏，因为会成为善性故。
清净定及无漏所缘地
第二：禅善境九有。清净善禅和无漏的对境是有为无为所有九种一切皆可。
正行无漏所缘地
第三：无色正行善，境非下有漏。禅定因为是观察性故未提，而无色根本善
3-388b
所行境非下地有漏事物，因为缘自地和上地故，因为彼极寂静而下地极不寂故。下地法的无漏是无色根本善所缘。其所缘无漏是随类智及其顺品苦随类智忍，以及与彼俱生所缘，这些因根性、种姓等差别而分别包括全部九地，但因欲界苦所缘遥远，所以不缘法智顺品，且因否定方式不缘彼，所以也非下地灭谛。无色近分中无间道的所缘是下地。
决定能断烦恼
第六，确定断除烦恼：以何断何，断惑对治的差别。
以何断何
第一，以根本无漏断何，以近分断何。


 །
无漏正行所断
དང་པོ་ནི། ཟག་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་རྣམས། །སྤོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དག་པ་སོགས་གསུམ་པོ་ལས། ཟག་པ་མེད་པས་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་རང་ས་དང་གོང་སའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་མི་སྤོང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དག་པ་བས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དག་པས་ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་སྤོང་བ་མིན་ཏེ། འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རང་ས་ན་ཡོད་པའང་སྤོང་བ་མིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་
3-389a
པའི་ཕྱིར། འོག་མའི་དག་པ་བས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་མི་སྤོང་སྟེ། གོང་མའི་ཉོན་མོངས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ན། དམན་པས་ཁྱད་པར་ཅན་སྤང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར།
未至定所断
གཉིས་པ་ནི། ཉེར་བསྡོགས་དག་པས་ཀྱང་། །བསམ་གཟུགས་གོང་ས་གོང་སའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤོང་སྟེ། ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
能断对治力差别
གཉིས་པ་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ལ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་བཟུང་བའོ། །
未至定差别
དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ། ངོ་བོ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བརྒྱད། །དངོས་གཞི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་རེ་རེ་ཡོད་པས་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །
体性具受
གཉིས་པ་ལ། ངོ་བོ་སྤྱིར་བཏང་བ། ཚོར་བ་ལྡན་ཚུལ། ངོ་བོའི་དམིགས་བསལ། གཞན་འདོད་དོ། །
共有体性
དང་པོ་ནི། དག་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཚོར་བ་དགའ་བ་ཡོད་ལ། གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་ཡོད་ལ། བཞི་པ་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ཉེར་བསྡོགས་དེ་དག་ལ་ཚོར་བའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དེ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་དག་པ་བ་ཡིན་གྱི། རོ་མྱོང་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
具受分
གཉིས་པ་ནི། བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ནི་དགའ་བདེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ན་ཉེར་བསྡོགས་ནི་འབད་དེ་དྲང་དགོས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ནི་དངོས་གཞི་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་དག་ལ་ཡིད་བྱེད་བདུན་བདུན་བཤད་དེ། དེ་ལ་ས་འོག་མ་རྣམས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རགས་
3-389b
སོགས་དང་གོང་མ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་སོགས་སུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་སྤང་བྱ་དང་ཐོབ་བྱ་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་སྤོང་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཐོས་བསམ་དང་འདྲེས་པ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྤང་བྱ་དང་ཐོབ་བྱའི་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྩེ་གཅིག་པ་ཞི་རགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མོས་པ་ཐོས་བསམ་ལས་འདས་པ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འོག་སའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་གསུམ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆེན་པོས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་རྒྱས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་གསུམ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཟད་མ་ཟད་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་གསུམ་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་ཆུང་གསུམ་སྤངས་ཤིང་། དངོས་གཞིའི་དངོས་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གོང་མའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིའང་དང་པོ་དྲུག་སྦྱོར་བ་དང་བདུན་པ་ནི་དངོས་གཞིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
无漏正行所断
第一：无漏能断，诸烦恼。在禅无色清净等三者中，唯有无漏能断根本定中自地和上地的诸烦恼。烦恼性无法断烦恼自不必说，清净分也不能断烦恼故。清净分不能断下地烦恼，因为已离下地贪故；也不能断自地烦恼，因为彼非其对治故，因为有不能从有得解脱
3-389a
故。下地清净分不能断上地烦恼，因为上地烦恼极为殊胜，劣者不能断胜者故。
未至定所断
第二：近分清净亦。禅无色上地上地近分清净亦能断诸烦恼，因为是下地的对治故。
能断对治力差别
第二，对治的差别：近分定的差别和殊胜禅的确认。
未至定差别
第一，分类，体性及受。第一：彼等近分八。那八种根本定各有一个近分定，故有八个。
体性具受
第二，总说体性，受俱方式，体性特例，他宗见解。
共有体性
第一：清净。如说初禅二禅有喜受，第三有乐受，第四有舍受，那么近分定的受是否也相同？并非如此，这些近分定的体性是清净，而非染着，因为未离对下地的厌离故，及是离贪道故。
具受分
第二：非苦非乐。与非苦非乐受舍根相应，因为无功用生起之道与喜乐相应，近分定则需勉强引发，有作功用生起故。无著师说这八根本定入定的近分有七种作意：首先通过下地寿短多苦等方面观察为粗
3-389b
等，上地则相反观为寂静等，了知所断与所得，为了断除和获得而专注心，与闻思相杂的自相作意；开始断所断得所得的专注一境修止观相的胜解，超越闻思的胜解作意；能断下地大三烦恼的极远离作意；喜欢住于大远离并断中三烦恼的摄乐作意；为了检验下地烦恼现行是否已断尽而作意其生起相的相作意；安住于已获得而无增上慢的观察作意；如此检查发现有小三烦恼后断除小三烦恼，成为根本定直接因的边际作意；获得上地根本定是边际作意的果作意。其中前六属于加行，第七是根本定。


 །དེ་ལྟར་གོང་མ་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་འོག་སའི་སྒོམ་སྤོང་དགུ་ཅར་སྤངས་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་གོང་མ་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པ་མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་དེས་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་མཐའ་དག་སྤང་བར་འགྱུར་ན། སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་ན། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པར་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བཅས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤོང་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
不共体性
གསུམ་པ་ནི། དང་པོ་འཕགས་པའང་། ཉེར་བསྡོགས་གཞན་ནི་ཟག་མེད་
3-390a
མ་ཡིན་པས་དང་པོ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའང་ཡིན་ལ་དག་པ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གསལ་བའི་ཕྱིར་རམ་རང་ས་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྡུ་བ་ནས་འདོད་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་གཞག་མིན། དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་ན་དེ་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་ཐབས་མེད། གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་སླ་བ་འདམ་དུ་ཡོད་པས། གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བསྟེན་བྱ་བ་འབྱུང་ཡང་། འདིའི་ལུགས་ཀྱི་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཤེས་པ་གསལ་བས་ཟག་མེད་བརྟེན། ཉེར་བསྡོགས་གཞན་གསུམ་མི་གསལ་བས་མི་བརྟེན་ཟེར་རོ། །འོག་མའི་ཉེར་བསྡོགས་གཞན་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མི་བརྟེན་ཏེ། འོག་མའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། ཉེར་བསྡོགས་གཞན་རྣམས་ལའང་མཉམ་པར་བཞག་མ་བཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ཉེར་བསྡོགས་བརྒྱད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་ཅེས་པ་གྲུབ་མཐའ་སྟེ། ཉེར་བསྡོགས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཀག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་བཀག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
བཞི་པ་ནི། ཁ་ཅིག་གསུམ། །ཁ་ཅིག་མི་ལྕོགས་མེད་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། རོ་མྱོང་མཚུངས་ལྡན་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་གསལ་བས་ཟག་མེད་སྲིད་ན་རོ་མྱང་མཚུངས་ལྡན་ཀྱང་ཅིས་མི་སྲིད་བསམ་པའོ། །འདུས་བཟང་ནི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཟེར་ཏེ། སྲེད་པ་འཚོལ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རོ་མྱོང་ཅན་དུ་སྨྲའོ། །
决定殊胜定
གཉིས་པ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་བཟུང་བ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ། དབྱེ་བ། ཚོར་བ་གང་དང་ལྡན་པ། འབྲས་བུའོ། །
དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །ཉེར་བསྡོགས་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་དང་དོན་ཐ་
3-390b
དད་དེ་ཉེར་བསྡོགས་དེ་ནི་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཉིད་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་ཁྱད་ཅན་མ་བཞག་སྟེ། དང་པོའི་ལ་ལར་རྟོག་དཔྱོད་ཡོད་ལ། ལ་ལར་མེད་ཅིང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། རྣམ་གསུམ། ཁྱད་ཅན་དེ་ནི་རོ་མྱོང་ཅན། དག་པ། ཟག་མེད་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །
所有受
གསུམ་པ་ནི། བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །ཁྱད་ཅན་དེ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པས་དྲང་བ་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ལ། འབད་པས་དྲང་བྱ་ཡིན་པས་ལམ་དཀའ་བའི་ཕྱིར།
果位
བཞི་པ་ནི། དེ་ནི་ཚངས་ཆེན་འབྲས་བུ་ཅན། །བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ཚངས་ཆེན་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཅན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབྱེ་བ་ལ། གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། བཞིར་དབྱེ་བའོ། །
分三禅定
དང་པོ་ལ། སའི་སྒོ་ནས། ལམ་གྱི་སྒོ་ནས། ཡུལ་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如此说上地者以世间上地近分断下地九种修所断，这是上地宗的观点，并非毗婆沙师的观点。若是后者，那么未得禅定根本定而依未至定获得见道者，由于已得初禅近分，就应断尽欲界修所断，而《品类足论》中"未断修所断，入初果向"的相关文中说明具贪的见道者未断三界任何一种修所断，具有一切结缚，故知非彼宗义。
不共体性
第三：初禅圣者亦。由于其他近分非无漏
3-390a
，唯初禅未至定是圣者无漏亦是清净，因为明显或者具有对自地厌离故是下地的对治。《摄抉择分》中说欲界心非等持，未得根本定时必须依靠未至定而无其他方法。因为有时比起第二禅近分更容易获得初禅根本，可能采用第二禅近分。这一宗派的未至定以清明慧而依无漏，其余三近分不清明故不依。不依下地其他近分超世间，因为依下地根本定故。其他近分也有等持与非等持两种：第一是善性，第二八种近分以非等持结生，这是宗义，因为在近分等持中排除烦恼性，而非排除生故。
第四：有说三。有人认为未至定有三种，因为也有具染着者，这是由于未至定明显可能有无漏，何不也可能有染着相应之意。善胜认为因接近根本定而言，认为其具有寻求爱染着。
决定殊胜定
第二，确认殊胜禅：确认体性，分类，具有何受，果位。
第一：无寻殊胜禅。近分定与殊胜禅意义不同
3-390b
，近分是离贪之道，而殊胜禅是初禅根本无寻相应故为超胜殊胜禅故。二禅以上未立殊胜禅，因为初禅有些有寻伺有些无寻伺，二禅以上无此差别故。
第二：有三。殊胜禅分染着、清净、无漏三种。
所有受
第三：非乐非苦。此殊胜禅有非乐非苦，与舍根相应，因为有功用所引故不与喜相应，因为需努力引发故是难行道。
果位
第四：彼为大梵果。修此殊胜禅能得大梵天果。
第二，等持的分类：分为三种，分为四种。
分三禅定
第一，依地分类，依道分类，依缘境方式分类。


 །
地类别
དང་པོ་ནི། མན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་བཅས་པ་ཡི། །ཏིང་འཛིན་ཡན་ཆད་གཉིས་ཀ་མེད། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན། མདོ་ལས། རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་། གཉིས་ཀའང་མེད་པར་བཀའ་སྩལ་བ་ལས། བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་ནི་རྟོག་པ་བཀག་པས་རྟོག་མེད་དཔྱོད་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཁྱད་ཅན་དེ་མན་ཆད་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ནི་རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཁྱད་ཅན་ཡན་ཆད་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ནི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །
道类别
གཉིས་པ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་དེ་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ། ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ། དངོས་བཏགས་དཔྱད་པའོ། །
决定三定体性
དང་པོ་ནི། མཚན་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་། །སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དུ། །འཇུག་པའོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི། །དེ་ལས་གཞན་བདེན་རྣམ་པ་དང་། །མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྟོང་
3-391a
པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གསུངས་པ་ལས། མྱང་འདས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ནི་ཡུལ་ལྔ་དང་། ཕོ་མོ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མམ་བཞིའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བས་མཚན་མེད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཅིང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན། སྡུག་བདེན་གྱི་སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་འཇུག་པ་འཇིག་ལྟའི་གཉེན་པོའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། ཡུལ་སྨོན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དམིགས་མོད་ཀྱི། དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ན། དེ་དག་གི་མྱང་འདས་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་བ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱང་ཡིད་མི་འབྱུང་བ་ལ་འགོག་བདེན་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་མི་འབྱུང་གི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའང་ལུང་བར་མ་ལས་རེ་ཞིག་བླང་བྱ་ཡིན་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས་ཆུ་བརྒལ་བའི་གཟིངས་ལྟར་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་པ་ན་ངེས་པར་འདོར་བས་སྤང་བྱར་གསུངས་ཏེ། གཟིངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་བརྒལ་ལ། བརྒལ་ནས་གཟིངས་ལ་འཆེལ་ཏེ་མི་འདུག་པ་ལྟར་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པ་ལ་བརྒལ་ཡང་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མི་འདུག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་གཉེན་པོས་འདོར་བ་མིན་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དོར་བྱ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་དང་། འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་
3-391b
གཞན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཉིས་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་ན། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་དང་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པས་འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲ་ལ། སྨོན་མེད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་དྲུག་ལྡན་དུ་བཞེད་དོ། །
其中类别
གཉིས་པ་ནི། དག་དང་དྲི་མ་མེད་། གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་། མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཏེ་ས་བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། སྲིད་རྩེ་དང་། གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་བདུན་ཏེ་ཟག་མེད་ས་དགུ་ན་ཡོད་དོ། །
辨真伪
གསུམ་པ་ནི། དེ་དག །དྲི་མེད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
地类别
第一：以下具寻伺，等持以上二皆无。简要归纳一切等持，经中宣说"具寻伺、无寻唯伺、二者皆无"三种。其中殊胜禅遮除寻，故为无寻唯伺等持；殊胜禅以下的初禅及未至定具寻伺和等持；殊胜禅以上从第二禅近分至有顶是无寻伺二者的等持。
道类别
第二，此三等持体性的确认，细分类别，考察真伪。
决定三定体性
第一：无相寂静相，空性无我入，空性。无愿是，彼外谛诸相。无相、空
3-391a
性、无愿三种等持中，涅槃择灭无五境、男女及有为三或四种相故为无相，缘彼之等持，与无一切相的灭谛四相相应；空性等持，缘苦谛的空性无我，与无我空性相应而入，是我见的对治。无愿等持，缘非愿求对境的有为，具厌离相。虽然空性和无我也缘苦谛的空性和无我相，但这二者是一切法的特征，也是涅槃的特征。如同它们不厌离涅槃，也不厌离苦谛，且不厌离灭谛；无常、苦二相和集谛、道谛虽是暂时应取的无记，但因为是有为，如渡水筏，入无余时必须舍弃，称为所断，如依筏渡水，渡后不会执着筏一样，依道超越有，也不会住着于道。这并非由对治所舍，而是由缘不具足而舍，因此苦谛后二相和灭谛四相共六相外
3-391b
的其他，即苦谛前二相和集谛、道谛的八相共十相相应的等持。按大乘，无着师和师子贤等说灭道八相是无相等持，因为是寂静体性故；无愿和空性如前，无愿相应无常、苦和集谛四相共六相。
其中类别
第二：净及无垢。此三种各有世间净和出世间无垢。世间者在欲界、未至定、殊胜禅、四禅及无色，共十一地；出世间者在无漏九地，即有顶和第二禅近分七地等。
辨真伪
第三：彼等，无垢解脱门三。


 །གསུམ་པོ་དེ་དག་དྲི་མེད་དེ་ཟག་མེད་ནི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ་སྟེ་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
取境类别
གསུམ་པ་ལ། དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན། ཁྱད་ཆོས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། སྟོང་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ཅེས་ལ་སོགས། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་མོ། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སོགས་པས་སྨོན་མེད་ལ་དམིགས་པ་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མཚན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །
广说差别法
གཉིས་པ་ལ། དམིགས་རྣམ་གྱི་ཁྱད་པར། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར། གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར། སའི་ཁྱད་པར་རོ། །
所缘相差别
དང་པོ་ནི། གཉིས་ནི་སྟོང་དང་མི་རྟག་པར། །མི་སློབ་པའི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མེད་ནི། །ཞི་བར་མ་བརྟགས་ཟད་པ་ལ། །གསུམ་པོ་དེ་ལས་གཉིས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་མི་སློབ་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་ནས། དེ་གཉིས་ལ་བདག་འཛིན་དང་སྲེད་པའི་དགའ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་
3-392a
སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཞེས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟར་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་ཀར་མི་དམིགས་པ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་དམིགས་ཤེ་ན། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་འདི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ཁོ་ན་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གྲོགས་དང་བྲལ་བ་ན་མགྲོན་པོ་ངོ་མི་ཤེས་པ་མཐོང་བས་ཀྱང་དགའ་བ་གཅིག་པུ་ནི་གྲོགས་ཀྱི་སྟོང་པས་མི་དགའ་བ་ལྟར་སྲིད་པ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ཡང་སྟོང་པར་མ་མཐོང་ན་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི། སྟོང་པར་མཐོང་ན་མི་དགའ་ཞིང་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བས། དེས་ན་སྐྱོ་བ་དང་མཐུན་པས་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་དམིགས་ཀྱི། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་མ་ཟད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་སྐྱེས་པའི་དགེ་རྩ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱང་སྟོང་ངོ་ཞེས་མི་སློབ་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། ཤིང་གི་མེར་རོ་བཅུག་ནས་རོ་དེ་ཚིག་པ་དང་ཤིང་དེ་ཡང་འཚིག་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བསྲེགས་ནས་སྟོང་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
彼三种无垢即无漏是解脱门三，因为是解脱之门故。
取境类别
第三，总说分类，广说差别法。
第一：空性空性等，另有三等持。另有三等持中，缘空性的空性等持，以及缘无愿的无愿等持，缘无相的无相等持。
广说差别法
第二，所缘行相差别，体性差别，所依差别，补特伽罗差别，地差别。
所缘相差别
第一：二是空与无常，所缘是无学。无相即无相，寂静未观察尽。此三中二者依次缘无学空性和无愿等持，为遮破对彼二者的我执和爱喜，将无学
3-392a
空性等持观为"此非我所"的空性行相，将无学无愿等持观为"此是无常"的无常行相。如是，空性等持是否像空无我两者一样只缘空性行相？虽然空性等持具有空无我两种行相，但此空性空性等持唯于住于空性行相的空性之后生起，且如入道者离开同伴，见不识的客人时虽只一人但因无伴而不喜，同样见有为无我但未见空性则会生喜，若见空性则不喜而生厌，因与厌相顺，故唯缘空性行相，而非无我行相。不仅如此，空性将取蕴观为空性，空性则从彼后所生善根方面观察"空性，你也是空"，作意无学，如将尸体放入木火中，尸体烧后木也烧一样，空性焚烧烦恼后，空性也被空性摧毁。


 །དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་པོ་དེ་དག་བདེན་པ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་དམིགས་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཟག་མེད་ཡིན་པས་ཟག་བཅས་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་
3-392b
པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་བདེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་བདེན་ཡིན་པས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཡིན་ལ། སུན་དབྱུང་བྱ་དེ་ཉིད་སུན་འབྱིན་བྱེད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་སློབ་པའི་མཚན་མེད་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ལ་ཟག་བཅས་སམ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཞན་མ་སྐྱེས་ན་མཚན་མེད་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས། མཚན་མེད་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ལ་ཟག་བཅས་སམ་ཟག་མེད་སྐྱེ་བ་ན་མཚན་མེད་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། འགག་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་ཡིན་གྱི། བརྟགས་འགོག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་གཉེན་པོས་བྲལ་བ་ནི་བརྟགས་འགོག་ཡིན་པ་ལ། མི་སློབ་པའི་མཚན་མེད་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པས་གཉེན་པོས་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་ཟད་པ་སྟེ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འདུག་པ་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་བལྟས་ཏེ། མཚན་མེད་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་དགྲ་གསོད་བྱེད་ལ་དགའ་ན་དགྲ་ལ་མི་དགའ་བར་གྲུབ་པ་ལྟར་འགོག་བྱེད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བས་དགག་བྱ་སུན་ཕྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་འགོག་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་འགོག་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ན་མི་རྟག་པའང་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན་དེ་ཉིད་མཚན་མ་ཡིན་པས་མཚན་མེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རུང་བས་མཚན་མ་མེད་པ་འགོག་བྱེད་བརྟགས་མིན་བརྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་སུན་ཕྱུང་བར་འགྱུར་ན། མཚན་མེད་སུན་འབྱིན་བྱེད་སུན་ཕྱུང་བས་སུན་དབྱུང་བྱའི་མཚན་མེད་སུན་
3-393a
ཕྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ན་བརྟགས་མིན་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱུང་ནི་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་ལས་འབྲལ་དགོས་ཀྱི། བརྟགས་མིན་ནི་གཉེན་པོས་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། ཟག་བཅས། ཏིང་འཛིན་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འཕགས་ལམ་ལ་སྡང་ཞིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། ཏིང་འཛིན་གསུམ་པའང་འཕགས་ལམ་ལ་སྡང་བ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ལ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་སུན་འབྱིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་གྲགས་སོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འཕགས་ལམ་ལ་སྡང་བ་མིན་ནོ། །
གསུམ་པ་ནི། མི་ནང་། མིའི་ནང་ཁོ་ནར་བསྐྱེད་ཀྱི་ལྷའི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
补特伽罗差别
བཞི་པ་ནི། མི་གཡོ་ལ། །དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེའི། དབང་རྟུལ་དགྲ་བཅོམ་སོགས་ལས་མིན་ཏེ། དབང་རྟུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཤིང་དབང་རྣོན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་དགོས་པ་ནི་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མི་སློབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཆེད་ཡིན་གྱི། ཞེས་སྡེ་པ་འདོད་ལ། དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་འཕགས་ལམ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
同样，这两种等持不缘第一谛苦的行相和集、灭、道的十二行相，因为按次序，所缘对象等持是无漏，无有漏法与圣者不相顺的苦及生
3-392b
苦之因等特征故，非灭谛故，是道谛故应摧毁，而所摧毁者不能成为能摧毁故。无相即无相等持，是在无学的无相出定之后，若无漏有漏的其他智未生起则无相相续出现，但在无相出定后若生有漏或无漏，则无相生起的缘不具足而灭，此灭是非择灭而非择灭，因为有漏由对治断离是择灭，而无学的无相是无漏，没有与圣不顺之法，所以不可能由对治断离故。因此，缘无学等持的非择灭而住，观为断灭特征的唯寂静行相，以无相灭为喜如同喜杀敌必然不喜敌人一样，视灭为功德便摧毁所灭。非灭、妙、出行相，因为灭与无常灭共通，那时也会缘无常，若承认则无常即是相，无相便不能区别，则无相能灭非择灭观察也会被摧毁，若能摧毁无相的摧毁被摧毁，则所摧毁的无相不能
3-393a
被摧毁故。妙是善，而非择灭是无记故；出离需对治断所断，而非择灭非对治断故。
第二：有漏。此等持唯有漏，因为空性等行相厌恨圣道而背离故。第三等持也厌恨圣道，因为赞美无学等持不入的法故。此称为解脱摧毁等持。无漏等持不厌恨圣道。
第三：唯人中。唯在人中生起，非在天中。
补特伽罗差别
第四：不动。唯阿罗汉不动法者能生，非钝根阿罗汉等，因为钝根不能生而利根能生故。其目的是为了现法乐住，以及对成为贪着处的无学空性等背离而入其他等持，部派如是主张。时解脱者为护圣道不作摧毁。


 །ཐེག་པ་གོང་མ་པ་ནི། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། སེམས་ནི་རང་དངོས་མེད་ཕྱིར་དང་། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་རྣམས་སྤང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུས་སྟོང་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པར་འདོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་
3-393b
ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོགས་ལ་འཇོག་པས་ཟག་མེད་དུ་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་བརྟགས་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གསུངས་ལ། དེས་ན་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རིམ་པ་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་དང་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་དང་། རྣམ་ཐར་སྒོའི་སྟོང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
ལྔ་པ་ནི། ཉེར་བསྡོགས་བདུན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ས་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བདུན་ནི་མ་གཏོགས་པ་འདོད་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་མེད་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དོ། །
四定类别
གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིར་དབྱེ་བ་ནི། དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། །བདེ་འགྱུར་ཏིང་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡིན། །མིག་གི་མངོན་ཤེས་མཐོང་འགྱུར་འདོད། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བློ་དབྱེར་འགྱུར། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་མཐའི། །གང་ཡིན་དེ་ཟག་ཟད་འགྱུར་བསྒོམ། །དེའང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ན་ཤེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། །ཤེས་རབ་མང་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའང་ཡོད་ཅེས་འབྱུང་བས་དགེ་བ་སྟེ་དག་པའམ། ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་ཁམས་ཉེས་པ་མང་བ་ལས་འདས་པ་དེའི་བདེ་བས་བློ་ལྷག་པར་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་དང་པོ་
3-394a
ཡིན་པས་དཔེར་བཀོད་ཀྱི། བསམ་གཏན་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ལྷའི་མིག་གིས་མངོན་ཤེས་དང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཤེས་རབ་ནི། ཤེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པར་འདོད་དེ། དེ་ལ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་རྟོག་བཅས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཤེས་པ་མཐོང་འགྱུར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ཏེ། མངོན་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་སྟེ། ལྟེང་ཀ་རྐང་ནད་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
上乘宗则如《大日经》中说："心无自性故，及断果因故"，如是认为诸法的自性、果和因空性中等持的等持是空性等持等，而这些
3-393b
也是对诸法自性空等或空性也是空性的了知等持等而建立，故认为是无漏。《摄抉择分》中依遍计所执、依他起、圆成实三种境界而说空性、无相、无愿三种等持，由此闻思所生、世间修所生和出世间修所生的三种等持依次是空性等、空性等持等和解脱门的空性等。如是宣说。
第五：未至定七除外。地方面，除去七种近分定外，欲界、未至定、殊胜禅、禅定和一切无色定中皆有。
四定类别
第二，等持分为四种：善初禅是，乐住等持修，天眼通见境，思择由修生，金刚喻禅最，能令漏尽修。世尊说："等持修有四种：修等持、串习、多修能得现法乐住"，乃至"修习、串习、多修等持能得见知，能得多分别慧，能得漏尽"。清净或无漏的初禅是修习现法乐住等持。这是瑜伽师超离众多欲界过患后，以其乐而满足心为第一
3-394a
故举为例，应知其他禅定也是如此。后世安乐住则不定，因为退失、上生和入涅槃者皆无此故。知死生的天眼通和随后生起的意识相应慧，是修习见知等持。其中"知"和"见"两者：第一是"这些有情身恶行相应"等的认知，是天眼通后的意识相应慧，具有寻思；第二是缘现在色处的眼识相应慧，无寻思。然则经中说天眼通为见知等持，与此相违，因为神通是慧而非修等持？以等持果冠以等持因名，如称"脚病"一样。


 །ཁ་ཅིག་ན་རེ། མངོན་ཤེས་རྣམ་དྲུག་རྣམ་གྲོལ་བླང་། །ཞེས་པས་འདི་ནི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་མཉམ་གཞག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དངོས་ཡིན་པས་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས། ཕྱོགས་སྔ་མ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ཏེ། མངོན་ཤེས་མཚན་ཉིད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་བཏགས་པ་བར་འདོད་ལ།
3-394b
ལུགས་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དངོས་སུ་འདོད་པར་འཆད་དོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཁམས་གསུམ་པ་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་སྨོན་ནས་ཤེས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་ཐར་ཟིལ་གནོན་ལ་སོགས་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་དང་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་ཟག་ཟད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། བློ་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཁྱད་པར་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་མཐའི་བཞི་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་སྨྲས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་པོ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་སྟེ་སྐྱེ་རིམ་ནས་གསུང་བར་མཛད་དེ། བྱང་སེམས་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་གཟིགས་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། ཤིང་འཛམ་བུའི་དྲུང་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྐྱེད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ཐུན་དང་པོ་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་ནས་ལྷའི་སྤྱན་བསྐྱེད་དེ། དེས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཉམ་ང་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་གུང་ཐུན་ལ་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་གྱི་སྙོམས་འཇུག་མངོན་དུ་མཛད་དེ། འདི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣོན་པོར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐུན་གསུམ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པར་ཞུགས་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས་པའི་བར་དུ་མཛད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་དམ་པའི་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཕྱོགས་རེ་མིན་པའི་སྦྱོར་མཆོག་སྩོལ་བ་
3-395a
ཡི། །སྙིང་སྟོབས་ཅུང་ཟད་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །འགྲོ་བ་ཕལ་གྱི་ལས་མཐའ་འདི་མཐོང་བས། །རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་མྱ་ངན་བཟོད་མེད་ཀྱིས། ཁུར་ཆེན་ཆེས་པས་གཟིར་བར་གྱུར་ན་ཡང་། །དེ་ཚེ་མི་བཟོད་སྙིང་རྗེ་འདི་འདྲ་བས། །བདག་གི་རྒྱུད་ལ་འཆར་བའི་གོ་སྐབས་ཞེས། །སླར་བསམས་ཚེ་ན་དགའ་དང་བདེ་བ་ཡི། །ལུས་སེམས་སིམ་པའི་ཚོར་བ་ཅི་ཡང་སྐྱེས། །བདག་ལ་མོས་ཤིང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག །ཁོ་བོའི་སྤྱོད་པར་སློབས་ཤིག་བཞིན་བཟང་ཀྱེ། །
说依等至功德
གསུམ་པ་སྙོམས་འཇུག་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ། ཚད་མེད་བསྟན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་པའོ། །
说无量
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། ཁྱད་ཆོས་སོ། །
无量类别
དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས། གྲངས་ངེས། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་ངོ་བོའོ། །
དང་པོ་ནི། ཚད་མེད་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྱམས་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་བཏང་སྙོམས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཚད་མེད་པས་ཚད་མེད་དག་ཟེར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །དེ་དག་བཞིར་གྲངས་ངེས་ཏེ་གནོད་སེམས་དང་ལ་སོགས་པས་རྣམ་འཚེ་དང་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
有人说："六神通取解脱"所言，这是解脱道摄于禅定的唯一等持，因此是真正的修习等持，与经无相违。宫王子论师说，前说是阿毗达磨俱舍论者的观点，他们认为真正的神通和假名的修习等持，
3-394b
后一观点则认为天眼神通是等持，故是真正的修习等持。由修习所生的三界功德：不净观、出入息念、无烦愿智正解脱、神通、解脱胜处等有漏和无漏解脱门及超越定、漏尽通等，因与等持相应而称为修习等持，使慧得到殊胜的分别。第四禅边际的金刚喻等持是修习漏尽等持。毗婆沙师说，世尊宣说这四种等持是按自己的修行次第而说：菩萨为了观察业际而出家，在阎浮树下生起初禅；在菩提树下第一时分降伏魔罗后生起天眼，以此见众生死生之险处，为救护彼等，中时分现前禅定和解脱等持，这些修所生功德使慧变得极其锐利；之后在第三时分依靠第四禅决定入定，直至以金刚喻等持断尽结缚。此处所言：心中所有诸善业，非偏赐予最胜修，稍有勇力者尚且，见众生业际此境，常生难忍大悲心，虽为重负所逼迫，尔时忍受如是悲，于我相续生机会，
3-395a
再思之时喜乐生，身心舒畅感无限。信我随学诸弟子，当学我行善颜者。
说依等至功德
第三，依等至功德：说无量，说其他功德。
说无量
第一，分类和特性。
无量类别
第一，正分类，数量决定，别说各自体性。
第一：无量有四。慈悲喜舍是四无量，因为缘无量众生故。另有说，修无量福德及获无量悦意果而称为无量。
第二：害心等之对治故。彼等决定为四数，是对治害心、及以损恼、嫉妒他人圆满、欲界贪着及多害心的对治故。


 །མི་སྡུག་པ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་དང་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཟེར་ལ། སློབ་དཔོན་ནི་འཁྲིག་པའི་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་དང་། ཕ་མ་དང་བུ་དང་ཉེ་དུའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་རུང་ངོ་། །
གསུམ་པ་ནི། ཞེ་སྡང་མེད་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཡང་། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན། །བཏང་སྙོམས་མ་ཆགས། བྱམས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །སྙིང་རྗེའང་དེ་དང་
3-395b
འདྲའོ། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོའང་ཡིན་ཏེ། གནོད་སེམས་དེ་ནི་ཆགས་པས་དྲང་བའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་འདི་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་རུང་ངོ་། །
གཉིས་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར། སའི། གཉེན་པོ་བྱེད་ཚུལ་གྱི། རྟེན་གྱི། ལྡན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ནི། །ཀྱེ་མ་བདེར་གྱུར་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དགར་གྱུར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྙམ་པ། །འདི་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་མཉམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བས་རྗེས་ཆགས་ཀྱང་མེད། ཞེ་འགྲས་པའང་མེད་པས་བར་མར་གནས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་བློ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་བདེ་བ་ལ་ཡོད་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྡུག་པའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར། ཡང་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སེམས་སེམས་བྱུང་འཁོར་བཅས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་དྲིས་པས། དེ་ཡིན་ན་མི་དགེ་བར་འགྱུར་དུ་དོགས་སོ་ཞེ་ན། མི་དོགས་ཏེ། གནོད་སེམས་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དགེ་རྩ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །འདི་དག་གི་དམིགས་པ་སྟེ་སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་གནོད་
3-396a
སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་འཁོན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ། ཚད་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་སྒོམ་པ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་བྱམས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རིམ་པ་ལྟར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འཁོན་འཛིན་དང་། ཕྲག་དོག་དང་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཁོན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བས་སྤངས་པ་དང་། ས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་འཁོན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གསུམ་དང་། གཅིག་དང་གཅིག་དང་གཅིག་དང་གཅིག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ས་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱམས་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྣོད་ཕྱོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་ཕྱོགས་ཅན་སྣོད་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
若问不净观与舍二者作为欲贪对治有何差别？毗婆沙师说：不净观是色贪的对治，舍是淫贪的对治。论师则认为：不净观是淫欲贪的对治，而舍是对父母、子女和亲戚的贪爱的对治，这是可以的。
第三：无瞋慈悲亦，悦意即是喜，舍无贪。慈是无瞋性。悲也与彼
3-395b
相同。喜是悦意性。舍是无贪性。舍也是害心的对治，因为害心是由贪引起的。此舍也可以同时是无贪和无瞋两者的自性。
第二，特别法，行相差别、境差别、地差别、对治方式差别、所依差别和相应方式差别。
第一：行相是，愿乐愿离苦，愿喜愿平等。这些行相是愿众生乐、愿众生离苦、愿众生具喜、作意平等众生无亲疏贪嗔而入定，因为不偏不倚，无贪爱也无嗔恨，处于中道故。若问，这些心是否成为颠倒，因为对不具乐者信解为有乐？不是颠倒，因为不是将苦等视为乐，而是思惟愿可爱众生获得乐故。又，善法心心所及眷属不颠倒，因为如何胜解就如何了知故。若再问，若是颠倒会有何过失？若是颠倒恐成不善性，但不必担心，因为是害心等的对治，故为善根。
第二：所行境是欲界众生。这些所缘即所行境是欲界众生，因为是缘欲界众生的害
3-396a
心等的对治故。经中说："他以具慈心、无怨、无竞、无害、广、大、无量、极修、向一方遍满圆满而住。"这里具慈心即与慈相应的心，此心依次是近烦恼怨恨、嫉妒、嗔恨的对治，故称无怨等三种；因其果大故舍，因行于色界故称大，因断对治品故称极修。如是，无怨等三词与一、一、一、一依次从对治方式、果、地、所缘、清净利益方面说明慈心。"向一方"指以器世界方位表示方位中所住的有情。


 །
གསུམ་པ་ལ། དངོས་དང་། གཞན་འདོད་གཉིས་ལས།
དང་པོ་ནི། དགའ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །གཞན་ནི་དྲུག་ན། དགའ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ན་ཡོད་དེ། ཡིད་བདེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཚད་མེད་གཞན་གསུམ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཁྱད་ཅན་མི་ལྕོགས་མེད་དེ་ས་དྲུག་ན་ཡོད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ལྔ། །ཁ་ཅིག་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་ན་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །གཞན་ན་རེ། །འདོད་ཁམས་དང་ཉེར་བསྡོགས་བཞི་བསྣན་ནས་བཅུ་ན་ཡོད་ཟེར་ཏེ། འགའ་ཞིག་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་མཉམ་
3-396b
པར་མ་བཞག་པ་དང་། དངོས་གཞི་དང་སྦྱོར་བ་སྨོས་སོ། །
对治差别
བཞི་པ་ནི། དེ་ཡིས་མི་སྤོང་། གནོད་སེམས་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་སྤོང་ངམ་ཞེ་ན། བྱམས་སོགས་དེ་ཡིས་མི་སྤོང་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་གཞི་དག་པ་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་སྤོང་གི། འདི་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྤང་བ་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་གྱི། འདིས་ནི་སེམས་ཅན་རང་མཚན་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བས་གནོད་སེམས་སོགས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དངོས་གཞིའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དེ་དག་གིས་གྲོགས་བྱས་ནས་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །བྱམས་སོགས་གསུམ་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་མེད་པའི་ས་པ་རྣམས་ནི། སྦྱོར་བ་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ངོ་བོ་དངོས་གཞིའི་ཚད་མེད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། གསུམ་པོ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བསྣན་ནས་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དངོས་གཞིའི་ཚད་མེད་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། གནོད་སེམས་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་སྟོབས་ལྡན་རྙེད་ཀྱང་དེ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མི་བརྫི་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ཙམ་ལས་བྱམས་སོགས་མ་བསྒོམས་ན་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བརྫི་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་པོ་པ་བྱམས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་རང་གི་བདེ་བ་ཉམས་ལ་ཡོད་པའམ། གཞན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག །
3-397a
ཅེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་མོས་པར་མི་ནུས་ན། སེམས་ཅན་ལ་མཛའ་བོ་དང་། ཐ་མལ་པ་དང་། དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་། མཛའ་བོའང་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ལ། དང་པོར་བསྐྱེད་སླ་བ་མཛའ་བོ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ལ་རིམ་གྱིས་མོས་པར་བྱེད་ལ། གལ་ཏེ་གསུམ་ཀ་ལ་བྱམས་པ་དང་མཉམ་པོར་ཐོབ་ན། དེ་ནས་ཐ་མལ་པ་དང་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་། གལ་ཏེ་དགྲ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་མཛའ་བོ་ཆེན་པོ་ལྟར་བར་དུ་མོས་པ་མི་ལྡོག་ན། རིམ་གྱིས་ཁྱིམ་དང་གྲོང་དང་ཡུལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སེམས་ཅན་དང་། རིམ་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་བྱམས་པ་རྒྱས་པ་སྟེ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཛའ་བོ་ཆེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་ལུས་མཉམ་པ་སྟེ། གང་ཞིག་མེད་ན་གནས་པར་དཀའ་བའོ། །འབྲིང་ནི་ཟས་དང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའོ། །ཆུང་ངུ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་ཟས་དང་འབྲེལ་བའོ། །ཐ་མལ་པ་ཆུང་ངུ་ནི་སྔར་མཐོང་ཐོས་མིན་པ་དང་། འབྲིང་ནི་མཐོང་ཐོས་ཀྱང་མ་འདྲིས་པ་དང་། ཐ་མ་ནི་འདྲིས་ཀྱང་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དགྲ་བོ་ཆུང་ངུ་ནི་མཛའ་བཤེས་དང་འཁོར་གཡོག་གི་འཚོ་བ་འཕྲོག་པའོ། །འབྲིང་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འཕྲོག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第三，分实际和他人观点两部分。
第一：喜在二禅中有，其余在六中。喜在初禅和二禅二者中有，因有悦意故。其他三无量在四禅、殊胜禅、未至定等六地中有。
第二：有人五。有人主张除未至定外在五地中有。另有人说：加上欲界和四近分定，共十地中有，有些是在等持中，有些非等
3-396b
持中，说明了根本定和加行。
对治差别
第四：彼不断。若问既是害心等的对治，是否能断烦恼？慈等不能断除，因为是清净根本定，不能断烦恼故。唯有真如作意能断，此是胜解作意故，法总相作意能断是宗义，此不缘众生自相故。因为彼等加行能降伏害心等，以及世间或出世间无间道根本地能断害心等烦恼，借助彼等而远离，故说为对治。慈等三种在欲界地和未至定地者与根本无量的加行、所缘、行相、体性相同，彼三者能镇伏烦恼而由无间道断。因此，在离欲状态中获得根本无量，即使遇到强力害心等之缘也不被制伏。若仅得根本定而未修慈等，则会被强力缘所制伏。初学者修慈的方法是：如同自己有安乐经验或如佛菩萨和阿罗汉所获得的那样，"愿众生如是安乐
3-397a
啊"，对众生作安乐胜解。若因烦恼活动强盛而不能对一切众生如是胜解，则将众生分为亲友、中立和敌人三类，亲友又分大中小三种，首先对容易生起的大中小亲友逐渐胜解，若对三者同等获得慈心，然后对中立和敌人分为小中大三种后逐渐遍及，若对大敌人能如同大亲友一样中途不退，则渐次对家、村、一方的众生，再从一方渐次至一切世间扩展慈心即遍满。其中大亲友是生、法、身相同者，无彼则难以生存；中等是食、法相关者；小的是予益和食相关者。小中立者是前未见闻者，中等是见闻但不熟悉者，大者是熟悉但无益害者。小敌人是夺取亲友和眷属的生计者，中等是夺取生计资具者。


 །ཆེན་པོ་ནི་གྲགས་པ་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཡིད་ཕེབས་པ་དང་། རྩ་ལག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལའང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། ངན་པར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་བཟུང་བར་ནུས་པ་ལས། གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་
3-397b
འཛིན་པ་དེ་ནི་བྱམས་པ་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མང་པོ་ཆུ་བོར་བྱིང་བ་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་མྱུར་དུ་ཐར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྩོམ་མོ། །
ལྔ་པ་ནི། མི་དག་གི། ནང་དུ་སྐྱེད་དོ། །བཞི་པོ་འདི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་མི་དག་གི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན་ཏེ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
具有差别
དྲུག་པ་ནི། ངེས་གསུམ་ལྡན། །ཚད་མེད་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ངེས་པ་མེད་ཀྱི། ངེས་པར་གསུམ་གསུམ་དང་ལྡན་ལ་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པར་མི་ལྡན་ནོ། །འདིའང་ཐོབ་པ་ལ་བསམ་གྱི། མངོན་གྱུར་ནི་རེ་རེ་ལས་མི་ལྡན་ཏེ་རྣམ་པ་འགལ་བས་སོ། །
说别功德
གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་པ་ལ། འཐོབ་བྱ་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ། དེ་དག་གི་ཐོབ་ཚུལ། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་ཚུལ་ལོ། །
所得功德体性
དང་པོ་ལ། རྣམ་ཐར། ཟིལ་གནོན། ཟད་པར་རོ། །
说解脱
དང་པོ་ལ། རྣམ་ཐར་གྱི་དབྱེ་བ། སོ་སོའི་རང་བཞིན། སྔ་མ་བདུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །
དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདས་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ། །
གཉིས་པ་ལ།
3-398a
རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་བཤད་པ། གཉིས་པ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར། འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་བཤད་པའོ། །
随具烦恼所生
གསུམ་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་འོག་མའི་དག་གཅིག་ཀྱང་། །སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་ལས་ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པས་ཟིན་ནས་ལངས་པའི་ཚེ་རང་སའི་དག་པ་བ་དང་། རྒྱུན་གྱི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཅན་སྐྱེ་ལ། དེར་མ་ཟད་ཉོན་མོངས་པས་གཟིང་ཆེས་ནས་འོག་མའི་དག་པ་བ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་པས་དེའི་དག་པ་བ་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེའོ། །གལ་ཏེ་གོས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་འདིའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས། འདི་པས་འོག་མའི་དགེ་བ་རུང་སྙམ་ནས་འོག་མར་འཕོ་བ་ནི། སྡིག་པ་ལ་སྡིག་པར་ལྟ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་གོང་མའི་དགེ་བ་ལས་འཕོ་བ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
3-398b
ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བ་པོ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་ནས་མིང་བཞིའི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་རིམ་བཞིན་བཤད་དོ། །
第二无色解脱
གཉིས་པ་ནི། གསུམ་པ་མཐའ་ན་དེ་མ་ཆགས། །གསུམ་པ་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡ་མཐའ་བཞི་པ་ན་ཡོད་ཅིང་། དེའང་ངོ་བོ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་མ་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཡིད་འོང་སྤྲུལ་ནས་སྡུག་པར་བལྟ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
大敌人是夺取名誉、生计、心安和根本眷属者。断绝一切善根者，即使对独觉也能通过殊胜和劣形外相执其功德和过失，而能于一切处持
3-397b
功德者则能迅速生起慈心。悲和喜也同样，观想"诸多沉溺苦海的众生，愿他们速脱离苦，愿他们欢喜"，作胜解而修习喜心。修舍则从中立者开始。
第五：于人中生起。此四种除北俱卢洲外在人中生起，非他处，因由串习力生起故。
具有差别
第六：定三相应。具一无量不定具一切，而定与三三相应，喜是悦意，故不与第三第四禅相应。此指获得，现行则只相应一种，因行相相违故。
说别功德
第二，说其他功德，所得功德体性、获得方式、所依差别、生起等持方式。
所得功德体性
第一，解脱、胜处、遍处。
说解脱
第一，解脱分类，各自性质，前七所行境。
第一：解脱有八。八解脱是：内有色想观外色，为第一解脱；内无色想观外色，为第二解脱；净解脱以身证具足而住，为第三解脱；如是四无色解脱，及超无想无想处，灭受想以身现证而住，为第八解脱。
第二：
3-398a
说第一二解脱、第二无色解脱、灭尽解脱。
随具烦恼所生
第三：从有染自地净，下地净一种生。从有烦恼等至出定时，具正知正念时能生自地净定，相续时生有烦恼等至，不仅如此，因烦恼极扰动而喜爱下地净定，也能生起下地一种净定。若断除此染污等至的相续，认为不如下地善法而转向下地，这是因见恶为恶是正见，故是从上地善法转，非从有烦恼转。
3-398b
《集论》释中对依无色等至者自身生起色想和舍色想而起名四想，分别加以解释。
第二无色解脱
第二：第三边际是无贪。第三净解脱在第四禅上边际，其体性是贪的对治，主要是无贪，是净行相而非不净行相。因此，变现悦意色后观为净，以等持之身证得，故称此名。


 །དེ་དག་འཁོར་བཅས་ནི་རྗེས་འབྲངས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་ནོ། །དགོས་པ་ནི་མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པས་ཡིད་ཞུམ་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བས་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། སྡུག་པ་སྤྲུལ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་ན་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། མི་སྐྱེ་ན་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་བརྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་མི་སྟོན་པ་ནི་ས་དེ་དག་ན་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡོད་པས་སྡུག་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་ཡུལ་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྲེད་ན་མ་ཆགས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ། སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་པས་དེ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར།
说灭尽解脱
གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་མཉམ་གཞག་དགེ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པའི་མཉམ་གཞག་དགེ་བ་དག་པ་བ་དང་ཟག་མེད་ཁོ་ན་རྣམ་ཐར་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སེམས་ལྟ་བུའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གཟུགས་མེད་དེ་དག་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་བསམས་ནས་འཆི་བའི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་གཟུགས་མེད་མཉམ་
3-399a
པར་མ་བཞག་པ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞིར་མ་ཟད་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་རྣམ་ཐར་གྱི་མིང་ཐོབ་སྟེ་གོང་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ནི་རྣམ་ཐར་གྱི་མིང་མི་ཐོབ་སྟེ། རྣམ་ཐར་ནི་འོག་ས་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། འཇུག་སེམས། ལྡང་སེམས་སོ། །དང་པོ་ནི། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །རྣམ་ཐར་བརྒྱད་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་སྟེ་གནས་གཉིས་པར་བཤད་ཟིན་ལ། དང་པོ་གཉིས་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་རྣམས་དང་འགོག་པ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་ཞུམ་ཞིང་ཆགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བའམ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །གཞན་ན་རེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆགས་བྲལ་གྱིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་སོ་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འགོག་སྙོམས་ལ་འཇུག་པ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྲིད་རྩེའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ལ། འགོག་པ་ལ་དམིགས་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཕྲ་བར་བྱས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། གསུམ་པ་ནི། རང་གི་དག་དང་འོག་མ་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །ལྡང་བ་ན་ནི་འཕེན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྲིད་རྩེ་རང་གི་ས་པའི་དག་པ་བ་འོག་མ་ཅིའང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་འཕགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འགོག་པ་དེ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སེམས་ནི་སྲིད་རྩེ་བ་ཡིན་པས་ཟག་བཅས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།
3-399b
ལྡང་སེམས་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་འདོད་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་འདོད་པ་བ་ནི་ཁམ་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཁམ་གྱི་ཟས་འཚོལ་བ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་བྲལ་ན་ཞག་བདུན་ལས་མི་ཐུབ་ཙ་ན་ཞག་བདུན་གྱིས་མི་འདོ་བར་སྐལ་པ་ལ་སོགས་པར་ཁམ་ཟས་མ་གསོལ་བས་ནམ་བཞེངས་པའི་དུས་སུ་འགྲངས་པ་ཡིན། དགེ་སློང་གཅིག་ད་ལྟར་བདག་འགོག་པ་ལ་ཞུགས་ལ། ནངས་པར་གཎྜྻི་མ་བརྡུང་གི་བར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
它们及眷属是随行五蕴。目的是为了以极喜来振奋因修不净观而萎靡的心，以及检验是否已成就第一二解脱，因为若对所变幻的净相生起贪著则未成就，不生则已成就。前三禅中不说净解脱，是因为彼地有喜乐，若作意为净相则会对境生喜爱贪著，无法成就无贪，或因彼等是有过失的禅定，故不能成就。
说灭尽解脱
第三：无色等持诸善法。无色等持善净和无漏才是解脱，有烦恼等持和非等持如临终心则不是。有人认为无色中除临死心外尚有非等持心，因考虑该地异熟生心心所。依前说则认为无色非等
3-399a
持只有临终有心心所。无色非仅根本定，近分道中的解脱道也得解脱名，因缘上地故。无间道不得解脱名，因解脱是背离下地，而彼缘下地故。第四分体性判定、入定心、出定心。第一：灭尽等持。第八解脱是灭尽受想等持，如第二处已解释。第一二解脱、第三、第四解脱、诸无色解脱和灭尽依次是从色贪、萎靡贪著、色想、受或一切行背离而解脱。有人说：由于有等至障碍使心不堪能，即使三界离贪也不能生起初禅根本定，从此障解脱故称解脱。第二：最细最细后，入灭等至时，三界中有顶想最细，若缘灭则更细微，此后入等至。第三：自地净下地，圣心从彼出。出定时，如入时所发愿，以有顶自地净心或下地空无边处圣无漏心从灭定出定。如是，灭尽等持及入定心是有顶地，故唯有漏，
3-399b
出定心则有漏无漏二种皆有。入灭定的欲界众生，因未离食欲贪而仍须寻求段食，若离段食则不能超过七日，然而入定不食七日乃至一劫等，出定时仍感饱足。有一比丘说："现在我入灭定，明早打犍椎前我将入灭定"。


 ཞེས་ཞུས་པས། གནས་དེར་མེ་ཤོར་ནས་ཆོས་སྟོན་གྱི་གཎྜྻི་མ་བརྡུངས་པས། དེ་ག་ལྟར་འགོག་པ་མ་ལངས། དེ་ནས་ཞག་བཅོ་ལྔ་ལོན་པ་ན་གཎྜྻི་བརྡུངས་པས་འགོག་པ་ལས་ལངས་ཐོག་ཏུ་གུམ་སྟེ། འདོད་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་བྲལ་ན་ཞག་བདུན་ལས་མི་ཐུབ་ཅེ་ན། བདུན་གྱི་ཡང་མི་འདོ་བར་ཞག་བཅོ་ལྔ་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་གུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱིས་ལངས་ནས་བྱམས་པ་ལ་ཆོས་ཞུ་བ་སོགས་རྫུན་ནོ། །ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །འགོག་སྙོམས་ལ་ཞུགས་པའི་ལུས་ནི་འབྱུང་བས་ཀྱང་འཇིག་མི་ནུས་སོ། །མཆན།
前七行境
གསུམ་པ་སྔ་མ་བདུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། དང་པོ་གསུམ་གྱི་དང་། གཟུགས་མེད་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །
初三行境
དང་པོ་ནི། དང་པོ་འདོད་གཏོགས་སྣང་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་ཐར་འདི་དག་ལས་དང་པོ་གསུམ་ལས་སྔ་མ་གཉིས་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། གསུམ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་མོད་ཀྱི། འདོད་པར་གཏོགས་པ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །
四无色行境
གཉིས་པ་ནི། གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག །སྤྱོད་ཡུལ་གོང་དང་རང་གི་སའི། །སྡུག་བསྔལ་སོགས་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས། །གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་ཐར་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དམིགས་པ་ནི། རང་གི་ས་དང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སོགས་པས་ཀུན་འབྱུང་དང་། རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་ལམ་ས་གོང་འོག་རང་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དེ་མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་སྲིད་པས་བརྟགས་མིན་
3-400a
གྱི་འགོག་པའང་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་ཐར་མ་བཞག་པ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྙིང་པོས་བསྐྱོད་པས་གཡོ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའང་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བསྐྱེད་ཅེ་ན། མི་སྡུག་པས་རྒྱུད་ཞུམ་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའམ། ཅི་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཅེས་བརྟགས་པའི་ཆེད་དེ། གལ་ཏེ་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་ན་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ཐར་དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་སོགས་པས་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྐྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་མེད་སོགས་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དེས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ས་སོགས་གསེར་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས་པ་དང་། སྐུ་ཚེ་བཏང་འཇོག་དང་རི་རབ་རྡུལ་ཕྲན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་ཐར་གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པ་ཁོ་ན་ལ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ཞེས་བཤད་ལ། གཞན་ལ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞེ་ན། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་པོས་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།
3-400b
གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་སའི་མཐའ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་རིམ་པ་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ས་པའི་རྣམ་ཐར་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ། ཡང་ན་འཕགས་པ་རྣམས་དེ་གཉིས་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་པར་བཤད་དོ། །
说胜处
གཉིས་པ་ཟིལ་གནོན་ལ། དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
这样请求后，该处发生火灾，因未敲打说法的犍椎，他如之前所言未出灭定。之后经过十五天敲打犍椎后，他刚从灭定出来就死亡。有人说：如果说欲界众生离段食后不能超过七日，他如何能不止七日而是十五日刚出定就死亡？因此，所谓后来出定后向弥勒请法等说法是虚假的。入灭尽定者的身体连四大种也不能毁坏。注释：
前七行境
第三，前七解脱的所行境：初三的和四无色的所行境。
初三行境
第一：初三属欲显境。在这些解脱中，前三中的前二是缘欲界显现不悦意色处，第三是缘悦意境界。若问，这些不是依等持变幻的吗？虽是，但所变幻的属于欲界。
四无色行境
第二：凡无色解脱，行境上自地，苦等及随智分。凡无色四种解脱，其所行即所缘，是自地和上地的苦等及集，以及随智品的道，包括上下自地一切。无色解脱可能是无相无相等持，故可缘无为
3-400a
灭。无为虚空也是空无边处的所缘。未在第三禅立解脱是因为无第二禅地的色贪，以及为最上乐之精华所动摇故。既然第三禅也无色贪，为何不在第四禅生净解脱？为了使因不净观而萎靡的心生极喜，或为检验是否已成就不净解脱，若作意净相也不生烦恼，则表明已成就前二解脱。瑜伽师因二种因缘生起解脱及胜处等，为成就无烦恼等功德，因能远离烦恼，及为成就圣神通神变，因此能自在入定。圣神变是将地等变金，加持长时住世，寿命舍留，须弥入微尘等。为什么只在第三和第八解脱说"以身证具足而住"而其他不说？据说是因为初二解脱、前三无色解脱分别断尽有色无色解脱障，故为主要，
3-400b
及住于色界和无色界的边际。然而也说，因为这两者分别圆满证得色界和无色界解脱，故如是说。或如《集论》释中所说，因圣者多次住此二者，故如是说。
说胜处
第二，胜处分类和性质解说。


 །
胜处类别
དང་པོ་ནི། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད། །བརྒྱད་ལས་འཕྲོས་པའི་མདོ་ལས། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བ་ལ་བལྟ་བ་གཉིས་ཏེ་བཞི་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ། དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་ཝཱ་ར་ཎ་སིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ། །ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་སེར་དམར་དཀར་པོ་ལ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་བཞི་སྟེ་ཟིལ་གྱིས་
3-401a
གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་གསུངས་པའི་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་ཐར་གྱི་དང་མཚུངས་ལ། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་གཟུགས་སམ། ཁ་དོག་བཟང་ངན་ནི་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་ངམ། ཡང་ན་ལྷ་དང་མིའི་གཟུགས་སོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བསྒྱུར་ནས་སོ། །ཤེས་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བཤད་ལ། ཁ་དོག་བཞིའི་དཔེ་དོན་གཉིས་ཀའི་སྐབས་སུ་རེ་རེ་ཞིང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞི་བཞི་སྨོས་པ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། ལྷན་སྐྱེས་དང་། བཅོས་མ་དང་། ལྷན་སྐྱེས་དང་བཅོས་མ་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་ཁ་དོག་ཡིན་ལ། ཟར་མ་དང་དོང་ཀ་དང་། བན་དུ་ཛི་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སྐར་མ་པ་སངས་དང་། རས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ལྷན་སྐྱེས་དང་བཅོས་མའི་དཔེའོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ནམ་མ་ནོན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ། །སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི། ཤེས་པ་ནི་དང་པོ་ཤེས་པ་ཙམ་སྟེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །མཐོང་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་པ་སྟེ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་དང་པོ་བཞི་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ལྷག་མ་བཞི་ནི་གཞན་གྱི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པ་དང་ཡིད་རྣམ་པར་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །
说胜处定义
གཉིས་པ་ལ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཟིལ་གནོན་གཉིས་བཤད་པ། གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་ཟིལ་གནོན་གཉིས་བཤད་པ། ཁ་དོག་ཟིལ་གནོན་བཞི་བཤད་པའོ། །
说有色观色二胜处
དང་པོ་ནི། གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན། །དེ་དག་ལས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ནི་རང་བཞིན་དང་ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་ཐར་
3-401b
པ་དང་པོ་བཞིན་ནོ། །
说无色观色二胜处
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་ནི་གཉིས་པ་བཞིན། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །
说色胜处四
གསུམ་པ་ནི། དེ་གཞན། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན། །གཞན་ཁ་དོག་གི་ཟིལ་གནོན་བཞི་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་དང་། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིད་འོང་ལ་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་མ་ཆགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
胜处类别
第一：胜处有八。从《八胜处经》中说："内有色想观外少色及丑色，于彼诸色胜解已知、胜解已见，如是想，是为第一胜处。"同样，"内有色想观外大色及妙色与丑色"等，广说此是第二胜处。同样，内无色想观外少色与大色二种，共四种；"内无色想观外青色、青色相、青色显、青光，譬如亚麻花或波罗奈最胜青布，青色、青色相、青色显、青光，观彼诸色胜解已知、胜解已见，如是想，是为第五胜处。"同样，对黄、赤、白色如是观察四种，为八
3-401a
胜处。内有色想与内无色想与解脱相同，少色与大色指有情器世间色或妙丑色指悦意不悦意色，或者指天人之色。胜解指自在转变。"知"是止观，如圣无著所说。在四种颜色的譬喻和义理中，每一种都提到青等四个词，依次为总说、自然生、人造和自然与人造共有的颜色，亚麻、冬苋菜、曼陀罗花、金星和布，依次是自然生和人造的比喻。"如是想"是无论是否胜解，都不生起慢心的想。师子月说："知"仅为初步了知，是无间道；"见"是其原因瑜伽圆满，是解脱道。其中前四是对色与形二者生贪嗔的对治，后四是对他色生贪及心萎靡的对治。
说胜处定义
第二分为：说有色观色二胜处、说无色观色二胜处、说色胜处四。
说有色观色二胜处
第一：二如初解脱。其中，第一和第二胜处从自性、地和行相差别方面如同第一解
3-401b
脱。
说无色观色二胜处
第二：二如第二。第三和第四胜处如第二解脱一样观察。
说色胜处四
第三：余四如净解脱。其余四种色胜处应理解为如同净解脱，处于第四禅地，缘**界悦意色处，体性为无贪，具五蕴。


 །རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་ཐར་གྱིས་ནི་དམིགས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ལ། ཟིལ་གནོན་གྱི་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའམ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྡུག་པར་དམིགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ལ་ཟིལ་གནོན་མ་བཤད་པ་ནི་གཟུགས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ན་དེ་ཡང་ནོན་པའི་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཕན་ཚུན་བལྟོས་པ་དང་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། དེས་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ཏེ་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མོས་པར་བྱས་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་འཆད་ལ། ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བཟང་ངན་ལ་ཆགས་སྡང་མེད་པར་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ལྟར་ན་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུའང་འགྱུར་ན་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བཟང་ངན་གཉིས་ཀ་
3-402a
ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཅེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །
说灭尽
གསུམ་པ་ཟད་པར་བཤད་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། ཟད་པར་བཅུའོ། །ཡང་བཅུ་ལས་འཕྲོས་པའི་མདོ་ལས། ཟད་པར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་བར་ཆད་མེད་པར་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའོ། །
གཉིས་པ་ལ། སྔ་མ་བརྒྱད་བཤད་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་བཤད་པའོ། །
说前八
དང་པོ་ནི། བརྒྱད་མ་ཆགས། །བསམ་གཏན་མཐའ་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་པ། དང་པོ་བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ས་བསམ་གཏན་གྱི་མཐའ་བཞི་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ། །དམིགས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད། །ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་རླུང་ཚོགས་ཁམས། །ཉིད་ཡིན་དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཟད་པར་རླུང་གི་དམིགས་པ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །
说后二
གཉིས་པ་ནི། གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག །སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །ཟད་པར་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལ་ཟད་པར་མི་འཇོག་པ་ནི་མིག་སོགས་བདུན་གྱིས་སྣོད་ལ་མ་ཁྱབ་ཅིང་དྲི་རོས་གཟུགས་ཁམས་སུ་མ་ཁྱབ་ལ། སྒྲ་ལ་རྒྱུན་མེད་པས་ཟད་པར་མ་བཞག་ཅེས་ས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའང་མེད་པ་དང་སྲིད་རྩེ་གཉིས་ཟད་པར་དུ་མ་བཞག་པ་ནི། བསྡུ་བ་ལས། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཟད་པར་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལས་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
3-402b
རྣམ་ཐར་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རིམ་གྱིས་འཛེགས་པས་རྣམ་ཐར་གྱི་དམིགས་པ་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། དེ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན། དེ་ནས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྫོགས་ཤིང་དག་པ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའོ། །དེ་དག་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་ལས་གཞན་རྣམས་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་མིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐག་སྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
解脱与胜处的差别是：解脱仅仅是背离所缘，而不能胜解；胜处则能如所欲地于刹那间对青等色或染色等不悦意作胜解，虽然缘染污事为净相也不生起烦恼，因而能胜解所缘。未说无色胜处是因为若已胜解色，则无色也已胜解故未说。圣者通过作意色之真如和相而胜解，凡夫则通过互相观察净与不净，互相关联，因此混合一切色而作同一净想胜解，如圣无著所说。又有人说：对善恶无贪嗔而胜解所缘。有人说：若如此，则胜处也成为无嗔自性，但已说是无贪自性故，古德传统认为是胜解善恶二
3-402a
者，将其视为同一不净。
说灭尽
第三，解说遍处分为：分类和各自性质。
第一：遍处有十。从《十遍处经》中："遍地、遍水、遍火、遍风、遍青、遍黄、遍赤、遍白、遍空、遍识，无间隙地使遍地等广满，是为十遍处。"
第二分为：说前八和说后二。
说前八
第一：八无贪，禅边境，行境欲界。前八是无贪自性，唯处第四禅边际。所缘行境是欲界色处，因顺世间言说将之视为色与形故。如说："随世间言说，色形称为地，水火亦如是，风聚是界性，彼及与彼同。"有人说遍风的所缘是触处。
说后二
第二：二是无色净，行境自四蕴。遍处最后二种是无色净自性。此二所行境是自地四蕴。不立其他处为遍处，是因为眼等七处不遍器世间，香味不遍色界，声无相续故不立为遍处，如论中所说。不立空无边和有顶二者为遍处，《摄抉择分》中说："空和识无边遍处已无边无量成就，不能更进上故。"
3-402b
解脱等三者的差别是，渐次上升这些功德时，从解脱背离所缘，然后胜解，再后遍满，前前圆满清净后才生起后后，故从下至上殊胜，故为小、中、大与因、因果二者、唯果。除灭尽解脱外，其余与凡夫不共，一切皆是远离的对治。


 །
གཉིས་པ་ཐོབ་ཚུལ་ནི། འགོག་པ་བཤད་ཟིན་ལྷག་མ་ནི། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །ཉེར་དྲུག་པོ་དེ་ལས་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྟེན་སོགས་སྔར་གནས་གཉིས་པར་བཤད་ཟིན་ལ། ལྷག་མ་ཉེར་ལྔ་ནི་སྔར་འདྲིས་པ་སྟེ་སྐྱེ་མྱོང་བ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དང་། མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་འབད་རྩོལ་གྱིས་འཐོབ་སྟེ། གོམས་པ་དང་མ་གོམས་པའི་མཐུ་ལས་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བའང་བྱས་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་སྦྱོར་བ་རྫོགས་པས་ཐོབ། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡང་སྔ་ཞེས་དཔྱད་དགོས་སྔ་ནི་སྔར་ཡིན་ཅེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ལ། ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བ་འདིར་སྔར་ཐོབ་མ་ཐོབ་ལ་འཇོག་ཟེར།
གསུམ་པ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ། དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་ལས།
དང་པོ་ནི། གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་གྱི། །རྟེན་ཅན་ལྷག་མ་མི་ལས་སྐྱེ། །གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་ཐར་བཞི་དང་ཟད་པར་གཉིས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་པོ་རྣམས་ནི་མི་ལས་སྐྱེ་བས་མིའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ལུང་གི་མཐུས་བསྐྱེད་དགོས་ན་ལྷ་སོགས་འགྲོ་བ་ན་གཞན་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ནི། ཁམས་གཉིས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ། །རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ། །འོ་ན་ལུང་མེད་པས་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དག་ཁམས་གོང་མར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། བསམ་གཟུགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྤྱིར་ལུང་དང་རྒྱུ་དང་ལས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་དང་བཞིས་སྐྱེ་བས་
3-403a
ཁམས་གོང་མ་གཉིས་དག་ཏུ་ནི་ལུང་མེད་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེའོ། །དེའང་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་སྔོན་མིའི་རྟེན་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཉམས་པ་དག་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། དེར་སྔོན་གོམས་པས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་ལ། དེ་ལའང་རྒྱུ་སྟོབས་ཆེ་བར་ལྡན་པས་ནི་མྱུར་དུ་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་སྟོབས་ཆུང་བས་ནི་དེར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་སྐྱེ་བ་གོམས་པ་ལས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི། སྔོན་མིའི་རྟེན་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་ནས་ཉམས་པ་དེ་ཉིད་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་སུ་གྱུར་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནའང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་སྟེ། འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་གོང་མར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་གཟུགས་མེད་གཟུགས་མེད་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའང་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་གཉིས་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་གཟུགས་མེད་དོ། །
得禅定分
བཞི་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱེ་ཚུལ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས། །དེ་དག་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་དེ་དག་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་འོག་མའི་སེམས་ཅན་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་སེམས་ངང་གིས་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་གདམས་ངག་སྟོན་པའི་ལུང་ལ་མ་བལྟོས་པར་སྔོན་བསམ་གཏན་གོམས་པའི་བག་
3-403b
་ཆགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་འདོད་པས་སྔོན་བསམ་གཏན་གོམས་པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་འདོད། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་ལྷ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་མི་ལ་དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་དང་། སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུ་ལ་སོགས་པ་ལུང་གི་སྟོབས་ལས་ཀྱང་སྐྱེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二，获得方式：灭尽已说，余者由离贪与加行得。二十六种中，灭尽解脱的获得方式和所依等已在第二处说明，其余二十五种，若曾熟悉即曾生起过者，则仅通过离贪而得；未熟悉的则通过加行努力获得，因从熟练与未熟练的力量所生故。加行也不仅做做就够，而是通过圆满加行获得。关于前生是否曾得，有人说需考察"前"是否指过去，有人说是指此生中是否曾经获得。
第三，所依差别分为：正说和引申。
第一：无色界三界，余者从人生。所谓无色的四种解脱和二种遍处，以三界为所依，其余十九种，则从人道生起，唯以人为所依，因为这些需依教授力生起，而天等其他众生处无教授故。
第二：二界中无色，因业力而生。若问：无教授则禅定无色如何在上界生起？禅无色等持一般由教授、因、业和法尔四种力生起，
3-403a
在上二界虽无教授，但无色等持由因力和业力二种而生。其中因力生起是：过去在人身修习无色等至后退失，转生色界，由昔日熟习所成同类因力而生等至。其中具强大因力者速生，因力弱者则通过在彼修习无色等至而生。业力生起是：过去在人身获得无色等至后退失，彼以后世将受异熟业力转生色界后，获得无色等至也不生无色界，因不离下地贪爱则不生上地故。如同无色生色界，无色生无色自处也由因力和业力二种生起，其中因力生起是修上地近分定，业力生起是生得无色。
得禅定分
第四，等持生起方式：色界诸禅定，由彼等法尔。诸禅定在色界中是由因和业力以及法尔力生起。其中，经部说法尔生起是：世界毁灭时，下禅众生因善法活动增盛，自然生起上禅心，如同不依赖教授禅定，而由过去修习禅定的熏
3-403b
习而生，称为法尔生起。毗婆沙师不承认熏习，认为是从过去修习禅定的同类因生起。欲界中，天由那三种因，人则除此三因外，还由七种作意、九种住心方便等教授力而生。


 །འཇམ་སྒེག་ན་རེ། ལེགས་པར་དཔྱད་ན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། འདོད་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང་། གཟུགས་སུ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུར་འདོད་ན་ནི་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བའང་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་དགོངས་ཏེ་རྣམ་དབྱེ་མཛད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་སྐྱེ་བས་གཟུགས་མེད་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་མ་བཤད་ལ། རང་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བའང་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ན་ལུང་མེད་པར་འོག་སའི་རྟེན་ལ་གོང་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འདིར་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གཙོ་ཆེ་བས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །(
གཉིས་པ་གནས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བརྒྱད་པའོ། །)སྨྲས་པ། གང་ཞིག་རྒྱལ་མཆོག་བསྟན་འདིར་ཕྱོགས་པ་ཞིག །ཉེའམ་རིང་ན་འཁོད་པ་གང་ཡོད་ཀྱིས། ཁོ་བོའི་ལེགས་བཤད་ཚུལ་འདིར་ད་གཟིགས་དང་། །དགེ་ལ་དགའ་གྱུར་
3-404a
ཡི་རང་ཅི་ཡང་འབྱུང་། །དེ་སླད་རང་གཞན་ཕན་བདེའི་རྩ་ལག་ནི། །འཁྲུལ་མེད་བསྟན་པའི་བསྟན་འདི་མ་ཡིན་ནམ། །
各品所诠
各品义
༈
著作圆满之说论典竟义支
ད་ནི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཇུག་གི་དོན་བཤད་པ་ལ། བསྟན་པ་གནས་པའི་ཚད། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་དོན། བཤད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལོ། །
教法住世期
དང་པོ་ལ། བསྟན་པ་དང་། དེ་གནས་པའི་ཚད་དོ། །
教法
དང་པོ་ནི། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ས་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུའི་མངོན་པའི་དམ་ཆོས་འདི་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ཞེ་ན། སྟོན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པས་བསྡུས་པ་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ། བསམ་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ཟག་མེད་ཤེས་རབ་འཁོར་དང་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །
所住期
གཉིས་པ་ནི། ལུང་ཆོས་དེ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལུང་གི་ཆོས་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པས་གཞན་ལ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དང་།བཅས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་དང་། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་ཆུང་ལ་མདོ་ཐོར་བུ་བ་སྣ་ཚོགས་ནི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིན་ལ། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་བཀའ་ནི། བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན་སྡེ་བདུན་དང་། མདོ་སྡེ་བ་ལྟར་ན་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ཅིང་། བཀའ་ཟུར་པ་མེད་པས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་ཐོར་བུར་བསྟན་པ་རྣམས་མཚན་གཞིར་འདོད། ཐེག་པ་གོང་མ་པ་ནི་མངོན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ཞེས་པ་དགའ་ལྡན་དུ་བཞུགས། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པ་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ་བྱུང་བས་ནུབ་ལ། ཡང་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་མངོན་པའི་ཆོས་ཚུལ་བརྒྱ་པ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་
3-404b
ག་དགུ་ནུབ་ནས་གཅིག་ལས་བཏུས་པ་ལ་ས་སྡེ་རྣམས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གཏམ་དུ་གྲགས་པའང་ཡོད་དོ། །མཆན། དང་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
妙哉者说：细审察之，若认为业力生者是业的异熟，则欲界中禅无色和中无色心不应由业力生，因为它们唯在无**成熟故。若认为是业的等流果，则也是因力和法尔生，三种分类不应理，然而依主要与次要差别而作区分。世界坏灭时，因为此缘故第四禅不生无色等持，故未说无色由法尔力生，自地等持生起也非法尔，此处所谓法尔唯指世界坏灭时无教授而在下地依处生起上地等持。业和法尔虽也有因，但因彼等为主要，故如是说。(
第二，显示处名：《阿毗达磨俱舍论颂》中，这是"说等至"，即第八处。)所言：凡是倾心胜王教法者，不论远近所在何处，请观我此善说方式，爱乐善法
3-404a
随喜定生起。因此，自他利乐的根本，难道不是无误教法的此教吗？
各品所诠
各品义
༈
著作圆满之说论典竟义支
今为完成著作支分，解说论典末义，包括：教法住世期限、此论典末义、完成解说方式。
教法住世期
第一分：教法和其住世期限。
教法
第一：大师正法分二种，即教证二自性。如前所述有漏无漏地所缘行相等诸法，这样的对法正法住持多久？大师正法有两种：教法三藏，三藏是：别解脱所摄增上戒学，禅无色所摄增上心学，无漏智慧眷属及证悟菩提分自性。
所住期
第二：何者持教法？持教法者，如教了知后以无染心向他宣说故为持藏者，所摄增上慧学为主所说的三藏，即律藏、念住经等小乘零散各种经是前二种的事例，对法藏经，依毗婆沙师为七论，依经部师为论非经，无单独经典，认为前二种中零散所说为事例。上乘者有称为《十万颂对法》住兜率天，阎浮提中对法曾三次遭受诋毁而隐没，又据传说，印度南方有称《百法对法》者，
3-404b
其中九十九已隐，从一种所摄集而成地论诸书。注：及证悟菩提分自性。


 །གཉིས་པ་ནི། དེ་འཛིན་བྱེད་པ་སྨྲ་བྱེད་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ལུང་ཆོས་དེ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལུང་གི་ཆོས་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པས་གཞན་ལ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དང་། ལུང་གི་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། བསྟན་པ་འཛིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རྟོགས་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ནི། བྱང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སློབ་པ་དེ་དག་ནི་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཁོ་ནའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །དེའང་ལུང་འཛིན་བྱེད་ནི་སྨྲ་བྱེད་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ལ། །ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟེན་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་སྨྲ་བྱེད་ནི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མ་སྒྲུབ་པར་རང་གི་རྟོགས་དོན་སྨྲ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྨྲ་བྱེད་དང་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འགྲེལ་པ་ལས། དེ་དག་ཀྱང་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། རྟོགས་པ་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི། ལུང་ནི་ཡུན་རིང་དུ་སྟོང་གི་ཕྱི་ནས་ཀྱང་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་རིགས་པར་མཐོང་སྟེ། ད་ལྟ་ལུང་གི་ཆོས་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་དག་ཟེར་རོ། །བསྐལ་བཟང་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ནི་ལོ་སྟོང་གི་བར་དུ་ནི་གནས་སོ། །ལོ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་སྣང་ངོ་། །ཞེས་དང་། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས་ཀྱང་། ལོ་སྟོང་གནས་པར་གསུངས་སོ། །ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། བསྟན་པ་ལོ་བདུན་སྟོང་གནས་པ་ལས་སྐྱེ་རྒུའི་བདག་མོ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ལོ་ཉིས་སྟོང་འགྲིབ་ནས་ལོ་ལྔ་སྟོང་དུ་གནས་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ལ། ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་འཆད་པ་དེས་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་མ་མཐོང་བར་ཟད་དེ། ཕྲན་ཚེགས་ཀྱིས་སྐྱེ་རྒུའི་
3-405a
བདག་མོ་གོའུ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བླ་མའི་ཆོས་བརྒྱད་གསུངས་པའི་སྐབས་དང་། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཞེད་ནས་ཤ་ནའི་གོས་ཅན་ལ་བསྟན་པ་གཏོད་པའི་སྐབས་དང་། འཕགས་པ་ཉི་མ་གུང་པས་རི་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་གི་ཀླུ་བཏུལ་བའི་སྐབས་སོགས་ལས་བསྟན་པ་ལོ་སྟོང་ཁོ་ནར་གནས་པར་གསུངས་ཀྱི། ལོ་ཉིས་སྟོང་འགྲིབ་པ་དང་ལོ་ལྔ་སྟོང་གནས་པར་གསུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འབུམ་ཊཱིཀ་ལས། ལྔ་སྟོང་ལ་ཕྱེད་ཕྱེད་དུ་བྱས་ནས་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་བཅུ་ལས། དང་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། གསུམ་པ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་མང་དུ་བྱུང་བས་འབྲས་བུའི་དུས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་དང་། བཞི་པ་ལ་ཤེས་རབ་བསླབ་པ་དང་། ལྔ་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། དྲུག་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གནས་པ་མང་དུ་འབྱུང་བས་སྒྲུབ་པའི་དུས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་དང་། བདུན་པ་ལ་མངོན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་ལ་མདོ་སྡེ་དང་། དགུ་པ་ལ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་མང་དུ་འབྱུང་བས་ལུང་གི་དུས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་དང་། བཅུ་པ་ནི་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པའི་དུས་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་བརྡར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དུས་ན་འཛམ་གླིང་པའི་མི་ཚེ་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ནི་ཚེ་ཚད་དྲུག་ཅུ་པ་དང་། མངོན་པ་བའི་དུས་ཡིན་ཅེས་ཟེར་ལ། འདི་ལ་ནི་འདོད་པ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་སྣང་བས་གང་གི་ཕྱོགས་སུའང་དཔྱད་མི་བཟོད་དོ། །ཟླ་བའི་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ལོ་ཉིས་སྟོང་དུ་གནས་པར་གསུངས་སོ། །
论典竟义
གཉིས་པ་ལ། བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་ཚུལ། ནོངས་པ་བཤགས་པ། བག་ཡོད་བྱ་བར་གདམས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第二：持彼者为说行，唯有修行者。何为持教法者？持教法者是如教了知后以无染心向他宣说，故称持藏者、持教法者、持教者。持证法者是指修持与菩提分相顺法于自相续并实践者，故学习三学的彼等是持佛陀教法正法者。除此二者外无持正法者，故用"唯"字。其中持教法者是说者和修行者的所依，而教法无误的根本是修行者。持证法是唯由修行者能说，因为未修不能宣说自己的证悟义，故应知只要有说者和修行者，正法就会住世。注释中说："彼等住持千年。"有人说："证法住千年确实如此，但教法在千年之后也将存在。"此观点合理，因为现在教法并非不存在，只是因烦恼获得活动机会，证法已不存在，释论者如是说。《贤劫经》说："如来释迦牟尼正法住世千年，五百年中是相似正法。"《小部》中也说住千年。《小部》中说："教法原本住七千年，因主母等出家，减少二千年，住五千年。"对此，有人说这种解释者根本未见《小部》，因《小部》在说主母乔答摩等八敬法的情况，阿难尊者将涅槃时嘱托给著麻衣者的情况，日中尊者降伏香山龙王的情况等处，都只说教法住千年，而未说减二千住五千年。《十万注》中说：五千年分为十个五百年时期，第一时期多有阿罗汉，第二时期多有不还，第三时期多有预流，这是果位时期的三章；第四时期住慧学，第五时期住心学，第六时期住戒学，为修行时期的三章；第七时期多有持对法，第八时期多有持经，第九时期多有持律，为教法时期的三章；第十时期是持相时期的章节，即所谓最后五百年。之后正法将隐没，彼时阎浮提人寿五十岁，而现今人寿六十岁，是对法师时期。对此有许多不同观点，难以判定何者为是。《月藏经》中说教法住世二千年。
论典竟义
第二分为：论著作之方式，忏悔错误，劝诫谨慎行事。


 །
诸论分
དང་པོ་ནི། བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། །མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཆོས་མངོན་པ་བརྗོད་བྱར་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་
3-405b
ཉིད་སྟོན་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། འདིའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་ཀྱི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ལ། དེའང་བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ནི་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལྟར་བཤད་དེ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་འཁོད་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་རྩེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་པས་ཅུང་ཟད་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་སུའང་བཤད་དེ། ཁ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ་བྱེ་སྨྲ་མིན་པ་འདུལ་བ་ཤེས་པ་སོགས་དང་། མདོ་སྡེ་བཙུན་པ་སོགས་ཀྱི་ལུགས་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ་མདོ་སྡེ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱང་ཡོད་པས་ཕལ་ཆེ་བའི་སྒྲས་ཆོས་མངོན་པ་རང་གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དག་བརྗོད་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །
悔过
གཉིས་པ་ནི། ཉེས་པར་ཟིན་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དམ་ཆོས་ཚུལ་ལ་ཚད་མ་ཐུབ་རྣམས་ཡིན། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བརྒྱད་པའོ། །བསྟན་བཅོས་འདིར་ཚིག་དོན་གྱི་ཆ་ལ་ཉེས་པར་ཟིན་པ་གང་དེ་འདིར་བདག་གི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཟབ་ཅིང་ལུང་འབོགས་མཛད་རྣམས་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲའི་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་རྣམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་རྙེད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟར་ནའང་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་དམ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ནི་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། དེའི་སྲས་ཤཱ་རིའི་བུ་སོགས་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་འཁྲུལ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བརྒྱད་པའོ། །
说不放逸
གསུམ་པ་ལ། བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་བསྟན་པ། བག་ཡོད་བསྟེན་པར་གདམས་པའོ། །
说放逸之过
དང་པོ་ནི། སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །དཔང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་རང་གར་གྱུར་པ་ཡི། །ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་དཀྲུགས་སོ། །རང་བྱུང་རང་བྱུང་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས། །མཆོག་ཏུ་ཞིར་གཤེགས་འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན། །འདོམས་མེད་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །དྲི་མས་དགའ་མགུར་དེང་སང་འདི་ན་སྤྱོད། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་ནི། །ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་དང་དྲི་མ་རྣམས། །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིག་ནས་ནི། །སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་བཅོམ་ལྡན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཟུམ་པར་གྱུར་ཅིང་། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལོང་བར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དཔང་གྱུར་འོད་སྲུངས་སོགས་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་
3-406a
པས་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པས་འདོངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་སྟོན་པའི་ལུང་ལ་མི་བརྟེན་པའི་རང་དགར་གྱུར་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་འདི་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་སྒོ་ནས་དཀྲུགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
诸论分
第一：我所说此对法，多依迦湿弥罗毗婆沙宗。此对法藏论所诠说的对法，是否如佛所说对法入智等相？此依义理而说，非依文词。我所说此对法是依迦湿弥罗毗婆沙宗的宗义，因依住迦湿弥罗地而详细解说的依据。说"多数"是因为略说经部师和西方毗婆沙师的观点。有属迦湿弥罗而非毗婆沙师如律知者等，经部胜者等的观点，属毗婆沙师而非经部师的西方观点，故以"多数"一词表明以自他宗义成立的对法。
3-405b
悔过
第二：所有错误此处皆我过，正法理则量唯是佛陀。《阿毗达磨俱舍论颂》中，这是"说等至"，即第八处。此论中关于文词义理方面所有错误皆为我过，因为法甚深而传授者难得故。然而，由迦湿弥罗毗婆沙师上师贤者辗转相传获得，应无过错。但在教证正法理则上，唯佛世尊及舍利子等子是正量，其余可能有错误故。《阿毗达磨俱舍论颂》中，这是"说等至"，即第八处。
说不放逸
第三分为：说放逸之过，劝诫修不放逸。
说放逸之过
第一：导师世间眼已闭，作证凡夫多已尽，未见真实自专横，恶思妄想扰此教。自生自生教珍护，最胜寂逝众无怙，无导德业摧毁者，垢染欢喜今时行。如是能仁之教法，命已至喉垢力时。导师世间眼世尊已涅槃而闭合，故世间成为盲目。作法证的迦叶等圣者凡夫多已消
3-406a
失，故为无明黑暗所蔽，未见真实，不依教法自行妄为，随顺似因的恶思妄想，以增损方式扰乱佛教。


 །སྲིད་པ་མཐའ་མར་ལུང་འབོགས་པ་པོ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་བྱུང་དང་། རང་བྱུང་དེའི་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ཞི་བར་གཤེགས་པས་འགྲོ་མགོན་སངས་རྒྱས་སྲས་བཅས་མེད་པ་ན་ཡང་དག་པའི་གདམས་པ་འདོམས་མཁན་མེད་པས་སྔར་བཤད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་། བསྟན་པ་ནུབ་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་དགའ་མགུར་དེང་སང་འདི་ན་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟར་ན། ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་དག་གི་བསྟན་པ་ནི་འཆི་བ་ན་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་པ་འདྲ་བ་དང་། ལྟ་ངན་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་བློ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་རིག་པར་བྱས་ནས་ནི་བཤད་འགྱུར་གྱི་བསླབ་བྱ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །བསྟན་པ་དཀྲུགས་པ་ཞེས་སྔོན་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་པ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས། ཧུ་ལུ་ཧུ་ལུ་ཀའི་ཆོ་ག་སོགས་རུང་བ་མིན་པ་བཞི་བཅུ་བཅས་ནས་བསྟན་པ་དཀྲུགས་པ་ན། གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གནས་བརྟན་ཐམས་ཅད་འདོད་དང་གྲགས་པ་ནས་ཟླ་དགུ་དང་བཞི་ལྡན་གྱི་བར་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་འདུས་ཏེ་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་མཛད་ནས་ལུགས་དེ་བསལ་ཏོ། །སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་ན་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་རྒྱས་པར། རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་བྱུང་བའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་སྐད་རིགས་བཞིས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་འདོན་པར་བྱེད་ཅིང་།
3-406b
དེ་དག་གི་སློབ་མ་རྣམས་སོ་སོར་གྱེས་པ་ལས་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱུར་ཏེ་གྲུབ་མཐའ་མི་མཐུན་ཅིང་བསླད་ཞུགས་ནས་བསྟན་པ་དཀྲུགས་པ་ན། སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་ཛ་ལནྡྷ་རར་བསྟན་པ་བསྡུས་ཏེ་རྩོད་པ་ཞི་བར་བྱས་ལ། དུས་དེར་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལོན་ཅེས་གྲགས་སོ། །ཁ་ཅིག་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དགའ་བོ་དང་པདྨ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ན་གྲོང་ཁྱེར་པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྲའི་ནང་དུ་གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་བཞུགས་དུས། བདུད་སྡིག་ཅན་བཟང་པོ་ཞེས་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ཏེ་དགེ་འདུན་རྣམས་ཕྱེས། བསྟན་པ་དཀྲུགས་ཏེ་དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཀླུའི་སྡེ་དང་། ཡིད་འོང་གི་དུས་སུ་སྡེ་པ་སོ་སོར་གྱེས་ནས་ལོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ན་གནས་བརྟན་གནས་མའི་བུས་བསྟན་པ་བསྡུས་ཞེས་ཟེར་རོ། །
说随不放逸
གཉིས་པ་ནི། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་གྱིས། །ཚུལ་དེ་ལྟར་ན་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་འདོམས་ཏེ། སོ་ཐར་གྱི་མདོར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མངོན་པར་འོང་ཞིང་སྟོན་པའི་བསྟན་པའང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་བག་ཡོད་པས་ཐོབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །
所说结尾分
གསུམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ། ཕྱོགས་ཚིག་བསྟན་པ། འགྱུར་བྱང་སྨོས་པའོ། །
说出处
དང་པོ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་དགེ་སློང་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
说译拔
གཉིས་པ་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་
3-407a
བནྡེ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
最后轮回中无教授者而获智慧的世尊自生和珍护自生教法者也已从轮回至上涅槃无余依寂静，众生怙主佛陀及子等不在时，无真实教诫指导者，前述功德被摧毁，教法被隐没的见解等垢染今时欢喜行走。如是能仁佛陀教法如命至喉般，恶见垢染具力之时，有智者应了知，当学习将说之教诫。关于扰乱教法，过去发生情形：佛陀涅槃后一百一十年时，广严城比丘未见真实，制定呼噜呼噜迦仪轨等四十种不适宜之事扰乱教法，当时上座阿难的同住者上座一切欲和名闻至持四九月之间七百阿罗汉在广严城聚集，进行第二次结集，废除彼宗。佛涅槃后六百年，在花严城，悲无忧王出现之时，阿罗汉以四种语言诵佛语，
3-406b
彼等弟子分散成十八部，宗义不同掺入谬误扰乱教法，于是凡圣贤者在遮兰达罗结集教法平息争论，传说当时距佛涅槃三百年。有人说佛涅槃后一百三十七年，喜王和大莲王出现时，在华氏城内大迦叶上座住世期间，魔罗名为善者化作比丘形象，显现各种神通分裂僧团，扰乱教法，当时上座龙军和善时部派分裂，六十三年后上座宿德子结集教法。
说随不放逸
第二：欲求解脱者，当勤不放逸。如是方式中，欲求解脱者当勤修不放逸，如《别解脱经》所言："具寿等，老死明显来临且大师教法亦将坏灭，具寿等当以不放逸而修习瑜伽。如来阿罗汉正等觉佛陀之菩提，及其他与之相顺善法菩提分，亦以不放逸而得。"
所说结尾分
第三完成方式分为：说出处和说译跋。
说出处
第一：《阿毗达磨俱舍论颂》由大师释迦比丘世亲造，圆满。
说译拔
第二：印度堪布胜友和校译师
3-407a
班智达释迦智慧顶译审并审定。


། །།
略说著作圆满之由
ད་ནི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་རྣམ་མཁྱེན་ཡོད་དོ་འཚལ་གང་གདུལ་བྱ་ཡི། །བློ་གྲོས་གཤིན་པོར་འཇུག་འགྱུར་འདི་ནི་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པ་སྟེ། །ཚུལ་འདི་གཅིག་ཏུ་དགེ་ལེགས་འབྱུང་གནས་ཉིད་དུ་མོས་པ་ཡི། །བློ་འདི་རབ་ཏུ་དང་བས་སྟོན་པའི་བསྟན་འདི་ཁོ་ནར་གནས། །དེ་ཚེ་སྐལ་བཟང་ཀུན་ལ་ཐར་པ་ཡི། །ཐབས་ལ་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་སླད། །མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་སྣང་མིག་སྦྱིན་མཛད་པ། །གྲུབ་མཆོག་རྗེ་བཙུན་མཉན་པ་བྱ་བ་དེ། །རྩོལ་བས་སླད་དུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པར། །འབད་མེད་ངང་གིས་དེ་ལས་དམིགས་པ་གཞན། །འཆར་བའི་གོ་སྐབས་གཞར་ཡང་མ་གྱུར་པས། །ཡང་དག་ལམ་འདིར་བདག་ཡིད་ག་ལ་འབྲལ། །ཨེ་མ་མགོན་པོ་གང་ལ་བློ་གྲོས་ངལ་བསོར་བྱས་པ་ཡིས། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དོན་དམ་བསླབ་གསུམ་རིན་ཆེན་མཆོག་དེ་ཡང་། །རང་གཞན་རྒྱུད་ལ་འཁྲུལ་མེད་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཕལ་ཆེར་ཤེས། །དེ་ལྟའི་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་འདི་ནི་སྐྱབས་གནས་ཕུལ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་དེ་ཡི། །ཕྲིན་ལས་པ་ཞེས་ཁམས་གསུམ་འདི་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། །ལྷམ་མེ་ལྷང་ངེ་ལྷན་ནེ་གཟི་བརྗིད་ཕུན་ཚོགས་ཅན། །གང་སྐུ་བསྙེན་པའི་མཐུ་ལས་གྲུབ་དེའི་ངོ་མཚར་ནི། །ཡང་ཡང་མོལ་བས་དྲིན་གཞལ་བསམ་དུ་ཡོད་མིན་ན། །རྒྱལ་མཆོག་དགྱེས་པའི་གསུང་རབ་འདི་ནི་ཅིས་མི་བཀྲོལ། །སྙིང་གི་ཐིག་ལེར་མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། །གྲུབ་པའི་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མངོན་པའི་དཔལ། །རྗེ་བཙུན་འོད་ཟེར་ཅན་ཞབས་བྱ་བ་ཡང་། །ད་ནི་ལེགས་པར་བདག་ལ་དགོངས་སུ་
3-407b
གསོལ། །མ་རྒན་མཐའ་མེད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི། །ཡིད་མི་བདེ་བས་བདག་བློ་དམྱལ་འདི་ལ། །གཅིག་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གྱུར་གང་ན་ཡང་། །གནས་པ་ཀུན་གྱི་ཆེས་ཆེར་ཅིས་མི་དགོངས། །དཔལ་ལྡན་ཤམྦྷ་ལ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། །གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོས་བདུད་བཞིའི་བྲག་ཤུལ་ལ། །སྡིགས་མཛུབ་རྣོན་པོར་བསྒྲེངས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །དབྱུག་པ་འཛིན་པའི་དཔའ་བོ་མ་བཟོད་པར། །དམ་ཆོས་གྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་རྗེས་སྲུང་བའི། །མགོན་པོ་དེས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་གསལ་བའི་སྤྱན། །སྒྲིབ་ཐོགས་བྲལ་དེ་གཟིགས་པ་རྒྱང་མ་ཆད། །བསོད་ནམས་དམ་པའི་བགྱི་བས་མཛེས་འདོད་ཀུན། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་བློ་གཏོད་དང་། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཡོད་དགུ་འཆར་བ་ཡི། །སྨོན་པ་བཟང་པོ་སྐལ་བ་དཔག་མེད་ནས། །གྲུབ་བོ་ཁོ་བོས་བསླུ་བ་མ་ཡིན་ཅེས། །འཇིགས་མེད་དམ་བཅའི་དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པ་ཡང་། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དབང་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། །བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འདིར་སྨེད་དོ།

། །།
略说著作圆满之由
ད་ནི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་རྣམ་མཁྱེན་ཡོད་དོ་འཚལ་གང་གདུལ་བྱ་ཡི། །བློ་གྲོས་གཤིན་པོར་འཇུག་འགྱུར་འདི་ནི་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པ་སྟེ། །ཚུལ་འདི་གཅིག་ཏུ་དགེ་ལེགས་འབྱུང་གནས་ཉིད་དུ་མོས་པ་ཡི། །བློ་འདི་རབ་ཏུ་དང་བས་སྟོན་པའི་བསྟན་འདི་ཁོ་ནར་གནས། །དེ་ཚེ་སྐལ་བཟང་ཀུན་ལ་ཐར་པ་ཡི། །ཐབས་ལ་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་སླད། །མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་སྣང་མིག་སྦྱིན་མཛད་པ། །གྲུབ་མཆོག་རྗེ་བཙུན་མཉན་པ་བྱ་བ་དེ། །རྩོལ་བས་སླད་དུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པར། །འབད་མེད་ངང་གིས་དེ་ལས་དམིགས་པ་གཞན། །འཆར་བའི་གོ་སྐབས་གཞར་ཡང་མ་གྱུར་པས། །ཡང་དག་ལམ་འདིར་བདག་ཡིད་ག་ལ་འབྲལ། །ཨེ་མ་མགོན་པོ་གང་ལ་བློ་གྲོས་ངལ་བསོར་བྱས་པ་ཡིས། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དོན་དམ་བསླབ་གསུམ་རིན་ཆེན་མཆོག་དེ་ཡང་། །རང་གཞན་རྒྱུད་ལ་འཁྲུལ་མེད་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཕལ་ཆེར་ཤེས། །དེ་ལྟའི་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་འདི་ནི་སྐྱབས་གནས་ཕུལ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་དེ་ཡི། །ཕྲིན་ལས་པ་ཞེས་ཁམས་གསུམ་འདི་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། །ལྷམ་མེ་ལྷང་ངེ་ལྷན་ནེ་གཟི་བརྗིད་ཕུན་ཚོགས་ཅན། །གང་སྐུ་བསྙེན་པའི་མཐུ་ལས་གྲུབ་དེའི་ངོ་མཚར་ནི། །ཡང་ཡང་མོལ་བས་དྲིན་གཞལ་བསམ་དུ་ཡོད་མིན་ན། །རྒྱལ་མཆོག་དགྱེས་པའི་གསུང་རབ་འདི་ནི་ཅིས་མི་བཀྲོལ། །སྙིང་གི་ཐིག་ལེར་མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། །གྲུབ་པའི་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མངོན་པའི་དཔལ། །རྗེ་བཙུན་འོད་ཟེར་ཅན་ཞབས་བྱ་བ་ཡང་། །ད་ནི་ལེགས་པར་བདག་ལ་དགོངས་སུ་
3-407b
གསོལ། །མ་རྒན་མཐའ་མེད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི། །ཡིད་མི་བདེ་བས་བདག་བློ་དམྱལ་འདི་ལ། །གཅིག་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གྱུར་གང་ན་ཡང་། །གནས་པ་ཀུན་གྱི་ཆེས་ཆེར་ཅིས་མི་དགོངས། །དཔལ་ལྡན་ཤམྦྷ་ལ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། །གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོས་བདུད་བཞིའི་བྲག་ཤུལ་ལ། །སྡིགས་མཛུབ་རྣོན་པོར་བསྒྲེངས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །དབྱུག་པ་འཛིན་པའི་དཔའ་བོ་མ་བཟོད་པར། །དམ་ཆོས་གྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་རྗེས་སྲུང་བའི། །མགོན་པོ་དེས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་གསལ་བའི་སྤྱན། །སྒྲིབ་ཐོགས་བྲལ་དེ་གཟིགས་པ་རྒྱང་མ་ཆད། །བསོད་ནམས་དམ་པའི་བགྱི་བས་མཛེས་འདོད་ཀུན། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་བློ་གཏོད་དང་། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཡོད་དགུ་འཆར་བ་ཡི། །སྨོན་པ་བཟང་པོ་སྐལ་བ་དཔག་མེད་ནས། །གྲུབ་བོ་ཁོ་བོས་བསླུ་བ་མ་ཡིན་ཅེས། །འཇིགས་མེད་དམ་བཅའི་དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པ་ཡང་། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དབང་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། །བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འདིར་སྨེད་དོ།

། །།
略说著作圆满之由
ད་ནི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་རྣམ་མཁྱེན་ཡོད་དོ་འཚལ་གང་གདུལ་བྱ་ཡི། །བློ་གྲོས་གཤིན་པོར་འཇུག་འགྱུར་འདི་ནི་ཕྲིན་ལས་བྱེད་པ་སྟེ། །ཚུལ་འདི་གཅིག་ཏུ་དགེ་ལེགས་འབྱུང་གནས་ཉིད་དུ་མོས་པ་ཡི། །བློ་འདི་རབ་ཏུ་དང་བས་སྟོན་པའི་བསྟན་འདི་ཁོ་ནར་གནས། །དེ་ཚེ་སྐལ་བཟང་ཀུན་ལ་ཐར་པ་ཡི། །ཐབས་ལ་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་སླད། །མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་སྣང་མིག་སྦྱིན་མཛད་པ། །གྲུབ་མཆོག་རྗེ་བཙུན་མཉན་པ་བྱ་བ་དེ། །རྩོལ་བས་སླད་དུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པར། །འབད་མེད་ངང་གིས་དེ་ལས་དམིགས་པ་གཞན། །འཆར་བའི་གོ་སྐབས་གཞར་ཡང་མ་གྱུར་པས། །ཡང་དག་ལམ་འདིར་བདག་ཡིད་ག་ལ་འབྲལ། །ཨེ་མ་མགོན་པོ་གང་ལ་བློ་གྲོས་ངལ་བསོར་བྱས་པ་ཡིས། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དོན་དམ་བསླབ་གསུམ་རིན་ཆེན་མཆོག་དེ་ཡང་། །རང་གཞན་རྒྱུད་ལ་འཁྲུལ་མེད་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཕལ་ཆེར་ཤེས། །དེ་ལྟའི་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའི་བཀའ་དྲིན་འདི་ནི་སྐྱབས་གནས་ཕུལ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་དེ་ཡི། །ཕྲིན་ལས་པ་ཞེས་ཁམས་གསུམ་འདི་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར། །ལྷམ་མེ་ལྷང་ངེ་ལྷན་ནེ་གཟི་བརྗིད་ཕུན་ཚོགས་ཅན། །གང་སྐུ་བསྙེན་པའི་མཐུ་ལས་གྲུབ་དེའི་ངོ་མཚར་ནི། །ཡང་ཡང་མོལ་བས་དྲིན་གཞལ་བསམ་དུ་ཡོད་མིན་ན། །རྒྱལ་མཆོག་དགྱེས་པའི་གསུང་རབ་འདི་ནི་ཅིས་མི་བཀྲོལ། །སྙིང་གི་ཐིག་ལེར་མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། །གྲུབ་པའི་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མངོན་པའི་དཔལ། །རྗེ་བཙུན་འོད་ཟེར་ཅན་ཞབས་བྱ་བ་ཡང་། །ད་ནི་ལེགས་པར་བདག་ལ་དགོངས་སུ་
3-407b
གསོལ། །མ་རྒན་མཐའ་མེད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི། །ཡིད་མི་བདེ་བས་བདག་བློ་དམྱལ་འདི་ལ། །གཅིག་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གྱུར་གང་ན་ཡང་། །གནས་པ་ཀུན་གྱི་ཆེས་ཆེར་ཅིས་མི་དགོངས། །དཔལ་ལྡན་ཤམྦྷ་ལ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། །གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོས་བདུད་བཞིའི་བྲག་ཤུལ་ལ། །སྡིགས་མཛུབ་རྣོན་པོར་བསྒྲེངས་ཤིང་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །དབྱུག་པ་འཛིན་པའི་དཔའ་བོ་མ་བཟོད་པར། །དམ་ཆོས་གྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་རྗེས་སྲུང་བའི། །མགོན་པོ་དེས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་གསལ་བའི་སྤྱན། །སྒྲིབ་ཐོགས་བྲལ་དེ་གཟིགས་པ་རྒྱང་མ་ཆད། །བསོད་ནམས་དམ་པའི་བགྱི་བས་མཛེས་འདོད་ཀུན། །བདག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་བློ་གཏོད་དང་། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཡོད་དགུ་འཆར་བ་ཡི། །སྨོན་པ་བཟང་པོ་སྐལ་བ་དཔག་མེད་ནས། །གྲུབ་བོ་ཁོ་བོས་བསླུ་བ་མ་ཡིན་ཅེས། །འཇིགས་མེད་དམ་བཅའི་དབང་བསྐུར་སྦྱིན་པ་ཡང་། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དབང་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། །བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འདིར་སྨེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
略说著作圆满之由
现在略述完成著作的原因：
遍知上师的一切智慧在所有弟子中，能够适应其心智而入，这就是事业的作用。这种方法唯一是善妙之源，对此深信的心意，以极其清净的信心，唯独安住于佛陀的教法中。
那时，为了让一切具有善缘者远离对解脱方法的迷惑，赐予最为寂静之眼的殊胜成就者尊贵的涅嗄那（Mnyam pa）上师。不需刻意忆念他，而是自然而然地没有任何机会生起其他所缘，我的心怎能离开这真实之道呢？
奇哉！依靠上师的智慧得到休息，三藏的究竟意义、三学的殊胜宝藏，以及在自他相续中无误获取的大部分仪轨都已了知。获得如此喜乐的恩德，归于无上皈依处。
三宝的本体即是胜者噶玛巴，他的事业在三界中如同太阳般光明灿烂、威严无比。由亲近其身的力量所成就的奇妙，虽然反复讨论也难以测度其恩德，那么为何不解释这位胜王所喜的经典呢？
心间明点上有不可分离的印记，成就者头顶上不可见的庄严尊贵的俄色坚（'Od zer can）上师，现在请善加垂念于我。
无边的老母众生被痛苦所逼迫，我的心为此不悦如堕地狱，唯一由大悲心所驱使，为何不更加关注一切众生的处境？
吉祥的香巴拉（Shambhala）国土，以及密乘金刚大车，以大慈悲对着四魔的岩石举起锐利的威吓指，持金刚杖的勇士不可阻挡，常常守护正法成就的怙主，以清净悲智之眼，无碍地远观。
希望以殊胜的福德之行装饰自身，将心专注于自己的本性，祈愿一切人天善趣和解脱的一切资具显现，这美好的祈愿从无量劫以来已经成就。我并非欺骗，这无畏的承诺灌顶也非出于傲慢，而是因为无法忍受的悲心而在此宣说。


 །བདག་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཡི་རྒྱས་འགྲེལ་སོགས། །སྒོ་གསུམ་དགེ་བ་ཀུན་ནས་བསགས་པ་དང་། །ཤེས་བྱའི་ཁོངས་འདིར་ཡོད་པའི་དགེ་ཚོགས་གཉིས། །གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ་འགྲོ་ཀུན་ཤཱཀྱའི་ཏོག །ཐུབ་མཆོག་བླ་མའི་གོ་འཕང་འགྲུབ་ཕྱིར་བསྔོ། །ཁྱད་པར་སྙིགས་མ་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མའི་དུས། །ལྗོངས་འདིའི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ། །སྟོན་པ་ལས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་ལྟར། །ནུས་མཐུ་འགྲན་བྲལ་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི། །སྲོག་དང་མིག་གྱུར་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས། །གང་གི་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ་རྒྱལ་ཀུན་གྱི། །ཕྲིན་ལས་པའམ་ཀརྨ་པར་གྲགས་པའི། །སྐྱེས་རབས་ཚར་དུ་དངར་བ་གང་བྱོན་པས། །འགྲོ་ཀུན་སྒྲོལ་བའི་བགྱི་བ་
3-408a
ཇི་སྙེད་པ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འོས་སུ་འབྱོར་བ་ཡིས། །གེགས་གྱུར་མཐའ་དག་མྱུར་དུ་བརླག་ཕྱིར་བསྔོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡེ་སྣོད་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པའི་གནད་གསང་རྟོགས་ཤིང་། ཁྱད་པར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བའི་མྱོང་བ་ཕལ་ཆེར་ཉམས་སུ་བསྟར་ནས་གཞན་ལ་སྨྲ་བ་ལ་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་འབངས་སུ་གྱུར་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ལོ་ཙཱ་བ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པའི་མཚན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ། དཔལ་ཆོས་གྲུབ་གྲགས་པ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་དུས་ཀུན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་མི་བསྐྱོད་བཟང་པོ་རྡོ་རྗེ་དགའ་བའི་དབྱངས་ཀྱིས་རང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་ནས་མགོ་བརྩམས་རང་ལོ་སོ་བདུན་གྱི་ངོ་མཐོང་བ་ན། གཉན་ཆེན་པོ་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་མགུལ་དུ་གདན་ཆགས་པའི་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་བསམ་འགྲུབ་བདེ་ཆེན་པས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་འཚོ་བ་སྦྱར་སྐབས་སུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྲུབ་པ་དེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་དཔལ་ལྡན་དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྲོག་ཟུང་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པའི་བསྟན་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོའི་རྣ་བའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་ཏེ་རིས་མེད་པར་གནས་པར་གྱུར་ཅིག །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་རྫོགས་སོ།

我通过我的著作如此广大的注释等，
所有由三门积累的善业，
与此智慧领域中的二种福德资粮，
合而为一，为利一切众生成就
殊胜导师释迦狮子之位而回向。
尤其是在五浊恶世最后的五百年时期，
为摄受此地的所化众生，
如同比佛陀更具大悲心一般，
威力无与伦比的达波噶举派，
其命脉与眼目即至尊圣者观世音，
他的化身转世即一切佛陀
事业之主，被称为"噶玛巴"，
如此辉煌转世系统所显现的
为解脱一切众生所做的一切事业，
都能如愿利益众生，
为迅速摧毁所有障碍而回向。
这是通达三乘所摄三宝藏无边法门的关要秘密，尤其是对因果大乘的一切成熟解脱体验多已亲自实践，对向他人宣说已远离一切畏惧的尊贵三宝仆从释迦比丘译师，蒙受胜者噶玛巴名号加持的吉祥法成就名称普遍、永远在一切方向获胜的不动贤金刚喜悦之音，从二十六岁开始撰写，至三十七岁时，在严峻的亚拉香波山脉山脚下安住时，施主桑珠德钦供养如法生活资具的期间圆满完成。愿此使佛陀教法的精髓、具吉祥的达波噶举的命脉双运胜者噶玛巴的教法成为十方女子耳饰，无偏向地常住世间！《阿毗达磨藏论释》圆满。


 །ཡང་སྨྲས་པ། དེང་སང་གངས་ཅན་ཁྲོད་འདི་ན། །ཚུལ་ལྡན་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། །མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ཇི་བཞིན་ངེས་པ་འགའ་ཙམ་ཡང་། །ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་ལྟར། །དཀོན་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་ཕམ་སྟེ། །རྒྱས་འགྲེལ་འདི་ཉིད་རྩོམ་པ་ཡི། །བགྱི་བ་བཏང་སྟེ་འདུག་པ་ན། །རྗེ་བཙུན་ཕྲིན་ལས་ཞལ་སྔ་ནས། །ཡང་ཡང་རྩོམ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་གྱི། །ཞལ་ལུང་
3-408b
སྙིང་ལ་ལྕི་གྱུར་པས། །འདིར་འབད་དེ་ཡང་དོན་ལྡན་སྙམ། །གཞན་དུ་འདི་ཡི་ཚིག་དོན་ལ། །ཕྱོགས་འདིར་སླད་ནས་དཔྱོད་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་གོ་ཞེས་ལྷག་མར་བཅས། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྙིང་པོ་ཡི། །བསྟན་འདིར་མོས་པ་འགའ་ཞིག་ལ། །ཅུང་ཟད་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཡང་ཤེས། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་འཁོར་འདས་རྒྱན་དུ་ཤོག། །།རྒྱལ་དབང་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་ཞབས་ཀྱི་མངོན་མཛོད་ཊཱིཀ་ཆེན་འདི་ཉིད་སྤར་དུ་བརྐོ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་ཕྱི་སྤར་མ་འདྲ་ནི་མ་རྙེད་སྟབས་དཔལ་སྤུངས་རང་དུ་ཡོད་པའི་བྲིས་མ་ཞིག་དང་། མཚུར་ཕུའི་ཕྱག་དཔེའི་ཁྲོད་ནས་བྲིས་མ་ཞིག་གཡར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་སྤྱི་དོན་ཚིག་དོན་སོགས་གང་ཐད་ནས་ཁྱད་ཆེ་བ་ལྟ་བུས་མཚུངས་པ་ཆེར་མི་འདུག །ལྷག་དོན་སྐབས་བཞི་པ་ཡན་ཆོད་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་སྐབས་དང་པོ་གཉིས་པ་སྐོར་ནི་གཏན་ནས་མི་མཚུངས་པ་ལྟ་བུ་རེད་འདུག་པ་བཅས་ལེགས་ཆ་གང་ཆེམ་ཤེས་རུང་ཆད་ལྷག་དམིགས་བསལ་ཡོད་ངོ་ཤེས་རིགས་ཁས་པ་ཕྲན་བུ་བྱས་ཏེ་སྤར་གྱི་མ་གཞི་ནི་མཚུར་དཔེའི་སྟེང་ནས་གཞིར་བཞག་རྒྱུ་རེད་སོང་། སྤྱིར་རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་རྩོམ་པར་མཛད་པའི་དུས་དང་པོར་རང་བྱུང་གི་སྒོ་ནས་དང་། ཕྱིས་ཡང་བཅོས་མཛད་རྒྱུ་སོགས་ག་འདྲ་གནང་བ་ཡིན་རུང་དཔེ་མང་པོ་རྣམས་གཅིག་པ་ལྟ་བུའི་མཚུངས་རྒྱུ་ནི་གཏན་ནས་མེད་འདུག་པ་ལྟར། འདུལ་བ་མདོ་རྩ་བ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་དང་། འཇུག་པའི་ཊཱིཀ་ཆེན་སོགས་ཀྱང་བྲིས་མ་དང་། སྤར་མ་གཉིས་སོ་སོར་ཡེ་མི་མཚུངས་པར་འདུག་ཀྱང་། སྤར་གྱི་མ་དཔེ་ནི་སྤར་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་རྟོན་རྒྱུ་བྱས། ལྷག་པར་འཇུག་ཊཱིཀ་གི་སྤར་མ་དང་། བྲིས་མ་གཉིས་རྩོམ་གཞི་ལེན་ལུགས་སོ་སོར་ལྟ་བུས་མི་མཚུངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་མོད། བྲིས་མ་འདིའང་དང་པོའི་
3-409a
སྐབས་ཀྱི་རྩོམ་གཞི་ཐུགས་ལ་གང་དགོངས་མ་བཅོས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་འཕགས་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཏུ་འདུག་པས་འགང་ཆུང་དུ་མ་སོང་བ་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་ཆེད་དུ་སྦྲོན་པ་སོགས་དགོས་པ་དུ་མའི་སླད་ཞུ་དག་མཁན་པོས་ཞར་བྱུང་གི་འཕྲོས་སུ་བགྱིས་པའོ། །༈ ན་མོ་གུ་རུ་ཤྲཱི་མཉྫཱུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ། གང་ཞིག་ཟག་མེད་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་ཉེར་སྒེག་པའི། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྨད་བྱུང་ཕྲིན་ལས་ནམ་མཁའི་མཐའ་མཉམ་པ། །མ་ལུས་བདུད་ལས་རྣམ་པར་རབ་རྒྱལ་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས། །སྟོན་མཆོག་ཐུབ་དབང་ཉི་མའི་གཉེན་དེར་མི་ཕྱེད་འདུད་པའི་ཕྱག་བགྱིའོ། ། ༡ །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གཟི་བརྗིད་ཚད་མེད་ཤེས་བྱ་ཀུན་གྱི་རྩེ་དགའ་རུ། །འཁྱུད་པས་འཁོར་འདས་ཆོས་ཚུལ་མ་ལུས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་བཞིན་དུ་ནི། །ཇི་བཞིན་གསལ་བའི་དགའ་སྟོན་བཟང་པོ་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ངོ་བོ་རུ། །ལེགས་པར་བསྟར་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐུ་ཐོབ་དེ་དི་རྒྱལ་བ་ཉག་གཅིག་གོ །

又说：如今在这雪域之地，
具有戒律、多闻，
以及具足多闻者，
能以分析辨别的智慧，
如实确定者哪怕只一些，
也如同优昙钵华花，
见此稀少而心感遗憾，
放弃了撰写
此广释的工作正当休息时，
尊贵的至尊事业面前，
再三嘱咐"请撰写"的教诲，
使心中感到分量沉重，
故而努力此事也有意义。
除此之外，对于此论的文义，
今后于此地研讨者，
将如何理解，尚有余地。
即便如此，对于对此精要
教法有信心的一些人，
虽然仅仅听闻少许，
也知道会如实了悟。
如此宣说，愿吉祥光明成为轮涅庄严！
第八位胜王不动足下的《阿毗达磨藏大疏》在刻版时，因找不到原版的雕版样本，只得借用贝松寺自有的一份手抄本和楚布寺典籍中的一份手抄本，但这两者在总义和词义等各方面似乎存在较大差异，不太相同。尤其是第四品以上部分，特别是第一、第二品内容，似乎完全不同。尽管能识别出更多的优点，但对于特殊的缺漏部分，稍加承认后，以楚布本为雕版基础。一般来说，这位尊者所著的论典在最初撰写时是自然流露的，而后来是否有修改等情况，无论如何，诸多版本之间完全没有一致性。同样，《律经根本》和《般若》以及《入中论大疏》等的手抄本与刻印本也各不相同，但刻版底本都是以刻印本为依据。特别是《入中论疏》的印本和手抄本，由于采用的撰述基础不同，差异极大。然而，这份手抄本似乎是初期阶段未经修改、直接表达所思的特别殊胜奇妙之作，具智慧者应知这并非轻视，校对者为多种需要而附带说明。
顶礼上师吉祥妙音！
常以无漏功德海之荣光而庄严，
大悲行境奇妙事业等同虚空边际，
完全战胜一切魔众的两足尊佛陀，
最胜导师、日亲怙主，我以不可分离之敬意顶礼。（1）
以无量遍知威光拥抱一切所知之极乐，
如实照见轮回涅槃一切法门无余诸法实相，
如其所是的美妙盛宴，现前如所有、尽所有的本性，
获得善巧展示此智慧力量者唯有佛陀一人。


 ༢ །གང་གི་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འབབས་སྟེགས་གཞོམ་མེད་བདེན་གཉིས་དང་། །འབྲེལ་བའི་དངོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རང་གཤིས་ཤེས་བྱ་ཡངས་པར་ལྡང་དེ་ཚེ། །ཆོས་ཀུན་འཁྲུལ་གྲོལ་ཟུང་གི་རྒྱ་ལས་གཞན་དུ་འདའ་བ་མེད་པ་ཡི། །རང་མཚན་ཚད་མ་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་དམ་བཅའི་ཕུལ་དུ་བརྗིད་པར་ཆགས། ༣ །ཆོས་ཉིད་མ་མཐོང་འཁྲུལ་པས་ཡོངས་བསླད་བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་བའི། །ཡིད་ཅན་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་སྲིད་པ་ན། །རང་བྱུང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་ཕྱེད་ཕྱག་རྒྱས་འདེབས་པ་ཡི། །གསང་བ་གསུམ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་
3-409b
དཔག་ཡས་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་འབྱམས་སུ་ཀླས། ༤ །ངེས་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་གཤིམ་པོ་གང་ལ་འབྱོར་བའི་ཐབས་མཁས་ཀྱང་། །མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུའི་བཀོད་པ་གཞན་གྱི་ལམ་དུ་མ་ཡིན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི། །གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་ཁོ་ནར་རགས་ལུས་དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས། །དམ་ཆོས་ཕུང་པོ་ཚད་དང་མུ་མེད་མཐའ་ཡས་སྟོན་ལ་བྲེལ་བ་བཞིན། ༥ །དེ་སླད་རྣམ་འདྲེན་ཀུན་གྱི་ཁྱུ་མཆོག་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་མིག །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐུབ་དབང་དེ་ཡིས་ཞིང་འདི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ན། །ཁམས་དབང་མོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གདུལ་བྱར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྤྲིན། །ཞི་བསིལ་རང་བཞིན་ཅི་དགར་བརྡལ་བའི་ངོ་མཚར་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་གྱུར། ༦ །དོན་མཐུན་སྐྱེ་བོའི་བསོད་ནམས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་གང་དང་གང་དག་གི། ལས་དང་སྐལ་བའི་ཕན་ཡོན་མི་ཤིགས་ཐུན་མོང་སྣང་ངོར་སྡེ་སྣོད་ནི། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ལུས་སུ་གཅིག་མོད་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་སྙིང་གི་བཅུད། །ཐེག་གསུམ་གསུང་གི་གསང་བ་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་སུ་འཕྲུལ། ༧ །དེ་ལས་ཤེས་བྱ་ཀུན་གྱི་མ་མོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡི། །རྒྱུ་ཡི་གཙོ་བོ་རིན་ཐང་ཆེ་ཞིང་རྨོངས་པའི་མུན་པ་ཀུན་སེལ་བ། །མཁའ་ཡི་ཉི་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་གྱུར་མངོན་པའི་གཞུང་ནི་རྒྱལ་ཀུན་གྱི། །ཐུགས་ཀྱི་མནོག་ཆོས་བསྟན་པའི་གཞི་མ་ས་ལ་གསེར་གྱི་མཚོ་བཞིན་ཡིན། ༨ །དེ་ཉིད་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་གཏེར་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་གྱི་བློ་གྲོས་སུ། །མཐའ་དག་མ་འཆུན་ངལ་བར་གཟིམས་ཚེ་དམ་ཆོས་མནལ་བའི་དོགས་པ་ཡི། །སྒྱུ་འཕྲུལ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་དབྱིག་གཉེན་ཞབས། །འཛམ་གླིང་མཛེས་པའི་རྒྱན་དུ་འཁྲུངས་པའི་སྐྱེས་མཆོག་འགྲན་ཟླ་ཀུན་བྲལ་དེས། ༩ །འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་
3-410a
ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་མཁས་པ་ཀུན་གྱི་མགྲིན་པའི་རྒྱན། །ཚད་མར་གྱུར་པའི་ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་རྒྱལ་བའི་བཀའ། །སྡེ་བདུན་ལ་སོགས་ཇི་སྙེད་བཞུགས་པའི་དགོངས་དོན་ཀུན་གྱི་བཅུད་བླངས་ནས། །ལེགས་བཤད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟར་བའི་དགེ་མཚན་བདག་གིར་བཞེས་འདི་རྨད། ༡༠ །ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བའི་ངོ་བོ་གདིང་ཟབ་ཤེས་རབ་རལ་གྲིའི་རྗེས་འགྲོ་ཡང་། །ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་ཚེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤེས་བྱ་ཀུན་མཐོང་བས། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཡུད་ལ་ཐོབ་སྙམ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་གཏེར་གྱི་སྒོ། །གཅིག་ཅར་འབྱེད་ལ་འདི་དང་འདྲ་བའི་སྟོབས་ལྡན་གཞུང་གཞན་ཡོད་མ་ཡིན། ༡༡ །བྱེ་བྲག་སྨྲ་དང་མདོ་སྡེ་པ་ཡི་གྲུབ་མཐའ་ཇི་བཞིན་སྟོན་པ་སོགས། །དམ་བཅའ་ཐེག་པ་དང་པོའི་ཚུལ་ལྟར་རབ་ཏུ་བཟུང་ཡང་དངོས་པོ་ནི། །གཅིག་ཏུ་སྟོབས་ཞུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་གཞུང་ཀུན་གྱི། །འཆར་གཞི་ཡོངས་གྱུར་ཐེག་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱི་གཟུགས་གཅིག་པུར་མིན་ནམ་ཅི། ༡༢ །ཡང་དག་ཤེས་རབ་དགའ་སྟོན་སླད་དུ་ཀུན་གྱི་མགུལ་བར་མཛའ་བའི་དཔྱིད། །དགོངས་དོན་ཇི་བཞིན་ལེགས་པར་བཀྲོལ་བའི་ངག་དང་ངག་ནི་འཕགས་བོད་ཀུན། །མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་འཕགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དུ་མས་ཐུགས་བསྐྱེད་ནི། །གཞར་ཡང་གཡོ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྤྲོས་བྱས་སོ།

2 以其清净观照为不可摧毁的真谛二谛阶梯，
与之相关的一切诸法自性，在广大所知中显现之时，
一切法不超越迷乱与解脱二者范围，
自相量在轮涅二者誓言中威严安立。
3 未见法性，被迷乱全面污染，取舍颠倒，
有情愚痴者的行境中，当显现能取所取二相时，
自生诸佛智慧以不可分离印契印上，
三密神变无量相续轮遍布广大。
4 必定解脱的深妙本性，获得此的方便善巧，
如幻化般的建立不在他道中，唯在法性的
甚深实相中略显，因此如来
犹如匆忙宣说无量无边的正法蕴。
5 因此一切导师中最胜、两足尊、世间眼目，
圆满佛陀能王降临此界摄受时，
随顺众生界、根、意乐的所化众生，法轮云
寂凉本性任意铺展，其奇妙不可思议。
6 善根众生的福德倾向于各种
业力与机缘之不坏利益，在共同显现中，三藏
虽同为一体，却是三种根性者心要之精髓，
三乘教法之密海神变于一切种类界中。
7 其中，一切所知之本母，一切种智
之主要因，极其珍贵，能驱散一切愚痴黑暗，
如同虚空中的太阳般转变的阿毗达磨论，是一切佛陀
心意所珍视的教法根基，如大地上的金色海洋。
8 正是这深广之宝藏，在普通人智慧中
未能全部驯服而休憩时，如同担忧正法睡眠的
幻化一般，第二佛陀、如风般闻名的世亲足下
降生为瞻部洲庄严之饰，无与伦比的殊胜圣者。
9 三界中广为人知，一切智者喉间之饰，
堪为量的《阿毗达磨藏论》，取自佛语
七部等一切藏论的意义精髓，
展示为圆满的善说之吉祥，令人称奇。
10 微细本性深邃，追随智慧锋利剑，
若如理了解，则见一切有漏无漏所摄诸法，
如同刹那获得遍知智慧，这无尽智慧宝藏之门
一次性开启，无有其他如此强力的论典。
11 如实阐述有部与经部之宗义等，
虽承诺遵循第一乘教法之规则，但实际上
是一种强大的契入，因此是一切深广论典的
基础，岂不是成为一切乘海之共同形象？
12 为正确智慧的盛宴，作为人人喜爱的春天，
如实善解其意义的语言，在印藏两地
众多安住圣地的智者大德，
从不动境界中，持续展开多种教授。


 ༡༣ །དེ་དང་དེ་དག་ཀུན་གྱི་དབུས་ན་བློ་རྟུལ་བ་ཡང་བདེ་བླག་ཏུ། །འཇུག་བཟོད་དངོས་ཤུགས་དཀའ་གནད་ཀྱིས་མཚོན་བརྗོད་དོན་ལྷུག་པར་བརྡལ་བ་ཡི། །རྒྱས་འགྲེལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་ནི་ལུང་རིགས་གཙང་མའི་ལམ་དག་ཏུ། །གཡོ་མེད་སོང་བའི་ལེགས་བཤད་ཕུལ་གྱུར་ཡོན་ཏན་རྡོ་རྗེ་ལྟར་ལྕི་སྟེ། ༡༤ །འཇིག་རྟེན་དབང་
3-410b
ཕྱུག་མཁྱེན་བརྩེའི་མངའ་བདག་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀརྨ་པ་ཞེས་མཚན་སྙན་ཞིང་ཁམས་རབ་འབྱམས་སུ། །རྟག་ཏུ་གཡོ་བའི་སྐྱེས་རབས་བརྒྱད་པར་སོན་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་ཞབས། །རྒྱལ་དབང་གང་དེའི་གསུང་གསང་བསམ་ལས་འདས་པའི་ཆ་ཤས་ཉིད་དུ་གྲུབ། ༡༥ །གཟུར་གནས་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོའི་མདུན་ན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་མིག་ཕྱེ་བའི། །ཉེར་ལེན་གཅིག་བུར་རྒྱུ་སྐར་དབུས་ན་རྟ་བདུན་དབང་པོ་ཇི་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་མཐོང་དང་མཐོང་བའི་ཆེ་བ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་བཅས་ཏེ། །རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་གཉིས་མེད་གྱུར་པའི་ངོ་མཚར་ཕྱི་ཕྱིར་ཅིས་མི་འཕེལ། ༡༦ །དེ་ཕྱིར་སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་མགོན་གྱུར་པ། །ཀུན་གཟིགས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་པདྨ་དབང་མཆོག་རྒྱལ་པོ་ཞེས། །པདྨའི་ལྗགས་ལྡན་གསུམ་པར་སོན་པ་ཏཱ་ཡི་སི་ཏུར་གྲགས་པ་ཡི། །སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་མཆོག་གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་རྒྱ་མཚོའི་མཛིངས་བཞིན་ཟབ་པ་ལས། ༡༧ །དྲི་མེད་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་གསོས་དང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི། །བསླབ་པ་ཡང་དག་རྒྱུད་ལ་འབྱོར་སླད་ཆོས་སྦྱིན་ཕྱི་མོའི་རྫོགས་ལྡན་སྤྲིན། །བཤད་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དཔལ་ཀུན་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པའི་གདན་ས་རུ། །ལེགས་པར་གཏིབས་པའི་དགེ་མཚན་སྣང་བ་ཉིན་བྱེད་བྱེ་བས་འགོངས་པ་མིན། ༡༨ །ལེགས་བྱས་གསར་དུ་བདོ་བ་འདི་ལྟར་སྲིད་པ་འདི་ན་ཞི་བའི་གར། །ཅི་དགར་བསྒྱུར་བའི་བདག་རྐྱེན་ཡོད་མེད་ད་གཟོད་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱིས། །ཤེས་པར་ཡོངས་འགྱུར་རབ་དཀར་དགེ་ཚོགས་ཟླ་ཤེལ་ལྟ་བུ་ཅི་མཆིས་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་རྒྱུ་རུ་བབས་པའི་ཡོངས་བསྔོའི་རྫིང་བུར་ཅིས་མི་འཁྱིལ། ༡༩ །འཁོར་གསུམ་རྙོགས་བྲལ་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་དབྱིངས་སུ་
3-411a
བསྒྱུར་བའི་ངེས་དོན་ཀྱང་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བྱམས་མགོན་བླ་མ་གང་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོ་ཡི། །དགོངས་པའི་ཀློང་ནས་རྩོལ་མེད་གྲུབ་མོད་འདིར་ཡང་འདུན་དང་སྨོན་པའི་སྒོ། །ལྷག་བསམ་བློ་ཡིས་ཅུང་ཟད་བསྟར་ལ་ནོངས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཀྭ་། ༢༠ །ཕན་དང་བདེ་བ་ཀུན་གྱི་གཏེར་གྱུར་སྐྱབས་གནས་བསླུ་བ་མེད་པ་ཡི། །ལུང་རྟོགས་རྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་འདི་བཤད་དང་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སུ། །ཕྱོགས་མཐར་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་ལ་བསྐལ་པའི་བར་དུ་ནུབ་མེད་ངོས། །འབྲས་བུའི་དུས་ལྟར་སྨིན་གྲོལ་འཁོར་ལོའི་བགོ་བཤའ་སྟོབས་དང་ལྡན་གྱུར་ཅིག ། ༢༡ །རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ཐོས་པ་ཡི། །སྒྲོན་མེ་ཆེར་ཐོགས་དེ་དོན་བསམ་པའི་འོད་ཟེར་སྟོང་འབར་མཐར་ཐུག་དོན། །སྙིང་པོ་ཆོས་ཉིད་སྒོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་དོན་གཉིས་ལྷུན་འགྲུབ་སྤྱོད་པ་ཡི། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགེངས་གྱུར་ཅིག ། ༢༢ །སྐྱེ་རྒུ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྲས་ཚུལ་ལ་ངེས་ཤེས་གཏིང་ནས་འཁྲུལ་པའི་མཐུས། །དགེ་དང་མི་དགེའི་བླང་དོར་མ་ནོར་མངོན་མཐོའི་ལམ་ལ་རྟག་སྤྱོད་ནས། །འདི་དང་ཕྱི་མར་བདེ་སྐྱིད་མཐོང་བའི་བསོད་ནམས་བསགས་པ་ནམ་མཁའ་དང་། །མཉམ་པས་འཁོར་བ་མཐའ་ཅན་བགྱིད་པའི་དཔལ་འབྱོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་གྱུར་ཅིག ། ༢༣ །རིས་མེད་དགེ་འདུན་འདུས་པའི་སྡེ་རྣམས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མཛོད་འཆང་ནས། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་མི་གཡེལ་རིག་གྲོལ་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་འབྱོར། །ཡོན་གནས་མཆོད་འོས་དམ་པའི་དཔལ་གྱུར་འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་བགྱིད་པ་ཡི། །

13 在所有这些之中，即便钝根者也能轻易地
接受，以直接和间接的难题为例，广泛展示所述内容的
这殊胜广释，以清净的教理和逻辑之道，
无所动摇而行，是超胜的善说，功德如金刚般沉重。
14 世间自在、智悲主宰、三界大法王，
圆满佛陀"噶玛巴"这一美名遍满一切刹土，
常动之第八世转世，不动金刚足下，
大王彼之秘密语言超越思维的部分所成就。
15 在公正智者面前，开启无垢智慧之眼
的唯一取因，如同星宿中的七马主宰（太阳）一般，
善于见解和具足无尽的见解之伟大，
与佛语无二的奇妙，怎能不日益增长？
16 因此，实修传承教法的主尊，天人众生的怙主，
遍见大慈法日、莲花自在胜王，
三位具莲舌者之后，被称为泰锡度的
殊胜化身，其发心如大海深处般深邃。
17 为了无垢教证教法的滋养，以及令一切众生
获得智慧学处，宛如法施初始圆满时代的云，
将讲修佛法的一切吉祥聚集为一的道场中，
善加笼罩的吉祥之光，不会被亿万太阳所超越。
18 这样新近完成的善行，在此世间无论如何改变寂静之舞，
有无助缘条件，如今由实相本身
所了知，无论有多少如月水晶般极白的善行集，
岂不汇集于菩提心要之因的回向之池？
19 远离三轮垢染、具一切种胜义之决定意义，
也从一切遍智见、慈尊上师彼之甚深智慧的
意境中无勤成就，然而此处通过希求和发愿之门，
以清净意乐稍加陈述，无有错误过失。
20 一切利益安乐之宝藏，无欺皈依处，
这教证二种佛陀珍贵教法，通过讲修之门，
于一切方隅广泛弘扬，直至劫末不衰败，
愿成熟解脱之轮分享拥有强大力量，如同果时。
21 住于清净戒律，对深广诸法多闻的
大灯高举，思考其义万道光芒闪耀，究竟义
心要法性修行圆满，自然成就二利行为的
众生，愿恒时遍满一切圣地。
22 一切众生对业果之理从内心深处获得确信，依靠此力，
无误取舍善恶，恒时行于增上之道，
今生来世见到安乐，积累如虚空般
广大福德，愿使轮回成有尽的功德自然成就。
23 无偏向的僧众集会，持守三藏宝库，
不懈修持三学，现前证得智慧解脱之功德，
成为应供养处、堪供奉的殊胜吉祥，圆满成就果位的


ཡོན་གནས་མཆོད་འོས་དམ་པའི་དཔལ་གྱུར་འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་བགྱིད་པ་ཡི། །གོ་འཕང་ཆེ་དེར་བདེ་བླག་རྩེན་པའི་རྟེན་འབྱུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གྱུར་ཅིག ། ༢༤ །བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་
3-411b
མཆོག་གང་ན་སུ་བཞུགས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་རྗེ་ཡས་སྤྲུལ་བཞིན། །འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་མཛད་ཕྲིན་རབ་རྒྱས་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དཔལ་མགོན་དུ། །འཚོ་ཞིང་གཞེས་པའི་དགའ་སྟོན་ནུབ་མེད་བདུད་རྣམས་ཀུན་ལས་རབ་རྒྱལ་ནས། །རྒྱལ་སྲས་རྒྱལ་བའི་རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོ་ངོམས་མེད་བདག་གིར་བཞེས་གྱུར་ཅིག ། ༢༥ །མཚུངས་མེད་དྭགས་བརྒྱུད་ཀརྨ་ཀམ་ཚང་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱབས་དང་མགོན་གཅིག་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་བྱམས་མགོན་ཏཱ་ཡི་སི་ཏུའི་ཞབས། །གང་གི་ཞབས་པད་མི་ཤིགས་མི་འགྱུར་བསྐལ་བ་རྒྱ་མཚོར་འཚོ་གཞེས་ནས། །རྒྱལ་བ་ལྟ་བུའི་མཛད་ཕྲིན་འཁོར་ལོ་ནམ་མཁའི་མཐའ་མཉམ་འཕེལ་གྱུར་ཅིག ། ༢༦ །ལྷག་པར་སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་སྟོན་པ་གཅིག་གྱུར་ཀརྨ་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོ་ལྔ་མཁའ་ཁྱབ་རྡོ་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་འཕྲུལ་ནི། །ཤར་རིའི་ཕྲག་ནས་ཉི་མ་བཞིན་དུ་བདག་ཅག་སྣང་ངོར་མྱུར་བ་རུ། །འཆར་བའི་དགེ་མཚན་ཐུབ་དབང་འཇིག་རྟེན་བྱོན་པ་ལྟ་བུར་གསལ་གྱུར་ཅིག ། ༢༧ །དེང་སང་སྙིགས་མའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པས་སུ་ཡང་ལེགས་སྤྱོད་དང་བྲལ་ཞིང་། །ཉེས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་དངོས་ཤུགས་ཀུན་ནས་མ་བླངས་ན་ཡང་ཁུར་འཁྱེར་བའི། །རང་བཞིན་འདི་འདྲ་དཀོན་མཆོག་བླ་མའི་བྱིན་མཐུས་མི་མངོན་རྒྱས་བཏབ་སྟེ། །ཆོས་དང་མཐུན་པའི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་མཛེས་གྱུར་ཅིག ། ༢༨ །བསྟན་དང་འགྲོ་ལ་ཀུན་ནས་གནོད་པའི་ནག་ཕྱོགས་འཚེ་བ་མིང་ཡང་མེད། །ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་པའི་ལོ་ཏོག་ལེགས་ཤིང་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ལྡན་སྤྲིན། །བདེ་མཆོག་བདེ་བའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོར་རྟག་ཏུ་ལོངས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡི། །མཐོང་ཆོས་མྱོང་
3-412a
འགྱུར་བསོད་ནམས་འཁོར་ལོ་འགྲོ་འདིར་གསར་དུ་འབབ་གྱུར་ཅིག ། ༢༩ །བཀྲ་ཤིས་སྲིད་ཞིའི་དཔལ་ཡོན་རྒྱ་མཚོ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གནས་གྱུར་པ། །བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གསུམ་སྣང་བ་དམ་པས་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡི། །བཀྲ་ཤིས་ངོ་མཚར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དགའ་སྟོན་དར་ལ་བབས་པའི་དབྱིངས། །བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབར་འཛམ་གླིང་རྒྱན་དུ་རྟག་ཁྱབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་གྱུར་ཅིག །༣༠།ཅེས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ཆོས་སྦྱིན་གྱི་ཕྱི་མོར་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ན་སྤར་བྱང་སྨོན་ཚིག་གི་རིམ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྲེང་བ་ཉུང་ངུ་འདིའང་ཞུ་དག་གི་སྲི་ཞུ་དང་ཆབས་ཅིག་རྨོངས་རྟུལ་སྙོམས་ལས་པ་ཀུ་སེ་བ་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནམ། མིང་གཞན་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲ་དབྱངས་ཟླ་བ་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེས་ཤིང་གླང་ལོར་རྩེ་གཅིག་གུས་པས་སྦྱར་བ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།

成为应供养处、堪供奉的殊胜吉祥，圆满成就果位的
高位，愿轻易登达这些圆满因缘。24
一切持教殊胜圣者无论住于何处，都如悲心所化现，
三轮事业广大弘扬，成为教法与众生吉祥怙主，
常住长寿的喜宴无尽，战胜一切魔众，
愿无厌足地继承菩萨与佛陀如海传记。25
无与伦比的达波传承、噶玛噶举传承持有者
唯一皈依怙主、教法主尊慈怙泰锡度足下，
愿其莲足坚固不变，住世海劫，
佛陀般的事业之轮与虚空等量增长。26
尤其是修行传承一切教法的唯一导师噶玛巴，
十五圆满佛陀、遍虚空金刚智慧幻化，
如同东山之上的太阳，愿在我们眼前迅速
显现吉祥，如同能王降临世间般明显。27
如今已至五浊恶世末期，众人远离善行，
虽未主动从各方面承担一切恶行，却仍背负
这样的自性，愿以三宝上师的加持力不显明地加持，
以如法的善行美化一切世间。28
教法与众生的一切损害、黑暗侵害连名字都不存在，
如法修行之庄稼丰盛，器情一切如圆满时代之云，
永远享受殊胜喜乐刹土大海之中，
愿见法获得之福德轮重新降临此世间。29
成为一切吉祥轮涅盛德大海源头，
以殊胜三宝的吉祥光芒摄持整个藏地，
吉祥奇妙不变的喜宴兴盛之境，
愿吉祥光明常遍、自然成为瞻部洲庄严。30
如是《阿毗达磨藏广释·日光论》作为法布施的开端善妙完成时，作为版印回向文，这些简短的偈颂也与校对服务同时，由愚钝懈怠的库色瓦·嘉扬确吉坚赞，或另名洛卓嘉措札阳达哇德策，以木牛年一心恭敬撰写，愿善妙吉祥！


 མིང་གཞན་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲ་དབྱངས་ཟླ་བ་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེས་ཤིང་གླང་ལོར་རྩེ་གཅིག་གུས་པས་སྦྱར་བ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།༈

或另名洛卓嘉措札阳达哇德策，以木牛年一心恭敬撰写，愿善妙吉祥！


